Τι σημαίνει «καλή πρακτική» στην προσχολική αγωγή;

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Τι σημαίνει «καλή πρακτική» στην προσχολική αγωγή;"

Transcript

1 Ό λ α τ d α i v π e α r ι s δ i ι t ά y κ & α ι e ο q ι u ε i t ν y ή λ ι κ ο ι έ χ ο υ ν τ ο δ ι κ α ί ω μ α d i v e r s i t é & é q u i t é ν α ζ ο υ ν κ α ι ν α ε ξ ε λ ί σ σ ο ν τ α ι d i v e r s i t e σ i t ε & έ ν α g e π l λ i j α k ί w σ ι a ο a r d i g h e i d V i e l f a l t π& ο υ Gσl eτ ηi cρ hί ζw εü ι r d i g k e i t l a τ ηd ν i vι σe rό sτ iη dτ aα d δy ι κ lα a ι ωe μq άu τi ωd νa d é a g s ú lκa αc ι h t τ ο a gσ uε βs αc σo μt ό h r o m a s διαϕορετικοτητα σ τ η δ ι α φ& ο ρισοτητα ε τ ι κ όδικαιωματων τ η τ α Τι σημαίνει «καλή πρακτική» στην προσχολική αγωγή; D c E E T Diversity in Early Childhood Education and Training

2 Έρευνα και ανάπτυξη Αναστασία Χουντουμάδη Κέντρο Παιδαγωγικής και Καλλιτεχνικής Επιμόρφωσης «Σχεδία», Αθήνα, Ελλάδα Dalvir Gill Centre for Research in Early Childhood (CREC), Birmingham, England, UK Françoise Moussy Ecole Santé Social Sud-Est (ESSSE), Lyon, France Peter Lee Childhood and Families: Research and Development Centre (CAF), University of Strathclyde, Glasgow, Scotland, UK Veerle Vervaet Resource and Training Centre for Child Care (VBJK), Ghent, Belgium Regine Schallenberg-Diekmann Institut für den Situationsansatz (ISTA) in der Internationalen Akademie (INA) an der Freien Universität Berlin; INA.KINDER.GARTEN ggmbh, Germany Μετάφραση: Αναστασία Χουντουμάδη Χρηματοδότηση The Bernard van Leer Foundation, The Hague, The Netherlands Σελιδοποίηση Regine de Loose Εκτύπωση Geers Offset, Βέλγιο Εκδότης: The European Network DECET Diversity in Early Childhood Education and Training, Μπορείτε αν θέλετε να φωτοτυπήσετε το παρόν κείμενο, αλλά παρακαλούμε όπως αναφέρετε το γεγονός ότι αποτελεί προϊόν εργασίας του δικτύου DECET

3 Διαφορετικότητα & Ισότητα Δικαιωμάτων Τι σημαίνει «καλή πρακτική» στην προσχολική αγωγή; D c E E T Diversity in Early Childhood Education and Training

4 Ευχαριστίες Το παρόν κείμενο είναι αποτέλεσμα μιας συνεργατικής άσκησης, μιας διεργασίας συν-κατασκευής κοινής κατανόησης που πραγματοποιήθηκε με την γενναιόδωρη χορηγία του οργανισμού Bernard van Leer που εδρεύει στη Χάγη, Ολλανδία. Είμαστε ευγνώμονες στον καθηγητή Joseph Tobin από το πολιτειακό πανεπιστήμιο της Αριζόνα για την εποικοδομητική κριτική του η οποία μας επέτρεψε να εστιαστούμε στην συν-κατασκευή της κατανόησης μας της καλής πρακτικής με γονείς, επαγγελματίες, αυτούς που χαράσσουν πολιτική, και συναδέλφους στο δίκτυο DECET. Θέλουμε επίσης να ευχαριστήσουμε τον Dr. Michel Vandenbroeck από το πανεπιστήμιο της Γάνδης του Βελγίου για τον λιτό και οξυδερκή πρόλογο και για τη συνεισφορά του κατά την περίοδο που ήταν μέλος στην ομάδα εργασίας. Ιδιαίτερες ευχαριστίες για την στήριξη και τα εποικοδομητικά σχόλια απευθύνουμε στις συναδέλφους μας Αναστασία Βαφέα από τη ΣΧΕΔΙΑ, την Evelyne Höhme-Serke από την ISTA, την Chris De Kimpe και την ομάδα της PBD στη Γάνδη, τους συναδέλφους καθηγητές στο Παιδαγωγικό Τμήμα του Πανεπιστημίου του Strathclyde και τους συναδέλφους στο ESSSE. Θέλουμε να εκφράσουμε ένα μεγάλο ευχαριστώ στα παιδιά, τους γονείς και το προσωπικό των παρακάτω δομών για την ενεργή τους συμμετοχή και διάθεση να μοιραστούν τις εμπειρίες τους. Η πολύτιμη συμβολή τους είναι εμφανής σε όλο το παρόν κείμενο: Elief in Antwerp, Okido in Merksem, t Kriebelhuis στο Ghent, ZOC και Stampertje στο Zeebrugge, Βέλγιο; St. Thomas Early Excellence Centre, Birmingham, Adderley Nursery Centre, Abbotsmede Nursery School, Peterborough, Blakenhall Neighbourhood Nursery, Wolverhampton, Bilston Early Excellence Centre, Wolverhampton, Αγγλία; INA.KINDER.GARTEN Bülowstr., Dresdener Str., Grüntaler Str., Lüneburger Str., Markgrafenstr. Βερολίνο, Γερμανία; Διαπολιτισμικό Κέντρο Δημιουργικής Απασχόλησης, Ελευσίνα, Ελλάδα; Early Years Centres in Glasgow and Inverclyde, Σκοτία; τους επαγγελματίες στα κέντρα προσχολικής αγωγής στη Λυών και τους φοιτητές προσχολικής αγωγής στο ESSSE, Γαλλία; Τα παιδιά και τους γονείς του Pavee Point Travellers Centre, Δουβλίνο, Ιρλανδία. Για τις φωτογραφίες που εμφανίζονται στο κείμενο ευχαριστούμε: Barbara Bache, Caroline Boudry, Volker Döhring, Amara Hark-Weber, Gisela Hermann, INA.KINDER.GARTEN Dresdener Str., Sophie Maurer, Sophia Sandleben, Derek Speirs, Gerda Wunschel, Renate Zander, και Early Years Parental Support Service, Sandwell, Αγγλία. Τέλος ευχαριστούμε όλα τα παιδιά και τους ενήλικους που μας έδωσαν την άδεια να χρησιμοποιήσουμε τις φωτογραφίες τους.

5 Πρόλογος Πρόσφατα ο οργανισμός ΟΟΣΑ κυκλοφόρησε τη δεύτερη σημαντική και περιεκτική αναφορά με τίτλο «Για ένα Δυνατό Ξεκίνημα» Starting Strong. Προσφέρει ισχυρά επιχειρήματα που στηρίζονται από διεθνείς έρευνες και καταδεικνύουν ότι η πρώτη παιδική ηλικία είναι σημαντική, αν και όχι με τον ίδιο τρόπο για όλα τα παιδιά. Για να δώσουμε τη δυνατότητα σε όλα τα παιδιά να ωφεληθούν από την προσχολική φροντίδα και εκπαίδευση, οι υπηρεσίες που προσφέρουν οι διάφορες δομές πρέπει να είναι υψηλής και όχι απλά καλής (μέσης) ποιότητας. Προφανώς το τί συνιστά υψηλή ποιότητα αποτελεί αντικείμενο συνεχούς προβληματικής και δημόσιας συζήτησης. Πρόσφατες διεθνείς έρευνες ανέδειξαν ότι η ποιότητα δεν είναι μια αντικειμενική αλήθεια που ευρίσκεται κάπου και περιμένει να ανακαλυφθεί από ειδήμονες. Κατασκευάζεται και ανακατασκευάζεται συνεχώς. Η αναπτυξιακή ψυχολογία για παράδειγμα μας έχει βοηθήσει να κατανοήσουμε τις ανάγκες των παιδιών αλλά ιστορικά έχει παρουσιαστεί ως η μελέτη του μέσου παιδιού, το οποίο φυσικά δεν υπάρχει. Σήμερα είναι ξεκάθαρο ότι η ποιότητα καθορίζεται και από τις οικογένειες στις οποίες θέλουμε να προσφέρουμε υπηρεσίες. Αυτό που συνιστά ύψιστη ποιότητα στο κέντρο μιας μεγαλούπολης στο Ηνωμένο Βασίλειο διαφέρει σημαντικά από αυτό που συνιστά ύψιστη ποιότητα σε μια Ελληνική συνοικία. Επομένως, ο καθορισμός οικουμενικών κριτηρίων ποιότητας έχει πολύ συχνά συμβάλλει στην περαιτέρω εκχώρηση προνομίων σε ήδη προνομιούχες ομάδες στις δυτικές μας κοινωνίες. Η κατανόηση αυτή της ποιότητας ως κάτι που εξαρτάται από το πλαίσιο στο οποίο απαντάται και συνδέεται με ένα σύστημα αξιών, έχει συχνά παρερμηνευθεί ως μια «μετανεωτερική» προοπτική η οποία επιθυμεί να αποδομήσει όλα τα μέτρα και σταθμά. Κάτι τέτοιο μπορεί να οδηγήσει σε μια στάση ότι «όλα επιτρέπονται» που ενδέχεται να μεταφέρει το μήνυμα ότι η διαχείριση ή αυτοί που είναι υπεύθυνοι για τη χάραξη πολιτικής για την πρώτη παιδική ηλικία μπορούν να αποσυρθούν από τις ευθύνες τους. Η Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού των Ηνωμένων Εθνών δεν μας επιτρέπει να υιοθετούμε μια τέτοια στάση «μη ανάμειξης». Αποτελεί εξάλλου κοινή μας ευθύνη να θέσουμε τα υψηλότερα δυνατά κριτήρια για τα παιδιά του σήμερα και του αύριο. Αλλά αυτό πρέπει να γίνει με τέτοιο τρόπο που να εμπλέκονται όλοι οι ενδιαφερόμενοι περιλαμβάνοντας τους παιδαγωγούς, τους γονείς και τα παιδιά. Αυτήν ακριβώς την προσέγγιση προσπαθούν να αναπτύξουν από κοινού τα μέλη του δικτύου DECET τα τελευταία τρία χρόνια. Άρχισαν από τρεις βασικές και πολύ απλές ερωτήσεις: Τι είδους υπηρεσία προσχολικής φροντίδας και αγωγής είναι κατάλληλη να δώσει στο κάθε παιδί τη γερή και θετική εικόνα ότι ανήκει κάπου, την αυτοπεποίθηση πάνω στην οποία μπορεί να χτίσει αργότερα; Τι είδους υπηρεσία προσχολικής φροντίδας και αγωγής ευνοεί να κατασκευαστούν κοινοί κώδικες όπου διαφορετικοί άνθρωποι μπορούν και επικοινωνούν ο ένας με τον άλλο; Και τι είδους υπηρεσία προσχολικής φροντίδας και αγωγής συμβάλλει στη δημιουργία κοινωνικής δικαιοσύνης; Στις κοινωνίες που χαρακτηρίζονται από αυξάνουσα ποικιλότητα, από κατακερματισμό και ατομισμό, οι ερωτήσεις αυτές βρίσκονται στην καρδιά πολλών ανησυχιών που τρέφουν τόσο οι εκπαιδευτικοί όσο και αυτοί που χαράζουν πολιτική; ανησυχίες που αφορούν την ιδιότητα του πολίτη, την κοινωνική συνοχή και την κοινωνική ένταξη. Η μοναδικότητα αυτού που παρουσιάζει το δίκτυο DECET στο παρόν κείμενο έχει τρεις διαστάσεις. Δεν βασίζεται μόνο στην εμπειρογνωμοσύνη που βρίσκεται μέσα στο δίκτυο, αλλά λαμβάνει υπόψη τη συμβολή των κατά τόπων εκπαιδευτικών, γονιών και παιδιών. Αναγνωρίζει ότι η ποιότητα είναι έννοια μεστή αξιών και διασαφηνίζει τις αξίες στις οποίες βασίζεται τόσο στην εισαγωγή όσο και στο υπόλοιπο κείμενο. Τέλος παρουσιάζει ξεκάθαρα κριτήρια στα οποία μπορεί κανείς να βασίσει τη δουλειά του. Αυτό γίνεται με τρόπο που δεν περιορίζει ούτε συνταγογραφεί. Γιαυτό το κείμενο μας παρακινεί να σκεφτούμε και να δράσουμε και επομένως πρόκειται ένα κείμενο που συνηγορεί υπέρ της αλλαγής. Michel Vandenbroeck, Ph. D. Τμήμα Σπουδών Κοινωνικής Πρόνοιας, Πανεπιστήμιο της Γάνδης, Βέλγιο 1. Organisation for Economic Co-operation and Development. (2006). Starting Strong II. Early Childhood Education and Care. Paris: O.E.C.D.

