Γρηγόρης Θ. Παπανίκος Αντιπρόεδρος ΠΣΑΟΣ. Η Οικονομική Κρίση και το Ελληνικό Επαγγελματικό Ποδόσφαιρο

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Γρηγόρης Θ. Παπανίκος Αντιπρόεδρος ΠΣΑΟΣ. Η Οικονομική Κρίση και το Ελληνικό Επαγγελματικό Ποδόσφαιρο"

Transcript

1 Γρηγόρης Θ. Παπανίκος Αντιπρόεδρος ΠΣΑΟΣ Η Οικονομική Κρίση και το Ελληνικό Επαγγελματικό Ποδόσφαιρο Η παρούσα εργασία παρουσιάστηκε στο 1 ο Συνέδριο Διοίκησης Επαγγελματικού Ποδοσφαίρου «Footballabout» της Ελληνικής Οργανώτριας Αρχής Ποδοσφαίρου, Super League, Ιανουαρίου 2013, Αθήνα (Ξενοδοχείο Divani Caravel).

2 Η Οικονομική Κρίση και το Ελληνικό Επαγγελματικό Ποδόσφαιρο Γρηγόρης Θ. Παπανίκος Αντιπρόεδρος ΠΣΑΟΣ 1. Εισαγωγή Το ποδόσφαιρο είναι τόσο δημοφιλές που συγκρίνεται με την θρησκεία. Καμία άλλη (οικονομική) δραστηριότητα δεν δημιουργεί τέτοια πιστή (φανατική) πελατεία όσο το ποδόσφαιρο. Πιστή ή φανατική πελατεία δεν σημαίνει χαζή πελατεία, τουλάχιστον για την συντριπτική πλειοψηφία της. Επηρεάζεται από τα γενικότερα οικονομικά και κοινωνικά δρώμενα. Η οικονομική κρίση είναι ένας σημαντικός τέτοιος παράγοντας. Μάλιστα δεν είναι λίγοι αυτοί που ισχυρίζονται ότι το ποδόσφαιρο είναι ο πιο αντιπροσωπευτικός καθρέφτης της κάθε κοινωνίας. Βία, διαφθορά, αθέμιτος ανταγωνισμός δεν γεννιούνται στο ποδόσφαιρο αλλά στην κοινωνία. Απλώς, ο χώρος του ποδοσφαίρου είναι το πιο προβεβλημένο μέσο έκφρασης αυτών των φαινομένων. Η οικονομική σπουδαιότητα του ποδοσφαίρου είναι πολύ μικρή, μικρότατη, αν αναλογιστεί κανείς τη δημοσιότητα και τη σημασία που του δίνεται. Και για να έχουμε ένα μέτρο σύγκρισης, πολύ δύσκολα η οικονομική κατάρρευση μιας ποδοσφαιρικής ομάδας μπορεί να αποτελέσει την αφορμή ή την αιτία δημιουργίας μιας κρίσης όπως αυτή που βιώνει ο κόσμος σήμερα από το Και όμως η κρίση του 2008 ξεκίνησε από την κατάρρευση μιας εταιρείας του επενδυτικού, χρηματοπιστωτικού (τραπεζικού) κλάδου, της Λήμαν Μπράδερς (Lehman Brothers). Όπως αναφέρει ο Szymanski (2010), το 2007 η Λήμαν Μπράδερς είχε έσοδα της τάξης των 59 δισεκατομμυρίων δολαρίων και 6 δισεκατομμύρια κέρδη. Συγκρίνετε τα στοιχεία αυτά με τα πενιχρά έσοδα των 400 εκατομμυρίων δολαρίων της Μάντσεστερ Γιουνάϊτιτ και των 120 εκατομμυρίων κερδών. Παρ' όλα αυτά, τα τελευταία χρόνια έχουν γραφτεί πολύ περισσότερα άρθρα για την χρηματοοικονομική βιωσιμότητα των ποδοσφαιρικών ομάδων παρά των τραπεζών. Οι ποδοσφαιρικές ομάδες είναι οι πιο σταθερές επιχειρήσεις του κόσμου. Σε κανένα άλλο κλάδο δεν βλέπεις τις ίδιες ομάδες (επιχειρήσεις) να κυριαρχούν για τόσα πολλά χρόνια όσο στο ποδόσφαιρο. Η σταθερότητα αυτή οφείλεται στην πιστή - φανατική πελατεία και όχι στην ελεύθερη αγορά. Εξάλλου όταν οι ποδοσφαιρικές ομάδες έγιναν μετοχικές εταιρίες, των οποίων οι μετοχές διαπραγματευόταν ελεύθερα στο χρηματιστήριο, συνέβη το εξής παράξενο: τα αγωνιστικά αποτελέσματα είχαν σημαντική επίδραση στις τιμές των μετοχών, με αποτέλεσμα οι μετοχές των ποδοσφαιρικών ομάδων να χαρακτηρίζονται από μεγαλύτερη διακύμανση (μεταβλητότητα) από ότι οι άλλες μετοχές (βλέπε Benkraiem et al, 2011). Μία από τις πολλές αιτίες είναι ο "συναισθηματικός ορθολογισμός" (affective rationality) αντί του οικονομικού ορθολογισμού (economic rationality) που χαρακτηρίζει τους κανονικούς επενδυτές των χρηματιστηρίων. Αυτός είναι και ο λόγος που πολλές ομάδες αποφάσισαν να αποσυρθούν από το χρηματιστήριο (Μπόλτον το 2003, Μάντσεστερ Γιουνάϊτιτ το 2005 και Μάντσεστερ Σίτι το 2007). 1

3 Σκοπός του παρόντος άρθρου είναι να εξετάσει την επίδραση των μακροοικονομικών διακυμάνσεων στην ζήτηση του ελληνικού επαγγελματικού ποδοσφαίρου. Οι οικονομικές διακυμάνσεις μετρώνται με το ρυθμό μεταβολής του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος (ΑΕΠ) που αποτελούν την οικονομική μεγέθυνση (ανάπτυξη) μιας οικονομίας. Για τους σκοπούς της παρούσης εργασίας, η ζήτηση ταυτίζεται με τα εισιτήρια παρακολούθησης αγώνων ελληνικού ποδοσφαίρου και δεν συμπεριλαμβάνει την παρακολούθηση αγώνων από την τηλεόραση ή με τη χρήση άλλων μέσων όπως το ραδιόφωνο και το διαδίκτυο. Οι οικονομικές διακυμάνσεις μετρούν και την κατάσταση που βρίσκεται μία οικονομία. Για παράδειγμα, η οικονομική κρίση μπορεί να ταυτιστεί με μία παρατεταμένη μείωση του ΑΕΠ. Εκτός από την μακροοικονομική κρίση που πλήττει λίγο πολύ όλους τους οικονομικούς κλάδους, υπάρχουν και κρίσεις που πλήττουν μόνο ένα συγκεκριμένο κλάδο ή μόνο λίγες επιχειρήσεις ενός κλάδου. Ιστορικά υπάρχουν κλάδοι που για διαφόρους λόγους φθίνουν διότι αντικαθίστανται από άλλους κλάδους, τεχνολογικά πιο προηγμένους. Η κρίση μπορεί να προέλθει λόγω μεταβολής των προτιμήσεων των καταναλωτών, π.χ. από το ποδόσφαιρο στην καλαθοσφαίριση. Αυτό το είδος της κρίσης δεν εξετάζεται εδώ, αν και κάποιες αναφορές γίνονται στο επόμενο (δεύτερο) μέρος που εξετάζεται η οικονομική κρίση των ποδοσφαιρικών ομάδων του Ευρωπαϊκού ποδοσφαίρου. Στο τρίτο μέρος της παρούσης εργασίας παρουσιάζονται στοιχεία για την επίπτωση των οικονομικών διακυμάνσεων (κρίσεων) στα εισιτήρια του ελληνικού επαγγελματικού ποδοσφαίρου από την έναρξή του, την αγωνιστική περίοδο , μέχρι και την πιο πρόσφατη αγωνιστική περίοδο Στο τέταρτο μέρος της εργασίας εξετάζονται οι νέες ευκαιρίες που μπορεί να φέρει η πρόσφατη οικονομική κρίση στο Ελληνικό επαγγελματικό ποδόσφαιρο. Τέλος, στο πέμπτο μέρος δίνονται τα συμπεράσματα. 2. Η Χρηματοοικονομική Κρίση του Ευρωπαϊκού Ποδοσφαίρου Στις 12 Μαρτίου 2004 στο Ρίμινι της Ιταλίας, υπό την αιγίδα του Πανεπιστημίου της Μπολόνια, μία ομάδα 11 οικονομολόγων από διαφορετικές χώρες της Ευρώπης εξέτασαν την χρηματοοικονομική κρίση του ευρωπαϊκού ποδοσφαίρου. Τα συμπεράσματα αυτής της συνάντησης παρουσιάστηκαν από τους Lago, Simmons, & Szymanski (2006). Μάλιστα, επιλεγμένες μελέτες από αυτή την συνάντηση δημοσιεύτηκαν σε ειδικό αφιέρωμα του επιστημονικού περιοδικού Journal of Sports Economics το Το 2004 ήταν χρόνος οικονομικής ευμάρειας τόσο στην Ελλάδα όσο και για την Ευρώπη. Παρ' όλα αυτά οι οικονομολόγοι μιλούσαν για χρηματοοικονομική κρίση στο Ευρωπαϊκό ποδόσφαιρο. Στη συνάντηση αυτή έγινε μία διάκριση μεταξύ μικρών και μεγάλων ποδοσφαιρικών σωματείων ανά χώρα. Εξετάσθηκε η οικονομική 1 Βλέπε Ascari & Gagnepain (2006) για την Ισπανία, Baroncelli & Lago (2006) για την Ιταλία, Barros (2006) για την Πορτογαλία, Buraimo et al (2006) για την Αγγλία, Dejonghe & Vandeweghe (2006) για το Βέλγιο, Frick & Prinz (2006) για την Γερμανία, Gouguet & Primault (2006) για τη Γαλλία, και Morrow (2006) για τη Σκοτία. 2

4 κατάσταση των σωματείων ανά χώρα. Τα συμπεράσματα αναπαράγονται στον Πίνακα 1. Σε μεγάλο βαθμό οι αξιολογήσεις αυτές αποτελούσαν υποκειμενικές αξιολογήσεις. Πίνακας 1. Η Χρηματοοικονομική Κρίση των Ποδοσφαιρικών Σωματείων των Ευρωπαϊκών Χωρών Χώρα Μεγάλα Σωματεία σε Κρίση; Μικρά Σωματεία σε Κρίση; Ιταλία ΝΑΙ ΝΑΙ Αγγλία ΟΧΙ ΝΑΙ Σκοτία ΟΧΙ ΝΑΙ Βέλγιο ΟΧΙ ΝΑΙ Πορτογαλία ΟΧΙ ΝΑΙ Γαλλία ΟΧΙ ΟΧΙ Γερμανία ΟΧΙ ΟΧΙ Ισπανία ΟΧΙ ΟΧΙ Ολλανδία ΟΧΙ ΟΧΙ Ελλάδα ΟΧΙ ΟΧΙ Ελβετία ΟΧΙ ΟΧΙ Πηγή: Lago, Simmons, & Szymanski (2006, Table 1, p. 6) Ο Πίνακας δείχνει ότι το 2004 δεν υπήρχε μία γενικευμένη χρηματοοικονομική κρίση στα ποδοσφαιρικά σωματεία της Ευρώπης. Μπορεί σε μερικές χώρες, μερικά ποδοσφαιρικά σωματεία να αντιμετώπιζαν οικονομικά προβλήματα αλλά αυτό είναι ένα σύνηθες φαινόμενο, τόσο παλιό όσο και η ιστορία του ποδοσφαίρου. Συνεπώς, η μη ύπαρξη γενικευμένης κρίσης ήταν το συμπέρασμα της συνάντησης εκείνης. Αλλά το συμπέρασμα αυτό οφείλεται σε μία σειρά από λόγους, διαφορετικούς για κάθε ευρωπαϊκή χώρα, που χαρακτηρίζουν μόνο το ποδόσφαιρο. Μερικά παραδείγματα είναι τα ακόλουθα: 1. Σε χώρες όπως η Γαλλία, υπάρχει ισχυρό θεσμικό πλαίσιο που απαγορεύει στα ποδοσφαιρικά σωματεία να δαπανούν περισσότερα από τα έσοδά τους. Για παράδειγμα, η λίγκα μπορεί να απαγορεύσει μεταγραφές αν το κόστος τους θεωρηθεί υπερβολικό σε σχέση με τα έσοδα της ομάδας. 2. Στη Γερμανία το ιδιοκτησιακό καθεστώς είναι τέτοιο που απαγορεύει στις ομάδες να δανείζονται. Αντίθετη είναι η κατάσταση στην Αγγλία, Σκοτία και Ιταλία. 3. Σε κάποιες χώρες, Ισπανία, Πορτογαλία, Βέλγιο και Ελλάδα, τα ποδοσφαιρικά σωματεία "σώζονται" από κάθε λογής έμμεσες και άμεσες κρατικές ενισχύσεις. 4. Τέλος, σε πολλές χώρες, κάθε λογής πλούσιοι παρεμβαίνουν και σώζουν τις ομάδες από οικονομική καταστροφή. 3

