Λευκωματουρία: προγνωστικός δείκτης των καρδιαγγειακών συμβαμάτων και της εξέλιξης της νεφρικής νόσου; O ρόλος της αντιυπερτασικής αγωγής

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Λευκωματουρία: προγνωστικός δείκτης των καρδιαγγειακών συμβαμάτων και της εξέλιξης της νεφρικής νόσου; O ρόλος της αντιυπερτασικής αγωγής"

Transcript

1 Ελληνική Νεφρολογία 2012; 24 (4): Ανασκόπηση Λευκωματουρία: προγνωστικός δείκτης των καρδιαγγειακών συμβαμάτων και της εξέλιξης της νεφρικής νόσου; O ρόλος της αντιυπερτασικής αγωγής Γ. Σπανός Κ. Παππάς Φ. Ζαρζουλάς Ρ.Γ. Καλαϊτζίδης Περίληψη Αρκετοί παράγοντες επηρεάζουν την εμφάνιση του λευκώματος στα ούρα ενώ επίσης έχουν περιγραφεί αρκετές μέθοδοι για τον υπολογισμό της. Η ύπαρξη μικροαλβουμινουρίας είναι ένδειξη ενδοθηλιακής δυσλειτουργίας και ανεξάρτητος παράγοντας κινδύνου για καρδιαγγειακή νοσηρότητα και θνητότητα, ενώ η αύξηση της αλβουμινουρίας έχει συσχετισθεί με την εμφάνιση καρδιακής ανεπάρκειας, και κίνδυνο εμφράγματος μυοκαρδίου. Η παρουσία κλινικής λευκωματουρίας είναι δείκτης νεφρικής βλάβης, με αυξημένη πιθανότητα επιδείνωσης της νεφρικής λειτουργίας ακόμη και όταν υπάρχει φυσιολογική σπειραματική διήθηση. Επίσης, η παρουσία αλβουμινουρίας μειώνει την ανταπόκριση στην μείωση της αρτηριακής πίεσης με σκοπό τον περιορισμό της εξέλιξης της νεφρικής βλάβης. Αρκετές παρεμβάσεις όπως η μείωση της αρτηριακής πίεσης, η μείωση του βάρους του σώματος σε υπέρβαρους και της κατανάλωσης νατρίου καθώς και ο έλεγχος του σακχάρου στα διαβητικά άτομα, συμβάλουν στην μείωση της αλβουμινουρίας και βελτιώνουν την πρόγνωση των καρδιαγγειακών συμβαμάτων. Δεν υπάρχουν μεγάλες προοπτικές μελέτες που να υποστηρίζουν ότι ανεξάρτητα από την μείωση της αρτηριακής πίεσης η μείωση της μικροαλβουμινουρίας οδηγεί στην μείωση των καρδιαγγειακών συμβαμάτων. Αναδρομικές μελέτες που περιλαμβάνουν ασθενείς με νεφροπάθεια, υποστηρίζουν ότι η μείωση της αλβουμινουρίας οδηγεί στην μείωση των καρδιαγγειακών συμβαμάτων και έδειξαν ότι επίπεδα συστολικής αρτηριακής πίεσης ανάμεσα σε 136 και 140mmHg, και μία κατά 30-35% μείωση της λευκωματουρίας σχετιζόταν με επιβράδυνση της εξέλιξης της νεφρικής βλάβης ή της ένταξης στην εξωνεφρική κάθαρση. Η αγωγή με σκευάσματα που επιδρούν στο σύστημα ρενίνης-αγγειοτενσίνης-αλδοστερόνης φαίνεται να είναι η θεραπεία εκλογής. Λέξεις κλειδιά: καρδιαγγειακή νόσος, λευκωματουρία, υπέρταση, χρόνια νεφρική νόσος. Νεφρολογική Κλινική Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου Ιωαννίνων, Ιωάννινα Εισαγωγή Το λεύκωμα των ούρων σε φυσιολογικές συνθήκες, αποτελείται από 20% χαμηλού μοριακού βάρους πρωτεΐνες, 40% Tamm-

2 Γ. ΣΠΑνOΣ ΚΑι Συν. Ελληνική Νεφρολογία, 24, 2012 Horsfall πρωτεΐνη, που προέρχεται από την αγκύλη του Henle και 40% αλβουμίνη 1. Σε ασθενείς με φυσιολογική νεφρική λειτουργία η συνηθισμένη απώλεια είναι λιγότερο από 30mg/24ωρο αλβουμίνης. Παροδική απώλεια αλβουμίνης μεγαλύτερης από 30mg/24ωρο έχει παρατηρηθεί σε αρκετές περιπτώσεις, ανάμεσα στις οποίες περιλαμβάνονται η ορθοστασία, ο πυρετός από οποιαδήποτε αιτία, διάφορες φλεγμονώδεις καταστάσεις όπως αρθρίτιδες, λοιμώξεις, το κάπνισμα και η άσκηση. Παράγοντες που επηρεάζουν την εμφάνιση και τη μέτρηση της λευκωματουρίας Αρκετές παρεμβάσεις όπως η μείωση της αρτηριακής πίεσης, η μείωση του βάρους του σώματος σε υπέρβαρους και της κατανάλωσης νατρίου καθώς και ο έλεγχος του σακχάρου στα διαβητικά άτομα, συμβάλουν στην μείωση της αλβουμινουρίας και βελτιώνουν την πρόγνωση των καρδιαγγειακών συμβαμάτων. Είναι αρκετοί οι παράγοντες που επηρεάζουν την εμφάνιση του λευκώματος στα ούρα (Πίνακας 1) ενώ υπάρχουν και αρκετοί παράγοντες που επηρεάζουν και τη μέτρηση του λόγου αλβουμίνης/κρεατινίνη (Πίνακας 2). Επίσης, έχουν περιγραφεί αρκετές μέθοδοι για τον υπολογισμό της λευκωματουρίας 2. O παραδοσιακός τρόπος απαιτεί την συλλογή των ούρων ενός εικοσιτετραώρου. Ένας γρήγορος και ακριβής τρόπος για την μέτρηση της, είναι ο υπολογισμός του λόγου αλβουμίνης προς κρεατινίνη, [urinary albumin to creatine ratio (UACR)] σε δείγμα πρωινών ούρων με τον ασθενή να βρίσκεται σε νηστεία. Με τον λόγο UACR μπορούμε εύκολα να εντοπίσουμε μικρές ποσότητες αλβουμίνης στα ούρα μεταξύ mg/g. Είναι όμως επίσης σημαντικό, όταν χρησιμοποιούμε αυτόν τον τρόπο μέτρησης, να γνωρίζουμε και τους παράγοντες που τον επηρεάζουν 3. O ρυθμός αποβολής λευκώματος τη νύχτα είναι 25% μικρότερος σε σύγκριση με τον ρυθμό αποβολής όταν ο άνθρωπος δε κοιμάται. Μπορεί επίσης, να υπάρχει διακύμανση της αλβουμινουρίας κατά 40%-100% σε διάφορες καταστάσεις όπως για παράδειγμα, σε καταστάσεις που υπάρχει φλεγμονή και σε περιπτώσεις αυξημένης πρόσληψης νατρίου ή πρωτεΐνης. Άτομα με αυξημένη μυϊκή μάζα όπως οι άνδρες και οι Αφρικανο-Αμερικανοί μπορεί να έχουν αυξημένα επίπεδα αποβολής κρεατινίνης και ο λόγος να υποεκτιμάται. Oι σύγχρονες οδηγίες συστήνουν τη μέτρηση του λόγου UACR αντί της μέτρησης της αλβουμινουρίας σε χρονομετρημένη συλλογή ούρων. Καλύτερος τρόπος για να αξιολογηθεί η αλβουμινουρία ενός ασθενούς είναι η μέτρηση του λόγου UACR τρεις φορές, στη διάρκεια δύο-τριών μηνών 3. Με την μέθοδο του ραδιοανοσοπροσδιορισμού (RIA) μπορεί να υπάρχουν διακυμάνσεις 5-7% στα αποτελέσματα εκτός αν χρησιμοποιηθεί η χρωματογραφία τύπου HPLC (high performance liquid chromatography). Η τελευταία μέθοδος έχει μεγαλύτερη ειδικότητα και ευαισθησία σε σύγκριση με την RIA και απαιτεί μία μόνο μέτρηση. Oι μετρήσεις με HPLC πρέπει να γίνονται με τον ασθενή σε νηστεία και σε δείγμα πρώτης πρωινής ούρησης 3. Τα τελευταία χρόνια, υπάρχουν μετρήσεις πολύ πιο οικονομικές που πιθανά θα μπορούσαν να ενταχθούν σε έλεγχο ρουτίνας και να γίνονται και σε υγιή πληθυσμό 4. Oι μετρήσεις του λόγου UACR συσχετίζονται και με τις μετρήσεις του λόγου πρωτεΐνης προς κρεατινίνη (urinary protein to creatine ratio (UPr/C) 5. Ωστόσο. συγκρίσεις σε επίπεδο προοπτικών τυχαιοποιημένων μελετών δεν υπάρχουν στη βιβλιογραφία. Η μέτρηση για την ύπαρξη λευκώματος στα ούρα συνιστάται στα υπερτασικά άτομα 6 και ειδικότερα σε αυτά με συνυπάρχουσες παθήσεις όπως σακχαρώδη διαβήτη 7 και πρώιμη νεφρική νόσο 8. Πίνακας 1. Καταστάσεις που αυξάνουν την αππέκριση της αλβουμίνης στα ούρα. Λοιμώξεις ουροποιητικού Παροδική υπεργλυκαιμία Μη ελεγχόμενη υπέρταση Αιματουρία Καρδιακή ανεπάρκεια Oξεία εμφάνιση πυρετού Εξαντλητική άσκηση Πίνακας 2. Παράγοντες που επηρεάζουν τη μέτρηση του λόγου αλβουμίνης / κρεατινίνης. Oρισμός Αρτηριακή Πίεση Πρόσληψη άλατος Ενδοαγγειακός όγκος Λήψη δείγματος σε συνθήκες νηστείας ή όχι Ώρα της ημέρας που συλλέγεται το δείγμα Η ορολογία νορμοαλβουμινουρία, μικροαλβουμινουρία, και μακροαλβουμινουρία είναι μια αυθαίρετη ονομασία που αφορά την ποσότητα απέκκρισης της αλβουμίνης στα ούρα. Ως μικρο- 230

3 Ελληνική Νεφρολογία, 24, 2012 ΛΕυΚΩΜΑΤOυριΑ: ΠρOΓνΩΣΤιΚOΣ ΔΕιΚΤΗΣ ΤΩν ΚΑρΔιΑΓΓΕιΑΚΩν ΣυΜβΑΜΑΤΩν αλβουμινουρία ορίζεται η αποβολή λευκώματος με ρυθμό ανάμεσα στα 30 και 300 mg/24ωρο (0.03 και 0.3 g/day) όταν η μέτρηση γίνεται σε συλλογή ούρων 24ώρου, 20 και 200 μg/min όταν η μέτρηση γίνεται στη διάρκεια του χρόνου, και mg/g (0.03 και 0.3g/g) όταν η μέτρηση γίνεται με την χρήση του λόγου UACR. Ύπαρξη λευκώματος σε ποσότητες μικρότερες από τις προ-αναφερθείσες ορίζονται ως νορμοαλβουμινουρία ενώ μεγαλύτερες τιμές (>300 mg/day) αφορούν την κλινική λευκωματουρία ή μακρο-αλβουμινουρία. Επίπτωση Η μικροαλβουμινουρία εμφανίζεται στο 30% των ατόμων μέσης ηλικίας με σακχαρώδη διαβήτη και στο 10-15% των ατόμων χωρίς διαβήτη 9. Αντίθετα η συχνότητα της κλινικής λευκωματουρίας είναι περίπου 1.3% στον γενικό πληθυσμό 10. Είναι συχνότερη με την αύξηση της ηλικίας 10 και πολύ πιο συχνή στα άτομα με σακχαρώδη διαβήτη και υπέρταση 11. Η ύπαρξη μικροαλβουμινουρίας είναι ένδειξη ενδοθηλιακής δυσλειτουργίας 12 και ανεξάρτητος παράγοντας κινδύνου για καρδιαγγειακή νοσηρότητα και θνητότητα σε άτομα με ή χωρίς σακχαρώδη διαβήτη. Πρέπει να τονισθεί ότι δεν υπάρχουν επαρκή δεδομένα που να υποστηρίζουν πως η παρουσία της μικροαλβουμινουρίας αποτελεί δείκτη νεφρικής δυσλειτουργίας. Ωστόσο, η αύξησή της στην διάρκεια του χρόνου, ενώ η ΑΠ ρυθμίζεται ικανοποιητικά, υποδηλώνει επιδείνωση της νεφρικής νόσου 13. Παλαιότερα δεδομένα έδειξαν ότι το 80% των ατόμων με ΣΔ τύπου 1 και 20-40% αυτών με τύπο 2 και μικροαλβουμινουρία, χωρίς θεραπεία εξελίσσονται σε κλινική λευκωματουρία σε έτη. Σήμερα είναι γνωστό ότι η μικροαλβουμινουρία μπορεί να υποστρέψει σε νορμοαλβουμινουρικό επίπεδο (σε ποσοστό 50-60%) στους τύπου 1 διαβητικούς, ενώ η εξέλιξη σε νεφρική νόσο δεν απαιτεί πάντοτε αύξηση της πρωτεϊνουρίας 7. Η παρουσία κλινικής λευκωματουρίας είναι δείκτης νεφρικής βλάβης, με αυξημένη πιθανότητα επιδείνωσης της νεφρικής λειτουργίας ακόμη και όταν αρχικά τα άτομα αυτά έχουν φυσιολογικό ρυθμό σπειραματικής διήθησης(gfr) 13. Η ύπαρξη λευκωματουρίας σχετίζεται με μεγαλύτερη και πιο ταχεία μείωση του GFR σε σύγκριση με την μικροαλβουμινουρία ή την εντός φυσιολογικών ορίων ύπαρξης λευκώματος στα ούρα 14,15. Λευκωματουρία και δυσλειτουργία οργάνων στόχων Έχουν κατά καιρούς προταθεί διάφορες υποθέσεις για το πώς η μικροαλβουμινουρία εξελίσσεται σε λευκωματουρία. Επίσης, τα τελευταία χρόνια υπάρχει μεγάλο ενδιαφέρον στη βιβλιογραφία να κατανοηθούν οι συνέπειες της αλβουμινουρίας στο σπειραματικό φραγμό και το σωληνάριο. Oι Remmuzzi και συν. υποστηρίζουν ότι η αυξημένη και συνεχής διήθηση της αλβουμίνης, έχει βλαπτική επίδραση στο φραγμό διήθησης στο επίπεδο των ποδοκυττάρων, και τοξική δράση στα σωληναριακά κύτταρα. Προκαλεί αύξηση της διάμεσης φλεγμονής και της ίνωσης που οδηγούν στην βλάβη του σωληναρίου 16. υποστηρίζεται επίσης σθεναρά ότι η μικροαλβουμινουρία είναι αποτέλεσμα δυσλειτουργίας του ενδοθηλίου. Έτσι θεωρητικά, η δυσλειτουργία του ενδοθηλίου μπορεί να συμμετέχει στην αποβολή λευκώματος επειδή αυξάνει την ενδοσπειραματική πίεση και με τον τρόπο αυτόν επηρεάζει τη διαπερατότητα 17. Σύμφωνα επίσης με την υπόθεση της μελέτης Steno (Steno Hypothesis) η αλβουμινουρία αντανακλά συστηματική διαρροή αλβουμίνης από τα αγγεία, η οποία προδιαθέτει σε διείσδυση λιποπρωτεϊνών στο τοίχωμα των αγγείων που προάγουν την αθηροσκλήρωση 18. Το ερώτημα όμως που προκύπτει για το εάν η μικροαλβουμινουρία συσχετίζεται με μια συγκεκριμένη φάση της αθηρoθρομβωτικής διαδικασίας, όπως έχει υπαινιχθεί από μελετητές που ανέλυσαν τη χρονική συσχέτιση μεταξύ μικροαλβουμινουρίας και καρδιαγγειακών συμβαμάτων 17, δεν έχει ακόμη απαντηθεί. υπάρχουν επίσης δεδομένα που δείχνουν πως, η μικροαλβουμινουρία στα πέντε πρώτα έτη και όχι μετά από αυτά συσχετίζεται με την καρδιαγγειακή θνησιμότητα ενώ συμμετέχει και στην αθηροθρομβωτική διεργασία 19. Σε μελέτη που συμπεριέλαβε περισσότερους από 3000 ασθενείς άνω των 65 ετών, φάνηκε πως η μικροαλβουμινουρία συσχετίσθηκε με καρδιαγ - γεια κά συμβάματα αλλά όχι και με την υποκλινική αθηροσκλήρωση και την πάχυνση του μέσου και έσω χιτώνα των καρωτίδων 20. Τα ευρήματα αυτά, οδήγησαν τους συγγραφείς στο συμπέρασμα ότι η μικροαλβουμινουρία θα μπορούσε να σχετίζεται με την αποσταθεροποίηση της αθηρωματικής πλάκας παρά με τη διαδικασία της αθηροσκλήρωσης καθεαυτής. Η συνολική προσπάθεια να αποσαφη- 231