6 Εισαγωγή Ισότητα Δικαιωμάτων και Σεβασμός στη Διαφορετικότητα Περί τίνος πρόκειται; Η πρώτη παιδική ηλικία είναι ένα λογικά και πρακτικά καλό σημείο εκκίνησης για να ισχυροποιηθούν οι ταυτότητες των παιδιών καθώς και να καλλιεργηθεί μια θετική στάση απέναντι στη διαφορετικότητα. Είναι η στιγμή που τα παιδιά μαθαίνουν για τον κόσμο από όλους και όλα γύρω τους τις οικογένειες, τα άλλα παιδιά ή και ενηλίκους, τα μέσα μαζικής επικοινωνίας, τα παιχνίδια, τα βιβλία και οτιδήποτε άλλο συναντούν στην καθημερινότητα τους. Χρειάζεται οι παιδαγωγοί «να δουν, να ακούσουν και να προσέξουν» ώστε στην προσπάθεια τους να καλλιεργήσουν αυτές τις πτυχές των ποικίλων ταυτοτήτων των παιδιών, να προσφέρουν εμπειρίες οι οποίες τα στηρίζουν αποτελεσματικά στην ανάπτυξη μιας θετικής γνώσης και κατανόησης του κόσμου. Οι χώροι προσχολικής φροντίδας και αγωγής οι οποίοι αγκαλιάζουν παιδιά με διαφορετική κοινωνική προέλευση, κουλτούρα, ή θρησκεία και δέχονται την διαφορετικότητα ως μέρος της ζωής, βοηθούν τα παιδιά να διευρύνουν την κατανόηση, το σεβασμό και την εκτίμηση της ποικιλότητας της κοινωνίας στην οποία ζούμε. Σε πολλές χώρες σε όλη την Ευρώπη, οι κυβερνήσεις, αυτοί που χαράσσουν πολιτική και παίρνουν αποφάσεις καθώς και οι υπεύθυνοι υπηρεσιών αγωγής και φροντίδας προσπαθούν να δώσουν έμφαση και προτεραιότητα στο σεβασμό στη διαφορετικότητα και στην απόδοση αξίας στις πολλαπλές ταυτότητες των παιδιών, των οικογενειών και των κοινοτήτων. Ως αποτέλεσμα, πολλοί εμπλεκόμενοι ενδιαφέρονται για την δημιουργία και ανάπτυξη κειμένων πολιτικής και στρατηγικής τα οποία στηρίζουν και προωθούν μια περισσότερο ολιστική άποψη του παιδιού μέσα στην οικογένεια, της οικογένειας μέσα στην κοινότητα και της κοινότητας ως μέρος μιας κρατικής στρατηγικής. Το παρόν κείμενο είναι αποτέλεσμα της δουλειάς που ανέλαβαν μέλη του δικτύου DECET (Diversity in Early Childhood Education and Training Η Διαφορετικότητα στην Προσχολική Εκπαίδευση και στην Επιμόρφωση). Το DECET ενώνει ένα δίκτυο Ευρωπαϊκών οργανισμών με κοινούς στόχους αναφορικά με το σεβασμό στη διαφορετικότητα στην προσχολική εκπαίδευση και επιμόρφωση. Το δίκτυο στοχεύει στην προώθηση και μελέτη των δημοκρατικών δομών στο χώρο της προσχολικής εκπαίδευσης, αναγνωρίζοντας τις πολλαπλές (πολιτισμικές και άλλες) ταυτότητες των παιδιών και των οικογενειών. Για ποιους σκοπούς μάχεται το DECET; Όλα τα παιδιά και οι ενήλικοι έχουν το δικαίωμα να ζουν και να εξελίσσονται σε ένα πλαίσιο που στηρίζει την ισότητα δικαιωμάτων και το σεβασμό στη διαφορετικότητα. Παιδιά, γονείς και εκπαιδευτικοί έχουν δικαίωμα στην καλή ποιότητα των υπηρεσιών προσχολικής αγωγής και φροντίδας που πρέπει να χαρακτηρίζονται από την απουσία οποιασδήποτε μορφής έκδηλων ή άδηλων, ατομικών ή θεσμικών διακρίσεων με βάση τη φυλή, το χρώμα, το φύλο, τη γλώσσα, τη θρησκεία, τις πολιτικές ή άλλες πεποιθήσεις, την εθνική, εθνοτική ή κοινωνική καταγωγή, την περιουσιακή κατάσταση, τις σωματικές ικανότητες, ή οποιαδήποτε άλλη κατάσταση (σύμφωνα με το Άρθρο 2 της Διεθνούς Σύμβασης του ΟΗΕ για τα Δικαιώματα του Παιδιού, που κυρώθηκε στην Ελλάδα με τον Ν. 2101/92). Το δίκτυο DECET στηρίζει πρωτοβουλίες που καλλιεργούν γνώσεις, δεξιότητες και στάσεις που δίνουν τη δυνατότητα σε παιδιά και ενηλίκους να οικοδομήσουν μαζί υπηρεσίες προσχολικής φροντίδας και αγωγής όπου όλοι και όλες: αισθάνονται ότι ανήκουν ενδυναμώνονται ώστε να αναπτύξουν τις ποικίλες πτυχές της ταυτότητάς τους μπορούν να μάθουν ο ένας από τον άλλο πέρα από πολιτισμικές και άλλες οριοθετήσεις συμμετέχουν ως ενεργοί πολίτες αντιμετωπίζουν ενεργά τις όποιες μεροληψίες με ανοικτή επικοινωνία και διάθεση για εξέλιξη συνεργάζονται για να αντικρούσουν θεσμικές προκαταλήψεις και διακρίσεις. Οι αρχές που παρουσιάζονται σε αυτό το έντυπο βασίζονται στο καταστατικό και τους στόχους του δικτύου DECET και μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως σημείο αναφοράς για όλες τις υπηρεσίες προσχολικής φροντίδας και αγωγής.

7 Θέλεις να συμμετέχεις στη διαδικασία της από κοινού κατασκευής της γνώσης; Το DECET είναι οργανωμένο σε διακρατικές υποομάδες εργασίας. Μια από αυτές τις ομάδες εργασίας είχε τον τίτλο «Συμμετοχική Έρευνα για την Κατανόηση της Καλής Πρακτικής» και αποτελείτο από μέλη που προέρχονται από τη Γερμανία, τη Σκοτία, το Βέλγιο, την Αγγλία, την Ελλάδα και τη Γαλλία. Το κάθε ένα από τα μέλη της ομάδας εργασίας δούλεψε ερευνητικά με συναδέλφους, γονείς και παιδιά ώστε να εντοπίσει τρόπους με τους οποίους διάφορες πρακτικές προωθούν το σεβασμό στη διαφορετικότητα στους χώρους προσχολικής φροντίδας και αγωγής. Τα ερευνητικά αυτά αποτελέσματα αποτέλεσαν τον κορμό του παρόντος κειμένου το οποίο σκιαγραφεί τις αρχές και τα κριτήρια ποιότητας αναφορικά με τον σεβασμό στη διαφορετικότητα και προτείνει μερικές μεθόδους για την προώθηση τους. Τα μέλη της ομάδας εργασίας χρησιμοποίησαν τις αρχές και τα κριτήρια στις έξι χώρες με διαφορετικούς τρόπους: συνέκριναν τις στάσεις σε σχέση με το σεβασμό στη διαφορετικότητα σε μονοπολιτισμικούς και πολυπολισμικούς χώρους, προκάλεσαν συζήτηση πάνω στις αντιλήψεις του προσωπικού και της διοίκησης προσχολικών δομών, ανέπτυξαν ήδη υπάρχουσες πρακτικές, ενθάρρυναν γονείς και παιδιά να συμμετέχουν σε μια ερευνητική δραστηριότητα, επεξεργάστηκαν υποδειγματικές περιπτώσεις σεβασμού στη διαφορετικότητα, συνέλεξαν πληροφορίες από διευθυντές/τριες κέντρων που έχουν προωθήσει με επιτυχία το σεβασμό στη διαφορετικότητα. Η ομάδα εργασίας έχει διευκρινίσει τις αρχές που βασίζονται στους στόχους του δικτύου DECET εντοπίζοντας κριτήρια για τους συμμετέχοντες-αναγνώστες ώστε να μπορούν να αξιολογούν αν αυτές οι αρχές εφαρμόζονται στο χώρο τους. Το κείμενο είναι διαδραστικό και δεν έχει την πρόθεση να δώσει συνταγές. Με τη διαμόρφωση αυτού του κειμένου ελπίζουμε ότι οι αρχές και τα κριτήρια θα αποτελέσουν ερέθισμα για συζητήσεις. Το δίκτυο DECET ελπίζει ότι όλοι όσοι θα χρησιμοποιήσουν το κείμενο θα αναδιατυπώσουν τα κριτήρια σε γλώσσα που τους είναι κατανοητή και αρμόζει στο χώρο τους. Η διεργασία αναδιατύπωσης των κριτηρίων θεωρείται ουσιαστικό μέρος της ανάπτυξης και εμβάθυνσης μιας αίσθησης κυριότητας αναφορικά με την προώθηση του σεβασμού στη διαφορετικότητα από μέρους των συμμετεχόντων. Οι παραπομπές λόγων είναι αυθεντικές και έχουν την πρόθεση να προκαλέσουν αναστοχασμό. Έχουν αναδυθεί από τις συνεντεύξεις με παιδαγωγούς, μητέρες, πατέρες, παιδιά. Δεν αναδεικνύουν πάντοτε καλές πρακτικές. Ορισμένες φορές μάλιστα αποτελούν πρόκληση σε αυτό που θεωρείται καλή πρακτική, ή στις αξίες στις οποίες βασίζεται η δουλειά με τα παιδιά και τις οικογένειες ή στο ποιος έχει το δικαίωμα να μεταδίδει αξίες στα παιδιά. Πως μπορείτε να χρησιμοποιήσετε το παρόν κείμενο; Με το παρόν κείμενο θέλουμε να μοιραστούμε μαζί σας τα αποτελέσματα της δουλειάς μας και να σας προσκαλέσουμε να το χρησιμοποιήσετε: για να ενημερώσετε πολιτικούς, ακαδημαϊκούς, παιδαγωγούς και γονείς για τη δουλειά του DECETκαι τους καταστατικούς στόχους του, για να δώσετε ερέθισμα για εποικοδομητικό διάλογο με άτομα που χαράσσουν πολιτική, με παιδαγωγούς γονείς και παιδιά σχετικά με την προώθηση του σεβασμού στη διαφορετικότητα ως βασικό θεμέλιο της παιδαγωγικής πρακτικής στην πρώτη παιδική ηλικία, για να αμφισβητήσετε αρνητικές στάσεις και να αναπτύξετε περαιτέρω πρακτικές σχετικές με το σεβασμό στη διαφορετικότητα. Σας προσκαλούμε να έρθετε σε επαφή μαζί μας, και να μοιραστείτε τις σκέψεις, τις αμφιβολίες, τις ιδέες, τις προτάσεις, και τις εμπειρίες σας. Για το Δίκτυο DECET: Αναστασία Χουντουμάδη, «Σχεδία», Ελλάδα: Dalvir Gill, CREC, Αγγλία: Françoise Moussy, ESSSE, Γαλλία: Peter Lee, CAF, Σκοτία: Veerle Vervaet, VBJK, Βέλγιο: Regine Schallenberg-Diekmann, ISTA, Γερμανία:

8

9 Μερικές προσωπικές ερωτήσεις Πριν αρχίσεις να διαβάζεις τις αρχές και τα κριτήρια, σε προσκαλούμε να στοχαστείς πάνω σε ορισμένες προσωπικές ερωτήσεις. Μπορείς επίσης να χρησιμοποιήσεις αυτές τις ερωτήσεις σε συζητήσεις με τους γονείς, το προσωπικό και άλλους ενδιαφερόμενους. Τι σε κάνει να νιώθεις ότι ανήκεις ή είσαι μέρος μιας ομάδας; Πως σε κάνει να νιώθεις όταν βιώνεις ότι σε αποδέχονται, σε αναγνωρίζουν, σε περιλαμβάνουν; Έχεις ποτέ βιώσει καταστάσεις όπου το περιβάλλον σου δεν αποδεχόταν ή δεν αναγνώριζε πλευρές της ταυτότητας σου; Μπορείς να περιγράψεις πως ένιωθες; Πώς μπορούμε να μάθουμε ο ένας από τα βιώματα του άλλου; Τι θα μπορούσε να διευκολύνει ή να δυσκολέψει αυτή τη μάθηση; Τι θα μπορούσε να σε κάνει να νιώσεις τόσο δυνατός ώστε να μπορέσεις να επανατοποθετηθείς ως προς τις αξίες και τις πεποιθήσεις σου; Σου έχουν τύχει περιπτώσεις όπου η επικοινωνία κατάφερε να διαλύσει τους φραγμούς ανάμεσα σε ανθρώπους; Τι ήταν αυτό που έκανε την επικοινωνία αποτελεσματική; Τι σημαίνει για σένα το να είναι κάποιος «ενεργός πολίτης»; Τι θα σε βοηθούσε για να δράσεις ως ενεργός πολίτης; Μπορείς να φανταστείς να ορθώνεις το ανάστημα σου απέναντι στις όποιες προκαταλήψεις και διακρίσεις; Τι σου προκαλεί άγχος και τι σε εμψυχώνει; Έχεις ποτέ νιώσει ότι δεν έκανες κάτι για να αντικρούσεις προκαταλήψεις ή διακρίσεις; Μπορείς να περιγράψεις τα αισθήματα που σε κατέκλυσαν; Πως φαντάζεσαι ότι θα ήταν οι δομές προσχολικής και εξωσχολικής αγωγής και φροντίδας αν βασίζονταν στις αρχές της ισότητας δικαιωμάτων και του σεβασμού στη διαφορετικότητα;