5 Το θέμα της χρηματοοικονομικής (financial) κρίσης εξετάστηκε ξανά σε μία άλλη συνάντηση, στις 4-5 Απριλίου 2009, στο Πανεπιστήμιο της Πάντερμπορν (Paderborn). Το βασικό θέμα ήταν η αναζήτηση των αιτιών της ιλιγγιώδους αύξησης των εσόδων με την ταυτόχρονη εκτόξευση των οικονομικών υποχρεώσεων (βλέπε Frick, 2010). Τέσσερα άρθρα από αυτό το συνέδριο δημοσιεύτηκαν σε ειδικό αφιέρωμα του περιοδικού International Journal of Sport Finance το Τα άρθρα αυτά αφορούσαν το Αγγλικό ποδόσφαιρο (Szymanski, 2010), το Ισπανικό ποδόσφαιρο (Barajas, A. & Rodríguez, P., 2010), το Βελγικό ποδόσφαιρο (Kesenne, 2010) και ένα θεωρητικό άρθρο αφορούσε τις επιπτώσεις των φόρων στα κέρδη των επαγγελματικών λιγκών (Dietl, Lang, & Werner (2010). Επίσης, συμπληρωματικό και συναφές είναι το άρθρο για το Γερμανικό ποδόσφαιρο στο ίδιο περιοδικό, ένα χρόνο αργότερα, από τον επιμελητή της έκδοσης του ειδικού αφιερώματος του 2010 (βλέπε Frick, 2011). Ποια είναι η επίδραση μιας γενικότερης οικονομικής κρίσης στη χρηματοοικονομική κατάσταση του ποδοσφαίρου; Τρεις είναι οι επιπτώσεις. Πρώτον σε περιόδους οικονομικών κρίσεων περιορίζονται σημαντικά τα άμεσα και έμμεσα κονδύλια που μπορούν να διαθέσουν οι εθνικές και τοπικές κυβερνήσεις για να διασώσουν ποδοσφαιρικές ομάδες. Δεύτερον, μία οικονομική κρίση περιορίζει τα κέρδη επιχειρηματιών και επιχειρήσεων που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για να σώσουν ομάδες είτε με άμεσες ενισχύσεις των πλουσίων είτε έμμεσα μέσω της διαφημιστικής δαπάνης 2. Τρίτον, μία γενικευμένη οικονομική κρίση έχει μία πιο άμεση επίπτωση στα έσοδα της ομάδας διότι μειώνονται τα έσοδα τα εισιτήρια. Ο κόσμος δεν έχει το απαιτούμενο εισόδημα για να πληρώσει για το εισιτήριο ενός ποδοσφαιρικού αγώνα. Η τρίτη αυτή επίδραση εξετάζεται στο επόμενο μέρος της παρούσης εργασίας. 3. Η Επίπτωση της Κρίσης στα Εισιτήρια του Ελληνικού Ποδοσφαίρου Η προηγούμενη ανάλυση περιορίζεται στην κρίση του ποδοσφαίρου που προέρχεται από εσωτερικές αιτίες. Το ερώτημα που τίθεται εδώ είναι πως επηρεάζεται το ποδόσφαιρο από μία εξωτερική αρνητική οικονομική διατάραξη, όπως αυτή περιγράφηκε στην εισαγωγή. Η απάντηση είναι πολύ απλή. Μία οικονομική κρίση, όπως αυτή που διανύουμε στην Ελλάδα από το 2009, θα έχει αρνητική επίδραση και στον αριθμό των φιλάθλων που πηγαίνουν στο γήπεδο. Ο Szymanski (2010) χρησιμοποιώντας στοιχεία από το αγγλικό ποδόσφαιρο της περιόδου βρήκε ότι ο συντελεστής συσχέτισης μεταξύ της συνολικής πραγματικής κατανάλωσης και εισιτηρίων είναι θετικός (+0,16). Αυτό σημαίνει ότι μία αρνητική οικονομική διατάραξη (πτώση του ΑΕΠ), θα μειώσει τον αριθμό των εισιτηρίων. 2 Για παράδειγμα, σύμφωνα με δημοσιεύματα στον τύπο (βλέπε Ελευθεροτυπία, 22 Ιανουαρίου 2013), ο ΟΠΑΠ το 2012 έδωσε στις ομάδες της πρώτης κατηγορίας ποδοσφαίρου (Σουπερ Λίγκας) το ποσό των 26,9 εκατομμύρια ευρώ, ως χορηγία και διαφήμιση. Το 2013 το ποσό αυτό αναμένεται να μειωθεί στα 15,0 εκατομμύρια ευρώ, 44,2% μείωση. 4

6 Η αρνητική επίδραση μίας κρίσης στα εισιτήρια επηρεάζει τα έσοδα της ομάδας σε ακόμη μεγαλύτερο βαθμό (συντελεστής συσχέτισης +0,245) και τις δαπάνες της ομάδας για αμοιβές ποδοσφαιριστών (συντελεστής συσχέτισης +0,379) των μεγάλων αγγλικών ομάδων. Για τις μικρότερες ομάδες του αγγλικού ποδοσφαίρου, οι αντίστοιχοι συντελεστές συσχέτισης ήταν +0,141 και +0,219. Το συμπέρασμα ότι μία οικονομική κρίση επηρεάζει αρνητικά τη ζήτηση εισιτηρίων εξαρτάται σε πολύ μεγάλο βαθμό από τη φύση του ποδοσφαιρικού θεάματος. Αν η παρακολούθηση ενός αγώνα ζωντανά στο γήπεδο είναι ένα κατώτερο αγαθό (inferior good), κατάλληλο για τις φτωχές μάζες του πληθυσμού, τότε μία αύξηση του συνολικού εισοδήματος (ΑΕΠ), θα μειώσει τη ζήτηση για εισιτήρια. Και αντίθετα, όταν μία οικονομία γίνεται φτωχότερη, τότε η ζήτηση για ποδοσφαιρικό θέαμα θα αυξηθεί. Από την άλλη πλευρά, όταν η ζήτηση για εισιτήρια αγώνων ποδοσφαίρου αυξάνει με το ΑΕΠ, τότε το ποδόσφαιρο θεωρείται κανονικό αγαθό (normal good). Τέλος, όπως επισημαίνει ο Szymanski (2010) είναι δυνατόν η φύση του ποδοσφαίρου να αλλάζει και από κατώτερο αγαθό να γίνεται κανονικό αγαθό. Κάτι τέτοιο μπορεί να προκύψει αν για παράδειγμα υπάρχει σημαντική βελτίωση στις υποδομές των γηπέδων που προσελκύουν υψηλού εισοδήματος φιλάθλους (π.χ. άνετοι χώροι στάθμευσης, σουίτες, πολυτελή εστιατόρια και μπαρ). Για παράδειγμα ο Bird (1982), χρησιμοποιώντας στοιχεία από το Αγγλικό ποδόσφαιρο της περιόδου βρήκε ότι το ποδόσφαιρο ήταν κατώτερο αγαθό. Το ίδιο βρήκαν και οι Falter & Pérignon (2000) για τη Γαλλία. Πιο πρόσφατα, ο Roşca (2012) βρήκε ότι το ποδόσφαιρο στη Ρουμανία είναι κατώτερο αγαθό, χρησιμοποιώντας στοιχεία της περιόδου Αντίθετα, οι Feehan, Forrest, & Simmons (2003) βρήκαν θετική συσχέτιση, χρησιμοποιώντας διαστρωματικά στοιχεία φιλάθλων της Αγγλίας της αγωνιστικής περιόδου 1998/1999. Στο ίδιο αποτέλεσμα της θετικής συσχέτισης κατέληξαν και οι García & Rodríguez (2002) για την Ισπανία. Ενδιαφέρον έχουν και τα αποτελέσματα που βρήκε ο Simmons (1996), χρησιμοποιώντας στοιχεία ποδοσφαιρικών ομάδων της Αγγλίας. Όχι μόνο δεν βρήκε ότι το ποδόσφαιρο είναι ένα κατώτερο αγαθό, αλλά για μερικές ομάδες, όπως η Λίβερπουλ και η Άρσεναλ, το ποδοσφαιρικό θέαμα που προσέφεραν θεωρείτο αγαθό πολυτελείας: μία αύξηση του εισοδήματος των φιλάθλων οδηγούσε σε μεγαλύτερη ποσοστιαία αύξηση της προσέλευσης θεατών στο γήπεδο. Θα πρέπει να σημειωθεί εδώ ότι στην περίπτωση που το ποδόσφαιρο είναι κατώτερο αγαθό, μία οικονομική κρίση που οδηγεί σε μείωση εισοδημάτων, αυξάνει τη ζήτηση για ποδόσφαιρο επειδή θεωρείται η πιο φθηνή διασκέδαση, κατάλληλη για φτωχά νοικοκυριά. Μικρότερο εισόδημα δεν σημαίνει μηδενικό εισόδημα. Αν κάποιος είναι άνεργος και έχει μηδενικό εισόδημα, τότε η ζήτηση για διασκέδαση και αναψυχή μειώνεται. Συνεπώς, μία αύξηση του αριθμού των ανέργων αναμένεται να μειώσει την ζήτηση για εισιτήρια ποδοσφαίρου, ανεξάρτητα, αν το προϊόν ποδόσφαιρο είναι κανονικό αγαθό ή όχι. Η οικονομική κρίση μειώνει τα εισοδήματα επειδή μειώνεται το ΑΕΠ. Σχεδόν πάντοτε συνοδεύεται με μεγάλη αύξηση της ανεργίας, αλλά αυτό δεν είναι πάντοτε αναγκαίο. Η προσαρμογή μπορεί να γίνει με γενναίες περικοπές των μισθών και των κερδών και όχι απαραίτητα με αύξηση του 5

7 αριθμού των ανέργων. Σκοπός της παρούσης μελέτης δεν είναι να παρουσιάσει τους προσδιοριστικούς παράγοντες της ζήτησης εισιτηρίων για ποδόσφαιρο. Πολλές είναι οι μελέτες, θεωρητικές και εμπειρικές, που έχουν ασχοληθεί με το αντικείμενο. Βλέπε Bolard & Macdonald (2003) για μία περιληπτική και περιεκτική παρουσίαση του θέματος. Οι εμπειρικές μελέτες για την επίδραση της ανεργίας στα εισιτήρια σπανίζουν διότι δημιουργεί οικονομετρικά προβλήματα λόγω της συσχέτισης της ανεργίας με μισθούς και εισοδήματα. Ο Jennet (1984) βρήκε ότι μία αύξηση της ανεργίας, μειώνει τη ζήτηση. Αυτό μπορεί να οφείλεται και στο φόβο των ανέργων ότι η μελλοντική τους οικονομική κατάσταση μπορεί να χειροτερεύσει και αποφασίζουν να κάτσουν μέσα στο σπίτι, αντί να πηγαίνουν στο γήπεδο (βλέπε Simmons, 1996). Σε μία άλλη μελέτη για το Αγγλικό ποδόσφαιρο, οι Dobson & Goddard (1996), χρησιμοποιώντας περιφερειακά στοιχεία, βρήκαν ότι η ανεργία δεν είχε καμία βραχυχρόνια επίπτωση, αλλά είχε μακροχρόνια. Το πρόβλημα είναι ότι για πολλούς οικονομολόγους η ανεργία είναι ένα βραχυχρόνιο φαινόμενο. Παρακάτω παρουσιάζονται στοιχεία για την περίπτωση της Ελλάδος που έχουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον διότι φαίνεται να υπάρχει μία μεταβολή στο χαρακτηρισμό του ελληνικού ποδοσφαιρικού θεάματος από κατώτερο αγαθό σε κανονικό αγαθό. Πρώτα, όμως, θα εξετάσουμε την μακροχρόνια εξέλιξη του Ελληνικού ΑΕΠ και της ιδιωτικής κατανάλωσης. Το Διάγραμμα 1 δείχνει τη διαχρονική επίδοση της ελληνικής οικονομίας από το 1960 μέχρι και το Τα στοιχεία και οι προβλέψεις προέρχονται από την επίσημη στατιστική υπηρεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, την eurostat. Εκφράζονται δε σε σταθερές τιμές ευρώ του Το σύνολο της ιδιωτικής κατανάλωσης ακολουθεί πιστά την εξέλιξη του ΑΕΠ (εισοδήματος) που δεν αποτελεί έκπληξη. Ο συντελεστής συσχέτισης μεταξύ της ιδιωτικής κατανάλωσης και ΑΕΠ είναι 0,9897. Από το 2008 και μετά έχουμε μία συνεχή πτώση του ΑΕΠ και της κατανάλωσης, με την πρόβλεψη ότι θα αυξηθούν το Ποτέ άλλοτε σε περιόδους ειρήνης το ΑΕΠ της Ελλάδος δεν είχε μία τόσο βαθιά και παρατεταμένη πτώση. Η κρίση είναι βαθύτατη και έχει διαρκέσει ήδη πάρα πολλά χρόνια. Το ερώτημα είναι, ποιες είναι οι επιπτώσεις του στο ελληνικό ποδόσφαιρο. Στην παρούσα εργασία αναλύονται οι επιπτώσεις των οικονομικών διακυμάνσεων στα εισιτήρια, οι οποίες εξετάζονται παρακάτω σε αυτό το μέρος. Επίσης, αναλύονται οι επιδράσεις που μπορεί να έχει η πρόσφατη κρίση σε δύο άλλους τομείς: στην καταπολέμηση της διαφθοράς και στην ελληνοποίηση του ελληνικού επαγγελματικού ποδοσφαίρου. Τα δύο αυτά θέματα, η ανάλυση των οποίων δεν μπορεί να ποσοτικοποιηθεί, εξετάζονται στο αμέσως επόμενο μέρος της παρούσης εργασίας. Η συνεχής αύξηση του ΑΕΠ και της ιδιωτικής κατανάλωσης από το 1960 μέχρι το 2008 δεν μεταφραζόταν σε μεγαλύτερη αύξηση εισιτηρίων για το ελληνικό ποδόσφαιρο. Το αντίθετο μάλιστα. Το Διάγραμμα 2 δείχνει τον αριθμό των εισιτηρίων του ελληνικού ποδοσφαίρου από το 1980 (αγωνιστική περίοδος ) έως το 2012 (αγωνιστική περίοδος ). Το διάγραμμα δείχνει ξεκάθαρα τρεις φάσεις στην πώληση εισιτηρίων του ελληνικού επαγγελματικού ποδοσφαίρου. Οι φάσεις αυτές εξετάζονται πιο αναλυτικά αμέσως παρακάτω. 6

