Πως επιτυγχάνουµε απώλεια βάρους στον παχύσαρκο διαβητικό ασθενή

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Πως επιτυγχάνουµε απώλεια βάρους στον παχύσαρκο διαβητικό ασθενή"

Transcript

1 25 Πως επιτυγχάνουµε απώλεια βάρους στον παχύσαρκο διαβητικό ασθενή Δ. ΦΛΩΡΑΚΗΣ 1, ΕΛΕΝΗ ΠΑΝΤΑΖΗ 2, Η. ΚΑΤΣΙΚΗΣ 3, Δ. ΠΑΝΙΔΗΣ 4 1 Ενδοκρινολόγος, Συνεργάτης Μονάδας Ενδοκρινολογίας και Ανθρώπινης Αναπαραγωγής, Β Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης 2 Ενδοκρινολόγος, Αναπληρώτρια Διευθύντρια, Β Ενδοκρινολογικό Τμήμα, Νοσοκομείο «Αλεξάνδρα» 3 Μαιευτήρας-Γυναικολόγος, Διδάκτορας Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, Μονάδα Ενδοκρινολογίας και Ανθρώπινης Αναπαραγωγής, Β Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική, «Ιπποκράτειο» Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης 4 Καθηγητής Ενδοκρινολογίας, Μονάδα Ενδοκρινολογίας και Ανθρώπινης Αναπαραγωγής, Β Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, «Ιπποκράτειο» Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ισχυρή συσχέτιση παχυσαρκίας και σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 έχει διαπιστωθεί σε πολλές επιδημιολογικές μελέτες. Ο σημαντικός ρόλος των διατρο- Η φικών αλλαγών στην ανθρώπινη εξέλιξη, ιδιαίτερα στην αυξημένη επίπτωση της παχυσαρκίας και του σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2, εξηγείται από την υπόθεση του οικονομικού γονιδίου (thrifty gene hypothesis) που διατυπώθηκε για πρώτη φορά από τον ερευνητή Neel. Με βάση αυτή τη θεωρία, σε όλη τη διάρκεια της εξελικτικής πορείας του ανθρώπινου είδους, το οικονομικό γονίδιο είναι υπεύθυνο για τη αποθήκευση ενέργειας ως λίπος σε περιόδους αφθονίας τροφής, με σκοπό τη χρησιμοποίηση αυτής της ενέργειας σε περιόδους έλλειψης τροφής, που ήταν συχνή στους πρόγονους του σημερινού ανθρώπου. Η φαινοτυπική έκφραση του οικονομικού γονιδίου είναι η αντίσταση στη δράση της ινσουλίνης και η υπερινσουλιναιμία. Η διατροφή των ανθρώπων επί χιλιετίες περιλάμβανε κυρίως πρωτεΐνες και λιγότερο υδατάνθρακες. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα την αύξηση της ηπατικής παραγωγής γλυκόζης και τη μείωση της χρησιμοποίησης της γλυκόζης από τους περιφερικούς ιστούς, με αποτέλεσμα την εμφάνιση της αντίστασης στη δράση της ινσουλίνης. Είναι γνωστό, ότι οι πρωτεΐνες διεγείρουν την μεταγευματική έκκριση ινσουλίνης και γλυκαγόνου, ενώ λίγο επηρεάζουν τη γλυκόζη στο πλάσμα. Στη συνέχεια η ανάπτυξη της γεωργίας παγκοσμίως είχε ως αποτέλεσμα -301-

2 ΕΝΤΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑ: 12ΟΣ ΚΥΚΛΟΣ - Σ ΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ σημαντικές αλλαγές στη διατροφή των ανθρώπων, με σημαντική αύξηση στη κατανάλωση υδατανθράκων. Ο σύγχρονος τρόπος ζωής, με τη καθιστική ζωή και τη κατανάλωση υδατανθράκων υψηλής θερμιδικής αξίας και κεκορεσμένων λιπαρών οξέων, έχει ως αποτέλεσμα την εμφάνιση της μεταγευματικής υπερινσουλιναιμίας, με αποτέλεσμα η επιθυμητή αντίσταση στη δράση της ινσουλίνης για λόγους αποθήκευσης ενέργειας στους προγόνους μας, να θεωρείται πλέον σοβαρό μειονέκτημα για την εμφάνιση του σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 και της παχυσαρκίας, που προδιαθέτουν στην ανάπτυξη του μεταβολικού συνδρόμου. Ο βαθμός συμμετοχής του κληρονομικού και γενετικού παράγοντα στην εκδήλωση της παχυσαρκίας και του σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 είναι δεδομένος και μη τροποποιήσιμος, ενώ η επίδραση του περιβάλλοντος, δηλαδή ο τρόπος ζωής, είναι επίσης δεδομένος αλλά τροποποιείται και αποτελεί τον κύριο στόχο στην αντιμετώπιση της παχυσαρκίας και του σακχαρώδη διαβήτη. 2. ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΣΤΟΝ ΔΙΑΒΗ- ΤΙΚΟ ΑΣΘΕΝΗ Η αντιμετώπιση της παχυσαρκίας στον διαβητικό ασθενή, περιλαμβάνει καταρχήν αλλαγή του τρόπου ζωής μέσω αύξησης της καθημερινής σωματικής δραστηριότητας και κατάλληλης διατροφής (υποθερμιδική δίαιτα), τροποποίηση της συμπεριφοράς, ψυχολογική υποστήριξη και συμπληρωματική φαρμακευτική ή/και χειρουργική θεραπεία όταν απαιτείται. Η προσπάθεια είναι να προσλαμβάνεται λιγότερη ενέργεια από αυτή που καταναλώνεται καθημερινά, με σκοπό την σταδιακή απώλεια του σωματικού βάρους. Σε μια πρόσφατη δημοσίευση που αφορά τις οδηγίες αντιμετώπισης της υπεργλυκαιμίας σε διαβητικούς τύπου 2 ασθενείς, αναφέρεται ότι, το πρώτο βήμα θα πρέπει να είναι η αλλαγή του τρόπου ζωής, με σκοπό την ελάττωση του σωματικού βάρους. Είναι γνωστό, ότι με την αύξηση της ηλικίας παρατηρείται μια σταδιακή αύξηση του σωματικού βάρους, που είναι της τάξεως του 0.5 έως 1 χιλιόγραμμα (Kg) ανά έτος, μετά την ηλικία των 30 ετών. Επομένως, η διατήρηση του σωματικού βάρους με την αύξηση της ηλικίας θεωρείται επιτυχία. Η προσπάθεια απώλεια βάρους χωρίζεται σε δυο φάσεις. Αρχικά, υπάρχει προσπάθεια απώλεια βάρους, η οποία συνήθως στους πρώτους 6 μήνες είναι σημαντική, ενώ μετά υπάρχει δυσκολία στην περεταίρω απώλεια του σωματικού βάρους και αυτό οφείλεται στην φυσιολογική προσαρμογή του οργανισμού με την πτώση του ημερήσιου βασικού μεταβολισμού, φαινόμενο plateau, που παρατηρείται μετά από απώλεια βάρους. Στη συνέχεια υπάρχει η δεύτερη φάση, που είναι και πιο δύσκολη, με σκοπό τη διατήρηση της αρχικής απώλειας βάρους. Όσο μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, ιδανικά δια βίου, διατηρηθεί η απώλεια βάρους, τόσο πιο αποτελεσματική θεωρείται η θεραπευτική παρέμβαση που έγινε σε ένα παχύσαρκο άτομο. Ο γενικός κανόνας είναι απώλεια βάρους κατά Kg εβδομαδιαίως και αυτό -302-

3 Δ. ΦΛΩΡΑΚΗΣ, ΕΛΕΝΗ ΠΑΝΤΑΖΗ, Η. ΚΑΤΣΙΚΗΣ, Δ. ΠΑΝΙΔΗΣ: ΠΩΣ ΕΠΙΤΥΓΧΑΝΟΥΜΕ ΑΠΩΛΕΙΑ ΒΑΡΟΥΣ ΣΤΟΝ ΠΑΧΥΣΑΡΚΟ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟ ΑΣΘΕΝΗ μεταφράζεται σε ένα εβδομαδιαίο έλλειμμα 3500 έως χιλιοθερμίδων (Kcal). Ο αρχικός στόχος θα πρέπει να είναι η μέτρια απώλεια 5% έως 10% του αρχικού σωματικού βάρους, μια και έχει βρεθεί σε πολλές μελέτες ότι η μέτρια απώλεια βάρους μειώνει στατιστικώς σημαντικά το κίνδυνο εμφάνισης νοσημάτων που συνοδεύουν τη παχυσαρκία, όπως είναι η καρδιαγγειακή νόσος, ο σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2, η αρτηριακή υπέρταση, η δυσλιπιδαιμία, η εκφυλιστική οστεοαρθρίτιδα και το σύνδρομο άπνοιας στον ύπνο. Με βάση τα δεδομένα της μεγάλης πολυκεντρικής μελέτης UKPDS που έγινε στη Μ. Βρετανία, βρέθηκε ότι μείωση 1% της γλυκοζυλιωμένης αιμοσφαιρίνης (HbA1c) είναι κλινικά σημαντική, διότι οδηγεί σε μείωση κατά 21% όλων των επιπλοκών του σακχαρώδη διαβήτη και ειδικότερα σε μείωση κατά 35% της μικροαγγειοπάθειας. Σε μια μελέτη όπου εκτιμήθηκε η μείωση της συνολικής θνησιμότητας σε παχύσαρκους ασθενείς που έχασαν έως 10 Kg, διαπιστώθηκε μείωση κατά 20% στη συνολική θνησιμότητα και μείωση κατά 44% των παθήσεων που σχετίζονται με το σακχαρώδη διαβήτη τύπου ΔΙΑΤΡΟΦΗ - ΔΙΑΙΤΗΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΠΑΧΥΣΑΡΚΟΥ ΔΙΑ- ΒΗΤΙΚΟΥ ΑΣΘΕΝΗ Η διατροφή (διαιτολόγιο) ενός παχύσαρκου διαβητικού ασθενή, θα πρέπει να είναι ισορροπημένη, όπως και σε ένα μη διαβητικό παχύσαρκο ασθενή, δηλαδή να περιλαμβάνει σε ημερήσια βάση περίπου 50% υδατάνθρακες, 20% πρωτεΐνες και 30% λίπος, ενώ θα πρέπει μόνο το 10% να αποτελείται από κεκορεσμένα λιπαρά, 10% από πολυακόρεστα, ωμέγα 3 και 6, λιπαρά οξέα, και 10% από μονοακόρεστα, ελαιόλαδο, λιπαρά οξέα. Στους διαβητικούς ασθενείς, η ημερήσια κατανάλωση των υδατανθράκων θα πρέπει να είναι σε συγκεκριμένη ποσότητα, γιατί η αυξημένη κατανάλωση οδηγεί σε υπεργλυκαιμία και απορρύθμιση του σακχαρώδη διαβήτη. Η ποσότητα των υδατανθράκων όμως δεν θα πρέπει να περιορίζεται σημαντικά, όπως στη διαδεδομένη δίαιτα του Atkins, γιατί μπορεί να προκληθεί οξέωση, απώλεια ύδατος, αφυδάτωση, χολολιθίαση και ηλεκτρολυτικές διαταραχές που μπορεί να οδηγήσουν σε καρδιακές αρρυθμίες και θάνατο. Τα κεκορεσμένα λιπαρά οξέα προκαλούν ινσουλινοαντίσταση και αύξηση του καρδιαγγειακού κινδύνου, για αυτό θα πρέπει να αποφεύγονται. Η καθημερινή πρόσληψη των φυτικών ινών, 25 έως 50 γραμμάρια, είναι σημαντική στο διαβητικό ασθενή, γιατί φαίνεται ότι αυξάνουν την ευαισθησία στη δράση της ινσουλίνης. Η διάκριση των αμυλούχων τροφών σε τροφές με χαμηλό και υψηλό γλυκαιμικό δείκτη, με βάση το λευκό ψωμί που έχει γλυκαιμικό δείκτη 100, φαίνεται ότι έχει επίσης σημασία στην έκκριση ινσουλίνης και στη μεταγευματική υπεργλυκαιμία, διότι έχει βρεθεί ότι η κατανάλωση τροφών με χαμηλό γλυκαιμικό δείκτη, όπως είναι τα όσπρια, οδηγεί σε χαμηλότερη μεταγευματική τιμή γλυκόζης στο πλάσμα, σε αντίθεση με τις τροφές με υψηλό γλυκαιμικό δείκτη, όπως είναι το ρύζι, εάν και αυτό δεν είναι -303-