10 Όλοι και όλες αισθάνονται ότι ανήκουν 1 Το προσωπικό ενός κέντρου προσχολικής φροντίδας και αγωγής παίρνει μέτρα ούτως ώστε όλοι όσοι έχουν σχέση με αυτό καθώς και η τοπική κοινωνία να αισθάνονται ότι είναι ευπρόσδεκτοι και ότι προσκαλούνται να συμμετέχουν στις δραστηριότητες του κέντρου. Οι παιδαγωγοί αναστοχάζονται τακτικά τις εμπειρίες, τα συναισθήματα και τις στάσεις τους. Το κέντρο εγγυάται σε όλα τα μέλη της κοινότητας ισότητα πρόσβασης σε όλες τις υπηρεσίες που προσφέρει. Οι ανάγκες όλων αναγνωρίζονται και τους δίνεται ξεχωριστή προσοχή. Η διαμόρφωση του χώρου και το παιδαγωγικό πρόγραμμα περιλαμβάνουν ποικίλα χαρακτηριστικά στοιχεία όλων των οικογενειών. Η πολιτική, η πρακτική και οι οργανωτικές δομές του κέντρου είναι διαφανείς. Οι παιδαγωγοί αναστοχάζονται τακτικά τις εμπειρίες, τα συναισθήματα και τις στάσεις τους. D E c E T Diversity in Early Childhood Education and Training

11 «Εγώ προσωπικά χρειάζομαι πολύ χρόνο για να νιώσω αποδοχή και εμπιστοσύνη.» Μαρίνα, διευθύντρια κέντρου «Αν ο παιδικός σταθμός δεν είχε έρθει στον καταυλισμό μας, δεν θα άφηνα τα παιδιά να πάνε εκεί. Δεν θα τα άφηνα. Κανένας δεν μου μίλησε εμένα για παιδικούς σταθμούς. Δεν ήξερα τίποτα κι έτσι γιατί να πάω τα παιδιά μου σε ένα μέρος για το οποίο δεν ήξερα τίποτα;» Βαρβάρα, μητέρα «Είναι πολύ βολικό που μπορώ να πηγαίνω την κόρη μου γύρω στις έντεκα το πρωί, αφού φάμε πρωινό και έχουμε λίγο χρόνο να παίξουμε ωραία μαζί. Μετά πάω για ύπνο γιατί δουλεύω νυκτερινή βάρδια.» Δαβίδ, ταξιτζής «Δεν είσαι παρά επισκέπτης σε αυτή τη χώρα. Να συμπεριφέρεσαι σύμφωνα με τους κανόνες!» Αλεξάνδρα, διευθύντρια «Όταν ο γιος μου γεννήθηκε με σύνδρομο Down, ανησυχούσα για το αν θα μπορούσα να βρω κατάλληλη φροντίδα σε παιδικό σταθμό. Ο σταθμός με κάλεσε να τους επισκεφτώ από κοντά και απάντησαν σε όλες μου τις ερωτήσεις. Μου έδωσαν ένα πληροφοριακό φυλλάδιο που εξηγούσε την παιδαγωγική τους φιλοσοφία. Ένιωσα ευπρόσδεκτη και φαντάζομαι ότι και ο γιος μου θα περνά καλά εδώ!» Ναβίνα, μητέρα δύο παιδιών «Στο χώρο υποδοχής του κέντρου όλα τα μέλη του προσωπικού παρουσιάζονται με μια φωτογραφία και κάποιες προσωπικές πληροφορίες: τί θεωρούν σημαντικό στη δουλειά τους, μια φωτογραφία τους από τότε που ήταν παιδιά, τα ενδιαφέροντα τους, τα δικά τους παιδιά, τις γλώσσες που μπορούν να μιλήσουν... Αυτό με εντυπωσίασε πάρα πολύ.» Άλεν, πατέρας «Το μωρό έκλαιγε και δεν μπορούσε να κοιμηθεί. Ρωτήσαμε τη μητέρα του τι μπορούμε να κάνουμε για να βοηθήσουμε. Αυτή το νανουρίζει πάντα. Αυτό μας έδωσε την ιδέα να ηχογραφήσουμε το νανούρισμά της και τώρα όταν το αγοράκι είναι κουρασμένο ή εκνευρισμένο του βάζουμε αυτό το νανούρισμα.» Τεσλιμέ, βρεφονηπιοκόμος

12 Όλοι και όλες ενδυναμώνονται ώστε να αναπτύξουν τις ποικίλες πτυχές της ταυτότητας τους 2 Οι παιδαγωγοί γαλουχούν τις προσωπικές και συλλογικές ταυτότητες του κάθε ατόμου ώστε να νιώθει περηφάνια για τις πολλαπλές του ταυτότητες. Παρέχεται ένα κλίμα ασφάλειας όπου όλες οι πεποιθήσεις, αξίες και δοξασίες - ακόμα και αν αυτές συγκρούονται μεταξύ τους - μπορούν να εκφράζονται και να διαπραγματεύονται. Οι παιδαγωγικές δραστηριότητες εστιάζονται στις ανάγκες τα ενδιαφέροντα, τα ερωτήματα και τις εμπειρίες των παιδιών καθώς και στον τρόπο που τις κατανοούν. Παιδιά, γονείς και παιδαγωγοί ανταλλάσσουν πληροφορίες ώστε να κατανοήσουν καλύτερα τις συνθήκες ζωής τους και να ανταποκρίνονται κατάλληλα. Παιδιά, γονείς και παιδαγωγοί βάζουν τα όρια στην οποιαδήποτε διερεύνηση της οικογενειακής ζωής. D E c E T Diversity in Early Childhood Education and Training

13 «Τις πρώτες εβδομάδες στο κέντρο, η μητέρα του Κιέραν φαινόταν ανήσυχη, και αγχωμένη όταν ερχόταν να πάρει το 18μηνο αγοράκι της. Ένα απόγευμα μου είπε ότι η μητέρα της την κατάκρινε επειδή έφερνε το γιο της στο σταθμό. Καλέσαμε τον παππού και τη γιαγιά να έρθουν και να μείνουν λίγο με τον εγγονό τους στην ομάδα μας. Εντυπωσιάστηκαν πολύ όταν είδαν τον Κιέραν να παίζει με τα άλλα παιδάκια Άλλαξαν τελείώς τη γνώμη που είχαν για τους παιδικούς σταθμούς. Ήταν μεγάλη η ανακούφιση της μητέρας του Κιέραν.» Σοφία, παιδαγωγός «Μαμά, μιλήσαμε για μένα στο σχολείο σήμερα!» (γεμάτη ενθουσιασμό αντίδραση στο γεγονός ότι στο σταθμό έπαιξαν επιτραπέζιο παιχνίδι που απεικόνιζε τη ζωή των Ρομά») Φινταριέ, τεσσάρων ετών «Κάθε απόγευμα, όταν οι γονείς έρχονται να πάρουν τα παιδιά τους, προβάλλονται ψηφιακές εικόνες σε μια μικρή οθόνη, ώστε να μπορούν οι γονείς να δουν τι έκαναν τα παιδιά τους εκείνη την ημέρα. Οι φωτογραφίες δείχνουν στους γονείς πως ένιωθε το παιδί τους και τους βοηθούν να μιλούν για τις δραστηριότητες έτσι που να μας εμπνέουν με τις προτάσεις και τις ιδέες τους.» Καρίνα και Χάβα, παιδαγωγοί «Ζητάμε από κάθε παιδί και οικογένεια στην ομάδα μας να μας φέρει κάποια μουσική την οποία συνήθως ακούν στο σπίτι. Έτσι μπορούμε να βασιστούμε σε μια πραγματική ποικιλία χορευτικής μουσικής!» Χάτις και Γκέρντ, παιδαγωγοί «Όταν επισκεφτήκαμε το κέντρο για πρώτη φορά, ο Γιουσούφ, ένα αγοράκι 3 χρόνων με πήγε στον τοίχο με τις οικογένειες. Με προσκάλεσε να κάτσω κάτω και γεμάτος περηφάνια μου εξήγησε όλη τη δομή της οικογένειάς του: γονείς, θείους, θείες, γιαγιά, αδελφές και αδελφό με τους οποίους είναι πολύ δεμένος. Με έκανε να φαντάζομαι πως θα παρουσίαζε η κόρη μου την οικογένεια της όταν θα έφτανε στην ηλικία του...» Αλίκη, μητέρα της Μελίσσα «Κανένας σε αυτό το Κέντρο δεν ενδιαφέρεται για τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουμε για να διδάξουμε τα παιδιά μας να μιλούν να διαβάζουν και να γράφουν στην Αραβική γλώσσα, τη γλώσσα της παράδοσης τους που χρειάζονται για να επικοινωνήσουν με παππούδες και γιαγιάδες.» Αχμέντ, πατέρας δύο παιδιών «Όταν η κόρη μου Λίζα πήγε για πρώτη φορά στον παιδικό σταθμό, οι παιδαγωγοί με ρώτησαν πως εμείς ως γονείς θέλαμε να αναφέρονται στις δυσκολίες που έχει η κόρη μας να επικοινωνεί με άλλα παιδιά και γονείς. Συγκινήθηκα πολύ από την ερώτηση γιατί εκείνη την περίοδο ο άντρας μου και εγώ δεν είμαστε έτοιμοι για να χρησιμοποιούμε λέξεις όπως μειονεξία ή αναπηρία και δεν θέλαμε ούτε οι άλλοι να τις χρησιμοποιούν όταν μιλούν για την Λίζα.» Κατερίνα, μητέρα τριών παιδιών «Μ αρέσει πολύ που η Ανέτε [παιδαγωγός] ξέρει ότι έχω δύο ονόματα: ένα Τούρκικο από τον πατέρα μου και ένα Γερμανικό από τη μητέρα μου.» Αλίν Εζτούρκ, τεσσάρων χρονών

14 Όλοι και όλες μπορούν να μάθουν ο ένας από τον άλλο πέρα από πολιτισμικές και άλλες οριοθετήσεις 3 Οι παιδαγωγοί προάγουν ένα θετικό κλίμα απέναντι στην ποικιλότητα εκτιμώντας τόσο τις ομοιότητες όσο και τις διαφορές στην καθημερινή ζωή. Το προσωπικό καλλιεργεί μία ατμόσφαιρα που επιτρέπει σε όλους να ανταλλάσσουν και να διαπραγματεύονται ιδέες και προτάσεις. Έτσι όλοι οι εμπλεκόμενοι συμμετέχουν ενεργά συν-δημιουργώντας υψηλής ποιότητας φροντίδα και αγωγή. Οι παιδαγωγοί φροντίζουν ώστε οι διεργασίες μάθησης και η συν-κατασκευή της γνώσης να γίνεται ορατή μέσα από διάλογο με όλους τους εμπλεκόμενους. Κάθε τεκμηρίωση σέβεται την άποψη των παιδιών, των γονιών των παιδαγωγών και κάθε άλλου εμπλεκόμενου και χρησιμοποιείται ως μέσον για διάλογο και στοχασμό. Κάθε παιδαγωγός αναστοχάζεται και προσπαθεί να προχωρήσει πέρα από τα όρια και τους περιορισμούς των γνώσεων, αξιών, εικόνων, πεποιθήσεων, εικασιών και συναισθημάτων του. D E c E T Diversity in Early Childhood Education and Training

15 «Σήμερα το πρωί, είδα τον Φιμομπίμπε να παίζει φαγητό με τις κούκλες. Έβαλε όλα τα πιάτα στο πάτωμα κάτω από το τραπέζι. Όταν κάθισε κάτω και άρχισε να τρώει, ο Ένζο πήρε τα πιάτα και τα έβαλε πάνω στο τραπέζι. Ο Φιμομπίμπε σηκώθηκε και είπε στον Ένζο: Όχι, βάλτα στο πάτωμα, είναι ώρα για να φάμε βραδινό!». Ντομινίκ, εμψυχώτρια σε κέντρο δημιουργικής απασχόλησης «Συνήθως βάζω τον Χένρυ στο κρεβάτι για ύπνο και τον αφήνω να κοιμηθεί μόνος του. Η φίλη μου από την Κορέα, ποτέ δεν άφηνε το παιδί της πριν το πάρει ο ύπνος. Η ευκαιρία να δω διαφορετικές πρακτικές διεύρυνε την κατανόηση μου.» Βήρλε, μητέρα «Το απόγευμα δώσαμε πολλά κομμάτια ύφασμα στα παιδιά για να παίξουν. Η Σουχέ άπλωσε ένα κομμάτι στο πάτωμα μπροστά της. Έπειτα πήρε άλλο ένα και το έβαλε στα μαλλιά της. Μετά έκανε την προσευχή της. Η Λουίζε την κοίταξε και ρώτησε Τι παίζεις;» Νάταλη, παιδαγωγός. «Στον παιδικό σταθμό μας συνεργαζόμαστε πραγματικά. Είναι συνηθισμένη πρακτική οι γονείς και οι παιδαγωγοί να συζητάμε τους παιδαγωγικούς στόχους. Για παράδειγμα, τα παιδιά ενδιαφέρονται για τους πυροσβέστες και ο πατέρας της Τζούλη, που είναι πυροσβέστης, έχει προσφερθεί να έρθει στο σταθμό με τη στολή του και το πυροσβεστικό όχημα. Οι γονείς και οι παιδαγωγοί ενθουσιάστηκαν πολύ και σκέφτηκαν ότι θα ήταν μια καλή ευκαιρία να μιλήσουμε για τα θέματα της ασφάλειας.» Σοφία, μητέρα «Ο γιος μου έφυγε από το σταθμό όταν έγινε τριών χρονών. Η Έλεν, η βρεφονηπιοκόμος του, του έδωσε το ημερολόγιο του με φωτογραφίες, σημειώσεις της και ζωγραφιές του γιου μου. Τώρα είναι 10 χρονών και όταν κοιτάζουμε μαζί αυτό το ημερολόγιο συνειδητοποιώ πόσο σημαντικό είναι για αυτόν να έχει κάποια χνάρια από τα πρώτα του χρόνια.» Τζούλιαν, πατέρας «Στο δικό μας κέντρο έχουμε κολλήσει ένα παγκόσμιο χάρτη πάνω στον οποίο ζητάμε από γονείς και προσωπικό να σημειώσουν τα μέρη στα οποία αισθάνονται ότι ανήκουν, Τη στιγμή που ο χάρτης είναι στο χώρο υποδοχής, πολλοί γονείς, παιδιά, επισκέπτες και παιδαγωγοί σταματούν μπροστά του και συζητούν για την ποικιλότητα που αντιπροσωπεύεται.» Άννα-Μαρία, παιδαγωγός

