Λευκωματουρία: προγνωστικός δείκτης των καρδιαγγειακών συμβαμάτων και της εξέλιξης της νεφρικής νόσου; O ρόλος της αντιυπερτασικής αγωγής

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Λευκωματουρία: προγνωστικός δείκτης των καρδιαγγειακών συμβαμάτων και της εξέλιξης της νεφρικής νόσου; O ρόλος της αντιυπερτασικής αγωγής"

Transcript

1 Ελληνική Νεφρολογία 2012; 24 (4): Ανασκόπηση Λευκωματουρία: προγνωστικός δείκτης των καρδιαγγειακών συμβαμάτων και της εξέλιξης της νεφρικής νόσου; O ρόλος της αντιυπερτασικής αγωγής Γ. Σπανός Κ. Παππάς Φ. Ζαρζουλάς Ρ.Γ. Καλαϊτζίδης Περίληψη Αρκετοί παράγοντες επηρεάζουν την εμφάνιση του λευκώματος στα ούρα ενώ επίσης έχουν περιγραφεί αρκετές μέθοδοι για τον υπολογισμό της. Η ύπαρξη μικροαλβουμινουρίας είναι ένδειξη ενδοθηλιακής δυσλειτουργίας και ανεξάρτητος παράγοντας κινδύνου για καρδιαγγειακή νοσηρότητα και θνητότητα, ενώ η αύξηση της αλβουμινουρίας έχει συσχετισθεί με την εμφάνιση καρδιακής ανεπάρκειας, και κίνδυνο εμφράγματος μυοκαρδίου. Η παρουσία κλινικής λευκωματουρίας είναι δείκτης νεφρικής βλάβης, με αυξημένη πιθανότητα επιδείνωσης της νεφρικής λειτουργίας ακόμη και όταν υπάρχει φυσιολογική σπειραματική διήθηση. Επίσης, η παρουσία αλβουμινουρίας μειώνει την ανταπόκριση στην μείωση της αρτηριακής πίεσης με σκοπό τον περιορισμό της εξέλιξης της νεφρικής βλάβης. Αρκετές παρεμβάσεις όπως η μείωση της αρτηριακής πίεσης, η μείωση του βάρους του σώματος σε υπέρβαρους και της κατανάλωσης νατρίου καθώς και ο έλεγχος του σακχάρου στα διαβητικά άτομα, συμβάλουν στην μείωση της αλβουμινουρίας και βελτιώνουν την πρόγνωση των καρδιαγγειακών συμβαμάτων. Δεν υπάρχουν μεγάλες προοπτικές μελέτες που να υποστηρίζουν ότι ανεξάρτητα από την μείωση της αρτηριακής πίεσης η μείωση της μικροαλβουμινουρίας οδηγεί στην μείωση των καρδιαγγειακών συμβαμάτων. Αναδρομικές μελέτες που περιλαμβάνουν ασθενείς με νεφροπάθεια, υποστηρίζουν ότι η μείωση της αλβουμινουρίας οδηγεί στην μείωση των καρδιαγγειακών συμβαμάτων και έδειξαν ότι επίπεδα συστολικής αρτηριακής πίεσης ανάμεσα σε 136 και 140mmHg, και μία κατά 30-35% μείωση της λευκωματουρίας σχετιζόταν με επιβράδυνση της εξέλιξης της νεφρικής βλάβης ή της ένταξης στην εξωνεφρική κάθαρση. Η αγωγή με σκευάσματα που επιδρούν στο σύστημα ρενίνης-αγγειοτενσίνης-αλδοστερόνης φαίνεται να είναι η θεραπεία εκλογής. Λέξεις κλειδιά: καρδιαγγειακή νόσος, λευκωματουρία, υπέρταση, χρόνια νεφρική νόσος. Νεφρολογική Κλινική Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου Ιωαννίνων, Ιωάννινα Εισαγωγή Το λεύκωμα των ούρων σε φυσιολογικές συνθήκες, αποτελείται από 20% χαμηλού μοριακού βάρους πρωτεΐνες, 40% Tamm-

2 Γ. ΣΠΑνOΣ ΚΑι Συν. Ελληνική Νεφρολογία, 24, 2012 Horsfall πρωτεΐνη, που προέρχεται από την αγκύλη του Henle και 40% αλβουμίνη 1. Σε ασθενείς με φυσιολογική νεφρική λειτουργία η συνηθισμένη απώλεια είναι λιγότερο από 30mg/24ωρο αλβουμίνης. Παροδική απώλεια αλβουμίνης μεγαλύτερης από 30mg/24ωρο έχει παρατηρηθεί σε αρκετές περιπτώσεις, ανάμεσα στις οποίες περιλαμβάνονται η ορθοστασία, ο πυρετός από οποιαδήποτε αιτία, διάφορες φλεγμονώδεις καταστάσεις όπως αρθρίτιδες, λοιμώξεις, το κάπνισμα και η άσκηση. Παράγοντες που επηρεάζουν την εμφάνιση και τη μέτρηση της λευκωματουρίας Αρκετές παρεμβάσεις όπως η μείωση της αρτηριακής πίεσης, η μείωση του βάρους του σώματος σε υπέρβαρους και της κατανάλωσης νατρίου καθώς και ο έλεγχος του σακχάρου στα διαβητικά άτομα, συμβάλουν στην μείωση της αλβουμινουρίας και βελτιώνουν την πρόγνωση των καρδιαγγειακών συμβαμάτων. Είναι αρκετοί οι παράγοντες που επηρεάζουν την εμφάνιση του λευκώματος στα ούρα (Πίνακας 1) ενώ υπάρχουν και αρκετοί παράγοντες που επηρεάζουν και τη μέτρηση του λόγου αλβουμίνης/κρεατινίνη (Πίνακας 2). Επίσης, έχουν περιγραφεί αρκετές μέθοδοι για τον υπολογισμό της λευκωματουρίας 2. O παραδοσιακός τρόπος απαιτεί την συλλογή των ούρων ενός εικοσιτετραώρου. Ένας γρήγορος και ακριβής τρόπος για την μέτρηση της, είναι ο υπολογισμός του λόγου αλβουμίνης προς κρεατινίνη, [urinary albumin to creatine ratio (UACR)] σε δείγμα πρωινών ούρων με τον ασθενή να βρίσκεται σε νηστεία. Με τον λόγο UACR μπορούμε εύκολα να εντοπίσουμε μικρές ποσότητες αλβουμίνης στα ούρα μεταξύ mg/g. Είναι όμως επίσης σημαντικό, όταν χρησιμοποιούμε αυτόν τον τρόπο μέτρησης, να γνωρίζουμε και τους παράγοντες που τον επηρεάζουν 3. O ρυθμός αποβολής λευκώματος τη νύχτα είναι 25% μικρότερος σε σύγκριση με τον ρυθμό αποβολής όταν ο άνθρωπος δε κοιμάται. Μπορεί επίσης, να υπάρχει διακύμανση της αλβουμινουρίας κατά 40%-100% σε διάφορες καταστάσεις όπως για παράδειγμα, σε καταστάσεις που υπάρχει φλεγμονή και σε περιπτώσεις αυξημένης πρόσληψης νατρίου ή πρωτεΐνης. Άτομα με αυξημένη μυϊκή μάζα όπως οι άνδρες και οι Αφρικανο-Αμερικανοί μπορεί να έχουν αυξημένα επίπεδα αποβολής κρεατινίνης και ο λόγος να υποεκτιμάται. Oι σύγχρονες οδηγίες συστήνουν τη μέτρηση του λόγου UACR αντί της μέτρησης της αλβουμινουρίας σε χρονομετρημένη συλλογή ούρων. Καλύτερος τρόπος για να αξιολογηθεί η αλβουμινουρία ενός ασθενούς είναι η μέτρηση του λόγου UACR τρεις φορές, στη διάρκεια δύο-τριών μηνών 3. Με την μέθοδο του ραδιοανοσοπροσδιορισμού (RIA) μπορεί να υπάρχουν διακυμάνσεις 5-7% στα αποτελέσματα εκτός αν χρησιμοποιηθεί η χρωματογραφία τύπου HPLC (high performance liquid chromatography). Η τελευταία μέθοδος έχει μεγαλύτερη ειδικότητα και ευαισθησία σε σύγκριση με την RIA και απαιτεί μία μόνο μέτρηση. Oι μετρήσεις με HPLC πρέπει να γίνονται με τον ασθενή σε νηστεία και σε δείγμα πρώτης πρωινής ούρησης 3. Τα τελευταία χρόνια, υπάρχουν μετρήσεις πολύ πιο οικονομικές που πιθανά θα μπορούσαν να ενταχθούν σε έλεγχο ρουτίνας και να γίνονται και σε υγιή πληθυσμό 4. Oι μετρήσεις του λόγου UACR συσχετίζονται και με τις μετρήσεις του λόγου πρωτεΐνης προς κρεατινίνη (urinary protein to creatine ratio (UPr/C) 5. Ωστόσο. συγκρίσεις σε επίπεδο προοπτικών τυχαιοποιημένων μελετών δεν υπάρχουν στη βιβλιογραφία. Η μέτρηση για την ύπαρξη λευκώματος στα ούρα συνιστάται στα υπερτασικά άτομα 6 και ειδικότερα σε αυτά με συνυπάρχουσες παθήσεις όπως σακχαρώδη διαβήτη 7 και πρώιμη νεφρική νόσο 8. Πίνακας 1. Καταστάσεις που αυξάνουν την αππέκριση της αλβουμίνης στα ούρα. Λοιμώξεις ουροποιητικού Παροδική υπεργλυκαιμία Μη ελεγχόμενη υπέρταση Αιματουρία Καρδιακή ανεπάρκεια Oξεία εμφάνιση πυρετού Εξαντλητική άσκηση Πίνακας 2. Παράγοντες που επηρεάζουν τη μέτρηση του λόγου αλβουμίνης / κρεατινίνης. Oρισμός Αρτηριακή Πίεση Πρόσληψη άλατος Ενδοαγγειακός όγκος Λήψη δείγματος σε συνθήκες νηστείας ή όχι Ώρα της ημέρας που συλλέγεται το δείγμα Η ορολογία νορμοαλβουμινουρία, μικροαλβουμινουρία, και μακροαλβουμινουρία είναι μια αυθαίρετη ονομασία που αφορά την ποσότητα απέκκρισης της αλβουμίνης στα ούρα. Ως μικρο- 230

3 Ελληνική Νεφρολογία, 24, 2012 ΛΕυΚΩΜΑΤOυριΑ: ΠρOΓνΩΣΤιΚOΣ ΔΕιΚΤΗΣ ΤΩν ΚΑρΔιΑΓΓΕιΑΚΩν ΣυΜβΑΜΑΤΩν αλβουμινουρία ορίζεται η αποβολή λευκώματος με ρυθμό ανάμεσα στα 30 και 300 mg/24ωρο (0.03 και 0.3 g/day) όταν η μέτρηση γίνεται σε συλλογή ούρων 24ώρου, 20 και 200 μg/min όταν η μέτρηση γίνεται στη διάρκεια του χρόνου, και mg/g (0.03 και 0.3g/g) όταν η μέτρηση γίνεται με την χρήση του λόγου UACR. Ύπαρξη λευκώματος σε ποσότητες μικρότερες από τις προ-αναφερθείσες ορίζονται ως νορμοαλβουμινουρία ενώ μεγαλύτερες τιμές (>300 mg/day) αφορούν την κλινική λευκωματουρία ή μακρο-αλβουμινουρία. Επίπτωση Η μικροαλβουμινουρία εμφανίζεται στο 30% των ατόμων μέσης ηλικίας με σακχαρώδη διαβήτη και στο 10-15% των ατόμων χωρίς διαβήτη 9. Αντίθετα η συχνότητα της κλινικής λευκωματουρίας είναι περίπου 1.3% στον γενικό πληθυσμό 10. Είναι συχνότερη με την αύξηση της ηλικίας 10 και πολύ πιο συχνή στα άτομα με σακχαρώδη διαβήτη και υπέρταση 11. Η ύπαρξη μικροαλβουμινουρίας είναι ένδειξη ενδοθηλιακής δυσλειτουργίας 12 και ανεξάρτητος παράγοντας κινδύνου για καρδιαγγειακή νοσηρότητα και θνητότητα σε άτομα με ή χωρίς σακχαρώδη διαβήτη. Πρέπει να τονισθεί ότι δεν υπάρχουν επαρκή δεδομένα που να υποστηρίζουν πως η παρουσία της μικροαλβουμινουρίας αποτελεί δείκτη νεφρικής δυσλειτουργίας. Ωστόσο, η αύξησή της στην διάρκεια του χρόνου, ενώ η ΑΠ ρυθμίζεται ικανοποιητικά, υποδηλώνει επιδείνωση της νεφρικής νόσου 13. Παλαιότερα δεδομένα έδειξαν ότι το 80% των ατόμων με ΣΔ τύπου 1 και 20-40% αυτών με τύπο 2 και μικροαλβουμινουρία, χωρίς θεραπεία εξελίσσονται σε κλινική λευκωματουρία σε έτη. Σήμερα είναι γνωστό ότι η μικροαλβουμινουρία μπορεί να υποστρέψει σε νορμοαλβουμινουρικό επίπεδο (σε ποσοστό 50-60%) στους τύπου 1 διαβητικούς, ενώ η εξέλιξη σε νεφρική νόσο δεν απαιτεί πάντοτε αύξηση της πρωτεϊνουρίας 7. Η παρουσία κλινικής λευκωματουρίας είναι δείκτης νεφρικής βλάβης, με αυξημένη πιθανότητα επιδείνωσης της νεφρικής λειτουργίας ακόμη και όταν αρχικά τα άτομα αυτά έχουν φυσιολογικό ρυθμό σπειραματικής διήθησης(gfr) 13. Η ύπαρξη λευκωματουρίας σχετίζεται με μεγαλύτερη και πιο ταχεία μείωση του GFR σε σύγκριση με την μικροαλβουμινουρία ή την εντός φυσιολογικών ορίων ύπαρξης λευκώματος στα ούρα 14,15. Λευκωματουρία και δυσλειτουργία οργάνων στόχων Έχουν κατά καιρούς προταθεί διάφορες υποθέσεις για το πώς η μικροαλβουμινουρία εξελίσσεται σε λευκωματουρία. Επίσης, τα τελευταία χρόνια υπάρχει μεγάλο ενδιαφέρον στη βιβλιογραφία να κατανοηθούν οι συνέπειες της αλβουμινουρίας στο σπειραματικό φραγμό και το σωληνάριο. Oι Remmuzzi και συν. υποστηρίζουν ότι η αυξημένη και συνεχής διήθηση της αλβουμίνης, έχει βλαπτική επίδραση στο φραγμό διήθησης στο επίπεδο των ποδοκυττάρων, και τοξική δράση στα σωληναριακά κύτταρα. Προκαλεί αύξηση της διάμεσης φλεγμονής και της ίνωσης που οδηγούν στην βλάβη του σωληναρίου 16. υποστηρίζεται επίσης σθεναρά ότι η μικροαλβουμινουρία είναι αποτέλεσμα δυσλειτουργίας του ενδοθηλίου. Έτσι θεωρητικά, η δυσλειτουργία του ενδοθηλίου μπορεί να συμμετέχει στην αποβολή λευκώματος επειδή αυξάνει την ενδοσπειραματική πίεση και με τον τρόπο αυτόν επηρεάζει τη διαπερατότητα 17. Σύμφωνα επίσης με την υπόθεση της μελέτης Steno (Steno Hypothesis) η αλβουμινουρία αντανακλά συστηματική διαρροή αλβουμίνης από τα αγγεία, η οποία προδιαθέτει σε διείσδυση λιποπρωτεϊνών στο τοίχωμα των αγγείων που προάγουν την αθηροσκλήρωση 18. Το ερώτημα όμως που προκύπτει για το εάν η μικροαλβουμινουρία συσχετίζεται με μια συγκεκριμένη φάση της αθηρoθρομβωτικής διαδικασίας, όπως έχει υπαινιχθεί από μελετητές που ανέλυσαν τη χρονική συσχέτιση μεταξύ μικροαλβουμινουρίας και καρδιαγγειακών συμβαμάτων 17, δεν έχει ακόμη απαντηθεί. υπάρχουν επίσης δεδομένα που δείχνουν πως, η μικροαλβουμινουρία στα πέντε πρώτα έτη και όχι μετά από αυτά συσχετίζεται με την καρδιαγγειακή θνησιμότητα ενώ συμμετέχει και στην αθηροθρομβωτική διεργασία 19. Σε μελέτη που συμπεριέλαβε περισσότερους από 3000 ασθενείς άνω των 65 ετών, φάνηκε πως η μικροαλβουμινουρία συσχετίσθηκε με καρδιαγ - γεια κά συμβάματα αλλά όχι και με την υποκλινική αθηροσκλήρωση και την πάχυνση του μέσου και έσω χιτώνα των καρωτίδων 20. Τα ευρήματα αυτά, οδήγησαν τους συγγραφείς στο συμπέρασμα ότι η μικροαλβουμινουρία θα μπορούσε να σχετίζεται με την αποσταθεροποίηση της αθηρωματικής πλάκας παρά με τη διαδικασία της αθηροσκλήρωσης καθεαυτής. Η συνολική προσπάθεια να αποσαφη- 231