4 ΕΝΤΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑ: 12ΟΣ ΚΥΚΛΟΣ - Σ ΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ πλήρως αποδεκτό. Οι υποθερμιδικές δίαιτες δεν θα πρέπει να είναι κάτω από 1200 Kcal ημερησίως, διότι η σημαντική μείωση της πρόσληψης θερμίδων μπορεί να οδηγήσει σε γρήγορη απώλεια βάρους, αλλά είναι προσωρινή και η γρήγορη επανάκτηση του σωματικού βάρους είναι ο κανόνας. Οι βασικές διαιτητικές αρχές πρέπει να τηρούνται, όπως είναι η κατανομή των γευμάτων του 24ώρου σε πολλά μικρά γεύματα, πρωινό, μεσημεριανό, βραδινό και 2 έως 3 μικρογεύματα, ανάμεσα στα κυρίως γεύματα. Σε εξατομικευμένο επίπεδο, θα πρέπει να γίνεται υπολογισμός του ημερήσιου βασικού μεταβολικού ρυθμού (BMR) σε χιλιοθερμίδες (Kcal) με βάση, την ηλικία, το ύψος και το σωματικό βάρος (ΣΒ), με τη χρήση των εξισώσεων υπολογισμού του βασικού μεταβολικού ρυθμού στο παρακάτω πίνακα, και να χορηγείται ένα υποθερμιδικό διαιτολόγιο με ημερήσιο έλλειμμα περίπου 500 έως 1000 χιλιοθερμίδες. Στον υπολογισμό των ημερήσιων θερμίδων που θα χορηγηθούν, θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη και η καθημερινή σωματική δραστηριότητα του ατόμου και να προστίθεται στις ημερήσιες ενεργειακές ανάγκες. Στα άτομα που δεν κινούνται πολύ, καθιστική ζωή, θα πρέπει να προστίθεται το 30%, ενώ στα άτομα με μέτρια άσκηση το 60% έως 70%, του ημερήσιου βασικού μεταβολικού ρυθμού. Πίνακας. Υπολογισµός του Βασικού Μεταβολικού Ρυθµού (ΒΜR) σε Kcal/ ηµέρα Αδρή εκτίμηση Εξίσωση Owen Εξίσωση Harris Benedict BMR = 24x Σωματικό Βάρος σε χιλιόγραμμα (Kg) BMR γυναικών = (7,18 x ΣΒ σε Kg) BMR ανδρών = (10,2 x ΣΒ σε Kg) BMR γυναικών = 65,5 + (9,6 x ΣΒ σε Kg) + (1,8 x Ύψος σε cm) (4,7 x Ηλικία σε έτη) ΒΜR ανδρών = 66 + (13,7 x ΣΒ σε Kg) + (5 x Ύψος σε cm) (6,8 x Ηλικία σε έτη) 4. ΣΩΜΑΤΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ ΑΣΚΗΣΗ ΣΤΟΝ ΠΑΧΥΣΑΡΚΟ ΔΙΑ- ΒΗΤΙΚΟ ΑΣΘΕΝΗ Σε μεγάλες επιδημιολογικές μελέτες, έχει βρεθεί ότι η μειωμένη σωματική δραστηριότητα έχει ισχυρή συσχέτιση με την αύξηση του σωματικού βάρους και συγκεκριμένα στη μελέτη NHANES I, που έγινε στις ΗΠΑ σε άτομα για χρονικό διάστημα παρακολούθησης 10 έτη, βρέθηκε ότι το σωματικό βάρος αυξήθηκε πάνω από 13 Kg σε μια δεκαετία. Ως άσκηση ή σωματική δραστηριότητα ορίζεται κάθε δραστηριότητα που αυξάνει το καρδιακό ρυθμό πάνω από τα επίπεδα ανάπαυσης. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα την αύξηση της κατανάλωσης ενέργειας η οποία, όταν δεν αντισταθμίζεται από αύξηση πρόσληψης τροφής, οδηγεί σε απώλεια βάρους ή διατήρηση σταθερού σωματικού βάρους. Παραδείγματα τέτοιων ασκήσεων είναι το περπάτημα, το τρέξιμο, το ποδήλατο, η αεροβική γυμναστική, η κολύμβηση και η συμμετοχή -304-

5 Δ. ΦΛΩΡΑΚΗΣ, ΕΛΕΝΗ ΠΑΝΤΑΖΗ, Η. ΚΑΤΣΙΚΗΣ, Δ. ΠΑΝΙΔΗΣ: ΠΩΣ ΕΠΙΤΥΓΧΑΝΟΥΜΕ ΑΠΩΛΕΙΑ ΒΑΡΟΥΣ ΣΤΟΝ ΠΑΧΥΣΑΡΚΟ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟ ΑΣΘΕΝΗ σε ομαδικά αθλήματα. Είναι γνωστό ότι η άσκηση αυξάνει τόσο την κατανάλωση γλυκόζης όσο και την ευαισθησία στη δράση της ινσουλίνης στους ιστούς και ιδιαίτερα στους μυς. Όμως, τα θετικά αποτελέσματα της άσκησης στο μεταβολισμό της γλυκόζης είναι βραχυπρόθεσμα και ο στόχος θα πρέπει να είναι η συνεχιζόμενη και η συστηματική σωματική δραστηριότητα, με απώτερο σκοπό την ελάττωση του σωματικού βάρους και τη μείωση του λίπους, ειδικότερα του σπλαχνικού λίπους, διότι είναι γνωστό ότι στην παχυσαρκία η αύξηση των ελεύθερων λιπαρών οξέων στην κυκλοφορία προκαλεί αντίσταση στη δράση της ινσουλίνης και διαταραχή στο μεταβολισμό της γλυκόζης. Οι παχύσαρκοι διαβητικοί ασθενείς με διαβητική νευροπάθεια θα πρέπει να προσέχουν τους πιθανούς μικροτραυματισμούς, κυρίως στα κάτω άκρα, κατά τη διάρκεια της άσκησης, διότι μπορεί να δημιουργηθούν τύλοι ή/και έλκη. Ο ΠΟΥ για την απώλεια σωματικού βάρους προτείνει 3 έως 5 φορές εβδομαδιαίως, ιδανικά καθημερινά, μετρίου βαθμού σωματική δραστηριότητα, όπως περπάτημα, ποδήλατο, κολύμπι, οικιακή εργασία και κηπουρική. Η διάρκεια της άσκησης θα πρέπει να είναι 30 έως 45 λεπτά. Αυτή η μορφή σωματικής δραστηριότητας έχει υπολογιστεί ότι αντιστοιχεί σε περίπου 150 χιλιοθερμίδες ενεργειακή κατανάλωση την ημέρα. Σε αρκετές μελέτες έχει βρεθεί, ότι όταν η υποθερμιδική δίαιτα συνοδεύεται και από αυξημένη καθημερινή σωματική δραστηριότητα υπάρχει μεγαλύτερη απώλεια βάρους και διατήρηση της απώλειας βάρους, με αποτέλεσμα τη μείωση της επίπτωσης του σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2. Ειδικότερα, η άσκηση προστατεύει την απώλεια της άλιπης μυικής μάζας που παρατηρείται με την απώλεια του σωματικού βάρους, με αποτέλεσμα να μην παρατηρείται μείωση του ημερήσιου βασικού μεταβολισμού, γεγονός που εμποδίζει τη μακροχρόνια διατήρηση της απώλειας του σωματικού βάρους. 5. ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΣΤΟΝ ΠΑΧΥΣΑΡΚΟ ΑΣΘΕΝΗ Από την πλευρά του θεράποντα ιατρού στις συναντήσεις με τον παχύσαρκο διαβητικό ασθενή θα πρέπει να δημιουργεί μια φιλική σχέση, να θέτει ρεαλιστικούς στόχους απώλειας βάρους και να έχει συχνή επαφή μαζί του, αφιερώνοντας χρόνο σε κάθε επίσκεψη. Οι ιατρικές συμβουλές προς τον παχύσαρκο διαβητικό ασθενή για αλλαγή συμπεριφοράς, θα πρέπει να αφορούν τον αυτοέλεγχο του κάνοντας ημερήσια καταγραφή του διαιτολογίου και της σωματικής δραστηριότητας και παρακολουθώντας τακτικά το σωματικό του βάρος, όπως και τα επίπεδα γλυκόζης πλάσματος. Ο θεράποντας ιατρός θα πρέπει να ανταμείβει το παχύσαρκο διαβητικό ασθενή όταν χάνει βάρος και να αναγνωρίζει τη προσπάθεια του. Θα πρέπει να τον συμβουλεύει με τέτοιο τρόπο, έτσι ώστε να αποφεύγει τους διατροφικούς πειρασμούς και να επικεντρώνεται σε μηνύματα που έχουν σημασία. Επίσης, θα πρέπει να τον υποστηρίζει ψυχολογικά, διότι έχει βρεθεί ότι η μείωση του σωματικού βάρους αυξάνει την αυτοεκτίμηση και μειώνει τη κατάθλιψη, ενώ η επανάκτηση -305-

6 ΕΝΤΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑ: 12ΟΣ ΚΥΚΛΟΣ - Σ ΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ του βάρους έχει τα αντίθετα αποτελέσματα. Η κατάθλιψη και ο σακχαρώδης διαβήτης συνυπάρχουν σε μεγάλο βαθμό, με αποτέλεσμα οι διατροφικές διαταραχές, όπως είναι η βουλιμία, να παρατηρούνται πιο συχνά στους διαβητικούς ασθενείς. Τα τελευταία χρόνια, στην αντιμετώπιση της παχυσαρκίας προτείνονται γνωσιακά συμπεριφερειολογικά μοντέλα προερχόμενα από τη θεωρία της μάθησης, με σκοπό την αλλαγή συμπεριφοράς απέναντι στο τρόπο ζωής, ιδιαίτερα σε αυτούς που έχουν διαταραχές διατροφής, όπως είναι η ψυχογενής βουλιμία και το σύνδρομο επεισοδιακής υπερφαγίας. 6. ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΣΤΟΝ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟ ΠΑ- ΧΥΣΑΡΚΟ ΑΣΘΕΝΗ Όπως έχει ήδη αναφερθεί, η αλλαγή του τρόπου ζωής θα πρέπει να είναι ο πρώτος στόχος της θεραπευτικής παρέμβασης στον παχύσαρκο διαβητικό ασθενή. Όμως, η αντιμετώπιση της παχυσαρκίας αρκετές φορές δεν είναι αποτελεσματική, γιατί περίπου το 90% των παχύσαρκων επανακτούν το σωματικό βάρος που έχασαν σε διάστημα 2 ετών μετά την αρχική απώλεια βάρους. Επίσης, οι διαβητικοί παχύσαρκοι ασθενείς χάνουν πιο δύσκολα βάρος από τους παχύσαρκους μη διαβητικούς ασθενείς, διότι λαμβάνουν φάρμακα που εμποδίζουν την απώλεια του σωματικού βάρους, λόγω της υπερινσουλιναιμίας που προκαλούν, όπως είναι τα αντιδιαβητικά δισκία (σουλφουνυλουρίες), η ινσουλίνη και οι β-αποκλειστές. Επομένως η συμπληρωματική φαρμακευτική θεραπεία έναντι της παχυσαρκίας στο παχύσαρκο διαβητικό ασθενή είναι σε αρκετές περιπτώσεις αναγκαία και έχει βρεθεί, ότι μπορεί να διατηρηθεί η αρχική απώλειας βάρους σε ποσοστό πάνω από 50% των παχύσαρκων ασθενών, για χρονικό διάστημα 2 έως 4 έτη. Παρόλα αυτά, μετά τη διακοπή της αγωγής παρατηρείται σταδιακή επανάκτηση του σωματικού βάρους. Οι ενδείξεις της φαρμακευτικής θεραπείας έναντι της παχυσαρκίας, είναι με βάση το Δείκτη Μάζας Σώματος (ΔΜΣ ή BMI). Συνιστάται φαρμακευτική αγωγή σε υπέρβαρους και παχύσαρκους ασθενείς με ΔΜΣ 27 και συνοδό μεταβολικό νόσημα, όπως είναι ο σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2 ή/και η δυσλιπιδαιμία ή/και η υπέρταση. Ο στόχος της θεραπείας είναι, όπως έχει ήδη αναφερθεί, η μέτρια απώλεια βάρους της τάξεως 5% και 10% του αρχικού σωματικού βάρους, διότι έχει αποδειχθεί ότι προκαλεί σημαντική βελτίωση σε όλους τους μεταβολικούς παράγοντες κινδύνου που συνυπάρχουν με τη παχυσαρκία. Παλαιότερα, όταν ανακαλύφθηκε η λεπτίνη υπήρξε ένας αρχικός ενθουσιασμός για τη χρησιμοποίηση της στη θεραπεία της παχυσαρκίας. Παρόλα αυτά, η χορήγηση λεπτίνης στους ανθρώπους έδειξε ότι δεν έχει αποτέλεσμα, πρώτον γιατί οι περισσότεροι ασθενείς ανέπτυξαν αντισώματα έναντι της εξωγενούς χορήγησης λεπτίνης και δεύτερον διότι υπάρχει το φαινόμενο της αντοχής στη λεπτίνη στον άνθρωπο, όπως συμβαίνει και με την ινσουλίνη. Ο μηχανισμός δράσης των φαρμάκων κατά της παχυσαρκίας, με βάση την εξί