16 Όλοι και όλες συμμετέχουν ως ενεργοί πολίτες 4 Το κέντρο προσχολικής αγωγής και φροντίδας αποτελεί ένα ζωτικό μέρος των δικτύων της τοπικής κοινωνίας και το προσωπικό του εμπλέκεται ενεργά σε ζητήματα τρέχουσας σημασίας για τα μέλη της κοινότητας. Οι παιδαγωγοί δημιουργούν δημοκρατικές δομές και αναζητούν ενεργά τη γνώμη όλων των παιδιών, των γονιών και του υπόλοιπου προσωπικού. Γονείς προσωπικό και παιδιά, μοιράζονται όλοι ευθύνες στο σχεδιασμό της καθημερινής ζωής επιτυγχάνοντας την αίσθηση ότι ανήκουν και «συνκατέχουν» αυτά που συμβαίνουν. Το κέντρο συνεισφέρει στη δυναμική της κοινότητας καθιστώντας τα παιδιά, τις οικογένειες και το προσωπικό ικανούς να κάνουν χρήση των υπαρχόντων πόρων: χώρου, ανθρώπινου δυναμικού, εξοπλισμού, πληροφοριών. Το προσωπικό προσπαθεί να αυξήσει τις γνώσεις, δεξιότητες και τις ικανότητες του ώστε να συμμετέχει στα κοινά με ποικίλους τρόπους. D E c E T Diversity in Early Childhood Education and Training

17 «Δεν μου αρέσει πως μυρίζει το φαγητό την Τρίτη, αλλά με κάνουν να το τρώω!» Πέτρος, τεσσάρων χρόνων «Για μένα δεν υπάρχει κανένας λόγος να διευθύνει κανείς ένα κέντρο για την οικογένεια και τα παιδιά τα πρώτα χρόνια ζωής και να μη συνδέει το κέντρο με τη ζωή του παιδιού στο σπίτι και στην κοινότητα. Δουλειά μου είναι να διασφαλίζω ότι οι σύνδεσμοι αυτοί είναι ισχυροί, δουλειά μου είναι να σιγουρεύω ότι οι γονείς δεν είναι απλά καλοδεχούμενοι αλλά ότι περιμένουμε να συμμετέχουν στο βαθμό που τους ευχαριστεί.» Τζούλη, διευθύντρια κέντρου «Αν και δουλεύω με πλήρη απασχόληση, ξέρω τι συμβαίνει στο παιδί μου. Οι παιδαγωγοί φροντίζουν να με κρατούν ενήμερη. Μου δίνεται οι ευκαιρία να μιλάω, αν θέλω, με το προσωπικό αργά το απόγευμα, να δίνω τη γνώμη μου, να συναντώ άλλες μητέρες και όλα αυτά σε ένα πνεύμα που μου δίνει την εντύπωση ότι δεν ενοχλώ. Εδώ που τα λέμε, νιώθω ότι ξέρουν ότι είναι δικαίωμα μου να ξέρω.» Άαντσαλ, μητέρα «Σήμερα διαλέγω εγώ τη δραστηριότητα και είμαι ο αρχηγός ακόμη και αν θέλω να πω σε όλους να πάνε σπίτι τους, νομίζω θα το κάνουν, αλήθεια νομίζω θα πάνε!» Μελίσσα, σχεδόν πέντε χρονών «Το προσωπικό μου ενθαρρύνεται να παρευρίσκεται σε διάφορες επιτροπές, όπως ομάδες αξιολόγησης παιδιών, επιτροπές τοπικών πολιτιστικών εκδηλώσεων, επιτροπές γονέων, διυπηρεσιακές ομάδες. Αυτό σημαίνει ότι αποκτούν μια ευρύτερη εικόνα και μαθαίνουν την τοπική κοινωνία.» Εύα Μαρία, διευθύντρια κέντρου «Δουλεύω με γονείς που προέρχονται από εθνοτικές μειονότητες, τους βοηθώ να αναλάβουν ευθύνες για τα παιδιά τους. Ωστόσο, μερικά Κέντρα τους παίρνουν όλες τις ευθύνες από τα χέρια τους.» Τζίμη, κοινωνικός λειτουργός.

18 Όλοι και όλες αντιμάχονται τα στερεότυπα και τις προκαταλήψεις με ανοικτή επικοινωνία και διάθεση για εξέλιξη 5 Το κέντρο προσχολικής φροντίδας και αγωγής παίρνει θετικά μέτρα ώστε η σύνθεση του προσωπικού αντικατοπτρίζει την ποικιλομορφία της κοινωνίας. Το κέντρο καθιερώνει διαύλους ανταλλαγής και επικοινωνίας με οικογένειες που ανήκουν σε λιγότερο ορατές ομάδες οι οποίες μπορεί να μην αντιπροσωπεύονται στο συγκεκριμένο κέντρο προσχολικής φροντίδας και αγωγής, ή ακόμη και στην τοπική κοινότητα. Το κέντρο προωθεί ένα ήθος σύμφωνα με το οποίο οι διακρίσεις δεν γίνονται ποτέ αποδεκτές. Σε περίπτωση εντοπισμού προκαταλήψεων και διακρίσεων το προσωπικό βρίσκει τρόπους να τις καταδικάσει σθεναρά. Το προσωπικό δημιουργεί ευκαιρίες για συζήτηση πάνω στις διάφορες μορφές ανισότητας στα δικαιώματα, την κοινωνική αδικία και τις σχέσεις εξουσίας στην κοινωνία. Το προσωπικό διαδραματίζει ενεργό ρόλο στη χάραξη της τοπικής πολιτικής διαμεσολαβώντας και υποστηρίζοντας θέσεις που συμβάλλουν στη συνειδητοποίηση των υφιστάμενων ανισοτήτων ως προς στις ανάγκες των διαφόρων παιδιών και οικογενειών. D c E E T Diversity in Early Childhood Education and Training

19 «Όταν συνειδητοποιήσαμε ότι θα ερχόταν ένας παπάς για να κάνει αγιασμό στα εγκαίνια, στείλαμε ξεκάθαρο μήνυμα στο δήμαρχο ότι μια τέτοια πράξη θα ήταν ασύμβατη με τον πολυπολιτισμικό χαρακτήρα του Κέντρου και θα αποξένωνε τα παιδιά και τις οικογένειες της μουσουλμανικής κοινότητας με την οποία δουλεύαμε. Αντιμέτωπο με μια ξεκάθαρη στάση, το γραφείο του δημάρχου φρόντισε ο παπάς να παραμείνει ως προσκεκλημένος κατά τη διάρκεια της τελετής εγκαινίων.» Ευγενία, παιδαγωγός «Μια μέρα, καθώς μια μητέρα περίμενε το παιδί της, είδε τη Μαρία, που κάνει δυνατούς ήχους όταν βρίσκεται σε διέγερση. Η μητέρα φοβήθηκε και έκανε ένα μορφασμό. Το εξέλαβα ως έκφραση απαρέσκειας και το ίδιο μάλλον έκανε και η Μαρία και αντέδρασα επιθετικά. Ίσως θα έπρεπε να έπαιρνα τη Μαρία από το χέρι και να της έδινα την ευκαιρία να επικοινωνήσει με αυτή τη μητέρα.» Παναγιώτης, εκπαιδευτικός «Η κουλτούρα των μειονοτήτων ήρθε στο προσκήνιο και έγινε ορατή για την ευρύτερη κυρίαρχη κοινότητα όταν παίχτηκε η μουσική της δυνατά από τα ηχεία σε μια πολιτισμική εκδήλωση για τα παιδιά και τις οικογένειες σε κεντρική πλατεία της πόλης.» Δημήτρης, σερβιτόρος ταβέρνας «Ο Μπιλάλ κλώτσησε τον Μωχάμεντ και του δωσε μπουνιές επειδή είπε τη μητέρα του πουτάνα στη γλώσσα τους. Οι γονείς του Μπιλάλ έχουν χωρίσει και η μητέρα του μένει με ένα καινούργιο άντρα. Η δασκάλα γύρισε στο Μωχάμεντ και είπε κάτι που ακούσαμε όλοι: Η μητέρα του Μπιλάλ δεν είναι πουτάνα! Αγαπά τα παιδιά της πάρα πολύ όπως και η μητέρα σου αγαπάει εσένα. Εδώ μέσα δεν επιτρέπουμε τέτοια γλώσσα!» Λένα, πέντε χρονών «Όταν πήγα να πάρω το παιδί μου στο τέλος της ημέρας, η παιδαγωγός του μου είπε ότι είχε ακούσει μερικά παιδιά να χρησιμοποιούν τη λέξη «Γύφτος». Με ενημέρωσε για το πως μίλησε σε όλα τα παιδιά την ώρα της κουβέντας σε κύκλο και τα βοήθησε να καταλάβουν πόσο τα λόγια που λέμε μπορεί να πληγώσουν τους άλλους.» Αϊσέ, μητέρα

20 Όλοι και όλες συνεργάζονται μαζί για να αντικρούσουν θεσμικές προκαταλήψεις και διακρίσεις 6 Το προσωπικό αναγνωρίζει ότι οι τοπικές κοινότητες και η κοινωνία στο σύνολο της αλλάζουν. Σε συνεργασία με άλλους εμπλεκόμενους, εντοπίζουν, αναλύουν και δρουν για την κάλυψη των μεταβαλλόμενων αναγκών των τοπικών κοινωνιών. Οι παιδαγωγοί επεξεργάζονται συγκεκριμένες πολιτικές, διαδικασίες και κανονισμούς που δεν αποκλείουν κανένα, διασφαλίζουν ισότητα πρόσβασης και σεβασμό στη διαφορετικότητα. Γονείς και προσωπικό έχουν το δικαίωμα συμμετοχής στη διοίκηση ως ισότιμοι εταίροι στην προσπάθεια εντοπισμού και απάλειψη κάθε μορφής ανισοτήτων. Το προσωπικό είναι σε εγρήγορση για να αποκαλύψει κάθε μορφή θεσμικών διακρίσεων ώστε να αρχίσει μια διεργασία που θα οδηγήσει στην απάλειψη τους. To προσωπικό παίζει ένα ενεργό και ζωτικής σημασίας ρόλο στην προώθηση του σεβασμό στη διαφορετικότητα αμφισβητώντας στερεοτυπικές στάσεις παρεμβαίνοντας στον κυρίαρχο λόγο της δημόσιας συζήτησης /αντιπαράθεσης. D E c E T Diversity in Early Childhood Education and Training

21 «Προσέξαμε ότι υπήρχαν Πολωνοί μετανάστες που εργάζονταν στα χωράφια της περιοχής μας. Ήρθαμε σε επαφή με το τοπικό κέντρο στήριξης των νεοαφιχθέντων και κανονίσαμε μια συνάντηση με τις οικογένειες. Τώρα έχουμε τέσσερα παιδιά από την Πολωνία που εμπλουτίζουν την ποικιλότητα στο κέντρο μας.» Νουργκούν, διευθύντρια Κέντρου Προσχολικής Αγωγής «Δεν έχουμε πολυπολιτισμικές δραστηριότητες, γιατί η αλήθεια είναι ότι δεν έχουμε τέτοιους ανθρώπους εδώ. Καμιά φορά έρχονται ένα ή δύο παιδιά, αλλά δεν μένουν για πολύ.» Λίντα, υπεύθυνη εκπαιδευτικού προγράμματος «Στο σχολείο μας δεν είχαμε ρατσισμό, μέχρι τη στιγμή που ο Μάθιου άρχισε να έρχεται εδώ σχολείο.» [ο Μάθιου είναι μαύρος] Τομ, διευθυντής «Ξέρουμε ότι υπάρχει αρνητική κάλυψη στον τύπο σχετικά με το μεγάλο αριθμό οικογενειών μεταναστών που έχουν έρθει εδώ. Συμμετέχουμε τακτικά στις τοπικές δημόσιες συζητήσεις που γίνονται στο χωριό ώστε να συμβάλλουμε στην κατάρριψη στερεοτύπων και την καταδίκη των προκαταλήψεων.» Μαργαρίτα, εκπαιδευτικός «Στο προσωπικό του σταθμού όπου εργάζομαι αντανακλάται η ποικιλότητα της πόλης μας. Η Έντνα είναι από την Τυνησία, η Μπαντέλα από το Μαρόκο, η Άννη το Λίβανο, η Σάντη την Ισπανία και η Ντομινίκ και εγώ είμαστε Γαλλίδες. Ανταλλάσσουμε στοιχεία από την πολιτισμική κληρονομιά μας μέσω της επαφής μας με τους γονείς και τα παιδιά. Ως παιδαγωγοί, αυτό μας βοηθά στον αγώνα μας ενάντια στις προκαταλήψεις και υπέρ του σεβασμού του κάθε ατόμου είτε είναι παιδαγωγοί είτε παιδιά και οικογένειες που έρχονται εδώ.» Καρίνα, εκπαιδευτικός «Οργανώνουμε ομάδες συζήτησης με τους γονείς και ενθαρρύνουμε διάλογο με το προσωπικό ώστε να εντοπίζουμε συγκεκριμένες ανάγκες και να φροντίζουμε ώστε ο χώρος, το ήθος και οι καθημερινές μας πρακτικές να αντιπροσωπεύουν την τοπική κοινωνία.» Τζένη, υποδιευθύντρια «Να σταματήσουν τα παιδιά να βρίζουν και να κοροϊδεύουν!» Τεσσάρων με οκτώ χρόνων παιδιά νομάδων στην Ιρλανδία (travellers) που ρωτήθηκαν αν ήθελαν να απαιτήσουν κάτι από το Υπουργείο Παιδείας.

