Τι σημαίνει «καλή πρακτική» στην προσχολική αγωγή;

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Τι σημαίνει «καλή πρακτική» στην προσχολική αγωγή;"

Transcript

1 Ό λ α τ d α i v π e α r ι s δ i ι t ά y κ & α ι e ο q ι u ε i t ν y ή λ ι κ ο ι έ χ ο υ ν τ ο δ ι κ α ί ω μ α d i v e r s i t é & é q u i t é ν α ζ ο υ ν κ α ι ν α ε ξ ε λ ί σ σ ο ν τ α ι d i v e r s i t e σ i t ε & έ ν α g e π l λ i j α k ί w σ ι a ο a r d i g h e i d V i e l f a l t π& ο υ Gσl eτ ηi cρ hί ζw εü ι r d i g k e i t l a τ ηd ν i vι σe rό sτ iη dτ aα d δy ι κ lα a ι ωe μq άu τi ωd νa d é a g s ú lκa αc ι h t τ ο a gσ uε βs αc σo μt ό h r o m a s διαϕορετικοτητα σ τ η δ ι α φ& ο ρισοτητα ε τ ι κ όδικαιωματων τ η τ α Τι σημαίνει «καλή πρακτική» στην προσχολική αγωγή; D c E E T Diversity in Early Childhood Education and Training

2 Έρευνα και ανάπτυξη Αναστασία Χουντουμάδη Κέντρο Παιδαγωγικής και Καλλιτεχνικής Επιμόρφωσης «Σχεδία», Αθήνα, Ελλάδα Dalvir Gill Centre for Research in Early Childhood (CREC), Birmingham, England, UK Françoise Moussy Ecole Santé Social Sud-Est (ESSSE), Lyon, France Peter Lee Childhood and Families: Research and Development Centre (CAF), University of Strathclyde, Glasgow, Scotland, UK Veerle Vervaet Resource and Training Centre for Child Care (VBJK), Ghent, Belgium Regine Schallenberg-Diekmann Institut für den Situationsansatz (ISTA) in der Internationalen Akademie (INA) an der Freien Universität Berlin; INA.KINDER.GARTEN ggmbh, Germany Μετάφραση: Αναστασία Χουντουμάδη Χρηματοδότηση The Bernard van Leer Foundation, The Hague, The Netherlands Σελιδοποίηση Regine de Loose Εκτύπωση Geers Offset, Βέλγιο Εκδότης: The European Network DECET Diversity in Early Childhood Education and Training, Μπορείτε αν θέλετε να φωτοτυπήσετε το παρόν κείμενο, αλλά παρακαλούμε όπως αναφέρετε το γεγονός ότι αποτελεί προϊόν εργασίας του δικτύου DECET

3 Διαφορετικότητα & Ισότητα Δικαιωμάτων Τι σημαίνει «καλή πρακτική» στην προσχολική αγωγή; D c E E T Diversity in Early Childhood Education and Training

4 Ευχαριστίες Το παρόν κείμενο είναι αποτέλεσμα μιας συνεργατικής άσκησης, μιας διεργασίας συν-κατασκευής κοινής κατανόησης που πραγματοποιήθηκε με την γενναιόδωρη χορηγία του οργανισμού Bernard van Leer που εδρεύει στη Χάγη, Ολλανδία. Είμαστε ευγνώμονες στον καθηγητή Joseph Tobin από το πολιτειακό πανεπιστήμιο της Αριζόνα για την εποικοδομητική κριτική του η οποία μας επέτρεψε να εστιαστούμε στην συν-κατασκευή της κατανόησης μας της καλής πρακτικής με γονείς, επαγγελματίες, αυτούς που χαράσσουν πολιτική, και συναδέλφους στο δίκτυο DECET. Θέλουμε επίσης να ευχαριστήσουμε τον Dr. Michel Vandenbroeck από το πανεπιστήμιο της Γάνδης του Βελγίου για τον λιτό και οξυδερκή πρόλογο και για τη συνεισφορά του κατά την περίοδο που ήταν μέλος στην ομάδα εργασίας. Ιδιαίτερες ευχαριστίες για την στήριξη και τα εποικοδομητικά σχόλια απευθύνουμε στις συναδέλφους μας Αναστασία Βαφέα από τη ΣΧΕΔΙΑ, την Evelyne Höhme-Serke από την ISTA, την Chris De Kimpe και την ομάδα της PBD στη Γάνδη, τους συναδέλφους καθηγητές στο Παιδαγωγικό Τμήμα του Πανεπιστημίου του Strathclyde και τους συναδέλφους στο ESSSE. Θέλουμε να εκφράσουμε ένα μεγάλο ευχαριστώ στα παιδιά, τους γονείς και το προσωπικό των παρακάτω δομών για την ενεργή τους συμμετοχή και διάθεση να μοιραστούν τις εμπειρίες τους. Η πολύτιμη συμβολή τους είναι εμφανής σε όλο το παρόν κείμενο: Elief in Antwerp, Okido in Merksem, t Kriebelhuis στο Ghent, ZOC και Stampertje στο Zeebrugge, Βέλγιο; St. Thomas Early Excellence Centre, Birmingham, Adderley Nursery Centre, Abbotsmede Nursery School, Peterborough, Blakenhall Neighbourhood Nursery, Wolverhampton, Bilston Early Excellence Centre, Wolverhampton, Αγγλία; INA.KINDER.GARTEN Bülowstr., Dresdener Str., Grüntaler Str., Lüneburger Str., Markgrafenstr. Βερολίνο, Γερμανία; Διαπολιτισμικό Κέντρο Δημιουργικής Απασχόλησης, Ελευσίνα, Ελλάδα; Early Years Centres in Glasgow and Inverclyde, Σκοτία; τους επαγγελματίες στα κέντρα προσχολικής αγωγής στη Λυών και τους φοιτητές προσχολικής αγωγής στο ESSSE, Γαλλία; Τα παιδιά και τους γονείς του Pavee Point Travellers Centre, Δουβλίνο, Ιρλανδία. Για τις φωτογραφίες που εμφανίζονται στο κείμενο ευχαριστούμε: Barbara Bache, Caroline Boudry, Volker Döhring, Amara Hark-Weber, Gisela Hermann, INA.KINDER.GARTEN Dresdener Str., Sophie Maurer, Sophia Sandleben, Derek Speirs, Gerda Wunschel, Renate Zander, και Early Years Parental Support Service, Sandwell, Αγγλία. Τέλος ευχαριστούμε όλα τα παιδιά και τους ενήλικους που μας έδωσαν την άδεια να χρησιμοποιήσουμε τις φωτογραφίες τους.

5 Πρόλογος Πρόσφατα ο οργανισμός ΟΟΣΑ κυκλοφόρησε τη δεύτερη σημαντική και περιεκτική αναφορά με τίτλο «Για ένα Δυνατό Ξεκίνημα» Starting Strong. Προσφέρει ισχυρά επιχειρήματα που στηρίζονται από διεθνείς έρευνες και καταδεικνύουν ότι η πρώτη παιδική ηλικία είναι σημαντική, αν και όχι με τον ίδιο τρόπο για όλα τα παιδιά. Για να δώσουμε τη δυνατότητα σε όλα τα παιδιά να ωφεληθούν από την προσχολική φροντίδα και εκπαίδευση, οι υπηρεσίες που προσφέρουν οι διάφορες δομές πρέπει να είναι υψηλής και όχι απλά καλής (μέσης) ποιότητας. Προφανώς το τί συνιστά υψηλή ποιότητα αποτελεί αντικείμενο συνεχούς προβληματικής και δημόσιας συζήτησης. Πρόσφατες διεθνείς έρευνες ανέδειξαν ότι η ποιότητα δεν είναι μια αντικειμενική αλήθεια που ευρίσκεται κάπου και περιμένει να ανακαλυφθεί από ειδήμονες. Κατασκευάζεται και ανακατασκευάζεται συνεχώς. Η αναπτυξιακή ψυχολογία για παράδειγμα μας έχει βοηθήσει να κατανοήσουμε τις ανάγκες των παιδιών αλλά ιστορικά έχει παρουσιαστεί ως η μελέτη του μέσου παιδιού, το οποίο φυσικά δεν υπάρχει. Σήμερα είναι ξεκάθαρο ότι η ποιότητα καθορίζεται και από τις οικογένειες στις οποίες θέλουμε να προσφέρουμε υπηρεσίες. Αυτό που συνιστά ύψιστη ποιότητα στο κέντρο μιας μεγαλούπολης στο Ηνωμένο Βασίλειο διαφέρει σημαντικά από αυτό που συνιστά ύψιστη ποιότητα σε μια Ελληνική συνοικία. Επομένως, ο καθορισμός οικουμενικών κριτηρίων ποιότητας έχει πολύ συχνά συμβάλλει στην περαιτέρω εκχώρηση προνομίων σε ήδη προνομιούχες ομάδες στις δυτικές μας κοινωνίες. Η κατανόηση αυτή της ποιότητας ως κάτι που εξαρτάται από το πλαίσιο στο οποίο απαντάται και συνδέεται με ένα σύστημα αξιών, έχει συχνά παρερμηνευθεί ως μια «μετανεωτερική» προοπτική η οποία επιθυμεί να αποδομήσει όλα τα μέτρα και σταθμά. Κάτι τέτοιο μπορεί να οδηγήσει σε μια στάση ότι «όλα επιτρέπονται» που ενδέχεται να μεταφέρει το μήνυμα ότι η διαχείριση ή αυτοί που είναι υπεύθυνοι για τη χάραξη πολιτικής για την πρώτη παιδική ηλικία μπορούν να αποσυρθούν από τις ευθύνες τους. Η Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού των Ηνωμένων Εθνών δεν μας επιτρέπει να υιοθετούμε μια τέτοια στάση «μη ανάμειξης». Αποτελεί εξάλλου κοινή μας ευθύνη να θέσουμε τα υψηλότερα δυνατά κριτήρια για τα παιδιά του σήμερα και του αύριο. Αλλά αυτό πρέπει να γίνει με τέτοιο τρόπο που να εμπλέκονται όλοι οι ενδιαφερόμενοι περιλαμβάνοντας τους παιδαγωγούς, τους γονείς και τα παιδιά. Αυτήν ακριβώς την προσέγγιση προσπαθούν να αναπτύξουν από κοινού τα μέλη του δικτύου DECET τα τελευταία τρία χρόνια. Άρχισαν από τρεις βασικές και πολύ απλές ερωτήσεις: Τι είδους υπηρεσία προσχολικής φροντίδας και αγωγής είναι κατάλληλη να δώσει στο κάθε παιδί τη γερή και θετική εικόνα ότι ανήκει κάπου, την αυτοπεποίθηση πάνω στην οποία μπορεί να χτίσει αργότερα; Τι είδους υπηρεσία προσχολικής φροντίδας και αγωγής ευνοεί να κατασκευαστούν κοινοί κώδικες όπου διαφορετικοί άνθρωποι μπορούν και επικοινωνούν ο ένας με τον άλλο; Και τι είδους υπηρεσία προσχολικής φροντίδας και αγωγής συμβάλλει στη δημιουργία κοινωνικής δικαιοσύνης; Στις κοινωνίες που χαρακτηρίζονται από αυξάνουσα ποικιλότητα, από κατακερματισμό και ατομισμό, οι ερωτήσεις αυτές βρίσκονται στην καρδιά πολλών ανησυχιών που τρέφουν τόσο οι εκπαιδευτικοί όσο και αυτοί που χαράζουν πολιτική; ανησυχίες που αφορούν την ιδιότητα του πολίτη, την κοινωνική συνοχή και την κοινωνική ένταξη. Η μοναδικότητα αυτού που παρουσιάζει το δίκτυο DECET στο παρόν κείμενο έχει τρεις διαστάσεις. Δεν βασίζεται μόνο στην εμπειρογνωμοσύνη που βρίσκεται μέσα στο δίκτυο, αλλά λαμβάνει υπόψη τη συμβολή των κατά τόπων εκπαιδευτικών, γονιών και παιδιών. Αναγνωρίζει ότι η ποιότητα είναι έννοια μεστή αξιών και διασαφηνίζει τις αξίες στις οποίες βασίζεται τόσο στην εισαγωγή όσο και στο υπόλοιπο κείμενο. Τέλος παρουσιάζει ξεκάθαρα κριτήρια στα οποία μπορεί κανείς να βασίσει τη δουλειά του. Αυτό γίνεται με τρόπο που δεν περιορίζει ούτε συνταγογραφεί. Γιαυτό το κείμενο μας παρακινεί να σκεφτούμε και να δράσουμε και επομένως πρόκειται ένα κείμενο που συνηγορεί υπέρ της αλλαγής. Michel Vandenbroeck, Ph. D. Τμήμα Σπουδών Κοινωνικής Πρόνοιας, Πανεπιστήμιο της Γάνδης, Βέλγιο 1. Organisation for Economic Co-operation and Development. (2006). Starting Strong II. Early Childhood Education and Care. Paris: O.E.C.D.