4 Γ. ΣΠΑνOΣ ΚΑι Συν. Ελληνική Νεφρολογία, 24, 2012 νισθούν οι επιπλοκές των μεταβολικών διαταραχών και της υπέρτασης σε διαβητικούς και μη διαβητικούς ασθενείς που παρουσιάζουν μικροαλβουμινουρία είναι από την φύση της προβληματική 21. Δεν είναι ξεκάθαρο αν η μικροαλβουμινουρία είναι αναπόσπαστο κομμάτι του παθοφυσιολογικού μηχανισμού της καρδιαγγειακής νόσου ή απλά ένα επιφαινόμενο. Αλβουμινουρία και συν-νοσηρότητα Υπέρταση υπάρχει μια άμεση συσχέτιση ανάμεσα στα επίπεδα της λευκωματουρίας και τον αριθμό των σκευασμάτων της αντι-υπερτασικής αγωγής για την επίτευξη του στόχου της ΑΠ. Έχει δειχθεί ότι η παρουσία μικροαλβουμινουρίας ή μακρο-αλβουμινουρίας μειώνει την ανταπόκριση στην μείωση της ΑΠ παρά την πολλαπλή αντι-υπερτασική αγωγή 22. Η ύπαρξη λευκωματουρίας έχει ως αποτέλεσμα την επίτευξη του στόχου της ΑΠ σε μικρότερα ποσοστά 22 και την ανάγκη μεγαλύτερης χρονικής περιόδου για την επίτευξη του στόχου της ΑΠ. Από την άλλη μεριά, όταν συνυπάρχει λευκωματουρία και έκπτωση της νεφρικής λειτουργίας οδηγούμαστε σε πραγματική αντίσταση στην δράση της αντι-υπερτασικής αγωγής 22,23. Τα υπάρχοντα δεδομένα υποστηρίζουν την άποψη πως η παρουσία λευκωματουρίας απαιτεί πιο επιθετική θεραπεία για την επίτευξη του προτεινόμενου στόχου της ΑΠ για την επιβράδυνση της νεφρικής βλάβης 24. Αρκετοί ερευνητές πιστεύουν ότι οι μεταβολές του λευκώματος στα ούρα βρίσκονται σε απόλυτη συσχέτιση με τα επίπεδα της μείωσης της ΑΠ. Έχει επίσης υποστηριχθεί και η άποψη ότι τα επίπεδα της λευκωματουρίας και όχι το επίπεδο του GFR είναι πιο αντιπροσωπευτική παράμετρος για να προβλέψει την εξέλιξη της Χνν, σε Αφρο-Αμερικανούς, με GFR > 30 ml/min/1.73 m 2,25. Επιπρόσθετα, υποστηρίζεται πως η εξέλιξη της Χνν συνδέεται με το βαθμό μείωσης της αλβουμινουρίας ακόμη και σε άτομα στα οποία ο στόχος της ΑΠ έχει επιτευχθεί 26. Καρδιακή ανεπάρκεια Η εμφάνιση αλβουμινουρίας έχει συσχετισθεί με την ύπαρξη καρδιακής ανεπάρκειας 27,28 και μάλιστα θεωρείται προγνωστικός παράγοντας για την εξέλιξη της νόσου. Για παράδειγμα, στη μελέτη CHARM (Candesartan in Heart Failure: Assess - ment of Reduction in Mortality and Morbidity) σχεδόν το ένα τρίτο των ασθενών με χρόνια καρδιακή ανεπάρκεια παρουσίαζαν αλβουμινουρία, το 30% των ασθενών μικρο- και το 11% μακρο-αλβουμινουρία. Στην ίδια μελέτη, ποσοστό μεγαλύτερο από το ένα τρίτο των μη διαβητικών ασθενών παρουσίαζαν μικρο- ή μακροαλβουμινουρία ενώ επίσης ποσοστό πάνω από το ένα τρίτο των ασθενών χωρίς υπέρταση και χωρίς νεφρική νόσο είχε αυξημένο UACR, ένα αποτέλεσμα που δε μπορεί να εξηγηθεί με την υπάρχουσα συν-νοσηρότητα από διαβήτη, υπέρταση ή Χνν 29. Με βάση αυτά τα δεδομένα, η αλβουμινουρία θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως ανεξάρτητος προγνωστικός δείκτης της καρδιακής ανεπάρκειας. Έμφραγμα Μυοκαρδίου Πρόσφατα δεδομένα σε μεγάλη πληθυσμιακή μελέτη έδειξαν ότι για τα ίδια επίπεδα GFR η βαρύτητα της πρωτεϊνουρίας αυξάνει τον κίνδυνο ολικής θνητότητας, την εξέλιξη σε τελικό στάδιο νεφρικής νόσου αλλά και το κίνδυνο εμφράγματος μυοκαρδίου 30. Παρόμοια αποτελέσματα αναφέρονται σε προοπτική μελέτη με τρία χρόνια παρακολούθησης, που περιλάμβανε ασθενείς που είχαν υποστεί οξύ έμφραγμα μυοκαρδίου. Στην μελέτη αυτή φάνηκε πως τα ποσοστά θνητότητας αυξάνονταν δραματικά στους εμφραγματίες ασθενείς που εμφάνιζαν μικροαλβουμινουρία στην τρίτη ημέρα της νοσηλείας τους με υψηλότερα ποσοστά (68% στους διαβητικούς, 74.3% στους μη διαβητικούς ασθενείς) συγκριτικά με τους ασθενείς που δεν εμφάνιζαν παθολογικού βαθμού UACR (33.8% στους διαβητικούς, 11.6% στους μη διαβητικούς ασθενείς) 31. Στο ίδιο συμπέρασμα κατέληξαν και όταν χρησιμοποιήθηκε ο λόγος UACR της πρώτης ή έβδομης ημέρας νοσηλείας. Η αλβουμινουρία ως δείκτης καρδιαγγειακού κινδύνου Αυτό που έχει σημασία να κατανοήσουμε είναι ότι, η αύξηση της μικροαλβουμινουρίας στη διάρκεια του χρόνου είναι δείκτης ενδοθηλιακής δυσλειτουργίας που συσχετίζεται με την επιδείνωση της ενδοθηλιακής λειτουργίας και των αγγείων του νεφρού με δεδομένο ότι είναι ένα από τα όργανα του σώματος με αυξημένη αγγείωση. Σε διαβητικούς ασθενείς, η μικροαλβουμινουρία έχει αναγνωριστεί ως ανεξάρτητος προγνωστικός δείκτης για καρδιαγγειακή νόσο. Σε μία ανα- 232

5 Ελληνική Νεφρολογία, 24, 2012 ΛΕυΚΩΜΑΤOυριΑ: ΠρOΓνΩΣΤιΚOΣ ΔΕιΚΤΗΣ ΤΩν ΚΑρΔιΑΓΓΕιΑΚΩν ΣυΜβΑΜΑΤΩν σκόπηση μελετών με συνολικά 2138 ασθενείς και χρόνο παρακολούθησης 6,4 έτη, φάνηκε πως η μικροαλβουμινουρία σε διαβητικούς ασθενείς τύπου 2 συσχετίζεται με 2,4 φορές μεγαλύτερο κίνδυνο για καρδιαγγειακό θάνατο σε σύγκριση με διαβητικούς ασθενείς χωρίς μικροαλβουμινουρία 32. Σε υπερτασικούς ασθενείς χωρίς σακχαρώδη διαβήτη, υπάρχουν παρόμοιοι συσχετισμοί. O κίνδυνος για καρδιαγγειακά συμβάματα σε υπερτασικούς ασθενείς με μικροαλβουμινουρία σε σύγκριση με υπερτασικούς ασθενείς χωρίς μικροαλβουμινουρία φάνηκε να είναι αυξημένος κατά 3,5 με 4 φορές 33,34. Η συσχέτιση μεταξύ αποβολής της αλβουμίνης στα ούρα και της καρδιαγγειακής νόσου ισχύει και όταν η λευκωματουρία ξεπερνάει το ποσό των 300mg/24ωρο 35. Η παρατήρηση ότι η αυξημένη αποβολή αλβουμίνης στα ούρα σχετίζεται με τον κίνδυνο για καρδιαγγειακά συμβαμάτα επιβεβαιώθηκε και στη μελέτη RENAAL (Reduction in Endpoints in Non-insulin dependent diabetes mellitus with the Angiotensin II Antagonist Losartan) 36. Ασθενείς με αυξημένη αρχική τιμή λευκωματουρίας (UACR>3g/g) είχαν μεγαλύτερο κίνδυνο για καρδιαγγειακό σύμβαμα ως τελικό σημείο, σε σύγκριση με ασθενείς με χαμηλή τιμή λευκωματουρίας (UACR<1.5g/g). Η πιο ισχυρή ένδειξη πως η αλβουμινουρία είναι προγνωστικός παράγοντας για καρδιακό σύμβαμα σε διαβητικούς και μη ασθενείς προέρχεται από το μελέτη HOPE (Heart Outcomes Prevention Evaluation). Η μελέτη συμπεριέλαβε περισσότερους από 9000 ασθενείς και έδειξε ότι, η παρουσία μικροαλβουμινουρίας αύξανε τον κίνδυνο για τελικό καρδιαγγειακό σημείο (έμφραγμα μυοκαρδίου, αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο, καρδιαγγειακό θάνατο) τόσο στους διαβητικούς όσο και στους μη διαβητικούς ασθενείς 37. Είναι επίσης ενδιαφέρον να τονίσουμε πως η συσχέτιση μεταξύ αλβουμίνης ούρων και κινδύνου για καρδιαγγειακή νόσο δεν αρχίζει στα παραδοσιακά όρια των 30mg/g αλλά σε πολύ μικρότερα όρια, αρχίζοντας από τιμές κάτω του 10mg/g 38,39. Παράλληλα, σε ασθενείς με διαβήτη, η εξέλιξη της μικροαλβουμινουρίας φαίνεται να σχετίζεται με περαιτέρω αύξηση του κινδύνου για καρδιαγγειακή νόσο σε βαθμό που είναι ανεξάρτητη από τον αρχικό ρυθμό αποβολής της αλβουμίνης στα ούρα 40,41. Στα πέντε έτη παρακολούθησης της μελέτης LIFE (Losartan Intervention For Endpoint Reduction in Hypertension) οποιαδήποτε μείωση της αποβολής της αλβουμίνης στα ούρα κατά τη διάρκεια της θεραπείας, συσχετίσθηκε με ανάλογη μείωση του κινδύνου για καρδιαγγειακό σύμβαμα (έμφραγμα μυοκαρδίου, αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο, καρδιαγγειακό θάνατο) ανεξάρτητα από τα επίπεδα της αρτηριακής πίεσης 42. Η συσχέτιση αυτή φαίνεται να υπάρχει και στο γενικό πληθυσμό. (Πίνακας 3) Σε δύο μελέτες, που έγιναν η μια στην περιοχή Gubbio της ιταλίας 43 και η άλλη στην Κοπεγχάγη 44 η μικροαλβουμινουρία αναγνωρίστηκε ως σημαντικός προγνωστικός δείκτης καρδιαγγειακών συμβαμάτων σε υγιείς ενήλικες. O κίνδυνος σε άτομα με μικροαλβουμινουρία σε σύγκριση με άτομα χωρίς μικροαλβουμινουρία. ήταν 2,15 και 3,1 φορές μεγαλύτερος αντίστοιχα. Στη πληθυσμιακή μελέτη PRE - VENT (Prevention of Renal and Vascular End Stage Disease) η ύπαρξη μικροαλβουμινουρίας συσχετίσθηκε με αύξηση κατά 4,7% της καρδιαγ - γεια κής θνησιμότητας στα δέκα χρόνια 45. Επίσης στη μελέτη Framingham άτομα μη υπερτασικά, μη διαβητικά, με τιμή μικροαλβουμινουρίας άνω του μέσου όρου παρουσίασαν καρδιαγγειακά συμβάματα σε ποσοστό 8,8% ενώ άτομα με τιμή μικροαλβουμινουρίας κάτω του μέσου όρου παρουσίασαν καρδιαγγειακά συμβάματα σε ποσοστό 2,9% στα 10 χρόνια 39. Μετα-ανάλυση από τον οργανισμό KDIGO (Kidney Disease: Improving Global Outcomes) 21 μελετών σε γενικό πληθυσμό με περισσότερα από ένα εκατομμύριο άτομα έδειξε ότι ο λόγος UACR συσχετίσθηκε με την καρδιαγγειακή θνησιμότητα σε λογαριθμική κλίμακα χωρίς την ύπαρξη ενός κατώτερου σημείου (cut-off) 46. O ρόλος της αλβουμινουρίας στην εξέλιξη της ΧΝΝ Είναι ήδη γνωστό ότι η σχετική διαβάθμιση ή διαστρωμάτωση του κινδύνου για πιθανή εξέλιξη της Χνν που γίνεται με βάση μόνο τo GFR είναι μη επαρκής 30. Έτσι η ερώτηση που προκύπτει είναι αν όντως η λευκωματουρία παίζει έναν πρωτεύοντα ρόλο ή αν μπορεί να θεωρηθεί ένας ανεξάρτητος θεραπευτικός στόχος για την ελαχιστοποίηση της εξέλιξης της νεφρικής βλάβης 47. Ενδείξεις κλινικών μελετών Δεν υπάρχουν προοπτικές μελέτες που να υποστηρίζουν την υπόθεση ότι, η μεγαλύτερη μείωση της λευκωματουρίας όταν τα επίπεδα της ΑΠ διατηρούνται σταθερά θα οδηγήσει σε μεγαλύτερη μείωση της εξέλιξης της νεφροπάθειας. Αναλύσεις 233