22 Δημοσιεύσεις του Δικτύου DECET Ένα Νανούρισμα για τη Χάμζα Η προσχολική φροντίδα ως χώρος συνάντησης. Ο δημοσιογράφος ταξιδιών Mark Gielen θυμάται την εποχή που η κόρη του πήγαινε στον παιδικό σταθμό. Αυτό ήταν πριν από είκοσι χρόνια και η κόρη του είναι πλέον ενήλικη. Ο κόσμος έχει αλλάξει πολύ από τότε. Η ποικιλότητα που παρατηρείται στην κοινωνία έχει αυξηθεί σε μεγάλο βαθμό. Για το λόγο αυτό ο Mark Gielen αποφάσισε να ανακαλύψει τους τρόπους με τους οποίους οι διάφοροι παιδικοί σταθμοί στην Ευρώπη διαχειρίζονται αυτή τη διαφορετικότητα. Στην αναζήτηση του αυτή σταματά σε τέσσερις ευρωπαϊκές πόλεις: Γάνδη (Βέλγιο), Ωμπύ (Γαλλία), Βερολίνο (Γερμανία) και Μπέρμινχαμ (Αγγλία). Γίνεται μια σύντομη παρουσίαση της κάθε πόλης και του πλαισίου στο οποίο αναπτύχθηκε η προσχολική δομή που εμφανίζεται. VBJK & DECET 2003 Διαφορετικότητα και Ισότητα Δικαιωμάτων στην Επιμόρφωση Επαγγελματιών Προσχολικής Ηλικίας στην Ευρώπη Παραδείγματα πρακτικών επιμόρφωσης στο δίκτυο DECET. Η ποικιλότητα που παρατηρείται στις οικογένειες, τα πρότυπα και τις αξίες στην Ευρωπαϊκή κοινωνία επηρεάζει τα εκπαιδευτικά συστήματα καθώς και τις προσχολικές δομές και υπηρεσίες. Εκπαιδευτικοί και παιδαγωγοί της προσχολικής ηλικίας έρχονται καθημερινά αντιμέτωποι με νέα ερωτήματα και προκλήσεις. Πως μπορεί κανείς να διαχειριστεί τα διαφορετικά πρότυπα και αξίες; Με ποιο τρόπο να επικοινωνήσει με την ποικιλότητα των γονιών; Ποιος παίρνει τις αποφάσεις για τον τρόπο ανατροφής των παιδιών στην προσχολική εκπαίδευση; Το εγχειρίδιο είναι προσβάσιμο στη διεύθυνση του δικτύου: DECET 2004 Σεβασμός στη Διαφορετικότητα, Ισότητα Δικαιωμάτων και Κοινωνική Συμπερίληψη Δουλεύοντας με Γονείς και Επαγγελματίες στην Προσχολική Εκπαίδευση. Ευρωπαϊκό σεμινάριο για επιμορφωτές, διευθυντικά στελέχη επιμόρφωσης και χάραξης πολιτικής. Βαρκελώνη, Μαίου, Όλες οι παρουσιάσεις στην ολομέλεια είναι προσβάσιμες στη διεύθυνση DECET 2006

23 Τούη- Τούη- Παίζοντας, Ζωγραφίζοντας και Τραγουδώντας για τη Διαφορετικότητα Η τέχνη είναι μια καθολική γλώσσα που είναι κοινή για ανθρώπους με διαφορετική πολιτισμική και κοινωνική προέλευση. Η τέχνη μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως ένα αποτελεσματικό παιδαγωγικό εργαλείο για την προώθηση του σεβασμού στη διαφορετικότητα. Η ταινία παρουσιάζει παραδείγματα καλλιτεχνικών δραστηριοτήτων οι οποίες: ενδυναμώνουν τα παιδιά ώστε να αναπτύξουν τις ποικίλες διαστάσεις της ταυτότητας τους και να αποκτήσουν αυτοσεβασμό, επιτρέπουν στα παιδιά με διαφορετική πολιτισμική προέλευση να ανταλλάξουν και να μοιραστούν στοιχεία της κουλτούρας τους μαθαίνοντας το ένα από το άλλο, ενθαρρύνουν τα παιδιά και τους ενήλικους να επικοινωνούν και να νιώθουν ότι ανήκουν σε μια ομάδα, ενθαρρύνουν τα παιδιά να συμμετέχουν ως ενεργοί πολίτες και να μάχονται για τα δικαιώματά τους. DECET 2006 Σετ εργαλείων «Τεκμηρίωση των οικογενειών» Αυτό το σύνολο εργαλείων (αφίσα, επιτραπέζιο παιχνίδι, DVD) συμβάλει στη βελτίωση της πληροφόρησης, επικοινωνίας και αμοιβαίας κατανόησης ανάμεσα στους γονείς και το κέντρο προσχολικής αγωγής. Οι εκπαιδευτές μπορούν να βρουν σε αυτό ένα χρήσιμο οδηγό στη δουλειά τους που αφορά την τεκμηρίωση των οικογενειών. Η αφίσα παρουσιάζει διαφορετικές μορφές οικογενειών, και τα παιδιά τους. Λέει ξεκάθαρα σε πολλές γλώσσες ποιο είναι το ζητούμενο: σεβασμός απέναντι στο κάθε παιδί, σεβασμός απέναντι σε κάθε οικογένεια. (Η αφίσα μπορεί να παραγγελθεί στην ηλεκτρονική διεύθυνση: Το επιτραπέζιο παιχνίδι ευαισθητοποίησης επιτρέπει σε ομάδες να ανταλλάξουν ιδέες για στόχους, μεθόδους και αρχές που αφορούν την τεκμηρίωση των οικογενειών με διασκεδαστικό τρόπο. Το DVD παρέχει πολλές πληροφορίες για τους στόχους και την τεκμηρίωση των οικογενειών. Παρουσιάζει διαφορετικές μεθόδους και εστιάζεται στο «τοίχο με τις οικογένειες». Τα κείμενα που συνοδεύουν το DVD είναι αποτέλεσμα κοινού αναστοχασμού γονιών, επαγγελματιών και συντονιστών του έργου. DECET 2007

24 D c E E T Diversity in Early Childhood Education and Training BELGIUM VBJK Expertisecentrum voor Opvoeding & Kinderopvang, Ghent Contact: FRANCE ESSSE Ecole Santé Social Sud-Est, Lyon Contact: ACEPP Association Collectifs Enfants Parents et Professionnels, Paris Contact: GERMANY ISTA Institut für den Situationsansatz Internationale Akademie an der Freien Universität Berlin Contact: GREECE Κέντρο Παιδαγωγικής και Καλλιτεχνικής Επιμόρφωσης «Σχεδία» Centre for Artistic and Pedagogical Training Schedia (Raft), Athens Contact: IRELAND Pavee Point Travellers Centre, Dublin Contact: THE NETHERLANDS MUTANT Change Agents: Supporting Respect for Diversity, Utrecht Contact: SPAIN Associació de Mestres Rosa Sensat, Barcelona Contact: UK, ENGLAND CREC Centre for Research in Early Childhood, Birmingham Contact: UK, SCOTLAND CAF Childhood and Families: Research and Development Centre, Glasgow Contact:

1) Γιατί ασχοληθήκατε με το Έργο EduRom

1) Γιατί ασχοληθήκατε με το Έργο EduRom Στις 28 Φεβρουαρίου, δύο από τους εθελοντές του Edurom από το Μεσογειακό Σχολείο της Ταρραγόνα βρέθηκαν στην Ημέρα Εκπαίδευσης του «Δικτύου για τη δημοκρατική εκπαίδευση των ενηλίκων: μπροστά με τη δύναμη

Διαβάστε περισσότερα

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα.

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα. Ήρθε ένας νέος μαθητής στην τάξη. Όλοι τον αποκαλούν ο «καινούριος». Συμφωνείς; 1 Δεν είναι σωστό να μη φωνάζουμε κάποιον με το όνομά του. Είναι σαν να μην τον αναγνωρίζουμε. Σωστά. Έχει όνομα και με αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Το παιχνίδι της χαράς

Το παιχνίδι της χαράς Ανοιχτό πρόγραμμα εκπαίδευσης Κατερίνα Πουλέα Παιδαγωγός Το παιχνίδι της χαράς Το παιχνίδι της χαράς Αετιδέων 15 & Βουτσινά Χολαργός 6944 773597 Ανοιχτό πρόγραμμα εκπαίδευσης Το Παιδαγωγικό Κέντρο Προσχολικής

Διαβάστε περισσότερα

«Γκρρρ,» αναφωνεί η Ζέτα «δεν το πιστεύω ότι οι άνθρωποι μπορούν να συμπεριφέρονται έτσι μεταξύ τους!»

«Γκρρρ,» αναφωνεί η Ζέτα «δεν το πιστεύω ότι οι άνθρωποι μπορούν να συμπεριφέρονται έτσι μεταξύ τους!» 26 σχεδιασε μια ΦωτογρΑΦιΑ τήσ προσκλήσήσ που ελαβεσ Απο τον ΔΑσκΑλο σου. παρουσιασε το λογοτυπο και το σλογκαν που χρήσιμοποιει το σχολειο σου για τήν εβδομαδα κατα τήσ παρενοχλήσήσ. ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΠΑΡΕΝΟΧΛΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Το να είσαι γονιός δεν είναι εύκολο πράγμα. Δεν υπάρχει ευκαιρία για πρόβα, δεν υπάρχουν σχολεία. Το μόνο που κουβαλάμε

Διαβάστε περισσότερα

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς A...Τα αισθήματα και η ενεργεία που δημιουργήθηκαν μέσα μου ήταν μοναδικά. Μέσα στο γαλάζιο αυτό αυγό, ένιωσα άτρωτος, γεμάτος χαρά και αυτοπεποίθηση.

Διαβάστε περισσότερα

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007 1 / 15 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Έρευνα υποστηριζόµενη από τη Γενική ιεύθυνση Εκπαίδευσης και Πολιτισµού της Ε.Ε., στο πλαίσιο του προγράµµατος Σωκράτης «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ (ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ) Τίτλος διερεύνησης: Ποιοί παράγοντες επηρεάζουν το πόσο νερό συγκρατεί το χώμα;

ΥΔΡΟΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ (ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ) Τίτλος διερεύνησης: Ποιοί παράγοντες επηρεάζουν το πόσο νερό συγκρατεί το χώμα; ΥΔΡΟΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ (ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ) Τίτλος διερεύνησης: Ποιοί παράγοντες επηρεάζουν το πόσο νερό συγκρατεί το χώμα; Σύντομη περιγραφή διερεύνησης: Σκοπός αυτής της διερεύνησης ήταν να κάνουν κάποιες υποθέσεις

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών. Πρακτική Άσκηση. Ενότητα 1: Εισαγωγικά

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών. Πρακτική Άσκηση. Ενότητα 1: Εισαγωγικά Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Πρακτική Άσκηση Ενότητα 1: Εισαγωγικά Αν. Καθηγήτρια: Σοφία Αυγητίδου E-mail: saugitidoy@uowm.gr Μέντορες: Βάσω Αλεξίου, Λίζα Θεοδωρίδου, Αγάπη Κοσκοσίδου Παιδαγωγικό Τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

Schools for Change Αξιολογήσεις μαθητών και εκπαιδευτικών από τα εκπαιδευτικά εργαστήρια του προγράμματος

Schools for Change Αξιολογήσεις μαθητών και εκπαιδευτικών από τα εκπαιδευτικά εργαστήρια του προγράμματος Schools for Change Αξιολογήσεις μαθητών και εκπαιδευτικών από τα εκπαιδευτικά εργαστήρια του προγράμματος Λίγα λόγια για τις εκπαιδευτικές δράσεις της ΑΝΤΙΓΟΝΗΣ Στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων της, εδώ

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός»

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 «Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» (Φλώρινα - Μακεδονία Καύκασος) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011

Διαβάστε περισσότερα

LET S DO IT BETTER improving quality of education for adults among various social groups

LET S DO IT BETTER improving quality of education for adults among various social groups INTERVIEWS REPORT February / March 2012 - Partner: Vardakeios School of Hermoupolis - Target group: Immigrants, women 1 η συνέντευξη Από την Αλβανία Το 2005 Η γλώσσα. Ήταν δύσκολο να επικοινωνήσω με τους

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ (για τους μαθητές Γυμνασίων, ΓΕ.Λ., ΕΠΑ.Λ, ΕΠΑ.Σ, Καλλιτεχνικών, Μουσικών, Πρότυπων Πειραματικών Σχολείων.)