6 Εισαγωγή Ισότητα Δικαιωμάτων και Σεβασμός στη Διαφορετικότητα Περί τίνος πρόκειται; Η πρώτη παιδική ηλικία είναι ένα λογικά και πρακτικά καλό σημείο εκκίνησης για να ισχυροποιηθούν οι ταυτότητες των παιδιών καθώς και να καλλιεργηθεί μια θετική στάση απέναντι στη διαφορετικότητα. Είναι η στιγμή που τα παιδιά μαθαίνουν για τον κόσμο από όλους και όλα γύρω τους τις οικογένειες, τα άλλα παιδιά ή και ενηλίκους, τα μέσα μαζικής επικοινωνίας, τα παιχνίδια, τα βιβλία και οτιδήποτε άλλο συναντούν στην καθημερινότητα τους. Χρειάζεται οι παιδαγωγοί «να δουν, να ακούσουν και να προσέξουν» ώστε στην προσπάθεια τους να καλλιεργήσουν αυτές τις πτυχές των ποικίλων ταυτοτήτων των παιδιών, να προσφέρουν εμπειρίες οι οποίες τα στηρίζουν αποτελεσματικά στην ανάπτυξη μιας θετικής γνώσης και κατανόησης του κόσμου. Οι χώροι προσχολικής φροντίδας και αγωγής οι οποίοι αγκαλιάζουν παιδιά με διαφορετική κοινωνική προέλευση, κουλτούρα, ή θρησκεία και δέχονται την διαφορετικότητα ως μέρος της ζωής, βοηθούν τα παιδιά να διευρύνουν την κατανόηση, το σεβασμό και την εκτίμηση της ποικιλότητας της κοινωνίας στην οποία ζούμε. Σε πολλές χώρες σε όλη την Ευρώπη, οι κυβερνήσεις, αυτοί που χαράσσουν πολιτική και παίρνουν αποφάσεις καθώς και οι υπεύθυνοι υπηρεσιών αγωγής και φροντίδας προσπαθούν να δώσουν έμφαση και προτεραιότητα στο σεβασμό στη διαφορετικότητα και στην απόδοση αξίας στις πολλαπλές ταυτότητες των παιδιών, των οικογενειών και των κοινοτήτων. Ως αποτέλεσμα, πολλοί εμπλεκόμενοι ενδιαφέρονται για την δημιουργία και ανάπτυξη κειμένων πολιτικής και στρατηγικής τα οποία στηρίζουν και προωθούν μια περισσότερο ολιστική άποψη του παιδιού μέσα στην οικογένεια, της οικογένειας μέσα στην κοινότητα και της κοινότητας ως μέρος μιας κρατικής στρατηγικής. Το παρόν κείμενο είναι αποτέλεσμα της δουλειάς που ανέλαβαν μέλη του δικτύου DECET (Diversity in Early Childhood Education and Training Η Διαφορετικότητα στην Προσχολική Εκπαίδευση και στην Επιμόρφωση). Το DECET ενώνει ένα δίκτυο Ευρωπαϊκών οργανισμών με κοινούς στόχους αναφορικά με το σεβασμό στη διαφορετικότητα στην προσχολική εκπαίδευση και επιμόρφωση. Το δίκτυο στοχεύει στην προώθηση και μελέτη των δημοκρατικών δομών στο χώρο της προσχολικής εκπαίδευσης, αναγνωρίζοντας τις πολλαπλές (πολιτισμικές και άλλες) ταυτότητες των παιδιών και των οικογενειών. Για ποιους σκοπούς μάχεται το DECET; Όλα τα παιδιά και οι ενήλικοι έχουν το δικαίωμα να ζουν και να εξελίσσονται σε ένα πλαίσιο που στηρίζει την ισότητα δικαιωμάτων και το σεβασμό στη διαφορετικότητα. Παιδιά, γονείς και εκπαιδευτικοί έχουν δικαίωμα στην καλή ποιότητα των υπηρεσιών προσχολικής αγωγής και φροντίδας που πρέπει να χαρακτηρίζονται από την απουσία οποιασδήποτε μορφής έκδηλων ή άδηλων, ατομικών ή θεσμικών διακρίσεων με βάση τη φυλή, το χρώμα, το φύλο, τη γλώσσα, τη θρησκεία, τις πολιτικές ή άλλες πεποιθήσεις, την εθνική, εθνοτική ή κοινωνική καταγωγή, την περιουσιακή κατάσταση, τις σωματικές ικανότητες, ή οποιαδήποτε άλλη κατάσταση (σύμφωνα με το Άρθρο 2 της Διεθνούς Σύμβασης του ΟΗΕ για τα Δικαιώματα του Παιδιού, που κυρώθηκε στην Ελλάδα με τον Ν. 2101/92). Το δίκτυο DECET στηρίζει πρωτοβουλίες που καλλιεργούν γνώσεις, δεξιότητες και στάσεις που δίνουν τη δυνατότητα σε παιδιά και ενηλίκους να οικοδομήσουν μαζί υπηρεσίες προσχολικής φροντίδας και αγωγής όπου όλοι και όλες: αισθάνονται ότι ανήκουν ενδυναμώνονται ώστε να αναπτύξουν τις ποικίλες πτυχές της ταυτότητάς τους μπορούν να μάθουν ο ένας από τον άλλο πέρα από πολιτισμικές και άλλες οριοθετήσεις συμμετέχουν ως ενεργοί πολίτες αντιμετωπίζουν ενεργά τις όποιες μεροληψίες με ανοικτή επικοινωνία και διάθεση για εξέλιξη συνεργάζονται για να αντικρούσουν θεσμικές προκαταλήψεις και διακρίσεις. Οι αρχές που παρουσιάζονται σε αυτό το έντυπο βασίζονται στο καταστατικό και τους στόχους του δικτύου DECET και μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως σημείο αναφοράς για όλες τις υπηρεσίες προσχολικής φροντίδας και αγωγής.

7 Θέλεις να συμμετέχεις στη διαδικασία της από κοινού κατασκευής της γνώσης; Το DECET είναι οργανωμένο σε διακρατικές υποομάδες εργασίας. Μια από αυτές τις ομάδες εργασίας είχε τον τίτλο «Συμμετοχική Έρευνα για την Κατανόηση της Καλής Πρακτικής» και αποτελείτο από μέλη που προέρχονται από τη Γερμανία, τη Σκοτία, το Βέλγιο, την Αγγλία, την Ελλάδα και τη Γαλλία. Το κάθε ένα από τα μέλη της ομάδας εργασίας δούλεψε ερευνητικά με συναδέλφους, γονείς και παιδιά ώστε να εντοπίσει τρόπους με τους οποίους διάφορες πρακτικές προωθούν το σεβασμό στη διαφορετικότητα στους χώρους προσχολικής φροντίδας και αγωγής. Τα ερευνητικά αυτά αποτελέσματα αποτέλεσαν τον κορμό του παρόντος κειμένου το οποίο σκιαγραφεί τις αρχές και τα κριτήρια ποιότητας αναφορικά με τον σεβασμό στη διαφορετικότητα και προτείνει μερικές μεθόδους για την προώθηση τους. Τα μέλη της ομάδας εργασίας χρησιμοποίησαν τις αρχές και τα κριτήρια στις έξι χώρες με διαφορετικούς τρόπους: συνέκριναν τις στάσεις σε σχέση με το σεβασμό στη διαφορετικότητα σε μονοπολιτισμικούς και πολυπολισμικούς χώρους, προκάλεσαν συζήτηση πάνω στις αντιλήψεις του προσωπικού και της διοίκησης προσχολικών δομών, ανέπτυξαν ήδη υπάρχουσες πρακτικές, ενθάρρυναν γονείς και παιδιά να συμμετέχουν σε μια ερευνητική δραστηριότητα, επεξεργάστηκαν υποδειγματικές περιπτώσεις σεβασμού στη διαφορετικότητα, συνέλεξαν πληροφορίες από διευθυντές/τριες κέντρων που έχουν προωθήσει με επιτυχία το σεβασμό στη διαφορετικότητα. Η ομάδα εργασίας έχει διευκρινίσει τις αρχές που βασίζονται στους στόχους του δικτύου DECET εντοπίζοντας κριτήρια για τους συμμετέχοντες-αναγνώστες ώστε να μπορούν να αξιολογούν αν αυτές οι αρχές εφαρμόζονται στο χώρο τους. Το κείμενο είναι διαδραστικό και δεν έχει την πρόθεση να δώσει συνταγές. Με τη διαμόρφωση αυτού του κειμένου ελπίζουμε ότι οι αρχές και τα κριτήρια θα αποτελέσουν ερέθισμα για συζητήσεις. Το δίκτυο DECET ελπίζει ότι όλοι όσοι θα χρησιμοποιήσουν το κείμενο θα αναδιατυπώσουν τα κριτήρια σε γλώσσα που τους είναι κατανοητή και αρμόζει στο χώρο τους. Η διεργασία αναδιατύπωσης των κριτηρίων θεωρείται ουσιαστικό μέρος της ανάπτυξης και εμβάθυνσης μιας αίσθησης κυριότητας αναφορικά με την προώθηση του σεβασμού στη διαφορετικότητα από μέρους των συμμετεχόντων. Οι παραπομπές λόγων είναι αυθεντικές και έχουν την πρόθεση να προκαλέσουν αναστοχασμό. Έχουν αναδυθεί από τις συνεντεύξεις με παιδαγωγούς, μητέρες, πατέρες, παιδιά. Δεν αναδεικνύουν πάντοτε καλές πρακτικές. Ορισμένες φορές μάλιστα αποτελούν πρόκληση σε αυτό που θεωρείται καλή πρακτική, ή στις αξίες στις οποίες βασίζεται η δουλειά με τα παιδιά και τις οικογένειες ή στο ποιος έχει το δικαίωμα να μεταδίδει αξίες στα παιδιά. Πως μπορείτε να χρησιμοποιήσετε το παρόν κείμενο; Με το παρόν κείμενο θέλουμε να μοιραστούμε μαζί σας τα αποτελέσματα της δουλειάς μας και να σας προσκαλέσουμε να το χρησιμοποιήσετε: για να ενημερώσετε πολιτικούς, ακαδημαϊκούς, παιδαγωγούς και γονείς για τη δουλειά του DECETκαι τους καταστατικούς στόχους του, για να δώσετε ερέθισμα για εποικοδομητικό διάλογο με άτομα που χαράσσουν πολιτική, με παιδαγωγούς γονείς και παιδιά σχετικά με την προώθηση του σεβασμού στη διαφορετικότητα ως βασικό θεμέλιο της παιδαγωγικής πρακτικής στην πρώτη παιδική ηλικία, για να αμφισβητήσετε αρνητικές στάσεις και να αναπτύξετε περαιτέρω πρακτικές σχετικές με το σεβασμό στη διαφορετικότητα. Σας προσκαλούμε να έρθετε σε επαφή μαζί μας, και να μοιραστείτε τις σκέψεις, τις αμφιβολίες, τις ιδέες, τις προτάσεις, και τις εμπειρίες σας. Για το Δίκτυο DECET: Αναστασία Χουντουμάδη, «Σχεδία», Ελλάδα: Dalvir Gill, CREC, Αγγλία: Françoise Moussy, ESSSE, Γαλλία: Peter Lee, CAF, Σκοτία: Veerle Vervaet, VBJK, Βέλγιο: Regine Schallenberg-Diekmann, ISTA, Γερμανία:

8

9 Μερικές προσωπικές ερωτήσεις Πριν αρχίσεις να διαβάζεις τις αρχές και τα κριτήρια, σε προσκαλούμε να στοχαστείς πάνω σε ορισμένες προσωπικές ερωτήσεις. Μπορείς επίσης να χρησιμοποιήσεις αυτές τις ερωτήσεις σε συζητήσεις με τους γονείς, το προσωπικό και άλλους ενδιαφερόμενους. Τι σε κάνει να νιώθεις ότι ανήκεις ή είσαι μέρος μιας ομάδας; Πως σε κάνει να νιώθεις όταν βιώνεις ότι σε αποδέχονται, σε αναγνωρίζουν, σε περιλαμβάνουν; Έχεις ποτέ βιώσει καταστάσεις όπου το περιβάλλον σου δεν αποδεχόταν ή δεν αναγνώριζε πλευρές της ταυτότητας σου; Μπορείς να περιγράψεις πως ένιωθες; Πώς μπορούμε να μάθουμε ο ένας από τα βιώματα του άλλου; Τι θα μπορούσε να διευκολύνει ή να δυσκολέψει αυτή τη μάθηση; Τι θα μπορούσε να σε κάνει να νιώσεις τόσο δυνατός ώστε να μπορέσεις να επανατοποθετηθείς ως προς τις αξίες και τις πεποιθήσεις σου; Σου έχουν τύχει περιπτώσεις όπου η επικοινωνία κατάφερε να διαλύσει τους φραγμούς ανάμεσα σε ανθρώπους; Τι ήταν αυτό που έκανε την επικοινωνία αποτελεσματική; Τι σημαίνει για σένα το να είναι κάποιος «ενεργός πολίτης»; Τι θα σε βοηθούσε για να δράσεις ως ενεργός πολίτης; Μπορείς να φανταστείς να ορθώνεις το ανάστημα σου απέναντι στις όποιες προκαταλήψεις και διακρίσεις; Τι σου προκαλεί άγχος και τι σε εμψυχώνει; Έχεις ποτέ νιώσει ότι δεν έκανες κάτι για να αντικρούσεις προκαταλήψεις ή διακρίσεις; Μπορείς να περιγράψεις τα αισθήματα που σε κατέκλυσαν; Πως φαντάζεσαι ότι θα ήταν οι δομές προσχολικής και εξωσχολικής αγωγής και φροντίδας αν βασίζονταν στις αρχές της ισότητας δικαιωμάτων και του σεβασμού στη διαφορετικότητα;

10 Όλοι και όλες αισθάνονται ότι ανήκουν 1 Το προσωπικό ενός κέντρου προσχολικής φροντίδας και αγωγής παίρνει μέτρα ούτως ώστε όλοι όσοι έχουν σχέση με αυτό καθώς και η τοπική κοινωνία να αισθάνονται ότι είναι ευπρόσδεκτοι και ότι προσκαλούνται να συμμετέχουν στις δραστηριότητες του κέντρου. Οι παιδαγωγοί αναστοχάζονται τακτικά τις εμπειρίες, τα συναισθήματα και τις στάσεις τους. Το κέντρο εγγυάται σε όλα τα μέλη της κοινότητας ισότητα πρόσβασης σε όλες τις υπηρεσίες που προσφέρει. Οι ανάγκες όλων αναγνωρίζονται και τους δίνεται ξεχωριστή προσοχή. Η διαμόρφωση του χώρου και το παιδαγωγικό πρόγραμμα περιλαμβάνουν ποικίλα χαρακτηριστικά στοιχεία όλων των οικογενειών. Η πολιτική, η πρακτική και οι οργανωτικές δομές του κέντρου είναι διαφανείς. Οι παιδαγωγοί αναστοχάζονται τακτικά τις εμπειρίες, τα συναισθήματα και τις στάσεις τους. D E c E T Diversity in Early Childhood Education and Training

11 «Εγώ προσωπικά χρειάζομαι πολύ χρόνο για να νιώσω αποδοχή και εμπιστοσύνη.» Μαρίνα, διευθύντρια κέντρου «Αν ο παιδικός σταθμός δεν είχε έρθει στον καταυλισμό μας, δεν θα άφηνα τα παιδιά να πάνε εκεί. Δεν θα τα άφηνα. Κανένας δεν μου μίλησε εμένα για παιδικούς σταθμούς. Δεν ήξερα τίποτα κι έτσι γιατί να πάω τα παιδιά μου σε ένα μέρος για το οποίο δεν ήξερα τίποτα;» Βαρβάρα, μητέρα «Είναι πολύ βολικό που μπορώ να πηγαίνω την κόρη μου γύρω στις έντεκα το πρωί, αφού φάμε πρωινό και έχουμε λίγο χρόνο να παίξουμε ωραία μαζί. Μετά πάω για ύπνο γιατί δουλεύω νυκτερινή βάρδια.» Δαβίδ, ταξιτζής «Δεν είσαι παρά επισκέπτης σε αυτή τη χώρα. Να συμπεριφέρεσαι σύμφωνα με τους κανόνες!» Αλεξάνδρα, διευθύντρια «Όταν ο γιος μου γεννήθηκε με σύνδρομο Down, ανησυχούσα για το αν θα μπορούσα να βρω κατάλληλη φροντίδα σε παιδικό σταθμό. Ο σταθμός με κάλεσε να τους επισκεφτώ από κοντά και απάντησαν σε όλες μου τις ερωτήσεις. Μου έδωσαν ένα πληροφοριακό φυλλάδιο που εξηγούσε την παιδαγωγική τους φιλοσοφία. Ένιωσα ευπρόσδεκτη και φαντάζομαι ότι και ο γιος μου θα περνά καλά εδώ!» Ναβίνα, μητέρα δύο παιδιών «Στο χώρο υποδοχής του κέντρου όλα τα μέλη του προσωπικού παρουσιάζονται με μια φωτογραφία και κάποιες προσωπικές πληροφορίες: τί θεωρούν σημαντικό στη δουλειά τους, μια φωτογραφία τους από τότε που ήταν παιδιά, τα ενδιαφέροντα τους, τα δικά τους παιδιά, τις γλώσσες που μπορούν να μιλήσουν... Αυτό με εντυπωσίασε πάρα πολύ.» Άλεν, πατέρας «Το μωρό έκλαιγε και δεν μπορούσε να κοιμηθεί. Ρωτήσαμε τη μητέρα του τι μπορούμε να κάνουμε για να βοηθήσουμε. Αυτή το νανουρίζει πάντα. Αυτό μας έδωσε την ιδέα να ηχογραφήσουμε το νανούρισμά της και τώρα όταν το αγοράκι είναι κουρασμένο ή εκνευρισμένο του βάζουμε αυτό το νανούρισμα.» Τεσλιμέ, βρεφονηπιοκόμος

12 Όλοι και όλες ενδυναμώνονται ώστε να αναπτύξουν τις ποικίλες πτυχές της ταυτότητας τους 2 Οι παιδαγωγοί γαλουχούν τις προσωπικές και συλλογικές ταυτότητες του κάθε ατόμου ώστε να νιώθει περηφάνια για τις πολλαπλές του ταυτότητες. Παρέχεται ένα κλίμα ασφάλειας όπου όλες οι πεποιθήσεις, αξίες και δοξασίες - ακόμα και αν αυτές συγκρούονται μεταξύ τους - μπορούν να εκφράζονται και να διαπραγματεύονται. Οι παιδαγωγικές δραστηριότητες εστιάζονται στις ανάγκες τα ενδιαφέροντα, τα ερωτήματα και τις εμπειρίες των παιδιών καθώς και στον τρόπο που τις κατανοούν. Παιδιά, γονείς και παιδαγωγοί ανταλλάσσουν πληροφορίες ώστε να κατανοήσουν καλύτερα τις συνθήκες ζωής τους και να ανταποκρίνονται κατάλληλα. Παιδιά, γονείς και παιδαγωγοί βάζουν τα όρια στην οποιαδήποτε διερεύνηση της οικογενειακής ζωής. D E c E T Diversity in Early Childhood Education and Training

13 «Τις πρώτες εβδομάδες στο κέντρο, η μητέρα του Κιέραν φαινόταν ανήσυχη, και αγχωμένη όταν ερχόταν να πάρει το 18μηνο αγοράκι της. Ένα απόγευμα μου είπε ότι η μητέρα της την κατάκρινε επειδή έφερνε το γιο της στο σταθμό. Καλέσαμε τον παππού και τη γιαγιά να έρθουν και να μείνουν λίγο με τον εγγονό τους στην ομάδα μας. Εντυπωσιάστηκαν πολύ όταν είδαν τον Κιέραν να παίζει με τα άλλα παιδάκια Άλλαξαν τελείώς τη γνώμη που είχαν για τους παιδικούς σταθμούς. Ήταν μεγάλη η ανακούφιση της μητέρας του Κιέραν.» Σοφία, παιδαγωγός «Μαμά, μιλήσαμε για μένα στο σχολείο σήμερα!» (γεμάτη ενθουσιασμό αντίδραση στο γεγονός ότι στο σταθμό έπαιξαν επιτραπέζιο παιχνίδι που απεικόνιζε τη ζωή των Ρομά») Φινταριέ, τεσσάρων ετών «Κάθε απόγευμα, όταν οι γονείς έρχονται να πάρουν τα παιδιά τους, προβάλλονται ψηφιακές εικόνες σε μια μικρή οθόνη, ώστε να μπορούν οι γονείς να δουν τι έκαναν τα παιδιά τους εκείνη την ημέρα. Οι φωτογραφίες δείχνουν στους γονείς πως ένιωθε το παιδί τους και τους βοηθούν να μιλούν για τις δραστηριότητες έτσι που να μας εμπνέουν με τις προτάσεις και τις ιδέες τους.» Καρίνα και Χάβα, παιδαγωγοί «Ζητάμε από κάθε παιδί και οικογένεια στην ομάδα μας να μας φέρει κάποια μουσική την οποία συνήθως ακούν στο σπίτι. Έτσι μπορούμε να βασιστούμε σε μια πραγματική ποικιλία χορευτικής μουσικής!» Χάτις και Γκέρντ, παιδαγωγοί «Όταν επισκεφτήκαμε το κέντρο για πρώτη φορά, ο Γιουσούφ, ένα αγοράκι 3 χρόνων με πήγε στον τοίχο με τις οικογένειες. Με προσκάλεσε να κάτσω κάτω και γεμάτος περηφάνια μου εξήγησε όλη τη δομή της οικογένειάς του: γονείς, θείους, θείες, γιαγιά, αδελφές και αδελφό με τους οποίους είναι πολύ δεμένος. Με έκανε να φαντάζομαι πως θα παρουσίαζε η κόρη μου την οικογένεια της όταν θα έφτανε στην ηλικία του...» Αλίκη, μητέρα της Μελίσσα «Κανένας σε αυτό το Κέντρο δεν ενδιαφέρεται για τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουμε για να διδάξουμε τα παιδιά μας να μιλούν να διαβάζουν και να γράφουν στην Αραβική γλώσσα, τη γλώσσα της παράδοσης τους που χρειάζονται για να επικοινωνήσουν με παππούδες και γιαγιάδες.» Αχμέντ, πατέρας δύο παιδιών «Όταν η κόρη μου Λίζα πήγε για πρώτη φορά στον παιδικό σταθμό, οι παιδαγωγοί με ρώτησαν πως εμείς ως γονείς θέλαμε να αναφέρονται στις δυσκολίες που έχει η κόρη μας να επικοινωνεί με άλλα παιδιά και γονείς. Συγκινήθηκα πολύ από την ερώτηση γιατί εκείνη την περίοδο ο άντρας μου και εγώ δεν είμαστε έτοιμοι για να χρησιμοποιούμε λέξεις όπως μειονεξία ή αναπηρία και δεν θέλαμε ούτε οι άλλοι να τις χρησιμοποιούν όταν μιλούν για την Λίζα.» Κατερίνα, μητέρα τριών παιδιών «Μ αρέσει πολύ που η Ανέτε [παιδαγωγός] ξέρει ότι έχω δύο ονόματα: ένα Τούρκικο από τον πατέρα μου και ένα Γερμανικό από τη μητέρα μου.» Αλίν Εζτούρκ, τεσσάρων χρονών

14 Όλοι και όλες μπορούν να μάθουν ο ένας από τον άλλο πέρα από πολιτισμικές και άλλες οριοθετήσεις 3 Οι παιδαγωγοί προάγουν ένα θετικό κλίμα απέναντι στην ποικιλότητα εκτιμώντας τόσο τις ομοιότητες όσο και τις διαφορές στην καθημερινή ζωή. Το προσωπικό καλλιεργεί μία ατμόσφαιρα που επιτρέπει σε όλους να ανταλλάσσουν και να διαπραγματεύονται ιδέες και προτάσεις. Έτσι όλοι οι εμπλεκόμενοι συμμετέχουν ενεργά συν-δημιουργώντας υψηλής ποιότητας φροντίδα και αγωγή. Οι παιδαγωγοί φροντίζουν ώστε οι διεργασίες μάθησης και η συν-κατασκευή της γνώσης να γίνεται ορατή μέσα από διάλογο με όλους τους εμπλεκόμενους. Κάθε τεκμηρίωση σέβεται την άποψη των παιδιών, των γονιών των παιδαγωγών και κάθε άλλου εμπλεκόμενου και χρησιμοποιείται ως μέσον για διάλογο και στοχασμό. Κάθε παιδαγωγός αναστοχάζεται και προσπαθεί να προχωρήσει πέρα από τα όρια και τους περιορισμούς των γνώσεων, αξιών, εικόνων, πεποιθήσεων, εικασιών και συναισθημάτων του. D E c E T Diversity in Early Childhood Education and Training

15 «Σήμερα το πρωί, είδα τον Φιμομπίμπε να παίζει φαγητό με τις κούκλες. Έβαλε όλα τα πιάτα στο πάτωμα κάτω από το τραπέζι. Όταν κάθισε κάτω και άρχισε να τρώει, ο Ένζο πήρε τα πιάτα και τα έβαλε πάνω στο τραπέζι. Ο Φιμομπίμπε σηκώθηκε και είπε στον Ένζο: Όχι, βάλτα στο πάτωμα, είναι ώρα για να φάμε βραδινό!». Ντομινίκ, εμψυχώτρια σε κέντρο δημιουργικής απασχόλησης «Συνήθως βάζω τον Χένρυ στο κρεβάτι για ύπνο και τον αφήνω να κοιμηθεί μόνος του. Η φίλη μου από την Κορέα, ποτέ δεν άφηνε το παιδί της πριν το πάρει ο ύπνος. Η ευκαιρία να δω διαφορετικές πρακτικές διεύρυνε την κατανόηση μου.» Βήρλε, μητέρα «Το απόγευμα δώσαμε πολλά κομμάτια ύφασμα στα παιδιά για να παίξουν. Η Σουχέ άπλωσε ένα κομμάτι στο πάτωμα μπροστά της. Έπειτα πήρε άλλο ένα και το έβαλε στα μαλλιά της. Μετά έκανε την προσευχή της. Η Λουίζε την κοίταξε και ρώτησε Τι παίζεις;» Νάταλη, παιδαγωγός. «Στον παιδικό σταθμό μας συνεργαζόμαστε πραγματικά. Είναι συνηθισμένη πρακτική οι γονείς και οι παιδαγωγοί να συζητάμε τους παιδαγωγικούς στόχους. Για παράδειγμα, τα παιδιά ενδιαφέρονται για τους πυροσβέστες και ο πατέρας της Τζούλη, που είναι πυροσβέστης, έχει προσφερθεί να έρθει στο σταθμό με τη στολή του και το πυροσβεστικό όχημα. Οι γονείς και οι παιδαγωγοί ενθουσιάστηκαν πολύ και σκέφτηκαν ότι θα ήταν μια καλή ευκαιρία να μιλήσουμε για τα θέματα της ασφάλειας.» Σοφία, μητέρα «Ο γιος μου έφυγε από το σταθμό όταν έγινε τριών χρονών. Η Έλεν, η βρεφονηπιοκόμος του, του έδωσε το ημερολόγιο του με φωτογραφίες, σημειώσεις της και ζωγραφιές του γιου μου. Τώρα είναι 10 χρονών και όταν κοιτάζουμε μαζί αυτό το ημερολόγιο συνειδητοποιώ πόσο σημαντικό είναι για αυτόν να έχει κάποια χνάρια από τα πρώτα του χρόνια.» Τζούλιαν, πατέρας «Στο δικό μας κέντρο έχουμε κολλήσει ένα παγκόσμιο χάρτη πάνω στον οποίο ζητάμε από γονείς και προσωπικό να σημειώσουν τα μέρη στα οποία αισθάνονται ότι ανήκουν, Τη στιγμή που ο χάρτης είναι στο χώρο υποδοχής, πολλοί γονείς, παιδιά, επισκέπτες και παιδαγωγοί σταματούν μπροστά του και συζητούν για την ποικιλότητα που αντιπροσωπεύεται.» Άννα-Μαρία, παιδαγωγός

16 Όλοι και όλες συμμετέχουν ως ενεργοί πολίτες 4 Το κέντρο προσχολικής αγωγής και φροντίδας αποτελεί ένα ζωτικό μέρος των δικτύων της τοπικής κοινωνίας και το προσωπικό του εμπλέκεται ενεργά σε ζητήματα τρέχουσας σημασίας για τα μέλη της κοινότητας. Οι παιδαγωγοί δημιουργούν δημοκρατικές δομές και αναζητούν ενεργά τη γνώμη όλων των παιδιών, των γονιών και του υπόλοιπου προσωπικού. Γονείς προσωπικό και παιδιά, μοιράζονται όλοι ευθύνες στο σχεδιασμό της καθημερινής ζωής επιτυγχάνοντας την αίσθηση ότι ανήκουν και «συνκατέχουν» αυτά που συμβαίνουν. Το κέντρο συνεισφέρει στη δυναμική της κοινότητας καθιστώντας τα παιδιά, τις οικογένειες και το προσωπικό ικανούς να κάνουν χρήση των υπαρχόντων πόρων: χώρου, ανθρώπινου δυναμικού, εξοπλισμού, πληροφοριών. Το προσωπικό προσπαθεί να αυξήσει τις γνώσεις, δεξιότητες και τις ικανότητες του ώστε να συμμετέχει στα κοινά με ποικίλους τρόπους. D E c E T Diversity in Early Childhood Education and Training

17 «Δεν μου αρέσει πως μυρίζει το φαγητό την Τρίτη, αλλά με κάνουν να το τρώω!» Πέτρος, τεσσάρων χρόνων «Για μένα δεν υπάρχει κανένας λόγος να διευθύνει κανείς ένα κέντρο για την οικογένεια και τα παιδιά τα πρώτα χρόνια ζωής και να μη συνδέει το κέντρο με τη ζωή του παιδιού στο σπίτι και στην κοινότητα. Δουλειά μου είναι να διασφαλίζω ότι οι σύνδεσμοι αυτοί είναι ισχυροί, δουλειά μου είναι να σιγουρεύω ότι οι γονείς δεν είναι απλά καλοδεχούμενοι αλλά ότι περιμένουμε να συμμετέχουν στο βαθμό που τους ευχαριστεί.» Τζούλη, διευθύντρια κέντρου «Αν και δουλεύω με πλήρη απασχόληση, ξέρω τι συμβαίνει στο παιδί μου. Οι παιδαγωγοί φροντίζουν να με κρατούν ενήμερη. Μου δίνεται οι ευκαιρία να μιλάω, αν θέλω, με το προσωπικό αργά το απόγευμα, να δίνω τη γνώμη μου, να συναντώ άλλες μητέρες και όλα αυτά σε ένα πνεύμα που μου δίνει την εντύπωση ότι δεν ενοχλώ. Εδώ που τα λέμε, νιώθω ότι ξέρουν ότι είναι δικαίωμα μου να ξέρω.» Άαντσαλ, μητέρα «Σήμερα διαλέγω εγώ τη δραστηριότητα και είμαι ο αρχηγός ακόμη και αν θέλω να πω σε όλους να πάνε σπίτι τους, νομίζω θα το κάνουν, αλήθεια νομίζω θα πάνε!» Μελίσσα, σχεδόν πέντε χρονών «Το προσωπικό μου ενθαρρύνεται να παρευρίσκεται σε διάφορες επιτροπές, όπως ομάδες αξιολόγησης παιδιών, επιτροπές τοπικών πολιτιστικών εκδηλώσεων, επιτροπές γονέων, διυπηρεσιακές ομάδες. Αυτό σημαίνει ότι αποκτούν μια ευρύτερη εικόνα και μαθαίνουν την τοπική κοινωνία.» Εύα Μαρία, διευθύντρια κέντρου «Δουλεύω με γονείς που προέρχονται από εθνοτικές μειονότητες, τους βοηθώ να αναλάβουν ευθύνες για τα παιδιά τους. Ωστόσο, μερικά Κέντρα τους παίρνουν όλες τις ευθύνες από τα χέρια τους.» Τζίμη, κοινωνικός λειτουργός.

18 Όλοι και όλες αντιμάχονται τα στερεότυπα και τις προκαταλήψεις με ανοικτή επικοινωνία και διάθεση για εξέλιξη 5 Το κέντρο προσχολικής φροντίδας και αγωγής παίρνει θετικά μέτρα ώστε η σύνθεση του προσωπικού αντικατοπτρίζει την ποικιλομορφία της κοινωνίας. Το κέντρο καθιερώνει διαύλους ανταλλαγής και επικοινωνίας με οικογένειες που ανήκουν σε λιγότερο ορατές ομάδες οι οποίες μπορεί να μην αντιπροσωπεύονται στο συγκεκριμένο κέντρο προσχολικής φροντίδας και αγωγής, ή ακόμη και στην τοπική κοινότητα. Το κέντρο προωθεί ένα ήθος σύμφωνα με το οποίο οι διακρίσεις δεν γίνονται ποτέ αποδεκτές. Σε περίπτωση εντοπισμού προκαταλήψεων και διακρίσεων το προσωπικό βρίσκει τρόπους να τις καταδικάσει σθεναρά. Το προσωπικό δημιουργεί ευκαιρίες για συζήτηση πάνω στις διάφορες μορφές ανισότητας στα δικαιώματα, την κοινωνική αδικία και τις σχέσεις εξουσίας στην κοινωνία. Το προσωπικό διαδραματίζει ενεργό ρόλο στη χάραξη της τοπικής πολιτικής διαμεσολαβώντας και υποστηρίζοντας θέσεις που συμβάλλουν στη συνειδητοποίηση των υφιστάμενων ανισοτήτων ως προς στις ανάγκες των διαφόρων παιδιών και οικογενειών. D c E E T Diversity in Early Childhood Education and Training

19 «Όταν συνειδητοποιήσαμε ότι θα ερχόταν ένας παπάς για να κάνει αγιασμό στα εγκαίνια, στείλαμε ξεκάθαρο μήνυμα στο δήμαρχο ότι μια τέτοια πράξη θα ήταν ασύμβατη με τον πολυπολιτισμικό χαρακτήρα του Κέντρου και θα αποξένωνε τα παιδιά και τις οικογένειες της μουσουλμανικής κοινότητας με την οποία δουλεύαμε. Αντιμέτωπο με μια ξεκάθαρη στάση, το γραφείο του δημάρχου φρόντισε ο παπάς να παραμείνει ως προσκεκλημένος κατά τη διάρκεια της τελετής εγκαινίων.» Ευγενία, παιδαγωγός «Μια μέρα, καθώς μια μητέρα περίμενε το παιδί της, είδε τη Μαρία, που κάνει δυνατούς ήχους όταν βρίσκεται σε διέγερση. Η μητέρα φοβήθηκε και έκανε ένα μορφασμό. Το εξέλαβα ως έκφραση απαρέσκειας και το ίδιο μάλλον έκανε και η Μαρία και αντέδρασα επιθετικά. Ίσως θα έπρεπε να έπαιρνα τη Μαρία από το χέρι και να της έδινα την ευκαιρία να επικοινωνήσει με αυτή τη μητέρα.» Παναγιώτης, εκπαιδευτικός «Η κουλτούρα των μειονοτήτων ήρθε στο προσκήνιο και έγινε ορατή για την ευρύτερη κυρίαρχη κοινότητα όταν παίχτηκε η μουσική της δυνατά από τα ηχεία σε μια πολιτισμική εκδήλωση για τα παιδιά και τις οικογένειες σε κεντρική πλατεία της πόλης.» Δημήτρης, σερβιτόρος ταβέρνας «Ο Μπιλάλ κλώτσησε τον Μωχάμεντ και του δωσε μπουνιές επειδή είπε τη μητέρα του πουτάνα στη γλώσσα τους. Οι γονείς του Μπιλάλ έχουν χωρίσει και η μητέρα του μένει με ένα καινούργιο άντρα. Η δασκάλα γύρισε στο Μωχάμεντ και είπε κάτι που ακούσαμε όλοι: Η μητέρα του Μπιλάλ δεν είναι πουτάνα! Αγαπά τα παιδιά της πάρα πολύ όπως και η μητέρα σου αγαπάει εσένα. Εδώ μέσα δεν επιτρέπουμε τέτοια γλώσσα!» Λένα, πέντε χρονών «Όταν πήγα να πάρω το παιδί μου στο τέλος της ημέρας, η παιδαγωγός του μου είπε ότι είχε ακούσει μερικά παιδιά να χρησιμοποιούν τη λέξη «Γύφτος». Με ενημέρωσε για το πως μίλησε σε όλα τα παιδιά την ώρα της κουβέντας σε κύκλο και τα βοήθησε να καταλάβουν πόσο τα λόγια που λέμε μπορεί να πληγώσουν τους άλλους.» Αϊσέ, μητέρα

20 Όλοι και όλες συνεργάζονται μαζί για να αντικρούσουν θεσμικές προκαταλήψεις και διακρίσεις 6 Το προσωπικό αναγνωρίζει ότι οι τοπικές κοινότητες και η κοινωνία στο σύνολο της αλλάζουν. Σε συνεργασία με άλλους εμπλεκόμενους, εντοπίζουν, αναλύουν και δρουν για την κάλυψη των μεταβαλλόμενων αναγκών των τοπικών κοινωνιών. Οι παιδαγωγοί επεξεργάζονται συγκεκριμένες πολιτικές, διαδικασίες και κανονισμούς που δεν αποκλείουν κανένα, διασφαλίζουν ισότητα πρόσβασης και σεβασμό στη διαφορετικότητα. Γονείς και προσωπικό έχουν το δικαίωμα συμμετοχής στη διοίκηση ως ισότιμοι εταίροι στην προσπάθεια εντοπισμού και απάλειψη κάθε μορφής ανισοτήτων. Το προσωπικό είναι σε εγρήγορση για να αποκαλύψει κάθε μορφή θεσμικών διακρίσεων ώστε να αρχίσει μια διεργασία που θα οδηγήσει στην απάλειψη τους. To προσωπικό παίζει ένα ενεργό και ζωτικής σημασίας ρόλο στην προώθηση του σεβασμό στη διαφορετικότητα αμφισβητώντας στερεοτυπικές στάσεις παρεμβαίνοντας στον κυρίαρχο λόγο της δημόσιας συζήτησης /αντιπαράθεσης. D E c E T Diversity in Early Childhood Education and Training

21 «Προσέξαμε ότι υπήρχαν Πολωνοί μετανάστες που εργάζονταν στα χωράφια της περιοχής μας. Ήρθαμε σε επαφή με το τοπικό κέντρο στήριξης των νεοαφιχθέντων και κανονίσαμε μια συνάντηση με τις οικογένειες. Τώρα έχουμε τέσσερα παιδιά από την Πολωνία που εμπλουτίζουν την ποικιλότητα στο κέντρο μας.» Νουργκούν, διευθύντρια Κέντρου Προσχολικής Αγωγής «Δεν έχουμε πολυπολιτισμικές δραστηριότητες, γιατί η αλήθεια είναι ότι δεν έχουμε τέτοιους ανθρώπους εδώ. Καμιά φορά έρχονται ένα ή δύο παιδιά, αλλά δεν μένουν για πολύ.» Λίντα, υπεύθυνη εκπαιδευτικού προγράμματος «Στο σχολείο μας δεν είχαμε ρατσισμό, μέχρι τη στιγμή που ο Μάθιου άρχισε να έρχεται εδώ σχολείο.» [ο Μάθιου είναι μαύρος] Τομ, διευθυντής «Ξέρουμε ότι υπάρχει αρνητική κάλυψη στον τύπο σχετικά με το μεγάλο αριθμό οικογενειών μεταναστών που έχουν έρθει εδώ. Συμμετέχουμε τακτικά στις τοπικές δημόσιες συζητήσεις που γίνονται στο χωριό ώστε να συμβάλλουμε στην κατάρριψη στερεοτύπων και την καταδίκη των προκαταλήψεων.» Μαργαρίτα, εκπαιδευτικός «Στο προσωπικό του σταθμού όπου εργάζομαι αντανακλάται η ποικιλότητα της πόλης μας. Η Έντνα είναι από την Τυνησία, η Μπαντέλα από το Μαρόκο, η Άννη το Λίβανο, η Σάντη την Ισπανία και η Ντομινίκ και εγώ είμαστε Γαλλίδες. Ανταλλάσσουμε στοιχεία από την πολιτισμική κληρονομιά μας μέσω της επαφής μας με τους γονείς και τα παιδιά. Ως παιδαγωγοί, αυτό μας βοηθά στον αγώνα μας ενάντια στις προκαταλήψεις και υπέρ του σεβασμού του κάθε ατόμου είτε είναι παιδαγωγοί είτε παιδιά και οικογένειες που έρχονται εδώ.» Καρίνα, εκπαιδευτικός «Οργανώνουμε ομάδες συζήτησης με τους γονείς και ενθαρρύνουμε διάλογο με το προσωπικό ώστε να εντοπίζουμε συγκεκριμένες ανάγκες και να φροντίζουμε ώστε ο χώρος, το ήθος και οι καθημερινές μας πρακτικές να αντιπροσωπεύουν την τοπική κοινωνία.» Τζένη, υποδιευθύντρια «Να σταματήσουν τα παιδιά να βρίζουν και να κοροϊδεύουν!» Τεσσάρων με οκτώ χρόνων παιδιά νομάδων στην Ιρλανδία (travellers) που ρωτήθηκαν αν ήθελαν να απαιτήσουν κάτι από το Υπουργείο Παιδείας.

22 Δημοσιεύσεις του Δικτύου DECET Ένα Νανούρισμα για τη Χάμζα Η προσχολική φροντίδα ως χώρος συνάντησης. Ο δημοσιογράφος ταξιδιών Mark Gielen θυμάται την εποχή που η κόρη του πήγαινε στον παιδικό σταθμό. Αυτό ήταν πριν από είκοσι χρόνια και η κόρη του είναι πλέον ενήλικη. Ο κόσμος έχει αλλάξει πολύ από τότε. Η ποικιλότητα που παρατηρείται στην κοινωνία έχει αυξηθεί σε μεγάλο βαθμό. Για το λόγο αυτό ο Mark Gielen αποφάσισε να ανακαλύψει τους τρόπους με τους οποίους οι διάφοροι παιδικοί σταθμοί στην Ευρώπη διαχειρίζονται αυτή τη διαφορετικότητα. Στην αναζήτηση του αυτή σταματά σε τέσσερις ευρωπαϊκές πόλεις: Γάνδη (Βέλγιο), Ωμπύ (Γαλλία), Βερολίνο (Γερμανία) και Μπέρμινχαμ (Αγγλία). Γίνεται μια σύντομη παρουσίαση της κάθε πόλης και του πλαισίου στο οποίο αναπτύχθηκε η προσχολική δομή που εμφανίζεται. VBJK & DECET 2003 Διαφορετικότητα και Ισότητα Δικαιωμάτων στην Επιμόρφωση Επαγγελματιών Προσχολικής Ηλικίας στην Ευρώπη Παραδείγματα πρακτικών επιμόρφωσης στο δίκτυο DECET. Η ποικιλότητα που παρατηρείται στις οικογένειες, τα πρότυπα και τις αξίες στην Ευρωπαϊκή κοινωνία επηρεάζει τα εκπαιδευτικά συστήματα καθώς και τις προσχολικές δομές και υπηρεσίες. Εκπαιδευτικοί και παιδαγωγοί της προσχολικής ηλικίας έρχονται καθημερινά αντιμέτωποι με νέα ερωτήματα και προκλήσεις. Πως μπορεί κανείς να διαχειριστεί τα διαφορετικά πρότυπα και αξίες; Με ποιο τρόπο να επικοινωνήσει με την ποικιλότητα των γονιών; Ποιος παίρνει τις αποφάσεις για τον τρόπο ανατροφής των παιδιών στην προσχολική εκπαίδευση; Το εγχειρίδιο είναι προσβάσιμο στη διεύθυνση του δικτύου: DECET 2004 Σεβασμός στη Διαφορετικότητα, Ισότητα Δικαιωμάτων και Κοινωνική Συμπερίληψη Δουλεύοντας με Γονείς και Επαγγελματίες στην Προσχολική Εκπαίδευση. Ευρωπαϊκό σεμινάριο για επιμορφωτές, διευθυντικά στελέχη επιμόρφωσης και χάραξης πολιτικής. Βαρκελώνη, Μαίου, Όλες οι παρουσιάσεις στην ολομέλεια είναι προσβάσιμες στη διεύθυνση DECET 2006

23 Τούη- Τούη- Παίζοντας, Ζωγραφίζοντας και Τραγουδώντας για τη Διαφορετικότητα Η τέχνη είναι μια καθολική γλώσσα που είναι κοινή για ανθρώπους με διαφορετική πολιτισμική και κοινωνική προέλευση. Η τέχνη μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως ένα αποτελεσματικό παιδαγωγικό εργαλείο για την προώθηση του σεβασμού στη διαφορετικότητα. Η ταινία παρουσιάζει παραδείγματα καλλιτεχνικών δραστηριοτήτων οι οποίες: ενδυναμώνουν τα παιδιά ώστε να αναπτύξουν τις ποικίλες διαστάσεις της ταυτότητας τους και να αποκτήσουν αυτοσεβασμό, επιτρέπουν στα παιδιά με διαφορετική πολιτισμική προέλευση να ανταλλάξουν και να μοιραστούν στοιχεία της κουλτούρας τους μαθαίνοντας το ένα από το άλλο, ενθαρρύνουν τα παιδιά και τους ενήλικους να επικοινωνούν και να νιώθουν ότι ανήκουν σε μια ομάδα, ενθαρρύνουν τα παιδιά να συμμετέχουν ως ενεργοί πολίτες και να μάχονται για τα δικαιώματά τους. DECET 2006 Σετ εργαλείων «Τεκμηρίωση των οικογενειών» Αυτό το σύνολο εργαλείων (αφίσα, επιτραπέζιο παιχνίδι, DVD) συμβάλει στη βελτίωση της πληροφόρησης, επικοινωνίας και αμοιβαίας κατανόησης ανάμεσα στους γονείς και το κέντρο προσχολικής αγωγής. Οι εκπαιδευτές μπορούν να βρουν σε αυτό ένα χρήσιμο οδηγό στη δουλειά τους που αφορά την τεκμηρίωση των οικογενειών. Η αφίσα παρουσιάζει διαφορετικές μορφές οικογενειών, και τα παιδιά τους. Λέει ξεκάθαρα σε πολλές γλώσσες ποιο είναι το ζητούμενο: σεβασμός απέναντι στο κάθε παιδί, σεβασμός απέναντι σε κάθε οικογένεια. (Η αφίσα μπορεί να παραγγελθεί στην ηλεκτρονική διεύθυνση: Το επιτραπέζιο παιχνίδι ευαισθητοποίησης επιτρέπει σε ομάδες να ανταλλάξουν ιδέες για στόχους, μεθόδους και αρχές που αφορούν την τεκμηρίωση των οικογενειών με διασκεδαστικό τρόπο. Το DVD παρέχει πολλές πληροφορίες για τους στόχους και την τεκμηρίωση των οικογενειών. Παρουσιάζει διαφορετικές μεθόδους και εστιάζεται στο «τοίχο με τις οικογένειες». Τα κείμενα που συνοδεύουν το DVD είναι αποτέλεσμα κοινού αναστοχασμού γονιών, επαγγελματιών και συντονιστών του έργου. DECET 2007

24 D c E E T Diversity in Early Childhood Education and Training BELGIUM VBJK Expertisecentrum voor Opvoeding & Kinderopvang, Ghent Contact: FRANCE ESSSE Ecole Santé Social Sud-Est, Lyon Contact: ACEPP Association Collectifs Enfants Parents et Professionnels, Paris Contact: GERMANY ISTA Institut für den Situationsansatz Internationale Akademie an der Freien Universität Berlin Contact: GREECE Κέντρο Παιδαγωγικής και Καλλιτεχνικής Επιμόρφωσης «Σχεδία» Centre for Artistic and Pedagogical Training Schedia (Raft), Athens Contact: IRELAND Pavee Point Travellers Centre, Dublin Contact: THE NETHERLANDS MUTANT Change Agents: Supporting Respect for Diversity, Utrecht Contact: SPAIN Associació de Mestres Rosa Sensat, Barcelona Contact: UK, ENGLAND CREC Centre for Research in Early Childhood, Birmingham Contact: UK, SCOTLAND CAF Childhood and Families: Research and Development Centre, Glasgow Contact:

1) Γιατί ασχοληθήκατε με το Έργο EduRom

1) Γιατί ασχοληθήκατε με το Έργο EduRom Στις 28 Φεβρουαρίου, δύο από τους εθελοντές του Edurom από το Μεσογειακό Σχολείο της Ταρραγόνα βρέθηκαν στην Ημέρα Εκπαίδευσης του «Δικτύου για τη δημοκρατική εκπαίδευση των ενηλίκων: μπροστά με τη δύναμη

Διαβάστε περισσότερα

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα.

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα. Ήρθε ένας νέος μαθητής στην τάξη. Όλοι τον αποκαλούν ο «καινούριος». Συμφωνείς; 1 Δεν είναι σωστό να μη φωνάζουμε κάποιον με το όνομά του. Είναι σαν να μην τον αναγνωρίζουμε. Σωστά. Έχει όνομα και με αυτό

Διαβάστε περισσότερα

«Tα 14 Πράγματα που Κάνουν οι Καταπληκτικοί Γονείς», από την ψυχολόγο-συγγραφέα Dr. Λίζα Βάρβογλη!

«Tα 14 Πράγματα που Κάνουν οι Καταπληκτικοί Γονείς», από την ψυχολόγο-συγγραφέα Dr. Λίζα Βάρβογλη! «Tα 14 Πράγματα που Κάνουν οι Καταπληκτικοί Γονείς», από την ψυχολόγο-συγγραφέα Dr. Λίζα Βάρβογλη! Οι καταπληκτικοί γονείς κάνουν καταπληκτικά πράγματα! Και δεν εννοώ περίπλοκα, δύσκολα, ή κάτι τέτοιο,

Διαβάστε περισσότερα

Ενίσχυση των σχέσεων και της συνεργασίας ανάμεσα στα σχολεία και στους εκπαιδευτικούς. Στηρίζεται στην ενεργητική παρουσία των συμμετεχόντων, στην

Ενίσχυση των σχέσεων και της συνεργασίας ανάμεσα στα σχολεία και στους εκπαιδευτικούς. Στηρίζεται στην ενεργητική παρουσία των συμμετεχόντων, στην Ενίσχυση των σχέσεων και της συνεργασίας ανάμεσα στα σχολεία και στους εκπαιδευτικούς. Στηρίζεται στην ενεργητική παρουσία των συμμετεχόντων, στην ανταλλαγή απόψεων και εμπειριών και στην αξιοποίηση της

Διαβάστε περισσότερα

Το παιχνίδι της χαράς

Το παιχνίδι της χαράς Ανοιχτό πρόγραμμα εκπαίδευσης Κατερίνα Πουλέα Παιδαγωγός Το παιχνίδι της χαράς Το παιχνίδι της χαράς Αετιδέων 15 & Βουτσινά Χολαργός 6944 773597 Ανοιχτό πρόγραμμα εκπαίδευσης Το Παιδαγωγικό Κέντρο Προσχολικής

Διαβάστε περισσότερα

«Γκρρρ,» αναφωνεί η Ζέτα «δεν το πιστεύω ότι οι άνθρωποι μπορούν να συμπεριφέρονται έτσι μεταξύ τους!»

«Γκρρρ,» αναφωνεί η Ζέτα «δεν το πιστεύω ότι οι άνθρωποι μπορούν να συμπεριφέρονται έτσι μεταξύ τους!» 26 σχεδιασε μια ΦωτογρΑΦιΑ τήσ προσκλήσήσ που ελαβεσ Απο τον ΔΑσκΑλο σου. παρουσιασε το λογοτυπο και το σλογκαν που χρήσιμοποιει το σχολειο σου για τήν εβδομαδα κατα τήσ παρενοχλήσήσ. ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΠΑΡΕΝΟΧΛΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Το να είσαι γονιός δεν είναι εύκολο πράγμα. Δεν υπάρχει ευκαιρία για πρόβα, δεν υπάρχουν σχολεία. Το μόνο που κουβαλάμε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Αγαπητέ μαθητή/ αγαπητή μαθήτρια, Διεξάγουμε μια έρευνα και θα θέλαμε να μάθουμε την άποψή σου για τo περιβάλλον μάθησης που επικρατεί στην τάξη σου. Σε παρακαλούμε

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΣ ΡΑΤΣΙΣΜΟΣ. Εργασία. των μαθητών της Α3 τάξης του 2 ου Γυμνασίου Ελευσίνας

ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΣ ΡΑΤΣΙΣΜΟΣ. Εργασία. των μαθητών της Α3 τάξης του 2 ου Γυμνασίου Ελευσίνας ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΣ ΡΑΤΣΙΣΜΟΣ Εργασία των μαθητών της Α3 τάξης του 2 ου Γυμνασίου Ελευσίνας ΑΓΓΕΛΟΥ ΠΑΠΠΑ ΜΕΡΑΜΠΙ ΤΣΑΝΑΒΑ Ελευσίνα, Μάιος 2012 ΟΡΙΣΜΟΣ Κοινωνικός ρατσισμός ή κοινωνικός αποκλεισμός είναι ο υποτιμητικός

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΕΦΗΒΟΥΣ ΚΑΙ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ

ΓΙΑ ΕΦΗΒΟΥΣ ΚΑΙ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΓΙΑ ΕΦΗΒΟΥΣ ΚΑΙ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΣΤΗΝ ΕΦΗΒΕΙΑ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΣΤΗΝ ΕΦΗΒΕΙΑ 1 ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΓΛΥΦΑΔΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΣΤΗΝ ΕΦΗΒΕΙΑ Στο 1 ο Δημοτικό Σχολείο Γλυφάδας εφαρμόστηκε για πρώτη φορά πρόγραμμα προαγωγής ψυχικής υγείας, το οποίο σχεδιάστηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ (ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ) Τίτλος διερεύνησης: Ποιοί παράγοντες επηρεάζουν το πόσο νερό συγκρατεί το χώμα;

ΥΔΡΟΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ (ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ) Τίτλος διερεύνησης: Ποιοί παράγοντες επηρεάζουν το πόσο νερό συγκρατεί το χώμα; ΥΔΡΟΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ (ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ) Τίτλος διερεύνησης: Ποιοί παράγοντες επηρεάζουν το πόσο νερό συγκρατεί το χώμα; Σύντομη περιγραφή διερεύνησης: Σκοπός αυτής της διερεύνησης ήταν να κάνουν κάποιες υποθέσεις

Διαβάστε περισσότερα

Schools for Change Αξιολογήσεις μαθητών και εκπαιδευτικών από τα εκπαιδευτικά εργαστήρια του προγράμματος

Schools for Change Αξιολογήσεις μαθητών και εκπαιδευτικών από τα εκπαιδευτικά εργαστήρια του προγράμματος Schools for Change Αξιολογήσεις μαθητών και εκπαιδευτικών από τα εκπαιδευτικά εργαστήρια του προγράμματος Λίγα λόγια για τις εκπαιδευτικές δράσεις της ΑΝΤΙΓΟΝΗΣ Στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων της, εδώ

Διαβάστε περισσότερα

«Η εξοικείωση των Διευθυντών (εκπαιδευτικών) με τη δυναμική της ομάδας με έμφαση στη βελτίωση της επικοινωνίας και των σχέσεων στη σχολική κοινότητα».

«Η εξοικείωση των Διευθυντών (εκπαιδευτικών) με τη δυναμική της ομάδας με έμφαση στη βελτίωση της επικοινωνίας και των σχέσεων στη σχολική κοινότητα». «Η εξοικείωση των Διευθυντών (εκπαιδευτικών) με τη δυναμική της ομάδας με έμφαση στη βελτίωση της επικοινωνίας και των σχέσεων στη σχολική κοινότητα». ΣΩΤΗΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 1 ης ΠΕΡΙΦ.

Διαβάστε περισσότερα

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007 1 / 15 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Έρευνα υποστηριζόµενη από τη Γενική ιεύθυνση Εκπαίδευσης και Πολιτισµού της Ε.Ε., στο πλαίσιο του προγράµµατος Σωκράτης «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ

ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ Φτάνει να μισήσει ένας άνθρωπος έναν άλλον άνθρωπο, για ν' απλωθεί,σιγά-σιγά,το μίσος σ' ολάκερη την ανθρωπότητα. Ζαν Πωλ Σάρτρ Τα τελευταία χρόνια γινόμαστε μάρτυρες πολλών

Διαβάστε περισσότερα

LET S DO IT BETTER improving quality of education for adults among various social groups

LET S DO IT BETTER improving quality of education for adults among various social groups INTERVIEWS REPORT February / March 2012 - Partner: Vardakeios School of Hermoupolis - Target group: Immigrants, women 1 η συνέντευξη Από την Αλβανία Το 2005 Η γλώσσα. Ήταν δύσκολο να επικοινωνήσω με τους

Διαβάστε περισσότερα

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς A...Τα αισθήματα και η ενεργεία που δημιουργήθηκαν μέσα μου ήταν μοναδικά. Μέσα στο γαλάζιο αυτό αυγό, ένιωσα άτρωτος, γεμάτος χαρά και αυτοπεποίθηση.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ (για τους μαθητές Γυμνασίων, ΓΕ.Λ., ΕΠΑ.Λ, ΕΠΑ.Σ, Καλλιτεχνικών, Μουσικών, Πρότυπων Πειραματικών Σχολείων.)

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ (για τους μαθητές Γυμνασίων, ΓΕ.Λ., ΕΠΑ.Λ, ΕΠΑ.Σ, Καλλιτεχνικών, Μουσικών, Πρότυπων Πειραματικών Σχολείων.) Ημερομηνία:.. Σχολείο:. Τάξη:. ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ (για τους μαθητές Γυμνασίων, ΓΕ.Λ., ΕΠΑ.Λ, ΕΠΑ.Σ, Καλλιτεχνικών, Μουσικών, Πρότυπων Πειραματικών Σχολείων.) Πρόλογος Αγαπητέ/ή μαθητή/τρια, Το ερωτηματολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 2: Μάθηση & διδασκαλία στην προσχολική εκπαίδευση: βασικές αρχές

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 2: Μάθηση & διδασκαλία στην προσχολική εκπαίδευση: βασικές αρχές Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 2: Μάθηση & διδασκαλία στην προσχολική εκπαίδευση: βασικές αρχές Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην

Διαβάστε περισσότερα

«Ο ξεχωριστός κόσμος των διδύμων», η Εύη Σταθάτου μιλά στο Mothersblog, για το πρώτο της συγγραφικό εγχείρημα!

«Ο ξεχωριστός κόσμος των διδύμων», η Εύη Σταθάτου μιλά στο Mothersblog, για το πρώτο της συγγραφικό εγχείρημα! Ημερομηνία 14/02/2017 Μέσο Συντάκτης Link www.mothersblog.gr Κατερίνα Ηλιάκη http://www.mothersblog.gr/synenteyxeis/item/43377-o-ksexoristos-kosmos-tondidymon--i-eyi-stathatou-mila-sto-mothersblog--gia-to-proto-tis-syggrafikoegxeirima

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση προφορικού λόγου

Κατανόηση προφορικού λόγου Α1 (25 μονάδες) Διάρκεια: 25 λεπτά Ερώτημα 1 (7 μονάδες) Θα ακούσετε δύο (2) φορές την Κατερίνα και τη Δήμητρα να μιλούν για τις παλιές φωτογραφίες της δουλειάς τους. Ακούστε προσεκτικά το διάλογο και

Διαβάστε περισσότερα

Εντυπώσεις σεμιναρίου Σεξουαλικότητα & Εφηβεία

Εντυπώσεις σεμιναρίου Σεξουαλικότητα & Εφηβεία Εντυπώσεις σεμιναρίου Σεξουαλικότητα & Εφηβεία Καλύτερη πληροφόρηση Ένιωσα σίγουρη για τον εαυτό μου Πολλές απορίες που δεν είχα φανταστεί με σιγούρεψαν Η σημερινή ενημέρωση ήταν από τις καλύτερες που

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

Modern Greek Beginners

Modern Greek Beginners 2016 HIGHER SCHOOL CERTIFICATE EXAMINATION Modern Greek Beginners ( Section I Listening) Transcript Familiarisation Text Καλημέρα. Καλημέρα σας. Μπορώ να σας βοηθήσω; Ήρθα να πάρω αυτό το δέμα. Σήμερα

Διαβάστε περισσότερα

Η. Διαδικασία διαμεσολάβησης

Η. Διαδικασία διαμεσολάβησης Η. Διαδικασία διαμεσολάβησης 1. Εισαγωγή στη διαμεσολάβηση (30 ) Στόχοι Να εντοπίσουν παρακολουθήσουν τη διαδικασία διαμεσολάβησης. Διαδικασία Έχουμε από πριν καλέσει δυο μέλη (ένα αγόρι Α και ένα κορίτσι

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΙ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ

ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΙ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΙ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ Ενότητα #5: ΕΤΟΙΜΑ ΣΧΟΛΕΙΑ Διδάσκων: Γουργιώτου Ευθυμία ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός»

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 «Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» (Φλώρινα - Μακεδονία Καύκασος) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011

Διαβάστε περισσότερα

ΣΚΕΤΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΟΜΙΛΙΑ. ΑΡΗΣ (Συναντώνται μπροστά στη σκηνή ο Άρης με τον Χρηστάκη.) Γεια σου Χρηστάκη, τι κάνεις;

ΣΚΕΤΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΟΜΙΛΙΑ. ΑΡΗΣ (Συναντώνται μπροστά στη σκηνή ο Άρης με τον Χρηστάκη.) Γεια σου Χρηστάκη, τι κάνεις; ΣΚΕΤΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΟΜΙΛΙΑ ΑΡΗΣ (Συναντώνται μπροστά στη σκηνή ο Άρης με τον Χρηστάκη.) Γεια σου Χρηστάκη, τι κάνεις; ΧΡΗΣΤΑΚΗΣ Μια χαρά είμαι. Εσύ; ΑΡΗΣ Κι εγώ πολύ καλά. Πάρα πολύ καλά! ΧΡΗΣΤΑΚΗΣ Σε βλέπω

Διαβάστε περισσότερα

Κάντε ένα βήμα μπροστά Είμαστε όλοι ίσοι όμως μερικοί είναι πιο ίσοι από άλλους

Κάντε ένα βήμα μπροστά Είμαστε όλοι ίσοι όμως μερικοί είναι πιο ίσοι από άλλους Κάντε ένα βήμα μπροστά Είμαστε όλοι ίσοι όμως μερικοί είναι πιο ίσοι από άλλους Παιχνίδι ρόλων για τα ανθρώπινα δικαιώματα από το Compasito «Μικρή Πυξίδα» Εγχειρίδιο εκπαίδευσης στα ανθρώπινα δικαιώματα

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός εκπαιδευτή. Ενότητα κατάρτισης. Ένταξη και αποδοχή. Επιμέλεια Miguel Santos. Συγγραφείς Stefano Cobello Roberto Grison Maria Rosa Aldrighetti

Οδηγός εκπαιδευτή. Ενότητα κατάρτισης. Ένταξη και αποδοχή. Επιμέλεια Miguel Santos. Συγγραφείς Stefano Cobello Roberto Grison Maria Rosa Aldrighetti Οδηγός εκπαιδευτή Ενότητα κατάρτισης Ένταξη και αποδοχή Επιμέλεια Miguel Santos Συγγραφείς Stefano Cobello Roberto Grison Maria Rosa Aldrighetti 1 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Ενότητα κατάρτισης για γονείς και

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων]

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] 1. Είστε ικανοποιημένος/η από το Πρόγραμμα; Μ. Ο. απαντήσεων: 4,7 Ικανοποιήθηκαν σε απόλυτο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΠΑΛΙΝΝΟΣΤΟΥΝΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ

ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΠΑΛΙΝΝΟΣΤΟΥΝΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΠΑΛΙΝΝΟΣΤΟΥΝΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ Τερψιχόρη Γκιόκα Μέλος ΠΟΔ Αττικής Η «Συμβουλευτική Ψυχολογία» είναι ο εφαρμοσμένος κλάδος της Ψυχολογίας, ο οποίος διευκολύνει την δια βίου προσωπική

Διαβάστε περισσότερα

Παιχνίδι και κοινωνικοποίηση

Παιχνίδι και κοινωνικοποίηση Παιχνίδι και κοινωνικοποίηση Πάτρα 23/11/13 Αντύπας Γεώργιος Παιδοψυχίατρος Ορισμοί Παιχνίδι: Δραστηριότητα των παιδιών που έχει ως στόχο την συναισθηματική τους ευχαρίστηση Κοινωνικοποίηση: Διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

3. Πώς θα ήθελα να είναι / συμπεριφέρονται τα παιδιά για να είμαι ευχαριστημένος/η; Παράρτημα ΙΙ

3. Πώς θα ήθελα να είναι / συμπεριφέρονται τα παιδιά για να είμαι ευχαριστημένος/η; Παράρτημα ΙΙ Παράρτημα Ι Εργαλείο 1: Γνωριμία - Διερεύνηση προσωπικών θεωριών 1. Τα πιο σημαντικά πράγματα που θέλω να πετύχω στην τάξη μου είναι: Α. Β. Γ. Δ. 2. Είμαι ευχαριστημένος/η από τη δουλειά μου όταν: Α. Β.

Διαβάστε περισσότερα

ενίσχυση δεσμών ομάδας, ομαδικό κινητικό παιχνίδι με διαλογική συζήτηση, δραστηριότητες δημιουργικής έκφρασης και βιωματικής μάθησης

ενίσχυση δεσμών ομάδας, ομαδικό κινητικό παιχνίδι με διαλογική συζήτηση, δραστηριότητες δημιουργικής έκφρασης και βιωματικής μάθησης Ενότητα: Σκοπός: Στόχοι: Βασικές Έννοιες: Μεθοδολογικές Επιλογές: ισότητα φύλων, έμφυλες ταυτότητες ανάπτυξη αυτογνωσίας και αυτοσυνείδησης σε σχέση με τις ταυτότητες φύλου 1) κατανόηση του τρόπου με τον

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ»

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» «ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» ΤΑΞΗ Γ1 2 ο Δ Σ ΓΕΡΑΚΑ ΔΑΣΚ:Αθ.Κέλλη ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Κατά τη διάρκεια της περσινής σχολικής χρονιάς η τάξη μας ασχολήθηκε με την ανάγνωση και επεξεργασία λογοτεχνικών βιβλίων

Διαβάστε περισσότερα

Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών

Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών Γιατί ακόμα και όταν η αγάπη είναι δεδομένη, η επικοινωνία είναι κάτι που μαθαίνεται* *Προγράμματα βασισμένα στην «Επικοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Ο Μικρός Πρίγκιπας έφτασε στη γη. Εκεί είδε μπροστά του την αλεπού. - Καλημέρα, - Καλημέρα, απάντησε ο μικρός πρίγκιπας, ενώ έψαχνε να βρει από πού ακουγόταν η

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΕΦΗΒΟΥΣ ΚΑΙ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ

ΓΙΑ ΕΦΗΒΟΥΣ ΚΑΙ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ ΓΙΑ ΕΦΗΒΟΥΣ ΚΑΙ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α

Διαβάστε περισσότερα

Συμμετοχή των Νέων και Παγκόσμια Πολιτότητα: Προκλήσεις και Συστάσεις για το `Εργο Future Youth Schools Forum. Συνοπτική Έκθεση

Συμμετοχή των Νέων και Παγκόσμια Πολιτότητα: Προκλήσεις και Συστάσεις για το `Εργο Future Youth Schools Forum. Συνοπτική Έκθεση 3 Συμμετοχή των Νέων και Παγκόσμια Πολιτότητα: Προκλήσεις και Συστάσεις για το `Εργο Future Youth Schools Forum Συνοπτική Έκθεση Συνοπτική Έκθεση Η παρούσα έκθεση αναλύει και αξιολογεί τις τρέχουσες ανάγκες

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση προφορικού λόγου

Κατανόηση προφορικού λόγου Β1 (25 μονάδες) Διάρκεια: 25 λεπτά Ερώτημα 1 Θα ακούσετε δύο (2) φορές έναν συγγραφέα να διαβάζει ένα απόσπασμα από το βιβλίο του με θέμα τη ζωή του παππού του. Αυτά που ακούτε σας αρέσουν, γι αυτό κρατάτε

Διαβάστε περισσότερα

Η εισήγηση Η τεχνική του καταιγισμού ιδεών (Brainstorming). Η μελέτη περίπτωσης. Παίξιμο ρόλων-τα παιχνίδια προσομοίωσης, ρόλων,

Η εισήγηση Η τεχνική του καταιγισμού ιδεών (Brainstorming). Η μελέτη περίπτωσης. Παίξιμο ρόλων-τα παιχνίδια προσομοίωσης, ρόλων, Η εισήγηση Η τεχνική του καταιγισμού ιδεών (Brainstorming). Η μελέτη περίπτωσης. Παίξιμο ρόλων-τα παιχνίδια προσομοίωσης, ρόλων, αντιπαράθεσης απόψεων. Εννοιολογική χαρτογράφηση -Ο χάρτης εννοιών (concept

Διαβάστε περισσότερα

Γενικό Λύκειο Ζεφυρίου Τμήματα : Α1 Α2

Γενικό Λύκειο Ζεφυρίου Τμήματα : Α1 Α2 Γενικό Λύκειο Ζεφυρίου Τμήματα : Α1 Α2 1 Τα Δικαιώματα Των Παιδιών Μαθητές : Νίκος Τσουκανάς Σπύρος Κούφαλης Αναστάσης Παπαχρήστος Σπύρος Φραγκούλης Τάσος Χούσος Εκπαιδευτικοί Δρεπανόπουλος Νίκος, Γυμναστής

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

ΟΜΙΛΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΟΜΙΛΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Κύριε Πρόεδρε, εκλεκτά μέλη της ακαδημαϊκής και της επιχειρηματικής κοινότητας, αγαπητοί απόφοιτοι, κυρίες και κύριοι. Βρίσκομαι απόψε

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ:<<ΜΕ ΜΙΑ ΒΑΛΙΤΣΑ ΞΕΚΙΝΩ ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ>>. ΟΝ/ΜΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ:ΜΑΓΓΑΝΙΑΡΗ ΕΛΕΝΗ ΟΝ/ΜΟ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΗ: ΠΡΙΜΙΚΙΡΗ ΑΘΗΝΑ

ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ:<<ΜΕ ΜΙΑ ΒΑΛΙΤΣΑ ΞΕΚΙΝΩ ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ>>. ΟΝ/ΜΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ:ΜΑΓΓΑΝΙΑΡΗ ΕΛΕΝΗ ΟΝ/ΜΟ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΗ: ΠΡΙΜΙΚΙΡΗ ΑΘΗΝΑ Τ4Ε 2013-2014 ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ:. ΟΝ/ΜΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ:ΜΑΓΓΑΝΙΑΡΗ ΕΛΕΝΗ ΟΝ/ΜΟ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΗ: ΠΡΙΜΙΚΙΡΗ ΑΘΗΝΑ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΠΟΛΥΔΕΝΔΡΙΟΥ ΤΑΞΗ : Δ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ :2013-2014

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών. Πρακτική Άσκηση. Ενότητα 1: Εισαγωγικά

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών. Πρακτική Άσκηση. Ενότητα 1: Εισαγωγικά Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Πρακτική Άσκηση Ενότητα 1: Εισαγωγικά Αν. Καθηγήτρια: Σοφία Αυγητίδου E-mail: saugitidoy@uowm.gr Μέντορες: Βάσω Αλεξίου, Λίζα Θεοδωρίδου, Αγάπη Κοσκοσίδου Παιδαγωγικό Τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

Η ζωή είναι αλλού. < <Ηλέκτρα>> Το διαδίκτυο είναι γλυκό. Προκαλεί όμως εθισμό. Γι αυτό πρέπει τα παιδιά. Να το χρησιμοποιούν σωστά

Η ζωή είναι αλλού. < <Ηλέκτρα>> Το διαδίκτυο είναι γλυκό. Προκαλεί όμως εθισμό. Γι αυτό πρέπει τα παιδιά. Να το χρησιμοποιούν σωστά Δράση 2 Σκοπός: Η αποτελεσματικότερη ενημέρωση των μαθητών σχετικά με όλα τα είδη συμπεριφορικού εθισμού και τις επιπτώσεις στην καθημερινή ζωή! Οι μαθητές εντοπίζουν και παρακολουθούν εκπαιδευτικά βίντεο,

Διαβάστε περισσότερα

Από όλα τα παραμύθια που μου έλεγε ο πατέρας μου τα βράδια πριν κοιμηθώ, ένα μου άρεσε πιο πολύ. Ο Σεβάχ ο θαλασσινός. Επτά ταξίδια είχε κάνει ο

Από όλα τα παραμύθια που μου έλεγε ο πατέρας μου τα βράδια πριν κοιμηθώ, ένα μου άρεσε πιο πολύ. Ο Σεβάχ ο θαλασσινός. Επτά ταξίδια είχε κάνει ο 4 Από όλα τα παραμύθια που μου έλεγε ο πατέρας μου τα βράδια πριν κοιμηθώ, ένα μου άρεσε πιο πολύ. Ο Σεβάχ ο θαλασσινός. Επτά ταξίδια είχε κάνει ο Σεβάχ. Για να δει τον κόσμο και να ζήσει περιπέτειες.

Διαβάστε περισσότερα

Μαμά, γιατί ο Φώτης δε θέλει να του πιάσω το χέρι; Θα σου εξηγήσω, Φωτεινή. Πότε; Αργότερα, όταν μείνουμε μόνες μας. Να πάμε με τον Φώτη στο δωμάτιό

Μαμά, γιατί ο Φώτης δε θέλει να του πιάσω το χέρι; Θα σου εξηγήσω, Φωτεινή. Πότε; Αργότερα, όταν μείνουμε μόνες μας. Να πάμε με τον Φώτη στο δωμάτιό - Μαμά, γιατί ο Φώτης δε θέλει να του πιάσω το χέρι; Θα σου εξηγήσω, Φωτεινή. Πότε; Αργότερα, όταν μείνουμε μόνες μας. Να πάμε με τον Φώτη στο δωμάτιό μου να παίξουμε; Αν θέλει, ναι. Προσπάθησε να μην

Διαβάστε περισσότερα

Έκθεση ιεθνούς Συνάντησης AGE/inc, Κολόνια, Γερµανία 16-17 Μαΐου 2006 Στα πλαίσια ενός υπερεθνικού προγράµµατος ανταλλαγής µε χρηµατοδότηση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, συναντήθηκαν εκπρόσωποι συνδέσµων

Διαβάστε περισσότερα

Κυριε Γενικέ Πρόξενε. Αγαπητες φιλες και φιλοι

Κυριε Γενικέ Πρόξενε. Αγαπητες φιλες και φιλοι Κυριε Γενικέ Πρόξενε Αγαπητες φιλες και φιλοι Όταν πριν από πολλα χρονια, περιπου στην ηλικια των 7 χρονων, ο πατερας μου Ζαχαριας Δουλαμης αποφασισε να μας στειλει, εμενα και την αδερφη μου, να μαθουμε

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχοκοινωνικές Διαστάσεις των Κινητικών Παιχνιδιών. ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΓΙΑ την ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ της ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ενός ΠΑΙΧΝΙΔΙΟΥ

Ψυχοκοινωνικές Διαστάσεις των Κινητικών Παιχνιδιών. ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΓΙΑ την ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ της ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ενός ΠΑΙΧΝΙΔΙΟΥ Ψυχοκοινωνικές Διαστάσεις των Κινητικών Παιχνιδιών ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΓΙΑ την ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ της ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ενός ΠΑΙΧΝΙΔΙΟΥ Σκοποί της παρουσίασης Παρουσίαση των Ψυχοκινητικών, γνωστικών και συναισθηματικών

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΕΕΤΤ. Η Καινοτομία στο Ευρυζωνικό διαδίκτυο Ο ρόλος της Κοινωνίας των Πολιτών

ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΕΕΤΤ. Η Καινοτομία στο Ευρυζωνικό διαδίκτυο Ο ρόλος της Κοινωνίας των Πολιτών ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΕΕΤΤ Η Καινοτομία στο Ευρυζωνικό διαδίκτυο Ο ρόλος της Κοινωνίας των Πολιτών Bασικό συνθετικό στοιχείο και παράλληλα ζητούμενο για τη Δημοκρατία αποτελεί η εμπεδωμένη σχέση, η επικοινωνία και

Διαβάστε περισσότερα

Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας. Ιωαννίνων. Αριθμητικός Γραμματισμός. Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη

Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας. Ιωαννίνων. Αριθμητικός Γραμματισμός. Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας Ιωαννίνων Αριθμητικός Γραμματισμός Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη ΘΕΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΗΣ «Προγραμματισμός-Οργάνωση και υλοποίηση μιας διδακτικής ενότητας στον Αριθμητικό Γραμματισμό» ΠΡΟΣΘΕΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Άνοιξη της Ευρώπης 2005

Άνοιξη της Ευρώπης 2005 Άνοιξη της Ευρώπης Τα σχολεία κατανοούν την Ευρώπη Ηµέρα της Άνοιξης 17 Μαρτίου 2005 Άνοιξη της Ευρώπης ή πώς να φέρουµε µε επιτυχία την Ευρώπη µέσα στα σχολεία και να κάνουµε τη φωνή των νέων Ευρωπαίων

Διαβάστε περισσότερα

Maria Gravani Open University of Cyprus

Maria Gravani Open University of Cyprus Εστιάζει σε δυο σημεία του ρόλου του ΣΕΠ στο ΑΠΚΥ: 1) ως εκπαιδευτή ενηλίκων, δεδομένου ότι το ακροατήριο στο οποίο απευθύνεται αποτελείται κατά αποκλειστικότητα από ενήλικους εκπαιδευόμενους. 2) ως συνεργάτη

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΡΤΙΝΗ ΑΓΚΑΛΙΑ ΟΜΑΔΑ Β. Ερώτηση 1 α

ΧΑΡΤΙΝΗ ΑΓΚΑΛΙΑ ΟΜΑΔΑ Β. Ερώτηση 1 α ΧΑΡΤΙΝΗ ΑΓΚΑΛΙΑ ΟΜΑΔΑ Β Ερώτηση 1 α Το βιβλίο με τίτλο «Χάρτινη Αγκαλιά», της Ιφιγένειας Μαστρογιάννη, περιγράφει την ιστορία ενός κοριτσιού, της Θάλειας, η οποία αντιμετωπίζει προβλήματα υγείας. Φεύγει

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΠΡΩΤΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ: «ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ» Συντάκτης: Βάρδα Αλεξάνδρα

ΘΕΜΑΤΑ ΠΡΩΤΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ: «ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ» Συντάκτης: Βάρδα Αλεξάνδρα ΘΕΜΑΤΑ ΠΡΩΤΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ: «ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ» Συντάκτης: Βάρδα Αλεξάνδρα ΕΡΩΤΗΜΑ 1 ο : Σύμφωνα με το Δ.Ε.Π.Π.Σ., ο παιδαγωγικός ρόλος ανανεώνεται, αναθεωρείται, αναβαθμίζεται, προκειμένου να ανταποκριθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΈΔΙΟ RELEASE για τη δια βίου μάθηση και την ενδοϋπηρεσιακή επιμόρφωση των εκπαιδευτικών στην Κύπρο

ΣΧΈΔΙΟ RELEASE για τη δια βίου μάθηση και την ενδοϋπηρεσιακή επιμόρφωση των εκπαιδευτικών στην Κύπρο ΣΧΈΔΙΟ RELEASE για τη δια βίου μάθηση και την ενδοϋπηρεσιακή επιμόρφωση των εκπαιδευτικών στην Κύπρο Παρουσίαση από τις: Φροσούλα Πατσαλίδου, ερευνήτρια, & Μαίρη Κουτσελίνη, επιστημονική υπεύθυνη του προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 3 ΟΔΗΓΌΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΉ. Ένταξη και αποδοχή. Επιμέλεια Miguel Santos. Συγγραφείς Stefano Cobello Roberto Grison Maria Rosa Aldrighetti ΙΤΑΛΊΑ

Ενότητα 3 ΟΔΗΓΌΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΉ. Ένταξη και αποδοχή. Επιμέλεια Miguel Santos. Συγγραφείς Stefano Cobello Roberto Grison Maria Rosa Aldrighetti ΙΤΑΛΊΑ Ενότητα 3 ΟΔΗΓΌΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΉ Ένταξη και αποδοχή Επιμέλεια Miguel Santos Συγγραφείς Stefano Cobello Roberto Grison Maria Rosa Aldrighetti ΙΤΑΛΊΑ Το Έργο αυτό χρηματοδοτήθηκε με την υποστήριξη της Ευρωπαϊκής

Διαβάστε περισσότερα

Αλληλεπίδραση μαθητού/γονέα/σχολείου σε. επαγγελματικές επιλογές

Αλληλεπίδραση μαθητού/γονέα/σχολείου σε. επαγγελματικές επιλογές Αλληλεπίδραση μαθητού/γονέα/σχολείου σε θέματα που σχετίζονται με εκπαιδευτικές και επαγγελματικές επιλογές Δρ. Κατερίνα Αργυροπούλου Οικογένεια & επιλογή σταδιοδρομίας {1} Αναπαραγωγή του σχεδίου οικογενειακής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ. Εργασία για το σπίτι. Απαντούν μαθητές του Α1 Γυμνασίου Προσοτσάνης

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ. Εργασία για το σπίτι. Απαντούν μαθητές του Α1 Γυμνασίου Προσοτσάνης ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Εργασία για το σπίτι Απαντούν μαθητές του Α1 Γυμνασίου Προσοτσάνης 1 ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Απαντά η Μαρίνα Βαμβακίδου Ερώτηση 1. Μπορείς να φανταστείς τη ζωή μας χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

Δουλεύει, τοποθετώντας τούβλα το ένα πάνω στο άλλο.

Δουλεύει, τοποθετώντας τούβλα το ένα πάνω στο άλλο. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Δ Παραδείγματα με συμπληρωμένα Φύλλα εργασίας Φύλλο εργασίας Α α. Συμπληρώστε τον παρακάτω πίνακα, χρησιμοποιώντας τη φαντασία σας. Δώστε ταυτότητα στο παιδί της φωτογραφίας. Όνομα Ίντιρα Ηλικία

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu Τι έχουμε μάθει για την προώθηση της Δημιουργικότητας μέσα από τις Φυσικές Επιστήμες και τα Μαθηματικά στην Ελληνική Προσχολική και Πρώτη Σχολική Ηλικία; Ευρήματα για την εκπαίδευση στην Ελλάδα από το

Διαβάστε περισσότερα

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Δρ Μαριάννα Φωκαΐδου Δρ Παυλίνα Χατζηθεοδούλου Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Εκπαιδευτικών Μέσης Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ 2015 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: ΓΡΙΒΑ ΕΛΕΝΗ 5/2/2015 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Αυτό το portfolio φτιάχτηκε

Διαβάστε περισσότερα

(Υιοθετήθηκε από την Επιτροπή Υπουργών στις 11Μαίου 2010 στην 120 η Συνεδρία)

(Υιοθετήθηκε από την Επιτροπή Υπουργών στις 11Μαίου 2010 στην 120 η Συνεδρία) Σύσταση CM/Rec(2010)7 Της Επιτροπής Υπουργών προς τα κράτη-μέλη για το Χάρτη του Συμβουλίου της Ευρώπης για την Παιδεία της Δημοκρατίας και την Εκπαίδευση στα Ανθρώπινα Δικαιώματα (Υιοθετήθηκε από την

Διαβάστε περισσότερα

Μάθηµα 6. Οργανωσιακή Κουλτούρα και Ποικιλοµορφία. Copyright 2012 by The McGraw-Hill Companies, Inc. All Rights Reserved.

Μάθηµα 6. Οργανωσιακή Κουλτούρα και Ποικιλοµορφία. Copyright 2012 by The McGraw-Hill Companies, Inc. All Rights Reserved. Μάθηµα 6 Οργανωσιακή Κουλτούρα και Ποικιλοµορφία McGraw-Hill/Irwin Copyright 2012 by The McGraw-Hill Companies, Inc. All Rights Reserved. Οργανωσιακή Κουλτούρα και Ποικιλοµορφία v Οι ειδικοί στόχοι του

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ τεύχος Β

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ τεύχος Β ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ τεύχος Β Ελένη ΚΑΜΠΕΡΗ - ΤΖΟΥΡΙΑΔΟΥ Σχολική Σύμβουλος Προσχολικής Αγωγής Σταυρούλα ΠΑΝΤΑΖΗ Νηπιαγωγός ΙΩΑΝΝΙΝΑ 2004 1 λίγα λόγια για τις δραστηριότητες Στο τεύχος αυτό περιλαμβάνονται:

Διαβάστε περισσότερα

ΨΗΦΙΑΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΣΕ ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΚΙΝΗΤΗΣ

ΨΗΦΙΑΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΣΕ ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΚΙΝΗΤΗΣ 1 of 18 4/16/2015 4:11 PM ΨΗΦΙΑΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΣΕ ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΚΙΝΗΤΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Το ερωτηματολόγιο αυτό έχει διάφορες ενότητες για τα ψηφιακά παιχνίδια που παίζονται σε συσκευές κινητής τεχνολογίας και ειδικότερα

Διαβάστε περισσότερα

«Οι βασικές αρχές και οι στόχοι του Ελληνικού Δικτύου για την καταπολέμηση των διακρίσεων»

«Οι βασικές αρχές και οι στόχοι του Ελληνικού Δικτύου για την καταπολέμηση των διακρίσεων» «Οι βασικές αρχές και οι στόχοι του Ελληνικού Δικτύου για την καταπολέμηση των διακρίσεων» Ημερίδα: «Το Δικαίωμα στην Εργασία και η καταπολέμηση των διακρίσεων: Η σημερινή πραγματικότητα στην Ελλάδα και

Διαβάστε περισσότερα

Ένα πρόγραμμα ομαλής μετάβασης που πραγματοποιήθηκε στην Αυλίδα.

Ένα πρόγραμμα ομαλής μετάβασης που πραγματοποιήθηκε στην Αυλίδα. Ένα πρόγραμμα ομαλής μετάβασης που πραγματοποιήθηκε στην Αυλίδα. Το πρόγραμμα βασίστηκε στο αναπτυξιακό οικολογικό μοντέλο (εισήγηση, Έφη Γουργιώτου, λέκτορα στο Παιδαγωγικό Τμήμα Προσχολικής Εκπαίδευσης,

Διαβάστε περισσότερα

Αλεξανδρής Γιώργος. Αλιάι Αουλόνα

Αλεξανδρής Γιώργος. Αλιάι Αουλόνα Γ1 "Πρέπει να αισθανόμαστε τυχεροί που γεννηθήκαμε σε μια χώρα που μας παρέχει εκπαίδευση. Πρωταρχικός μας ρόλος είναι να σεβόμαστε τους καθηγητές και τους συμμαθητές μας και να απαιτούμε τα δικαιώματά

Διαβάστε περισσότερα

Ευχαριστώ Ολόψυχα για την Δύναμη, την Γνώση, την Αφθονία, την Έμπνευση και την Αγάπη...

Ευχαριστώ Ολόψυχα για την Δύναμη, την Γνώση, την Αφθονία, την Έμπνευση και την Αγάπη... Ευχαριστώ Ολόψυχα για την Δύναμη, την Γνώση, την Αφθονία, την Έμπνευση και την Αγάπη... τον Δάσκαλο μου, Γιώργο Καραθάνο την Μητέρα μου Καλλιόπη και τον γιο μου Ηλία-Μάριο... Ευχαριστώ! 6 ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΟΥΣ

Διαβάστε περισσότερα

Κατά τη διάρκεια των ερωτήσεων τα παιδιά θα διαπιστώσουν ότι άλλα παιδιά προχώρησαν µπροστά, άλλα έµειναν πίσω και άλλα είναι κάπου στη µέση. Στο σηµε

Κατά τη διάρκεια των ερωτήσεων τα παιδιά θα διαπιστώσουν ότι άλλα παιδιά προχώρησαν µπροστά, άλλα έµειναν πίσω και άλλα είναι κάπου στη µέση. Στο σηµε «Κοινότητα για το Ευρωπαϊκό Έτος Καταπολέµησης της Φτώχειας και του Κοινωνικού Αποκλεισµού» ραστηριότητα 1 η : «Ανακαλύπτοντας συµπεριφορές και στάσεις απέναντι στην Φτώχεια και τον Κοινωνικό αποκλεισµό»

Διαβάστε περισσότερα

WP7. Εθνική Έκθεση Πιλοτικής Κατάρτισης

WP7. Εθνική Έκθεση Πιλοτικής Κατάρτισης WP7. Εθνική Έκθεση Πιλοτικής Κατάρτισης KAZI Ανάπτυξη των διαπολιτισμικών ικανοτήτων στο χώρο εργασίας Αριθμός Έγκρισης Έργου: 806-LLP--0--IT- GRUNDTVIG-GMP Δημιουργήθηκε από : IDEC Α.Ε., Ελλάδα Το έργο

Διαβάστε περισσότερα

Προσόντα με υψηλή αξία για τους εργοδότες σε σχέση με την αναπηρία

Προσόντα με υψηλή αξία για τους εργοδότες σε σχέση με την αναπηρία Προσόντα με υψηλή αξία για τους εργοδότες σε σχέση με την αναπηρία Απρίλιος 2013 Χαρακτηριστικά που ζητούν οι εργοδότες αναπηρία Πως θα όριζες τη λέξη προσόν ή τη λέξη δεξιότητα ; Και τι εννοούν οι εργοδότες

Διαβάστε περισσότερα

Νιώθω, νιώθεις, νιώθει.νιώθουμε ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΣΧΟΛΕΙΟ. Χανιά

Νιώθω, νιώθεις, νιώθει.νιώθουμε ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΣΧΟΛΕΙΟ. Χανιά Νιώθω, νιώθεις, νιώθει.νιώθουμε ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Σμαράγδα Τσιραντωνάκη, ΠΕ70 ΣΧΟΛΕΙΟ Ιδιωτικά Εκπαιδευτήρια Θεοδωρόπουλου Χανιά Μάϊος 2015 Σελίδα 1 από 10 1. Συνοπτική περιγραφή της καλής πρακτικής Η παρούσα

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα εκπαίδευσης και κατάρτισης για τις δεξιότητες ηγεσίας. Αξιολόγηση Ικανοτήτων

Ενότητα εκπαίδευσης και κατάρτισης για τις δεξιότητες ηγεσίας. Αξιολόγηση Ικανοτήτων 3 Ενότητα εκπαίδευσης και κατάρτισης για τις δεξιότητες ηγεσίας Αξιολόγηση Ικανοτήτων Αξιολόγηση Ικανοτήτων Γενική Περιγραφή της Ενότητας: Αυτή η ενότητα στοχεύει στην αξιολόγηση των ηγετικών ικανοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

Το δικό µου σκυλάκι. Ησαΐα Ευτυχία

Το δικό µου σκυλάκι. Ησαΐα Ευτυχία Συχνά στη ζωή µας βρισκόµαστε στη θέση που πρέπει να υποστηρίξουµε τη γνώµη µας για να πείσουµε τους άλλους ότι έχουµε δίκαιο! Μερικές φορές το πετυχαίνουµε µερικές όχι! Η επιχειρηµατολογία απαιτεί τέχνη,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΠΑΡΑΘΕΣΕΙΣ - ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΡΟΛΩΝ

ΑΝΤΙΠΑΡΑΘΕΣΕΙΣ - ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΡΟΛΩΝ ΑΝΤΙΠΑΡΑΘΕΣΕΙΣ - ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΡΟΛΩΝ (ROLE DEBATES) Σκοπός Ο στόχος αυτού του εργαλείου αντανάκλασης είναι να υποκινηθεί η κατανόηση των προοπτικών των διαφορετικών συμμετόχων. Πιο συγκεκριμένα βοηθά τους εκπαιδευτικούς,

Διαβάστε περισσότερα

Σύντομος οδηγός της AEGEE

Σύντομος οδηγός της AEGEE Σύντομος οδηγός της AEGEE EUROPEAN STUDENTS FORUM AEGEE-Europe, European Students Forum Rue du Noyer / Notelaarsstraat 55 1000 Bruxelles Belgium - Belgique Τα περισσότερα οπτικά υλικά που χρησιμοποιούνται

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΧΟΙ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

ΣΤΟΧΟΙ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΣΤΟΧΟΙ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Το εργαστήρι για εκπαιδευτικούς σχολικών μονάδων των Διευθύνσεων Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Κιλκίς προσφέρει μεθοδολογικά εργαλεία και στρατηγικές ενίσχυσης των

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτύσσοντας Υγιείς σχέσεις με τα παιδιά στο οικογενειακό και σχολικό περιβάλλον μέσα από την βελτίωση της επικοινωνίας

Αναπτύσσοντας Υγιείς σχέσεις με τα παιδιά στο οικογενειακό και σχολικό περιβάλλον μέσα από την βελτίωση της επικοινωνίας Αναπτύσσοντας Υγιείς σχέσεις με τα παιδιά στο οικογενειακό και σχολικό περιβάλλον μέσα από την βελτίωση της επικοινωνίας Δρ. Χρήστος Παναγιωτόπουλος Αναπληρωτής Καθηγητής Παιδικής και Εφηβικής Ψυχικής

Διαβάστε περισσότερα

Οι διακρίσεις στην απασχόληση παραμένουν μεγάλες σήμερα παρά τις σημαντικές προσπάθειες που έχουν γίνει στη χώρα μας τα τελευταία 30 χρόνια.

Οι διακρίσεις στην απασχόληση παραμένουν μεγάλες σήμερα παρά τις σημαντικές προσπάθειες που έχουν γίνει στη χώρα μας τα τελευταία 30 χρόνια. Αγαπητοί φίλοι και φίλες, Οι διακρίσεις στην απασχόληση παραμένουν μεγάλες σήμερα παρά τις σημαντικές προσπάθειες που έχουν γίνει στη χώρα μας τα τελευταία 30 χρόνια. Οι διακρίσεις συνδέονται άμεσα με

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-15 Μάθημα: Ελληνικά για ξενόγλωσσους Επίπεδο: Ε1 Διάρκεια:

Διαβάστε περισσότερα

Η τέχνη της συνέντευξης Martes, 26 de Noviembre de 2013 12:56 - Actualizado Lunes, 17 de Agosto de 2015 18:06

Η τέχνη της συνέντευξης Martes, 26 de Noviembre de 2013 12:56 - Actualizado Lunes, 17 de Agosto de 2015 18:06 No hay traducción disponible. του Χουάν Μαγιόργκα 4 ΠΡΟΣΩΠΑ: 3 Γυναίκες (γιαγιά, μητέρα και εγγονή) και ένας άντρας γύρω στα 30. Το τελευταίο έργο του μεγάλου Ισπανού δραματουργού που ανέβηκε στο Εθνικό

Διαβάστε περισσότερα

ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά για αξίες και συναισθήματα»

ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά για αξίες και συναισθήματα» Ημερομηνία 8/4/2015 Μέσο Συντάκτης Link http://artpress.sundaybloody.com/ Βασίλης Κάργας http://goo.gl/di6ugf Μαρίνα Γιώτη, συγγραφέαςεικονογράφος : «Τα παραμύθια είναι ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά

Διαβάστε περισσότερα

5.2. PrivaSee. Miguela Fernandes, Πορτογαλία. Ιδιωτικότητα, το πολυτιμότερο από τα υπάρχοντά μου. Εύκολο Μέτριο Δύσκολο

5.2. PrivaSee. Miguela Fernandes, Πορτογαλία. Ιδιωτικότητα, το πολυτιμότερο από τα υπάρχοντά μου. Εύκολο Μέτριο Δύσκολο Σχέδια μαθημάτων 5.2. PrivaSee Τίτλος Σύντομης Δραστηριότητας Συγγραφέας Θέμα Ικανότητες Επίπεδο Ηλικιακή Ομάδα Διάρκεια Στόχος του μαθήματος Εισαγωγή Εργαλεία PrivaSee Miguela Fernandes, Πορτογαλία Κοινωνικές

Διαβάστε περισσότερα

ΒΛΑΣΤΗΣΗ (ΜΑΤΘΑΙΟΥ) !"Τίτλος διερεύνησης: Ποιοι παράγοντες επηρεάζουν το πόσο γρήγορα θα βλαστήσουν τα σπέρματα των οσπρίων.

ΒΛΑΣΤΗΣΗ (ΜΑΤΘΑΙΟΥ) !Τίτλος διερεύνησης: Ποιοι παράγοντες επηρεάζουν το πόσο γρήγορα θα βλαστήσουν τα σπέρματα των οσπρίων. ΒΛΑΣΤΗΣΗ (ΜΑΤΘΑΙΟΥ)!"Τίτλος διερεύνησης: Ποιοι παράγοντες επηρεάζουν το πόσο γρήγορα θα βλαστήσουν τα σπέρματα των οσπρίων.!"σύντομη περιγραφή διερεύνησης: Στη διερεύνησή μας μετρήθηκε ο χρόνος που χρειάστηκαν

Διαβάστε περισσότερα

Μεταξία Κράλλη! Ένα όνομα που γνωρίζουν όλοι οι αναγνώστες της ελληνικής λογοτεχνίας, ωστόσο, κανείς δεν ξέρει ποια

Μεταξία Κράλλη! Ένα όνομα που γνωρίζουν όλοι οι αναγνώστες της ελληνικής λογοτεχνίας, ωστόσο, κανείς δεν ξέρει ποια Δευτέρα, Ιουνίου 16, 2014 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΗΣ ΜΕΤΑΞΙΑΣ ΚΡΑΛΛΗ Η Μεταξία Κράλλη είναι ένα από τα δημοφιλέστερα πρόσωπα της σύγχρονης ελληνικής λογοτεχνίας. Μετά την κυκλοφορία του πρώτου της βιβλίου, "Μια φορά

Διαβάστε περισσότερα

Eισαγωγή. H μεγαλύτερη ανακάλυψη της γενιάς μου είναι το γεγονός ότι ένας άνθρωπος μπορεί να αλλάξει τη ζωή του αλλάζοντας τη συμπεριφορά του.

Eισαγωγή. H μεγαλύτερη ανακάλυψη της γενιάς μου είναι το γεγονός ότι ένας άνθρωπος μπορεί να αλλάξει τη ζωή του αλλάζοντας τη συμπεριφορά του. Eισαγωγή H μεγαλύτερη ανακάλυψη της γενιάς μου είναι το γεγονός ότι ένας άνθρωπος μπορεί να αλλάξει τη ζωή του αλλάζοντας τη συμπεριφορά του. Oυίλιαμ Tζέϊμς Όποτε βρισκόμαστε αντιμέτωποι με άσχημα νέα,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΦΟΡΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ (STATE OF THE ART) ΤΟΥ ENTELIS ΕΚΔΟΣΗ EΥΚΟΛΗΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ

ΑΝΑΦΟΡΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ (STATE OF THE ART) ΤΟΥ ENTELIS ΕΚΔΟΣΗ EΥΚΟΛΗΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΑΝΑΦΟΡΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ (STATE OF THE ART) ΤΟΥ ENTELIS ΕΚΔΟΣΗ EΥΚΟΛΗΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ Εισαγωγή Η έρευνα στην Ευρώπη δείχνει ότι οι άνθρωποι με αναπηρίες όλων των ηλικιών έχουν προσωπική εμπειρία με την τεχνολογία.

Διαβάστε περισσότερα

Ο δάσκαλος που με εμπνέει

Ο δάσκαλος που με εμπνέει Είναι πολύ σημαντικό για μένα η δασκάλα που μου κάνει μάθημα να με εμπνέει, γιατί έτσι θα ενδιαφέρομαι περισσότερο για τα μαθήματά μου και θα προσπαθώ να γίνομαι κάθε φορά καλύτερη. Θα προτιμούσα η δασκάλα

Διαβάστε περισσότερα

Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς

Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς των Α.Πορτσέλη, Μ. Κυριακίδου Η παρούσα εισήγηση αφορά στην παρουσίαση ενός καινοτόμου προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

Η Μόνα, η μικρή χελώνα, μετακόμισε σε ένα καινούριο σπίτι κοντά στη λίμνη του μεγάλου δάσους.

Η Μόνα, η μικρή χελώνα, μετακόμισε σε ένα καινούριο σπίτι κοντά στη λίμνη του μεγάλου δάσους. Η Μόνα, η μικρή χελώνα, μετακόμισε σε ένα καινούριο σπίτι κοντά στη λίμνη του μεγάλου δάσους. Κάθεται στο παράθυρο του δωματίου της και σκέφτεται, στεναχωρημένη τους παλιούς της φίλους και συμμαθητές.

Διαβάστε περισσότερα

Το μάθημα της Βιολογίας διδάσκεται: Στην Α τάξη 2 διδακτικές περιόδους την εβδομάδα. Στην Β τάξη 1 διδακτική περίοδο την εβδομάδα

Το μάθημα της Βιολογίας διδάσκεται: Στην Α τάξη 2 διδακτικές περιόδους την εβδομάδα. Στην Β τάξη 1 διδακτική περίοδο την εβδομάδα Το μάθημα της Βιολογίας διδάσκεται: Στην Α τάξη 2 διδακτικές περιόδους την εβδομάδα Στην Β τάξη 1 διδακτική περίοδο την εβδομάδα Στην Γ τάξη 2 διδακτικές περιόδους την εβδομάδα Το βιβλίο δραστηριοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

Μαρίνα Γιώτη, συγγραφέας-εικονογράφος «Τα παραμύθια είναι ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά για αξίες και συναισθήματα»

Μαρίνα Γιώτη, συγγραφέας-εικονογράφος «Τα παραμύθια είναι ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά για αξίες και συναισθήματα» Ημερομηνία 8/4/2015 Μέσο Συντάκτης Link artpress.sundaybloody.com Βασίλης Κάργας http://artpress.sundaybloody.com/?it_books=%ce%bc%ce%b1%cf%81%ce%af%ce%bd%ce %B1-%CE%B3%CE%B9%CF%8E%CF%84%CE%B7- %CF%83%CF%85%CE%B3%CE%B3%CF%81%CE%B1%CF%86%CE%AD%CE%B1%CF%82-

Διαβάστε περισσότερα