7 Δ. ΦΛΩΡΑΚΗΣ, ΕΛΕΝΗ ΠΑΝΤΑΖΗ, Η. ΚΑΤΣΙΚΗΣ, Δ. ΠΑΝΙΔΗΣ: ΠΩΣ ΕΠΙΤΥΓΧΑΝΟΥΜΕ ΑΠΩΛΕΙΑ ΒΑΡΟΥΣ ΣΤΟΝ ΠΑΧΥΣΑΡΚΟ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟ ΑΣΘΕΝΗ σωση της ενεργειακής ισορροπίας, διακρίνεται σε δυο κατηγορίες. Στην πρώτη κατηγορία ανήκουν τα φάρμακα που μειώνουν την ενεργειακή πρόσληψη, μειώνοντας το αίσθημα της πείνας (κεντρική δράση) και αυξάνοντας το αίσθημα του κορεσμού (κεντρική δράση), ενώ στη δεύτερη κατηγορία ανήκουν τα φάρμακα που μειώνουν την απορρόφηση της τροφής (περιφερική δράση). Φάρμακα που δρουν περιφερικά στη απορρόφηση της τροφής, είναι η ορλιστάτη (orlistat), η οποία προκαλεί αναστρέψιμη αναστολή των γαστρεντερικών λιπασών, με αποτέλεσμα τη μείωση κατά 30% της απορρόφησης των τριγλυκεριδίων της τροφής. Το ημερήσιο όφελος από τη χορήγηση της ορλιστάτης έχει υπολογιστεί ότι είναι περίπου 150 Kcal από την αναστολή της απορρόφησης του λίπους. Η χορήγηση ορλιστάτης δεν επηρεάζει σημαντικά τη δραστικότητα άλλων ένζυμων (θρυψίνη, αμυλάση, χυμοθρυψίνη και φωσφολιπάσες) με αποτέλεσμα να μην διαταράσσει την απορρόφηση των υδατανθράκων, των πρωτεϊνών και των φωσφολιπιδίων. Σε μακροχρόνια χορήγηση η ορλιστάτη μπορεί να επηρεάσει την απορρόφηση των λιποδιαλυτών βιταμινών (A, D, E, K), και συνιστάται η συνχορήγηση τους, ενώ δεν προκαλεί σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες γιατί δεν κυκλοφορεί στη συστηματική κυκλοφορία. Βασικό μειονέκτημα της θεραπείας είναι οι γαστρεντερικές διαταραχές και κυρίως οι διαρροϊκές λιπαρές κενώσεις, οι οποίες είναι η αιτία διακοπής της θεραπείας στους περισσότερους ασθενείς, με αποτέλεσμα τη κακή συμμόρφωση των ασθενών. Κλινικές μελέτες χορήγησης ορλιστάτης, σε παχύσαρκους διαβητικούς ασθενείς, έδειξαν βελτίωση του γλυκαιμικού ελέγχου λόγω της απώλειας βάρους. Σε μια πρόσφατη μελέτη, τη XENDOS study, σε ασθενείς για χρονικό διάστημα 4 έτη, χορηγήθηκε ορλιστάτη μαζί με υποθερμιδική δίαιτα (ημερήσιο θερμιδικό έλλειμα 800 Kcal) και οδηγίες για καθημερινή μέτρια σωματική άσκηση και μελετήθηκε η επίπτωση του ΣΔ τύπου 2 σε σχέση με τη μεταβολή στο σωματικό βάρος. Τα αποτελέσματα της μελέτης έδειξαν, ότι στην ομάδα των ασθενών που έλαβαν ορλιστάτη μειώθηκε σημαντικά το σωματικό τους βάρος κατά 6.9 Kg, ενώ η ομάδα που έλαβε εικονικό φάρμακο είχε απώλεια 4.1 Kg. Η διαφορά αυτή του σωματικού βάρους οδήγησε σε μείωση της εμφάνισης του ΣΔ τύπου 2 κατά 37%, στα άτομα που έλαβαν ορλιστάτη. Η σιμπουτραμίνη (sibutramine) αρχικά μελετήθηκε ως αντικαταθλιπτικό, μια και ο τρόπος δράσης της σιμπουτραμίνης είναι παρόμοιος με άλλους αναστολείς επαναπρόσληψης σεροτονίνης και νοραδρεναλίνης (SNRI) όπως είναι η βενλαφαξίνη. Η παρατήρηση όμως, ότι προκαλεί σημαντική απώλεια βάρους σε παχύσαρκους ασθενείς με κατάθλιψη, μετατόπισε το ερευνητικό ενδιαφέρον προς την αξιολόγη

8 ΕΝΤΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑ: 12ΟΣ ΚΥΚΛΟΣ - Σ ΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ση της σιμπουτραμίνης στην παχυσαρκία. Έχει κεντρική δράση στον υποθάλαμο και ασκεί τη δράση της και στις δυο πλευρές του ενεργειακού ισοζυγίου, αυξάνοντας το μεταγευματικό κορεσμό με αποτέλεσμα τη μείωση στη πρόσληψη της τροφής και αυξάνοντας τη κατανάλωση ενέργειας (θερμογένεση), συγκρατώντας έτσι τη πτώση του βασικού μεταβολισμού που παρατηρείται μετά από απώλεια βάρους. Έχει βρεθεί, ότι το ημερήσιο όφελος από τη χορήγηση της σιμπουτραμίνης είναι περίπου 350 Kcal από την μείωση στη πρόσληψη τροφής και περίπου 100 Kcal από την αύξηση στην κατανάλωση ενέργειας. Οι ανεπιθύμητες ενέργειες που παρατηρήθηκαν πιο συχνά, είναι η ξηροστομία, η δυσκοιλιότητα, η αϋπνία, η εφίδρωση και η κεφαλαλγία. Οι ανεπιθύμητες ενέργειες είναι γενικά ήπιες, παρατηρούνται κατά την έναρξη της θεραπείας (τις πρώτες 4 εβδομάδες), ενώ η ένταση και η συχνότητά τους μειώνονται με την πάροδο του χρόνου. Σε ένα πολύ μικρό ποσοστό των ασθενών (3%) μπορεί να παρατηρηθεί μια μικρή αύξηση της καρδιακής συχνότητας και της αρτηριακής πίεσης, λόγω της αδρενεργικής δράσης του φαρμάκου, για αυτό χρειάζεται παρακολούθηση στην αρχή της θεραπείας. Όμως, στους ασθενείς που χάνουν βάρος πάνω από το 5% έως 10% του αρχικού σωματικού τους βάρους παρατηρείται μείωση της αρτηριακής πίεσης, μια και είναι γνωστό ότι η απώλεια βάρους προκαλεί μείωση της αρτηριακής πίεσης. Επίσης, δεν πρέπει να χορηγείται σε ασθενείς με γνωστό ιστορικό καρδιοαγγειοπάθειας και δεν θα πρέπει να συγχορηγείται με άλλα αντικαταθλιπτικά ή ψυχιατρικά φάρμακα. Σε αρκετές μελέτες έχει βρεθεί ότι η χορήγηση σιμπουτραμίνης σε παχύσαρκους διαβητικούς ασθενείς βελτιώνει τον γλυκαιμικό έλεγχο, μέσω της απώλειας βάρους που προκαλεί, μειώνοντας επίσης το σπλαχνικό λίπος. Η επίδραση της σιμπουτραμίνης σε παχύσαρκους ασθενείς με ιστορικό επεισοδιακής υπερφαγίας (binge eating disorder) είναι επίσης σημαντική, διότι προκαλεί απώλεια βάρους και βελτιώνει τα συμπτώματα που σχετίζονται με τη κατάθλιψη. Πρόσφατα κυκλοφόρησε μια νέα κατηγορία φαρμάκων έναντι της παχυσαρκίας, οι αποκλειστές των καναβινοειδικών υποδοχέων τύπου 1 (CB1), με εκπρόσωπο τη rimonabant. Στις μελέτες έχει βρεθεί ότι, μειώνει το σωματικό βάρος, μέσω μείωσης στη πρόσληψη τροφής και αύξησης της θερμογένεσης, βελτιώνοντας έτσι τους μεταβολικούς παράγοντες κινδύνου που συνοδεύουν τη παχυσαρκία. Βασικό μειονέκτημα της αγωγής με rimonabant είναι οι ψυχιατρικές διαταραχές, με αποτέλεσμα πολύ πρόσφατα να αποσυρθεί από την φαρμακευτική αγορά, μετά από απόφαση του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Φαρμάκων (ΕΜΕΑ)

9 Δ. ΦΛΩΡΑΚΗΣ, ΕΛΕΝΗ ΠΑΝΤΑΖΗ, Η. ΚΑΤΣΙΚΗΣ, Δ. ΠΑΝΙΔΗΣ: ΠΩΣ ΕΠΙΤΥΓΧΑΝΟΥΜΕ ΑΠΩΛΕΙΑ ΒΑΡΟΥΣ ΣΤΟΝ ΠΑΧΥΣΑΡΚΟ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟ ΑΣΘΕΝΗ 7. ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΠΑΧΥΣΑΡΚΟΥ ΔΙΑΒΗΤΙ- ΚΟΥ ΑΣΘΕΝΗ Εκτός από τα φάρμακα έναντι της παχυσαρκίας που χρησιμοποιούνται στο παχύσαρκο διαβητικό ασθενή, με σκοπό την απώλεια βάρους, υπάρχουν αντιδιαβητικά φάρμακα που ρυθμίζουν το μεταβολισμό της γλυκόζης, ενώ ταυτόχρονα προκαλούν και απώλεια βάρους. Επομένως, είναι κατάλληλα για τη θεραπεία των παχύσαρκων διαβητικών ασθενών ΜΕΤΦΟΡΜΙΝΗ Η μετφορμίνη δρά ως ευαισθητοποιητής ινσουλίνης και βελτιώνει το γλυκαιμικό έλεγχο, μέσω αναστολής της ενδογενούς παραγωγής γλυκόζης, μειώνοντας την νεογλυκογένεση και την γλυκογονόλυση και αυξάνοντας τη χρησιμοποίηση γλυκόζης από στους μυς. Στους παχύσαρκους διαβητικούς ασθενείς, μειώνει το σωματικό βάρος, μέσω μείωσης της αντίστασης στη δράση της ινσουλίνης. Έχει επίσης αναφερθεί, ότι η μετφορμίνη πιθανώς ελαττώνει το σωματικό βάρος, μέσω μείωσης στη πρόσληψη τροφής. Σε μια πρόσφατη μελέτη, την Diabetes Prevention Program Study, διάρκειας 2,8 ετών, βρέθηκε ότι, η αλλαγή του τρόπου ζωής και η χορήγηση μετφορμίνης σε υπέρβαρα άτομα με διαταραχή στην ανοχή γλυκόζης (IGT), μείωσε κατά 58% και κατά 31% την εμφάνιση του σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 αντίστοιχα, προκαλώντας, στο 38% των ασθενών, μέτρια απώλεια βάρους 7% από το αρχικό σωματικό βάρος. Στον πρόσφατο αλγόριθμο αντιμετώπισης της υπεργλυκαιμίας σε διαβητικούς ασθενείς τύπου 2, προτείνεται η χορήγηση μετφορμίνης, μαζί με αλλαγή του τρόπου ζωής, ως το πρώτο βήμα της θεραπευτικής αντιμετώπισης. Η μετφορμίνη επίσης χρησιμοποιείται σε συνδυασμό με ινσουλίνη σε διαβητικούς τύπου 2 ασθενείς, ελαττώνοντας τις ημερήσιες ανάγκες σε ινσουλίνη και μειώνοντας την αύξηση του σωματικού βάρους που προκαλείται από την αναβολική δράση της ινσουλίνης. Παρότι μέχρι σήμερα δεν υπάρχει σύσταση για χορήγηση μετφορμίνης στον σακχαρώδη διαβήτη τύπου 1, η παρουσία ινσουλινοαντίστασης και παχυσαρκίας σε διαβητικούς τύπου 1 ασθενείς, ενδεχομένως να είναι λόγος χρησιμοποίησης της, εάν και αυτό θα πρέπει πρώτα να μελετηθεί. Οι ανεπιθύμητες ενέργειες της μετφορμίνης είναι κυρίως γαστρεντερικές διαταραχές (διάρροια, μετεωρισμός), ενώ η γαλακτική οξέωση είναι πολύ σπάνια. Παρόλα αυτά, η μετφορμίνη δεν πρέπει να χρησιμοποιείται σε νεφρική, ηπατική, αναπνευστική και καρδιακή ανεπάρκεια και θα πρέπει να παρακολουθούνται τα επίπεδα της βιταμίνης Β12 μετά από μακροχρόνια χορήγηση της μετφορμίνης ΑΚΑΡΒΟΖΗ Η ακαρβόζη αναστέλλει τη δράση των α-γλυκοσιδασών στον εντερικό αυλό, με αποτέλεσμα να καθυστερεί τη μετατροπή των πολυσακχαριτών σε ευαπορρόφη