4 Γ. ΣΠΑνOΣ ΚΑι Συν. Ελληνική Νεφρολογία, 24, 2012 νισθούν οι επιπλοκές των μεταβολικών διαταραχών και της υπέρτασης σε διαβητικούς και μη διαβητικούς ασθενείς που παρουσιάζουν μικροαλβουμινουρία είναι από την φύση της προβληματική 21. Δεν είναι ξεκάθαρο αν η μικροαλβουμινουρία είναι αναπόσπαστο κομμάτι του παθοφυσιολογικού μηχανισμού της καρδιαγγειακής νόσου ή απλά ένα επιφαινόμενο. Αλβουμινουρία και συν-νοσηρότητα Υπέρταση υπάρχει μια άμεση συσχέτιση ανάμεσα στα επίπεδα της λευκωματουρίας και τον αριθμό των σκευασμάτων της αντι-υπερτασικής αγωγής για την επίτευξη του στόχου της ΑΠ. Έχει δειχθεί ότι η παρουσία μικροαλβουμινουρίας ή μακρο-αλβουμινουρίας μειώνει την ανταπόκριση στην μείωση της ΑΠ παρά την πολλαπλή αντι-υπερτασική αγωγή 22. Η ύπαρξη λευκωματουρίας έχει ως αποτέλεσμα την επίτευξη του στόχου της ΑΠ σε μικρότερα ποσοστά 22 και την ανάγκη μεγαλύτερης χρονικής περιόδου για την επίτευξη του στόχου της ΑΠ. Από την άλλη μεριά, όταν συνυπάρχει λευκωματουρία και έκπτωση της νεφρικής λειτουργίας οδηγούμαστε σε πραγματική αντίσταση στην δράση της αντι-υπερτασικής αγωγής 22,23. Τα υπάρχοντα δεδομένα υποστηρίζουν την άποψη πως η παρουσία λευκωματουρίας απαιτεί πιο επιθετική θεραπεία για την επίτευξη του προτεινόμενου στόχου της ΑΠ για την επιβράδυνση της νεφρικής βλάβης 24. Αρκετοί ερευνητές πιστεύουν ότι οι μεταβολές του λευκώματος στα ούρα βρίσκονται σε απόλυτη συσχέτιση με τα επίπεδα της μείωσης της ΑΠ. Έχει επίσης υποστηριχθεί και η άποψη ότι τα επίπεδα της λευκωματουρίας και όχι το επίπεδο του GFR είναι πιο αντιπροσωπευτική παράμετρος για να προβλέψει την εξέλιξη της Χνν, σε Αφρο-Αμερικανούς, με GFR > 30 ml/min/1.73 m 2,25. Επιπρόσθετα, υποστηρίζεται πως η εξέλιξη της Χνν συνδέεται με το βαθμό μείωσης της αλβουμινουρίας ακόμη και σε άτομα στα οποία ο στόχος της ΑΠ έχει επιτευχθεί 26. Καρδιακή ανεπάρκεια Η εμφάνιση αλβουμινουρίας έχει συσχετισθεί με την ύπαρξη καρδιακής ανεπάρκειας 27,28 και μάλιστα θεωρείται προγνωστικός παράγοντας για την εξέλιξη της νόσου. Για παράδειγμα, στη μελέτη CHARM (Candesartan in Heart Failure: Assess - ment of Reduction in Mortality and Morbidity) σχεδόν το ένα τρίτο των ασθενών με χρόνια καρδιακή ανεπάρκεια παρουσίαζαν αλβουμινουρία, το 30% των ασθενών μικρο- και το 11% μακρο-αλβουμινουρία. Στην ίδια μελέτη, ποσοστό μεγαλύτερο από το ένα τρίτο των μη διαβητικών ασθενών παρουσίαζαν μικρο- ή μακροαλβουμινουρία ενώ επίσης ποσοστό πάνω από το ένα τρίτο των ασθενών χωρίς υπέρταση και χωρίς νεφρική νόσο είχε αυξημένο UACR, ένα αποτέλεσμα που δε μπορεί να εξηγηθεί με την υπάρχουσα συν-νοσηρότητα από διαβήτη, υπέρταση ή Χνν 29. Με βάση αυτά τα δεδομένα, η αλβουμινουρία θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως ανεξάρτητος προγνωστικός δείκτης της καρδιακής ανεπάρκειας. Έμφραγμα Μυοκαρδίου Πρόσφατα δεδομένα σε μεγάλη πληθυσμιακή μελέτη έδειξαν ότι για τα ίδια επίπεδα GFR η βαρύτητα της πρωτεϊνουρίας αυξάνει τον κίνδυνο ολικής θνητότητας, την εξέλιξη σε τελικό στάδιο νεφρικής νόσου αλλά και το κίνδυνο εμφράγματος μυοκαρδίου 30. Παρόμοια αποτελέσματα αναφέρονται σε προοπτική μελέτη με τρία χρόνια παρακολούθησης, που περιλάμβανε ασθενείς που είχαν υποστεί οξύ έμφραγμα μυοκαρδίου. Στην μελέτη αυτή φάνηκε πως τα ποσοστά θνητότητας αυξάνονταν δραματικά στους εμφραγματίες ασθενείς που εμφάνιζαν μικροαλβουμινουρία στην τρίτη ημέρα της νοσηλείας τους με υψηλότερα ποσοστά (68% στους διαβητικούς, 74.3% στους μη διαβητικούς ασθενείς) συγκριτικά με τους ασθενείς που δεν εμφάνιζαν παθολογικού βαθμού UACR (33.8% στους διαβητικούς, 11.6% στους μη διαβητικούς ασθενείς) 31. Στο ίδιο συμπέρασμα κατέληξαν και όταν χρησιμοποιήθηκε ο λόγος UACR της πρώτης ή έβδομης ημέρας νοσηλείας. Η αλβουμινουρία ως δείκτης καρδιαγγειακού κινδύνου Αυτό που έχει σημασία να κατανοήσουμε είναι ότι, η αύξηση της μικροαλβουμινουρίας στη διάρκεια του χρόνου είναι δείκτης ενδοθηλιακής δυσλειτουργίας που συσχετίζεται με την επιδείνωση της ενδοθηλιακής λειτουργίας και των αγγείων του νεφρού με δεδομένο ότι είναι ένα από τα όργανα του σώματος με αυξημένη αγγείωση. Σε διαβητικούς ασθενείς, η μικροαλβουμινουρία έχει αναγνωριστεί ως ανεξάρτητος προγνωστικός δείκτης για καρδιαγγειακή νόσο. Σε μία ανα- 232

5 Ελληνική Νεφρολογία, 24, 2012 ΛΕυΚΩΜΑΤOυριΑ: ΠρOΓνΩΣΤιΚOΣ ΔΕιΚΤΗΣ ΤΩν ΚΑρΔιΑΓΓΕιΑΚΩν ΣυΜβΑΜΑΤΩν σκόπηση μελετών με συνολικά 2138 ασθενείς και χρόνο παρακολούθησης 6,4 έτη, φάνηκε πως η μικροαλβουμινουρία σε διαβητικούς ασθενείς τύπου 2 συσχετίζεται με 2,4 φορές μεγαλύτερο κίνδυνο για καρδιαγγειακό θάνατο σε σύγκριση με διαβητικούς ασθενείς χωρίς μικροαλβουμινουρία 32. Σε υπερτασικούς ασθενείς χωρίς σακχαρώδη διαβήτη, υπάρχουν παρόμοιοι συσχετισμοί. O κίνδυνος για καρδιαγγειακά συμβάματα σε υπερτασικούς ασθενείς με μικροαλβουμινουρία σε σύγκριση με υπερτασικούς ασθενείς χωρίς μικροαλβουμινουρία φάνηκε να είναι αυξημένος κατά 3,5 με 4 φορές 33,34. Η συσχέτιση μεταξύ αποβολής της αλβουμίνης στα ούρα και της καρδιαγγειακής νόσου ισχύει και όταν η λευκωματουρία ξεπερνάει το ποσό των 300mg/24ωρο 35. Η παρατήρηση ότι η αυξημένη αποβολή αλβουμίνης στα ούρα σχετίζεται με τον κίνδυνο για καρδιαγγειακά συμβαμάτα επιβεβαιώθηκε και στη μελέτη RENAAL (Reduction in Endpoints in Non-insulin dependent diabetes mellitus with the Angiotensin II Antagonist Losartan) 36. Ασθενείς με αυξημένη αρχική τιμή λευκωματουρίας (UACR>3g/g) είχαν μεγαλύτερο κίνδυνο για καρδιαγγειακό σύμβαμα ως τελικό σημείο, σε σύγκριση με ασθενείς με χαμηλή τιμή λευκωματουρίας (UACR<1.5g/g). Η πιο ισχυρή ένδειξη πως η αλβουμινουρία είναι προγνωστικός παράγοντας για καρδιακό σύμβαμα σε διαβητικούς και μη ασθενείς προέρχεται από το μελέτη HOPE (Heart Outcomes Prevention Evaluation). Η μελέτη συμπεριέλαβε περισσότερους από 9000 ασθενείς και έδειξε ότι, η παρουσία μικροαλβουμινουρίας αύξανε τον κίνδυνο για τελικό καρδιαγγειακό σημείο (έμφραγμα μυοκαρδίου, αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο, καρδιαγγειακό θάνατο) τόσο στους διαβητικούς όσο και στους μη διαβητικούς ασθενείς 37. Είναι επίσης ενδιαφέρον να τονίσουμε πως η συσχέτιση μεταξύ αλβουμίνης ούρων και κινδύνου για καρδιαγγειακή νόσο δεν αρχίζει στα παραδοσιακά όρια των 30mg/g αλλά σε πολύ μικρότερα όρια, αρχίζοντας από τιμές κάτω του 10mg/g 38,39. Παράλληλα, σε ασθενείς με διαβήτη, η εξέλιξη της μικροαλβουμινουρίας φαίνεται να σχετίζεται με περαιτέρω αύξηση του κινδύνου για καρδιαγγειακή νόσο σε βαθμό που είναι ανεξάρτητη από τον αρχικό ρυθμό αποβολής της αλβουμίνης στα ούρα 40,41. Στα πέντε έτη παρακολούθησης της μελέτης LIFE (Losartan Intervention For Endpoint Reduction in Hypertension) οποιαδήποτε μείωση της αποβολής της αλβουμίνης στα ούρα κατά τη διάρκεια της θεραπείας, συσχετίσθηκε με ανάλογη μείωση του κινδύνου για καρδιαγγειακό σύμβαμα (έμφραγμα μυοκαρδίου, αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο, καρδιαγγειακό θάνατο) ανεξάρτητα από τα επίπεδα της αρτηριακής πίεσης 42. Η συσχέτιση αυτή φαίνεται να υπάρχει και στο γενικό πληθυσμό. (Πίνακας 3) Σε δύο μελέτες, που έγιναν η μια στην περιοχή Gubbio της ιταλίας 43 και η άλλη στην Κοπεγχάγη 44 η μικροαλβουμινουρία αναγνωρίστηκε ως σημαντικός προγνωστικός δείκτης καρδιαγγειακών συμβαμάτων σε υγιείς ενήλικες. O κίνδυνος σε άτομα με μικροαλβουμινουρία σε σύγκριση με άτομα χωρίς μικροαλβουμινουρία. ήταν 2,15 και 3,1 φορές μεγαλύτερος αντίστοιχα. Στη πληθυσμιακή μελέτη PRE - VENT (Prevention of Renal and Vascular End Stage Disease) η ύπαρξη μικροαλβουμινουρίας συσχετίσθηκε με αύξηση κατά 4,7% της καρδιαγ - γεια κής θνησιμότητας στα δέκα χρόνια 45. Επίσης στη μελέτη Framingham άτομα μη υπερτασικά, μη διαβητικά, με τιμή μικροαλβουμινουρίας άνω του μέσου όρου παρουσίασαν καρδιαγγειακά συμβάματα σε ποσοστό 8,8% ενώ άτομα με τιμή μικροαλβουμινουρίας κάτω του μέσου όρου παρουσίασαν καρδιαγγειακά συμβάματα σε ποσοστό 2,9% στα 10 χρόνια 39. Μετα-ανάλυση από τον οργανισμό KDIGO (Kidney Disease: Improving Global Outcomes) 21 μελετών σε γενικό πληθυσμό με περισσότερα από ένα εκατομμύριο άτομα έδειξε ότι ο λόγος UACR συσχετίσθηκε με την καρδιαγγειακή θνησιμότητα σε λογαριθμική κλίμακα χωρίς την ύπαρξη ενός κατώτερου σημείου (cut-off) 46. O ρόλος της αλβουμινουρίας στην εξέλιξη της ΧΝΝ Είναι ήδη γνωστό ότι η σχετική διαβάθμιση ή διαστρωμάτωση του κινδύνου για πιθανή εξέλιξη της Χνν που γίνεται με βάση μόνο τo GFR είναι μη επαρκής 30. Έτσι η ερώτηση που προκύπτει είναι αν όντως η λευκωματουρία παίζει έναν πρωτεύοντα ρόλο ή αν μπορεί να θεωρηθεί ένας ανεξάρτητος θεραπευτικός στόχος για την ελαχιστοποίηση της εξέλιξης της νεφρικής βλάβης 47. Ενδείξεις κλινικών μελετών Δεν υπάρχουν προοπτικές μελέτες που να υποστηρίζουν την υπόθεση ότι, η μεγαλύτερη μείωση της λευκωματουρίας όταν τα επίπεδα της ΑΠ διατηρούνται σταθερά θα οδηγήσει σε μεγαλύτερη μείωση της εξέλιξης της νεφροπάθειας. Αναλύσεις 233