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ (για τους μαθητές Γυμνασίων, ΓΕ.Λ., ΕΠΑ.Λ, ΕΠΑ.Σ, Καλλιτεχνικών, Μουσικών, Πρότυπων Πειραματικών Σχολείων.) Ημερομηνία:.. Σχολείο:. Τάξη:. ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ (για τους μαθητές Γυμνασίων, ΓΕ.Λ., ΕΠΑ.Λ, ΕΠΑ.Σ, Καλλιτεχνικών, Μουσικών, Πρότυπων Πειραματικών Σχολείων.) Πρόλογος Αγαπητέ/ή μαθητή/τρια, Το ερωτηματολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων]

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] 1. Είστε ικανοποιημένος/η από το Πρόγραμμα; Μ. Ο. απαντήσεων: 4,7 Ικανοποιήθηκαν σε απόλυτο

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΕΦΗΒΟΥΣ ΚΑΙ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ

ΓΙΑ ΕΦΗΒΟΥΣ ΚΑΙ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΓΙΑ ΕΦΗΒΟΥΣ ΚΑΙ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α

Διαβάστε περισσότερα

Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών

Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών Γιατί ακόμα και όταν η αγάπη είναι δεδομένη, η επικοινωνία είναι κάτι που μαθαίνεται* *Προγράμματα βασισμένα στην «Επικοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός εκπαιδευτή. Ενότητα κατάρτισης. Ένταξη και αποδοχή. Επιμέλεια Miguel Santos. Συγγραφείς Stefano Cobello Roberto Grison Maria Rosa Aldrighetti

Οδηγός εκπαιδευτή. Ενότητα κατάρτισης. Ένταξη και αποδοχή. Επιμέλεια Miguel Santos. Συγγραφείς Stefano Cobello Roberto Grison Maria Rosa Aldrighetti Οδηγός εκπαιδευτή Ενότητα κατάρτισης Ένταξη και αποδοχή Επιμέλεια Miguel Santos Συγγραφείς Stefano Cobello Roberto Grison Maria Rosa Aldrighetti 1 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Ενότητα κατάρτισης για γονείς και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ τεύχος Β

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ τεύχος Β ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ τεύχος Β Ελένη ΚΑΜΠΕΡΗ - ΤΖΟΥΡΙΑΔΟΥ Σχολική Σύμβουλος Προσχολικής Αγωγής Σταυρούλα ΠΑΝΤΑΖΗ Νηπιαγωγός ΙΩΑΝΝΙΝΑ 2004 1 λίγα λόγια για τις δραστηριότητες Στο τεύχος αυτό περιλαμβάνονται:

Διαβάστε περισσότερα

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Ο Μικρός Πρίγκιπας έφτασε στη γη. Εκεί είδε μπροστά του την αλεπού. - Καλημέρα, - Καλημέρα, απάντησε ο μικρός πρίγκιπας, ενώ έψαχνε να βρει από πού ακουγόταν η

Διαβάστε περισσότερα

Μάθηµα 6. Οργανωσιακή Κουλτούρα και Ποικιλοµορφία. Copyright 2012 by The McGraw-Hill Companies, Inc. All Rights Reserved.

Μάθηµα 6. Οργανωσιακή Κουλτούρα και Ποικιλοµορφία. Copyright 2012 by The McGraw-Hill Companies, Inc. All Rights Reserved. Μάθηµα 6 Οργανωσιακή Κουλτούρα και Ποικιλοµορφία McGraw-Hill/Irwin Copyright 2012 by The McGraw-Hill Companies, Inc. All Rights Reserved. Οργανωσιακή Κουλτούρα και Ποικιλοµορφία v Οι ειδικοί στόχοι του

Διαβάστε περισσότερα

Άνοιξη της Ευρώπης 2005

Άνοιξη της Ευρώπης 2005 Άνοιξη της Ευρώπης Τα σχολεία κατανοούν την Ευρώπη Ηµέρα της Άνοιξης 17 Μαρτίου 2005 Άνοιξη της Ευρώπης ή πώς να φέρουµε µε επιτυχία την Ευρώπη µέσα στα σχολεία και να κάνουµε τη φωνή των νέων Ευρωπαίων

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ»

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» «ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» ΤΑΞΗ Γ1 2 ο Δ Σ ΓΕΡΑΚΑ ΔΑΣΚ:Αθ.Κέλλη ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Κατά τη διάρκεια της περσινής σχολικής χρονιάς η τάξη μας ασχολήθηκε με την ανάγνωση και επεξεργασία λογοτεχνικών βιβλίων

Διαβάστε περισσότερα

Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας. Ιωαννίνων. Αριθμητικός Γραμματισμός. Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη

Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας. Ιωαννίνων. Αριθμητικός Γραμματισμός. Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας Ιωαννίνων Αριθμητικός Γραμματισμός Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη ΘΕΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΗΣ «Προγραμματισμός-Οργάνωση και υλοποίηση μιας διδακτικής ενότητας στον Αριθμητικό Γραμματισμό» ΠΡΟΣΘΕΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΨΗΦΙΑΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΣΕ ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΚΙΝΗΤΗΣ

ΨΗΦΙΑΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΣΕ ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΚΙΝΗΤΗΣ 1 of 18 4/16/2015 4:11 PM ΨΗΦΙΑΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΣΕ ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΚΙΝΗΤΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Το ερωτηματολόγιο αυτό έχει διάφορες ενότητες για τα ψηφιακά παιχνίδια που παίζονται σε συσκευές κινητής τεχνολογίας και ειδικότερα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΠΑΡΑΘΕΣΕΙΣ - ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΡΟΛΩΝ

ΑΝΤΙΠΑΡΑΘΕΣΕΙΣ - ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΡΟΛΩΝ ΑΝΤΙΠΑΡΑΘΕΣΕΙΣ - ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΡΟΛΩΝ (ROLE DEBATES) Σκοπός Ο στόχος αυτού του εργαλείου αντανάκλασης είναι να υποκινηθεί η κατανόηση των προοπτικών των διαφορετικών συμμετόχων. Πιο συγκεκριμένα βοηθά τους εκπαιδευτικούς,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

ΟΜΙΛΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΟΜΙΛΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Κύριε Πρόεδρε, εκλεκτά μέλη της ακαδημαϊκής και της επιχειρηματικής κοινότητας, αγαπητοί απόφοιτοι, κυρίες και κύριοι. Βρίσκομαι απόψε

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΕΦΗΒΟΥΣ ΚΑΙ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ

ΓΙΑ ΕΦΗΒΟΥΣ ΚΑΙ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ ΓΙΑ ΕΦΗΒΟΥΣ ΚΑΙ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α

Διαβάστε περισσότερα

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Δρ Μαριάννα Φωκαΐδου Δρ Παυλίνα Χατζηθεοδούλου Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Εκπαιδευτικών Μέσης Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ 2015 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: ΓΡΙΒΑ ΕΛΕΝΗ 5/2/2015 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Αυτό το portfolio φτιάχτηκε

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu Τι έχουμε μάθει για την προώθηση της Δημιουργικότητας μέσα από τις Φυσικές Επιστήμες και τα Μαθηματικά στην Ελληνική Προσχολική και Πρώτη Σχολική Ηλικία; Ευρήματα για την εκπαίδευση στην Ελλάδα από το

Διαβάστε περισσότερα

ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά για αξίες και συναισθήματα»

ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά για αξίες και συναισθήματα» Ημερομηνία 8/4/2015 Μέσο Συντάκτης Link http://artpress.sundaybloody.com/ Βασίλης Κάργας http://goo.gl/di6ugf Μαρίνα Γιώτη, συγγραφέαςεικονογράφος : «Τα παραμύθια είναι ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά

Διαβάστε περισσότερα

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Ελάτε να ζήσουμε τα όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Χριστούγεννα (μέσα από ιστορίες και χριστουγεννιάτικα παιχνίδια) 1 Στόχοι: Μέσα από διάφορες

Διαβάστε περισσότερα

Η διαφορετικότητα είναι μια σύνθετη έννοια, η οποία δεν θα πρέπει να συγχέεται με την έννοια της ποικιλομορφίας.

Η διαφορετικότητα είναι μια σύνθετη έννοια, η οποία δεν θα πρέπει να συγχέεται με την έννοια της ποικιλομορφίας. Diversity Διαφορετικότητα Ο σεβασμός στην διαφορετικότητα του άλλου καθώς και η έμπρακτή αποδοχή της, συμβάλει στην δημιουργία κοινωνιών οι οποίες χαρακτηρίζονται από ιδέες ισότητας, αλληλοσεβασμού και

Διαβάστε περισσότερα

Σύντομος οδηγός της AEGEE

Σύντομος οδηγός της AEGEE Σύντομος οδηγός της AEGEE EUROPEAN STUDENTS FORUM AEGEE-Europe, European Students Forum Rue du Noyer / Notelaarsstraat 55 1000 Bruxelles Belgium - Belgique Τα περισσότερα οπτικά υλικά που χρησιμοποιούνται

Διαβάστε περισσότερα

Ένα πρόγραμμα ομαλής μετάβασης που πραγματοποιήθηκε στην Αυλίδα.

Ένα πρόγραμμα ομαλής μετάβασης που πραγματοποιήθηκε στην Αυλίδα. Ένα πρόγραμμα ομαλής μετάβασης που πραγματοποιήθηκε στην Αυλίδα. Το πρόγραμμα βασίστηκε στο αναπτυξιακό οικολογικό μοντέλο (εισήγηση, Έφη Γουργιώτου, λέκτορα στο Παιδαγωγικό Τμήμα Προσχολικής Εκπαίδευσης,

Διαβάστε περισσότερα

Κυριε Γενικέ Πρόξενε. Αγαπητες φιλες και φιλοι

Κυριε Γενικέ Πρόξενε. Αγαπητες φιλες και φιλοι Κυριε Γενικέ Πρόξενε Αγαπητες φιλες και φιλοι Όταν πριν από πολλα χρονια, περιπου στην ηλικια των 7 χρονων, ο πατερας μου Ζαχαριας Δουλαμης αποφασισε να μας στειλει, εμενα και την αδερφη μου, να μαθουμε

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτύσσοντας Υγιείς σχέσεις με τα παιδιά στο οικογενειακό και σχολικό περιβάλλον μέσα από την βελτίωση της επικοινωνίας

Αναπτύσσοντας Υγιείς σχέσεις με τα παιδιά στο οικογενειακό και σχολικό περιβάλλον μέσα από την βελτίωση της επικοινωνίας Αναπτύσσοντας Υγιείς σχέσεις με τα παιδιά στο οικογενειακό και σχολικό περιβάλλον μέσα από την βελτίωση της επικοινωνίας Δρ. Χρήστος Παναγιωτόπουλος Αναπληρωτής Καθηγητής Παιδικής και Εφηβικής Ψυχικής

Διαβάστε περισσότερα

Δουλεύει, τοποθετώντας τούβλα το ένα πάνω στο άλλο.

Δουλεύει, τοποθετώντας τούβλα το ένα πάνω στο άλλο. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Δ Παραδείγματα με συμπληρωμένα Φύλλα εργασίας Φύλλο εργασίας Α α. Συμπληρώστε τον παρακάτω πίνακα, χρησιμοποιώντας τη φαντασία σας. Δώστε ταυτότητα στο παιδί της φωτογραφίας. Όνομα Ίντιρα Ηλικία

Διαβάστε περισσότερα

Νιώθω, νιώθεις, νιώθει.νιώθουμε ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΣΧΟΛΕΙΟ. Χανιά

Νιώθω, νιώθεις, νιώθει.νιώθουμε ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΣΧΟΛΕΙΟ. Χανιά Νιώθω, νιώθεις, νιώθει.νιώθουμε ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Σμαράγδα Τσιραντωνάκη, ΠΕ70 ΣΧΟΛΕΙΟ Ιδιωτικά Εκπαιδευτήρια Θεοδωρόπουλου Χανιά Μάϊος 2015 Σελίδα 1 από 10 1. Συνοπτική περιγραφή της καλής πρακτικής Η παρούσα

Διαβάστε περισσότερα

Γλωσσάρι Το γλωσσάρι του MATURE Ανδραγωγική Άτομα μεγαλύτερης ηλικίας Δεξιότητες Δέσμευση

Γλωσσάρι Το γλωσσάρι του MATURE Ανδραγωγική Άτομα μεγαλύτερης ηλικίας Δεξιότητες Δέσμευση Γλωσσάρι Η ομάδα MATURE διαθέτει σημαντική εμπειρία στη διαχείριση και υλοποίηση Ευρωπαϊκών προγραμμάτων και γνωρίζει ότι τα ζητήματα επικοινωνίας ενδέχεται να προκαλέσουν σύγχυση. Προκειμένου να ελαχιστοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. 4.1 Τρόποι Προσέλκυσης Νέων...21 4.2 Προτάσεις Πολιτικής των Νέων...22 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ...24 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ...26 ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΦΟΡΕΩΝ...

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. 4.1 Τρόποι Προσέλκυσης Νέων...21 4.2 Προτάσεις Πολιτικής των Νέων...22 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ...24 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ...26 ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΦΟΡΕΩΝ... Cities for Peace and Democracy in Europe Ε Ρ Ε ΤΟΠΙΚΗ ΒΙΩΣΙΜΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΡΟΩΘΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΦΩΝΗ ΤΩΝ ΝΕΩΝ Υ Ν Α με την υποστήριξη Ιανουάριος 2007 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ ΓΡΑΦΗΜΑΤΩΝ...3 ΕΙΣΑΓΩΓΗ...4 ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ...6

Διαβάστε περισσότερα

Τα βιβλία θα τα βρείτε στο βιβλιοπωλείο: Βιβλία γνώσεων και δραστηριοτήτων ΣΦΡΑΓΙΔΑ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟΥ

Τα βιβλία θα τα βρείτε στο βιβλιοπωλείο: Βιβλία γνώσεων και δραστηριοτήτων ΣΦΡΑΓΙΔΑ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟΥ Τα βιβλία θα τα βρείτε στο βιβλιοπωλείο: Βιβλία γνώσεων και δραστηριοτήτων ΣΦΡΑΓΙΔΑ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟΥ Συντονισμός χεριού-ματιού Βοηθούν στην ανάπτυξη των κινητικών δεξιοτήτων του παιδιού. Παίζω με τους κύβους

Διαβάστε περισσότερα

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου]

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας: Σεμίραμις Αμπατζόγλου Τάξη: Γ'1 Γυμνασίου

Διαβάστε περισσότερα

Όλοι καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε διάφορα συναισθήματα και διαθέσεις. Ορισμένες φορές νιώθουμε ευτυχισμένοι και ενθουσιασμένοι.

Όλοι καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε διάφορα συναισθήματα και διαθέσεις. Ορισμένες φορές νιώθουμε ευτυχισμένοι και ενθουσιασμένοι. Μελαγχολία Το φυλλάδιο θα σου φανεί χρήσιμο στην περίπτωση που νιώθεις θλίψη ή μελαγχολία. Θα σε βοηθήσει να καταλάβεις αν έχεις συμπτώματα κατάθλιψης και πώς μπορείς να βοηθήσεις τον εαυτό σου ή κάποιον

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΤΑΡΤΟ 4 ο δίωρο: ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ. Γιώτη Ιφιγένεια (Α.Μ. 6222) Λίβα Παρασκευή (Α.Μ. 5885)

ΤΕΤΑΡΤΟ 4 ο δίωρο: ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ. Γιώτη Ιφιγένεια (Α.Μ. 6222) Λίβα Παρασκευή (Α.Μ. 5885) ΤΕΤΑΡΤΟ 4 ο δίωρο: ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ. Γιώτη Ιφιγένεια (Α.Μ. 6222) Λίβα Παρασκευή (Α.Μ. 5885) Ανάλυση σε επιμέρους στόχους: 1. Εκτιμούν τη μορφή γραφημάτων με βάση τα δεδομένα τους. 2. Κατανοούν ότι

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-15 Μάθημα: Ελληνικά για ξενόγλωσσους Επίπεδο: Ε1 Διάρκεια:

Διαβάστε περισσότερα

Η τέχνη της συνέντευξης Martes, 26 de Noviembre de 2013 12:56 - Actualizado Lunes, 17 de Agosto de 2015 18:06

Η τέχνη της συνέντευξης Martes, 26 de Noviembre de 2013 12:56 - Actualizado Lunes, 17 de Agosto de 2015 18:06 No hay traducción disponible. του Χουάν Μαγιόργκα 4 ΠΡΟΣΩΠΑ: 3 Γυναίκες (γιαγιά, μητέρα και εγγονή) και ένας άντρας γύρω στα 30. Το τελευταίο έργο του μεγάλου Ισπανού δραματουργού που ανέβηκε στο Εθνικό

Διαβάστε περισσότερα

Η ζωή είναι αλλού. < <Ηλέκτρα>> Το διαδίκτυο είναι γλυκό. Προκαλεί όμως εθισμό. Γι αυτό πρέπει τα παιδιά. Να το χρησιμοποιούν σωστά

Η ζωή είναι αλλού. < <Ηλέκτρα>> Το διαδίκτυο είναι γλυκό. Προκαλεί όμως εθισμό. Γι αυτό πρέπει τα παιδιά. Να το χρησιμοποιούν σωστά Δράση 2 Σκοπός: Η αποτελεσματικότερη ενημέρωση των μαθητών σχετικά με όλα τα είδη συμπεριφορικού εθισμού και τις επιπτώσεις στην καθημερινή ζωή! Οι μαθητές εντοπίζουν και παρακολουθούν εκπαιδευτικά βίντεο,

Διαβάστε περισσότερα

1 / 13 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 5 ης ηµοτικού. Μάρτιος 2007

1 / 13 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 5 ης ηµοτικού. Μάρτιος 2007 1 / 13 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Έρευνα υποστηριζόµενη από τη Γενική ιεύθυνση Εκπαίδευσης και Πολιτισµού της Ε.Ε., στο πλαίσιο του προγράµµατος Σωκράτης «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

Ευρωπαϊκό Πορτφόλιο Γλωσσών. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Συμβούλιο της Ευρώπης Για έφηβους 12 15 χρόνων. Οδηγός προς τους εκπαιδευτικούς

Ευρωπαϊκό Πορτφόλιο Γλωσσών. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Συμβούλιο της Ευρώπης Για έφηβους 12 15 χρόνων. Οδηγός προς τους εκπαιδευτικούς Ευρωπαϊκό Πορτφόλιο Γλωσσών Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Συμβούλιο της Ευρώπης Για έφηβους 12 15 χρόνων Οδηγός προς τους εκπαιδευτικούς 1. Σε γενικές γραμμές α) Τι είναι το Ευρωπαϊκό Πορτφόλιο Γλωσσών

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Το έργο υλοποιείται με δωρεά από το ΕΠΜ_2014 Εκπαιδευτικό Έργο «Το Κινητό Μουσείο»

Διαβάστε περισσότερα

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013 Εμπειρίες που αποκόμισα από το Διήμερο Σεμινάριο που αφορά στην ένταξη Παιδιών με Απώλεια Ακοής στη Μέση Γενική και Μέση Τεχνική και Επαγγελματική Εκπαίδευση Είχα την τύχη να συμμετάσχω στο διήμερο σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

European Year of Citizens 2013 Alliance

European Year of Citizens 2013 Alliance European Year of Citizens 2013 Alliance MANIFESTO Η ενεργός συμμετοχή του ευρωπαίου πολίτη είναι άμεσα συνδεδεμένη με την επιδίωξη των Ευρωπαϊκών συλλογικών στόχων και αξιών που προβλέπονται στις Συνθήκες

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηματολόγιο αυτοαξιολόγησης μαθησιακού τύπου (προφίλ)

Ερωτηματολόγιο αυτοαξιολόγησης μαθησιακού τύπου (προφίλ) VAK Learning Styles Self-Assessment Questionnaire Ερωτηματολόγιο αυτοαξιολόγησης μαθησιακού τύπου (προφίλ) Κυκλώστε ή επιλέξτε την απάντηση που αντιπροσωπεύει καλύτερα τη γενικότερη συμπεριφορά σας. Θυμηθείτε

Διαβάστε περισσότερα

Η χρήση ενεργητικών τεχνικών στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών ΣΕΠ για την ενίσχυση της ενσυναίσθησης

Η χρήση ενεργητικών τεχνικών στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών ΣΕΠ για την ενίσχυση της ενσυναίσθησης Η χρήση ενεργητικών τεχνικών στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών ΣΕΠ για την ενίσχυση της ενσυναίσθησης Κατσιούλα Παναγιώτα, Εκπαιδευτικός, Σύμβουλος ΣΕΠ, ΚΕΣΥΠ Κιλκίς Σιάνου Χατζηκαμάρη Παναγιώτα, Εκπαιδευτικός,

Διαβάστε περισσότερα

Η καμπάνια του ΟΗΕ HeforShe - Ένα κίνημα αλληλεγγύης ανδρών και γυναικών για την ισότητα των φύλων

Η καμπάνια του ΟΗΕ HeforShe - Ένα κίνημα αλληλεγγύης ανδρών και γυναικών για την ισότητα των φύλων Η καμπάνια του ΟΗΕ HeforShe - Ένα κίνημα αλληλεγγύης ανδρών και γυναικών για την ισότητα των φύλων Μελίνα Δασκαλάκη, Δικηγόρος, Δημοτική σύμβουλος στο Δήμο Αθηναίων. Καλημέρα σας, Καλοσωρίζω όλους και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΘΑ ΚΑΝΩ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ ΝΑ ΑΓΑΠΗΣΕΙ ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ;

ΠΩΣ ΘΑ ΚΑΝΩ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ ΝΑ ΑΓΑΠΗΣΕΙ ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ; Ημερομηνία 23/07/2015 Μέσο Συντάκτης Link diavasame.gr Ευμορφία Ζήση http://www.diavasame.gr/page.aspx?itemid=ppg1396_2146 ΠΩΣ ΘΑ ΚΑΝΩ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ ΝΑ ΑΓΑΠΗΣΕΙ ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ; 23.07.2015 Συντάκτης: Ευμορφία

Διαβάστε περισσότερα

ΒΛΑΣΤΗΣΗ (ΜΑΤΘΑΙΟΥ) !"Τίτλος διερεύνησης: Ποιοι παράγοντες επηρεάζουν το πόσο γρήγορα θα βλαστήσουν τα σπέρματα των οσπρίων.

ΒΛΑΣΤΗΣΗ (ΜΑΤΘΑΙΟΥ) !Τίτλος διερεύνησης: Ποιοι παράγοντες επηρεάζουν το πόσο γρήγορα θα βλαστήσουν τα σπέρματα των οσπρίων. ΒΛΑΣΤΗΣΗ (ΜΑΤΘΑΙΟΥ)!"Τίτλος διερεύνησης: Ποιοι παράγοντες επηρεάζουν το πόσο γρήγορα θα βλαστήσουν τα σπέρματα των οσπρίων.!"σύντομη περιγραφή διερεύνησης: Στη διερεύνησή μας μετρήθηκε ο χρόνος που χρειάστηκαν

Διαβάστε περισσότερα

Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος

Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος Η απώλεια του «ονειρεμένου παιδιού» Οι γονείς βιώνουν μιαν απώλεια. Βιώνουν την απώλεια του παιδιού που έκτισαν μέσα στο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού Σταύρος Κούλας Γραφίστας - Πώς ορίζεται το επάγγελμά σας, και ποιες είναι οι παραλλαγές του; H γραφιστική είναι ένα επάγγελμα που ορίζει τη σχέση του ανθρώπου

Διαβάστε περισσότερα

Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς

Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς των Α.Πορτσέλη, Μ. Κυριακίδου Η παρούσα εισήγηση αφορά στην παρουσίαση ενός καινοτόμου προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ:

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2007-2008 Τάξη: Γ 3 Όνομα: Η μύτη μου είναι μεγάλη. Όχι μόνο μεγάλη, είναι και στραβή. Τα παιδιά στο νηπιαγωγείο με λένε Μυτόγκα. Μα η δασκάλα τα μαλώνει: Δεν

Διαβάστε περισσότερα

Σεμινάριο στην Πύλο με θέμα: «ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΒΙΩΜΑΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ»

Σεμινάριο στην Πύλο με θέμα: «ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΒΙΩΜΑΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ» Σεμινάριο στην Πύλο με θέμα: «ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΒΙΩΜΑΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ» Την Παρασκευή 5 Δεκεμβρίου πραγματοποιήθηκε στην Πύλο σεμινάριο με θέμα «Αειφόρο Σχολείο-Βιωματικές Δράσεις» το οποίο οργάνωσε η Σχολική

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 02

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 02 Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ 2011 ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ Τα σύγχρονα

Διαβάστε περισσότερα

Με τα μάτια του παππού και της γιαγιάς. 63o Δημοτικό Σχολείο Θεσσαλονίκης. Λαογραφικό και Εθνολογικό Μουσείο Μακεδονίας- Θράκης

Με τα μάτια του παππού και της γιαγιάς. 63o Δημοτικό Σχολείο Θεσσαλονίκης. Λαογραφικό και Εθνολογικό Μουσείο Μακεδονίας- Θράκης Λαογραφικό και Εθνολογικό Μουσείο Μακεδονίας- Θράκης 63o Δημοτικό Σχολείο Θεσσαλονίκης Με τα μάτια του παππού και της γιαγιάς 1 Σχολείο: 63 ο Δημοτικό σχολείο Θεσσαλονίκης Συμμετέχοντες Τάξη / Τμήμα: ΣΤ

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Επιμέλεια εργασίας: Παναγιώτης Γιαννόπουλος Περιεχόμενα Ερώτηση 1 η : σελ. 3-6 Ερώτηση 2 η : σελ. 7-9 Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 2 Ερώτηση 1 η Η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α.

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Τι θα Δούμε. Γιατί αλλάζει το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών. Παιδαγωγικό πλαίσιο του νέου Α.Π.Σ. Αρχές του νέου Α.Π.Σ. Μαθησιακές περιοχές του νέου

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο Δράσης για για τη Δημοκατία της Ισότητας

Σχέδιο Δράσης για για τη Δημοκατία της Ισότητας Σχέδιο Δράσης για για τη Δημοκατία της Ισότητας Μεσογειακό Ινστιτούτο Μελετών Κοινωνικού Φύλου 2014 Περιεχόμενα: ΕΙΣΑΓΩΓΗ Κεφάλαιο πρώτο: 1.1. Η αντιπροσώπευση των φύλων στην πολιτική ζωή της Κύπρου 1.2.