6 Γ. ΣΠΑνOΣ ΚΑι Συν. Ελληνική Νεφρολογία, 24, 2012 Πίνακας 3. Συσχέτιση λευκωματουρίας και καρδιαγγειακού κινδύνου. Μελέτη Διάρκεια Ασθενείς Καταληκτικά Λευκωματουρία Σημεία RR 1.87 P<0.05 (1.03, 3.40) Rossing et al 10 έτη 939 ασθενείς Καρδιαγγειακή MA με ΣΔ τύπου και ολική θνητότητα διαβητική νεφροπάθεια RR 2.97 P<0.01 (1.68, 5.24) PEACE study 4,8 έτη 2977 ασθενείς Επίδραση της θεραπείας ACR>17μg/mg Α, ACR>25μg/mg Γ με στεφανιαία με τραντολαπρίλη υψηλή MA και μακρολευκωματινουρία νόσο έναντι της χαμηλότερης φυσιολογικής Καρδιαγγειακός θάνατος HR 1.68 (0.72, 3.93) P=0.01 Θνητότητα από HR 1.99 (1.08, 3.70) P<0.001 όλα τα αιτία NORDIC study 4,5 έτη ασθενείς διλτιαζέμη ή διουρητικό ΜΑ και πρωτεύοντα με Αυ και/ή β-αποκλειστής καταληκτικά σημεία & Θανατηφόρο ή όχι 4949 με ΜΑ έμφραγμα μυοκαρδίου, MA HR 1.35 Ηλικία: εγκεφαλικό και (1.06,1.71) P< ±7.1 έτη άλλα καρδιαγγειακά συμβάματα NHANES Study 13 έτη άτομα Κίνδυνος καρδιαγγειακής ACR >300 mg άνω των 20 ετών θνησιμότητας RR 2.42 (0.99, 5.93) P<0.001 Gubbio Study 13 έτη 1665 άτομα Επίπτωση καρδιαγγειακών UAER 18.6μg/min Α ηλικίας έτη συμβαμάτων UAER 15.7 μg/min Γ HR 2.15(1.33, 3.49) Irie et al 10 έτη άτομα Θνησιμότητα από + σε δείγμα ούρων ηλικίας έτη καρδιαγγειακές νόσους (με ταινίες εμβάπτισης) RR 1.39(1,03, 1.88) Α RR 2.02(1.44, 2.83) Γ HUNT II study 8.3 έτη 9709 άτομα Κίνδυνος καρδιαγγειακής GFR >75 ml/min/1.73 m 2 και MA > 70 ετών θνησιμότητας IRR 1.98(0.67, 5.86) ΣΔ: σακχαρώδης διαβήτης, ΜΑ: μικρολευκωματινουρία, RR: αναλογία κινδύνου, ACR: λόγος αλβουμίνης προς κρεατινίνη σε δείγμα ούρων, HR: αναλογία κινδύνου Αυ: αρτηριακή υπέρταση, UAER: έκκριση λευκώματος στα ούρα, GFR: ρυθμός σπειραματικής διήθησης IRR: σχετική επίπτωση κινδύνου, PEACE: Promoting Effective Advance Care for Elders; NHANES: National Health and Nutrition Examination Survey; HUNT:Nord-Trøndelag health study (post hoc) μελετών που περιλαμβάνουν ασθενείς με νεφροπάθεια, έδειξαν ότι επίπεδα συστολικής ΑΠ ανάμεσα σε 136 και 140 mmhg, και μία κατά 30-35% μείωση της λευκωματουρίας σχετιζόταν με επιβράδυνση της εξέλιξης της νεφρικής βλάβης 2,48. (Πίνακας 4) Θα πρέπει ωστόσο να σημειωθεί ότι, σε αυτές τις μελέτες συμμετείχαν υπερτασικοί ασθε νείς με λεύκωμα ούρων μεγαλύτερο από 300 mg/day και GFR μικρότερο από 50ml/min/1.73m 2. Oι παρατηρήσεις αυτές δεν πρέπει να γενικεύονται για ασθενείς με μίκρο- ή και καθόλου λευκωματουρία, καθώς επίσης και για ασθενείς που συμμετείχαν σε μελέτες με πρωτογενή στόχο τον καρδιαγγειακό κίνδυνο, όπως για παράδειγμα η μελέτη ONTAR - GET (Ongoing Telmisartan Alone and in combi - nation with Ramipril Global Endpoint Trial) 49. Η μελέτη MDRD (Modification of Diet in Renal Disease) ήταν η πρώτη που αξιολόγησε τις 234

7 Ελληνική Νεφρολογία, 24, 2012 ΛΕυΚΩΜΑΤOυριΑ: ΠρOΓνΩΣΤιΚOΣ ΔΕιΚΤΗΣ ΤΩν ΚΑρΔιΑΓΓΕιΑΚΩν ΣυΜβΑΜΑΤΩν Πίνακας 4. Μελέτες με πρωτεύον καταληκτικό σημείο την εξέλιξη της χρόνιας νεφρικής νόσου. Μελέτη Θεραπευτικές Διάρκεια Παρακο- ΑΠ που επιτεύχθηκε Μεταβολή Αποτελέσματα Oμάδες λούθησης (έτη) (mmhg) Πρωτεϊνουρίας Captopril trial Καπτοπρίλη ή 3 ΜΑΠ 96-30% Η χορήγηση καπτοπρίλης εικονικό φάρμακο ΜΑΠ 100 καθυστέρει την εξέλιξη της διαβητικής νεφροπάθειας AASK Μετοπρολόλη 4 128/78 για την ομάδα -14% για τη Στην ομάδα της ραμιπρίραμιπρίλη, ή της εντατικής θεραπείας μετοπρολόλη λης επιβραδύνθηκε η εξέαμλοδιπίνη στόχος 141/85 για την ομάδα 20% για τη λιξη της νεφρικής νόσου αρτηριακής πίεσης της συμβατικής θεραπείας ramipril σε σύγκριση με τις άλλες με συμβατική ή +58% για την ομάδες εντατική θεραπεία αμλοδιπίνη στους 6 μήνες RENAAL Λοσαρτάνη ή 3,4 140/74-35% Η λοσαρτάνη καθυστέεικονικό φάρμακο 142/74 ρησε την ανάγκη για αιμοκάθαρση κατά 2 χρόνια, συγκρινόμενη με το εικονικό φάρμακο IDNT ιρμπεσαρτάνη /77-33% Η ιρμπεσαρτάνη μείωσε ή την πρωτεϊνουρία σε με- Αμλοδιπίνη 141/77-6% γαλύτερο βαθμό και οδήή γησε σε πιο αργή εξέλιξη εικονικό φάρμακο 144/80-10% της νεφρικής νόσου συγκρινόμενη με τις άλλες ομάδες ΑΠ: Αρτηριακή πίεση, ΜΑΠ: μέση αρτηριακή πίεση. Μελέτες όπου η post hoc ανάλυση δείχνει σημαντική μείωση του κινδύνου για εξέλιξη της χρόνιας νεφρικής νόσου όταν μειώνεται η πρωτεϊνουρία περισσότερο από 30% στους 6 μήνες. AASK: African American Study of Kidney Disease; IDNT; Irbesartan in Diabetic Nephropathy Trail; RENAAL: Reduction of Endpoints in Non-insulin dependent diabetes mellitus with the Angiotensin II Antagonist Losartan.; μεταβολές στη λευκωματουρία με βάση την εξέλιξη της νεφροπάθειας και τα επίπεδα της ΑΠ. Σε αυτή τη μελέτη, όσοι είχαν λευκωματουρία μεγαλύτερη από 1gr/24ωρο και είχαν συμπεριληφθεί στην ομάδα με τον χαμηλότερο στόχο της ΑΠ (μέση ΑΠ (ΜΑΠ)=92mmHg) είχαν, μετά από παρακολούθηση 12 ετών, μια σημαντική ελάττωση της λευκωματουρίας και του ρυθμού εξέλιξης της νεφρικής νόσου σε σύγκριση με τους ασθενείς με τον υψηλό στόχο της ΑΠ (ΜΑΠ=107mmg) 50. Αυτή η συσχέτιση ήταν πιο εμφανής στα άτομα με αποβολή λευκώματος μεγαλύτερη από 3gr/24ωρο 15. Tα δεδομένα αυτά ενισχύονται και από την μελέτη ΑΑSK (African-American Study of Kidney Dise - ase). Η ομάδα με λόγο UPr/C>0.22 που αντιστοιχεί περίπου σε 300 mg/24ωρο, και ΜΑΠ<92 mmhg είχε στους 6 μήνες μια μείωση το λόγου UPr/C της τάξεως του 58% 13,51. Αντιυπερτασική αγωγή και λευκωματουρία Σε ασθενείς με λευκωματουρία, η αγωγή με σκευάσματα που επιδρούν στο σύστημα ρενίνης αγγειοτενσίνης-αλδοστερόνης (RAAS) φαίνεται να είναι η θεραπεία εκλογής 8,15,24,48, Η αντιυπερτασική αγωγή που δεν επιδρά στο RAAS μπορεί να μειώνει την ΑΠ στον ίδιο βαθμό, αλλά δεν μειώνει τη λευκωματουρία ή την εξέλιξη της νεφρικής νόσου πέραν από ό,τι προβλέπεται από την μείωση των επίπεδων της ΑΠ 56,57. Oι πρώτες μελέτες που έδειξαν την ευεργετι- 235

8 Γ. ΣΠΑνOΣ ΚΑι Συν. Ελληνική Νεφρολογία, 24, 2012 κή δράση στην μείωση της λευκωματουρίας ακόμη και σε σοβαρού βαθμού νεφροπάθεια ήταν με την χρήση αναστολέων του μετατρεπτικού ενζύμου (ACEIs) 48,50,54,58. Δεν συμφωνούν, όμως, όλες οι με λέτες για την ευεργετική επίδραση των ACEIs 59,60. Η αντιπρωτεϊνουρική δράση του αποκλεισμού του RAAS επιβεβαιώθηκε αργότερα και με τους αναστολείς των υποδοχέων ΑΤ1 της αγγειο τενσίνης ιι (ARBs) 52,61. Επιπρόσθετα, μεταανάλυση τυχαιοποιημένων μελετών υποστηρίζει ότι, η δράση των δύο κατηγοριών σκευασμάτων είναι ισοδύναμη 62. Από τις άλλες κατηγορίες φαρμάκων, οι ανταγωνιστές ασβεστίου είναι γνωστά αποτελεσματικά αντιυπερτασικά φάρμακα στους ασθενείς με Χνν. Έχει ωστόσο υποστηριχθεί η χρήση μόνο των μη διυδροπυριδινών (βεραπαμίλη και διλτιαζέμη) ως εναλλακτική λύση για την μείωση της λευκωματουρίας σε ασθενείς, ακόμη και με σοβαρού βαθμού νεφροπάθεια, που δεν ανέχονται τα σκευάσματα που αναστέλλουν το RAAS 8, Για τις άλλες κατηγορίες αντιυπερτασικών φαρμάκων που δεν αναφέρονται, δεν υπάρχουν επαρκή δεδομένα για τη μείωση της λευκωματουρίας σε ασθενείς με σοβαρή νεφρική νόσο. O συνδυασμός των ACEIs και ARBs στην νεφρική προστασία έχει επίσης προταθεί. Σε πρόσφατη μετα-ανάλυση υποστηρίζεται η επιπρόσθετη μείωση της λευκωματουρίας κατά 20% με το συνδυασμό των 2 σκευασμάτων 62. Επίσης, η προσθήκη ενός αναστολέα της ρενίνης (αλισκιρένη) σε έναν ARB που λαμβάνεται στις μέγιστες δόσεις μπορεί επιπρόσθετα να μειώσει τη λευκωματουρία κατά 20-22% 55. Η χρήση όμως αλισκιρένης, του μοναδικού αναστολέα της ρενίνης μαζί με ένα φάρμακο που αναστέλλει τον άξονα RAAS σε διαβητικούς ασθενείς με αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο δεν συνιστάται μετά την διακοπή της μελέτης ALTITUDE (Aliskiren trial in type 2 diabetes using cardio-renal endpoints). Η επιπρόσθετη μείωση της λευκωματουρίας με τον συνδυασμό ενός ACEI και ενός ARB θα μπορούσε να μεταφρασθεί σε επιπλέον μείωση στην εξέλιξη της νεφροπάθειας. Δυστυχώς δεν υπάρχουν προοπτικά σχεδιασμένες μελέτες, ενώ παλαιότερη μελέτη που ασχολήθηκε με το θέμα αυτό έχει κατακριθεί και αποσυρθεί από την βιβλιογραφία 62,67. Στην μελέτη OνΤΑRGET, ο συνδυασμός ενός ACEI με έναν ARB είχε ένα επιπρόσθετο αποτέλεσμα στην μείωση της ΑΠ και μικρότερη αύξηση της λευκωματουρίας στην διάρκεια του χρόνου, ωστόσο δεν μπορεί να υποστηριχθεί η θετική επίδρασή του, στην νεφρική λειτουργία 68. Η μελέτη είχε ως πρωτογενή στόχο τον καρδιαγγειακό κίνδυνο και δεν μπορεί να συγκριθεί με άλλες που ασχολούνται με σοβαρού βαθμού νεφροπάθεια και αυτό γιατί μόνο 300 από τα άτομα που συμμετείχαν στην μελέτη είχαν λευκωματουρία μεγαλύτερη από 1 gr/24ωρο ενώ στην πλειονότητα τους οι ασθενείς είχαν τιμές GFR μεγαλύτερες από 50ml/min. Δεν υπάρχουν μεγάλες μελέτες που να αξιολογούν στρατηγικές άλλων διπλών συνδυασμών, όπως για παράδειγμα της χορήγησης ανταγωνιστών της αλδοστερόνης σε ασθενείς που λαμβάνουν ήδη ACEI ή ARB. Ωστόσο, και αυτός ο συνδυασμός μειώνει επιπρόσθετα την λευκωματουρία παρά το γεγονός ότι απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή λόγω της πιθανότητας εμφάνισης υπερκαλιαιμίας. Συμπέρασμα Η λευκωματουρία είναι γνωστός δείκτης της εξέλιξης της νεφρικής νόσου. Η μικροαλβουμινουρία είναι δείκτης της καρδιαγγειακής νοσηρότητας και θνητότητας. Απαιτείται επιθετική θεραπεία όταν συνυπάρχει λευκωματουρία. Δεδομένα post hoc αναλύσεων δείχνουν ότι, πρέπει να υποστηρίζεται η μείωση της ΑΠ σε επίπεδα συστολικής ΑΠ <130mmHg ή και χαμηλότερα στα άτομα με λευκωματουρία για την επίτευξη του μέγιστου θεραπευτικού αποτελέσματος, της μείωσης της εξέλιξης της νεφρικής νόσου και μάλιστα ανεξάρτητα από το εάν η νεφροπάθεια σχετίζεται με την ύπαρξη ή όχι σακχαρώδη διαβήτη 2. Σε πιο πρακτικό επίπεδο, η μείωση της λευκωματουρίας απαιτεί μια πολυπαραγοντική προσέγγιση με εξατομικευμένη θεραπεία έτσι ώστε να οδηγήσει στην μείωση της εξέλιξης της νεφρικής νόσου. Summary Albuminuria: predictor of cardiovascular risk and progression of chronic kidney disease? The role of the antihypertensive treatment. G. Spanos, K. Pappas, F. Zarzoulas, RG. Kalaitzidis. Department of Nephrology, University Hospital of Ioannina, Ioannina, Greece. Hellenic Nephro logy 2012; 24 (4): Various factors influence the appearance of albumin in the urine and there are different methods to 236