6 Γ. ΣΠΑνOΣ ΚΑι Συν. Ελληνική Νεφρολογία, 24, 2012 Πίνακας 3. Συσχέτιση λευκωματουρίας και καρδιαγγειακού κινδύνου. Μελέτη Διάρκεια Ασθενείς Καταληκτικά Λευκωματουρία Σημεία RR 1.87 P<0.05 (1.03, 3.40) Rossing et al 10 έτη 939 ασθενείς Καρδιαγγειακή MA με ΣΔ τύπου και ολική θνητότητα διαβητική νεφροπάθεια RR 2.97 P<0.01 (1.68, 5.24) PEACE study 4,8 έτη 2977 ασθενείς Επίδραση της θεραπείας ACR>17μg/mg Α, ACR>25μg/mg Γ με στεφανιαία με τραντολαπρίλη υψηλή MA και μακρολευκωματινουρία νόσο έναντι της χαμηλότερης φυσιολογικής Καρδιαγγειακός θάνατος HR 1.68 (0.72, 3.93) P=0.01 Θνητότητα από HR 1.99 (1.08, 3.70) P<0.001 όλα τα αιτία NORDIC study 4,5 έτη ασθενείς διλτιαζέμη ή διουρητικό ΜΑ και πρωτεύοντα με Αυ και/ή β-αποκλειστής καταληκτικά σημεία & Θανατηφόρο ή όχι 4949 με ΜΑ έμφραγμα μυοκαρδίου, MA HR 1.35 Ηλικία: εγκεφαλικό και (1.06,1.71) P< ±7.1 έτη άλλα καρδιαγγειακά συμβάματα NHANES Study 13 έτη άτομα Κίνδυνος καρδιαγγειακής ACR >300 mg άνω των 20 ετών θνησιμότητας RR 2.42 (0.99, 5.93) P<0.001 Gubbio Study 13 έτη 1665 άτομα Επίπτωση καρδιαγγειακών UAER 18.6μg/min Α ηλικίας έτη συμβαμάτων UAER 15.7 μg/min Γ HR 2.15(1.33, 3.49) Irie et al 10 έτη άτομα Θνησιμότητα από + σε δείγμα ούρων ηλικίας έτη καρδιαγγειακές νόσους (με ταινίες εμβάπτισης) RR 1.39(1,03, 1.88) Α RR 2.02(1.44, 2.83) Γ HUNT II study 8.3 έτη 9709 άτομα Κίνδυνος καρδιαγγειακής GFR >75 ml/min/1.73 m 2 και MA > 70 ετών θνησιμότητας IRR 1.98(0.67, 5.86) ΣΔ: σακχαρώδης διαβήτης, ΜΑ: μικρολευκωματινουρία, RR: αναλογία κινδύνου, ACR: λόγος αλβουμίνης προς κρεατινίνη σε δείγμα ούρων, HR: αναλογία κινδύνου Αυ: αρτηριακή υπέρταση, UAER: έκκριση λευκώματος στα ούρα, GFR: ρυθμός σπειραματικής διήθησης IRR: σχετική επίπτωση κινδύνου, PEACE: Promoting Effective Advance Care for Elders; NHANES: National Health and Nutrition Examination Survey; HUNT:Nord-Trøndelag health study (post hoc) μελετών που περιλαμβάνουν ασθενείς με νεφροπάθεια, έδειξαν ότι επίπεδα συστολικής ΑΠ ανάμεσα σε 136 και 140 mmhg, και μία κατά 30-35% μείωση της λευκωματουρίας σχετιζόταν με επιβράδυνση της εξέλιξης της νεφρικής βλάβης 2,48. (Πίνακας 4) Θα πρέπει ωστόσο να σημειωθεί ότι, σε αυτές τις μελέτες συμμετείχαν υπερτασικοί ασθε νείς με λεύκωμα ούρων μεγαλύτερο από 300 mg/day και GFR μικρότερο από 50ml/min/1.73m 2. Oι παρατηρήσεις αυτές δεν πρέπει να γενικεύονται για ασθενείς με μίκρο- ή και καθόλου λευκωματουρία, καθώς επίσης και για ασθενείς που συμμετείχαν σε μελέτες με πρωτογενή στόχο τον καρδιαγγειακό κίνδυνο, όπως για παράδειγμα η μελέτη ONTAR - GET (Ongoing Telmisartan Alone and in combi - nation with Ramipril Global Endpoint Trial) 49. Η μελέτη MDRD (Modification of Diet in Renal Disease) ήταν η πρώτη που αξιολόγησε τις 234

7 Ελληνική Νεφρολογία, 24, 2012 ΛΕυΚΩΜΑΤOυριΑ: ΠρOΓνΩΣΤιΚOΣ ΔΕιΚΤΗΣ ΤΩν ΚΑρΔιΑΓΓΕιΑΚΩν ΣυΜβΑΜΑΤΩν Πίνακας 4. Μελέτες με πρωτεύον καταληκτικό σημείο την εξέλιξη της χρόνιας νεφρικής νόσου. Μελέτη Θεραπευτικές Διάρκεια Παρακο- ΑΠ που επιτεύχθηκε Μεταβολή Αποτελέσματα Oμάδες λούθησης (έτη) (mmhg) Πρωτεϊνουρίας Captopril trial Καπτοπρίλη ή 3 ΜΑΠ 96-30% Η χορήγηση καπτοπρίλης εικονικό φάρμακο ΜΑΠ 100 καθυστέρει την εξέλιξη της διαβητικής νεφροπάθειας AASK Μετοπρολόλη 4 128/78 για την ομάδα -14% για τη Στην ομάδα της ραμιπρίραμιπρίλη, ή της εντατικής θεραπείας μετοπρολόλη λης επιβραδύνθηκε η εξέαμλοδιπίνη στόχος 141/85 για την ομάδα 20% για τη λιξη της νεφρικής νόσου αρτηριακής πίεσης της συμβατικής θεραπείας ramipril σε σύγκριση με τις άλλες με συμβατική ή +58% για την ομάδες εντατική θεραπεία αμλοδιπίνη στους 6 μήνες RENAAL Λοσαρτάνη ή 3,4 140/74-35% Η λοσαρτάνη καθυστέεικονικό φάρμακο 142/74 ρησε την ανάγκη για αιμοκάθαρση κατά 2 χρόνια, συγκρινόμενη με το εικονικό φάρμακο IDNT ιρμπεσαρτάνη /77-33% Η ιρμπεσαρτάνη μείωσε ή την πρωτεϊνουρία σε με- Αμλοδιπίνη 141/77-6% γαλύτερο βαθμό και οδήή γησε σε πιο αργή εξέλιξη εικονικό φάρμακο 144/80-10% της νεφρικής νόσου συγκρινόμενη με τις άλλες ομάδες ΑΠ: Αρτηριακή πίεση, ΜΑΠ: μέση αρτηριακή πίεση. Μελέτες όπου η post hoc ανάλυση δείχνει σημαντική μείωση του κινδύνου για εξέλιξη της χρόνιας νεφρικής νόσου όταν μειώνεται η πρωτεϊνουρία περισσότερο από 30% στους 6 μήνες. AASK: African American Study of Kidney Disease; IDNT; Irbesartan in Diabetic Nephropathy Trail; RENAAL: Reduction of Endpoints in Non-insulin dependent diabetes mellitus with the Angiotensin II Antagonist Losartan.; μεταβολές στη λευκωματουρία με βάση την εξέλιξη της νεφροπάθειας και τα επίπεδα της ΑΠ. Σε αυτή τη μελέτη, όσοι είχαν λευκωματουρία μεγαλύτερη από 1gr/24ωρο και είχαν συμπεριληφθεί στην ομάδα με τον χαμηλότερο στόχο της ΑΠ (μέση ΑΠ (ΜΑΠ)=92mmHg) είχαν, μετά από παρακολούθηση 12 ετών, μια σημαντική ελάττωση της λευκωματουρίας και του ρυθμού εξέλιξης της νεφρικής νόσου σε σύγκριση με τους ασθενείς με τον υψηλό στόχο της ΑΠ (ΜΑΠ=107mmg) 50. Αυτή η συσχέτιση ήταν πιο εμφανής στα άτομα με αποβολή λευκώματος μεγαλύτερη από 3gr/24ωρο 15. Tα δεδομένα αυτά ενισχύονται και από την μελέτη ΑΑSK (African-American Study of Kidney Dise - ase). Η ομάδα με λόγο UPr/C>0.22 που αντιστοιχεί περίπου σε 300 mg/24ωρο, και ΜΑΠ<92 mmhg είχε στους 6 μήνες μια μείωση το λόγου UPr/C της τάξεως του 58% 13,51. Αντιυπερτασική αγωγή και λευκωματουρία Σε ασθενείς με λευκωματουρία, η αγωγή με σκευάσματα που επιδρούν στο σύστημα ρενίνης αγγειοτενσίνης-αλδοστερόνης (RAAS) φαίνεται να είναι η θεραπεία εκλογής 8,15,24,48, Η αντιυπερτασική αγωγή που δεν επιδρά στο RAAS μπορεί να μειώνει την ΑΠ στον ίδιο βαθμό, αλλά δεν μειώνει τη λευκωματουρία ή την εξέλιξη της νεφρικής νόσου πέραν από ό,τι προβλέπεται από την μείωση των επίπεδων της ΑΠ 56,57. Oι πρώτες μελέτες που έδειξαν την ευεργετι- 235

8 Γ. ΣΠΑνOΣ ΚΑι Συν. Ελληνική Νεφρολογία, 24, 2012 κή δράση στην μείωση της λευκωματουρίας ακόμη και σε σοβαρού βαθμού νεφροπάθεια ήταν με την χρήση αναστολέων του μετατρεπτικού ενζύμου (ACEIs) 48,50,54,58. Δεν συμφωνούν, όμως, όλες οι με λέτες για την ευεργετική επίδραση των ACEIs 59,60. Η αντιπρωτεϊνουρική δράση του αποκλεισμού του RAAS επιβεβαιώθηκε αργότερα και με τους αναστολείς των υποδοχέων ΑΤ1 της αγγειο τενσίνης ιι (ARBs) 52,61. Επιπρόσθετα, μεταανάλυση τυχαιοποιημένων μελετών υποστηρίζει ότι, η δράση των δύο κατηγοριών σκευασμάτων είναι ισοδύναμη 62. Από τις άλλες κατηγορίες φαρμάκων, οι ανταγωνιστές ασβεστίου είναι γνωστά αποτελεσματικά αντιυπερτασικά φάρμακα στους ασθενείς με Χνν. Έχει ωστόσο υποστηριχθεί η χρήση μόνο των μη διυδροπυριδινών (βεραπαμίλη και διλτιαζέμη) ως εναλλακτική λύση για την μείωση της λευκωματουρίας σε ασθενείς, ακόμη και με σοβαρού βαθμού νεφροπάθεια, που δεν ανέχονται τα σκευάσματα που αναστέλλουν το RAAS 8, Για τις άλλες κατηγορίες αντιυπερτασικών φαρμάκων που δεν αναφέρονται, δεν υπάρχουν επαρκή δεδομένα για τη μείωση της λευκωματουρίας σε ασθενείς με σοβαρή νεφρική νόσο. O συνδυασμός των ACEIs και ARBs στην νεφρική προστασία έχει επίσης προταθεί. Σε πρόσφατη μετα-ανάλυση υποστηρίζεται η επιπρόσθετη μείωση της λευκωματουρίας κατά 20% με το συνδυασμό των 2 σκευασμάτων 62. Επίσης, η προσθήκη ενός αναστολέα της ρενίνης (αλισκιρένη) σε έναν ARB που λαμβάνεται στις μέγιστες δόσεις μπορεί επιπρόσθετα να μειώσει τη λευκωματουρία κατά 20-22% 55. Η χρήση όμως αλισκιρένης, του μοναδικού αναστολέα της ρενίνης μαζί με ένα φάρμακο που αναστέλλει τον άξονα RAAS σε διαβητικούς ασθενείς με αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο δεν συνιστάται μετά την διακοπή της μελέτης ALTITUDE (Aliskiren trial in type 2 diabetes using cardio-renal endpoints). Η επιπρόσθετη μείωση της λευκωματουρίας με τον συνδυασμό ενός ACEI και ενός ARB θα μπορούσε να μεταφρασθεί σε επιπλέον μείωση στην εξέλιξη της νεφροπάθειας. Δυστυχώς δεν υπάρχουν προοπτικά σχεδιασμένες μελέτες, ενώ παλαιότερη μελέτη που ασχολήθηκε με το θέμα αυτό έχει κατακριθεί και αποσυρθεί από την βιβλιογραφία 62,67. Στην μελέτη OνΤΑRGET, ο συνδυασμός ενός ACEI με έναν ARB είχε ένα επιπρόσθετο αποτέλεσμα στην μείωση της ΑΠ και μικρότερη αύξηση της λευκωματουρίας στην διάρκεια του χρόνου, ωστόσο δεν μπορεί να υποστηριχθεί η θετική επίδρασή του, στην νεφρική λειτουργία 68. Η μελέτη είχε ως πρωτογενή στόχο τον καρδιαγγειακό κίνδυνο και δεν μπορεί να συγκριθεί με άλλες που ασχολούνται με σοβαρού βαθμού νεφροπάθεια και αυτό γιατί μόνο 300 από τα άτομα που συμμετείχαν στην μελέτη είχαν λευκωματουρία μεγαλύτερη από 1 gr/24ωρο ενώ στην πλειονότητα τους οι ασθενείς είχαν τιμές GFR μεγαλύτερες από 50ml/min. Δεν υπάρχουν μεγάλες μελέτες που να αξιολογούν στρατηγικές άλλων διπλών συνδυασμών, όπως για παράδειγμα της χορήγησης ανταγωνιστών της αλδοστερόνης σε ασθενείς που λαμβάνουν ήδη ACEI ή ARB. Ωστόσο, και αυτός ο συνδυασμός μειώνει επιπρόσθετα την λευκωματουρία παρά το γεγονός ότι απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή λόγω της πιθανότητας εμφάνισης υπερκαλιαιμίας. Συμπέρασμα Η λευκωματουρία είναι γνωστός δείκτης της εξέλιξης της νεφρικής νόσου. Η μικροαλβουμινουρία είναι δείκτης της καρδιαγγειακής νοσηρότητας και θνητότητας. Απαιτείται επιθετική θεραπεία όταν συνυπάρχει λευκωματουρία. Δεδομένα post hoc αναλύσεων δείχνουν ότι, πρέπει να υποστηρίζεται η μείωση της ΑΠ σε επίπεδα συστολικής ΑΠ <130mmHg ή και χαμηλότερα στα άτομα με λευκωματουρία για την επίτευξη του μέγιστου θεραπευτικού αποτελέσματος, της μείωσης της εξέλιξης της νεφρικής νόσου και μάλιστα ανεξάρτητα από το εάν η νεφροπάθεια σχετίζεται με την ύπαρξη ή όχι σακχαρώδη διαβήτη 2. Σε πιο πρακτικό επίπεδο, η μείωση της λευκωματουρίας απαιτεί μια πολυπαραγοντική προσέγγιση με εξατομικευμένη θεραπεία έτσι ώστε να οδηγήσει στην μείωση της εξέλιξης της νεφρικής νόσου. Summary Albuminuria: predictor of cardiovascular risk and progression of chronic kidney disease? The role of the antihypertensive treatment. G. Spanos, K. Pappas, F. Zarzoulas, RG. Kalaitzidis. Department of Nephrology, University Hospital of Ioannina, Ioannina, Greece. Hellenic Nephro logy 2012; 24 (4): Various factors influence the appearance of albumin in the urine and there are different methods to 236