Διαβάστε περισσότερα

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ)

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ & ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΕΝΤΑΞΗΣ ΥΠΗΚΟΩΝ ΤΡΙΤΩΝ ΧΩΡΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ

Διαβάστε περισσότερα

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη ΕΙΣΑΓΩΓΗ Είναι γνωστό ότι, παραδοσιακά, όπως άλλα εκπαιδευτικά συστήματα έτσι και το ελληνικό στόχευαν στην καλλιέργεια και ενδυνάμωση της εθνοπολιτιστικής ταυτότητας. Αυτό κρίνεται θετικό, στο βαθμό που

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΚΘΕΣΗ ΕΚΦΡΑΣΗ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΚΘΕΣΗ ΕΚΦΡΑΣΗ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΚΘΕΣΗ ΕΚΦΡΑΣΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Επιμέλεια: Μαρία Πουλάκου, Φιλόλογος Μεθοδολογία επιστολής Η επιστολή είναι γραπτός λόγος που χρησιμοποιούμε, για να επικοινωνήσουμε με πρόσωπα τα οποία

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος. Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας

Πρόλογος. Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας Πρόλογος Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας αποτελεί δημόσιο αγαθό, το οποίο πρέπει να παρέχεται χωρίς περιορισμούς και εμπόδια στα μέλη της κοινωνίας. Οι πολύπλευρα πληροφορημένοι

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΜΕΡΑ ΣΤΟ ΠΑΙΔΚΟ ΣΤΑΘΜΟ

ΜΙΑ ΜΕΡΑ ΣΤΟ ΠΑΙΔΚΟ ΣΤΑΘΜΟ ΜΙΑ ΜΕΡΑ ΣΤΟ ΠΑΙΔΚΟ ΣΤΑΘΜΟ ΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΤΗΣ ΧΑΡΑΣ ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΠΟΥΛΕΑ Μια μέρα στο παιδικό σταθμό «Το παιχνίδι της χαράς» Στο παιχνίδι της χαράς υπάρχει ένα περιβάλλον όπου παρέχει στα παιδιά ασφάλεια, φροντίδα,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Εισαγωγή Ενεργός συμμετοχή Κοινωνική αλληλεπίδραση Δραστηριότητες που έχουν νόημα Σύνδεση των νέων πληροφοριών με τις προϋπάρχουσες γνώσεις Χρήση στρατηγικών Ανάπτυξη της αυτορρύθμισης και εσωτερική σκέψη

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΚΕΙΟ ΚΟΚΚΙΝΟΧΩΡΙΩΝ «Προκλήσεις και Διέξοδοι. Η διαμόρφωση της ταυτότητας του πολίτη στον 21ο αιώνα»

ΛΥΚΕΙΟ ΚΟΚΚΙΝΟΧΩΡΙΩΝ «Προκλήσεις και Διέξοδοι. Η διαμόρφωση της ταυτότητας του πολίτη στον 21ο αιώνα» ΛΥΚΕΙΟ ΚΟΚΚΙΝΟΧΩΡΙΩΝ «Προκλήσεις και Διέξοδοι. Η διαμόρφωση της ταυτότητας του πολίτη στον 21ο αιώνα» Παράμετρος Λυκείου Κοκκινοχωρίων: «Η απαξίωση των νέων απέναντι στους θεσμούς» Συντονιστές παραμέτρου:

Διαβάστε περισσότερα

Στόχος υπό έμφαση για τη σχολική χρονιά 2015-2016

Στόχος υπό έμφαση για τη σχολική χρονιά 2015-2016 Στόχος υπό έμφαση για τη σχολική χρονιά 2015-2016 «Ευαισθητοποίηση των μαθητών κατά του ρατσισμού και της μισαλλοδοξίας και προώθηση της ισότητας και του σεβασμού, στο πλαίσιο της εκστρατείας κατά της

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ Στο παρόν παρατίθενται μερικές χρήσιμες πληροφορίες για τον λαμβάνοντα την συνέντευξη, οι οποίες, όμως δεν είναι επαρκείς από μόνες τους! Αν ο λαμβάνων την συνέντευξη κάνει

Διαβάστε περισσότερα

2013-2014. Παρουσίαση ομάδων «Εξειδικευμένου Κέντρου Ημέρας Κέντρο Κοινωνικού Διαλόγου» της Π.Ε.Ψ.Α.Ε.Ε.

2013-2014. Παρουσίαση ομάδων «Εξειδικευμένου Κέντρου Ημέρας Κέντρο Κοινωνικού Διαλόγου» της Π.Ε.Ψ.Α.Ε.Ε. 2013-2014 Παρουσίαση ομάδων «Εξειδικευμένου Κέντρου Ημέρας Κέντρο Κοινωνικού Διαλόγου» της Π.Ε.Ψ.Α.Ε.Ε. Βαδίζοντας μαζί για δημιουργία και επικοινωνία Γραφείο Εναλλακτικών Δράσεων Επανένταξης Νέος χώρος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ γα μέλη Προσωπικών Δικτύων

ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ γα μέλη Προσωπικών Δικτύων ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ γα μέλη Προσωπικών Δικτύων Αγαπητά μέλη του BITSE, Όλοι μας έχουμε άτυπα προσωπικά δίκτυα στη ζωή μας. Έχουμε ανθρώπους στους οποίους βασιζόμαστε, εμπιστευόμαστε, καθώς και ανθρώπους

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ Αγγελική Γουδέλη, 2011 Κοινωνικό Άγχος Αμηχανία Φόβος Το κοινωνικό άγχος, ή αλλιώς κοινωνική φοβία, θεωρείται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ»

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ» ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ» Σκοπός της εκπόνησης του Προγράμματος Αγωγής Υγείας ήταν Να γνωρίσουν τα παιδιά το σώμα τους και βασικές του λειτουργίες. Nα γνωρίσουν

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

Μεγάλο βραβείο, μεγάλοι μπελάδες. Μάνος Κοντολέων. Εικονογράφηση: Τέτη Σώλου

Μεγάλο βραβείο, μεγάλοι μπελάδες. Μάνος Κοντολέων. Εικονογράφηση: Τέτη Σώλου Συλλογή Περιστέρια 148 Εικονογράφηση εξωφύλλου: Εύη Τσακνιά 1. Το σωστό γράψιμο Έχεις προσέξει πως κάποια βιβλία παρακαλούμε να μην τελειώσουν ποτέ κι άλλα, πάλι, από την πρώτη κιόλας σελίδα τα βαριόμαστε;

Διαβάστε περισσότερα

Μαρία Κωνσταντινοπούλου Ψυχολόγος - ειδική παιδαγωγός

Μαρία Κωνσταντινοπούλου Ψυχολόγος - ειδική παιδαγωγός ΠΑΡΑΞΕΝΑ ΟΜΟΡΦΟ Ένα παραμύθι για τη διαφορετικότητα, για μικρούς αλλά και για μεγάλους (αυτισμός) Τα παιδιά είναι ελεύθερα να ζωγραφίσουν τις παρακάτω σελίδες όπως αυτά αισθάνονται... Μαρία Κωνσταντινοπούλου

Διαβάστε περισσότερα

ΔΟΥΛΕΨΕ ΣΥΜΜΕΤΕΙΧΕ ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΓΙΝΕ ΕΘΕΛΟΝΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΕ

ΔΟΥΛΕΨΕ ΣΥΜΜΕΤΕΙΧΕ ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΓΙΝΕ ΕΘΕΛΟΝΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΕ ΣΠΟΥΔΑΣ Ε Νεολαία σε κίνηση: ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΟΥ Η Ευρώπη στηρίζει τους νέους ΔΟΥΛΕΨΕ ΣΥΜΜΕΤΕΙΧΕ ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΜΑΘΕ ΚΙΝΗΣΟΥ ΓΙΝΕ ΕΘΕΛΟΝΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΕ στην ΕΕ Δεν είναι υπεύθυνη ούτε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ούτε

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ:«ΠΩ,ΠΩ, ΠΟΣΟ ΜΕΓΑΛΩΣΕΣ!!!!»

ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ:«ΠΩ,ΠΩ, ΠΟΣΟ ΜΕΓΑΛΩΣΕΣ!!!!» ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ:«ΠΩ,ΠΩ, ΠΟΣΟ ΜΕΓΑΛΩΣΕΣ!!!!» Υπεύθυνες Προγράμματος: Κιοσκερίδου Αικατερίνη Σχολική Νοσηλεύτρια. Παπαγερίδου Φωτεινή Κοινωνική Λειτουργός ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ: Διαφυλικές

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Κων/νος Καλέμης, Άννα Κωσταρέλου, Μαρία Αγγελική Καλέμη Εισαγωγή H σύγχρονη τάση που επικρατεί

Διαβάστε περισσότερα

Δεύτερη διδακτική πρόταση Έλεγχος επίδοσης στο σχολείο. 1 φωτοτυπία ανά μαθητή με τον έλεγχο παραγωγή προφορικού λόγου, παραγωγή γραπτού λόγου

Δεύτερη διδακτική πρόταση Έλεγχος επίδοσης στο σχολείο. 1 φωτοτυπία ανά μαθητή με τον έλεγχο παραγωγή προφορικού λόγου, παραγωγή γραπτού λόγου Κατανόηση προφορικού λόγου Επίπεδο B Δεύτερη διδακτική πρόταση Έλεγχος επίδοσης στο σχολείο Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Υλικό: Ενσωμάτωση δραστηριοτήτων: 1 διδακτική

Διαβάστε περισσότερα

Ομάδα συνεργασίας & αντίστασης...μετά μουσικής

Ομάδα συνεργασίας & αντίστασης...μετά μουσικής Ι Α Ψ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΑΦΗΓΗΜΑΤΙΚΗΣ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ & Κοινοτικής Πρακτικής Πρόγραμμα ΛΑΪΚΗ ΣΧΟΛΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ Εαρινός Κύκλος 2015 Ομάδα συνεργασίας & αντίστασης...μετά μουσικής με την Κασσάνδρα Πήτερσεν, ψυχολόγο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Επικοινωνία ΣυνΚίνησις 2155304973, 6973933877 info@sinkinisis.com www.sinkinisis.com ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρικά Κυκλώματα (Μ.Χ. ΠΑΠΑΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ) Η προσθήκη λαμπτήρων επηρεάζει την ένταση του ρεύματος σε ένα ηλεκτρικό κύκλωμα;

Ηλεκτρικά Κυκλώματα (Μ.Χ. ΠΑΠΑΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ) Η προσθήκη λαμπτήρων επηρεάζει την ένταση του ρεύματος σε ένα ηλεκτρικό κύκλωμα; Ηλεκτρικά Κυκλώματα (Μ.Χ. ΠΑΠΑΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ) Η προσθήκη λαμπτήρων επηρεάζει την ένταση του ρεύματος σε ένα ηλεκτρικό κύκλωμα; Στη διερεύνηση που κάναμε με τα παιδιά, όπως φαίνεται και από τον τίτλο ασχοληθήκαμε

Διαβάστε περισσότερα

Από την Διονυσία Γιαννοπούλου Ψυχοθεραπεύτρια Οικογενειακή Σύμβουλο Επιστημονικά Υπεύθυνη του Κ.Π «ΠΡΟΝΟΗ»

Από την Διονυσία Γιαννοπούλου Ψυχοθεραπεύτρια Οικογενειακή Σύμβουλο Επιστημονικά Υπεύθυνη του Κ.Π «ΠΡΟΝΟΗ» ΤΙ ΤΗΝ ΑΠΟΔΥΝΑΜΩΝΕΙ? ΠΩΣ ΘΑ ΤΗΝ ΕΝΙΣΧΥΣΟΥΜΕ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ!! Από την Διονυσία Γιαννοπούλου Ψυχοθεραπεύτρια Οικογενειακή Σύμβουλο Επιστημονικά Υπεύθυνη του Κ.Π «ΠΡΟΝΟΗ» Αυτοεκτίμηση είναι η θετική εικόνα που

Διαβάστε περισσότερα

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010 Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών Δημοτικής, Προδημοτικής και Ειδικής Εκπαίδευσης για τα νέα Αναλυτικά Προγράμματα (21-22 Δεκεμβρίου 2010 και 7 Ιανουαρίου 2011) Δ Φάση Επιμόρφωσης Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας Πιστοποίηση Επάρκειας της Ελληνομάθειας 18 Ιανουαρίου 2013 A2 Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Ερώτημα 1 (7 μονάδες) Διαβάζετε

Διαβάστε περισσότερα

( η άσκηση μπορεί να πραγματοποιηθεί σε μία ομάδα 3-6 ατόμων σε 4 το πολύ ομάδες )

( η άσκηση μπορεί να πραγματοποιηθεί σε μία ομάδα 3-6 ατόμων σε 4 το πολύ ομάδες ) Ενότητα: κοινωνικές δεξιότητες - Ασκήσεις επικοινωνίας 4 Αυτιά Χρονικό πλαίσιο: σαράντα πέντε λεπτά περίπου Χώρος: εσωτερικός Συμμετέχοντες: 3 έως 20 άτομα ( η άσκηση μπορεί να πραγματοποιηθεί σε μία ομάδα

Διαβάστε περισσότερα