9 Ελληνική Νεφρολογία, 24, 2012 ΛΕυΚΩΜΑΤOυριΑ: ΠρOΓνΩΣΤιΚOΣ ΔΕιΚΤΗΣ ΤΩν ΚΑρΔιΑΓΓΕιΑΚΩν ΣυΜβΑΜΑΤΩν assess urine albumin excretion. Microalbuminuria is a marker of endothelial dysfunction and a risk factor for cardiovascular morbidity and mortality. The presence of clinical proteinuria is an indicator of kidney disease with an increased probability of progressive kidney loss even in a setting of relatively normal glomerular filtration rate. Presence of proteinuria requires more aggressive treatment to achieve the recommended blood pressure goals to halt chronic kidney disease progression. Increased albuminuria has been associated with new onset heart failure and myocardial infarction. Therapeutic interventions such as blood pressure reduction, body weight and salt intake reduction as well as glycemic control in diabetics contribute to decreases in albuminuria and improvements in cardiovascular prognosis. There are no large-scale, pro spective studies to show that, independent of blood pressure control, a reduction in microalbuminuria results in a lower incidence of cardiovascular events. There are retrospective data to support the hypothesis that targeting albuminuria reduces the risk of subsequent cardiovascular events. Studies demonstrated that a reduction in proteinuria of more than 30% resulted in a 39% to 72% of the reduction risk for dialysis at 3 to 5 years. Strong consideration should be given to using agents that block the renin angiotensin system as part of the regimen because they reduce albumin excretion to a greater extent than just lowering blood pressure. Key words: cardiovascular disease, chronic kidney disease, hypertension, proteinuria. Βιβλιογραφία 1. Carroll MF, Temte JL. Proteinuria in adults: a diagnostic approach. Am Fam Physician 2000; 62: Khosla N, Bakris G. Lessons learned from recent hypertension trials about kidney disease. Clin J Am Soc Nephrol 2006; 1: Bakris GL. Microalbuminuria. Marker of kidney and cardiovascular disease. London:Current medicine group; Tugirimana PL, Delanghe JR. Development of an affordable dye-stained microalbuminuria screening test. Nephrol Dial Transplant 2008; Collier G, Greenan MC, Brady JJ, Murray B, Cunningham SK. A study of the relationship between albuminuria, proteinuria and urinary reagent strips. Ann Clin Biochem 2009 May; 46(Pt 3): Mancia G, De BG, Dominiczak A et al Guidelines for the Management of Arterial Hypertension: The Task Force for the Management of Arterial Hypertension of the European Society of Hypertension (ESH) and of the European Society of Cardiology (ESC). J Hypertens 2007; 25: American Diabetes Association. Nephropathy in Diabetes Diabetes Care 27: S79-S K/DOQI clinical practice guidelines on hypertension and antihypertensive agents in chronic kidney disease. Am J Kidney Dis 2004; 43: S Rossi MC, Nicolucci A, Pellegrini F et al. Identifying patients with type 2 diabetes at high risk of microalbuminuria: results of the DEMAND (Developing Education on Microalbuminuria for Awareness of renal and cardiovascular risk in Diabetes) Study. Nephrol Dial Transplant 2008; 23: Coresh J, Byrd-Holt D, Astor BC et al. Chronic kidney disease awareness, prevalence, and trends among U.S. adults, 1999 to J Am Soc Nephrol 2005; 16: Atkins RC, Polkinghorne KR, Briganti EM, Shaw JE, Zimmet PZ, Chadban SJ. Prevalence of albuminuria in Australia: the AusDiab Kidney Study. Kidney Int Suppl 2004; S22-S Wachtell K, Olsen MH. Is it time to change the definition of normal urinary albumin excretion? Nat Clin Pract Nephrol 2008; 4: Kalaitzidis RG, Bakris GL. Should proteinuria reduction be the criterion for antihypertensive drug selection for patients with kidney disease? Curr Opin Nephrol Hypertens 2009; 18: Jafar TH, Stark PC, Schmid CH et al. Proteinuria as a modifiable risk factor for the progression of non-diabetic renal disease Kidney Int 2001; 60: Peterson JC, Adler S, Burkart JM et al. Blood pressure control, proteinuria, and the progression of renal disease. The Modification of Diet in Renal Disease Study. Ann Intern Med 1995; 123: Remuzzi G, Bertani T. Pathophysiology of progressive nephropathies. N Engl J Med 1998; 339: Stehouwer CD, Smulders YM. Microalbuminuria and risk for cardiovascular disease: Analysis of potential mechanisms. J Am Soc Nephrol 2006; 17: Deckert T, Feldt-Rasmussen B, Borch-Johnsen K, Jensen T, Kofoed-Enevoldsen A. Albuminuria reflects widespread vascular damage. The Steno hypothesis. Diabetologia 1989; 32: Damsgaard EM, Froland A, Jorgensen OD, Morgensen CE. Prognostic value of urinary albumin excretion rate and other risk factors in elderly diabetic patients and nondiabetic control subjects surviving the first 5 years after assessment. Diabetologia 1993; 36: Cao JJ, Barzilay JI, Peterson D et al. The association of mi- 237

10 Γ. ΣΠΑνOΣ ΚΑι Συν. Ελληνική Νεφρολογία, 24, 2012 croalbuminuria with clinical cardiovascular disease and subclinical atherosclerosis in the elderly: the Cardiovascular Health Study. Atherosclerosis 2006; 187: Kalaitzidis RG, Bakris GL. Serum creatinine vs. albuminuria as biomarkers for the estimation of cardiovascular risk. Curr Vasc Pharmacol 2010; 8: Flack JM, Duncan K, Ohmit SE et al. Influence of albuminuria and glomerular filtration rate on blood pressure response to antihypertensive drug therapy. Vasc Health Risk Manag 2007; 3: Oliveras A, Armario P, Hernandez-Del RR et al. Urinary albumin excretion is associated with true resistant hypertension. J Hum Hypertens 2010; 24: de Jong PE, Navis G. Proteinuria lowering needs a multifactorial and individualized approach to halt progression of renal disease. Nat Clin Pract Nephrol 2008; 4: Lea J, Greene T, Hebert L et al. The relationship between magnitude of proteinuria reduction and risk of endstage renal disease: results of the African American study of kidney disease and hypertension. Arch Intern Med 2005; 165: Eijkelkamp WB, Zhang Z, Remuzzi G et al. Albuminuria is a target for renoprotective therapy independent from blood pressure in patients with type 2 diabetic nephropathy: post hoc analysis from the Reduction of Endpoints in NIDDM with the Angiotensin II Antagonist Losartan (RENAAL) trial. J Am Soc Nephrol 2007; 18: Arnold JM, Yusuf S, Young J et al. Prevention of Heart Failure in Patients in the Heart Outcomes Prevention Evaluation (HOPE) Study. Circulation 2003; 107: Okin PM, Wachtell K, Kjeldsen SE et al. Incidence of atrial fibrillation in relation to changing heart rate over time in hypertensive patients: the LIFE study. Circ Arrhythm Electrophysiol 2008; 1: Jackson CE, Solomon SD, Gerstein HC et al. Albuminuria in chronic heart failure: prevalence and prognostic importance. Lancet 2009; 374: Hemmelgarn BR, Manns BJ, Lloyd A et al. Relation between kidney function, proteinuria, and adverse outcomes. JAMA 2010; 303: Berton G, Cordiano R, Palmieri R, De TR, Guarnieri GL, Palatini P. Albumin excretion in diabetic patients in the setting of acute myocardial infarction: association with 3-year mortality. Diabetologia 2004; 47: Dinneen SF, Gerstein HC. The association of microalbuminuria and mortality in non-insulin-dependent diabetes mellitus. A systematic overview of the literature. Arch Intern Med 1997; 157: Jager A, Kostense PJ, Ruhe HG et al. Microalbuminuria and peripheral arterial disease are independent predictors of cardiovascular and all-cause mortality, especially among hypertensive subjects: five-year follow-up of the Hoorn Study. Arterioscler Thromb Vasc Biol 1999; 19: Jensen JS, Feldt-Rasmussen B, Strandgaard S, Schroll M, Borch-Johnsen K. Arterial hypertension, microalbuminuria, and risk of ischemic heart disease. Hypertension 2000; 35: Samuelsson O, Wilhelmsen L, Elmfeldt D et al. Predictors of cardiovascular morbidity in treated hypertension: results from the primary preventive trial in Göteborg, Sweden. J Hypertens 1985; 3: de Zeeuw D, Remuzzi G, Parving HH et al. Albuminuria, a therapeutic target for cardiovascular protection in type 2 diabetic patients with nephropathy. Circulation 2004; 110: Gerstein HC, Mann JF, Yi Q et al. Albuminuria and risk of cardiovascular events, death, and heart failure in diabetic and nondiabetic individuals. JAMA 2001; 286: Klausen K, Borch-Johnsen K, Feldt-Rasmussen B et al. Very low levels of microalbuminuria are associated with increased risk of coronary heart disease and death independently of renal function, hypertension, and diabetes. Circulation 2004; 110: Arnlov J, Evans JC, Meigs JB et al. Low-grade albuminuria and incidence of cardiovascular disease events in nonhypertensive and nondiabetic individuals: the Framingham Heart Study. Circulation 2005; 112: Yuyun MF, Dinneen SF, Edwards OM, Wood E, Wareham NJ. Absolute level and rate of change of albuminuria over 1 year independently predict mortality and cardiovascular events in patients with diabetic nephropathy. Diabet Med 2003; 20: Spoelstra-de Man AM BCSCSYM. Rapid progression of albumin excretion is an independent predictor of cardiovascular mortality in patients with type 2 diabetes and microalbuminuria. Diabetes Care 2001; 24: Ibsen H, Wachtell K, Olsen MH et al. Does albuminuria predict cardiovascular outcome on treatment with losartan versus atenolol in hypertension with left ventricular hypertrophy? A LIFE substudy. J Hypertens 2004; 22: Cirillo M, Lanti MP, Menotti A et al. Definition of kidney dysfunction as a cardiovascular risk factor: use of urinary albumin excretion and estimated glomerular filtration rate. Arch Intern Med 2008; 168: Sehestedt T, Jeppesen J, Hansen TW et al. Which markers 238

11 Ελληνική Νεφρολογία, 24, 2012 ΛΕυΚΩΜΑΤOυριΑ: ΠρOΓνΩΣΤιΚOΣ ΔΕιΚΤΗΣ ΤΩν ΚΑρΔιΑΓΓΕιΑΚΩν ΣυΜβΑΜΑΤΩν of subclinical organ damage to measure in individuals with high normal blood pressure? J Hypertens 2009; 27: Hillege HL, Fidler V, Diercks GF et al. Urinary albumin excretion predicts cardiovascular and noncardiovascular mortality in general population. Circulation 2002; 106: Matsushita K, van d, V, Astor BC et al. Association of estimated glomerular filtration rate and albuminuria with all-cause and cardiovascular mortality in general population cohorts: a collaborative meta-analysis. Lancet 2010; 375: de Zeeuw D. Targeting proteinuria as a valid surrogate for individualized kidney protective therapy. Am J Kidney Dis 2008; 51: Hou FF, Zhang X, Zhang GH et al. Efficacy and safety of benazepril for advanced chronic renal insufficiency. N Engl J Med 2006; 354: Sarafidis PA, Bakris GL. Renin-angiotensin blockade and kidney disease. Lancet 2008; 372: Sarnak MJ, Greene T, Wang X et al. The effect of a lower target blood pressure on the progression of kidney disease: long-term follow-up of the modification of diet in renal disease study. Ann Intern Med 2005; 142: Wright JT, Jr., Bakris G, Greene T et al. Effect of blood pressure lowering and antihypertensive drug class on progression of hypertensive kidney disease: results from the AASK trial. JAMA 2002; 288: Brenner BM, Cooper ME, de ZD et al. Effects of losartan on renal and cardiovascular outcomes in patients with type 2 diabetes and nephropathy. N Engl J Med 2001; 345: Chobanian AV, Bakris GL, Black HR et al. Seventh report of the Joint National Committee on Prevention, Detection, Evaluation, and Treatment of High Blood Pressure. Hypertension 2003; 42: Lewis EJ, Hunsicker LG, Bain RP, Rohde RD. The effect of angiotensin-converting-enzyme inhibition on diabetic nephropathy. The Collaborative Study Group. N Engl J Med 1993; 329: Parving HH, Persson F, Lewis JB, Lewis EJ, Hollenberg NK. Aliskiren combined with losartan in type 2 diabetes and nephropathy. N Engl J Med 2008; 358: Samuelsson O, Wilhelmsen L, Pennert K, Berglund G. Prognostic factors in treated hypertension. J Hypertens Suppl 1985; 3: S497-S Sato A, Saruta T, Funder JW. Combination therapy with aldosterone blockade and renin-angiotensin inhibitors confers organ protection. Hypertens Res 2006; 29: Randomised placebo-controlled trial of effect of ramipril on decline in glomerular filtration rate and risk of terminal renal failure in proteinuric, non-diabetic nephropathy. The GISEN Group (Gruppo Italiano di Studi Epidemiologici in Nefrologia) Lancet 1997; 349: Major cardiovascular events in hypertensive patients randomized to doxazosin vs chlorthalidone: the antihypertensive and lipid-lowering treatment to prevent heart attack trial (ALLHAT). ALLHAT Collaborative Research Group. JAMA 2000; 283: Casas JP, Chua W, Loukogeorgakis S et al. Effect of inhibitors of the renin-angiotensin system and other antihypertensive drugs on renal outcomes: systematic review and meta-analysis. Lancet 2005; 366: Lewis EJ, Hunsicker LG, Clarke WR et al. Renoprotective effect of the angiotensin-receptor antagonist irbesartan in patients with nephropathy due to type 2 diabetes. N Engl J Med 2001; 345: Kunz R, Friedrich C, Wolbers M, Mann JF. Meta-analysis: effect of monotherapy and combination therapy with inhibitors of the renin angiotensin system on proteinuria in renal disease Ann Intern Med 2008; 148: Bakris GL, Fonseca V, Katholi RE et al. Differential effects of beta-blockers on albuminuria in patients with type 2 diabetes. Hypertension 2005; 46: Sarafidis PA, Khosla N, Bakris GL. Antihypertensive therapy in the presence of proteinuria. Am J Kidney Dis 2007; 49: Bakris GL, Weir MR, Shanifar S et al. Effects of blood pressure level on progression of diabetic nephropathy: results from the RENAAL study. Arch Intern Med 2003; 163: Smith AC, Toto R, Bakris GL. Differential effects of calcium channel blockers on size selectivity of proteinuria in diabetic glomerulopathy. Kidney Int 1998; 54: Bidani A. Controversy about COOPERATE ABPM trial data. Am J Nephrol 2006; 26: 629, Mann JF, Schmieder RE, McQueen M et al. Renal outcomes with telmisartan, ramipril, or both, in people at high vascular risk (the ONTARGET study): a multicenter, randomized, double-blind, controlled trial. Lancet 2008; 372: Chrysostomou A, Becker G. Spironolactone in addition to ACE inhibition to reduce proteinuria in patients with chronic renal disease. N Engl J Med 2001; 345: Epstein M, Williams GH, Weinberger M et al. Selective aldosterone blockade with eplerenone reduces albuminuria in patients with type 2 diabetes. Clin J Am Soc Nephrol 2006; 1:

12 Γ. ΣπανoΣ και Συν. Ελληνική Νεφρολογία, 24, Rossing K, Schjoedt KJ, Smidt UM, Boomsma F, Parving HH. Beneficial effects of adding spironolactone to recommended antihypertensive treatment in diabetic nephropathy: a randomized, double-masked, cross-over study. Diabetes Care 2005; 28: * Παρελήφθη στις 10/6/2012 Έγινε αποδεκτή μετά από τροποποιήσεις στις 15/7/2012 * Received for publication 10/6/2012 Accepted in revised from 15/7/2012 Αλληλογραφία ρήγας Γ. Καλαϊτζίδης νεφρολογική Κλινική Πανεπιστημιακού νοσοκομείου ιωαννίνων ιωάννινα Τηλ.: Fax:

Πρέπει η αντιπρωτεϊνουρική δράση να αποτελεί στόχο της αντιϋπερτασικής αγωγής;

Πρέπει η αντιπρωτεϊνουρική δράση να αποτελεί στόχο της αντιϋπερτασικής αγωγής; Πρέπει η αντιπρωτεϊνουρική δράση να αποτελεί στόχο της αντιϋπερτασικής αγωγής; Ρήγας Γ. Καλαϊτζίδης gg Νεφρολόγος, Επιμελητής Α ΕΣΥ, Νεφρολογική Κλινική Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου Ιωαννίνων ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΛΟΓΗ ΑΝΤΙΥΠΕΡΤΑΣΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ ΚΑΙ ΣΥΝΔΥΑΣΜΩΝ ΣΕ ΝΕΦΡΙΚΗ ΒΛΑΒΗ

ΕΠΙΛΟΓΗ ΑΝΤΙΥΠΕΡΤΑΣΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ ΚΑΙ ΣΥΝΔΥΑΣΜΩΝ ΣΕ ΝΕΦΡΙΚΗ ΒΛΑΒΗ ΕΠΙΛΟΓΗ ΑΝΤΙΥΠΕΡΤΑΣΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ ΚΑΙ ΣΥΝΔΥΑΣΜΩΝ ΣΕ ΝΕΦΡΙΚΗ ΒΛΑΒΗ Δρ. Παντελής Α. Σαραφίδης Α Παθολογική Κλινική Α.Π.Θ. Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Στόχοι αντιυπερτασικής αγωγής σε ασθενείς με χρόνια νεφρική νόσο

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΣΔ ΚΑΙΡΟΣ ΓΙΑ ΔΡΑΣΗ. Κ. Καρατζίδου Α Παθ. Κλινική ΓΝΘ «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ»

ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΣΔ ΚΑΙΡΟΣ ΓΙΑ ΔΡΑΣΗ. Κ. Καρατζίδου Α Παθ. Κλινική ΓΝΘ «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ» ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΣΔ ΚΑΙΡΟΣ ΓΙΑ ΔΡΑΣΗ Κ. Καρατζίδου Α Παθ. Κλινική ΓΝΘ «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ» ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΑΥ & ΣΔ: Κύριες αιτίες νοσηρότητας και θνητότητας παγκοσμίως ΑΥ & ΣΔ: Βασικοί παράγοντες ανάπτυξης καρδιαγγειακής

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΣΔ ΚΑΙΡΟΣ ΓΙΑ ΔΡΑΣΗ. Κ. Καρατζίδου Α Παθ. Κλινική ΓΝΘ «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ»

ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΣΔ ΚΑΙΡΟΣ ΓΙΑ ΔΡΑΣΗ. Κ. Καρατζίδου Α Παθ. Κλινική ΓΝΘ «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ» ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΣΔ ΚΑΙΡΟΣ ΓΙΑ ΔΡΑΣΗ Κ. Καρατζίδου Α Παθ. Κλινική ΓΝΘ «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ» The Third National Health and Nutrition Evaluation Survey (NHANES III) Am J Prev Med 22:42 48, 2002 75% ατόμων με ΣΔ ΑΥ 29%

Διαβάστε περισσότερα

Μηχανισμοί Bλάβης Eνδοθηλίου και Mικρολευκωματινουρία

Μηχανισμοί Bλάβης Eνδοθηλίου και Mικρολευκωματινουρία Μηχανισμοί Bλάβης Eνδοθηλίου και Mικρολευκωματινουρία Δημήτριος Βλαχάκος Επίκουρος Καθηγητής Νεφρολογίας Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική Παν/μίου Αθηνών «Αττικό» Νοσοκομείο, Αθήνα Ventricular Dilation/

Διαβάστε περισσότερα

Επιβράδυνση εξέλιξης και αντιμετώπιση επιπλοκών ΧΝΝ

Επιβράδυνση εξέλιξης και αντιμετώπιση επιπλοκών ΧΝΝ 3 ο Περιφερικό Συμπόσιο Γεν. Ιατρικής Κ. Μακεδονίας Θεσ/νίκη 2010 Επιβράδυνση εξέλιξης και αντιμετώπιση επιπλοκών ΧΝΝ Βασίλης Κ. Λιακόπουλος Λέκτορας Νεφρολογίας Α Παθολογική Κλινική ΑΠΘ ΠΓΝΘ ΑΧΕΠΑ Επιπολασμός

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα ΙΙ. Τροποποιήσεις στις αντίστοιχες παραγράφους των περιλήψεων χαρακτηριστικών προϊόντος και του φύλλου οδηγιών χρήσης

Παράρτημα ΙΙ. Τροποποιήσεις στις αντίστοιχες παραγράφους των περιλήψεων χαρακτηριστικών προϊόντος και του φύλλου οδηγιών χρήσης Παράρτημα ΙΙ Τροποποιήσεις στις αντίστοιχες παραγράφους των περιλήψεων χαρακτηριστικών προϊόντος και του φύλλου οδηγιών χρήσης 7 Για προϊόντα που περιέχουν τους αναστολείς του μετατρεπτικού ενζύμου της

Διαβάστε περισσότερα

Υπέρταση και Νεφροί: Οι βλάβες, η διάγνωση, η θεραπεία

Υπέρταση και Νεφροί: Οι βλάβες, η διάγνωση, η θεραπεία Υπέρταση και Νεφροί: Οι βλάβες, η διάγνωση, η θεραπεία Δημήτριος Β. Βλαχάκος Αναπληρωτής Καθηγητής Νεφρολογίας B Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική Νεφρολογική Μονάδα Πανεπιστημιακό Γ.Ν. «ΑΤΤΙΚΟΝ» Υπέρταση

Διαβάστε περισσότερα

H αντιμετώπιση της υπέρτασης στο άτομο με ΣΔ και έκδηλη νεφρική νόσο

H αντιμετώπιση της υπέρτασης στο άτομο με ΣΔ και έκδηλη νεφρική νόσο H αντιμετώπιση της υπέρτασης στο άτομο με ΣΔ και έκδηλη νεφρική νόσο Αντώνης Αλαβέρας Διευθυντής Παθολόγος Γ Παθολογικό Τμήμα Γενικό Νοσοκομείο Κοργιαλένειο-Μπενάκειο ΕΕΣ Διαβήτης και τελικό στάδιο νεφρικής

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης και υπέρταση

Σακχαρώδης Διαβήτης και υπέρταση Σακχαρώδης Διαβήτης και υπέρταση Β. ΚΩΤΣΗΣ MD, Ph.D, FESH ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΑΠΘ ΙΑΤΡΕΙΟ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ-24ΩΡΗΣ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ European Society Hypertension Center of Excellence Γ ΠΑΘOΛΟΓΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Υπέρταση και αγγειακή βλάβη

Υπέρταση και αγγειακή βλάβη Υπέρταση και αγγειακή βλάβη Β. ΚΩΤΣΗΣ MD, Ph.D, FESH ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΑΠΘ ΙΑΤΡΕΙΟ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ-24ΩΡΗΣ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ European Society Hypertension Center of Excellence Γ ΠΑΘOΛΟΓΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Μικροαλβουμινουρία. Δείκτης νεφρικής νόσου ή/και καρδιαγγειακών επιπλοκών;

Μικροαλβουμινουρία. Δείκτης νεφρικής νόσου ή/και καρδιαγγειακών επιπλοκών; Μικροαλβουμινουρία Δείκτης νεφρικής νόσου ή/και καρδιαγγειακών επιπλοκών; Αντώνης Αλαβέρας Διευθυντής Παθολόγος Γ Παθολογικό Τμήμα Γενικό Νοσοκομείο Κοργιαλένειο Μπενάκειο ΕΕΣ Μικροαλβουμινουρία Δείκτης

Διαβάστε περισσότερα

Ρύθμιση της γλυκόζης αίματος ή επίτευξη πολλαπλών θεραπευτικών στόχων?

Ρύθμιση της γλυκόζης αίματος ή επίτευξη πολλαπλών θεραπευτικών στόχων? Ρύθμιση της γλυκόζης αίματος ή επίτευξη πολλαπλών θεραπευτικών στόχων? Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Τμήμα Ιατρικής, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Α Προπαιδευτική Παθολογική

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΝΕΦΡΙΚΗ ΒΛΑΒΗ

ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΝΕΦΡΙΚΗ ΒΛΑΒΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΝΕΦΡΙΚΗ ΒΛΑΒΗ Δημήτριος Β. Βλαχάκος Αν. Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Παν/μίου Αθηνών Υπεύθυνος Νεφρολογικής Μονάδας Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο «ΑΤΤΙΚΟΝ» Ο πατέρας της Νεφρολογίας Arthur Guyton

Διαβάστε περισσότερα

Κ.ΚΙΤΣΙΟΣ, Ε.ΓΕΩΡΕΛΗ, Ν.ΚΑΔΟΓΛΟΥ 1, Β.ΣΤΟΥΠΑΣ, Ι.ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ, Ν.ΣΑΙΛΕΡ 2, Α.ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ

Κ.ΚΙΤΣΙΟΣ, Ε.ΓΕΩΡΕΛΗ, Ν.ΚΑΔΟΓΛΟΥ 1, Β.ΣΤΟΥΠΑΣ, Ι.ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ, Ν.ΣΑΙΛΕΡ 2, Α.ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ 24o ΕΤΗΣΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΙΑΣ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΑΣ Κ.ΚΙΤΣΙΟΣ, Ε.ΓΕΩΡΕΛΗ, Ν.ΚΑΔΟΓΛΟΥ 1, Β.ΣΤΟΥΠΑΣ, Ι.ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ, Ν.ΣΑΙΛΕΡ 2, Α.ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ, ΓΕΝΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ, EUROMEDICA

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΟΝΙΑ ΝΕΦΡΙΚΗ ΝΟΣΟΣ. ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΣ, MD ΕΙΔΙΚΟΣ ΝΕΦΡΟΛΟΓΟΣ Επικ.ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ Β ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΓΝ ΒΟΛΟΥ «ΑΧΙΛΛΟΠΟΥΛΕΙΟΝ»

ΧΡΟΝΙΑ ΝΕΦΡΙΚΗ ΝΟΣΟΣ. ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΣ, MD ΕΙΔΙΚΟΣ ΝΕΦΡΟΛΟΓΟΣ Επικ.ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ Β ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΓΝ ΒΟΛΟΥ «ΑΧΙΛΛΟΠΟΥΛΕΙΟΝ» ΧΡΟΝΙΑ ΝΕΦΡΙΚΗ ΝΟΣΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΣ, MD ΕΙΔΙΚΟΣ ΝΕΦΡΟΛΟΓΟΣ Επικ.ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ Β ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΓΝ ΒΟΛΟΥ «ΑΧΙΛΛΟΠΟΥΛΕΙΟΝ» Chronic Kidney Disease Improving Patient Outcomes in the Primary Care Setting

Διαβάστε περισσότερα

Ο αποκλεισμός του άξονα ρενίνης ως βάση της συνδυαστικής θεραπείας

Ο αποκλεισμός του άξονα ρενίνης ως βάση της συνδυαστικής θεραπείας Ο αποκλεισμός του άξονα ρενίνης ως βάση της συνδυαστικής θεραπείας Ευστράτιος Βαρσαμής Διευθυντής Β' Παθολογικής Κλινικής, Κωνσταντοπούλειο Νοσοκομείο «Αγία Όλγα» Αγγειοτασινογόνο Χυμάση Αγγειοτασίνη

Διαβάστε περισσότερα

Eίναι τελικά ο διαβήτης ισοδύναμο στεφανιαίας νόσου; Η αλήθεια για τον πραγματικό καρδιαγγειακό κίνδυνο στον ΣΔ τύπου 2

Eίναι τελικά ο διαβήτης ισοδύναμο στεφανιαίας νόσου; Η αλήθεια για τον πραγματικό καρδιαγγειακό κίνδυνο στον ΣΔ τύπου 2 Eίναι τελικά ο διαβήτης ισοδύναμο στεφανιαίας νόσου; Η αλήθεια για τον πραγματικό καρδιαγγειακό κίνδυνο στον ΣΔ τύπου 2 Σ. Θ. Λιάτης Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική & Διαβητολογικό Κέντρο ΓΝΑ «Λαϊκό»

Διαβάστε περισσότερα

Η σημασία της ρύθμισης μεταβολικών παραμέτρων στην πρόληψη και αντιμετώπιση των επιπλοκών του διαβήτη: Γλυκαιμική ρύθμιση

Η σημασία της ρύθμισης μεταβολικών παραμέτρων στην πρόληψη και αντιμετώπιση των επιπλοκών του διαβήτη: Γλυκαιμική ρύθμιση Η σημασία της ρύθμισης μεταβολικών παραμέτρων στην πρόληψη και αντιμετώπιση των επιπλοκών του διαβήτη: Γλυκαιμική ρύθμιση Ιωάννα Ελευθεριάδου Πανεπιστημιακή Υπότροφος Παθολόγος Α Προπαιδευτική Παθολογική

Διαβάστε περισσότερα

IgA ACEI/ARB, ACEI/ARB. IgA ACEI/ARB. IgA. (P = 0.007) (1.5 g/d vs. 0.7 g/d,p = 0.008), 15.1%(95%CI:-18.7%~48.9%),

IgA ACEI/ARB, ACEI/ARB. IgA ACEI/ARB. IgA. (P = 0.007) (1.5 g/d vs. 0.7 g/d,p = 0.008), 15.1%(95%CI:-18.7%~48.9%), 2012 34 5 339 ACEI/ARB IgA * (ACEI/ARB)IgA 32 3 ACEI/ARB 0.5 g/d IgA 16 (20 mg/d) ACEI/ARB ACEI/ARB 1 4 8 12 6 9 1 9-43.6%[95% (CI):-71.2%~-16.1%] 15.1%(95%CI:-18.7%~48.9%) (P = 0.007) (1.5 g/d vs. 0.7

Διαβάστε περισσότερα

Αζιλσαρτάνη: Ο νέος, ισχυρός ανταγωνιστής υποδοχέων αγγειοτασίνης ΙΙ. Μιχάλης Δούμας Παθολόγος Β ΠΠ Κλινική ΑΠΘ GW University, Washington, DC

Αζιλσαρτάνη: Ο νέος, ισχυρός ανταγωνιστής υποδοχέων αγγειοτασίνης ΙΙ. Μιχάλης Δούμας Παθολόγος Β ΠΠ Κλινική ΑΠΘ GW University, Washington, DC Αζιλσαρτάνη: Ο νέος, ισχυρός ανταγωνιστής υποδοχέων αγγειοτασίνης ΙΙ Μιχάλης Δούμας Παθολόγος Β ΠΠ Κλινική ΑΠΘ GW University, Washington, DC Δήλωση συμφερόντων Τιμητικές αμοιβές από: Novartis, Menarini,

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Στατίνες στην πρωτογενή πρόληψη Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Πρόληψη καρδιαγγειακών νοσημάτων Πρωτογενής πρόληψη : το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΗ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΝΕΦΡΙΚΗΣ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΙΔΙΟΠΑΘΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ. Φανή Παπουλίδου Νεφρολόγος ΓΝ Καβάλας

ΕΘΝΙΚΗ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΝΕΦΡΙΚΗΣ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΙΔΙΟΠΑΘΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ. Φανή Παπουλίδου Νεφρολόγος ΓΝ Καβάλας ΕΘΝΙΚΗ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΝΕΦΡΙΚΗΣ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΙΔΙΟΠΑΘΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ Φανή Παπουλίδου Νεφρολόγος ΓΝ Καβάλας 1 δισεκατομμύριο άτομα έχουν υπέρταση 1,56 δισεκατομμύρια άτομα θα έχουν υπέρταση το 2025 639 εκ

Διαβάστε περισσότερα

Ποιες υποκλινικές βλάβες πρέπει να αναζητούνται στα υπερτασικά άτομα; Η ταυτοποίησή τους αλλάζει την θεραπευτική μας στρατηγική;

Ποιες υποκλινικές βλάβες πρέπει να αναζητούνται στα υπερτασικά άτομα; Η ταυτοποίησή τους αλλάζει την θεραπευτική μας στρατηγική; Ποιες υποκλινικές βλάβες πρέπει να αναζητούνται στα υπερτασικά άτομα; Η ταυτοποίησή τους αλλάζει την θεραπευτική μας στρατηγική; Ι ω ά ν ν α Ε λ ε υ θ ε ρ ι ά δ ο υ Π α θ ο λ ό γ ο ς Α Π ρ ο π α ι δ ε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΡΔΙΑΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΝΕΦΡΙΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΡΔΙΑΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΝΕΦΡΙΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΡΔΙΑΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΝΕΦΡΙΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΑΥΓΕΡΟΠΟΥΛΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΕΣΥ Γ.Ν.Α ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ Wednesday, March 4, 15 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Οι ασθενείς με ΧΝΑ αποτελούν το 11% του

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης : Ισοδύναμο στεφανιαίας νόσου

Σακχαρώδης Διαβήτης : Ισοδύναμο στεφανιαίας νόσου Σακχαρώδης Διαβήτης : Ισοδύναμο στεφανιαίας νόσου? Δρ. Χρήστος Μανές Παθολόγος με εξειδίκευση στον Σακχαρώδη Διαβήτη ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΟΥ ΤΜΉΜΑΤΟΣ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΟΥ ΚΕΝΤΡΟΥ Γ..Ν «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ» ΘΕΣΣΑΛΟΝΊΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Πρωτογενής πρόληψη των καρδιαγγειακών IFG

Πρωτογενής πρόληψη των καρδιαγγειακών IFG Πρωτογενής πρόληψη των καρδιαγγειακών νοσημάτων στον προ-διαβήτη. Έχει θέση; IFG Δρ Σταύρος Μπούσμπουλας Διευθυντής Γ Παθολογικής Κλινικής & Υπεύθυνος Διαβητολογικού Κέντρου Γ.Ν. Νίκαιας Πειραιά Προ-διαβήτης

Διαβάστε περισσότερα

Διαβητική Νεφροπάθεια. Ηλιάδης Φώτης Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Διαβητολογίας Α ΠΡΠ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Διαβητική Νεφροπάθεια. Ηλιάδης Φώτης Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Διαβητολογίας Α ΠΡΠ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Διαβητική Νεφροπάθεια Ηλιάδης Φώτης Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Διαβητολογίας Α ΠΡΠ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Ο ΣΔ αποτελεί τη συχνότερη αιτία ΧΝΝ τελικού σταδίου Seminars in Dialysis 23: 129 133, 2010 Δομή

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές και στόχοι της αντι τ ϋπε π ρ ε τ ρ α τ σ α ι σ κή κ ς ή θε θ ρ ε α ρ πε π ί ε ας

Αρχές και στόχοι της αντι τ ϋπε π ρ ε τ ρ α τ σ α ι σ κή κ ς ή θε θ ρ ε α ρ πε π ί ε ας Αρχές και στόχοι της αντιϋπερτασικής θεραπείας Η Συνύπαρξη Παραγόντων Κινδύνου Πολλαπλασιάζει τον Κίνδυνο Εµφάνισης Καρδιαγγειακών Συµβαµάτων Κάπνισµα Υπέρταση (ΣΠ 195 mmhg) x 1,6 x 4,5 x 3 x 16 x 6 x

Διαβάστε περισσότερα

Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ

Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ LDL-C : μείζων

Διαβάστε περισσότερα

Η επίδραση της αντιυπερτασικής θεραπείας στην καρδιαγγειακή νοσηρότητα και θνησιμότητα ασθενών με Σακχαρώδη Διαβήτη τύπου 2

Η επίδραση της αντιυπερτασικής θεραπείας στην καρδιαγγειακή νοσηρότητα και θνησιμότητα ασθενών με Σακχαρώδη Διαβήτη τύπου 2 Η επίδραση της αντιυπερτασικής θεραπείας στην καρδιαγγειακή νοσηρότητα και θνησιμότητα ασθενών με Σακχαρώδη Διαβήτη τύπου 2 Λιάμης Γεώργιος Αναπληρωτής Καθηγητής Παθολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση αρτηριακής υπέρτασης σε διαβητικούς ασθενείς σημεία αντιπαράθεσης. Ηλιάδης Φώτης Λέκτορας ΑΠΘ

Αντιμετώπιση αρτηριακής υπέρτασης σε διαβητικούς ασθενείς σημεία αντιπαράθεσης. Ηλιάδης Φώτης Λέκτορας ΑΠΘ Αντιμετώπιση αρτηριακής υπέρτασης σε διαβητικούς ασθενείς σημεία αντιπαράθεσης Ηλιάδης Φώτης Λέκτορας ΑΠΘ 1 ο Περιστατικό Ασθενής 58 ετών με Σακχαρώδη Διαβήτη τύπου 2 και χωρίς εμφανείς εκδηλώσεις μακρο

Διαβάστε περισσότερα

Αντιυπερτασικά & σεξ. Σοκολάκης Ιωάννης, MD, MSc Ειδικευόμενος Β Ουρολογικής Κλινικής ΑΠΘ, ΓΝΘ «Παπαγεωργίου»

Αντιυπερτασικά & σεξ. Σοκολάκης Ιωάννης, MD, MSc Ειδικευόμενος Β Ουρολογικής Κλινικής ΑΠΘ, ΓΝΘ «Παπαγεωργίου» Αντιυπερτασικά & σεξ Σοκολάκης Ιωάννης, MD, MSc Ειδικευόμενος Β Ουρολογικής Κλινικής ΑΠΘ, ΓΝΘ «Παπαγεωργίου» Υπέραταση & ED Η Υπέρταση αποτελεί ανεξάρτητο παράγοντα κινδύνου για ED Feldman et al. J Urol

Διαβάστε περισσότερα

Κώστας Παλέτας. Μη Φαρµακευτικές Παρεµβάσεις στην υπέρταση. Παχυσαρκία και Υπέρταση. Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ

Κώστας Παλέτας. Μη Φαρµακευτικές Παρεµβάσεις στην υπέρταση. Παχυσαρκία και Υπέρταση. Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Μη Φαρµακευτικές Παρεµβάσεις στην υπέρταση Παχυσαρκία και Υπέρταση Κώστας Παλέτας Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ ιευθυντής Γ Παθολογικής Κλινικής ΑΠΘ Νοσοκοµείο Παπαγεωργίου Θεσσαλονίκης Ταξινόµηση Αρτηριακής

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση δυσλιπιδαιμιών. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας

Αντιμετώπιση δυσλιπιδαιμιών. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας Αντιμετώπιση δυσλιπιδαιμιών Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας LDL-C : μείζων παράγοντας καρδιαγγειακού κινδύνου Μετα-ανάλυση 61 προοπτικών μελετών παρατήρησης σε υγιείς ενήλικες (n=892.237) Lancet

Διαβάστε περισσότερα

Αρτηριακή Υπέρταση Και Υψηλός Καρδιαγγειακός Κίνδυνος

Αρτηριακή Υπέρταση Και Υψηλός Καρδιαγγειακός Κίνδυνος Αρτηριακή Υπέρταση Και Υψηλός Καρδιαγγειακός Κίνδυνος Δημήτρης Π. Παπαδόπουλος-FESC Επιμελητής Καρδιολογικής Κλινικής Π.Γ.Ν.Α. «ΛΑΪΚΟ» Υπεύθυνος Αντιυπερτασικού Ιατρείου Clinical Hypertension Specialist

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Στατίνες και σακχαρώδης διαβήτης Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Σακχαρώδης διαβήτης και καρδιαγγειακός κίνδυνος Μετα-ανάλυση

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΧΟΙ ΤΗΣ ΑΝΤΙΥΠΕΡΤΑΣΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ. ρ Κων/νος ημητρακόπουλος Επιμελητής Α ΕΣΥ Β Παθολογική Κλινική Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης

ΣΤΟΧΟΙ ΤΗΣ ΑΝΤΙΥΠΕΡΤΑΣΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ. ρ Κων/νος ημητρακόπουλος Επιμελητής Α ΕΣΥ Β Παθολογική Κλινική Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης ΣΤΟΧΟΙ ΤΗΣ ΑΝΤΙΥΠΕΡΤΑΣΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ρ Κων/νος ημητρακόπουλος Επιμελητής Α ΕΣΥ Β Παθολογική Κλινική Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ Αύξηση της αρτηριακής πίεσης πάνω από τα φυσιολογικά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΑΙΜΟΠΕΤΑΛΙΑΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ.

ΑΝΤΙΑΙΜΟΠΕΤΑΛΙΑΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ. ΑΝΤΙΑΙΜΟΠΕΤΑΛΙΑΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ. Σταματελάτου Mαρία, Κοντολαιμάκη Καλλιόπη, Δασενάκη Μαρία. Παθολογική Κλινική Γενικού Νοσοκομείου- Κέντρου Υγείας Σητείας, Σητεία ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

«Επιπολασμός της υπερκαλιαιμίας σε ασθενείς με και χωρίς σακχαρώδη διαβήτη ανάλογα με το επίπεδο της νεφρικής λειτουργίας»

«Επιπολασμός της υπερκαλιαιμίας σε ασθενείς με και χωρίς σακχαρώδη διαβήτη ανάλογα με το επίπεδο της νεφρικής λειτουργίας» 2. Νεφρολογική κλινική Α.Π.Θ., Ιπποκράτειο Νοσοκομείο, Θεσσαλονίκης «Επιπολασμός της υπερκαλιαιμίας σε ασθενείς με και χωρίς σακχαρώδη διαβήτη ανάλογα με το επίπεδο της νεφρικής λειτουργίας» Π. Τολίκα¹,

Διαβάστε περισσότερα

Ηλίας Ν. Μυγδάλης Συντονιστής Διευθυντής. Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα

Ηλίας Ν. Μυγδάλης Συντονιστής Διευθυντής. Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα «Μελέτη TECOS» ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ 1942 Ηλίας Ν. Μυγδάλης Συντονιστής Διευθυντής Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα 30 ο Επετειακό Πανελλήνιο Συνέδριο ΔΕΒΕ Παρασκευή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΦΑΤΕΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗΣ ΑΝΤΙΥΠΕΡΤΑΣΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ

ΠΡΟΣΦΑΤΕΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗΣ ΑΝΤΙΥΠΕΡΤΑΣΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΠΡΟΣΦΑΤΕΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗΣ ΑΝΤΙΥΠΕΡΤΑΣΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΕΛΕΝΗ ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΙΔΗ Β ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΤΤΙΚΟΝ Cardiovascular Continuum Η υπέρταση αποτελεί τον

Διαβάστε περισσότερα

Μέτρηση του κνημοβραχιόνιου δείκτη, ΤcPO 2, δακτυλικών πιέσεων. Ιωάννα Ελευθεριάδου Επιστημονικός Συνεργάτης Διαβητολογικό Κέντρο ΓΝΑ Λαϊκό

Μέτρηση του κνημοβραχιόνιου δείκτη, ΤcPO 2, δακτυλικών πιέσεων. Ιωάννα Ελευθεριάδου Επιστημονικός Συνεργάτης Διαβητολογικό Κέντρο ΓΝΑ Λαϊκό Μέτρηση του κνημοβραχιόνιου δείκτη, ΤcPO 2, δακτυλικών πιέσεων Ιωάννα Ελευθεριάδου Επιστημονικός Συνεργάτης Διαβητολογικό Κέντρο ΓΝΑ Λαϊκό Περιφερική αγγειοπάθεια και σακχαρώδης διαβήτης Μια από τις κύριες

Διαβάστε περισσότερα

Έναρξη & Στόχοι Θεραπείας Αρτηριακής Υπέρτασης

Έναρξη & Στόχοι Θεραπείας Αρτηριακής Υπέρτασης Πανελλήνιa Σεμινάρια Ομάδων Εργασίας Ελληνική Καρδιολογική Εταιρεία Θεσσαλονίκη, 16-18/2/2017 Έναρξη & Στόχοι Θεραπείας Αρτηριακής Υπέρτασης Δρ. Παναγιώτης Χ. Σταφυλάς Καρδιολόγος - ESH Hypertension Specialist

Διαβάστε περισσότερα

Chronic Renal Failure with Chronic Coronary Artery Disease Χρόνια Νεφρική Ανεπάρκεια και Χρόνια Στεφανιαία Νόσος

Chronic Renal Failure with Chronic Coronary Artery Disease Χρόνια Νεφρική Ανεπάρκεια και Χρόνια Στεφανιαία Νόσος Chronic Renal Failure with Chronic Coronary Artery Disease Χρόνια Νεφρική Ανεπάρκεια και Χρόνια Στεφανιαία Νόσος I.Ν.Μπολέτης Νεφρολογική Κλινική & Μονάδα Μεταμόσχευσης Νεφρού, Ιατρική Σχολή, ΕΚΠΑ, ΓΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

«Αρτηριακή υπέρταση σε ασθενείς υψηλού καρδιαγγειακού κινδύνου. Ο ρόλος των νεότερων έτοιμων συνδυασμών φαρμάκων στην αντιμετώπιση της υπέρτασης»

«Αρτηριακή υπέρταση σε ασθενείς υψηλού καρδιαγγειακού κινδύνου. Ο ρόλος των νεότερων έτοιμων συνδυασμών φαρμάκων στην αντιμετώπιση της υπέρτασης» SOCIETY OF STUDYING CARDIOVASCULAR DISEASES ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ www.sos-cardiovascular.org & www.sos-cvd.com «Αρτηριακή υπέρταση σε ασθενείς υψηλού καρδιαγγειακού κινδύνου. Ο ρόλος

Διαβάστε περισσότερα

εξουδετερώσει πλήρως;

εξουδετερώσει πλήρως; Καρδιαγγειακός Κίνδυνος από την Υπέρταση Τον έχετε εξουδετερώσει πλήρως; «Aυτές οι πληροφορίες προορίζονται για γενική πληροφόρηση και ενημέρωση του κοινού και σε καμία περίπτωση δεν μπορούν να αντικαταστήσουν

Διαβάστε περισσότερα

ΓΣ Στεργίου. Κέντρο Υπέρτασης, Γ Παθολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Νοσοκομείο Σωτηρία

ΓΣ Στεργίου. Κέντρο Υπέρτασης, Γ Παθολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Νοσοκομείο Σωτηρία ΣΥΝΔΥΑΣΜΕΝΗ ΑΝΤΙΥΠΕΡΤΑΣΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ - 2010 ΓΣ Στεργίου Κέντρο Υπέρτασης, Γ Παθολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Νοσοκομείο Σωτηρία PROSPECTIVE STUDIES COLLABORATION Δεδομένα 1.000.000 αρρώστων 61 Mελέτες

Διαβάστε περισσότερα

Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμίες LDL-C HDL-C < 40 mg/dl Τριγλυκερίδια 150-199 mg/dl : οριακά

Διαβάστε περισσότερα

«ΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΚΑΙ Η ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΣΤΟΝ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ»

«ΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΚΑΙ Η ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΣΤΟΝ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ» ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Ομάδα Εργασίας: «ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΑ» Συστάσεις και κατευθυντήριες οδηγίες από τους μεγάλους οργανισμούς (ADA 2007,ESC 2007, EASD 2007) «ΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΚΑΙ Η ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

«Είναι απαραίτητος ο αποκλεισμός του συστήματος ρενίνης - αγγειοτενσίνης αλδοστερόνης στην χρόνια νεφρική νόσο;»

«Είναι απαραίτητος ο αποκλεισμός του συστήματος ρενίνης - αγγειοτενσίνης αλδοστερόνης στην χρόνια νεφρική νόσο;» «Είναι απαραίτητος ο αποκλεισμός του συστήματος ρενίνης - αγγειοτενσίνης αλδοστερόνης στην χρόνια νεφρική νόσο;» Ρήγας Καλαϊτζίδης Νεφρολόγος Νεφρολογική Κλινική Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου Ιωαννίνων Θεσ/νικη,

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες οδηγίες και ενημέρωση για την αντιμετώπιση της υπέρτασης Γ. ΚΟΝΤΟΠΟΥΛΟΥ Γ.Ν.Α. <<ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ>> ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ

Κατευθυντήριες οδηγίες και ενημέρωση για την αντιμετώπιση της υπέρτασης Γ. ΚΟΝΤΟΠΟΥΛΟΥ Γ.Ν.Α. <<ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ>> ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Κατευθυντήριες οδηγίες και ενημέρωση για την αντιμετώπιση της υπέρτασης Γ. ΚΟΝΤΟΠΟΥΛΟΥ Γ.Ν.Α. ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Η Ευρωπαϊκή Καρδιολογική Εταιρεία (ESC) και η Ευρωπαϊκή Εταιρεία της Υπέρτασης

Διαβάστε περισσότερα

Νεότερες κατευθυντήριες οδηγίες αντιµετώπισης Αρτηριακής Υπέρτασης

Νεότερες κατευθυντήριες οδηγίες αντιµετώπισης Αρτηριακής Υπέρτασης Νεότερες κατευθυντήριες οδηγίες αντιµετώπισης Αρτηριακής Υπέρτασης Χρήστος Γ. Σαββόπουλος Επίκ. Καθηγητής Παθολογίας Τµήµα Αγγειακών Παθήσεων & Υπέρτασης Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική Α.Π.Θ., Νοσοκοµείο

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΧΝΝ ΣΕ ΕΞΩΝΕΦΡΙΚΗ ΚΑΘΑΡΣΗ*

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΧΝΝ ΣΕ ΕΞΩΝΕΦΡΙΚΗ ΚΑΘΑΡΣΗ* ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ 15 11528 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 2107298586 FAX: 2107237705 E-mail: nefreter@otenet.gr HELLENIC SOCIETY OF NEPHROLOGY 15 MEANDROU STR. ATHENS, 11528 GREECE TEL.: (+3021) 07298586

Διαβάστε περισσότερα

«Με μικρο- και μακρολευκωματινουρία»

«Με μικρο- και μακρολευκωματινουρία» Κλινική προσέγγιση υπερτασικών ασθενών με νεφρολογικά προβλήματα «Με μικρο- και μακρολευκωματινουρία» Ρήγας Καλαϊτζίδης Νεφρολόγος Νεφρολογική Κλινική Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου Ιωαννίνων Αθήνα, 16ο Πανελλήνιο

Διαβάστε περισσότερα

Δευτεροπαθής υπέρταση. Αστέριος Καραγιάννης Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική Ιπποκράτειο Νοσοκομείο

Δευτεροπαθής υπέρταση. Αστέριος Καραγιάννης Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Δευτεροπαθής υπέρταση Αστέριος Καραγιάννης Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Αίτια δευτεροπαθούς υπέρτασης (1) Νεφρογενή αίτια 1. Νεφραγγειακή υπέρταση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΓΚΌΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΝΕΦΡΟΥ 2017 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ

ΠΑΓΚΌΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΝΕΦΡΟΥ 2017 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Παχυσαρκία και νεφρική νόσος ΠΑΓΚΌΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΝΕΦΡΟΥ 2017 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΝΕΦΡΙΚΗ ΝΟΣΟΣ Κριτήρια* Η διαπίστωση για 3 μήνες: Νεφρικής βλάβης GFR < 60 ml/min/1.73m2 με ή χωρίς νεφρική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΝΟΣΟΣ (ΠΑΝ): Ο Σφυρο-Βραχιόνιος Δείκτης (ΣΒΔ) ως βασικό διαγνωστικό µέσο της ΠΑΝ

ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΝΟΣΟΣ (ΠΑΝ): Ο Σφυρο-Βραχιόνιος Δείκτης (ΣΒΔ) ως βασικό διαγνωστικό µέσο της ΠΑΝ ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΝΟΣΟΣ (ΠΑΝ): Ο Σφυρο-Βραχιόνιος Δείκτης (ΣΒΔ) ως βασικό διαγνωστικό µέσο της ΠΑΝ Dr. ΜΕΛΑΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ, PhD ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ - ΑΓΓΕΙΟΛΟΓΟΣ Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Στρατιωτικός Ιατρός

Διαβάστε περισσότερα

Β Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΤΤΙΚΟΝ, Αθήνα

Β Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΤΤΙΚΟΝ, Αθήνα Οι ανταγωνιστές του συστήματος ρενίνης-αγγειοτενσίνηςαλδοστερόνης βελτιώνουν τα επίπεδα του ενδοθηλιακού γλυκοκάλυκα και την αορτική σκληρία μετά από ένα έτος επιτυχούς αντιυπερτασικής αγωγής σε πρωτοδιαγνωσθέντες

Διαβάστε περισσότερα

Μακροαγγειακές επιπλοκές και παράγοντες κινδύνου. Συνύπαρξη και ο ρόλος τους στην αιτιοπαθογένεια και στη βαρύτητα του Διαβητικού Ποδιού.

Μακροαγγειακές επιπλοκές και παράγοντες κινδύνου. Συνύπαρξη και ο ρόλος τους στην αιτιοπαθογένεια και στη βαρύτητα του Διαβητικού Ποδιού. Μακροαγγειακές επιπλοκές και παράγοντες κινδύνου. Συνύπαρξη και ο ρόλος τους στην αιτιοπαθογένεια και στη βαρύτητα του Διαβητικού Ποδιού. Σκούτας Δ, Καραγιάννη Δ, Σέκερη Ζ, Σιώμος Κ,Κοντόπουλος Μ, Λαζαρίδου

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΚΟΡΙΝΘΟΥ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ

ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΚΟΡΙΝΘΟΥ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΚΟΡΙΝΘΟΥ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ CONFLICT OF INTEREST ΔΕΝ ΑΝΑΦΕΡΕΤΑΙ ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ Να καταγράψει τον επιπολασμό του καρδιαγγειακού κινδύνου σε υπερτασικούς ασθενείς υπό θεραπεία, που

Διαβάστε περισσότερα

Νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την θεραπεία της χοληστερόλης: Οριοθετήσεις και επισημάνσεις

Νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την θεραπεία της χοληστερόλης: Οριοθετήσεις και επισημάνσεις 267 ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ Νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την θεραπεία της χοληστερόλης: Οριοθετήσεις και επισημάνσεις Χ. Βέρρας 1, Α. Μελιδώνης 2 1 Τμήμα Γενικής Ιατρικής και 2 Α Παθολογική Κλινική &

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΣΤΡΟΦΗ ΒΛΑΒΩΝ ΟΡΓΑΝΩΝ ΣΤΟΧΩΝ

ΥΠΟΣΤΡΟΦΗ ΒΛΑΒΩΝ ΟΡΓΑΝΩΝ ΣΤΟΧΩΝ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Α' ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΚΑΙ ΟΜΩΝΥΜΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΤΟΥΣΟΥΛΗΣ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΥΠΟΣΤΡΟΦΗ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΑΝΙΔΙΠΙΝΗ: ΕΝΑ ΠΡΩΤΟΤΥΠΟ ΑΝΤΙΥΠΕΡΤΑΣΙΚΟ ΦΑΡΜΑΚΟ ΜΩΥΣΗΣ ΕΛΙΣΑΦ, ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ

Η ΜΑΝΙΔΙΠΙΝΗ: ΕΝΑ ΠΡΩΤΟΤΥΠΟ ΑΝΤΙΥΠΕΡΤΑΣΙΚΟ ΦΑΡΜΑΚΟ ΜΩΥΣΗΣ ΕΛΙΣΑΦ, ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ Η ΜΑΝΙΔΙΠΙΝΗ: ΕΝΑ ΠΡΩΤΟΤΥΠΟ ΑΝΤΙΥΠΕΡΤΑΣΙΚΟ ΦΑΡΜΑΚΟ ΜΩΥΣΗΣ ΕΛΙΣΑΦ, ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΜΑΝΙΔΙΠΙΝΗ Αποκλείει τους L-type διαύλους Ca 2+, αλλά επίσης και τους T-type

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικό Σύνδροµο (NCEP) -2ος ορισµός

Μεταβολικό Σύνδροµο (NCEP) -2ος ορισµός Μεταβολικό Σύνδροµο (NCEP) -2ος ορισµός Expert Panel on Detection, Evaluation, and Treatment of High Blood Cholesterol in Adults. JAMA. 21;285:2486-2497. 2497. Σ ή Σάκχαρο >11 >11 mg% Τριγλυκερίδια >15

Διαβάστε περισσότερα

CHADS&ή CHADSVASc στην προληψη θροµβοεµβολικων επεισοδιων σε ασθενεις µε κολπικη µαρµαρυγη;

CHADS&ή CHADSVASc στην προληψη θροµβοεµβολικων επεισοδιων σε ασθενεις µε κολπικη µαρµαρυγη; CHADS&ή CHADSVASc στην προληψη θροµβοεµβολικων επεισοδιων σε ασθενεις µε κολπικη µαρµαρυγη; Α.Μπουγας, Β.Τερπος, Δ.Γκολιδακης, Χ.Παπαδοπουλος, Χ.Κυρπιζιδης, ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΓΙΟΣ ΠΑΥΛΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση ερευνητικού έργου

Παρουσίαση ερευνητικού έργου Παρουσίαση ερευνητικού έργου Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Ιωαννίνων B Καρδιολογική Κλινική Study of peripheral circulation in patients with Heart Failure 11/2/2016 Μπεχλιούλης Άρης, MD, PhD Kαρδιολόγος, Επιστημονικός

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΤΙΜΕΣ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΑΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΝΟΣΟ

ΟΙ ΤΙΜΕΣ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΑΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΝΟΣΟ ΟΙ ΤΙΜΕΣ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΑΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΝΟΣΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ, ΣΚΟΠΟΣ Η αρτηριακή υπέρταση αποτελεί ένα γνωστό παράγοντα κινδύνου για στεφανιαία νόσο. Η αποδεκτή τιμή της αρτηριακής

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλίες σε ελληνικά και διεθνή συνέδρια-επιστημονικές συναντήσεις. συνάντηση

Ομιλίες σε ελληνικά και διεθνή συνέδρια-επιστημονικές συναντήσεις. συνάντηση Ομιλίες σε ελληνικά και διεθνή συνέδρια-επιστημονικές συναντήσεις Τίτλος Reverse white coat effect Clinic and ambulatory blood pressure in acute stroke Αρτηριακή υπέρταση και νόσος των καρωτίδων Κλινική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΩΝ ΜΑΚΡΟΘΡΕΠΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΑΤΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΣΕ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗ

ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΩΝ ΜΑΚΡΟΘΡΕΠΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΑΤΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΣΕ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΩΝ ΜΑΚΡΟΘΡΕΠΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΑΤΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΣΕ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗ ΠΗΝΕΛΟΠΗ ΔΟΥΒΟΓΙΑΝΝΗ Κ Λ Ι Ν Ι Κ Η Δ Ι Α Ι Τ Ο Λ Ο Γ Ο Σ - Δ Ι ΑΤ Ρ Ο Φ Ο Λ Ο Γ Ο Σ M S C, R D Περίληψη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ: FRAMINGHAM RISK SCORE vs ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΥ ΣΥΝΔΡΟΜΟΥ

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ: FRAMINGHAM RISK SCORE vs ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΥ ΣΥΝΔΡΟΜΟΥ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ: FRAMINGHAM RISK SCORE vs Π. Τσατραφύλλιας, Δ. Θεοδωράκης, Ευδοξία Μπουτμπάρα, Δήμητρα Κεσίδου, Θ. Γεωργιάδης, Σ. Παραστατίδης, Γεωργία Θεοδωροπούλου,

Διαβάστε περισσότερα

EΠΙΠΟΛΑΣΜΟΣ (NHANES ): Ο επιπολασμός της προϋπέρτασης ήταν 31% στο γενικό πληθυσμό των Αμερικανών ενηλίκων και ήταν συχνότερη στους άνδρες.

EΠΙΠΟΛΑΣΜΟΣ (NHANES ): Ο επιπολασμός της προϋπέρτασης ήταν 31% στο γενικό πληθυσμό των Αμερικανών ενηλίκων και ήταν συχνότερη στους άνδρες. Η JNC-7 εισήγαγε τον όρο «προϋπέρταση» προσδιορίζοντας άτομα των οποίων τα επίπεδα συστολικής και διαστολικής αρτηριακής πίεσης (ΑΠ) κυμαίνονται μεταξύ 120 έως 139mmHg και 80 έως 89mmHg αντίστοιχα. Chobanian

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Α ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΚΑΙ ΟΜΩΝΥΜΟ ΑΙΜΟΔΥΝΑΜΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΓΝΑ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ, ΑΘΗΝΑ Ο ρόλος του Β-νατριουρητικού πεπτιδίου στην πρόβλεψη της επαγόµενης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ. Τι ονοµάζουµε βλάβη οργάνων - στόχων: Σε ποια όργανα µπορούµε να την αξιολογήσουµε και πως:

ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ. Τι ονοµάζουµε βλάβη οργάνων - στόχων: Σε ποια όργανα µπορούµε να την αξιολογήσουµε και πως: Τι ονοµάζουµε βλάβη οργάνων - στόχων: Σε ποια όργανα µπορούµε να την αξιολογήσουµε και πως: Πως επηρεάζει τη διάγνωση αξιολόγηση της υπέρτασης: Πως επηρεάζει την θεραπεία της υπέρτασης: Χρήση στην καθηµερινή

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΛΕΙΠΟΜΕΝΟΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΣ ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ. ΚΑΜΠΟΥΡΙΔΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ MD, MSc, PhD ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ Α ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ Γ.Ν.

ΥΠΟΛΕΙΠΟΜΕΝΟΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΣ ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ. ΚΑΜΠΟΥΡΙΔΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ MD, MSc, PhD ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ Α ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ Γ.Ν. ΥΠΟΛΕΙΠΟΜΕΝΟΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΣ ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ ΚΑΜΠΟΥΡΙΔΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ MD, MSc, PhD ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ Α ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ Γ.Ν.ΚΑΒΑΛΑΣ ΣΥΓΚΡΟΥΣΗ ΣΥΜΦΕΡΟΝΤΩΝ Ο ομιλητής έχει συμμετάσχει σε ερευνητικά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Αθήνα 8 Μαρτίου 2011 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Ένας στους δυο θανάτους, ασθενών με Χρόνια Νεφρική Νόσο, οφείλεται σε καρδιαγγειακό επεισόδιο και όχι στη νόσο αυτή καθ αυτή!!! Αυτό ανέφερε

Διαβάστε περισσότερα

Υπέρταση και όργανα-στόχος. Οι βλάβες, η διάγνωση, η θεραπεία: «ΑΡΤΗΡΙΕΣ»

Υπέρταση και όργανα-στόχος. Οι βλάβες, η διάγνωση, η θεραπεία: «ΑΡΤΗΡΙΕΣ» Υπέρταση και όργανα-στόχος. Οι βλάβες, η διάγνωση, η θεραπεία: «ΑΡΤΗΡΙΕΣ» Α. Πρωτογέρου Παθολόγος, Επιστημονικός Συνεργάτης Κέντρου Υπέρτασης, Γ Πανεπιστημιακής Παθολογικής Κλινικής Ancient era Όργανα

Διαβάστε περισσότερα

1 Γενική περίληψη της επιστημονικής αξιολόγησης της PRAC

1 Γενική περίληψη της επιστημονικής αξιολόγησης της PRAC Παράρτημα I Επιστημονικά πορίσματα, λόγοι για την τροποποίηση των όρων των αδειών κυκλοφορίας και λεπτομερής αιτιολόγηση σχετικά με τους επιστημονικούς λόγους απόκλισης από τη σύσταση της PRAC 1 Επιστημονικά

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΥΠΕΡΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ

ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΥΠΕΡΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΥΠΕΡΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ Β. ΚΩΤΣΗΣ MD, Ph.D, FESH ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΓΙΑΣ ΑΠΘ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΙΑΤΡΕΙΟΥ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ-24ΩΡΗΣ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ, Hypertension Excellence Centre of the European

Διαβάστε περισσότερα

Ι. Παπαδόπουλος Παθολόγος Συνεργάτης Διαβητολογικού Ιατρείου Κωνσταντοπούλειο Νοσοκομείο Ν. Ιωνίας

Ι. Παπαδόπουλος Παθολόγος Συνεργάτης Διαβητολογικού Ιατρείου Κωνσταντοπούλειο Νοσοκομείο Ν. Ιωνίας Ι. Παπαδόπουλος Παθολόγος Συνεργάτης Διαβητολογικού Ιατρείου Κωνσταντοπούλειο Νοσοκομείο Ν. Ιωνίας 25.0 39.7 59% 10.4 19.7 88% 189 εκατομμύρια το 2003 324 εκατομ. Υπολογίζονται 2025 72% αύξηση 38.2 44.2

Διαβάστε περισσότερα

Υπολιπιδαιµική # αγωγή σε ασθενείς µε Χρόνια Νεφρική Νόσο;

Υπολιπιδαιµική # αγωγή σε ασθενείς µε Χρόνια Νεφρική Νόσο; Υπολιπιδαιµική # αγωγή σε ασθενείς µε Χρόνια Νεφρική Νόσο; Νικόλαος Παπάνας Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Εξωτερικό Διαβητολογικό Ιατρείο Εξωτερικό Ιατρείο Διαβητικού Ποδιού Β Παθολογική Κλινική ΔΠΘ *

Διαβάστε περισσότερα

Η ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ ΣΕ ΕΙ ΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ: ΥΠΕΡΛΙΠΙ ΑΙΜΙΑ

Η ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ ΣΕ ΕΙ ΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ: ΥΠΕΡΛΙΠΙ ΑΙΜΙΑ Η ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ ΣΕ ΕΙ ΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ: ΥΠΕΡΛΙΠΙ ΑΙΜΙΑ ΕΛΕΝΗ ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΙ Η ΕΠΙΜΕΛΗΤΡΙΑ Α Β ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ ΚΑΡ ΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΤΤΙΚΟΝ Θέµατα προς συζήτηση Επιδηµιολογικά

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΦΡΙΚΗ ΝΟΣΟΣ ΚΑΙ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ. ΥΓΙΗΣ ΤΡΟΠΟΣ ΖΩΗΣ ΓΙΑ ΥΓΙΕΙΣ ΝΕΦΡΟΥΣ

ΝΕΦΡΙΚΗ ΝΟΣΟΣ ΚΑΙ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ. ΥΓΙΗΣ ΤΡΟΠΟΣ ΖΩΗΣ ΓΙΑ ΥΓΙΕΙΣ ΝΕΦΡΟΥΣ ΝΕΦΡΙΚΗ ΝΟΣΟΣ ΚΑΙ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ. ΥΓΙΗΣ ΤΡΟΠΟΣ ΖΩΗΣ ΓΙΑ ΥΓΙΕΙΣ ΝΕΦΡΟΥΣ Παγκόσμια Ημέρα Νεφρού Η Παγκόσμια Ημέρα Νεφρού εορτάζεται από το 2006 κάθε χρόνο τη δεύτερη Πέμπτη του Μαρτίου στοχεύοντας στην κινητοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της Αλδοστερόνης στην Αρτηριακή Υπέρταση. Γκαλιαγκούση Ευγενία Παθολόγος Β ΠΠ Κλινική ΑΠΘ Iπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης

Ο ρόλος της Αλδοστερόνης στην Αρτηριακή Υπέρταση. Γκαλιαγκούση Ευγενία Παθολόγος Β ΠΠ Κλινική ΑΠΘ Iπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Ο ρόλος της Αλδοστερόνης στην Αρτηριακή Υπέρταση Γκαλιαγκούση Ευγενία Παθολόγος Β ΠΠ Κλινική ΑΠΘ Iπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Ευεργετικά ωφέλη της θεραπείας µε ανταγωνιστές της αλδοστερόνης 30%

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ. ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ. ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς Μεταβολικό Σύνδρομο Γλυκόζης νηστείας 110mg/dl Σπλαχνική παχυσαρκία [>102cm (m) >88cm (f)] TG 150mg/dl αρτηριακή

Διαβάστε περισσότερα

Προδιαβήτης και µεταβολικό σύνδροµο

Προδιαβήτης και µεταβολικό σύνδροµο Προδιαβήτης και µεταβολικό σύνδροµο ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΕΣ Ι. Ιωαννίδης Παθολόγος Υπεύθυνος ιαβητολογικού Ιατρείου και Ιατρείου Παχυσαρκίας Κωνσταντοπούλειο Συγκρότηµα Γ.Ν.Ν.Ιωνίας«Αγία Όλγα» Προδιαβήτης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΘΗΝΑ,, Μαρτίου Νεφρός : Αίτιο και στόχος της Υπέρτασης. Ζεµπεκάκης Παντελής. Αν. Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ. Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ.

ΑΘΗΝΑ,, Μαρτίου Νεφρός : Αίτιο και στόχος της Υπέρτασης. Ζεµπεκάκης Παντελής. Αν. Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ. Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ. 13 ο Πανελλήνιο Συνέδριο της Ελληνικής Εταιρίας Υπέρτασης ΑΘΗΝΑ,, 8-108 Μαρτίου 2012 Νεφρός : Αίτιο και στόχος της Υπέρτασης Ζεµπεκάκης Παντελής Αν. Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ Θεσσαλονίκη

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΤΙΠΑΡΑΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗ ΑΛΑΤΙΟΥ

Η ΑΝΤΙΠΑΡΑΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗ ΑΛΑΤΙΟΥ Η ΑΝΤΙΠΑΡΑΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗ ΑΛΑΤΙΟΥ ΧΡΗΣΤΟΣ Ν. ΠΑΝΑΓΟΥΛΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΣ HYPERTENSION SPECIALIST ESH ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΙΑΤΡΕΙΟ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ ΚΑΙ ΛΙΠΙΔΙΩΝ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Γ. ΓΕΝΝΗΜΑΤΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Αρτηριακή Υπέρταση Λειτουργικός έλεγχος βλαβών οργάνων στόχων. Σταμάτης Μακρυγιάννης, Καρδιολόγος Επιμελητής Α Καρδιολογικής Κλινικής ΔΘΚΑ «ΥΓΕΙΑ»

Αρτηριακή Υπέρταση Λειτουργικός έλεγχος βλαβών οργάνων στόχων. Σταμάτης Μακρυγιάννης, Καρδιολόγος Επιμελητής Α Καρδιολογικής Κλινικής ΔΘΚΑ «ΥΓΕΙΑ» Αρτηριακή Υπέρταση Λειτουργικός έλεγχος βλαβών οργάνων στόχων Σταμάτης Μακρυγιάννης, Καρδιολόγος Επιμελητής Α Καρδιολογικής Κλινικής ΔΘΚΑ «ΥΓΕΙΑ» Τίτλος της εφημαρίδας St. Louis Post-Dispatch, 13 Απριλίου

Διαβάστε περισσότερα

ΟΞΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΗ ΒΛΑΒΗ ΜΕΤΑ απο ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΕΝΗ ΕΠΕΜΒΑΣΗ ΚΑΡΔΙΑΣ ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟΥΣ ΚΑΙ ΜΗ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ

ΟΞΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΗ ΒΛΑΒΗ ΜΕΤΑ απο ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΕΝΗ ΕΠΕΜΒΑΣΗ ΚΑΡΔΙΑΣ ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟΥΣ ΚΑΙ ΜΗ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΟΞΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΗ ΒΛΑΒΗ ΜΕΤΑ απο ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΕΝΗ ΕΠΕΜΒΑΣΗ ΚΑΡΔΙΑΣ ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟΥΣ ΚΑΙ ΜΗ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ Μ. Μοσχοπούλου1, Φ. Αμπατζίδου1, Χ. Λουτράδης3, Α. Μπούτου2, Χ. Κουτσογιαννίδης1, Κ. Κώτσα4, Κ.

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Σακχαρώδης Διαβήτης Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Number of people with diabetes by IDF Region, 2013 IDF Diabetes Atlas.

Διαβάστε περισσότερα

Circulation. 2014;129:e28-e292

Circulation. 2014;129:e28-e292 Σε ασθενείς µε νεφρική δυσλειτουργία Σταµάτης Σ. Μακρυγιάννης, Καρδιολόγος Σε ασθενείς µε νεφρική δυσλειτουργία 30-40% 13% πληθυσµού παρουσιάζουν νεφρική δυσλειτουργία (AHA για τις ΗΠΑ) 6% για τις ηλικίες

Διαβάστε περισσότερα

Διαδερμική επεμβατική αντιμετώπιση ασθενών της τέταρτης ηλικίας

Διαδερμική επεμβατική αντιμετώπιση ασθενών της τέταρτης ηλικίας Διαδερμική επεμβατική αντιμετώπιση ασθενών της τέταρτης ηλικίας Ν. Τσιγαρίδας, Α. Ράμμος, Β. Μελαδίνης, Κ. Σταμάτης, Β. Τελάκη, Κ.Σιόγκας Γενικό Κρατικό Νοσοκομείο Χατζηκώστα, Καρδιολογική Κλινική, Ιωάννινα

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΕΡΤΑΣΙΚΟΣ 69 ΕΤΩΝ ΜΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΗ ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΟΡΤΟΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΠΑΡΑΚΑΜΨΗ

ΥΠΕΡΤΑΣΙΚΟΣ 69 ΕΤΩΝ ΜΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΗ ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΟΡΤΟΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΠΑΡΑΚΑΜΨΗ 37 ο Πανελλήνιο Καρδιολογικό Συνέδριο ΑΘΗΝΑ 2016 ΥΠΕΡΤΑΣΙΚΟΣ 69 ΕΤΩΝ ΜΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΗ ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΟΡΤΟΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΠΑΡΑΚΑΜΨΗ ΑΝΔΡΙΚΟΥ ΕΙΡΗΝΗ Καρδιολόγος Μονάδα Υπέρτασης Α Πανεπιστηµιακή Καρδιολογική Κλινική,

Διαβάστε περισσότερα

Η Αξία της Αυτομέτρησης στο Σακχαρώδη Διαβήτη

Η Αξία της Αυτομέτρησης στο Σακχαρώδη Διαβήτη Η Αξία της Αυτομέτρησης στο Σακχαρώδη Διαβήτη Τι είναι η αυτομέτρηση; Η αυτομέτρηση είναι: Ο προσδιορισμός του σακχάρου σύμφωνα όμως με τις οδηγίες και τις κατευθύνσεις των επαγγελματιών υγείας Η αυτομέτρηση

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ: ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗΝ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΑΠΌ ΑΛΛΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ

Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ: ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗΝ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΑΠΌ ΑΛΛΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ: ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗΝ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΑΠΌ ΑΛΛΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ Καρδιολογικό τμήμα, Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Ψυχιατρική Κλινική Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

Διερεύνηση στεφανιαίας νόσου σε ασυµπτωµατικό διαβητικό ασθενή

Διερεύνηση στεφανιαίας νόσου σε ασυµπτωµατικό διαβητικό ασθενή Διερεύνηση στεφανιαίας νόσου σε ασυµπτωµατικό διαβητικό ασθενή Κωνσταντίνος Αζναουρίδης Επιµελητής Καρδιολογίας 1 η Πανεπιστηµιακή Καρδιολογική Κλινική Ιπποκράτειο Γ.Ν.Α. 37 ο Πανελλήνιο Καρδιολογικό Συνέδριο

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ Μοντέλα πρόγνωσης του Σακχαρώδη Διαβήτη Ηλιάδης Φώτης Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ IDF Diabetes Atlas 5th Edition 2012 Update 3.8 million men and women worldwide

Διαβάστε περισσότερα

Αναθεωρημένες Ελληνικές κατευθυντήριες οδηγίες για τη θεραπευτική αντιμετώπιση της δυσλιπιδαιμίας

Αναθεωρημένες Ελληνικές κατευθυντήριες οδηγίες για τη θεραπευτική αντιμετώπιση της δυσλιπιδαιμίας Αναθεωρημένες Ελληνικές κατευθυντήριες οδηγίες για τη θεραπευτική αντιμετώπιση της δυσλιπιδαιμίας Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης: Highlights 2015

Σακχαρώδης Διαβήτης: Highlights 2015 Σακχαρώδης Διαβήτης: Highlights 2015 Δρ. Αλέξανδρος Καμαράτος, Παθολόγος-Διαβητολόγος Διευθυντής, Α Παθολογική Κλινική, Διαβητολογικό Κέντρο Ιατρείο Διαβητικού ποδιού «ΤΖΑΝΕΙΟ» Γενικό Νοσοκομείο Πειραιά

Διαβάστε περισσότερα