9 Ελληνική Νεφρολογία, 24, 2012 ΛΕυΚΩΜΑΤOυριΑ: ΠρOΓνΩΣΤιΚOΣ ΔΕιΚΤΗΣ ΤΩν ΚΑρΔιΑΓΓΕιΑΚΩν ΣυΜβΑΜΑΤΩν assess urine albumin excretion. Microalbuminuria is a marker of endothelial dysfunction and a risk factor for cardiovascular morbidity and mortality. The presence of clinical proteinuria is an indicator of kidney disease with an increased probability of progressive kidney loss even in a setting of relatively normal glomerular filtration rate. Presence of proteinuria requires more aggressive treatment to achieve the recommended blood pressure goals to halt chronic kidney disease progression. Increased albuminuria has been associated with new onset heart failure and myocardial infarction. Therapeutic interventions such as blood pressure reduction, body weight and salt intake reduction as well as glycemic control in diabetics contribute to decreases in albuminuria and improvements in cardiovascular prognosis. There are no large-scale, pro spective studies to show that, independent of blood pressure control, a reduction in microalbuminuria results in a lower incidence of cardiovascular events. There are retrospective data to support the hypothesis that targeting albuminuria reduces the risk of subsequent cardiovascular events. Studies demonstrated that a reduction in proteinuria of more than 30% resulted in a 39% to 72% of the reduction risk for dialysis at 3 to 5 years. Strong consideration should be given to using agents that block the renin angiotensin system as part of the regimen because they reduce albumin excretion to a greater extent than just lowering blood pressure. Key words: cardiovascular disease, chronic kidney disease, hypertension, proteinuria. Βιβλιογραφία 1. Carroll MF, Temte JL. Proteinuria in adults: a diagnostic approach. Am Fam Physician 2000; 62: Khosla N, Bakris G. Lessons learned from recent hypertension trials about kidney disease. Clin J Am Soc Nephrol 2006; 1: Bakris GL. Microalbuminuria. Marker of kidney and cardiovascular disease. London:Current medicine group; Tugirimana PL, Delanghe JR. Development of an affordable dye-stained microalbuminuria screening test. Nephrol Dial Transplant 2008; Collier G, Greenan MC, Brady JJ, Murray B, Cunningham SK. A study of the relationship between albuminuria, proteinuria and urinary reagent strips. Ann Clin Biochem 2009 May; 46(Pt 3): Mancia G, De BG, Dominiczak A et al Guidelines for the Management of Arterial Hypertension: The Task Force for the Management of Arterial Hypertension of the European Society of Hypertension (ESH) and of the European Society of Cardiology (ESC). J Hypertens 2007; 25: American Diabetes Association. Nephropathy in Diabetes Diabetes Care 27: S79-S K/DOQI clinical practice guidelines on hypertension and antihypertensive agents in chronic kidney disease. Am J Kidney Dis 2004; 43: S Rossi MC, Nicolucci A, Pellegrini F et al. Identifying patients with type 2 diabetes at high risk of microalbuminuria: results of the DEMAND (Developing Education on Microalbuminuria for Awareness of renal and cardiovascular risk in Diabetes) Study. Nephrol Dial Transplant 2008; 23: Coresh J, Byrd-Holt D, Astor BC et al. Chronic kidney disease awareness, prevalence, and trends among U.S. adults, 1999 to J Am Soc Nephrol 2005; 16: Atkins RC, Polkinghorne KR, Briganti EM, Shaw JE, Zimmet PZ, Chadban SJ. Prevalence of albuminuria in Australia: the AusDiab Kidney Study. Kidney Int Suppl 2004; S22-S Wachtell K, Olsen MH. Is it time to change the definition of normal urinary albumin excretion? Nat Clin Pract Nephrol 2008; 4: Kalaitzidis RG, Bakris GL. Should proteinuria reduction be the criterion for antihypertensive drug selection for patients with kidney disease? Curr Opin Nephrol Hypertens 2009; 18: Jafar TH, Stark PC, Schmid CH et al. Proteinuria as a modifiable risk factor for the progression of non-diabetic renal disease Kidney Int 2001; 60: Peterson JC, Adler S, Burkart JM et al. Blood pressure control, proteinuria, and the progression of renal disease. The Modification of Diet in Renal Disease Study. Ann Intern Med 1995; 123: Remuzzi G, Bertani T. Pathophysiology of progressive nephropathies. N Engl J Med 1998; 339: Stehouwer CD, Smulders YM. Microalbuminuria and risk for cardiovascular disease: Analysis of potential mechanisms. J Am Soc Nephrol 2006; 17: Deckert T, Feldt-Rasmussen B, Borch-Johnsen K, Jensen T, Kofoed-Enevoldsen A. Albuminuria reflects widespread vascular damage. The Steno hypothesis. Diabetologia 1989; 32: Damsgaard EM, Froland A, Jorgensen OD, Morgensen CE. Prognostic value of urinary albumin excretion rate and other risk factors in elderly diabetic patients and nondiabetic control subjects surviving the first 5 years after assessment. Diabetologia 1993; 36: Cao JJ, Barzilay JI, Peterson D et al. The association of mi- 237

10 Γ. ΣΠΑνOΣ ΚΑι Συν. Ελληνική Νεφρολογία, 24, 2012 croalbuminuria with clinical cardiovascular disease and subclinical atherosclerosis in the elderly: the Cardiovascular Health Study. Atherosclerosis 2006; 187: Kalaitzidis RG, Bakris GL. Serum creatinine vs. albuminuria as biomarkers for the estimation of cardiovascular risk. Curr Vasc Pharmacol 2010; 8: Flack JM, Duncan K, Ohmit SE et al. Influence of albuminuria and glomerular filtration rate on blood pressure response to antihypertensive drug therapy. Vasc Health Risk Manag 2007; 3: Oliveras A, Armario P, Hernandez-Del RR et al. Urinary albumin excretion is associated with true resistant hypertension. J Hum Hypertens 2010; 24: de Jong PE, Navis G. Proteinuria lowering needs a multifactorial and individualized approach to halt progression of renal disease. Nat Clin Pract Nephrol 2008; 4: Lea J, Greene T, Hebert L et al. The relationship between magnitude of proteinuria reduction and risk of endstage renal disease: results of the African American study of kidney disease and hypertension. Arch Intern Med 2005; 165: Eijkelkamp WB, Zhang Z, Remuzzi G et al. Albuminuria is a target for renoprotective therapy independent from blood pressure in patients with type 2 diabetic nephropathy: post hoc analysis from the Reduction of Endpoints in NIDDM with the Angiotensin II Antagonist Losartan (RENAAL) trial. J Am Soc Nephrol 2007; 18: Arnold JM, Yusuf S, Young J et al. Prevention of Heart Failure in Patients in the Heart Outcomes Prevention Evaluation (HOPE) Study. Circulation 2003; 107: Okin PM, Wachtell K, Kjeldsen SE et al. Incidence of atrial fibrillation in relation to changing heart rate over time in hypertensive patients: the LIFE study. Circ Arrhythm Electrophysiol 2008; 1: Jackson CE, Solomon SD, Gerstein HC et al. Albuminuria in chronic heart failure: prevalence and prognostic importance. Lancet 2009; 374: Hemmelgarn BR, Manns BJ, Lloyd A et al. Relation between kidney function, proteinuria, and adverse outcomes. JAMA 2010; 303: Berton G, Cordiano R, Palmieri R, De TR, Guarnieri GL, Palatini P. Albumin excretion in diabetic patients in the setting of acute myocardial infarction: association with 3-year mortality. Diabetologia 2004; 47: Dinneen SF, Gerstein HC. The association of microalbuminuria and mortality in non-insulin-dependent diabetes mellitus. A systematic overview of the literature. Arch Intern Med 1997; 157: Jager A, Kostense PJ, Ruhe HG et al. Microalbuminuria and peripheral arterial disease are independent predictors of cardiovascular and all-cause mortality, especially among hypertensive subjects: five-year follow-up of the Hoorn Study. Arterioscler Thromb Vasc Biol 1999; 19: Jensen JS, Feldt-Rasmussen B, Strandgaard S, Schroll M, Borch-Johnsen K. Arterial hypertension, microalbuminuria, and risk of ischemic heart disease. Hypertension 2000; 35: Samuelsson O, Wilhelmsen L, Elmfeldt D et al. Predictors of cardiovascular morbidity in treated hypertension: results from the primary preventive trial in Göteborg, Sweden. J Hypertens 1985; 3: de Zeeuw D, Remuzzi G, Parving HH et al. Albuminuria, a therapeutic target for cardiovascular protection in type 2 diabetic patients with nephropathy. Circulation 2004; 110: Gerstein HC, Mann JF, Yi Q et al. Albuminuria and risk of cardiovascular events, death, and heart failure in diabetic and nondiabetic individuals. JAMA 2001; 286: Klausen K, Borch-Johnsen K, Feldt-Rasmussen B et al. Very low levels of microalbuminuria are associated with increased risk of coronary heart disease and death independently of renal function, hypertension, and diabetes. Circulation 2004; 110: Arnlov J, Evans JC, Meigs JB et al. Low-grade albuminuria and incidence of cardiovascular disease events in nonhypertensive and nondiabetic individuals: the Framingham Heart Study. Circulation 2005; 112: Yuyun MF, Dinneen SF, Edwards OM, Wood E, Wareham NJ. Absolute level and rate of change of albuminuria over 1 year independently predict mortality and cardiovascular events in patients with diabetic nephropathy. Diabet Med 2003; 20: Spoelstra-de Man AM BCSCSYM. Rapid progression of albumin excretion is an independent predictor of cardiovascular mortality in patients with type 2 diabetes and microalbuminuria. Diabetes Care 2001; 24: Ibsen H, Wachtell K, Olsen MH et al. Does albuminuria predict cardiovascular outcome on treatment with losartan versus atenolol in hypertension with left ventricular hypertrophy? A LIFE substudy. J Hypertens 2004; 22: Cirillo M, Lanti MP, Menotti A et al. Definition of kidney dysfunction as a cardiovascular risk factor: use of urinary albumin excretion and estimated glomerular filtration rate. Arch Intern Med 2008; 168: Sehestedt T, Jeppesen J, Hansen TW et al. Which markers 238

11 Ελληνική Νεφρολογία, 24, 2012 ΛΕυΚΩΜΑΤOυριΑ: ΠρOΓνΩΣΤιΚOΣ ΔΕιΚΤΗΣ ΤΩν ΚΑρΔιΑΓΓΕιΑΚΩν ΣυΜβΑΜΑΤΩν of subclinical organ damage to measure in individuals with high normal blood pressure? J Hypertens 2009; 27: Hillege HL, Fidler V, Diercks GF et al. Urinary albumin excretion predicts cardiovascular and noncardiovascular mortality in general population. Circulation 2002; 106: Matsushita K, van d, V, Astor BC et al. Association of estimated glomerular filtration rate and albuminuria with all-cause and cardiovascular mortality in general population cohorts: a collaborative meta-analysis. Lancet 2010; 375: de Zeeuw D. Targeting proteinuria as a valid surrogate for individualized kidney protective therapy. Am J Kidney Dis 2008; 51: Hou FF, Zhang X, Zhang GH et al. Efficacy and safety of benazepril for advanced chronic renal insufficiency. N Engl J Med 2006; 354: Sarafidis PA, Bakris GL. Renin-angiotensin blockade and kidney disease. Lancet 2008; 372: Sarnak MJ, Greene T, Wang X et al. The effect of a lower target blood pressure on the progression of kidney disease: long-term follow-up of the modification of diet in renal disease study. Ann Intern Med 2005; 142: Wright JT, Jr., Bakris G, Greene T et al. Effect of blood pressure lowering and antihypertensive drug class on progression of hypertensive kidney disease: results from the AASK trial. JAMA 2002; 288: Brenner BM, Cooper ME, de ZD et al. Effects of losartan on renal and cardiovascular outcomes in patients with type 2 diabetes and nephropathy. N Engl J Med 2001; 345: Chobanian AV, Bakris GL, Black HR et al. Seventh report of the Joint National Committee on Prevention, Detection, Evaluation, and Treatment of High Blood Pressure. Hypertension 2003; 42: Lewis EJ, Hunsicker LG, Bain RP, Rohde RD. The effect of angiotensin-converting-enzyme inhibition on diabetic nephropathy. The Collaborative Study Group. N Engl J Med 1993; 329: Parving HH, Persson F, Lewis JB, Lewis EJ, Hollenberg NK. Aliskiren combined with losartan in type 2 diabetes and nephropathy. N Engl J Med 2008; 358: Samuelsson O, Wilhelmsen L, Pennert K, Berglund G. Prognostic factors in treated hypertension. J Hypertens Suppl 1985; 3: S497-S Sato A, Saruta T, Funder JW. Combination therapy with aldosterone blockade and renin-angiotensin inhibitors confers organ protection. Hypertens Res 2006; 29: Randomised placebo-controlled trial of effect of ramipril on decline in glomerular filtration rate and risk of terminal renal failure in proteinuric, non-diabetic nephropathy. The GISEN Group (Gruppo Italiano di Studi Epidemiologici in Nefrologia) Lancet 1997; 349: Major cardiovascular events in hypertensive patients randomized to doxazosin vs chlorthalidone: the antihypertensive and lipid-lowering treatment to prevent heart attack trial (ALLHAT). ALLHAT Collaborative Research Group. JAMA 2000; 283: Casas JP, Chua W, Loukogeorgakis S et al. Effect of inhibitors of the renin-angiotensin system and other antihypertensive drugs on renal outcomes: systematic review and meta-analysis. Lancet 2005; 366: Lewis EJ, Hunsicker LG, Clarke WR et al. Renoprotective effect of the angiotensin-receptor antagonist irbesartan in patients with nephropathy due to type 2 diabetes. N Engl J Med 2001; 345: Kunz R, Friedrich C, Wolbers M, Mann JF. Meta-analysis: effect of monotherapy and combination therapy with inhibitors of the renin angiotensin system on proteinuria in renal disease Ann Intern Med 2008; 148: Bakris GL, Fonseca V, Katholi RE et al. Differential effects of beta-blockers on albuminuria in patients with type 2 diabetes. Hypertension 2005; 46: Sarafidis PA, Khosla N, Bakris GL. Antihypertensive therapy in the presence of proteinuria. Am J Kidney Dis 2007; 49: Bakris GL, Weir MR, Shanifar S et al. Effects of blood pressure level on progression of diabetic nephropathy: results from the RENAAL study. Arch Intern Med 2003; 163: Smith AC, Toto R, Bakris GL. Differential effects of calcium channel blockers on size selectivity of proteinuria in diabetic glomerulopathy. Kidney Int 1998; 54: Bidani A. Controversy about COOPERATE ABPM trial data. Am J Nephrol 2006; 26: 629, Mann JF, Schmieder RE, McQueen M et al. Renal outcomes with telmisartan, ramipril, or both, in people at high vascular risk (the ONTARGET study): a multicenter, randomized, double-blind, controlled trial. Lancet 2008; 372: Chrysostomou A, Becker G. Spironolactone in addition to ACE inhibition to reduce proteinuria in patients with chronic renal disease. N Engl J Med 2001; 345: Epstein M, Williams GH, Weinberger M et al. Selective aldosterone blockade with eplerenone reduces albuminuria in patients with type 2 diabetes. Clin J Am Soc Nephrol 2006; 1:

12 Γ. ΣπανoΣ και Συν. Ελληνική Νεφρολογία, 24, Rossing K, Schjoedt KJ, Smidt UM, Boomsma F, Parving HH. Beneficial effects of adding spironolactone to recommended antihypertensive treatment in diabetic nephropathy: a randomized, double-masked, cross-over study. Diabetes Care 2005; 28: * Παρελήφθη στις 10/6/2012 Έγινε αποδεκτή μετά από τροποποιήσεις στις 15/7/2012 * Received for publication 10/6/2012 Accepted in revised from 15/7/2012 Αλληλογραφία ρήγας Γ. Καλαϊτζίδης νεφρολογική Κλινική Πανεπιστημιακού νοσοκομείου ιωαννίνων ιωάννινα Τηλ.: Fax:

ΕΠΙΛΟΓΗ ΑΝΤΙΥΠΕΡΤΑΣΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ ΚΑΙ ΣΥΝΔΥΑΣΜΩΝ ΣΕ ΝΕΦΡΙΚΗ ΒΛΑΒΗ

ΕΠΙΛΟΓΗ ΑΝΤΙΥΠΕΡΤΑΣΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ ΚΑΙ ΣΥΝΔΥΑΣΜΩΝ ΣΕ ΝΕΦΡΙΚΗ ΒΛΑΒΗ ΕΠΙΛΟΓΗ ΑΝΤΙΥΠΕΡΤΑΣΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ ΚΑΙ ΣΥΝΔΥΑΣΜΩΝ ΣΕ ΝΕΦΡΙΚΗ ΒΛΑΒΗ Δρ. Παντελής Α. Σαραφίδης Α Παθολογική Κλινική Α.Π.Θ. Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Στόχοι αντιυπερτασικής αγωγής σε ασθενείς με χρόνια νεφρική νόσο

Διαβάστε περισσότερα

Επιβράδυνση εξέλιξης και αντιμετώπιση επιπλοκών ΧΝΝ

Επιβράδυνση εξέλιξης και αντιμετώπιση επιπλοκών ΧΝΝ 3 ο Περιφερικό Συμπόσιο Γεν. Ιατρικής Κ. Μακεδονίας Θεσ/νίκη 2010 Επιβράδυνση εξέλιξης και αντιμετώπιση επιπλοκών ΧΝΝ Βασίλης Κ. Λιακόπουλος Λέκτορας Νεφρολογίας Α Παθολογική Κλινική ΑΠΘ ΠΓΝΘ ΑΧΕΠΑ Επιπολασμός

Διαβάστε περισσότερα

H αντιμετώπιση της υπέρτασης στο άτομο με ΣΔ και έκδηλη νεφρική νόσο

H αντιμετώπιση της υπέρτασης στο άτομο με ΣΔ και έκδηλη νεφρική νόσο H αντιμετώπιση της υπέρτασης στο άτομο με ΣΔ και έκδηλη νεφρική νόσο Αντώνης Αλαβέρας Διευθυντής Παθολόγος Γ Παθολογικό Τμήμα Γενικό Νοσοκομείο Κοργιαλένειο-Μπενάκειο ΕΕΣ Διαβήτης και τελικό στάδιο νεφρικής

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης και υπέρταση

Σακχαρώδης Διαβήτης και υπέρταση Σακχαρώδης Διαβήτης και υπέρταση Β. ΚΩΤΣΗΣ MD, Ph.D, FESH ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΑΠΘ ΙΑΤΡΕΙΟ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ-24ΩΡΗΣ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ European Society Hypertension Center of Excellence Γ ΠΑΘOΛΟΓΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Κ.ΚΙΤΣΙΟΣ, Ε.ΓΕΩΡΕΛΗ, Ν.ΚΑΔΟΓΛΟΥ 1, Β.ΣΤΟΥΠΑΣ, Ι.ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ, Ν.ΣΑΙΛΕΡ 2, Α.ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ

Κ.ΚΙΤΣΙΟΣ, Ε.ΓΕΩΡΕΛΗ, Ν.ΚΑΔΟΓΛΟΥ 1, Β.ΣΤΟΥΠΑΣ, Ι.ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ, Ν.ΣΑΙΛΕΡ 2, Α.ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ 24o ΕΤΗΣΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΙΑΣ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΑΣ Κ.ΚΙΤΣΙΟΣ, Ε.ΓΕΩΡΕΛΗ, Ν.ΚΑΔΟΓΛΟΥ 1, Β.ΣΤΟΥΠΑΣ, Ι.ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ, Ν.ΣΑΙΛΕΡ 2, Α.ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ, ΓΕΝΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ, EUROMEDICA

Διαβάστε περισσότερα

Ο αποκλεισμός του άξονα ρενίνης ως βάση της συνδυαστικής θεραπείας

Ο αποκλεισμός του άξονα ρενίνης ως βάση της συνδυαστικής θεραπείας Ο αποκλεισμός του άξονα ρενίνης ως βάση της συνδυαστικής θεραπείας Ευστράτιος Βαρσαμής Διευθυντής Β' Παθολογικής Κλινικής, Κωνσταντοπούλειο Νοσοκομείο «Αγία Όλγα» Αγγειοτασινογόνο Χυμάση Αγγειοτασίνη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΗ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΝΕΦΡΙΚΗΣ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΙΔΙΟΠΑΘΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ. Φανή Παπουλίδου Νεφρολόγος ΓΝ Καβάλας

ΕΘΝΙΚΗ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΝΕΦΡΙΚΗΣ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΙΔΙΟΠΑΘΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ. Φανή Παπουλίδου Νεφρολόγος ΓΝ Καβάλας ΕΘΝΙΚΗ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΝΕΦΡΙΚΗΣ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΙΔΙΟΠΑΘΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ Φανή Παπουλίδου Νεφρολόγος ΓΝ Καβάλας 1 δισεκατομμύριο άτομα έχουν υπέρταση 1,56 δισεκατομμύρια άτομα θα έχουν υπέρταση το 2025 639 εκ

Διαβάστε περισσότερα

Διαβητική Νεφροπάθεια. Ηλιάδης Φώτης Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Διαβητολογίας Α ΠΡΠ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Διαβητική Νεφροπάθεια. Ηλιάδης Φώτης Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Διαβητολογίας Α ΠΡΠ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Διαβητική Νεφροπάθεια Ηλιάδης Φώτης Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Διαβητολογίας Α ΠΡΠ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Ο ΣΔ αποτελεί τη συχνότερη αιτία ΧΝΝ τελικού σταδίου Seminars in Dialysis 23: 129 133, 2010 Δομή

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση αρτηριακής υπέρτασης σε διαβητικούς ασθενείς σημεία αντιπαράθεσης. Ηλιάδης Φώτης Λέκτορας ΑΠΘ

Αντιμετώπιση αρτηριακής υπέρτασης σε διαβητικούς ασθενείς σημεία αντιπαράθεσης. Ηλιάδης Φώτης Λέκτορας ΑΠΘ Αντιμετώπιση αρτηριακής υπέρτασης σε διαβητικούς ασθενείς σημεία αντιπαράθεσης Ηλιάδης Φώτης Λέκτορας ΑΠΘ 1 ο Περιστατικό Ασθενής 58 ετών με Σακχαρώδη Διαβήτη τύπου 2 και χωρίς εμφανείς εκδηλώσεις μακρο

Διαβάστε περισσότερα

Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ

Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ LDL-C : μείζων

Διαβάστε περισσότερα

Κώστας Παλέτας. Μη Φαρµακευτικές Παρεµβάσεις στην υπέρταση. Παχυσαρκία και Υπέρταση. Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ

Κώστας Παλέτας. Μη Φαρµακευτικές Παρεµβάσεις στην υπέρταση. Παχυσαρκία και Υπέρταση. Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Μη Φαρµακευτικές Παρεµβάσεις στην υπέρταση Παχυσαρκία και Υπέρταση Κώστας Παλέτας Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ ιευθυντής Γ Παθολογικής Κλινικής ΑΠΘ Νοσοκοµείο Παπαγεωργίου Θεσσαλονίκης Ταξινόµηση Αρτηριακής

Διαβάστε περισσότερα

Αντιυπερτασικά & σεξ. Σοκολάκης Ιωάννης, MD, MSc Ειδικευόμενος Β Ουρολογικής Κλινικής ΑΠΘ, ΓΝΘ «Παπαγεωργίου»

Αντιυπερτασικά & σεξ. Σοκολάκης Ιωάννης, MD, MSc Ειδικευόμενος Β Ουρολογικής Κλινικής ΑΠΘ, ΓΝΘ «Παπαγεωργίου» Αντιυπερτασικά & σεξ Σοκολάκης Ιωάννης, MD, MSc Ειδικευόμενος Β Ουρολογικής Κλινικής ΑΠΘ, ΓΝΘ «Παπαγεωργίου» Υπέραταση & ED Η Υπέρταση αποτελεί ανεξάρτητο παράγοντα κινδύνου για ED Feldman et al. J Urol

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση δυσλιπιδαιμιών. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας

Αντιμετώπιση δυσλιπιδαιμιών. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας Αντιμετώπιση δυσλιπιδαιμιών Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας LDL-C : μείζων παράγοντας καρδιαγγειακού κινδύνου Μετα-ανάλυση 61 προοπτικών μελετών παρατήρησης σε υγιείς ενήλικες (n=892.237) Lancet

Διαβάστε περισσότερα

Δευτεροπαθής υπέρταση. Αστέριος Καραγιάννης Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική Ιπποκράτειο Νοσοκομείο

Δευτεροπαθής υπέρταση. Αστέριος Καραγιάννης Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Δευτεροπαθής υπέρταση Αστέριος Καραγιάννης Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Αίτια δευτεροπαθούς υπέρτασης (1) Νεφρογενή αίτια 1. Νεφραγγειακή υπέρταση

Διαβάστε περισσότερα

Νεότερες κατευθυντήριες οδηγίες αντιµετώπισης Αρτηριακής Υπέρτασης

Νεότερες κατευθυντήριες οδηγίες αντιµετώπισης Αρτηριακής Υπέρτασης Νεότερες κατευθυντήριες οδηγίες αντιµετώπισης Αρτηριακής Υπέρτασης Χρήστος Γ. Σαββόπουλος Επίκ. Καθηγητής Παθολογίας Τµήµα Αγγειακών Παθήσεων & Υπέρτασης Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική Α.Π.Θ., Νοσοκοµείο

Διαβάστε περισσότερα

«ΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΚΑΙ Η ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΣΤΟΝ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ»

«ΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΚΑΙ Η ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΣΤΟΝ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ» ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Ομάδα Εργασίας: «ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΑ» Συστάσεις και κατευθυντήριες οδηγίες από τους μεγάλους οργανισμούς (ADA 2007,ESC 2007, EASD 2007) «ΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΚΑΙ Η ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμίες LDL-C HDL-C < 40 mg/dl Τριγλυκερίδια 150-199 mg/dl : οριακά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΝΟΣΟΣ (ΠΑΝ): Ο Σφυρο-Βραχιόνιος Δείκτης (ΣΒΔ) ως βασικό διαγνωστικό µέσο της ΠΑΝ

ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΝΟΣΟΣ (ΠΑΝ): Ο Σφυρο-Βραχιόνιος Δείκτης (ΣΒΔ) ως βασικό διαγνωστικό µέσο της ΠΑΝ ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΝΟΣΟΣ (ΠΑΝ): Ο Σφυρο-Βραχιόνιος Δείκτης (ΣΒΔ) ως βασικό διαγνωστικό µέσο της ΠΑΝ Dr. ΜΕΛΑΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ, PhD ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ - ΑΓΓΕΙΟΛΟΓΟΣ Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Στρατιωτικός Ιατρός

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΧΝΝ ΣΕ ΕΞΩΝΕΦΡΙΚΗ ΚΑΘΑΡΣΗ*

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΧΝΝ ΣΕ ΕΞΩΝΕΦΡΙΚΗ ΚΑΘΑΡΣΗ* ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ 15 11528 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 2107298586 FAX: 2107237705 E-mail: nefreter@otenet.gr HELLENIC SOCIETY OF NEPHROLOGY 15 MEANDROU STR. ATHENS, 11528 GREECE TEL.: (+3021) 07298586

Διαβάστε περισσότερα

«Αρτηριακή υπέρταση σε ασθενείς υψηλού καρδιαγγειακού κινδύνου. Ο ρόλος των νεότερων έτοιμων συνδυασμών φαρμάκων στην αντιμετώπιση της υπέρτασης»

«Αρτηριακή υπέρταση σε ασθενείς υψηλού καρδιαγγειακού κινδύνου. Ο ρόλος των νεότερων έτοιμων συνδυασμών φαρμάκων στην αντιμετώπιση της υπέρτασης» SOCIETY OF STUDYING CARDIOVASCULAR DISEASES ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ www.sos-cardiovascular.org & www.sos-cvd.com «Αρτηριακή υπέρταση σε ασθενείς υψηλού καρδιαγγειακού κινδύνου. Ο ρόλος

Διαβάστε περισσότερα

Μακροαγγειακές επιπλοκές και παράγοντες κινδύνου. Συνύπαρξη και ο ρόλος τους στην αιτιοπαθογένεια και στη βαρύτητα του Διαβητικού Ποδιού.