10 ΕΝΤΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑ: 12ΟΣ ΚΥΚΛΟΣ - Σ ΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ τους μονοσακχαρίτες. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα τη βελτίωση της μεταγευματικής υπεργλυκαιμίας. Σε μια πρόσφατη μελέτη, βρέθηκε ότι, η χορήγηση ακαρβόζης σε ασθενείς με διαταραχή στην ανοχή γλυκόζης, μείωσε την επίπτωση του σακχαρώδη διαβήτη κατά 25%, ενώ παράλληλα μείωσε το ΔΜΣ και τη περίμετρο μέσης, στα 3 χρόνια θεραπείας. Ωστόσο, η δράση της ακαρβόζης δεν φαίνεται να είναι σημαντική και η συμμόρφωση στη θεραπεία δεν είναι καλή, λόγω των συχνών γαστρεντερικών διαταραχών που προκαλεί, όπως είναι ο μετεωρισμός και η διάρροια. Η εξενατίδη (exenatide), που πρόσφατα κυκλοφόρησε και στη χώρα μας, ανήκει στη κατηγορία των ινκρετινών και είναι συνθετικός αγωνιστής των υποδοχέων τύπου 1 του πεπτιδίου που μοιάζει με τη γλυκαγόνη (Glucagon like peptide, GIP 1). Η εξενατίδη είναι ανθεκτική στη δράση του πρωτεολυτικού ενζύμου διπεπτιδυλπεπτιδάση τύπου 4 (DPP-4) και διεγείρει την έκκριση της ινσουλίνης από το β-κύτταρο όταν υπάρχουν αυξημένα επίπεδα γλυκόζης, μειώνοντας έτσι κυρίως τα επίπεδα της μεταγευματικής γλυκόζης. Επιπλέον, η εξενατίδη καταστέλλει την έκκριση της γλυκαγόνης και επιβραδύνει τη γαστρική κένωση, ενώ έχει και κεντρική δράση στον υποθάλαμο, μειώνοντας τη πρόσληψη τροφής, με αποτέλεσμα να προκαλεί σημαντική απώλεια βάρους στους παχύσαρκους διαβητικούς ασθενείς. Στις μελέτες, η χορήγηση εξενατίδης σε υπέρβαρους και παχύσαρκους διαβητικούς ασθενείς, υπό αγωγή με σουλφουνυλουρίες ή/και μετφορμίνη, βελτιώνει το γλυκαιμικό έλεγχο, ενώ παράλληλα προκαλεί σημαντική μείωση του σωματικού βάρους. Οι κυριότερες παρενέργειες της εξενατίδης είναι η ναυτία, ο εμετός και η διάρροια, ενώ πρόσφατα έχουν αναφερθεί μεμονωμένα περιστατικά παγκρεατίτιδας μετά τη χρήση του φαρμάκου, χωρίς όμως να συνδέονται με το φάρμακο προς το παρόν. Η σιταγλιπτίνη (sitagliptin), αναστολέας του ενζύμου DPP-4, ανήκει επίσης στη κατηγορία των ινκρετινών και ρυθμίζει κυρίως τα μεταγευματικά επίπεδα γλυκόζης, μέσω αύξησης της έκκρισης ινσουλίνης και μέσω καταστολής της παραγωγής γλυκαγόνης, με τρόπο εξαρτώμενο από τα επίπεδα γλυκόζης. Η επίδραση της σιταγλιπτίνης στο σωματικό βάρος είναι ουδέτερη, σε αντίθεση με τις σουλφουνυλουρίες. Σε μια πρόσφατη συγκριτική μελέτη χορήγησης σιταγλιπτίνης και μετφορμίνης έναντι σιταγλιπτίνης και γλιπιζίδης βρέθηκε, ότι η ομάδα των διαβητικών ασθενών που έλαβαν τον συνδυασμό σιταγλιπτίνης και μετφορμίνης έχασε βάρος, σε αντίθεση με την ομάδα των διαβητικών ασθενών που έλαβε μετφορμίνη και γλιπιζίδη. Η κυριότερη παρενέργεια της σιταγλιπτίνης είναι η ναυτία και πιθανώς η αύξηση των λοιμώξεων του ανώτερου αναπνευστικού συστήματος. Προς το παρόν, αυτή η νέα κατηγορία αντιδιαβητικών φαρμάκων έχει περιορισμένα επιστημονικά δεδομένα και περισσότερα στοιχεία αναμένονται στο μέλλον

11 Δ. ΦΛΩΡΑΚΗΣ, ΕΛΕΝΗ ΠΑΝΤΑΖΗ, Η. ΚΑΤΣΙΚΗΣ, Δ. ΠΑΝΙΔΗΣ: ΠΩΣ ΕΠΙΤΥΓΧΑΝΟΥΜΕ ΑΠΩΛΕΙΑ ΒΑΡΟΥΣ ΣΤΟΝ ΠΑΧΥΣΑΡΚΟ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟ ΑΣΘΕΝΗ Σε προχωρημένο ερευνητικό στάδιο βρίσκεται ένα νέο μόριο η πραμλιντίδη (pramlintide), αγωνιστής της αμυλίνης που εκκρίνεται από τα β-κύτταρα του παγκρέατος παράλληλα με την ινσουλίνη σε καταστάσεις υπερινσουλιναιμίας, η οποία αναστέλλει τη γαστρική κένωση και την έκκριση της γλυκαγόνης. Στις μελέτες σε διαβητικούς ασθενείς, εκτός από τη ρύθμιση της μεταγευματικής γλυκόζης, προκαλεί και σημαντική απώλεια βάρους. Η ναυτία είναι η σημαντικότερη παρενέργεια της πραμλιντίδης. 8. ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ Η χειρουργική αντιμετώπιση της παχυσαρκίας, θα πρέπει να προτείνεται με μεγάλη προσοχή, ενώ ορισμένα κριτήρια, όπως αυτά έχουν καθιερωθεί διεθνώς από τη Παγκόσμια Οργάνωση Χειρουργικής της Παχυσαρκίας (IFSO, International Federation Surgery of Obesity) και από τις οδηγίες του National Institute of Health (ΝΙΗ) το 1991, θα πρέπει να πληρούνται: στον ύπνο ή/και σύνδρομο Pickwick, ή/και καρδιομυοπάθεια σχετιζόμενη με τη παχυσαρκία ή/και αρρύθμιστος σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2 δους, όπως είναι η αλλαγή τρόπου ζωής και η φαρμακευτική αγωγή μία ή άλλα ενδοκρινικά αίτια παχυσαρκίας, όπως σύνδρομο Cushing. στη παχυσαρκία πλοκές που μπορεί να εμφανιστούν και να δώσει τη συγκατάθεση του Σε μια κλινική μελέτη που διεξήχθη στη Σουηδία, Swedish Obese Subjects Study, βρέθηκε ότι οι παχύσαρκοι που υπεβλήθηκαν σε χειρουργική αντιμετώπιση κατάφεραν να διατηρήσουν μακροχρόνια απώλεια βάρους της τάξεως 16% από το αρχικό σωματικό τους βάρος για χρονικό διάστημα 10 ετών, με αποτέλεσμα τη σημαντική μείωση της επίπτωσης του σακχαρώδη διαβήτη και άλλων μεταβολικών παραγόντων κινδύνου που συνοδεύουν τη παχυσαρκία. Πιθανώς οι μεταβολές στα επίπεδα της γρελίνης, η οποία εκκρίνεται από το επιθήλιο του στομάχου και είναι ένα ισχυρό ορεξιογόνο πεπτίδιο, να ερμηνεύουν τα θετικά αποτελέσματα της χειρουργικής αντιμετώπισης της παχυσαρκίας στη μακροχρόνια διατήρηση της απώλειας βάρους

12 ΕΝΤΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑ: 12ΟΣ ΚΥΚΛΟΣ - Σ ΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ 9. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Συμπερασματικά, η θεραπευτική αντιμετώπιση της παχυσαρκίας, ιδιαίτερα στο διαβητικό ασθενή, είναι μια δύσκολη προσέγγιση, για αυτό η πρόληψη της αποτελεί το πιο σωστό τρόπο αντιμετώπισης του προβλήματος. Η γενικευμένη πρόληψη συστήνει μέτρα που έχουν σχέση με τη Δημόσια Υγεία και αφορούν όλους τους πολίτες. Προτεραιότητα θα πρέπει να δοθεί στα παιδιά, μέσα από τα σχολεία και το οικογενειακό τους περιβάλλον, μια και τα παιδιά είναι οι αυριανοί παχύσαρκοι διαβητικοί ενήλικες. Τα παιδιά θα πρέπει πρώτον να εκπαιδεύονται στη σωστή διατροφή και δεύτερον στην συστηματική σωματική δραστηριότητα, άσκηση, με σκοπό να σταματήσουν να έχουν ως τρόπο ζωής καθιστικές απολαύσεις, όπως είναι η τηλεόραση, τα παιχνίδια στους υπολογιστές και οι συναντήσεις με τους συνομήλικους τους στα ταχυφαγεία. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1. Nathan DM, Buse BJ, Davidson MB, Ferrannini E, Holman RR, Sherwin R, Zimman B. Medical management of hyperglycaemia in type 2 diabetes mellitus: a consensus algorithm for the initiation and adjustment of therapy. Diabetes Care 2008; 31 (12), in press 2. Hales CN, Barker DJP. Type 2 (non insulin dependent) diabetes mellitus: the thrifty phenotype hypothesis. Diabetologia 1992; 35: AACE Diabetes Mellitus Guidelines. Endocrine Practice 2007; 13 (Suppl 1) 4. AACE Bariatric Surgery Guidelines. Endocrine Practice 2008 ; 14 (Suppl 1) 5. Torgerson JS, Hauptman J, Boldrin MN, Sjöström L. XENical in the prevention of diabetes in obese subjects (XENDOS) study: a randomized study of orlistat as an adjunct to lifestyle changes for the prevention of type 2 diabetes in obese patients. Diabetes Care. 2004; 27(1): Vettor R, Serra R, Fabris R, Pagano C, Federspil G. Effect of sibutramine on weight management and metabolic control in type 2 diabetes. A meta-analysis of clinical studies. Diabetes Care 2005; 28 (4): Lee A, Morley JE. Metformin decreases food consumption and induces weight loss in subjects with obesity with type 2 non insulin dependent diabetes. Obesity Research 1998; 6: Knowler WC, Barrett-Connor E, Fowler SE, et al. Reduction in the incidence of type 2 diabetes with lifestyle intervention or metformin. N Engl J Med 2002; 346(6): Kendall DM, Riddle MC, Rosenstock J, et al. Effects of exenatide (exendin-4) on glycemic control over 30 weeks in patients with type 2 diabetes treated with metformin and a sulfonylurea. Diabetes Care 2005; 28: Sjostrom L, Lindoos AK, Peltonen M, et al. Swedish Obese Subjects Study Scientific Group. N Engl J Med 2004; 23 (351):

13 Δ. ΦΛΩΡΑΚΗΣ, ΕΛΕΝΗ ΠΑΝΤΑΖΗ, Η. ΚΑΤΣΙΚΗΣ, Δ. ΠΑΝΙΔΗΣ: ΠΩΣ ΕΠΙΤΥΓΧΑΝΟΥΜΕ ΑΠΩΛΕΙΑ ΒΑΡΟΥΣ ΣΤΟΝ ΠΑΧΥΣΑΡΚΟ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟ ΑΣΘΕΝΗ Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής 1. Το πρώτο βήμα στη θεραπεία του παχύσαρκου διαβητικού ασθενή πρέπει να είναι: α) η χορήγηση ινσουλίνης β) η χορήγηση μετφορμίνης γ) αλλαγή του τρόπου ζωής με κατάλληλη υποθερμική δίαιτα και οδηγίες για αυξημένη σωματική δραστηριότητα και χορήγηση μετφορμίνης δ) όλα τα παραπάνω 2. Η μετμορφίνη προκαλεί: α) ελάττωση των επιπέδων γλυκόζης και απώλεια βάρους β) μείωση της γλυκογονόλυσης και της νεογλυκογένεσης γ) βελτίωση της υπερινσουλιναιμίας δ) όλα τα παραπάνω 3. Το διαιτολόγιο ενός παχύσαρκου διαβητικού ασθενή θα πρέπει: α) να περιέχει 80% υδατάνθρακες β) να είναι πλούσιο σε κεκορεσμένα λιπαρά οξέα και φυτικές ίνες γ) να περιέχει κυρίως πρωτεΐνες και λίγους υδατάνθρακες δ) να είναι ισορροπημένο και να περιέχει 50% υδατάνθρακες με χαμηλό γλυκαιμικό δείκτη, 20% πρωτεΐνες και 30% λίπος κυρίως με ακόρεστα λιπαρά οξέα 4. Η εξανατίδη στον παχύσαρκο διαβητικό ασθενή προκαλεί: α) ρύθμιση της μεταγευματικής γλυκόζης και απώλεια του σωματικού βάρους β) αύξηση της όρεξης και της γαστρικής κένωσης γ) αύξηση της έκκρισης γλυκαγόνης δ) όλα τα παραπάνω 5. Η ορλιστάτη και η σιμπουτραμίνη χορηγούνται ως: α) συμπληρωματική θεραπεία για τη μείωση της χοληστερόλης και της γλυκόζης σε παχύσαρκους ασθενείς β) φάρμακα έναντι της παχυσαρκίας σε παχύσαρκους ασθενείς με μεταβολικούς παράγοντες κινδύνου γ) πρώτο βήμα στην αντιμετώπιση του παχύσαρκου διαβητικού ασθενή μαζί με την μετμορφίνη δ) όλα τα παραπάνω Σωστές απαντήσεις κατά σειρά γ,δ,δ,α,β -313-

Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία.

Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία. Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία. Παχυσαρκία είναι η παθολογική αύξηση του βάρους του σώματος, που οφείλεται σε υπερβολική συσσώρευση λίπους στον οργανισμό. Παρατηρείται γενικά

Διαβάστε περισσότερα

Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης

Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης Τι είναι ο Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 2 (ΣΔ2) Ο Σακχαρώδης Διαβήτης γενικά είναι μια πάθηση κατά την οποία ο οργανισμός και συγκεκριμένα το πάγκρεας δεν παράγει ή δεν

Διαβάστε περισσότερα

«Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012»

«Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012» «Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012» ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ 1942 Ηλίας Ν. Μυγδάλης Συντονιστής Διευθυντής Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκοµείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα 9o Πανελλήνιο Συνέδριο

Διαβάστε περισσότερα

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1]

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1] Ολόγοςλεπτίνης/αδιπονεκτίνης ως ανεξάρτητος προγνωστικός παράγοντας 10ετούς καρδιαγγειακού κινδύνου σε ινσουλινοθεραπευόμενους ασθενείς με διαβήτη τύπου 2 Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1],

Διαβάστε περισσότερα

Από τον Κώστα κουραβανα

Από τον Κώστα κουραβανα Από τον Κώστα κουραβανα Περιεχόμενα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Ορμονικοί-Γονιδιακοί-παράγοντες Επιπτώσεις στην υγεία Θεραπεία-Δίαιτα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Παχυσαρκία είναι κλινική κατάσταση στην

Διαβάστε περισσότερα

Ηθέσητηςβαριατρικής στηναντιμετώπισητουσδ2. Στυλιανός Α. Καπίρης Χειρουργός Γ Χειρουργικό Τμήμα ΓΝΑ«Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ»

Ηθέσητηςβαριατρικής στηναντιμετώπισητουσδ2. Στυλιανός Α. Καπίρης Χειρουργός Γ Χειρουργικό Τμήμα ΓΝΑ«Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ» Ηθέσητηςβαριατρικής στηναντιμετώπισητουσδ2 Στυλιανός Α. Καπίρης Χειρουργός Γ Χειρουργικό Τμήμα ΓΝΑ«Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ» ΣχέσηπαχυσαρκίαςκαιΣΔ2 Η παχυσαρκία είναι ο κύριος προδιαθεσικός παράγοντας για την ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Η παχυσαρκία ορίζεται ως η περίσσεια λιπώδους ιστού στον ανθρώπινο οργανισµό µε αποτέλεσµα τη συσσώρευση αυξηµένου λίπους κάτω από το δέρµα (υποδόριο) αλλά και σε διάφορα όργανα του σώµατος (σπλαχνικό)

Διαβάστε περισσότερα

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή;

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Στις αρχές της δεκαετίας του 1950 ξεκίνησε μία μεγάλη έρευνα, γνωστή ως η μελέτη των 7 χωρών, όπου μελετήθηκαν οι διατροφικές συνήθειες ανθρώπων από τις εξής

Διαβάστε περισσότερα

Στέργιος Ι. Τραπότσης Χειρουργός Ορθοπαιδικός Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διδάσκων ΤΕΦAΑ-ΠΘ

Στέργιος Ι. Τραπότσης Χειρουργός Ορθοπαιδικός Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διδάσκων ΤΕΦAΑ-ΠΘ Άσκηση, διατροφή & υγεία Στέργιος Ι. Τραπότσης Χειρουργός Ορθοπαιδικός Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διδάσκων ΤΕΦAΑ-ΠΘ Άσκηση, διατροφή & υγεία Μακροχρόνια επιστημονική έρευνα έχει αποδείξει ότι πολλά από

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΣΤΡΟΓΓΥΛΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ: «Πώς επιτυγχάνω καλή ρύθμιση στις δύσκολες περιπτώσεις: Σχέδιο δράσης» ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ

ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΣΤΡΟΓΓΥΛΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ: «Πώς επιτυγχάνω καλή ρύθμιση στις δύσκολες περιπτώσεις: Σχέδιο δράσης» ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΣΤΡΟΓΓΥΛΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ: «Πώς επιτυγχάνω καλή ρύθμιση στις δύσκολες περιπτώσεις: Σχέδιο δράσης» ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ Δρ. Α. Μελιδώνης Υπεύθυνος Διαβητολογικού Κέντρου Γ.Ν. Πειραιά «ΤΖΑΝΕΙΟ» Διαβητολογικό Κέντρο

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Στόχοι για την αντιμετώπιση του Γνώση Δεξιότητες Πηγές Υποστήριξη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος»

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ Νικολούδη Μαρία Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» Ο όρος δυσλιπιδαιμία εκφράζει τις ποσοτικές και ποιοτικές διαταραχές των λιπιδίων του αίματος. Τα λιπίδια όπως η χοληστερόλη και

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Σακχαρώδης Διαβήτης Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Number of people with diabetes by IDF Region, 2013 IDF Diabetes Atlas.

Διαβάστε περισσότερα

Οι διατροφικές συνήθειες υπέρβαρων και παχύσαρκων ατόμων με Σ τύπου 2

Οι διατροφικές συνήθειες υπέρβαρων και παχύσαρκων ατόμων με Σ τύπου 2 Οι διατροφικές συνήθειες υπέρβαρων και παχύσαρκων ατόμων με Σ τύπου 2 Ελένη Αθανασιάδου, Κωνσταντίνος Παλέτας, Μαρία Σαρηγιάννη, Πασχάλης Πάσχος, Ελένη Μπεκιάρη, Απόστολος Τσάπας Β Παθολογική Κλινική,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΕΣ ΣΕ ΣΥΝΕΔΡΙΑ, ΣΥΜΠΟΣΙΑ, ΣΤΡΟΓΓΥΛΑ ΤΡΑΠΕΖΙΑ (Σύνολο: 47 Ομιλίες)

ΟΜΙΛΙΕΣ ΣΕ ΣΥΝΕΔΡΙΑ, ΣΥΜΠΟΣΙΑ, ΣΤΡΟΓΓΥΛΑ ΤΡΑΠΕΖΙΑ (Σύνολο: 47 Ομιλίες) ΟΜΙΛΙΕΣ ΣΕ ΣΥΝΕΔΡΙΑ, ΣΥΜΠΟΣΙΑ, ΣΤΡΟΓΓΥΛΑ ΤΡΑΠΕΖΙΑ (Σύνολο: 47 Ομιλίες) 1. «ΑΝΤΛΙΕΣ ΚΑΙ ΣΧΗΜΑΤΑ ΕΝΤΑΤΙΚΟΠΟΙΗΜΕΝΗΣ ΙΝΣΟΥΛΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ» 7ο Σεμινάριο Μετεκπαιδευτικών Μαθημάτων «Στρατηγικές στον Σ.Δ. 2008»

Διαβάστε περισσότερα

Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμίες LDL-C HDL-C < 40 mg/dl Τριγλυκερίδια 150-199 mg/dl : οριακά

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της διατροφής

Ο ρόλος της διατροφής 15 Ο ρόλος της διατροφής Ι.-Α. ΒΑΤΑΛΑΣ 1, Λ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ 2 1 Ενδοκρινολόγος, Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Αθηνών 2 Ενδοκρινολόγος, Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Αθηνών, Επιμελήτρια Β ΠΓΝΑ «Γ. Γεννηματάς» Ο ΡΟΛΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ηλίας Ν. Μυγδάλης. Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα

Ηλίας Ν. Μυγδάλης. Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ 1942 «Έναρξη ινσουλίνης στα άτομα με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2: πότε και πως ;» Ηλίας Ν. Μυγδάλης Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα Ειδικό φροντιστήριο

Διαβάστε περισσότερα

Αγγελική Βουτσά. Παθολόγος-Διαβητολόγος. Τ. Συν/στρια Δ/ντρια Παθολογικής Κλινικής Νοσοκομείου Λήμνου

Αγγελική Βουτσά. Παθολόγος-Διαβητολόγος. Τ. Συν/στρια Δ/ντρια Παθολογικής Κλινικής Νοσοκομείου Λήμνου Αγγελική Βουτσά Παθολόγος-Διαβητολόγος Τ. Συν/στρια Δ/ντρια Παθολογικής Κλινικής Νοσοκομείου Λήμνου Τι είναι ο διαβήτης; Μεταβολική διαταραχή αυξημένα επίπεδα σακχάρου στο αίμα Ο διαβήτης οφείλεται σε

Διαβάστε περισσότερα

Προδιαβήτης και µεταβολικό σύνδροµο

Προδιαβήτης και µεταβολικό σύνδροµο Προδιαβήτης και µεταβολικό σύνδροµο ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΕΣ Ι. Ιωαννίδης Παθολόγος Υπεύθυνος ιαβητολογικού Ιατρείου και Ιατρείου Παχυσαρκίας Κωνσταντοπούλειο Συγκρότηµα Γ.Ν.Ν.Ιωνίας«Αγία Όλγα» Προδιαβήτης

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ. ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ. ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς Μεταβολικό Σύνδρομο Γλυκόζης νηστείας 110mg/dl Σπλαχνική παχυσαρκία [>102cm (m) >88cm (f)] TG 150mg/dl αρτηριακή

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ: ΠΑΓΚΡΕΑΤΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΠΑΓΚΡΕΑΤΙΤΙΔΑ ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ Κάλυψη των ενεργειακών αναγκών Πρόληψη/ αντιμετώπιση κακής θρέψης Πρόληψη της απώλειας βάρους Αντιμετώπιση της

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 3: ΗΠΑΤΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΗΠΑΤΙΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ Κάλυψη των ενεργειακών αναγκών Πρόληψη της απώλειας βάρους Ενίσχυση προγράμματος αποκατάστασης ΕΡΓΑΛΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΛΑΡΙΣΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑ : ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΙΙ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΛΑΡΙΣΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑ : ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΙΙ ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΛΑΡΙΣΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑ : ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΙΙ ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ : «ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ» ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ : Κα ΚΥΠΑΡΙΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΜΑΤΙΑ ΣΤΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ

ΜΙΑ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΜΑΤΙΑ ΣΤΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΜΙΑ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΜΑΤΙΑ ΣΤΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Επιβλέπων καθηγητής: Μαρράς Σωτήρης Τάξη: Α Λυκείου Έτος: 2013-2014 Περίγραμμα παρουσίασης: Τα βασικά αίτια της παχυσαρκίας. Oι συνέπειες της παχυσαρκίας. Oι τρόποι αντιμετώπισης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Παναγιώτης Κόκκορης Ενδοκρινολόγος- ιαβητολόγος Επιµελητής Ενδοκρινολογικής Κλινικής του 251 Γενικού Νοσοκοµείου Αεροπορίας ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Η παχυσαρκία είναι µια πολύ συνηθισµένη κατάσταση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΗ ΝΕΑΡΗ ΗΛΙΚΙΑ

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΗ ΝΕΑΡΗ ΗΛΙΚΙΑ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΗ ΝΕΑΡΗ ΗΛΙΚΙΑ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ ΤΕ, Β ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Α.Π.Θ. Γ.Ν.Θ. «ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ» ΜSc Εργαστήριο Ιατρικής της Άθλησης Α.Π.Θ. Πτυχιούχος

Διαβάστε περισσότερα

Διαιτητικές οδηγίες για το ΣΔ. Κατευθυντήριες οδηγίες για τη Διαχείριση του Διαβητικού Ασθενούς

Διαιτητικές οδηγίες για το ΣΔ. Κατευθυντήριες οδηγίες για τη Διαχείριση του Διαβητικού Ασθενούς ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΙ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΟΙ ΟΠΟΙΟΙ ΚΑΘΟΡΙΖΟΥΝ ΤΟ ΕΠΙΠΕΔΟ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗΣ ΣΕ ΑΤΟΜΑ ΤΡΙΤΗΣ ΚΑΙ ΤΕΤΑΡΤΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2 Αναστάσιος Κουτσοβασίλης, Μαρία

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 12: HIV Ο HIV έχει συνδεθεί με κακή θρέψη και με το σύνδρομο απώλειας καθαρής σωματικής μάζας και λιπώδους ιστού (AIDS wasting syndrome). Η απώλεια σωματικού

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου. Ενημέρωση & Πρόληψη

Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου. Ενημέρωση & Πρόληψη Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου Ενημέρωση & Πρόληψη Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου Μεταβολικό Σύνδρομο Παχυσαρκία Υπερλιπιδιαμία Υπέρταση Σακχαρώδης Διαβήτης Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου Μεταβολικό

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΕΣ ΠΡΟΕΔΡΙΕΣ ΣΕ ΣΥΜΠΟΣΙΑ, ΣΥΝΕΔΡΙΑ, ΣΤΡΟΓΓΥΛΑ ΤΡΑΠΕΖΙΑ

ΟΜΙΛΙΕΣ ΠΡΟΕΔΡΙΕΣ ΣΕ ΣΥΜΠΟΣΙΑ, ΣΥΝΕΔΡΙΑ, ΣΤΡΟΓΓΥΛΑ ΤΡΑΠΕΖΙΑ ΟΜΙΛΙΕΣ ΠΡΟΕΔΡΙΕΣ ΣΕ ΣΥΜΠΟΣΙΑ, ΣΥΝΕΔΡΙΑ, ΣΤΡΟΓΓΥΛΑ ΤΡΑΠΕΖΙΑ Ομιλίες Δρ. Α. Μελιδώνη: «ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΝΟΣΟΣ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ Συνέδριο Καρδιολογικού Τμήματος Τζανείου. Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών, 11 Ιανουαρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΛΟΣΤΗΣΑΣΚΗΣΗΣΣΤΟ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΣΥΝ ΡΟΜΟ, ΣΤΑ ΛΙΠΙ ΙΑ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΪΝΕΣ

ΟΡΟΛΟΣΤΗΣΑΣΚΗΣΗΣΣΤΟ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΣΥΝ ΡΟΜΟ, ΣΤΑ ΛΙΠΙ ΙΑ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΪΝΕΣ ΟΡΟΛΟΣΤΗΣΑΣΚΗΣΗΣΣΤΟ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΣΥΝ ΡΟΜΟ, ΣΤΑ ΛΙΠΙ ΙΑ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΪΝΕΣ ΒασίληςΜούγιος, PhD ΤΕΦΑΑ ΑΠΘ http://mougios.webpages.auth.gr Μεταβολικό σύνδροµο Παθολογική κατάσταση που χαρακτηρίζεται από:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ ΛΙΠΑΡΩΝ ΟΞΕΩΝ II ΚΕΤΟΝΟΣΩΜΑΤΑ

ΑΠΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ ΛΙΠΑΡΩΝ ΟΞΕΩΝ II ΚΕΤΟΝΟΣΩΜΑΤΑ ΑΠΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ ΛΙΠΑΡΩΝ ΟΞΕΩΝ II ΚΕΤΟΝΟΣΩΜΑΤΑ ΗΠΑΡ VLDL Ανασκόπηση μεταβολισμού λιπιδίων & λιποπρωτεϊνών ΤΡΟΦΗ ΛΙΠΩΔΗΣ ΙΣΤΟΣ ΗΠΑΡ Κυκλοφορία Χυλομικρά Λιπαρά οξέα HDL LDL VLDL ΗΠΑΡ Τριγλυκερίδια Φωσφολίπιδια

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩ Η ΙΑΒΗΤΗ. ρ. Μυλωνάκη Θεοχαρούλα. Υπεύθυνη ιαβητολογικού Ιατρείου

ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩ Η ΙΑΒΗΤΗ. ρ. Μυλωνάκη Θεοχαρούλα. Υπεύθυνη ιαβητολογικού Ιατρείου ΕΓΚΑΙΡΗ ΙΑΓΝΩΣΗ & ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩ Η ΙΑΒΗΤΗ ρ. Μυλωνάκη Θεοχαρούλα ιευθύντρια Β Παθολογικής Κλινικής Γ.Ν. Χανίων Υπεύθυνη ιαβητολογικού Ιατρείου Πινακοθήκη ήµου Χανίων, 17/02/2012 Συχνότητα του

Διαβάστε περισσότερα

Πρωτεΐνες (proteins) Υδατάνθρακες (carbohydrates) 13/7/2015. Ομάδες Τροφίμων (food groups) Θρεπτικά συστατικά (nutrients)

Πρωτεΐνες (proteins) Υδατάνθρακες (carbohydrates) 13/7/2015. Ομάδες Τροφίμων (food groups) Θρεπτικά συστατικά (nutrients) Ομάδες Τροφίμων (food groups) Προληπτική Ιατρική και Δημόσια Υγεία 8 η Υποχρεωτική Άσκηση Επιλογής Διατροφή στη Δημόσια Υγεία Ανδρονίκη Νάσκα, Αναπλ. Καθηγήτρια Υγιεινής και Επιδημιολογίας Δημητριακά και

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 13: ΕΝΤΑΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ Η χορήγηση διατροφής δεν ΠΡΕΠΕΙ να ξεπερνά την ικανότητα χρησιμοποίησης/οξείδωσης τους απο τον οργανισμό ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ Κάλυψη των ενεργειακών

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΗ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΔΙΑΒΗΤΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΑΠ ΑΥΤΟΝ ΑΤΟΜΩΝ ΝΕΑΡΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΗ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΔΙΑΒΗΤΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΑΠ ΑΥΤΟΝ ΑΤΟΜΩΝ ΝΕΑΡΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΗ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΔΙΑΒΗΤΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΑΠ ΑΥΤΟΝ ΑΤΟΜΩΝ ΝΕΑΡΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Δρ Γεώργιος Ι Κούρτογλου Παθολόγος-Διαβητολόγος Διδάκτωρ Ιατρικής ΑΠΘ Εκρηκτικές διαστάσεις λαμβάνει πλέον ο σακχαρώδης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ. Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ»

ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ. Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ» ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ» ΣΧΕΣΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑΣ Πρόληψη εμφάνισης νοσημάτων Θεραπεία ασθενών στο χώρο του νοσοκομείου

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΓΑΛΩΝΟΝΤΑΣ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΣΩΣΤΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ

ΜΕΓΑΛΩΝΟΝΤΑΣ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΣΩΣΤΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΜΕΓΑΛΩΝΟΝΤΑΣ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΣΩΣΤΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ Η ΣΥΝΕΧΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΠΙΒΑΛΛΕΙ ΙΔΙΑΙΤΕΡΕΣ ΘΡΕΠΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ Τα παιδιά ρυθμίζουν τη λήψη τροφής έτσι ώστε να ταιριάζει με τις σωματικές ανάγκες σύμφωνα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 18: ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 18: ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 18: ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΝΕΥΡΟΓΕΝΗΣ ΑΝΟΡΕΞΙΑ Οι ασθενείς με νευρογενή ανορεξία παρουσιάζουν σημαντική απώλεια βάρους, είναι ανορεκτικοί και υποφέρουν από

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών. Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας

Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών. Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας Μεταβολικό Σύνδρομο Δεν είναι ασθένεια αλλά ένα σύμπλεγμα από ιατρικές διαταραχές που

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα 17 Οκτωβρίου 2007

Αθήνα 17 Οκτωβρίου 2007 Αθήνα 17 Οκτωβρίου 2007 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Tον κώδωνα του κινδύνου, κρούει για τη χώρα μας η Ελληνική Χειρουργική Εταιρεία Παχυσαρκίας, καθώς η Ελλάδα βρίσκεται παγκόσμια στις πρώτες θέσεις σε ποσοστά νοσογόνου

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ. Θανάσης Ζ. Τζιαμούρτας, Ph.D.

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ. Θανάσης Ζ. Τζιαμούρτας, Ph.D. ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ Θανάσης Ζ. Τζιαμούρτας, Ph.D. Τι είναι σακχαρώδης διαβήτης; Παθοφυσιολογική κατάσταση η οποία χαρακτηρίζεται από αυξημένη συγκέντρωση σακχάρου στο αίμα Καμπύλη σακχάρου (75

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΟΦΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ/ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ

ΙΑΤΡΟΦΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ/ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΙΑΤΡΟΦΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ/ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ Μαρία Μπασκίνη-Αρσένη, MSc, RD Κλινική ιαιτολόγος, Ειδική ιατροφολόγος Εσπερινό Λύκειο Αµπελοκήπων 11 εκεµβρίου 2014 ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ ΕΦΗΒΕΙΑ- ΑΝΑΓΚΕΣ v Επιτάχυνση ρυθμού ανάπτυξης v Ωρίμανση και αύξηση ιστών v Αποκτά το 20% του ύψους και το 50% του βάρους του ενήλικα, ενώ οι μύες, ο όγκος του αίματος και γενικά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ. Μαρία Χασαπίδου Καθηγήτρια Διατροφής και Διαιτολογίας ΑΤΕΙΘ > 3

ΠΡΟΛΟΓΟΣ. Μαρία Χασαπίδου Καθηγήτρια Διατροφής και Διαιτολογίας ΑΤΕΙΘ > 3 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η ραγδαία αύξηση των εκφυλιστικών παθήσεων (παχυσαρκία, σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2, δυσλιπιδαιμία, αρτηριακή υπέρταση, καρδιαγγειακά νοσήματα) στη χώρα μας, που οδηγούν σε αύξηση της νοσηρότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2.

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2. ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2. Χαράλαμπος Ταμβάκος, Αναστάσιος Κουτσοβασίλης, Αλέξης Σωτηρόπουλος, Μαρία Παππά, Ουρανία Αποστόλου,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 2: ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 2: ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 2: ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια 25% - 40% των ασθενών με ΧΑΠ υποσιτίζονται. ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ Κάλυψη των ενεργειακών αναγκών Πρόληψη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΘΡΕΠΤΙΚΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ

ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΘΡΕΠΤΙΚΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ Περιορισμοί της άσκησης σε άτομα με ΣΔ Παναγιώτης Β. Τσακλής PhD Καθηγητής Εµβιοµηχανικής Τµ Φυσικοθεραπείας - ΑΤΕΙΘ Dept Mechanical Engineering Fibers & Polymers Lab Massachusetts Institute of Technology

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΧΝΝ ΣΕ ΕΞΩΝΕΦΡΙΚΗ ΚΑΘΑΡΣΗ*

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΧΝΝ ΣΕ ΕΞΩΝΕΦΡΙΚΗ ΚΑΘΑΡΣΗ* ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ 15 11528 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 2107298586 FAX: 2107237705 E-mail: nefreter@otenet.gr HELLENIC SOCIETY OF NEPHROLOGY 15 MEANDROU STR. ATHENS, 11528 GREECE TEL.: (+3021) 07298586

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Χρήστος Μανές ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

Δρ. Χρήστος Μανές ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ Δρ. Χρήστος Μανές Παθολόγος µε εξειδίκευση στο Σακχαρώδη Διαβήτη ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΕΜΕΔΙΠ Διευθυντής Παθολογικού τµήµατος και Διαβητολογικού Κέντρου Γ.Π.Ν «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ» ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ Σακχαρώδης Διαβήτης 220 εκατοµµύρια

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ Το θέμα της εργασίας μας είναι η ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ. Ασχοληθήκαμε με τις διατροφικές συνήθειες των αθλητών από την αρχαία Ελλάδα έως και σήμερα. Βρέθηκαν

Διαβάστε περισσότερα

Μετεκπαιδευτικά Μαθήµατα Ενδοκρινολογίας 2003. Μεταβολισµός

Μετεκπαιδευτικά Μαθήµατα Ενδοκρινολογίας 2003. Μεταβολισµός Μετεκπαιδευτικά Μαθήµατα Ενδοκρινολογίας 00 Μεταβολισµός 1 Ενδοκρινολογική Κλινική ΓΝΘ Ιπποκρατείου /ντής αµ. επ. καθηγητής Α. Αβραµίδης 1 υσλιπιδαιµίες Αθηρωµάτωση: Μια σταδιακή διεργασία Φυσιολογικό

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΙΑΤΡΟΦΗ ΣΤΟ ΦΑΡΜΑΚΕΙΟ. Μαρία Σκουρολιάκου, PhD

ΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΙΑΤΡΟΦΗ ΣΤΟ ΦΑΡΜΑΚΕΙΟ. Μαρία Σκουρολιάκου, PhD ΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΙΑΤΡΟΦΗ Η ΚΑΤΑΛΛΗΛΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΤΟ ΦΑΡΜΑΚΕΙΟ Μαρία Σκουρολιάκου, PhD Επίκουρη Καθηγήτρια Χαροκοπείου Πανεπιστηµίου ιαβήτης Ελλάδα: 1,000,000 ασθενείς Αδιάγνωστοι? Παγκοσµίως µια από τις κυριότερες

Διαβάστε περισσότερα

YΠΕΡΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑ. Κάρμεν Τασιοπούλου. Τασιοπούλου Επιμελήτρια Β ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΓΝ ΚΟΜΟΤΗΝΗΣ

YΠΕΡΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑ. Κάρμεν Τασιοπούλου. Τασιοπούλου Επιμελήτρια Β ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΓΝ ΚΟΜΟΤΗΝΗΣ YΠΕΡΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑ Κάρμεν Τασιοπούλου Τασιοπούλου Επιμελήτρια Β ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΓΝ ΚΟΜΟΤΗΝΗΣ Παχυσαρκία: Τάσεις Η παχυσαρκία συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο

Διαβάστε περισσότερα

16 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ : Παγκόσμια Ημέρα Διατροφής. 24 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ Παγκόσμια Ημέρα Παχυσαρκίας

16 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ : Παγκόσμια Ημέρα Διατροφής. 24 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ Παγκόσμια Ημέρα Παχυσαρκίας 16 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ : Παγκόσμια Ημέρα Διατροφής 24 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ Παγκόσμια Ημέρα Παχυσαρκίας Η διατροφή σημαντικός παράγοντας υγείας!! ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΛΗΡΟΝΟ ΜΙΚΟΤΗΤΑ ΥΓΕΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΑΝΘΥΓΕΙΝΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ Ποιά είναι η

Διαβάστε περισσότερα

Συζήτηση περίπτωσης ασθενούς. Σ. Λιάτης Παθολόγος Επιμελητής Β ΕΣΥ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική & Διαβητολογικό Κέντρο ΓΝΑ «Λαϊκό»

Συζήτηση περίπτωσης ασθενούς. Σ. Λιάτης Παθολόγος Επιμελητής Β ΕΣΥ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική & Διαβητολογικό Κέντρο ΓΝΑ «Λαϊκό» Συζήτηση περίπτωσης ασθενούς Σ. Λιάτης Παθολόγος Επιμελητής Β ΕΣΥ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική & Διαβητολογικό Κέντρο ΓΝΑ «Λαϊκό» Κυρία Α.Ν, 74 ετών, νοικοκυρά Πολυουρία, πολυδιψία και απώλεια βάρους

Διαβάστε περισσότερα

Σύσταση 1. Συστήνεται στους γενικούς ιατρούς και στους άλλους ιατρούς στην ΠΦΥ να θέτουν διάγνωση του σακχαρώδη διαβήτη (ΣΔ) όταν στο φλεβικό αίμα: η

Σύσταση 1. Συστήνεται στους γενικούς ιατρούς και στους άλλους ιατρούς στην ΠΦΥ να θέτουν διάγνωση του σακχαρώδη διαβήτη (ΣΔ) όταν στο φλεβικό αίμα: η Σύσταση 1. Συστήνεται στους γενικούς ιατρούς και στους άλλους ιατρούς στην ΠΦΥ να θέτουν διάγνωση του σακχαρώδη διαβήτη (ΣΔ) όταν στο φλεβικό αίμα: η τιμή της γλυκόζης νηστείας είναι 126mg/dl (7.0 mmol/l),

Διαβάστε περισσότερα

Μηδενική Δίαιτα: Η πιο αυστηρή Δεν γίνεται πρόσληψη ενέργειας Οργανισμός καταφεύγει σε αποθήκες του: Λίπος Πρωτεΐνες Γλυκογόνο

Μηδενική Δίαιτα: Η πιο αυστηρή Δεν γίνεται πρόσληψη ενέργειας Οργανισμός καταφεύγει σε αποθήκες του: Λίπος Πρωτεΐνες Γλυκογόνο Μηδενική Δίαιτα: Η πιο αυστηρή Δεν γίνεται πρόσληψη ενέργειας Οργανισμός καταφεύγει σε αποθήκες του: Λίπος Πρωτεΐνες Γλυκογόνο 1 Γλυκογόνο: επαρκεί για μια ημέρα για ανάγκες εγκεφάλου -> Πρωτεΐνη: για

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΚΑΙ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ. Φώτης Καψιμάλης Αν. Δ/ντής Πνευμονολογικής Κλινικής Νοσοκομείο Ερρίκος Ντυνάν

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΚΑΙ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ. Φώτης Καψιμάλης Αν. Δ/ντής Πνευμονολογικής Κλινικής Νοσοκομείο Ερρίκος Ντυνάν ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΚΑΙ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ Φώτης Καψιμάλης Αν. Δ/ντής Πνευμονολογικής Κλινικής Νοσοκομείο Ερρίκος Ντυνάν Σύνδρομο αποφρακτικής άπνοιας στον ύπνο ( ΣΑΥ) Συχνή διαταραχή (5%

Διαβάστε περισσότερα

Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα

Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα Journalist Handbook 1 Πληροφορίες για Δημοσιογράφους Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα Νοσος Cushing 3 TΙ ΕΙΝΑΙ Η ΝΟΣΟΣ CUSHING; Πριν μιλήσουμε για τη Νόσο Cushing, θα πρέπει να κατανοήσουμε την ασθένεια

Διαβάστε περισσότερα

1 η ΔΩΡΕΑΝ! Το να τρως είναι αναγκαιότητα. Το να τρως έξυπνα είναι τέχνη. επίσκεψη. Πιστοποιημένο Επιστημονικό Διαιτολογικό Κέντρο

1 η ΔΩΡΕΑΝ! Το να τρως είναι αναγκαιότητα. Το να τρως έξυπνα είναι τέχνη. επίσκεψη. Πιστοποιημένο Επιστημονικό Διαιτολογικό Κέντρο 1 η επίσκεψη ΔΩΡΕΑΝ! Πιστοποιημένο Επιστημονικό Διαιτολογικό Κέντρο Το να τρως είναι αναγκαιότητα. Το να τρως έξυπνα είναι τέχνη. Συνεργασία με το Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας - Διατροφής του Χαρακοπείου

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και Σακχαρώδης Διαβήτης

Άσκηση και Σακχαρώδης Διαβήτης Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Σακχαρώδης Διαβήτης Συγγραφική ομάδα: Δίπλα Κωνσταντίνα, Λέκτορας ΤΕΦΑΑ Σερρών, Α.Π.Θ. Ζαφειρίδης Ανδρέας, Επίκουρος Καθηγητής ΤΕΦΑΑ Σερρών, Α.Π.Θ. (Υπεύθυνος

Διαβάστε περισσότερα

Επίπτωση. Σύνολο ατόμων σε αιμοκάθαρση ή μεταμόσχευση νεφρού. Άτομα με διαβήτη

Επίπτωση. Σύνολο ατόμων σε αιμοκάθαρση ή μεταμόσχευση νεφρού. Άτομα με διαβήτη Σακχαρώδης ιαβήτης και Νεφρική νόσος Επίπτωση Σύνολο ατόμων σε αιμοκάθαρση ή μεταμόσχευση νεφρού Άτομα με διαβήτη Σακχαρώδης ιαβήτης και Νεφρική νόσος Επίπτωση Επίπτωση Νεφρικής Ανεπάρκειας Τελικού Σταδίου

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου

Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου Προστάτεψε την καρδία σου Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου Καρδιοαγγειακές παθήσεις και γυναικείο φύλο Εισαγωγή Οι καρδιαγγειακές παθήσεις αποτελούν σε παγκόσμιο επίπεδο την κυριότερη αιτία θανάτου στο γυναικείο

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης στα παιδιά

Σακχαρώδης Διαβήτης στα παιδιά Σακχαρώδης Διαβήτης στα παιδιά ΣΤΕΛΙΟΣ ΤΙΓΚΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ & ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ Ιατρικά θέματα γιά εκπαιδευτικούς Αμφιθέατρο Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου Ιωαννίνων Σάββατο

Διαβάστε περισσότερα

Μέχρι σήµερα γνωρίζατε ότι η κατανάλωση ψωµιού είναι µία απολαυστική και θρεπτική συνήθεια. Από σήµερα η αγαπηµένη σας αυτή καθηµερινή συνήθεια µπορεί να παρέχει στον οργανισµό ακόµη περισσότερα θρεπτικά

Διαβάστε περισσότερα

Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα

Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα www.pegkaspanagiotis.gr Τι εννοούμε με τον όρο πρόληψη καρδιαγγειακής νόσου; Εννοούμε τη συντονισμένη δέσμη ενεργειών, τόσο σε ατομικό, όσο και σε συλλογικό επίπεδο,

Διαβάστε περισσότερα

14 Νοεμβρίου-Παγκόσμια ημέρα για τον Σακχαρώδη Διαβήτη

14 Νοεμβρίου-Παγκόσμια ημέρα για τον Σακχαρώδη Διαβήτη 14 Νοεμβρίου-Παγκόσμια ημέρα για τον Σακχαρώδη Διαβήτη Η παγκόσμια ημέρα για τον σακχαρώδη διαβήτη γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 14 Νοεμβρίου, με αφορμή τα γενέθλια του Frederick Banting, o οποίος σε συνεργασία

Διαβάστε περισσότερα

Τελικό κείμενο της Μελέτης. Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία

Τελικό κείμενο της Μελέτης. Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία Τελικό κείμενο της Μελέτης Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία Τα τελικά προϊόντα προχωρημένης γλυκοζυλίωσης (Advanced Glycation End products, ) είναι μόρια υψηλής δραστικότητας, τα οποία

Διαβάστε περισσότερα

Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου

Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου Διαβήτης. Ακούμε καθημερίνα γύρω μας πως εκατομμύρια άνθρωποι στον κόσμο πάσχουν από διαβήτη ή παχυσαρκία. Όμως, τι πραγματικά είναι αυτό; Τι ειναι ο σακχαρώδης

Διαβάστε περισσότερα

Ινσουλινοθεραπεία (Βασική +ΑΔ)

Ινσουλινοθεραπεία (Βασική +ΑΔ) Ινσουλινοθεραπεία (Βασική +ΑΔ) Δήλωση Συμφερόντων Το περιεχόμενο της παρουσίασης αντανακλά τις απόψεις του ομιλητή.ο ομιλητής έχει λάβει τιμητικές αμοιβές για ομιλίες από τις ακόλουθες φαρμακευτικές εταιρείες

Διαβάστε περισσότερα

Diabetes_ protect our future.mp4

Diabetes_ protect our future.mp4 Diabetes_ protect our future.mp4 14/11 Γενέθλια του νομπελίστα γιατρού Φρέντερικ Μπάντινγκ 1991 από τη Διεθνή Ομοσπονδία για το Διαβήτη 2007:επίσημη Ημέρα από τα Ηνωμένα Έθνη Θέμα 2009 2013: Εκπαίδευση

Διαβάστε περισσότερα

Πως δημιουργείται η παχυσαρκία; Ένα άτομο θεωρείται παχύσαρκο όταν ξεπεράσει κατά 20% ή περισσότερο το βάρος που αντιστοιχεί στο φύλο και την ηλικία

Πως δημιουργείται η παχυσαρκία; Ένα άτομο θεωρείται παχύσαρκο όταν ξεπεράσει κατά 20% ή περισσότερο το βάρος που αντιστοιχεί στο φύλο και την ηλικία Πως δημιουργείται η παχυσαρκία; Ένα άτομο θεωρείται παχύσαρκο όταν ξεπεράσει κατά 20% ή περισσότερο το βάρος που αντιστοιχεί στο φύλο και την ηλικία του. Στη χώρα μας, σύμφωνα με στοιχεία της Ελληνικής

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφικές Διαταραχές & η αντιμετώπιση τους

Διατροφικές Διαταραχές & η αντιμετώπιση τους Διατροφικές Διαταραχές & η αντιμετώπιση τους www.cydadiet.org www.iph.com.cy Προσφορά Συνδέσμου Διαιτολόγων και Διατροφολόγων Κύπρου σε συνεργασία με την εταιρεία Iacovos Photiades Foodstuff Suppliers

Διαβάστε περισσότερα

Γ.Βαλσαμάκης1,2, Ε.Λ.Κυριαζή2, Ε.Καπάνταης3, Γ.Μαστοράκος2

Γ.Βαλσαμάκης1,2, Ε.Λ.Κυριαζή2, Ε.Καπάνταης3, Γ.Μαστοράκος2 Γ.Βαλσαμάκης1,2, Ε.Λ.Κυριαζή2, Ε.Καπάνταης3, Γ.Μαστοράκος2 1Ιδιωτικό ιατρείο Παχυσαρκίας, Βριλήσσια 2Ενδοκρινολογική Μονάδα, Β Πανεπιστημιακή,Μαιευτική-Γυναικολογική κλινική, Αρεταίειο Νοσοκομείο, ΕΚΠΑ.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΙΑΤΡΟΦΗΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΙΑΤΡΟΦΗΣ Νούς υγιής εν σώµατι υγιή ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΙΑΤΡΟΦΗΣ ιατροφή και Υγεία Η υγεία αλλά και η νόσος είναι καταστάσεις που δεν οφείλονται ποτέ σε ένα µόνο παράγοντα. Οι κύριες οµάδες παραγόντων

Διαβάστε περισσότερα

Ισορροπημένη διατροφή. της αναλογίας της μέσης προς τους. Κλασσική Πυραμίδα τροφών. Πυραμίδες Τροφών. Κατανομή λίπους και χρόνιες παθήσεις

Ισορροπημένη διατροφή. της αναλογίας της μέσης προς τους. Κλασσική Πυραμίδα τροφών. Πυραμίδες Τροφών. Κατανομή λίπους και χρόνιες παθήσεις Άσκηση και διατροφή στην πρόληψη και αντιμετώπιση ασθενειών Ισορροπημένη διατροφή Κατανομή λίπους και χρόνιες παθήσεις Ο τρόπος εναπόθεσης του σωματικού λίπους έχει αποδειχτεί τελευταία πως αποτελεί ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ

ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ Αθήνα 23 Οκτωβρίου 2006. ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Μορφή «επιδημίας» παίρνουν καθημερινά σε ολόκληρο τον κόσμο οι θάνατοι άμεσοι ή έμμεσοι από παχυσαρκία, καθώς σε 1 δισεκατομμύριο

Διαβάστε περισσότερα

Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ

Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ LDL-C : μείζων

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 14: ΤΡΑΥΜΑ Η διατροφική υποστήριξη κρίνεται απαραίτητη κατά την φλεγμονώδη και μεταβολική φάση διότι βελτιώνει σημαντικά την έκβαση του ασθενούς. Η μέτρια

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ. Μαρία Χασαπίδου Καθηγήτρια Διατροφής και Διαιτολογίας ΑΤΕΙΘ > 3

ΠΡΟΛΟΓΟΣ. Μαρία Χασαπίδου Καθηγήτρια Διατροφής και Διαιτολογίας ΑΤΕΙΘ > 3 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η ραγδαία αύξηση των εκφυλιστικών παθήσεων (παχυσαρκία, σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2, δυσλιπιδαιμία, αρτηριακή υπέρταση, καρδιαγγειακά νοσήματα) στη χώρα μας, που οδηγούν σε αύξηση της νοσηρότητας

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία Β. Α. Παπαγεωργίου MD, Med, Δρ. Α.Π.Θ. Παιδοψυχίατρος - TEACCH Consultant τ. Επίκουρος Καθηγήτρια Παιδοψυχιατρικής Οι Δ.Π.Τ. Δεν είναι απλώς αποκλίνουσες διατροφικές

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ. Τι είναι οι υδατάνθρακες;

ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ. Τι είναι οι υδατάνθρακες; ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ Τι είναι οι υδατάνθρακες; Οι υδατάνθρακες είναι τα νομίσματα ενέργειας του σώματός μας. Τα περισσότερα τρόφιμα που τρώμε καθημερινά αποτελούνται από υδατάνθρακες. Ο οργανισμός μας, σπα τους

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗΣ: ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΟΡΙΣΜΟΣ, ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩΔΟΥΣ ΔΙΑΒΗΤΗ

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗΣ: ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΟΡΙΣΜΟΣ, ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩΔΟΥΣ ΔΙΑΒΗΤΗ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗΣ: ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ Συντονιστής: Γεώργιος Δημητριάδης Μέλη: Ηλίας Μυγδάλης Νικόλαος Τεντολούρης ΟΡΙΣΜΟΣ, ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩΔΟΥΣ ΔΙΑΒΗΤΗ Ορισμός Ο σακχαρώδης

Διαβάστε περισσότερα

ιαβήτης και διατροφή στα παιδιά και εφήβους

ιαβήτης και διατροφή στα παιδιά και εφήβους 31 ιαβήτης και διατροφή στα παιδιά και εφήβους ΑΣΗΜΙΝΑ ΓΑΛΛΗ ΤΣΙΝΟΠΟΥΛΟΥ Επίκουρη Καθηγήτρια Παιδιατρικής Παιδιατρικής Ενδοκρινολογίας Α.Π.Θ. 1. Εισαγωγή Οι σύγχρονες διατροφικές συστάσεις για παιδιά και

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΤΩΝ ΠΟΛΥΚΥΣΤΙΚΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ (PCOS)

ΤΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΤΩΝ ΠΟΛΥΚΥΣΤΙΚΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ (PCOS) ΤΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΤΩΝ ΠΟΛΥΚΥΣΤΙΚΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ (PCOS) Γ. ΜΑΣΤΟΡΑΚΟΣ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ Β ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΡΕΤΑΙΕΙΟΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ PCOS: Κριτήρια διάγνωσης - Υπερανδρογονισμός

Διαβάστε περισσότερα

Κατηγοριοποίηση ατόμων ανάλογα με τον κίνδυνο εμφάνισης Καρδιαγγειακής νόσου, με βάση το SCORE. 15,16

Κατηγοριοποίηση ατόμων ανάλογα με τον κίνδυνο εμφάνισης Καρδιαγγειακής νόσου, με βάση το SCORE. 15,16 Κατηγοριοποίηση ατόμων ανάλογα με τον κίνδυνο εμφάνισης Καρδιαγγειακής νόσου, με βάση το SCORE. 15,16 Άτομα πολύ υψηλού κινδύνου Άτομα πολύ υψηλού κινδύνου είναι τα παρακάτω: Άτομα με 10ετή κίνδυνο για

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ. Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος. Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος

Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ. Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος. Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος ΔΙΑΤΡΟΦH Η διατροφή στην ζωή του ανθρώπου παίζει τον μεγαλύτερο ρόλο. Για

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική Εργασία Β Λυκείου Από την αρχαία Ελλάδα στη σύγχρονη εποχή, ο αθλητισμός και τα φαινόμενα της βίας και του ντόπινγκ ΔΙΑΤΡΟΦΗ

Ερευνητική Εργασία Β Λυκείου Από την αρχαία Ελλάδα στη σύγχρονη εποχή, ο αθλητισμός και τα φαινόμενα της βίας και του ντόπινγκ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Φιλεκπαιδευτική Εταιρεία Αρσάκειο Γενικό Λύκειο Ψυχικού Ερευνητική Εργασία Β Λυκείου Σχολικό έτος: 2013-2014 Από την αρχαία Ελλάδα στη σύγχρονη εποχή, ο αθλητισμός και τα φαινόμενα της βίας και του ντόπινγκ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΑ«Ο Ευαγγελισμός» Ενδοκρινολογικό Τμήμα Διαβητολογικό Κέντρο Συντονιστής Διευθυντής: Σ. Τσαγκαράκης

ΓΝΑ«Ο Ευαγγελισμός» Ενδοκρινολογικό Τμήμα Διαβητολογικό Κέντρο Συντονιστής Διευθυντής: Σ. Τσαγκαράκης Παρουσίαση: Ο. Καραπάνου Ειδικευόμενη Ενδοκρινολογίας ΓΝΑ«Ο Ευαγγελισμός» Ενδοκρινολογικό Τμήμα Διαβητολογικό Κέντρο Συντονιστής Διευθυντής: Σ. Τσαγκαράκης Παρούσα νόσος 1 Γυναίκα ηλικίας 43 ετών, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφή και ηλικιωμένοι

Διατροφή και ηλικιωμένοι Διατροφή και ηλικιωμένοι Η διατροφή αποτελεί τη σημαντικότερη ανάγκη για τη διατήρηση της ανθρώπινη ζωής σε όλα τα στάδιά της. Το είδος και η ποσότητα της τροφής που χρειάζεται ο άνθρωπος εξαρτάται από

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδρομο άπνοιας και διαβήτης

Σύνδρομο άπνοιας και διαβήτης Σύνδρομο άπνοιας και διαβήτης Νίκη Κατσίκη, Μαρία Ρογκώτη, Ιωσήφ Πετρίδης Διαβητολογικό Ιατρείο, Α Παθολογική Κλινική Νοσοκομείο Άγιος Δημήτριος Θεσσαλονίκη Σύνδρομο άπνοιας ύπνου (ΣΑΥ) Είναι μια διαταραχή

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΤΗΝ ΑΥΤΟΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ Ι ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ. Μαρία Μελέτη Πτυχιούχος Νοσηλεύτρια

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΤΗΝ ΑΥΤΟΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ Ι ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ. Μαρία Μελέτη Πτυχιούχος Νοσηλεύτρια Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΤΗΝ ΑΥΤΟΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ Ι ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ Μαρία Μελέτη Πτυχιούχος Νοσηλεύτρια Ο ινσουλινοεξαρτώμενος σακχαρώδης διαβήτης είναι γνωστός σαν τύπου 1 και αποτελεί την

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Καρκίνος Παγκρέατος: πρόγνωση Κακή πρόγνωση Συνολική πενταετής επιβίωση 6%.

Διαβάστε περισσότερα

Υδατάνθρακες: σύνθετο και μπερδεμένο και στους καταναλωτές & επαγγελματίες υγείας

Υδατάνθρακες: σύνθετο και μπερδεμένο και στους καταναλωτές & επαγγελματίες υγείας Υδατάνθρακες: σύνθετο και μπερδεμένο και στους καταναλωτές & επαγγελματίες υγείας Πλούσιες σε Υδατ/χαμηλές Σύνθετοι υδατάνθρακες σε λίπη δίαιτες Απλές ζάχαρες Δίαιτες χαμηλού GI Χαμηλής γλυκαιμικής δόσης

Διαβάστε περισσότερα

Kαρδιαγγειακά Nοσήματα και Ðαράγοντες Kινδύνου

Kαρδιαγγειακά Nοσήματα και Ðαράγοντες Kινδύνου Κλινική Προληπτικής Ιατρικής & ιατροφής ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Τ.Θ. 2208, Ηράκλειο 71 003, Κρήτη - Τηλ. 2810-394758, email: kliniki.diatrofis@med.uoc.gr Kαρδιαγγειακά

Διαβάστε περισσότερα

7 ο ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΑΘΗΡΟΣΚΛΗΡΩΣΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, 10 ΜΑΡΤΙΟΥ 2011 Πόλλυ Μιχαηλίδου Κλινική ιαιτολόγος ιατροφολόγος Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας, Κύπρος

7 ο ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΑΘΗΡΟΣΚΛΗΡΩΣΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, 10 ΜΑΡΤΙΟΥ 2011 Πόλλυ Μιχαηλίδου Κλινική ιαιτολόγος ιατροφολόγος Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας, Κύπρος 7 ο ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΑΘΗΡΟΣΚΛΗΡΩΣΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, 10 ΜΑΡΤΙΟΥ 2011 Πόλλυ Μιχαηλίδου Κλινική ιαιτολόγος ιατροφολόγος Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας, Κύπρος polly.michaelidou@gmail.com 1 ΘΕΜΑΤΑ Η σημασία της ιατροφής

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφή ινσουλινοεξαρτώμενων ατόμων νεαρής ηλικίας

Διατροφή ινσουλινοεξαρτώμενων ατόμων νεαρής ηλικίας Διατροφή ινσουλινοεξαρτώμενων ατόμων νεαρής ηλικίας!φη Ευστρατίου Διαιτολόγος Επιστημονική συνεργάτης Δ Παιδιατρικής Κλινικής ΑΠΘ Ιατρείο Παιδιών και Εφήβων με Διαβήτη Νοσοκομείο Παπαγεωργίου Θεσ/νίκης

Διαβάστε περισσότερα

ινσουλίνης στα άτομα με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2: πότε και πως ;»

ινσουλίνης στα άτομα με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2: πότε και πως ;» 11ο Πανελλήνιο ιαβητολογικό Συνέδριο Ειδικό φροντιστήριο Ε Ε Σάββατο 28 Μαρτίου 2009 Αλεξανδρούπολη «Έναρξη ινσουλίνης στα άτομα με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2: πότε και πως ;» Αλέξης Σωτηρόπουλος Επιμελητής

Διαβάστε περισσότερα