8 Billions of 2005 Euro Διάγραμμα 1. ΑΕΠ και Ιδιωτική Κατανάλωση, GDP CONSUMPTION Η πρώτη φάση αφορά την δεκαετία του Σε όλα τα έτη της περιόδου, οι πωλήσεις εισιτηρίων ξεπερνούν τα δύο εκατομμύρια (η ελάχιστη τιμή ήταν 2,08 εκατομμύρια), ο μέσος όρος της περιόδου ήταν 2,6 εκατομμύρια εισιτήρια και η μέγιστη τιμή 3,4 εκατομμύρια (βλέπε Πίνακα 2). Η τυπική απόκλιση ήταν 379 χιλιάδες εισιτήρια. Η μεταβλητότητα, όπως μετράται από την τυπική απόκλιση, δημιουργεί αβεβαιότητα και κάνει δύσκολο τον οικονομικό σχεδιασμό κάθε ποδοσφαιρικής επιχείρησης για αυτό είναι χρήσιμο στοιχείο οικονομικής ανάλυσης. Στις αρχές της δεκαετίας του 1980, η ελληνική και η παγκόσμια οικονομία αντιμετωπίζουν μία μεγάλη στασιμότητα. Το Διάγραμμα 1 δείχνει στάσιμο το ΑΕΠ, αν και η ιδιωτική κατανάλωση δεν περιορίζεται με τον ίδιο ρυθμό, κυρίως διότι η περίοδος αυτή χαρακτηρίζεται από μία διόγκωση των κρατικών δαπανών από τις Ευρωπαϊκές επιδοτήσεις, λόγω της εισόδου της χώρας στην Ευρωπαϊκή Ένωση το Η δεύτερη φάση της τάσης των εισιτηρίων του ελληνικού ποδοσφαίρου αφορά τα έτη 1991 έως 2004 και χαρακτηρίζεται από σημαντική πτώση στην πώληση των εισιτηρίων. Την αγωνιστική περίοδο τα εισιτήρια πέφτουν κάτω από τα δύο εκατομμύρια και για όλα τα χρόνια της δεύτερης φάσης θα πέφτουν με μικρές αυξομειώσεις από έτος σε έτος. Η μέγιστη τιμή της περιόδου ήταν 1,96 εκατομμύρια εισιτήρια. Την αγωνιστική περίοδο τα εισιτήρια πέφτουν στα που αποτελεί την κατώτερη τιμή όλης της περιόδου εξέτασης. Η μέση τιμή αυτής της 7

9 φάσης ( ) είναι 1,25 εκατομμύρια εισιτήρια και η τυπική απόκλιση 358 χιλιάδες εισιτήρια. Διάγραμμα 2. Εισιτήρια Ελληνικού Επαγγελματικού Ποδοσφαίρου TICKETS Η τρίτη φάση (αγωνιστική περίοδος μέχρι και την τελευταία περίοδο ) αρχίζει με τους καλύτερους οιωνούς. Την αγωνιστική περίοδο , τα εισιτήρια διπλασιάστηκαν και έφθασαν τα Δύο είναι οι λόγοι. Πρώτον, η επίδραση της κατάκτησης του Ευρωπαϊκού τίτλου από την Εθνική Ομάδα Ποδοσφαίρου και (β) η αναβάθμιση των γηπέδων ποδοσφαίρου λόγω των Ολυμπιακών Αγώνων. Ο Ολυμπιακός, η μεγαλύτερη ομάδα πώλησης εισιτηρίων, αύξησε την χωρητικότητα του γηπέδου του διότι από το γήπεδο της Ριζούπολης μετακόμισε στο Νέο Καραϊσκάκης μετά τους Ολυμπιακούς Αγώνες. Στην τρίτη φάση ο μέσος όρος εισιτηρίων αυξήθηκε και ανήλθε στα 1,6 εκατομμύρια, με τυπική απόκλιση 280 χιλιάδες εισιτήρια. Εκτός από τον μέσο όρο πώλησης εισιτηρίων της κάθε φάσης, πολύ σημαντική είναι και οι μεταβολές από χρόνο σε χρόνο. Η τυπική απόκλιση δεν είναι καλός δείκτης σύγκρισης όταν οι μέσες τιμές παρουσιάζουν τόσο μεγάλες αποκλίσεις. Ένας καλύτερος δείκτης είναι ο συντελεστής διακύμανσης (coefficient of variation) που 3 Αυτό μπορεί να δειχτεί και οικονομετρικά σε ένα μοντέλο όπου η εξαρτημένη μεταβλητή (ο αριθμός των εισιτηρίων) εξαρτάται από το ΑΕΠ και μία ψευδομεταβλητή που λαμβάνει την τιμή μηδέν πριν την αγωνιστική περίοδο και ένα μετά. Η οικονομετρική διερεύνηση δείχνει ότι η επίδραση του 2004 ήταν πολύ σημαντική στη ζήτηση εισιτηρίων. 8

10 ορίζεται ως ο λόγος της τυπικής απόκλισης προς τον μέσο όρο της κάθε περιόδου. Στην τελευταία στήλη του Πίνακα 2 δίνονται οι τιμές του συντελεστή διακύμανσης για κάθε φάση. Η πρώτη φάση όχι μόνο είχε υψηλό μέσο όρο πώλησης εισιτηρίων και σχετικά χαμηλή μεταβλητότητα (διακύμανση). Η πιο πρόσφατη περίοδος έχει και αυτή υψηλή μέση τιμή και σχετικά χαμηλή μεταβλητότητα. Η δεύτερη περίοδος χαρακτηρίζεται από μεγαλύτερη μεταβλητότητα. Πίνακας 2. Πωλήσεις Εισιτηρίων ανά Περίοδο Περίοδος Έτη Μέση Τιμή Μέγιστη Ελάχιστη Τυπική Απόκλιση Συντελεστής Διακύμανσης Συνολική ,3830 ( ) , , ,1766 Είναι το ελληνικό ποδόσφαιρο κατώτερο ή κανονικό αγαθό; Ο Πίνακας 3 δίνει τους συντελεστές συσχέτισης μεταξύ των εισιτηρίων, του ΑΕΠ, και της ιδιωτικής κατανάλωσης για το σύνολο της περιόδου, και των υποπεριόδων πριν και μετά τους Ολυμπιακούς Αγώνες. Το ενδιαφέρον είναι η αλλαγή στο πρόσημο του συντελεστή συσχέτισης μετά το 2004, από αρνητικό γίνεται θετικό. Αυτό μπορεί να ερμηνευτεί ότι πριν το 2004, η ζήτηση του ελληνικού ποδοσφαίρου ήταν ένα κατώτερο αγαθό: η ζήτηση του αυξανόταν με την μείωση του ΑΕΠ και της ιδιωτικής κατανάλωσης. Μετά το 2004, η συσχέτιση γίνεται θετική που σημαίνει μία αύξηση του ΑΕΠ και της ιδιωτικής κατανάλωσης αυξάνει τον αριθμό των εισιτηρίων, κάτι από την σκοπιά της οικονομικής ανάλυσης χαρακτηρίζει τα κανονικά αγαθά. Πίνακας 3. Συντελεστές Συσχέτισης ΑΕΠ Ιδιωτική Κατανάλωση Εισιτήρια ,5830-0,6307 Εισιτήρια ,8401-0,9157 Εισιτήρια , ,5210 Σημείωση: Για τα εισιτήρια το έτος 1980 αναφέρεται στην αγωνιστική περίοδο Συμπερασματικά, η διαγραμματική (περιγραφική) ανάλυση της περιόδου του ελληνικού ποδοσφαίρου φαίνεται να στηρίζει την άποψη ότι πιο πολλά εισιτήρια πωλούνται σε περιόδους κρίσης από ότι σε περιόδους οικονομικής ανάκαμψης. Η εικόνα αυτή αλλάζει όταν η περίοδος χωρίζεται σε δύο υποπεριόδους: πριν και μετά τους Ολυμπιακούς Αγώνες. Εκτός από την παραπάνω ποσοτική ανάλυση, η οικονομική κρίση μπορεί να δημιουργεί συνθήκες ευκαιριών βελτίωσης του ελληνικού ποδοσφαίρου που δεν 9

11 μπορούν να αποτιμηθούν ποσοτικά. Δύο τέτοιες ευκαιρίες εξετάζονται στο επόμενο μέρος της παρούσης εργασίας. 4. Η Οικονομική Κρίση ως Ευκαιρία για το Ελληνικό Ποδόσφαιρο Η μεγάλη και χωρίς ιστορικό προηγούμενο οικονομική κρίση που διανύει η Ελλάδα τα τελευταία πέντε χρόνια αποτελεί μία ευκαιρία για την υγιή αναδιάρθρωση του Ελληνικού επαγγελματικού ποδοσφαίρου. Η ευκαιρία αυτή δεν αφορά μόνο το ποδόσφαιρο αλλά όλη την ελληνική οικονομία και κοινωνία. Όπως οι Ολυμπιακοί Αγώνες ήταν η μεγάλη ευκαιρία να γίνουν μερικά έργα υποδομής στην Αθήνα που διαφορετικά δεν θα γινόταν, τουλάχιστον τόσο γρήγορα, έτσι και η μεγάλη οικονομική κρίση αποτελεί ευκαιρία για την υγιή ανάπτυξη του Ελληνικού ποδοσφαίρου. Δύο τουλάχιστον φαίνεται να είναι οι θετικές επιδράσεις που εξετάζονται παρακάτω. Α. Η Κρίση θα Μειώσει τη Διαφθορά και τον Αθέμιτο Ανταγωνισμό Ποια είναι η σχέση οικονομικής κρίσης και διαφθοράς; Δεν είναι λίγοι εκείνοι που ισχυρίζονται ότι η πρόσφατη κρίση, αλλά και προηγούμενες, είναι το αποτέλεσμα διαφθοράς και απάτης προερχόμενες κυρίως από τον τραπεζικό και χρηματοπιστωτικό τομέα της οικονομίας. Μια συνοπτική παρουσίαση αυτού του θέματος παρουσιάζεται από τον Button (2011). Σύμφωνα με το ΔΝΤ, το κόστος της πρόσφατης κρίσης ανήλθε σε 12 τρισεκατομμύρια δολάρια ή στο 20% του παγκόσμιου ΑΕΠ. Σε μια πιο ενδελεχή μελέτη του 2012, χρησιμοποιώντας στοιχεία της περιόδου για διάφορες χώρες, ο Park (2012) βρήκε ότι η διαφθορά και η απάτη μέσω των δανείων των τραπεζών δημιουργεί προϋποθέσεις εμφάνισης μεγάλων οικονομικών κρίσεων. Η αντιμετώπιση της κρίσης ταυτίζεται με την αντιμετώπιση της διαφθοράς στον τραπεζικό και χρηματοπιστωτικό τομέα της οικονομίας. Σε αυτό τον τομέα της μεγάλης παγκόσμιας διαφθοράς, η ελληνική διαφθορά είναι ερασιτεχνικού επιπέδου. Η οικονομική κρίση διαμορφώνει συνθήκες καταπολέμησης της διαφθοράς και ανάπτυξης υγιών επιχειρηματικών δραστηριοτήτων. Στο βαθμό που αυτό επιτευχθεί μπορεί να φέρει θετικές επιδράσεις στο ελληνικό ποδόσφαιρο. Αναφέρθηκε ήδη ότι η διαφθορά είναι εισερχόμενη στο ποδόσφαιρο από την ευρύτερη κοινωνία. Τα οικονομικά μεγέθη της οικονομικής διαφθοράς του ποδοσφαίρου είναι ασήμαντα, αν κανείς τα συγκρίνει με τους άλλους οικονομικούς κλάδους όπως αυτό των αμυντικών δαπανών, της υγείας, των τηλεπικοινωνιών κ.λπ. Αν και δεν είναι του παρόντος, στο ποδόσφαιρο υπάρχει και ενδογενής διαφθορά που προέρχεται από την αγορά των στοιχημάτων. Έχει δε λάβει εκρηκτικές διαστάσεις λόγω της διάδοσης του διαδικτύου με ανάμιξη και παικτών του στοιχήματος από αγορές όπως η ασιατική που λειτουργούν ανεξέλεγκτα (βλέπε Forrest, 2012) 4. Στο ποδόσφαιρο, όπως 4 Το θέμα της διαφθοράς έχει εξεταστεί λεπτομερώς και αναλυτικώς από την οικονομική επιστήμη. Το καλύτερο ίσως άρθρο για την εισαγωγή στο αντικείμενο είναι του Svensson (2005). Το άρθρο απαντά σε οκτώ ερωτήματα: Τι είναι διαφθορά; Ποιες χώρες είναι οι πιο διαφθαρμένες; Ποια είναι τα κοινά χαρακτηριστικά των 10

12 συμβαίνει και σε άλλους κλάδους, υπάρχει νόθευση του ανταγωνισμού όταν ομάδες ή παίκτες πουλούν παιχνίδια. Η ελληνική οικονομία έχει καταστεί αντιπαραγωγική διότι μαστίζεται από τη διαφθορά. Η διαφθορά έχει την ηθική της διάσταση, κυρίως όταν συνδέεται με δραστηριότητες όπως τα ναρκωτικά, την πορνεία και την εκμετάλλευση μικρών παιδιών. Σημαντική είναι, όμως, και η οικονομική διάσταση της διαφθοράς. Η διαφθορά δημιουργεί συνθήκες αθέμιτου ανταγωνισμού. Οι επιχειρηματίες που δεν ανέχονται να παρανομούν για να κάνουν δουλειές στην Ελλάδα ψηφίζουν με τα πόδια τους: δηλαδή φεύγουν μακριά. Ένας υγιής επιχειρηματίας ποτέ δεν θα δραστηριοποιηθεί σε μία οικονομία όπου ο ανταγωνιστής κλέβει το ΦΠΑ, δεν πληρώνει φόρο εισοδήματος, χρησιμοποιεί ανασφάλιστη εργασία και νοθεύει τα προϊόντα του χωρίς να τιμωρείται ακόμη και όταν πιάνεται. Αν η οικονομική κρίση της Ελλάδος και ιδιαιτέρως το μνημόνιο οδηγήσουν στην μείωση της διαφθοράς, τότε θετικά θα είναι και τα αποτελέσματα για την ελληνική αγορά ποδοσφαίρου. Υγιείς άνθρωποι, όχι απατεώνες, θα ασχοληθούν με το ποδόσφαιρο. Και για να μην δημιουργηθεί καμία παρεξήγηση, η διαφθορά δεν αφορά το σύνολο των ανθρώπων που ασχολούνται με έναν επαγγελματικό κλάδο. Αρκεί, όμως, ένα πολύ μικρό ποσοστό για να κάνει τη ζημιά. Σε μία κοινωνία όπου θα τιμωρείται η διαφθορά, θα λειτουργεί ως αποτρεπτική δύναμη για κάθε είδους απατεωνίσκους που θέλουν να ασχοληθούν με το ελληνικό ποδόσφαιρο. Συνεπώς, η οικονομική κρίση και τα μνημόνια στο βαθμό που θα μειώσουν την γενικότερη διαφθορά, θα μπορούσαν να αποτελέσουν την μεγάλη ευκαιρία για την εξυγίανση του ελληνικού ποδοσφαίρου. Πάντως, δεν βλέπουμε ακόμη να αναπτύσσεται αυτή η τάση, κυρίως διότι η πάταξη της διαφθοράς φαίνεται να έχει ξεκινήσει από άλλους πιο σημαντικούς κλάδους της ελληνικής οικονομίας, όπως αυτός της υγείας, της δημόσιας διοίκησης, των τραπεζών, κ.λπ. Σε κάθε περίπτωση, η μείωση της διαφθοράς πρέπει να είναι συνεχής για να μπορέσει να χτυπήσει την οικονομική κρίση και να επαναφέρει την οικονομία σε τροχιά ανάπτυξης. Ο Swaleheen (2012) βρήκε ότι προκειμένου η καταπολέμηση της διαφθοράς να έχει θετική επίδραση στην οικονομική μεγέθυνση θα πρέπει να έχει μεγάλη διάρκεια. Έτσι μόνο θα φέρει αποτελέσματα. Αυτό ίσως να εξηγεί γιατί η καταπολέμηση της διαφθοράς σε μία οικονομία με βεβαρημένο ιστορικό, όπως η Ελλάδα, δεν είναι εύκολη υπόθεση. Β. Η Κρίση θα Ελληνοποιήσει το Ελληνικό Ποδόσφαιρο Η δεύτερη θετική επίδραση που μπορεί να έχει η οικονομική κρίση είναι η ελληνοποίηση του ελληνικού επαγγελματικού ποδοσφαίρου. Μετά το 1995 (υπόθεση Μπόσμαν), το ευρωπαϊκό ποδόσφαιρο κατακλύστηκε από ξένους παίκτες. Οι Flores, διαφθαρμένων χωρών; Ποιο είναι το μέγεθος της διαφθοράς; Μειώνουν οι υψηλότεροι μισθοί των γραφειοκρατών τη διαφθορά; Μπορεί ο ανταγωνισμός να μειώσει τη διαφθορά; Γιατί υπάρχουν τόσο λίγα πρόσφατα παραδείγματα επιτυχούς αντιμετώπιση της διαφθοράς; Επηρεάζει αρνητικά η διαφθορά την οικονομική μεγέθυνση; 11

13 Forrest & Tena (2010) εξετάζουν τις οικονομικές επιπτώσεις των ξένων παικτών στο Ευρωπαϊκό ποδόσφαιρο. Στην Ελλάδα της οικονομικής κρίσης, πολλές ομάδες, αναγκάστηκαν να χρησιμοποιήσουν νεαρούς Έλληνες παίκτες. Μάλιστα για πρώτη φορά μετά από δεκαετίες δύο ομάδες της πρώτης εθνικής κατηγορίας ξεκίνησαν τον μεταξύ τους αγώνα χρησιμοποιώντας 22 έλληνες ποδοσφαιριστές. Ήταν ο αγώνας της πρώτης αγωνιστικής της τρέχουσας περιόδου μεταξύ του Πανιωνίου και του Άρη. Ιστορικό, πραγματικά, παιχνίδι που ίσως να αποτελέσει την ευκαιρία για την αναδιάρθρωση του ελληνικού ποδοσφαίρου. Σύμφωνα με μία πρόσφατη μελέτη του Παρατηρητηρίου Ποδοσφαίρου (Football Observatory) του Διεθνούς Κέντρου Αθλητικών Σπουδών της Ελβετίας (International Centre for Sports Studies), η Ελλάδα φέτος σημείωσε πανευρωπαϊκό ρεκόρ μείωσης των ξένων παικτών της κατά 14,9%. Πανευρωπαϊκό ρεκόρ σημείωσε η Ελλάδα και στην μείωση του μέσου όρου ηλικίας κατά 1,6 χρόνια στα 24,8 χρόνια 5. Συμπερασματικά θα πρέπει να απαντηθεί το εξής ερώτημα: ποιο είναι, όμως, το ζητούμενο; Η απάντηση είναι απλή. Σκοπός του ελληνικού ποδοσφαίρου θα πρέπει να είναι η επιστροφή των φιλάθλων στο γήπεδο και η ανάδειξη των ελλήνων ποδοσφαιριστών και προπονητών. Η οικονομική κρίση και το μνημόνιο μπορεί να βοηθήσει στην επίτευξη και των τριών στόχων. Οι ξένοι προπονητές και παίκτες γίνονται πλέον ασύμφοροι. Η μείωση του κόστους οργάνωσης και λειτουργίας των ΠΑΕ θα οδηγήσει, αναπόφευκτα, στην μείωση της τιμής των εισιτηρίων. Αυτό ίσως οδηγήσει τις ΠΑΕ στην αναζήτηση τρόπων διεύρυνσης της πελατείας δηλαδή των φιλάθλων τους. Εδώ βρίσκεται το μεγάλο μυστικό στην ανάπτυξη του ελληνικού ποδοσφαίρου. Όταν η ελληνική οικογένεια θα πηγαίνει κάθε Κυριακή στο γήπεδο, θα έχει επιτευχθεί η αποστολή του επαγγελματικού ποδοσφαίρου. Η αποστολή του ελληνικού επαγγελματικού ποδοσφαίρου είναι η προσφορά μίας εναλλακτικής δραστηριότητας ελεύθερου χρόνου διασκέδασης και θεάματος για την ελληνική οικογένεια. Τίποτε λιγότερο και τίποτε περισσότερο. Τα παραπάνω είναι οι ευκαιρίες. Υπάρχουν, όμως, και οι απειλές. Ποιες είναι αυτές; Αυτές δεν θα προέλθουν από το ελληνικό ποδόσφαιρο αλλά μπορεί να χρησιμοποιηθεί το ποδόσφαιρο ως μέσο συνάθροισης "αγανακτισμένων", γνήσιων και μη, και εκδήλωσης, με κάθε μέσο, της αντίθεσης τους στις αναπόφευκτες οικονομικές και κοινωνικές ανακατατάξεις που απαιτεί η εφαρμογή του μνημονίου και η πιθανή λήψη επιπλέον οικονομικών και κοινωνικών μέτρων. Αν τα μέτρα του μνημονίου δεν αποδώσουν, δηλαδή αν δεν δημιουργηθούν γοργοί ρυθμοί οικονομικής μεγέθυνσης, τότε είναι πολύ πιθανό η κοινωνική εκτόνωση να γίνει μέσω του ελληνικού ποδοσφαίρου. Σε αυτή την περίπτωση, όμως, λίγη σημασία έχει που θα εκδηλωθεί η βία, από την στιγμή που η απειλή θα είναι ενεργή. Το σενάριο αυτό πρέπει να παραμείνει μόνο ένα φανταστικό σενάριο διότι θα οδηγήσει την Ελλάδα πολλά χρόνια πίσω και το ελληνικό ποδόσφαιρο ακόμη πιο πίσω. 5 Βλέπε Besson et al. (2013) 12

14 5. Συμπεράσματα Η οικονομική κρίση επηρεάζει όλους τους οικονομικούς κλάδους, στις περισσότερες περιπτώσεις μειώνει τις πωλήσεις και τα έσοδα. Στην περίπτωση του ελληνικού ποδοσφαίρου, η ζήτηση εισιτηρίων αυξήθηκε σε περιόδους οικονομικών κρίσεων πριν τους Ολυμπιακούς Αγώνες του Λόγω της αναβάθμισης των γηπέδων και της μεγάλης επιτυχίας της Εθνικής Ελλάδας το 2004 στα γήπεδα της Πορτογαλίας, η ζήτηση για το ελληνικό ποδόσφαιρο μετατράπηκε σε κανονική, δηλαδή η οικονομική κρίση έχει, πλέον, αρνητικές επιπτώσεις στην ζήτηση εισιτηρίων. Η οικονομική κρίση προσφέρει και άλλες ευκαιρίες βελτίωσης του ελληνικού ποδοσφαίρου. Δύο τέτοιες ευκαιρίες εξετάστηκαν στην παρούσα εργασία. Πρώτον, η μείωση διαφθοράς, ως αποτέλεσμα της καταπολέμησης της οικονομικής κρίσης, μπορεί να προσελκύσει υγιείς επιχειρηματίες στην ελληνική ποδοσφαιρική αγορά. Δεύτερον, η οικονομική αδυναμία του κράτους να ενισχύσει, άμεσα ή έμμεσα τις ποδοσφαιρικές ανώνυμες εταιρίες, τις οδηγεί αναγκαστικά στην χρησιμοποίηση νέων ελλήνων ποδοσφαιριστών. Βιβλιογραφία 1. Ascari, G. & Gagnepain, P. (2006). Spanish Football. Journal of Sports Economics, 7 (1), Barajas, A. & Rodríguez, P. (2010). Spanish Football Clubs Finances: Crisis and Player Salaries. International Journal of Sport Finance, 5, Baroncelli, A. & Lago, U. (2006). Italian Football. Journal of Sports Economics, 7 (1), Barros, C.P. (2006). Portuguese Football. Journal of Sports Economics, 7 (1), Benkraiem, R., Le Roy, F. & Louhichi, W. (2011). Sporting Performances and the Volatility of Listed Football Clubs. International Journal of Sport Finance, 6, Besson, R., Poli, R. & Ravenel, L. (2013). Demographic Study. International Centre for Sports Studies: Football Observatory. 7. Bird, P. J. W. N. (1982). The Demand for League Football. Applied Economics, 14 (6), Borland, J., & Macdonald, R. (2003). Demand for Sport. Oxford Review of Economic Policy, 19 (4), Buraimo, B., Simmons, R. & Szymanski, S. (2006). English Football. Journal of Sports Economics, 7 (1), Button, Μ. (2011). Editorial: Fraud, Corruption and the Financial Crisis. International Journal of Law, Crime and Justice. 39, Dejonghe, T. & Vandeweghe, H. (2006). Belgian Football. Journal of Sports Economics, 7 (1),

15 12. Dietl, Η.Μ., Lang, Μ. & Werner, S. (2010). The Effect of Luxury Taxes on Competitive Balance, Club Profits, and Social Welfare in Sports Leagues. International Journal of Sport Finance, 5, Dobson, S.M. & Goddard, J.A. (1996). The Demand for Football in the Regions of England and Wales. Regional Studies, 30 (5), Falter, J.M. & Pérignon C. (2000): Demand for Football and Intramatch Winning Probability: An essay on the Glorious Uncertainty of Sports, Applied Economics, 32 (13), Feehan, P., Forrest, D. & Simmons, R. (2003). Premier league soccer: Normal or inferior good? European Sport Management Quarterly. 3 (1), Flores, R., Forrest, D. & Tena, J.D. (2010). Impact on Competitive Balance from Allowing Foreign Players in a Sports League: Evidence from European Soccer. Kyklos, 63 (4), Forrest, D. (2012). The Threat to Football from Betting-Related Corruption. International Journal of Sport Finance, 7, Frick, B. & Prinz, J. (2006). Crisis? What Crisis? Football in Germany. Journal of Sports Economics, 7 (1), Frick, B. (2010). The Financial Crisis in European Football: Proceedings of the Conference on Football and Finance. International Journal of Sport Finance, 5, García, J. & Rodríguez P. (2002). The Determinant of Football Match Attendance Revisited. Empirical Evidence From the Spanish Football League. Journal of Sports Economics, 3(1), Gouguet, J-J. & Primault, D. (2006). The French Exception. Journal of Sports Economics, 7 (1), Jennet, N. (1984). Attendances, Uncertainty of Outcome and Policy in Scottish League Football. Scottish Journal of Political Economy, 31 (2), Kesenne, S. (2010). The Financial Situation of the Football Clubs in the Belgian Jupiler League: Are Players Overpaid in a Win-Maximization League? International Journal of Sport Finance, 5, Lago, U., Simmons, R., & Szymanski, S. (2006). The Financial Crisis in European Football: An Introduction. Journal of Sports Economics, 7 (3), Morrow, S. (2006). Scottish Football : It's a Funny Old Business. Journal of Sports Economics, 7 (1), Park, J. (2012) Corruption, Soundness of the Banking Sector, and Economic growth: A Cross-Country Study. Journal of International Money and Finance, 31, Roşca, V. (2012). Spending Power and match attendance: is Romanian Football a Normal or an Inferior good? Theoretical and Applied Economics,19 (10), Svensson, J. (2005). Eight Questions about Corruption. Journal of Economic Perspectives, 19 (3), Simmons, R. (1996). The Demand for English League Football: Α Club-Level Analysis. Applied Economics, 28 (2),

16 30. Swaleheen, Μ. (2012). Curbing Corruption for Higher Growth: The Importance of Persistence. Economics Letters, 116, Szymanski, S. (2010). The Financial Crisis and English Football: The Dog That Will Not Bark. International Journal of Sport Finance, 5,

Γρηγόρης Θ. Παπανίκος Αντιπρόεδρος ΠΣΑΟΣ. Η Οικονομική Κρίση και το Ελληνικό Επαγγελματικό Ποδόσφαιρο

Γρηγόρης Θ. Παπανίκος Αντιπρόεδρος ΠΣΑΟΣ. Η Οικονομική Κρίση και το Ελληνικό Επαγγελματικό Ποδόσφαιρο Γρηγόρης Θ. Παπανίκος Αντιπρόεδρος ΠΣΑΟΣ Η Οικονομική Κρίση και το Ελληνικό Επαγγελματικό Ποδόσφαιρο Η παρούσα εργασία παρουσιάστηκε στο 1 ο Συνέδριο Διοίκησης Επαγγελματικού Ποδοσφαίρου «Footballabout»

Διαβάστε περισσότερα

Αθλητική Επικαιρότητα Οικονομική Κρίση, Μνημόνιο και Ελληνικό Ποδόσφαιρο: Ευκαιρίες και Απειλές

Αθλητική Επικαιρότητα Οικονομική Κρίση, Μνημόνιο και Ελληνικό Ποδόσφαιρο: Ευκαιρίες και Απειλές Τριμηνιαία Επιστημονική Επιθεώρηση Αθλητικής Οικονομίας, Διοίκησης και Μάρκετινγκ Υπό την Αιγίδα του Πανελληνίου Συνδέσμου Αθλητικών Οικονομολόγων και Στελεχών (ΠΣΑΟΣ) Τόμος 12 ος, Τεύχος 4 ο, Οκτώβριος-Νοέμβριος-Δεκέμβριος

Διαβάστε περισσότερα

Γρηγόρης Θ. Παπανίκος Αντιπρόεδρος του ΠΣΑΟΣ & Επίτιμος Καθηγητής Οικονομικών Επιστημών Πανεπιστήμιο Στέρλιγκ (University of Stirling), Η.Β.

Γρηγόρης Θ. Παπανίκος Αντιπρόεδρος του ΠΣΑΟΣ & Επίτιμος Καθηγητής Οικονομικών Επιστημών Πανεπιστήμιο Στέρλιγκ (University of Stirling), Η.Β. Γρηγόρης Θ. Παπανίκος Αντιπρόεδρος του ΠΣΑΟΣ & Επίτιμος Καθηγητής Οικονομικών Επιστημών Πανεπιστήμιο Στέρλιγκ (University of Stirling), Η.Β. Ξένοι Ποδοσφαιριστές και Ευρωπαϊκές Επιδόσεις: Η Περίπτωση του

Διαβάστε περισσότερα

Οι οικονομολόγοι μελετούν...

Οι οικονομολόγοι μελετούν... Οι οικονομολόγοι μελετούν... Πώς αποφασίζουν οι άνθρωποι. Πώς αλληλεπιδρούν μεταξύ τους οι άνθρωποι. Ποιες δυνάμεις επηρεάζουν την οικονομία συνολικά. Ποιο είναι το αντικείμενο της μακροοικονομικής; Μακροοικονομική:

Διαβάστε περισσότερα

Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ;

Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ; Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ; Καθώς έχουν περάσει, από το 2008 οπότε και ξέσπασε η μεγαλύτερη καπιταλιστική κρίση μετά την κρίση του 1929, οι πάντες σχεδόν συμπεριφέρονται σαν να έχει ξεπεραστεί η κρίση

Διαβάστε περισσότερα

Του Γιάννη Γεωργάκη από το ΒΗΜΑ

Του Γιάννη Γεωργάκη από το ΒΗΜΑ Εν μέσω (της ίδιας) κρίσης στις δύο χώρες η Μπενφίκα έχει τριπλάσια έσοδα από τον Ολυμπιακό. Πώς εξηγείται το τεράστιο οικονομικό χάσμα μεταξύ των ποδοσφαιρικών συλλόγων Πορτογαλίας και Ελλάδας. Του Γιάννη

Διαβάστε περισσότερα

Α) ΒΑΣΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΙΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ

Α) ΒΑΣΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΙΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΛΙΤΟΤΗΤΑΣ Μελέτη του ΔΝΤ για 17 χώρες του ΟΑΣΑ επισημαίνει ότι για κάθε ποσοστιαία μονάδα αύξησης του πρωτογενούς πλεονάσματος, το ΑΕΠ μειώνεται κατά 2 ποσοστιαίες μονάδες και

Διαβάστε περισσότερα

Ενημερωτικό δελτίο 1 ΓΙΑΤΙ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ Η ΕΕ ΕΝΑ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ;

Ενημερωτικό δελτίο 1 ΓΙΑΤΙ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ Η ΕΕ ΕΝΑ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ; Ενημερωτικό δελτίο 1 ΓΙΑΤΙ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ Η ΕΕ ΕΝΑ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ; Από την έναρξη της παγκόσμιας οικονομικής και χρηματοπιστωτικής κρίσης, η ΕΕ βρίσκεται αντιμέτωπη με χαμηλά επίπεδα επενδύσεων. Απαιτούνται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Μητροπόλεως 12-14, 10563, Αθήνα. Τηλ.: 210 5202250-60-70, Fax: 2105229167, e-mail: oee@oe-e.

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Μητροπόλεως 12-14, 10563, Αθήνα. Τηλ.: 210 5202250-60-70, Fax: 2105229167, e-mail: oee@oe-e. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Μητροπόλεως 12-14, 10563, Αθήνα. Τηλ.: 210 5202250-60-70, Fax: 2105229167, e-mail: oee@oe-e.gr Εισήγηση του Προέδρου του Οικονομικού Επιμελητηρίου

Διαβάστε περισσότερα

«Η αγορά Εργασίας σε Κρίση»

«Η αγορά Εργασίας σε Κρίση» «Η αγορά Εργασίας σε Κρίση» Θέμα: «Εξελίξεις και προοπτικές στην Ανταγωνιστικότητα» Παναγιώτης Πετράκης Καθηγητής Τμήματος Οικονομικών Επιστημών, ΕΚΠΑ 9 Ιουλίου 2012 1 Περιεχόμενα Διάλεξης 1. Η εξέλιξη

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 22. Μικροοικονομική

Κεφάλαιο 22. Μικροοικονομική Μέτρηση του Εθνικού Εισοδήματος Κεφάλαιο 22 Εισαγωγή στην Μακροοικονομική Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Μικροοικονομική Μικροοικονομική είναι η μελέτη του τρόπου με τον

Διαβάστε περισσότερα

Δελτίο Τύπου. Αθήνα, 21 Ιανουαρίου 2010

Δελτίο Τύπου. Αθήνα, 21 Ιανουαρίου 2010 Αθήνα, 21 Ιανουαρίου 2010 Δελτίο Τύπου Παρουσιάστηκε, σήμερα στις 21 Ιανουαρίου 2010 στο ξενοδοχείο St.George Lycabettus, το τρίτο τεύχος της Εξαμηνιαίας Έκθεσης Ανάλυσης των Τουριστικών Τάσεων με τις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ 1η Μελέτη «Εξελίξεις και Τάσεις της Αγοράς»

ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ 1η Μελέτη «Εξελίξεις και Τάσεις της Αγοράς» ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ 1η Μελέτη «Εξελίξεις και Τάσεις της Αγοράς» Εισαγωγή: Η 1η Μελέτη «Εξελίξεις και Τάσεις της Αγοράς» εκπονήθηκε από το Κέντρο Στήριξης Επιχειρηματικότητας του Δήμου Αθηναίων τον Ιούλιο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ERSA

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ERSA ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ERSA ΜΕΛΟΣ ΤΗΣ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ (RSAI, ERSA) Οικονομική Κρίση και Πολιτικές Ανάπτυξης και Συνοχής 10ο Τακτικό Επιστημονικό

Διαβάστε περισσότερα

Συναθροιστική ζήτηση και προσφορά

Συναθροιστική ζήτηση και προσφορά Συναθροιστική ζήτηση και Κεφάλαιο 31 Εισαγωγή στην Μακροοικονομική Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Πανεπιστήμιο Μακεδονίας. Βραχυχρόνιες οικονομικές διακυμάνσεις Η οικονομική δραστηριότητα παρουσιάζει

Διαβάστε περισσότερα

Πατρίκ Κομνηνός Γενικός Διευθυντής

Πατρίκ Κομνηνός Γενικός Διευθυντής Πατρίκ Κομνηνός Γενικός Διευθυντής Βασικές Αρχές Μνημόνιο Συνεργασίας Οργάνωση & εσωτερική λειτουργία της Super League θα διέπεται από την αρχή της διαφάνειας Ισομερής διανομή κερδών Υιοθέτηση συστήματος

Διαβάστε περισσότερα

Αναθεωρημένες Προβλέψεις για τον Εισερχόμενο Τουρισμό στην Ελλάδα το 2010 μετά την Κρίση του Απριλίου και τα Γεγονότα του Μαΐου

Αναθεωρημένες Προβλέψεις για τον Εισερχόμενο Τουρισμό στην Ελλάδα το 2010 μετά την Κρίση του Απριλίου και τα Γεγονότα του Μαΐου Αθήνα, 2 Ιουλίου 2010 Δελτίο Τύπου Παρουσιάστηκε, σήμερα στις 2 Ιουλίου 2010 στο ξενοδοχείο St.George Lycabettus, το τέταρτο τεύχος της Εξαμηνιαίας Έκθεσης Ανάλυσης των Τουριστικών Τάσεων με τις προβλέψεις

Διαβάστε περισσότερα

Εάν το ποσοστό υποχρεωτικών καταθέσεων είναι 25% και υπάρξει μια αρχική κατάθεση όψεως 2.000 σε μια εμπορική Τράπεζα, τότε η μέγιστη ρευστότητα που μπορεί να δημιουργηθεί από αυτή την κατάθεση είναι: Α.

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1. Εισαγωγή στη µακροοικονοµική

Κεφάλαιο 1. Εισαγωγή στη µακροοικονοµική Κεφάλαιο 1 Εισαγωγή στη µακροοικονοµική Περίγραµµα κεφαλαίων Ποιο είναι το αντικείµενο της µακροοικονοµικής Με τι ασχολούνται οι µακροοικονοµολόγοι; Γιατί διαφωνούν οι µακροοικονοµολόγοι Ποιο είναι το

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΤΟΥ EΥΡΩΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΤΟΥ EΥΡΩΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΤΟΥ EΥΡΩΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ Οι εµπειρογνώµονες του Ευρωσυστήµατος κατάρτισαν προβολές για τις µακροοικονοµικές εξελίξεις στη ζώνη του ευρώ, µε βάση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1. Αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του ΚΠΣ III

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1. Αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του ΚΠΣ III ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ 152 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1 Αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του ΚΠΣ III Η εκ των προτέρων αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του 3 ου ΚΠΣ µπορεί να πραγµατοποιηθεί µε τρόπους οι οποίοι

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Πρόλογος...11

Περιεχόμενα. Πρόλογος...11 Περιεχόμενα Πρόλογος...11 Κεφάλαιο 1 Ανάλυση της ζήτησης αθλητικών δραστηριοτήτων και εγκαταστάσεων...13 Εισαγωγή...13 Η συνάρτηση της ζήτησης...14 Καμπύλη ζήτησης...15 Ελαστικότητα της ζήτησης...17 Η

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομική κρίση και κοινωνική προστασία στην Ευρώπη

Οικονομική κρίση και κοινωνική προστασία στην Ευρώπη Οικονομική κρίση και κοινωνική προστασία στην Ευρώπη Μάνος Ματσαγγάνης Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Ινστιτούτο Διπλωματίας και Διεθνών Εξελίξεων 7 Μαΐου 2012 Η Μεγάλη Ύφεση στην Ευρώπη ΑΕΠ και απασχόληση

Διαβάστε περισσότερα

Ο Σχεδιασμός και η Εκπόνηση Προγραμμάτων Πώλησης Υπηρεσιών γύρω από Επαγγελματίες Αθλητές είναι τομέας δράσης της Sports Consulting.

Ο Σχεδιασμός και η Εκπόνηση Προγραμμάτων Πώλησης Υπηρεσιών γύρω από Επαγγελματίες Αθλητές είναι τομέας δράσης της Sports Consulting. Η εταιρία Εταιρία Η εταιρία Έρευνας & Ανάλυσης Valuation & Research Specialists ( VRS ) ιδρύθηκε το έτος 2002 και δραστηριοποιείται στην παροχή εξειδικευμένων χρηματοοικονομικών υπηρεσιών σε εταιρικούς

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΠΛΗΡΩΜΩΝ

ΤΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΠΛΗΡΩΜΩΝ ΤΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΠΛΗΡΩΜΩΝ Oι συναλλαγές μιας χώρας με τον υπόλοιπο κόσμο, συμπεριλαμβανομένων τόσο των εμπορικών όσο και των χρηματοοικονομικών ροών, καταγράφονται στο ισοζύγιο διεθνών πληρωμών. Oι συναλλαγές

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ

ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ 1. Σε περίπτωση κατά την οποία η τιμή ενός αγαθού μειωθεί κατά 2% και η ζητούμενη ποσότητά του αυξηθεί κατά 4%, τότε η ζήτησή του είναι: α) ανελαστική. β) ελαστική. γ)

Διαβάστε περισσότερα

Οι Ολυµπιακοί Αγώνες του 2004 και οι Επιπτώσεις στον Ελληνικό Τουρισµό

Οι Ολυµπιακοί Αγώνες του 2004 και οι Επιπτώσεις στον Ελληνικό Τουρισµό ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΕΨΕΩΝ Σταδίου 24, 105 64 Αθήνα Τηλ. 331 2253, 331 0022 Fax 33 120 33 Αθήνα, 2 Απριλίου1999 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Οι Ολυµπιακοί Αγώνες του 2004 και οι Επιπτώσεις στον Ελληνικό

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομικά για Νομικούς Μέρος 2ο Η ελαστικότητα και οι εφαρμογές της

Οικονομικά για Νομικούς Μέρος 2ο Η ελαστικότητα και οι εφαρμογές της Πανεπιστήμιο Πειραιώς, Τμήμα Τραπεζικής και Χρηματοοικονομικής Διοικητικής Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα «Χρηματοοικονομική Ανάλυση για Στελέχη» Οικονομικά για Νομικούς Μέρος 2ο Η ελαστικότητα και οι εφαρμογές

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 2010-2011 Η «μικρή» επιχειρηματικότητα σε περίοδο κρίσης

Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 2010-2011 Η «μικρή» επιχειρηματικότητα σε περίοδο κρίσης Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 2010-2011 Η «μικρή» επιχειρηματικότητα σε περίοδο κρίσης Σταύρος Ιωαννίδης Στελίνα Χατζηχρήστου 26 Ιανουαρίου 2012 Παγκόσμιο Παρατηρητήριο Επιχειρηματικότητας GEM Παρατηρητήριο

Διαβάστε περισσότερα

1. Η αναδιανομή του εισοδήματος δεν είναι μία από τις βασικές οικονομικές λειτουργίες του κράτους.

1. Η αναδιανομή του εισοδήματος δεν είναι μία από τις βασικές οικονομικές λειτουργίες του κράτους. ΑΘ. ΧΑΡΙΤΩΝΙΔΗΣ : ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΕΠΑΛ 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 10Ο : ΤΑ ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ 10.1. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΣΩΣΤΟΥ ΛΑΘΟΥΣ Για τις παρακάτω προτάσεις, να γράψετε στην κόλλα σας τον αριθμό της καθεμιάς και δίπλα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ BRAND NAME ΣΤΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΑΠΟΤΙΜΗΣΗΣ ΤΩΝ ΕΙΣΗΓΜΕΝΩΝ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙΟ ΕΤΑΙΡΙΩΝ

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ BRAND NAME ΣΤΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΑΠΟΤΙΜΗΣΗΣ ΤΩΝ ΕΙΣΗΓΜΕΝΩΝ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙΟ ΕΤΑΙΡΙΩΝ INVESTMENT RESEARCH & ANALYSIS JOURNAL Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ BRAND NAME ΣΤΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΑΠΟΤΙΜΗΣΗΣ ΤΩΝ ΕΙΣΗΓΜΕΝΩΝ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙΟ ΕΤΑΙΡΙΩΝ H Ύπαρξη ενός Ισχυρού Brand Name Αποτελεί Ικανή Συνθήκη Βελτίωσης

Διαβάστε περισσότερα

Κρίση και οικονομική πολιτική

Κρίση και οικονομική πολιτική 1 Κρίση και οικονομική πολιτική Νίκος Βέττας Γενικός Διευθυντής Ι.Ο.Β.Ε. Καθηγητής, Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών (vettas@iobe.gr, www.iobe.gr, http://www.aueb.gr/users/vettas) 21 st Banking Forum ΕΙΠ

Διαβάστε περισσότερα

Σύσταση για ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ. με σκοπό να τερματιστεί η κατάσταση υπερβολικού δημοσιονομικού ελλείμματος στο Ηνωμένο Βασίλειο

Σύσταση για ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ. με σκοπό να τερματιστεί η κατάσταση υπερβολικού δημοσιονομικού ελλείμματος στο Ηνωμένο Βασίλειο ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 13.5.2015 COM(2015) 245 final Σύσταση για ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ με σκοπό να τερματιστεί η κατάσταση υπερβολικού δημοσιονομικού ελλείμματος στο Ηνωμένο Βασίλειο {SWD(2015)

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: Ύψος Φορολογικών συντελεστών στα Κράτη Μέλη της Ε.Ε. (27) -Πηγή Eurostat -

ΘΕΜΑ: Ύψος Φορολογικών συντελεστών στα Κράτη Μέλη της Ε.Ε. (27) -Πηγή Eurostat - ΕΘΝΙΚΗ ΣΥΝΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ. 105 63 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ: 210.32.59.198 FAX: 210.32.59.229 ΘΕΜΑ: Ύψος Φορολογικών συντελεστών στα Κράτη Μέλη της Ε.Ε. (27)

Διαβάστε περισσότερα

Ασκήσεις 1. Με τα δεδομένα του παρακάτω πίνακα: Τιμή (Ρ) Ποσότητα (Q D )

Ασκήσεις 1. Με τα δεδομένα του παρακάτω πίνακα: Τιμή (Ρ) Ποσότητα (Q D ) 2 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Ποια είναι η επιδίωξη του καταναλωτή και ποιοι παράγοντες την περιορίζουν; 2. Ποιος καταναλωτής ονομάζεται ορθολογικός και πότε λέμε ότι βρίσκεται σε ισορροπία; 3. Να διατυπώσετε

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτυξιακό πρότυπο και η (μη) μεταρρύθμιση της ελληνικής οικονομίας

Αναπτυξιακό πρότυπο και η (μη) μεταρρύθμιση της ελληνικής οικονομίας 1 Αναπτυξιακό πρότυπο και η (μη) μεταρρύθμιση της ελληνικής οικονομίας Νίκος Βέττας Καθηγητής Τμήματος Οικονομικής Επιστήμης, ΟΠΑ Γενικός Διευθυντής ΙΟΒΕ (http://www.aueb.gr/users/vettas, vettas@iobe.gr,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΕΠΙ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΤΟΥ ΕΡΕΥΝΗΤΗ ΣΩΤΗΡΗ ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ ΜΕ ΤΙΤΛΟ ΔΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΪΌΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ (ΓΙΑ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΕΠΙ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΤΟΥ ΕΡΕΥΝΗΤΗ ΣΩΤΗΡΗ ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ ΜΕ ΤΙΤΛΟ ΔΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΪΌΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ (ΓΙΑ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΕΠΙ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΤΟΥ ΕΡΕΥΝΗΤΗ ΣΩΤΗΡΗ ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ ΜΕ ΤΙΤΛΟ ΔΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΪΌΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ (ΓΙΑ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ) Η μελέτη έχει ως στόχο να εκτιμήσει το

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Μείωση του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος κατά 1,7% το Γ Τρίμηνο του 2009

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Μείωση του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος κατά 1,7% το Γ Τρίμηνο του 2009 ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ Πειραιάς, 4-12-2009 ΕΘΝΙΚΗΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Μείωση του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος κατά 1,7% το Γ Τρίμηνο του 2009 ΤΡΙΜΗΝΙΑΙΟΙ ΕΘΝΙΚΟΙ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΙ: Γ

Διαβάστε περισσότερα

Μακροοικονομική. Μακροοικονομική Θεωρία και Πολιτική. Αναπτύχθηκε ως ξεχωριστός κλάδος: Γιατί μελετάμε ακόμη την. Μακροοικονομική Θεωρία και

Μακροοικονομική. Μακροοικονομική Θεωρία και Πολιτική. Αναπτύχθηκε ως ξεχωριστός κλάδος: Γιατί μελετάμε ακόμη την. Μακροοικονομική Θεωρία και Μακροοικονομική Θεωρία και Πολιτική Εισαγωγή: με τι ασχολείται Ποια είναι η θέση της μακροοικονομικής σήμερα; Χρησιμότητα - γιατί μελετάμε την μακροοικονομική θεωρία; Εξέλιξη θεωρίας και σχέση με την πολιτική

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΤΟΥ ΕΥΡΩΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΤΟΥ ΕΥΡΩΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΤΟΥ ΕΥΡΩΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ Οι εµπειρογνώµονες του Ευρωσυστήµατος κατάρτισαν προβολές για τις µακροοικονοµικές εξελίξεις στη ζώνη του ευρώ, µε βάση

Διαβάστε περισσότερα

Εξελίξεις στην αγορά εργασίας

Εξελίξεις στην αγορά εργασίας Εξελίξεις στην αγορά εργασίας Κυριάκος Φιλίνης Συνέδριο με θέμα: Διάσπαση και Αποκλεισμός: Κατανοώντας και Ξεπερνώντας τις Πολύπλευρες Επιπτώσεις της Κρίσης» Αθήνα, 25 Νοεμβρίου 2015 Στόχος του προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

Η παρουσίαση των εισιτηρίων διαρκείας

Η παρουσίαση των εισιτηρίων διαρκείας Η παρουσίαση των εισιτηρίων διαρκείας Πραγματοποιήθηκε σήμερα το απόγευμα στην αίθουσα Τύπου στο γήπεδο του Αστέρα Τρίπολης από τον Πρόεδρο της ΠΑΕ Βαγγέλη Κρητικό, τον Γενικό Διευθυντή της ΠΑΕ Δημήτρη

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ. Η εξέλιξη των εισοδημάτων των μισθωτών

ΒΑΣΙΚΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ. Η εξέλιξη των εισοδημάτων των μισθωτών ΒΑΣΙΚΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Η έρευνα είχε ως στόχο την αποτύπωση των τάσεων κατανάλωσης των μισθωτών στην Ελλάδα, την καταγραφή της διαχρονικής τους εξέλιξης, τη γνώση των γενικότερων κριτηρίων που ορίζουν την

Διαβάστε περισσότερα

Σύσταση για ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Σύσταση για ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 7.7.2016 COM(2016) 293 final Σύσταση για ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ με την οποία διαπιστώνεται ότι δεν έχουν ληφθεί αποτελεσματικά μέτρα από την Πορτογαλία σε εφαρμογή της σύστασης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011

ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011 Μάθημα: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: ευτέρα, 6 Ιουνίου 2011

Διαβάστε περισσότερα

Βραχυπρόθεσμες οικονομικές διακυμάνσεις

Βραχυπρόθεσμες οικονομικές διακυμάνσεις Βραχυπρόθεσμες οικονομικές διακυμάνσεις Συναθροιστική ζήτηση και συναθροιστική προσφορά Βραχυπρόθεσμες οικονομικές διακυμάνσεις Η οικονομική δραστηριότητα μεταβάλλεται από χρόνο σε χρόνο. Τις περισσότερες

Διαβάστε περισσότερα

Μακροοικονομική Κεφάλαιο 2 Ποσοτικές Μετρήσεις και Διάρθρωση της Εθνικής Οικονομίας. 2.1 Εθνικοί Λογαριασμοί

Μακροοικονομική Κεφάλαιο 2 Ποσοτικές Μετρήσεις και Διάρθρωση της Εθνικής Οικονομίας. 2.1 Εθνικοί Λογαριασμοί Μακροοικονομική Κεφάλαιο 2 Ποσοτικές Μετρήσεις και Διάρθρωση της Εθνικής Οικονομίας 2.1 Εθνικοί Λογαριασμοί 1) Οι τρεις προσεγγίσεις αποτίμησης της οικονομικής δραστηριότητας είναι Α) προσεγγίσεις κόστους,

Διαβάστε περισσότερα

Οι αιτίες του χρέους των χωρών της περιφέρειας: Συμμετοχή στην ΟΝΕ και ελλείμματα του ιδιωτικού τομέα

Οι αιτίες του χρέους των χωρών της περιφέρειας: Συμμετοχή στην ΟΝΕ και ελλείμματα του ιδιωτικού τομέα ΣΥΝΟΨΗ 21 ΣΥΝΟΨΗ Οι αιτίες του χρέους των χωρών της περιφέρειας: Συμμετοχή στην ΟΝΕ και ελλείμματα του ιδιωτικού τομέα 1. Η αναταραχή στην Ευρωζώνη οφείλεται στην παγκόσμια κρίση χρηματιστικοποίησης η

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011 Μάθημα: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: ευτέρα, 6 Ιουνίου 2011

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑ ΠΡΙΝ ΤΙΣ ΔΙΟΡΘΩΣΕΙΣ

ΔΕΙΓΜΑ ΠΡΙΝ ΤΙΣ ΔΙΟΡΘΩΣΕΙΣ Πρόλογος Ευχαριστίες Βιογραφικά συγγραφέων ΜΕΡΟΣ 1 Εισαγωγή 1 Η οικονομική επιστήμη και η οικονομία 1.1 Πώς αντιμετωπίζουν οι οικονομολόγοι τις επιλογές 1.2 Τα οικονομικά ζητήματα 1.3 Σπανιότητα και ανταγωνιστική

Διαβάστε περισσότερα

Μακροοικονομικές προβλέψεις για την κυπριακή οικονομία

Μακροοικονομικές προβλέψεις για την κυπριακή οικονομία Μακροοικονομικές προβλέψεις για την κυπριακή οικονομία Οι μακροοικονομικές προβλέψεις για την ανάπτυξη της κυπριακής οικονομίας έχουν αναθεωρηθεί σημαντικά προς τα κάτω τόσο για το 2012 όσο και για το

Διαβάστε περισσότερα

Οι αυξανόµενες οικονοµικές σχέσεις µε τη ΝΑ Ευρώπη τροφοδοτούν την ανάπτυξη της ελληνικής οικονοµίας

Οι αυξανόµενες οικονοµικές σχέσεις µε τη ΝΑ Ευρώπη τροφοδοτούν την ανάπτυξη της ελληνικής οικονοµίας ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ (008) ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Οι αυξανόµενες οικονοµικές σχέσεις µε τη ΝΑ Ευρώπη τροφοδοτούν την ανάπτυξη της ελληνικής οικονοµίας 12 10 8 6 4 2 0-2 % 1999 Η δυναµική ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Μεγιστοποίησε η Ελληνική Κυβέρνηση τα Έσοδα από την Εκχώρηση των Τεσσάρων Τηλεοπτικών Αδειών; Γρηγόρης Θ. Παπανίκος

Μεγιστοποίησε η Ελληνική Κυβέρνηση τα Έσοδα από την Εκχώρηση των Τεσσάρων Τηλεοπτικών Αδειών; Γρηγόρης Θ. Παπανίκος Μεγιστοποίησε η Ελληνική Κυβέρνηση τα Έσοδα από την Εκχώρηση των Τεσσάρων Τηλεοπτικών Αδειών; Γρηγόρης Θ. Παπανίκος (5 Σεπτεμβρίου 2016) Δεν χωρεί αμφιβολία ότι οι τηλεοπτικές και ραδιοφωνικές συχνότητες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΕΜΠΟΡΙΟ, ΜΑΡΤΙΟΣ 2011

ΠΑΡΕΜΠΟΡΙΟ, ΜΑΡΤΙΟΣ 2011 ΠΑΡΕΜΠΟΡΙΟ, ΜΑΡΤΙΟΣ 2011 Είναι γεγονός ότι τις πρόσφατες περιόδους ο επιχειρηματικός κόσμος αντιμετωπίζει πολλές προκλήσεις τόσο σε μακροοικονομικό όσο και σε μικροοικονομικό επίπεδο, μέσα από τις οποίες

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ 17/7/2014

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ 17/7/2014 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ 17/7/2014 ΕΡΕΥΝΑ ΤΟΥ ΙΝΕ / ΓΣΕΕ ΜΕ ΘΕΜΑ : Η ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΤΗΣ ΜΙΣΘΩΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Τη δραστική μείωση του εισοδήματος και της καταναλωτικής δύναμης των μισθωτών σε σχέση

Διαβάστε περισσότερα

από την ποσοστιαία μεταβολή της ζητούμενης ποσότητας προς την ποσοστιαία Σχέση ελαστικότητας ζήτησης και κλίση της καμπύλης ζήτησης.

από την ποσοστιαία μεταβολή της ζητούμενης ποσότητας προς την ποσοστιαία Σχέση ελαστικότητας ζήτησης και κλίση της καμπύλης ζήτησης. ΕΛΑΣΤΙΚΟΤΗΤΑ ΖΗΤΗΣΗΣ Ορισμός: Η ελαστικότητα ζήτησης, ενός αγαθού ως προς την τιμή του δίνεται από την ποσοστιαία μεταβολή της ζητούμενης ποσότητας προς την ποσοστιαία μεταβολή της τιμής του. Δηλαδή %

Διαβάστε περισσότερα

1. Σκοπός της οικονομικής ανάπτυξης είναι η αύξηση του εισοδήματος των εργαζομένων.

1. Σκοπός της οικονομικής ανάπτυξης είναι η αύξηση του εισοδήματος των εργαζομένων. ΑΘ. ΧΑΡΙΤΩΝΙΔΗΣ : ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΕΠΑΛ 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1Ο : ΒΑΣΙΚΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ 1.1. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΣΩΣΤΟΥ ΛΑΘΟΥΣ Στις παρακάτω ερωτήσεις να σημειώσετε το χαρακτηρισμό Σ (σωστό) ή Λ (λάθος). 1.

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΩΣΗ & ΙΟΙΚΗΣΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΤΕΛΕΧΟΣ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ: ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΕΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ - ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ. αθλητικός µάνατζερ

ΟΡΓΑΝΩΣΗ & ΙΟΙΚΗΣΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΤΕΛΕΧΟΣ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ: ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΕΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ - ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ. αθλητικός µάνατζερ ΟΡΓΑΝΩΣΗ & ΙΟΙΚΗΣΗ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΤΕΛΕΧΟΣ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ: ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΕΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ - ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ Θα παρουσιαστεί ο ρόλος του αθλητικού µάνατζερ Οι εξειδικευµένες υπηρεσίες που µπορεί να

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΙΙ

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΙΙ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΙΙ Μαρία Πεμπετζόγλου Επίκουρη Καθηγήτρια Κομοτηνή 2011-12 ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Ορισμός: Η μελέτη της οικονομίας ως συνόλου. Η

Διαβάστε περισσότερα

Θέσεις - τριμηνιαία επιθεώρηση Οικονομική συγκυρία: Η εξέλιξη των βασικών μεγεθών Ηλίας Ιωακείμογλου

Θέσεις - τριμηνιαία επιθεώρηση Οικονομική συγκυρία: Η εξέλιξη των βασικών μεγεθών Ηλίας Ιωακείμογλου Οικονομική συγκυρία: η εξέλιξη των βασικών μεγεθών του Ηλία Ιωακείμογλου Από το 1994, η ελληνική οικονομία έχει εισέλθει σε φάση ήπιας ανάκαμψης: το ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 1,5% και το 1995 προβλέπεται να φθάσει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΑΘΛΗΤΙΚΟΥ ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΑΘΛΗΤΙΚΟΥ ΜΑΝΑΤΖΕΡ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΑΘΛΗΤΙΚΟΥ ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΑΘΛΗΤΙΚΟΥ ΜΑΝΑΤΖΕΡ ΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΤΕΛΕΧΟΣ ΤΟΥ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ: ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΕΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ - ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ Θα παρουσιαστεί ο ρόλος του αθλητικού µάνατζερ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΕΠΙΔΟΣΕΩΝ ΟΔΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΜΕ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΥΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥΣ ΔΕΙΚΤΕΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΕΠΙΔΟΣΕΩΝ ΟΔΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΜΕ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΥΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥΣ ΔΕΙΚΤΕΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ ΚΑΙ ΣΥΓΚΟΙΝΩΝΙΑΚΗΣ ΥΠΟΔΟΜΗΣ ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΕΠΙΔΟΣΕΩΝ ΟΔΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΜΕ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΥΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥΣ ΔΕΙΚΤΕΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΙΩΑΝΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Τ.Σ. (Θ.Κ.

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Τ.Σ. (Θ.Κ. ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Τ.Σ. (Θ.Κ.) ΙΙ Μάθημα: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ημερομηνία και ώρα εξέτασης:

Διαβάστε περισσότερα

Βραχυχρόνιες προβλέψεις του πραγματικού ΑΕΠ χρησιμοποιώντας δυναμικά υποδείγματα παραγόντων

Βραχυχρόνιες προβλέψεις του πραγματικού ΑΕΠ χρησιμοποιώντας δυναμικά υποδείγματα παραγόντων Βραχυχρόνιες προβλέψεις του πραγματικού ΑΕΠ χρησιμοποιώντας δυναμικά υποδείγματα παραγόντων 1. Εισαγωγή Αθανάσιος Καζάνας και Ευθύμιος Τσιώνας Τα υποδείγματα παραγόντων χρησιμοποιούνται ευρέως στη διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΕΡΓΙΑ ΚΑΙ ΕΜΒΑΘΥΝΣΗ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ (2008-2014)

ΑΝΕΡΓΙΑ ΚΑΙ ΕΜΒΑΘΥΝΣΗ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ (2008-2014) ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ Κ. Κούνεβα Ευρωβουλευτής ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Τομέας ΑΚΕΔ, Σπουδαστήριο Οικονομίας ΑΝΕΡΓΙΑ ΚΑΙ ΕΜΒΑΘΥΝΣΗ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ (2008-2014)

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΒΔΟΜΟ ΑΚΑΘΑΡΙΣΤΟ ΕΓΧΩΡΙΟ ΠΡΟΙΟΝ. 1. Τι πρέπει να κατανοήσει o μαθητής

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΒΔΟΜΟ ΑΚΑΘΑΡΙΣΤΟ ΕΓΧΩΡΙΟ ΠΡΟΙΟΝ. 1. Τι πρέπει να κατανοήσει o μαθητής ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΒΔΟΜΟ ΑΚΑΘΑΡΙΣΤΟ ΕΓΧΩΡΙΟ ΠΡΟΙΟΝ 1. Τι πρέπει να κατανοήσει o μαθητής Είναι το πρώτο κεφάλαιο που εξετάζει τα οικονομικά φαινόμενα από μια διαφορετική οπτική, τη μακροοικονομική, και προσεγγίζει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Κ Υ Π Ρ Ο Υ. A. Έρευνες Οικονομικής Συγκυρίας * Μάιος 2011

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Κ Υ Π Ρ Ο Υ. A. Έρευνες Οικονομικής Συγκυρίας * Μάιος 2011 Τεύχος 33 Μάιος 211 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Κ Υ Π Ρ Ο Υ ΚΕΝΤΡΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ A. Έρευνες Οικονομικής Συγκυρίας * Μάιος 211 Οι Έρευνες Οικονομικής Συγκυρίας στοχεύουν στην αποτύπωση των αντιλήψεων των επιχειρηματιών

Διαβάστε περισσότερα

Σύσταση για ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ. για την κατάργηση της απόφασης 2009/416/ΕΚ σχετικά με την ύπαρξη υπερβολικού ελλείμματος στην Ιρλανδία

Σύσταση για ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ. για την κατάργηση της απόφασης 2009/416/ΕΚ σχετικά με την ύπαρξη υπερβολικού ελλείμματος στην Ιρλανδία ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 18.5.2016 COM(2016) 297 final Σύσταση για ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ για την κατάργηση της απόφασης 2009/416/ΕΚ σχετικά με την ύπαρξη υπερβολικού ελλείμματος στην Ιρλανδία Σύσταση

Διαβάστε περισσότερα

Επανάληψη ΕΣΔΔΑ με ασκήσεις πολλαπλής επιλογής 1. Στην Οικονομική επιστήμη ως οικονομικό πρόβλημα χαρακτηρίζουμε:

Επανάληψη ΕΣΔΔΑ με ασκήσεις πολλαπλής επιλογής 1. Στην Οικονομική επιστήμη ως οικονομικό πρόβλημα χαρακτηρίζουμε: 3 Επανάληψη ΕΣΔΔΑ με ασκήσεις πολλαπλής επιλογής 1. Στην Οικονομική επιστήμη ως οικονομικό πρόβλημα χαρακτηρίζουμε: α) Την έλλειψη χρημάτων που αντιμετωπίζει μια οικονομία β) Την έλλειψη χρημάτων που αντιμετωπίζει

Διαβάστε περισσότερα

Σύντομος πίνακας περιεχομένων

Σύντομος πίνακας περιεχομένων Σύντομος πίνακας περιεχομένων Πρόλογος 19 Οδηγός περιήγησης 25 Πλαίσια 28 Ευχαριστίες της ενδέκατης αγγλικής έκδοσης 35 Βιογραφικά συγγραφέων 36 ΜΕΡΟΣ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 37 1 Η οικονομική επιστήμη και η οικονομία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΑΘΛΗΤΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΩΝ & ΣΤΕΛΕΧΩΝ

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΑΘΛΗΤΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΩΝ & ΣΤΕΛΕΧΩΝ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΑΘΛΗΤΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΩΝ & ΣΤΕΛΕΧΩΝ ΠΡΩΤΟ ΔΙΕΘΝΕΣ ΣΥΝΕΔΡΙΟ «ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΟΥ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ» Αθήνα, 19 20 Φεβρουαρίου 2001 Υπό την Αιγίδα του Πρύτανη του Οικονομικού Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ. Τριμηνιαία Έρευνα. Α Τρίμηνο 2012

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ. Τριμηνιαία Έρευνα. Α Τρίμηνο 2012 ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ Τριμηνιαία Έρευνα Α Τρίμηνο 2012 Αθήνα, Απρίλιος 2012 2 Έρευνα Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης Α Τρίμηνο 2012 3 4 ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΡΕΥΣΤΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ Ο ΠΙΣΤΩΤΙΚΟΣ ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΣΤΟ ΤΡΑΠΕΖΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Ο ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΡΕΥΣΤΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ Ο ΠΙΣΤΩΤΙΚΟΣ ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΣΤΟ ΤΡΑΠΕΖΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Ομοσπονδία Τραπεζοϋπαλληλικών Οργανώσεων Ελλάδος Ο ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΡΕΥΣΤΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ Ο ΠΙΣΤΩΤΙΚΟΣ ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΣΤΟ ΤΡΑΠΕΖΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Η ΜΕΓΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΣΥΜΦΕΡΟΝΤΟΣ ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5. Αποταμίευση και επένδυση σε μια ανοικτή οικονομία

Κεφάλαιο 5. Αποταμίευση και επένδυση σε μια ανοικτή οικονομία Κεφάλαιο 5 Αποταμίευση και επένδυση σε μια ανοικτή οικονομία Περίγραμμα κεφαλαίου Ισοζύγιο Πληρωμών Ισορροπία της αγοράς αγαθών σε μια ανοικτή οικονομία Αποταμίευση και επένδυση σε μια μικρή ανοικτή οικονομία

Διαβάστε περισσότερα

Δ. Κ. ΜΑΡΟΥΛΗΣ Διευθυντής Διεύθυνση Οικονομικών Μελετών Alpha Bank. H Ελληνική Εμπειρία ως Οδηγός για την Κύπρο

Δ. Κ. ΜΑΡΟΥΛΗΣ Διευθυντής Διεύθυνση Οικονομικών Μελετών Alpha Bank. H Ελληνική Εμπειρία ως Οδηγός για την Κύπρο Δ. Κ. ΜΑΡΟΥΛΗΣ Διευθυντής Διεύθυνση Οικονομικών Μελετών Alpha Bank H Ελληνική Εμπειρία ως Οδηγός για την Κύπρο Διάρθρωση Παρουσίασης Α. Γιατί επιδιώκεται η ένταξη στη Ζώνη του Ευρώ από μικρές οικονομίες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΑ ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ

ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΑ ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΑ ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ 1ο Παράδειγµα κριτηρίου αξιολόγησης (µάθηµα της ηµέρας) Σκοπός της εξέτασης: Η αξιολόγηση της γνώσης του µαθητή σχετικά µε το περιεχόµενο της παραγράφου 1.6:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΚΑΤΟΙΚΙΑΣ: ΕΛΠΙΔΕΣ ΑΝΑΚΑΜΨΗΣ ΑΠΟ ΤΑ ΜΕΣΑ ΤΟΥ 2010

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΚΑΤΟΙΚΙΑΣ: ΕΛΠΙΔΕΣ ΑΝΑΚΑΜΨΗΣ ΑΠΟ ΤΑ ΜΕΣΑ ΤΟΥ 2010 ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ Διεύθυνση Στρατηγικής και Οικονομικής Ανάλυσης ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΚΑΤΟΙΚΙΑΣ: ΕΛΠΙΔΕΣ ΑΝΑΚΑΜΨΗΣ ΑΠΟ ΤΑ ΜΕΣΑ ΤΟΥ 1 Η οικοδομή έχει εισέλθει σε περίοδο σημαντικής διόρθωσης Η οικοδομική

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΡΙΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ

ΚΥΡΙΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΥΡΙΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ Μακροοικονοµική Η µελέτη της οικονοµίαςωςσυνόλου. Ασχολείται µε συνολικά µεγέθη της οικονοµίας. ΠΛΗΘΩΡΙΣΜΟΣ Ο ρυθµός µεταβολής του γενικού επιπέδου τιµών. ΑΝΕΡΓΙΑ Είναι

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση της αµεροληψίας των Ελλήνων διαιτητών σε µη-επαγγελµατικούς ποδοσφαιρικούς αγώνες: 1 Ένωση Ποδοσφαιρικών Σωµατείων Αργολίδας.

Αξιολόγηση της αµεροληψίας των Ελλήνων διαιτητών σε µη-επαγγελµατικούς ποδοσφαιρικούς αγώνες: 1 Ένωση Ποδοσφαιρικών Σωµατείων Αργολίδας. Αξιολόγηση της αµεροληψίας των Ελλήνων διαιτητών σε µη-επαγγελµατικούς ποδοσφαιρικούς αγώνες: Η περίπτωση της Ένωσης Ποδοσφαιρικών Σωµατείων Αργολίδας. Αρµατάς Βασίλης 1, Αποστολόπουλος Ιωάννης 1, Φράγκος

Διαβάστε περισσότερα

Ανδρέας Ταπραντζής. Διευθύνων Σύμβουλος ΕΛΤΑ Α.Ε. Πρόεδρος Παγκόσμιου Ταχυδρομικού Συμβουλίου. Ημερίδα ΕΕΤΤ

Ανδρέας Ταπραντζής. Διευθύνων Σύμβουλος ΕΛΤΑ Α.Ε. Πρόεδρος Παγκόσμιου Ταχυδρομικού Συμβουλίου. Ημερίδα ΕΕΤΤ Οι επιπτώσεις της διεθνούς οικονομικής κρίσης στην παγκόσμια ταχυδρομική αγορά και το ρυθμιστικό της πλαίσιο Ανδρέας Ταπραντζής Διευθύνων Σύμβουλος ΕΛΤΑ Α.Ε. Πρόεδρος Παγκόσμιου Ταχυδρομικού Συμβουλίου

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΚΡΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ 2 ΝΙΚΟΣ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΑΚΗΣ. ΔΕΥΤΕΡΑ κ ΤΕΤΑΡΤΗ 1 2 ΜΜ

ΜΑΚΡΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ 2 ΝΙΚΟΣ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΑΚΗΣ. ΔΕΥΤΕΡΑ κ ΤΕΤΑΡΤΗ 1 2 ΜΜ ΜΑΚΡΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ 2 ΝΙΚΟΣ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΑΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ: ΩΡΕΣ ΓΡΑΦΕΙΟΥ: ΔΕΥΤΕΡΑ κ ΤΕΤΑΡΤΗ 11 1 ΜΜ ΤΕΤΑΡΤΗ 5 7 ΜΜ ΔΕΥΤΕΡΑ κ ΤΕΤΑΡΤΗ 1 2 ΜΜ Θεωρητικές Υποθέσεις, Διαγράμματα, Παραδείγματα Ανάλυση, Μαθηματικά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ Α. ΔΙΑΚΡΙΣΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ - ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ Α. ΔΙΑΚΡΙΣΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ - ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ 1 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦ. 2 ο : Η ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ - 2.1.: ΤΟ ΑΕΠ & Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΥΗΜΕΡΙΑ Α. ΔΙΑΚΡΙΣΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ - ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ Η οικονομική ανάλυση διακρίνεται σε μικροοικονομική

Διαβάστε περισσότερα

Η Συνδικαλιστική Οργάνωση ΙΙΙ

Η Συνδικαλιστική Οργάνωση ΙΙΙ Κέντρο Επαγγελματική Κατάρτισης ΣΕΚ Συνδικαλιστική Σχολή Μιχαλάκης Ιωάννου» Η Συνδικαλιστική Οργάνωση ΙΙΙ Εξελίξεις και προοπτικές της κυπριακής οικονομίας (αναθεωρημένα στοιχεία) Συνδικαλιστική Σχολή

Διαβάστε περισσότερα

INEK ΠΕΟ Ε Τ Η Σ Ι Α Ε Κ Θ Ε Σ Η 2 0 11. Οι δανειακές ανάγκες του δημοσίου στην Κύπρο το 2010 ήταν από τις χαμηλότερες σε διεθνή σύγκριση EU 27

INEK ΠΕΟ Ε Τ Η Σ Ι Α Ε Κ Θ Ε Σ Η 2 0 11. Οι δανειακές ανάγκες του δημοσίου στην Κύπρο το 2010 ήταν από τις χαμηλότερες σε διεθνή σύγκριση EU 27 Gr Ε Τ Η Σ Ι Α Ε Κ Θ Ε Σ Η 2 0 11 10,5 UK 10,4 E 9,2 P 9,1 SK 7,9 F 7,0 EU 27 6,4 Euro area 6,0 SL 5,6 NL 5,4 CY 5,3 I 4,6 A 4,6 B 4,1 D 3,3 2,7 DK 2,5 FIN Οι δανειακές ανάγκες του δημοσίου στην Κύπρο

Διαβάστε περισσότερα

«Ποιότητα και Κερδοφορία των Ξενοδοχειακών Επιχειρήσεων στην Ελλάδα»

«Ποιότητα και Κερδοφορία των Ξενοδοχειακών Επιχειρήσεων στην Ελλάδα» «Ποιότητα και Κερδοφορία των Ξενοδοχειακών Επιχειρήσεων στην Ελλάδα» Γκίκας Α. Χαρδούβελης Καθηγητής, Τμήμα Χρηματοοικονομικής και Τραπεζικής Διοικητικής Παν. Πειραιώς Οικονομικός Σύμβουλος Ομίλου Eurobank

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Οικονομική Ανάλυση

Εισαγωγή στην Οικονομική Ανάλυση Εθνικό & Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εισαγωγή στην Οικονομική Ανάλυση Διάλεξη 12 Νίκος Θεοχαράκης Δεκέμβριος 2014 Μέτρηση κόστους ζωής Το κόστος ζωής σε νομισματικές μονάδες μπορεί να αυξάνεται ενίοτε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ 7 η Μελέτη «Εξελίξεις και Τάσεις της Αγοράς»

ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ 7 η Μελέτη «Εξελίξεις και Τάσεις της Αγοράς» ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ 7 η Μελέτη «Εξελίξεις και Τάσεις της Αγοράς» Εισαγωγή: Η 7η Μελέτη «Εξελίξεις και Τάσεις της Αγοράς» εκπονήθηκε από το Κέντρο Στήριξης Επιχειρηματικότητας του Δήμου Αθηναίων τον Οκτώβριο

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών

Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα 2013 Τμήμα Οργάνωσης & Διαχείρισης Αθλητισμού Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Οργάνωση & Διοίκηση Αθλητικών Οργανισμών & Επιχειρήσεων Τάκης Αλεξόπουλος Επίκουρος Καθηγητής. Οργανωτική

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση του προβλήματος

Παρουσίαση του προβλήματος Εισαγωγή Κατά τον Martin (2013) ο φίλαθλος χρησιμοποιεί το άθλημα που παρακολουθεί και συγκεκριμένα την ομάδα ή τον αθλητή ως μέσο απόδρασης από τη καθημερινότητα, ως μέσο διασκέδασης, αίσθηση του επιτεύγματος,

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2007

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2007 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2007 Μάθημα: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Σάββατο, 2 Ιουνίου 2007

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομικά για Νομικούς Μέρος 1ο Οι δυνάμεις της προσφοράς και της ζήτησης

Οικονομικά για Νομικούς Μέρος 1ο Οι δυνάμεις της προσφοράς και της ζήτησης Πανεπιστήμιο Πειραιώς, Τμήμα Τραπεζικής και Χρηματοοικονομικής Διοικητικής Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα «Χρηματοοικονομική Ανάλυση για Στελέχη» Οικονομικά για Νομικούς Μέρος 1ο Οι δυνάμεις της προσφοράς και

Διαβάστε περισσότερα

'Ολα τα σκληρά νέα μέτρα για την διάσωση της οικονομίας, και τα ποσά που θα εξοικονομηθούν από αυτά.

'Ολα τα σκληρά νέα μέτρα για την διάσωση της οικονομίας, και τα ποσά που θα εξοικονομηθούν από αυτά. Ολα τα σκληρά νέα μέτρα για την διάσωση της οικονομίας, και τα ποσά που θα εξοικονομηθούν από αυτά. Η Ελλάδα, με τη συμφωνία του προγράμματος οικονομικής πολιτικής ολοκληρώνει σχεδόν τις διαδικασίες που

Διαβάστε περισσότερα

25. Μία τυπική επιχείρηση που λειτουργεί σε καθεστώς τέλειου ανταγωνισμού, στη μακροχρόνια θέση ισορροπίας της: α. πραγματοποιεί θετικά οικονομικά κέρδη. β. πραγματοποιεί μηδενικά οικονομικά κέρδη. γ.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΈΣ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΤΟΥ ΕΥΡΩΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΈΣ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΤΟΥ ΕΥΡΩΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΈΣ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΤΟΥ ΕΥΡΩΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ Οι εµπειρογνώµονες του Ευρωσυστήµατος κατάρτισαν προβολές για τις µακροοικονοµικές εξελίξεις στη ζώνη του ευρώ, µε βάση

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνική κρίση και τραπεζικό σύστημα

Ελληνική κρίση και τραπεζικό σύστημα Ελληνική κρίση και τραπεζικό σύστημα Γκίκας Α. Χαρδούβελης 1 ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΤΡΑΠΕΖΕΣ: ΑΝΤΕΧΟΥΝ ΤΗ ΔΙΕΘΝΗ ΚΡΙΣΗ, ΥΠΟΚΥΠΤΟΥΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ Αποτελέσματα: Τραπεζικοί Όμιλοι (4 συστημικές τράπεζες) ml. 2008 2009

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΛΗΡΩΣΗ ΘΕΣΕΩΝ ΗΜΟΣΙΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΤΟΥ ΗΜΟΣΙΟΥ TOMEΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΠΕ ΕΞΕΤΑΣΗ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ: «OIKONOMIKH»

ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΛΗΡΩΣΗ ΘΕΣΕΩΝ ΗΜΟΣΙΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΤΟΥ ΗΜΟΣΙΟΥ TOMEΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΠΕ ΕΞΕΤΑΣΗ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ: «OIKONOMIKH» ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΛΗΡΩΣΗ ΘΕΣΕΩΝ ΗΜΟΣΙΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΤΟΥ ΗΜΟΣΙΟΥ TOMEΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΠΕ ΕΞΕΤΑΣΗ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ: «OIKONOMIKH»

Διαβάστε περισσότερα

Περιφερειακή Ανάπτυξη

Περιφερειακή Ανάπτυξη ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Περιφερειακή Ανάπτυξη Διάλεξη 2: Οικονομική Ανάπτυξη και Οικονομική Μεγέθυνση (κεφάλαιο 1, Πολύζος Σεραφείμ) Δρ. Βασιλείου Έφη Τμήμα Οργάνωση και Διοίκηση Επιχειρήσεων Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Εισόδημα Κατανάλωση 1500 500 1600 600 1300 450 1100 400 600 250 700 275 900 300 800 352 850 400 1100 500

Εισόδημα Κατανάλωση 1500 500 1600 600 1300 450 1100 400 600 250 700 275 900 300 800 352 850 400 1100 500 Εισόδημα Κατανάλωση 1500 500 1600 600 1300 450 1100 400 600 250 700 275 900 300 800 352 850 400 1100 500 Πληθυσμός Δείγμα Δείγμα Δείγμα Ο ρόλος της Οικονομετρίας Οικονομική Θεωρία Διατύπωση της

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ Χωρίζεται σε δύο μεγάλες περιοχές: -ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ -ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Η συμπεριφορά της οικονομικής μονάδας (καταναλωτής, νοικοκυριό, επιχείρηση, αγορά). Εξετάζει θέματα

Διαβάστε περισσότερα

Ειδικότερα, σημειώνουμε τις ακόλουθες παρατηρήσεις επί των σκέψεων για τις τροποποιήσεις του Α.Ν.:

Ειδικότερα, σημειώνουμε τις ακόλουθες παρατηρήσεις επί των σκέψεων για τις τροποποιήσεις του Α.Ν.: Αναπτυξιακός Νόμος (6/2002) Ο ΣΕΤΕ θέλοντας να συμβάλει θετικά στις αλλαγές του Αναπτυξιακού Νόμου υπέβαλε μια σειρά προτάσεων, εκφράζοντας τις θέσεις των επιχειρήσεων από ολόκληρο το τουριστικό φάσμα.

Διαβάστε περισσότερα