Μακροαγγειακές επιπλοκές και παράγοντες κινδύνου. Συνύπαρξη και ο ρόλος τους στην αιτιοπαθογένεια και στη βαρύτητα του Διαβητικού Ποδιού. Μακροαγγειακές επιπλοκές και παράγοντες κινδύνου. Συνύπαρξη και ο ρόλος τους στην αιτιοπαθογένεια και στη βαρύτητα του Διαβητικού Ποδιού. Σκούτας Δ, Καραγιάννη Δ, Σέκερη Ζ, Σιώμος Κ,Κοντόπουλος Μ, Λαζαρίδου

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΥΠΕΡΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ

ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΥΠΕΡΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΥΠΕΡΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ Β. ΚΩΤΣΗΣ MD, Ph.D, FESH ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΓΙΑΣ ΑΠΘ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΙΑΤΡΕΙΟΥ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ-24ΩΡΗΣ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ, Hypertension Excellence Centre of the European

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΤΙΜΕΣ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΑΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΝΟΣΟ

ΟΙ ΤΙΜΕΣ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΑΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΝΟΣΟ ΟΙ ΤΙΜΕΣ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΑΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΝΟΣΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ, ΣΚΟΠΟΣ Η αρτηριακή υπέρταση αποτελεί ένα γνωστό παράγοντα κινδύνου για στεφανιαία νόσο. Η αποδεκτή τιμή της αρτηριακής

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλίες σε ελληνικά και διεθνή συνέδρια-επιστημονικές συναντήσεις. συνάντηση

Ομιλίες σε ελληνικά και διεθνή συνέδρια-επιστημονικές συναντήσεις. συνάντηση Ομιλίες σε ελληνικά και διεθνή συνέδρια-επιστημονικές συναντήσεις Τίτλος Reverse white coat effect Clinic and ambulatory blood pressure in acute stroke Αρτηριακή υπέρταση και νόσος των καρωτίδων Κλινική

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ: FRAMINGHAM RISK SCORE vs ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΥ ΣΥΝΔΡΟΜΟΥ

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ: FRAMINGHAM RISK SCORE vs ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΥ ΣΥΝΔΡΟΜΟΥ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ: FRAMINGHAM RISK SCORE vs Π. Τσατραφύλλιας, Δ. Θεοδωράκης, Ευδοξία Μπουτμπάρα, Δήμητρα Κεσίδου, Θ. Γεωργιάδης, Σ. Παραστατίδης, Γεωργία Θεοδωροπούλου,

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της Αλδοστερόνης στην Αρτηριακή Υπέρταση. Γκαλιαγκούση Ευγενία Παθολόγος Β ΠΠ Κλινική ΑΠΘ Iπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης

Ο ρόλος της Αλδοστερόνης στην Αρτηριακή Υπέρταση. Γκαλιαγκούση Ευγενία Παθολόγος Β ΠΠ Κλινική ΑΠΘ Iπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Ο ρόλος της Αλδοστερόνης στην Αρτηριακή Υπέρταση Γκαλιαγκούση Ευγενία Παθολόγος Β ΠΠ Κλινική ΑΠΘ Iπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Ευεργετικά ωφέλη της θεραπείας µε ανταγωνιστές της αλδοστερόνης 30%

Διαβάστε περισσότερα

CHADS&ή CHADSVASc στην προληψη θροµβοεµβολικων επεισοδιων σε ασθενεις µε κολπικη µαρµαρυγη;

CHADS&ή CHADSVASc στην προληψη θροµβοεµβολικων επεισοδιων σε ασθενεις µε κολπικη µαρµαρυγη; CHADS&ή CHADSVASc στην προληψη θροµβοεµβολικων επεισοδιων σε ασθενεις µε κολπικη µαρµαρυγη; Α.Μπουγας, Β.Τερπος, Δ.Γκολιδακης, Χ.Παπαδοπουλος, Χ.Κυρπιζιδης, ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΓΙΟΣ ΠΑΥΛΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την θεραπεία της χοληστερόλης: Οριοθετήσεις και επισημάνσεις

Νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την θεραπεία της χοληστερόλης: Οριοθετήσεις και επισημάνσεις 267 ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ Νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την θεραπεία της χοληστερόλης: Οριοθετήσεις και επισημάνσεις Χ. Βέρρας 1, Α. Μελιδώνης 2 1 Τμήμα Γενικής Ιατρικής και 2 Α Παθολογική Κλινική &

Διαβάστε περισσότερα

Υπέρταση και όργανα-στόχος. Οι βλάβες, η διάγνωση, η θεραπεία: «ΑΡΤΗΡΙΕΣ»

Υπέρταση και όργανα-στόχος. Οι βλάβες, η διάγνωση, η θεραπεία: «ΑΡΤΗΡΙΕΣ» Υπέρταση και όργανα-στόχος. Οι βλάβες, η διάγνωση, η θεραπεία: «ΑΡΤΗΡΙΕΣ» Α. Πρωτογέρου Παθολόγος, Επιστημονικός Συνεργάτης Κέντρου Υπέρτασης, Γ Πανεπιστημιακής Παθολογικής Κλινικής Ancient era Όργανα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ. ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ. ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς Μεταβολικό Σύνδρομο Γλυκόζης νηστείας 110mg/dl Σπλαχνική παχυσαρκία [>102cm (m) >88cm (f)] TG 150mg/dl αρτηριακή

Διαβάστε περισσότερα

Προδιαβήτης και µεταβολικό σύνδροµο

Προδιαβήτης και µεταβολικό σύνδροµο Προδιαβήτης και µεταβολικό σύνδροµο ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΕΣ Ι. Ιωαννίδης Παθολόγος Υπεύθυνος ιαβητολογικού Ιατρείου και Ιατρείου Παχυσαρκίας Κωνσταντοπούλειο Συγκρότηµα Γ.Ν.Ν.Ιωνίας«Αγία Όλγα» Προδιαβήτης

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Σακχαρώδης Διαβήτης Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Number of people with diabetes by IDF Region, 2013 IDF Diabetes Atlas.

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπευτικός αλγόριθμος για την αντιμετώπιση των δυσλιπιδαιμιών Ελληνικές οδηγίες

Θεραπευτικός αλγόριθμος για την αντιμετώπιση των δυσλιπιδαιμιών Ελληνικές οδηγίες Θεραπευτικός αλγόριθμος για την αντιμετώπιση των δυσλιπιδαιμιών Ελληνικές οδηγίες Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Καρδιαγγειακά νοσήματα

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΚΙΝ ΥΝΟΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΤΟ ΟΦΕΛΟΣ ΤΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ

Ο ΚΙΝ ΥΝΟΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΤΟ ΟΦΕΛΟΣ ΤΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ 1 ΤΟ ΚΑΛΥΤΕΡΟ ΦΑΡΜΑΚΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΕΡΤΑΣΗ Γεώργιος Σ. Στεργίου Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Κέντρο Υπέρτασης, Γ' Παθολογική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών Νοσοκοµείο Σωτηρία, Αθήνα. E-Mail: gstergi@med.uoa.gr

Διαβάστε περισσότερα

Νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την αντιμετώπιση της Υπέρτασης της Διεθνούς Εταιρείας Υπέρτασης και της Αμερικανικής Εταιρείας Υπέρτασης ISH/ASH

Νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την αντιμετώπιση της Υπέρτασης της Διεθνούς Εταιρείας Υπέρτασης και της Αμερικανικής Εταιρείας Υπέρτασης ISH/ASH 196 ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ Νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την αντιμετώπιση της Υπέρτασης της Διεθνούς Εταιρείας Υπέρτασης και της Αμερικανικής Εταιρείας Υπέρτασης ISH/ASH Σ. Αντωνόπουλος, Π. Μιστυλής

Διαβάστε περισσότερα

Διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση ασθενoύς με νεφραγγειακή υπέρταση

Διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση ασθενoύς με νεφραγγειακή υπέρταση Διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση ασθενoύς με νεφραγγειακή υπέρταση Γκαλιαγκούση Ευγενία MD, PhD Medical School, King s College University of London Νεφραγγειακή νόσος Safian RD,NEJM,2001 Αιτίες στένωσης

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΣΠΕΙΡΑΜΑΤΟΝΕΦΡΙΤΙΔΩΝ

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΣΠΕΙΡΑΜΑΤΟΝΕΦΡΙΤΙΔΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ 15 11528 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 2107298586 FAX: 2107237705 E-mail: nefreter@otenet.gr HELLENIC SOCIETY OF NEPHROLOGY 15 MEANDROU STR. ATHENS, 11528 GREECE TEL.: (+3021) 07298586

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ: ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗΝ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΑΠΌ ΑΛΛΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ

Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ: ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗΝ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΑΠΌ ΑΛΛΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ: ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗΝ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΑΠΌ ΑΛΛΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ Καρδιολογικό τμήμα, Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Ψυχιατρική Κλινική Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

Η Σημασία της Συνεχούς Μέτρησης της Αρτηριακής Πίεσης στην Αξιολόγηση των Οργάνων Στόχων

Η Σημασία της Συνεχούς Μέτρησης της Αρτηριακής Πίεσης στην Αξιολόγηση των Οργάνων Στόχων Η Σημασία της Συνεχούς Μέτρησης της Αρτηριακής Πίεσης στην Αξιολόγηση των Οργάνων Στόχων Β. ΚΩΤΣΗΣ MD, Ph.D, FESH ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΠΑΘΟΓΙΑΣ ΑΠΘ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΙΑΤΡΕΙΟΥ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ-24ΩΡΗΣ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ Μοντέλα πρόγνωσης του Σακχαρώδη Διαβήτη Ηλιάδης Φώτης Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ IDF Diabetes Atlas 5th Edition 2012 Update 3.8 million men and women worldwide

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ONTARGET «Υπάρχουν ακόμα περιθώρια στην μείωση του Καρδιαγγειακού κινδύνου»

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ONTARGET «Υπάρχουν ακόμα περιθώρια στην μείωση του Καρδιαγγειακού κινδύνου» ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ONTARGET «Υπάρχουν ακόμα περιθώρια στην μείωση του Καρδιαγγειακού κινδύνου» Μ.Β.Παπαβασιλειου Καρδιολογος Α. Διευθυντρια Σισμανογλειου ΓΝΑ Υπευθυνη Καρδιολογικου- Αντιυπερτασικου και του Λιπιδαιμικού

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ

ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ Εισαγωγή Η πρόληψη των επεισοδίων οξείας απόρριψης και η μακροχρόνια διατήρηση του νεφρικού μοσχεύματος αποτελούν

Διαβάστε περισσότερα

Στυτική δυσλειτουργία και Στεφανιαία νόσος

Στυτική δυσλειτουργία και Στεφανιαία νόσος Στυτική δυσλειτουργία και Στεφανιαία νόσος Χαράλαμπος Βλαχόπουλος Αναπληρωτής Καθηγητής Καρδιολογίας ΓΝΑ Ιπποκράτειο Υπεύθυνος Μονάδας Υπέρτασης Στυτική δυσλειτουργία και Στεφανιαία Νόσος Σχέση με τη ΣΝ

Διαβάστε περισσότερα

Προτιμώμενοι συνδυασμοί αντιυπερτασικών φαρμάκων. Κυρπιζίδης Χρήστος Καρδιολόγος

Προτιμώμενοι συνδυασμοί αντιυπερτασικών φαρμάκων. Κυρπιζίδης Χρήστος Καρδιολόγος Προτιμώμενοι συνδυασμοί αντιυπερτασικών φαρμάκων Κυρπιζίδης Χρήστος Καρδιολόγος 1.Ρύθμιση αρτηριακής πίεσης 2.Μείωση συμβαμάτων Ρύθμιση Α.Π. Percentage of patients with controlled BP (

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΓΚΑΙΡΗΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ, ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΑ ΑΤΟΜΑ. ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΥ.

Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΓΚΑΙΡΗΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ, ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΑ ΑΤΟΜΑ. ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΥ. Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΓΚΑΙΡΗΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ, ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΑ ΑΤΟΜΑ. ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΥ. Καφαντάρης Ι., Μεϊμέτη Ε., Δόνου Α., Βογιατζόγλου Δ. Γενικό Νοσοκομείο

Διαβάστε περισσότερα

Γκαναβίας Λάμπρος Επίατρος-Πνευμονολόγος Επιμελητής Πνευμονολογικής Κλινικής 424 ΓΣΝΕ

Γκαναβίας Λάμπρος Επίατρος-Πνευμονολόγος Επιμελητής Πνευμονολογικής Κλινικής 424 ΓΣΝΕ Γκαναβίας Λάμπρος Επίατρος-Πνευμονολόγος Επιμελητής Πνευμονολογικής Κλινικής 424 ΓΣΝΕ Ελάττωση θνησιμότητας κατά 33% 1. Αυξημένη υπόνοια 2. Αυξημένος αριθμός εξετάσεων 3. Προφύλαξη σε ασθενείς υψηλού κινδύνου

Διαβάστε περισσότερα

Διαβητική νεφροπάθεια

Διαβητική νεφροπάθεια Διαβητική νεφροπάθεια Αρχικά Στάδια Νεφρικής Βλάβης Μικρολευκωµατινουρία - Μακρολευκωµατουρία, Αντιµετώπιση Δρ. Γεώργιος Βισβάρδης Δ/ντής Νεφρολόγος Ιστορικά στοιχεία τον 18ο αιώνα αναγνωρίζονται σηµεία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Εισαγωγή. Σκοπός

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Εισαγωγή. Σκοπός ΠΕΡΙΛΗΨΗ Εισαγωγή Η παιδική παχυσαρκία έχει φτάσει σε επίπεδα επιδημίας στις μέρες μας. Μαστίζει παιδιά από μικρές ηλικίες μέχρι και σε εφήβους. Συντείνουν αρκετοί παράγοντες που ένα παιδί γίνεται παχύσαρκο

Διαβάστε περισσότερα

Μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ

Μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ SGOT 60 IU/l, SGPT 72 IU/l, γgt 92 IU/l, ALP κ.φ., CPK κ.φ., θυρεοειδική λειτουργία κ.φ. Παρουσίαση περιστατικού Άνδρας

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΤΟΥΣ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΟΥΣ. Τηλέμαχος Α. Τσίτσιος Νεφρολογικό τμήμα ΓΝ Κομοτηνής

ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΤΟΥΣ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΟΥΣ. Τηλέμαχος Α. Τσίτσιος Νεφρολογικό τμήμα ΓΝ Κομοτηνής ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΤΟΥΣ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΟΥΣ Τηλέμαχος Α. Τσίτσιος Νεφρολογικό τμήμα ΓΝ Κομοτηνής Αύξηση του πληθυσμού ηλικίας >65 ετών JNCV, Arch Intern Med 1993 Ηλικιακή κατανομή των υπερτασικών στον πληθυσμό των ΗΠΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΒΗΤΙΚΗ ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ

ΔΙΑΒΗΤΙΚΗ ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΔΙΑΒΗΤΙΚΗ ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ Παντελής Α. Σαραφίδης, MD, MSc, PhD Λέκτορας Νεφρολογίας Ιατρικής Σχολής Α.Π.Θ. Νεφρολογική Κλινική Α.Π.Θ., Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Χρόνια Νεφρική Νόσος Βασική Ανατομία/Φυσιολογία

Διαβάστε περισσότερα

Σπήλιος Μανωλακόπουλος. Γαστρεντερολόγος Ιατρική Σχολή ΕΚΠΑ

Σπήλιος Μανωλακόπουλος. Γαστρεντερολόγος Ιατρική Σχολή ΕΚΠΑ Πότε και ποιους ασθενείς πρέπει κατά προτεραιότητα να θεραπεύσουµε,ώστε να επιτύχουµε την εξάλειψη των κλινικών επιπλοκών της νόσου (Καρκίνος & Κίρρωση) Σπήλιος Μανωλακόπουλος Γαστρεντερολόγος Ιατρική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΛΟΛΑΚΑ ΜΑΡΙΑ ΔΙΕΥΘ. ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΣ ΓΕΝ. ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΡΓΟΥΣ

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΛΟΛΑΚΑ ΜΑΡΙΑ ΔΙΕΥΘ. ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΣ ΓΕΝ. ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΡΓΟΥΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΛΟΛΑΚΑ ΜΑΡΙΑ ΔΙΕΥΘ. ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΣ ΓΕΝ. ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΡΓΟΥΣ ΟΡΙΣΜΟΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΟΡΙΖΕΤΑΙ ΩΣ Η ΑΝΟΔΟΣ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ ΣΤΟ ΕΠΙΠΕΔΟ ΕΚΕΙΝΟ(>140/90) ΠΟΥ ΘΕΤΕΙ ΤΟΝ ΑΣΘΕΝΗ ΣΕ ΑΥΞΗΜΕΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΧΡΟΝΙΑ ΝΕΦΡΙΚΗ ΝΟΣΟ (ΧΝΝ)

ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΧΡΟΝΙΑ ΝΕΦΡΙΚΗ ΝΟΣΟ (ΧΝΝ) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ 15 11528 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 2107298586 FAX: 2107237705 E-mail: nefreter@otenet.gr HELLENIC SOCIETY OF NEPHROLOGY 15 MEANDROU STR. ATHENS, 11528 GREECE TEL.: (+3021) 07298586

Διαβάστε περισσότερα

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1]

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1] Ολόγοςλεπτίνης/αδιπονεκτίνης ως ανεξάρτητος προγνωστικός παράγοντας 10ετούς καρδιαγγειακού κινδύνου σε ινσουλινοθεραπευόμενους ασθενείς με διαβήτη τύπου 2 Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1],

Διαβάστε περισσότερα

ΗbA1c Διάγνωση Σακχαρώδη Διαβήτη

ΗbA1c Διάγνωση Σακχαρώδη Διαβήτη ΗbA1c Διάγνωση Σακχαρώδη Διαβήτη Δρ. Χ. Μανές Παθολόγος Eξειδίκευση στον Σακχαρώδη Διαβήτη Διευθυντής Ε.Σ.Υ Π/Θ. Διαβητολογικού Κέντρου Γ.Ν. «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ» Σακχαρώδης ιαβήτης Κλινικές εκδηλώσεις ιάγνωση

Διαβάστε περισσότερα

2. Η Βαρύτητα Διαφόρων Γλυκαιμικών Δεικτών Νοσηλείας στην Λειτουργική Έκβαση του ΑΕΕ των Διαβητικών Ασθενών

2. Η Βαρύτητα Διαφόρων Γλυκαιμικών Δεικτών Νοσηλείας στην Λειτουργική Έκβαση του ΑΕΕ των Διαβητικών Ασθενών 26 2. Η Βαρύτητα Διαφόρων Γλυκαιμικών Δεικτών Νοσηλείας στην Λειτουργική Έκβαση του ΑΕΕ των Διαβητικών Ασθενών Β. Δραγουμάνος 1, Δ. Αθανασόπουλος 2, Ε. Φουστέρης 1, Δ. Αναστασόπουλος 2, Π. Φουρλεμάδης

Διαβάστε περισσότερα

Επιδημιολογικά. Ηλίας Ν. Μυγδάλης. Β Παθολογική Κλινική και ιαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα

Επιδημιολογικά. Ηλίας Ν. Μυγδάλης. Β Παθολογική Κλινική και ιαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα ΕΤΟΣ Ι ΡΥΣΕΩΣ 1942 Επιδημιολογικά δεδομένα καρδιοαγγειακής νόσου στον σακχαρώδη διαβήτη Ηλίας Ν. Μυγδάλης Β Παθολογική Κλινική και ιαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα 22ο ΕτήσιοΣυνέδριο

Διαβάστε περισσότερα

Πρωτοπαθής αλδοστερονισμός. Δούμας Μιχάλης Παθολόγος

Πρωτοπαθής αλδοστερονισμός. Δούμας Μιχάλης Παθολόγος Πρωτοπαθής αλδοστερονισμός Δούμας Μιχάλης Παθολόγος Πρωτοπαθής Αλδοστερονισμός Σύνδρομο: υπέρταση αλδοστερόνη ρενίνη Ερωτήματα Γιατί πρέπει να ψάξουμε; Είναι συχνός; Αξίζει τον κόπο και τα χρήματα; Ποιούς

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΥΠΕΡΤΑΣΗ

ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΥΠΕΡΤΑΣΗ 200 0 200 0 ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ ΣΤΟΥΣ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟΥΣ 1. ΜΕΜΟΝΩΜΕΝΗ ΣΑΠ NON DIPPERS 2. ΝΕΥΡΟΠΑΘΕΙΑ ΑΥΤΟΝΟΜΟΥ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Πηγή: Πρόγραμμα ΥΔΡΙΑ (MIS 346816) 6/10/2015. Δείκτες υγείας αντιπροσωπευτικού δείγματος του πληθυσμού στην Ελλάδα

Πηγή: Πρόγραμμα ΥΔΡΙΑ (MIS 346816) 6/10/2015. Δείκτες υγείας αντιπροσωπευτικού δείγματος του πληθυσμού στην Ελλάδα Δείκτες υγείας αντιπροσωπευτικού δείγματος του πληθυσμού στην Ελλάδα Υπέρταση Υπερχοληστερολαιμία Χρόνια Κατάθλιψη Φαρμακοληψία Ελένη-Μαρία Παπατέστα, Iατρός Επιστημονική Συνεργάτις Ελληνικού Ιδρύματος

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2.

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2. ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2. Χαράλαμπος Ταμβάκος, Αναστάσιος Κουτσοβασίλης, Αλέξης Σωτηρόπουλος, Μαρία Παππά, Ουρανία Αποστόλου,

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ

ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΝΟΣΟΣ ΚΑΙ ΥΠΕΡΤΑΣΗ 50 ΦΥΣ ΥΠΕΡ ΣΝ ΑΕΕ ΧΑΑ ΧΚΑ ΘΑΝΑΤΟΙ/1000 40 30 20 10 0 ΑΝ ΓΥΝ ΑΝ ΓΥΝ ΑΝ ΓΥΝ ΑΝ ΓΥΝ RR 2 2,2 3,8 2,6 2,0 3,7 4,0 3,0 Kannel,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΣΧΕΣΗ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΜΕ ΤΟ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΒΗΤΗ ΚΥΗΣΗΣ Χρυστάλλα, Γεωργίου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Επιδημιολογία αιτιών θανάτου ςε δφο Καποδιςτριακοφσ δήμουσ του Ν. Πιερίασ (πληθυςμιακή μελζτη 20ετίασ 1991-2010)

Επιδημιολογία αιτιών θανάτου ςε δφο Καποδιςτριακοφσ δήμουσ του Ν. Πιερίασ (πληθυςμιακή μελζτη 20ετίασ 1991-2010) Επιδημιολογία αιτιών θανάτου ςε δφο Καποδιςτριακοφσ δήμουσ του Ν. Πιερίασ (πληθυςμιακή μελζτη 20ετίασ 1991-2010) Καραγιάννη Δ. 1, Μπάμπα Α. 2, Σουμανίδησ τ. 2, Ρίζοσ Π 2., Μπαλτζήσ Δ. 3, κούτασ Δ., ΚοτςαμίδηΙ.

Διαβάστε περισσότερα

Κ. Θωµόπουλος Καρδιολόγος 08/03/2012

Κ. Θωµόπουλος Καρδιολόγος 08/03/2012 Κ. Θωµόπουλος Καρδιολόγος 08/03/2012 Apnea ιακοπή ροής αέρα > 10 sec. Hypopnea Μείωση ροής αέρα

Διαβάστε περισσότερα

Η θεραπεία της αρτηριακής υπέρτασης. στο σακχαρώδη διαβήτη. Ποια η καλύτερη θεραπευτική επιλογή;

Η θεραπεία της αρτηριακής υπέρτασης. στο σακχαρώδη διαβήτη. Ποια η καλύτερη θεραπευτική επιλογή; Η θεραπεία της αρτηριακής υπέρτασης στο σακχαρώδη διαβήτη. Ποια η καλύτερη θεραπευτική επιλογή; Αντώνης Αλαβέρας Διευθυντής Παθολόγος Γ Παθολογικό Τμήμα Γενικό Νοσοκομείο Κοργιαλένειο Μπενάκειο ΕΕΣ Μια

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ. Μεταβολικό Σύνδρομο. Νεδελκοπούλου Ναταλία Τριανταφύλλου Παναγιώτα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ. Μεταβολικό Σύνδρομο. Νεδελκοπούλου Ναταλία Τριανταφύλλου Παναγιώτα ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ 9 Μεταβολικό Σύνδρομο Νεδελκοπούλου Ναταλία Τριανταφύλλου Παναγιώτα Εισαγωγή Το Μεταβολικό Σύνδρομο (ΜΣ) αποτελεί ένα οργανικό σύνδρομο που χαρακτηρίζεται από την

Διαβάστε περισσότερα

YΠΕΡΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑ. Κάρμεν Τασιοπούλου. Τασιοπούλου Επιμελήτρια Β ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΓΝ ΚΟΜΟΤΗΝΗΣ

YΠΕΡΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑ. Κάρμεν Τασιοπούλου. Τασιοπούλου Επιμελήτρια Β ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΓΝ ΚΟΜΟΤΗΝΗΣ YΠΕΡΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑ Κάρμεν Τασιοπούλου Τασιοπούλου Επιμελήτρια Β ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΓΝ ΚΟΜΟΤΗΝΗΣ Παχυσαρκία: Τάσεις Η παχυσαρκία συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο

Διαβάστε περισσότερα

Η σημασία της επίτευξης των θεραπευτικών στόχων στην Αρτηριακή Πίεση Νεότερες Κατευθυντήριες Οδηγίες

Η σημασία της επίτευξης των θεραπευτικών στόχων στην Αρτηριακή Πίεση Νεότερες Κατευθυντήριες Οδηγίες 10o ΒΟΡΕΙΟΕΛΛΑ ΙΚΟ ΚΑΡ ΙΟΛΟΓΙΚΟ ΣΥΝΕ ΡΙΟ 2011 Ο ρόλος των νεότερων έτοιμων συνδυασμών στην αντιμετώπιση της Υπέρτασης Η σημασία της επίτευξης των θεραπευτικών στόχων στην Αρτηριακή Πίεση Νεότερες Κατευθυντήριες

Διαβάστε περισσότερα

Επιλογή 1 ου αντιϋπερτασικού

Επιλογή 1 ου αντιϋπερτασικού Επιλογή 1 ου αντιϋπερτασικού φαρμάκου Επιλογή 1 oυ Φαρµάκου: Συνήθως δεν έχει τόσο µεγάλη σηµασία 1. Η επίτευξη άριστης ρύθµισης έχει µεγαλύτερη σηµασία στη µείωση του κινδύνου 2. Στις περισσότερες περιπτώσεις

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικό Σύνδροµο και Σεξουαλική δραστηριότητα. ά ς ό ς.. ής ί ς ή ή ά ώ ά ής ί ς ά

Μεταβολικό Σύνδροµο και Σεξουαλική δραστηριότητα. ά ς ό ς.. ής ί ς ή ή ά ώ ά ής ί ς ά Μεταβολικό Σύνδροµο και Σεξουαλική δραστηριότητα ά ς ό ς. ής ί ς ή ή ά ώ ά ής ί ς ά Ιούνιος 2011 Μεταβολικό Σύνδροµο και Στυτική δυσλειτουργία έ ς ή ς έ. ό. ί ς ός ί ς ί ά Μεταβολικό Σύνδροµο και Στυτική

Διαβάστε περισσότερα

Περιορισμοί στη χρήση των νεότερων. αντιπηκτικών

Περιορισμοί στη χρήση των νεότερων. αντιπηκτικών Περιορισμοί στη χρήση των νεότερων αντιπηκτικών Στέλιος Τζέης MD, PhD, FESC Επιμελητής A - Καρδιολογική Κλινική Νοσοκομείο Ερρίκος Ντυνάν ΥΠΕΡ νεότερων αντιπηκτικών γιατί. Προβλέψιμη φαρμακοκινητική /

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΥΠΝΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ. Νικολέτα Καρτάλη Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ

ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΥΠΝΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ. Νικολέτα Καρτάλη Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΥΠΝΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ Νικολέτα Καρτάλη Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ Burwell et al, Am J Med 1956 SLEEP BREATHING DISORDERS ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΩΝ ΑΠΝΟΙΩΝ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΗΠΑΤΙΤΙΔΑ C ΣΤΗ ΧΝΝ

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΗΠΑΤΙΤΙΔΑ C ΣΤΗ ΧΝΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ 15 11528 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 2107298586 FAX: 2107237705 E-mail: nefreter@otenet.gr HELLENIC SOCIETY OF NEPHROLOGY 15 MEANDROU STR. ATHENS, 11528 GREECE TEL.: (+3021) 07298586

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση ασθενούς με στεφανιαία και περιφερική αγγειακή νόσο

Αντιμετώπιση ασθενούς με στεφανιαία και περιφερική αγγειακή νόσο Αντιμετώπιση ασθενούς με στεφανιαία και περιφερική αγγειακή νόσο Αθανάσιος Καπετανόπουλος Καπετανόπουλος, FACC, FESC, FSCAI Επεμβατικός Καρδιολόγος, EUROMEDICA, Γενική Κλινική Θεσσαλονίκης Συχνότητα συνδυασμένης

Διαβάστε περισσότερα

Υπερλιπιδαιµίες Μεταβολισµός λιπιδίων. Μαρίνα Νούτσου Επιµελήτρια Α Παν. Παθολογικής Κλινικής Ιπποκράτειο Νοσοκοµείο Αθήνας

Υπερλιπιδαιµίες Μεταβολισµός λιπιδίων. Μαρίνα Νούτσου Επιµελήτρια Α Παν. Παθολογικής Κλινικής Ιπποκράτειο Νοσοκοµείο Αθήνας Υπερλιπιδαιµίες Μεταβολισµός λιπιδίων Μαρίνα Νούτσου Επιµελήτρια Α Παν. Παθολογικής Κλινικής Ιπποκράτειο Νοσοκοµείο Αθήνας Καρδιαγγειακά Επεισόδια : Πρώτη αιτία θανάτου στις αναπτυγµένες χώρες Πολλοί παράγοντες

Διαβάστε περισσότερα

Νεφραγγειακή υπέρταση Επιδημιολογικά στοιχεία και διαγνωστική προσέγγιση

Νεφραγγειακή υπέρταση Επιδημιολογικά στοιχεία και διαγνωστική προσέγγιση Νεφραγγειακή υπέρταση Επιδημιολογικά στοιχεία και διαγνωστική προσέγγιση Βασίλης Κ. Λιακόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Νεφρολογίας Παν/μίου Θεσσαλίας Λάρισα, Νοέμβριος 2007 Στένωση νεφρικών αρτηριών: ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΑΝΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΛΑΚΟΣΑΜΙΔΗΣ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΦΑΡΜΑΚΟΑΝΘΕΚΤΙΚΗ ΕΣΤΙΑΚΗ ΕΠΙΛΗΨΙΑ Κωνσταντίνα Κυπριανού Α.Τ.:

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Επιβλέπων Καθηγητής: Δρ. Νίκος Μίτλεττον Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΘΗΛΑΣΜΟΥ ΜΕ ΤΗΝ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2 ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Ονοματεπώνυμο: Ιωσηφίνα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΗ ΜΕ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΝΕΑΝΙΚΗ ΙΔΙΟΠΑΘΗ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ Όνομα Φοιτήτριας: Μαρία Θωμά Αριθμός φοιτητικής ταυτότητας:2010221455

Διαβάστε περισσότερα

Μ. Δρακοπούλου*, Κ. Τούτουζας*, Γ. Μπενέτος*, Α. Συνετός*, Φ. Mητροπούλου*, Α. Μιχελόγγονα*, Α. Παπανικολάου*, Κ. Πρέκας, Η. Σιώρης, Δ.

Μ. Δρακοπούλου*, Κ. Τούτουζας*, Γ. Μπενέτος*, Α. Συνετός*, Φ. Mητροπούλου*, Α. Μιχελόγγονα*, Α. Παπανικολάου*, Κ. Πρέκας, Η. Σιώρης, Δ. Μ. Δρακοπούλου*, Κ. Τούτουζας*, Γ. Μπενέτος*, Α. Συνετός*, Φ. Mητροπούλου*, Α. Μιχελόγγονα*, Α. Παπανικολάου*, Κ. Πρέκας, Η. Σιώρης, Δ. Τούσουλης* *A Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική, Ιπποκράτειο Γενικό

Διαβάστε περισσότερα

Πρόληψη και Αντιμετώπιση Καρδιομεταβολικών Παραγόντων Κινδύνου: Πρακτικές Οδηγίες. Τόμος Πρακτικών. 24-27 Φεβρουαρίου 2012.

Πρόληψη και Αντιμετώπιση Καρδιομεταβολικών Παραγόντων Κινδύνου: Πρακτικές Οδηγίες. Τόμος Πρακτικών. 24-27 Φεβρουαρίου 2012. 3 o (EΑΡΙΝΟ) Κλινικό Φροντιστήριο Πρόληψη και Αντιμετώπιση Καρδιομεταβολικών Παραγόντων Κινδύνου: Πρακτικές Οδηγίες Τόμος Πρακτικών 24-27 Φεβρουαρίου 2012 Καρπενήσι Ξενοδοχείο «Μοntana» ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ. Τα Νέα της Εταιρείας μας...

ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ. Τα Νέα της Εταιρείας μας... ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ των Ομάδων Εργασίας της ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΑΘΗΡΟΣΚΛΗΡΩΣΗΣ Συντακτική Επιτροπή ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ ΜΑΡΤΙΟΣ 2008 ΕΤΟΣ 2o, ΤΕΥΧΟΣ 4o ΔΙΕΥΘΥΝΤΕΣ ΣΥΝΤΑΞΗΣ Δ. Παναγιωτάκος Α. Τσελέπης ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ,

Διαβάστε περισσότερα

YΠΕΡΤΑΣΗ & ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΝΟΣΟΣ. ΓΙΑΝΝΗΣ ΘΕΟΥΛΑΚΗΣ Χημικος ΑΠΘ Marketing Director

YΠΕΡΤΑΣΗ & ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΝΟΣΟΣ. ΓΙΑΝΝΗΣ ΘΕΟΥΛΑΚΗΣ Χημικος ΑΠΘ Marketing Director YΠΕΡΤΑΣΗ & ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΝΟΣΟΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΘΕΟΥΛΑΚΗΣ Χημικος ΑΠΘ Marketing Director Κυριώτεροι Παράγοντες Κινδύνου Στεφανιαίας Νόσου Τροποποιήσιμοι παράγοντες Υπερχοληστερολαιμία Κάπνισμα Υπέρταση Παχυσαρκία

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΣΤΡΟΓΓΥΛΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ: «Πώς επιτυγχάνω καλή ρύθμιση στις δύσκολες περιπτώσεις: Σχέδιο δράσης» ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ

ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΣΤΡΟΓΓΥΛΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ: «Πώς επιτυγχάνω καλή ρύθμιση στις δύσκολες περιπτώσεις: Σχέδιο δράσης» ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΣΤΡΟΓΓΥΛΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ: «Πώς επιτυγχάνω καλή ρύθμιση στις δύσκολες περιπτώσεις: Σχέδιο δράσης» ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ Δρ. Α. Μελιδώνης Υπεύθυνος Διαβητολογικού Κέντρου Γ.Ν. Πειραιά «ΤΖΑΝΕΙΟ» Διαβητολογικό Κέντρο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Παναγιώτης Κόκκορης Ενδοκρινολόγος- ιαβητολόγος Επιµελητής Ενδοκρινολογικής Κλινικής του 251 Γενικού Νοσοκοµείου Αεροπορίας ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Η παχυσαρκία είναι µια πολύ συνηθισµένη κατάσταση

Διαβάστε περισσότερα

Εργασιακό stress και στεφανιαία νόσος

Εργασιακό stress και στεφανιαία νόσος Εργασιακό stress και στεφανιαία νόσος Χαράλαμπος Γ. Πλατής (Διοικητής Πρόεδρος ΔΣ ΓΝ Σύρου) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΟΜΑΔΩΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Θεσσαλονίκη, 18-20 Φεβρουαρίου 2010 1 Εργασιακό stress

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ

ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ 1 ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ Δ. Κιόρτσης Ενδοκρινολόγος Αν. Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Παν/μίου Ιωαννίνων European SCOPE fellow 1η ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΕΠΙΠΟΛΑΣΜΟΥ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ Ελληνική Ιατρική

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΕΡΤΑΣΙΚΟΣ ΑΣΘΕΝΗΣ ΜΕ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΝΟΣΟ. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΑΞΗ.

ΥΠΕΡΤΑΣΙΚΟΣ ΑΣΘΕΝΗΣ ΜΕ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΝΟΣΟ. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΑΞΗ. 14 ο Βορειοελλαδικό Καρδιολογικό Συνέδριο ΥΠΕΡΤΑΣΙΚΟΣ ΑΣΘΕΝΗΣ ΜΕ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΝΟΣΟ. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΑΞΗ. Κ. ΤΣΙΟΥΦΗΣ, Α. ΜΑΝΩΛΗΣ, Ι. ΖΑΡΙΦΗΣ, Ε. ΚΑΛΛΙΣΤΡΑΤΟΣ, Β. ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΟΥ, Α. ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗΣ,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958 Υπεύθυνη Μαθήματος: Χ. Καρατζαφέρη Διδάσκοντες: Χ. Καρατζαφέρη, Γ. Σακκάς,Α. Καλτσάτου 2013-2014 Διάλεξη 4 ΤΕΦΑΑ, ΠΘ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ 1 Στις 2 Απριλίου

Διαβάστε περισσότερα

Χρόνια αντιαιµοπεταλιακή αγωγή σε ειδικές οµάδες ασθενών. 6 Ιουνίου 2011

Χρόνια αντιαιµοπεταλιακή αγωγή σε ειδικές οµάδες ασθενών. 6 Ιουνίου 2011 Χρόνια αντιαιµοπεταλιακή αγωγή σε ειδικές οµάδες ασθενών Aθανάσιος Γ. Πιπιλής, FESC, FACC ιαδικτυακά Σεµινάρια Συνεχιζόµενης Ιατρικής Εκπαίδευσης 6 Ιουνίου 2011 Aντιαιµοπεταλιακή αγωγή σε ασθενείς µε ΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

Δεν υπάρχει σύγκρουση συμφερόντων. Δεν έχω λάβει αμοιβή από οποιαδήποτε φαρμακευτική εταιρεία

Δεν υπάρχει σύγκρουση συμφερόντων. Δεν έχω λάβει αμοιβή από οποιαδήποτε φαρμακευτική εταιρεία Δεν υπάρχει σύγκρουση συμφερόντων Δεν έχω λάβει αμοιβή από οποιαδήποτε φαρμακευτική εταιρεία ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΠΟΥ ΣΥΝΟΔΕΥΟΥΝ ΤΟ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΠΡΟΛΗΠΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΕΜΒΟΛΙΑΣΜΟΙ Δρ. Γιαννάκης Στυλιανού ΘΕΜΑΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Αρτηριακή Υπέρταση. V Kotsis 2011 Ιατρείο Υπέρτασης-24ωρης καταγραφής ΑΠ, Γ Παθολογική Πανεπιστηµιακή Κλινική, Νοσ. Παπαγεωργίου

Αρτηριακή Υπέρταση. V Kotsis 2011 Ιατρείο Υπέρτασης-24ωρης καταγραφής ΑΠ, Γ Παθολογική Πανεπιστηµιακή Κλινική, Νοσ. Παπαγεωργίου Αρτηριακή Υπέρταση V Kotsis 2011 Ιατρείο Υπέρτασης-24ωρης καταγραφής ΑΠ, Γ Παθολογική Πανεπιστηµιακή Κλινική, Νοσ. Παπαγεωργίου V Kotsis 2008 Ιατρείο Υπέρτασης-24ωρης καταγραφής ΑΠ, Γ Παθολογική Πανεπιστηµιακή

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΔΙΔΥΜΟ ΥΠΝΙΚΗΣ ΑΠΝΟΙΑΣ ΚΑΙ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ ΣΥΣΧΕΤΙΖΕΤΑΙ ΜΕ ΥΠΟΚΛΙΝΙΚΗ ΑΘΗΡΟΘΡΟΜΒΩΣΗ: ΕΝΑ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ «ΕΥΑΛΩΤΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ»

ΤΟ ΔΙΔΥΜΟ ΥΠΝΙΚΗΣ ΑΠΝΟΙΑΣ ΚΑΙ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ ΣΥΣΧΕΤΙΖΕΤΑΙ ΜΕ ΥΠΟΚΛΙΝΙΚΗ ΑΘΗΡΟΘΡΟΜΒΩΣΗ: ΕΝΑ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ «ΕΥΑΛΩΤΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ» 11 0 Πανελλήνιο Συνέδριο Υπέρτασης ΤΟ ΔΙΔΥΜΟ ΥΠΝΙΚΗΣ ΑΠΝΟΙΑΣ ΚΑΙ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ ΣΥΣΧΕΤΙΖΕΤΑΙ ΜΕ ΥΠΟΚΛΙΝΙΚΗ ΑΘΗΡΟΘΡΟΜΒΩΣΗ: ΕΝΑ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ «ΕΥΑΛΩΤΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ» Α. Κασιακόγιας, Κ. Τσιούφης, Κ. Θωμόπουλος,

Διαβάστε περισσότερα

Χρόνια νοσήματα του ήπατος και υπολιπιδαιμική θεραπεία

Χρόνια νοσήματα του ήπατος και υπολιπιδαιμική θεραπεία Χρόνια νοσήματα του ήπατος και υπολιπιδαιμική θεραπεία Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Χρόνια νοσήματα του ήπατος Το 15% του

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΡΥΘΜΟΥ ΣΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΔΙΗΘΗΣΗΣ ΣΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2: ΣΥΓΚΡΙΣΗ MDRD ΚΑΙ ΕΞΙΣΩΣΕΩΝ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΗΝ ΚΥΣΤΑΤΙΝΗ C

ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΡΥΘΜΟΥ ΣΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΔΙΗΘΗΣΗΣ ΣΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2: ΣΥΓΚΡΙΣΗ MDRD ΚΑΙ ΕΞΙΣΩΣΕΩΝ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΗΝ ΚΥΣΤΑΤΙΝΗ C ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΡΥΘΜΟΥ ΣΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΔΙΗΘΗΣΗΣ ΣΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2: ΣΥΓΚΡΙΣΗ MDRD ΚΑΙ ΕΞΙΣΩΣΕΩΝ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΗΝ ΚΥΣΤΑΤΙΝΗ C Φ. Ηλιάδης 1, Α. Ντέμκα 1, Τ. Διδάγγελος 1, Α. Μακέδου 2, Ε. Μωραλίδης 3,

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΦΡΑΓΓΕΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ

ΝΕΦΡΑΓΓΕΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΝΕΦΡΑΓΓΕΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΠΕΤΙΔΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης ΑΙΤΙΑ ΣΤΕΝΩΣΗΣ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΑΡΤΗΡΙΩΝ Αθηρωμάτωση (75%-90%) Ινομυική δυσπλασία (10-15%) Διαχωρισμός

Διαβάστε περισσότερα

Αντιαιμοπεταλιακή αγωγή σε διαβητικούς ασθενείς

Αντιαιμοπεταλιακή αγωγή σε διαβητικούς ασθενείς : 203-208, 2013 Ανασκόπηση Αντιαιμοπεταλιακή αγωγή σε διαβητικούς ασθενείς Α. Μελιδώνης Περίληψη O διαβήτης αποτελεί μία υπερπηκτική ή προθρομβωτική κατάσταση. Η υπεργλυκαιμία ευνοεί την ανάπτυξη πηκτικών

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ H ΑΝΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΤΟΠΙΡΑΜΑΤΗΣ ΣΤΙΣ ΠΑΙΔΙΚΕΣ ΗΜΙΚΡΑΝΙΕΣ Σταύρος Έλληνας Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα