Ο Ρόλος της ιαδραστικότητας στη ιαµόρφωση της Άτυπης Εκπαιδευτικής Εµπειρίας

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ο Ρόλος της ιαδραστικότητας στη ιαµόρφωση της Άτυπης Εκπαιδευτικής Εµπειρίας"

Transcript

1 Ο Ρόλος της ιαδραστικότητας στη ιαµόρφωση της Άτυπης Εκπαιδευτικής Εµπειρίας. ΜΑΡΙΑ ΡΟΥΣΣΟΥ 1 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Μέσα σε λίγα µόνο χρόνια από την εµφάνιση των πρώτων εφαρµογών τους, οι νέες τεχνολογίες έχουν κερδίσει σηµαντική θέση ανάµεσα στα εργαλεία που χρησιµοποιούνται για την εκπαίδευση του κοινού, αλλά και για την ερµηνεία και την έρευνα εκπαιδευτικών και πολιτιστικών θεµάτων από τους ειδικούς. Παράλληλα, η διαρκής αύξηση της δυνατότητας επεξεργασίας των Η/Υ, η ανάπτυξη «φιλικών» µορφών επικοινωνίας ανθρώπου µηχανής, ακόµα και τα εντυπωσιακά τεχνικά επιτεύγµατα των βιντεοπαιχνιδιών, σε συνδυασµό µε την ελευθερία καθορισµού της εµπειρίας από τον παίκτη, στα οποία έχουν συνηθίσει οι σηµερινοί νεαροί κυρίως χρήστες, διευκόλυναν την ευρύτατη αποδοχή της «διαδραστικότητας» ως κυρίαρχου στοιχείου των τεχνολογικών εφαρµογών. Τα µουσεία καλούνται σήµερα να ανταποκριθούν στη δυναµική που δηµιουργείται εισάγοντας, πέρα από τα συµβατικά πλέον οπτικοακουστικά και πολυµεσικά συστήµατα, εντυπωσιακά διαδραστικά εκθέµατα, προκειµένου να προσελκύσουν ένα ευρύτερο κοινό και να προσφέρουν πολύπλευρες και ουσιαστικές εκπαιδευτικές εµπειρίες. Ωστόσο, η ένταξη της διαδραστικής τεχνολογίας σε χώρους "άτυπης" εκπαίδευσης προβληµατίζει το µουσείο και γεννά εύλογα ερωτήµατα για το πώς διαχωρίζουµε την εκπαιδευτική δυνατότητα από την απλή ψυχαγωγία και σε ποιο βαθµό µπορούµε να επιτύχουµε την οµαλή σύζευξη τεχνολογίας, εκπαίδευσης και αναψυχής, ώστε το µουσείο, µε την ενεργό συµµετοχή του επισκέπτη, να µπορεί να εκπληρώσει τους στόχους του. Το άρθρο αυτό στοχεύει στη διερεύνηση του ρόλου της διαδραστικότητας στη διαµόρφωση εκπαιδευτικών εµπειριών στο µουσείο. Λέξεις - Κλειδιά: ιαδραστικότητα, εκπαιδευτική τεχνολογία, περιβάλλοντα άτυπης εκπαίδευσης, βιωµατική εκπαιδευτική εµπειρία. 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Τα µουσεία αποτελούν δίχως αµφιβολία περιβάλλοντα µάθησης τα οποία συγκρινόµενα µε τις παραδοσιακές µορφές εκπαίδευσης και µάθησης, παρουσιάζουν αρκετές ιδιαιτερότητες. Σε αντίθεση µε τους χώρους τυπικής εκπαίδευσης, όπως είναι το σχολείο, όπου η εκπαιδευτική εµπειρία είναι δοµηµένη και παρουσιάζεται σε µια βασικά οµοιογενή οµάδα µε σαφώς προσδιορισµένους στόχους, οι εκπαιδευτικές εµπειρίες που προσφέρει ένα µουσείο είναι στην ουσία τους δύσκολο να αποτιµηθούν, εφ όσον απευθύνονται σε ένα ετερογενές κοινό µε στόχους που πολλές φορές δεν έχουν οριστεί και οι οποίοι συχνά στερούνται σαφήνειας. Από την άλλη, οι χώροι άτυπης εκπαίδευσης πλεονεκτούν στο ότι έχουν τη δυνατότητα να προσφέρουν ένα πιο εξατοµικευµένο περιβάλλον µάθησης, που βασίζεται στις κονστρουκτιβιστικές (constructivist) απόψεις και στην ιδέα της ελεύθερης επιλογής (free-choice) και το οποίο δεν περιορίζεται από τις, ως επί το πλείστον, άκαµπτες δοµές της τυπικής εκπαίδευσης. Τα δεδοµένα αυτά εισάγουν µια σειρά από προκλήσεις για το µουσείο, το οποίο καλείται να αναλάβει πλέον ένα νέο ρόλο µέσα στην κοινωνία, ρόλο που το καθιστά ταυτόχρονα σηµαντικό εκπαιδευτικό προποµπό, έστω και αν σε κάποιες περιπτώσεις αυτός δεν είναι ο πρωταρχικός του στόχος. 1 Ερευνήτρια, University College London, Λονδίνο, Μ. Βρετανία,

2 Σηµαντική πάντως διευκόλυνση στον προσδιορισµό της εκπαιδευτικής πολιτικής του µουσείου παρέχει η έρευνα κοινού, µια αρκετά διαδεδοµένη πλέον πρακτική (Μουσούρη, 1999). Υπάρχουν αρκετές µελέτες και πλήθος βιβλιογραφίας που µας διαφωτίζουν για το τι βλέπει, τι κάνει, τι συζητά και τι θυµάται το κοινό κατά ή µετά την επίσκεψή του στο µουσείο. Οι περισσότερες έρευνες µε θέµα το κοινό σε µουσεία έχουν δείξει τη σηµασία της δραστηριότητας και της ενεργού συµµετοχής των επισκεπτών σε σχέση µε το τι τελικά αυτοί αποκοµίζουν από την επίσκεψή τους στο µουσείο (Falk & Dierking, 2000), µε αποτέλεσµα πολλά µουσεία να δοµούν τα εκπαιδευτικά τους προγράµµατα αλλά και τα εκθέµατα τους µε βάση αυτήν την αρχή. Οι νέες τεχνολογίες, µε την ευρύτερη έννοια, µπορούν να υποστηρίξουν αυτή τη διαδικασία της συµµετοχής. Τα τελευταία χρόνια, πέρα από τις γνωστές τους πρακτικές εφαρµογές, οι νέες τεχνολογίες έχουν κερδίσει και σηµαντική θέση τόσο ανάµεσα στα εργαλεία που χρησιµοποιούν τα µουσεία για την εκπαίδευση του κοινού, όσο και στις πιο εσωτερικές διαδικασίες οργανωτικής φύσεως, όπως είναι η καταγραφή των συλλογών και η έρευνα εκπαιδευτικών και πολιτιστικών θεµάτων από τους επιµελητές (Hemmings et al., 1997). Επιπλέον, έχουν, σε αρκετές περιπτώσεις, επαναπροσδιορίσει και υποστηρίξει την έννοια της µουσειακής εµπειρίας µε τη µορφή της βιωµατικής και συµµετοχικής προσέγγισης των εκθεµάτων από το κοινό ή, αλλιώς, της αλληλεπίδρασης του κοινού µε τα εκθέµατα. Στο άρθρο αυτό επιχειρούµε την εξέταση αυτής της σχέσης αλληλεπίδρασης που ονοµάζουµε «διαδραστικότητα», αρχικώς µε τον ορισµό της έννοιας και στη συνέχεια µε την παρουσίαση σχετικών παραδειγµάτων, τη συσχέτισή της µε τη µάθηση και την αναφορά στους προβληµατισµούς που προκύπτουν από την ένταξη της διαδραστικής τεχνολογίας σε περιβάλλοντα «άτυπης» εκπαίδευσης. 2. ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΙΑ ΡΑΣΤΙΚΟΤΗΤΑ Η λέξη «διαδραστικό» έχει προστεθεί στο λεξιλόγιο των µουσείων και είναι βέβαιο ότι προσελκύει το ενδιαφέρον του κοινού. Παράλληλα, την ευρύτατη αποδοχή της διαδραστικότητας ως κυρίαρχου στοιχείου των εφαρµογών πολιτισµικής πληροφορικής διευκολύνουν η διαρκής αύξηση της δυνατότητας επεξεργασίας των Η/Υ, η ανάπτυξη «φιλικών» µορφών επικοινωνίας ανθρώπου µηχανής, καθώς επίσης και τα εντυπωσιακά τεχνικά επιτεύγµατα των βιντεοπαιχνιδιών µε τα οποία είναι εξοικειωµένοι οι σηµερινοί νεαροί κυρίως χρήστες. Τα µουσεία καλούνται σήµερα να ανταποκριθούν στη δυναµική που δηµιουργείται προκειµένου να προσελκύσουν ένα ευρύτερο κοινό και να προσφέρουν πολύπλευρες και ουσιαστικές εκπαιδευτικές εµπειρίες. Κάτω λοιπόν από αυτό το πρίσµα, τα µουσεία εισάγουν πλέον στους εκθεσιακούς τους χώρους πέρα από τα συµβατικά οπτικοακουστικά και πολυµεσικά συστήµατα και εντυπωσιακά διαδραστικά µέσα (interactive media). Τι σηµαίνει όµως «διαδραστικότητα»; Πρόκειται για έναν όρο ασαφή και πολυχρησιµοποιηµένο αλλά ταυτόχρονα πολυδιάστατο, όπως αποδεικνύεται από την πληθώρα των διαφορετικών ορισµών που δίνονται από τους µελετητές. Η γενική εκδοχή θέλει τη διαδραστικότητα να αποτελεί την «αµοιβαία ανταλλαγή» δράσης µεταξύ ανθρώπων ή µεταξύ ανθρώπων και άψυχων αντικειµένων ή καταστάσεων (Roussou, 2004b). Μια τεχνική εκδοχή ορίζει τη διαδραστικότητα ως τη λειτουργία εισαγωγής δεδοµένων από τον χρήστη προς τον ηλεκτρονικό υπολογιστή καθώς και το είδος της ανταπόκρισης του συστήµατος προς την ενέργεια αυτή (Sims, 1997). Ο Steuer προχωρά ακόµη περισσότερο ορίζοντας τη διαδραστικότητα ως το βαθµό µε τον οποίο οι χρήστες ενός µέσου µπορούν να επηρεάσουν τη µορφή ή το περιεχόµενο του «διαµεσολαβηµένου» περιβάλλοντος (Steuer, 1992). Ωστόσο, ο

3 ορισµός αυτός δεν εµπεριέχει καµία µορφή «έξυπνης» ανταπόκρισης από το σύστηµα. Με αυτή τη λογική, µια διαδραστική ενέργεια θα µπορούσε να είναι κάλλιστα µια µονοµερής κίνηση όπως, για παράδειγµα, το να πατήσει ο χρήστης ένα κουµπί για να σταµατήσει τη λειτουργία του συστήµατος. Σύµφωνα µε τον ορισµό, η πράξη αυτή είναι µια διαδραστική πράξη, εφ όσον επηρεάζει, και µάλιστα δραστικά, το περιβάλλον (µε το να σταµατά τη λειτουργία ενός συστήµατος). εν αποτελεί όµως στην προκειµένη περίπτωση το είδος της διαδραστικότητας που µας ενδιαφέρει, αφού αγνοεί τις πολυδιάστατες πτυχές της σχέσης του χρήστη - επισκέπτη µε το ιδιαίτερο περιβάλλον του µουσείου. Σε µια πιο κυνική εκδοχή, που ίσως να µη διαφέρει και πολύ από το τι συµβαίνει στην πράξη, η Murray θεωρεί ότι ο όρος διαδραστικότητα έχει καταλήξει να χρησιµοποιείται σε κάθε περίπτωση απλής κίνησης του ποντικιού από τον χρήστη ή για κάθε πάτηµα ενός κουµπιού (Murray, 1997). Ο Talin γίνεται πιο συγκεκριµένος κάνοντας τη διάκριση ανάµεσα σε ένα ψηφιακό διαδραστικό περιβάλλον και ένα πιο συµβατικό αναλογικό και άρα πιο παθητικό περιβάλλον, όπως είναι η προβολή βίντεο. Κατά τον Talin, το ψηφιακό περιβάλλον είναι διαδραστικό όταν προσαρµόζεται περισσότερο στις ενέργειες του χρήστη του και του επιτρέπει διευρυµένα επίπεδα ελευθερίας και µεγαλύτερο έλεγχο σε παράγοντες όπως είναι ο χρόνος, ο χώρος ή η πλοκή µιας εµπειρίας (Talin, 1998). Εικόνα 1. Μαθητές αλληλεπιδρούν µε το ψηφιακό περιεχόµενο σε κιόσκι του εκθεσιακού χώρου του Cité des Sciences, Γαλλία. Φωτ. Μ. Ρούσσου. Σε µια πιο µουσειολογική προσέγγιση στην οποία δίνεται έµφαση στην κοινωνιολογική και συναισθηµατική διάσταση, η διαδραστική εµπειρία ορίζεται γενικότερα ως η εµπειρία κατά την οποία ο επισκέπτης συµµετέχει ενεργά µε φυσικό, συναισθηµατικό, νοητικό και κοινωνικό τρόπο (Adams & Moussouri, 2002). Θα µπορούσαµε να ισχυριστούµε βεβαίως ότι αυτό ισχύει και για πολλές περιπτώσεις εκθεµάτων που δε χρησιµοποιούν τεχνολογία, όπως είναι τα βιωµατικά εκθέµατα στα παιδικά µουσεία ή τα κέντρα επιστηµών, που βασίζονται στη δηµιουργία µιας σχέσης συµµετοχής και παιχνιδιού για να επιτύχουν την εµβύθιση του επισκέπτη και την κατανόηση πιο δύσκολων ή αφηρηµένων εννοιών. Η Ryan ουσιαστικά ενισχύει αυτήν την άποψη θεωρώντας ότι το διαδραστικό µέσο ξεδιπλώνεται στον χρήστη του, αφού αυτός έχει επενδύσει νοητικά και συναισθηµατικά στην αλληλεπίδρασή του µε αυτό (Ryan, 2001).

4 Στην ανάλυση που επιχειρείται εδώ µας ενδιαφέρει η διαδραστικότητα που περιλαµβάνει όλες τις παραπάνω πτυχές. Από το πλήθος των στοιχείων θα ξεχωρίσουµε τα πιο σηµαντικά. Κατ αρχάς µας ενδιαφέρει η αλληλεπίδραση µεταξύ του επισκέπτη και του τεχνολογικού συστήµατος ενός εκθέµατος, κυρίως ως προς τον τρόπο που αντιλαµβάνεται ο χρήστης την «απάντηση» του συστήµατος. Αυτό προϋποθέτει ότι η κάθε δράση ενέχει πρόθεση και κριτική σκέψη και δεν αφορά απλά στο πάτηµα ενός κουµπιού, αλλά στη δυνατότητα ελέγχου ενός συστήµατος ή ενός περιβάλλοντος και, τελικά, στην ελευθερία καθορισµού της εµπειρίας από τον επισκέπτη. Εικόνα 2. Ολοένα και περισσότερα µουσεία αναπτύσσουν διαδραστικές εκπαιδευτικές δραστηριότητες για τους επισκέπτες τους στο ιαδίκτυο. Εδώ µία από τις σελίδες του Walker Art Center Σε σχέση µε τη µάθηση, ο πυρήνας της διαδραστικής σχέσης που θέλουµε να εξετάσουµε αφορά στο βαθµό που µπορεί η διαδραστικότητα να προκαλέσει την εσωτερική διεργασία της επεξεργασίας, κατανόησης, ανάκλησης και επικύρωσης µιας ενέργειας, µε άλλα λόγια την ενεργοποίηση των εσωτερικών, πνευµατικών και νοητικών αντανακλαστικών των επισκεπτών. Άλλωστε πολλοί ερευνητές από το χώρο της εκπαίδευσης συµφωνούν στο ότι η διαδραστικότητα αποτελεί απαραίτητο στοιχείο της µαθησιακής διαδικασίας και θεµελιώδη µηχανισµό για την απόκτηση γνώσης και ανάπτυξης των νοητικών και φυσιολογικών δεξιοτήτων του ατόµου (Sims, 1997). Το ζητούµενο είναι να εξετάσουµε κατά πόσο αυτό ισχύει και µε τις περιπτώσεις διαδραστικών εκθεµάτων που βασίζονται κατά κύριο λόγο στη χρήση τεχνολογίας µε την οποία έρχεται σε επαφή ο επισκέπτης. 3. ΙΑ ΡΑΣΤΙΚΑ ΕΚΘΕΜΑΤΑ ΣΕ ΜΟΥΣΕΙΑ Πώς όµως το µουσείο υλοποιεί και αξιοποιεί τη διαδραστικότητα; Υπάρχουν ολοένα και περισσότερα παραδείγµατα εκθεµάτων σε µουσεία σε όλον τον κόσµο που έχουν σχεδιαστεί για να προ(σ)καλούν τον επισκέπτη να συµµετέχει µε όλες του τις αισθήσεις και αποσκοπούν στο να παροτρύνουν τον πειραµατισµό, την κατασκευή,

5 την εξερεύνηση, τη φαντασία, την περιέργεια, την κριτική σκέψη. Κιόσκια και σταθµοί πληροφορίας (Εικόνα 1), οθόνες αφής µε εφαρµογές πολυµέσων, πρωτότυπες θεµατικές εγκαταστάσεις, φορητά βοηθήµατα παλάµης, ροµποτικά βοηθήµατα για αλληλεπίδραση µε συνθετικούς χαρακτήρες, διαδικτυακοί τόποι που εφαρµόζουν µεθόδους «εξατοµικευµένης» επίσκεψης (Εικόνα 2), αλλά και εξελιγµένα εικονικά περιβάλλοντα εµβύθισης είναι µερικά από τα είδη των διαδραστικών εκθεµάτων που βρίσκει κανείς στα µουσεία σήµερα. Σε πολλές περιπτώσεις, τα πιο εξελιγµένα από αυτά τα εκθέµατα είναι αποτέλεσµα συνεργασιών µε ερευνητικά προγράµµατα και επιστηµονικούς φορείς, που όµως είχαν ως κύριο στόχο την περαιτέρω ανάπτυξη της τεχνολογίας και όχι τις προτεραιότητες του µουσείου (Οικονόµου, 2004). Σε άλλες, µεµονωµένες περιπτώσεις προέρχονται ως ιδέες από το ίδιο το µουσείο και αναπτύσσονται ύστερα από διεξοδική µελέτη, µε γνώµονα όµως το πλαίσιο και τους στόχους του φορέα. υστυχώς αυτές οι περιπτώσεις αποτελούν εξαιρέσεις και βασίζονται σε µεγάλο βαθµό στο µεράκι, τη γνώση ή την προηγµένη σκέψη λίγων ατόµων που καταφέρνουν, πολλές φορές µε προσωπική προσπάθεια, να κάνουν µια τοµή σε νοοτροπίες του παρελθόντος. Εικόνα 3. Το «διαλογικό» κιόσκι, µέρος του εκθέµατος Strangely Familiar: Design and Everyday Life του Walker Art Center. Walker Art Center Ένα παράδειγµα µιας ιδανικής περίπτωσης ανάπτυξης ενός διαδραστικού εκθέµατος είναι το «ιαλογικό Τραπέζι» του Walker Art Center (Εικόνα 3). Ο στόχος ήταν ξεκάθαρος από την αρχή της ανάπτυξης του εκθέµατος και διττός. Οι υπεύθυνοι επιµελητές του έργου θέλησαν να δηµιουργήσουν ένα έκθεµα που να παρέχει πρόσβαση στο πλήθος των ψηφιοποιηµένων πληροφοριών για τις συλλογές του µουσείου και ταυτόχρονα να αποτελέσει ένα χώρο συγκέντρωσης, ανταλλαγής απόψεων και κοινωνικής επαφής. Ως εκ τούτου, έθεσαν από την αρχή τις προδιαγραφές τόσο στο θεωρητικό όσο και στο αισθητικό και τεχνικό κοµµάτι καθώς το όλο εγχείρηµα δεν ήθελαν να θυµίζει τους προσωπικούς ηλεκτρονικούς υπολογιστές αλλά ούτε και τα κοινά πλέον κιόσκια. Βασική προϋπόθεση της προτεινόµενης εγκατάστασης θα ήταν να «µαγνητίζει» τον επισκέπτη, να ενθαρρύνει το διάλογο µεταξύ οµάδων επισκεπτών και να µπορεί να προσαρµόζεται σε ποικιλία καταστάσεων και χώρων µέσα και έξω από το µουσείο. Όπως ένα κλασικό τραπέζι, το διαλογικό «τηλεµατικό» τραπέζι που τελικά σχεδιάστηκε, επιτυγχάνει να φέρει κοντά τους επισκέπτες σε µια κοινωνική µορφή αλληλεπίδρασης και να κεντρίσει την περιέργειά τους, όσον αφορά στην αλληλεπίδραση µε το περιεχόµενο των συλλογών του µουσείου τις οποίες και τους προσφέρει µε απλό αλλά ταυτόχρονα πρωτότυπο τρόπο. Στόχος, όµως, του άρθρου αυτού δεν είναι η εκτενής αναφορά σε συγκεκριµένα διαδραστικά εκθέµατα αλλά η διερεύνηση της σχέσης που αναπτύσσεται ανάµεσα στη διαδραστικότητα ως ιδιότητα των τεχνολογικών εκθεµάτων και στον εκπαιδευτικό ρόλο και στόχο που θέτει το µουσείο. Στο µουσείο, εκ των πραγµάτων, η µάθηση

6 είναι εµπειρική, βιωµατική καθώς έχει στη βάση της την εξερεύνηση. Αυτό οφείλεται εν πολλοίς στους πρακτικούς και λειτουργικούς παράγοντες που χαρακτηρίζουν την άτυπη εκπαίδευση. Η εµπειρία στο µουσείο είναι αναπόφευκτα ελεγχόµενη, δοµηµένη και σύντοµη, ενώ οι συνθήκες της ελεύθερης αγοράς που θέλουν πλέον και τα µουσεία να λειτουργούν ανταγωνιστικά προς άλλους προορισµούς αναψυχής, όπως είναι τα θεµατικά πάρκα, στρέφουν την προσοχή σε θέµατα προσέλκυσης µεγαλύτερου αριθµού επισκεπτών και αποτελεσµατικότητας στην κίνηση και τη ροή τους µέσα στο χώρο (Thomas & Mintz, 1998). Σε µουσεία όπως το Exploratorium έχει διαπιστωθεί ότι κάθε επισκέπτης ξοδεύει περίπου 30 δευτερόλεπτα σε κάθε έκθεµα. Παρότι αυτή µπορεί να είναι µια υπερβολική εκτίµηση που εξαρτάται και από τη φύση του συγκεκριµένου µουσείου, το βέβαιο είναι ότι το οποιοδήποτε έκθεµα, αλλά κυρίως το διαδραστικό έκθεµα, θα πρέπει να ανταποκρίνεται άµεσα στη δράση του επισκέπτη που το προσεγγίζει, αλλά ταυτόχρονα να του δίνει κίνητρο για βαθύτερη ενασχόληση µετά το τέλος της επίσκεψης. Το διαδραστικό έκθεµα, µε σωστό και έξυπνο σχεδιασµό, έχει τη δύναµη να επιτύχει κάτι τέτοιο, εκµεταλλευόµενο και το γεγονός ότι ο,τιδήποτε τεχνολογικό είναι ιδιαίτερα ελκυστικό για τους νεότερους κυρίως επισκέπτες. Εδώ υπεισέρχεται κατά την άποψη µας η έννοια-κλειδί που συνδέει τη διαδραστικότητα µε τη µάθηση: η έννοια του κινήτρου και της αναψυχής. Σύµφωνα µε τους θεωρητικούς της εκπαίδευσης το παιδί αναπτύσσει τη νοητική και γνωσιακή του δοµή µέσα από την αυθόρµητη έκφραση και δράση. Θεµελιώδη χαρακτηριστικά για την ανάπτυξη της δυνατότητας του παιδιού στη µάθηση είναι το ενδιαφέρον, η πρωτοβουλία, ο πειραµατισµός, η εξερεύνηση, το παιχνίδι και η φαντασία (Piaget, 1973). Ο Piaget στέκεται ιδιαίτερα στη σηµασία του παιχνιδιού που µπορεί να εµπνεύσει και να αξιοποιήσει τον πηγαίο αυθορµητισµό του παιδιού, παντρεύοντας τη φαντασία µε το νου και βοηθώντας το παιδί να ανακαλύψει πράγµατα µε το δικό του τρόπο και στο δικό του ρυθµό. Η σηµασία του παιχνιδιού δεν είναι άγνωστη στην άτυπη εκπαιδευτική διαδικασία. Σε αντίθεση µε την τυπική εκπαίδευση, µερικοί χώροι άτυπης εκπαίδευσης, όπως είναι τα µουσεία επιστηµών και τα παιδικά µουσεία που δεν έχουν τις δεσµεύσεις των σχολείων σχετικά µε τη διδασκαλία συγκεκριµένης ύλης, στηρίζονται στο παιχνίδι και στην εξερεύνηση για την ανάπτυξη της δηµιουργικότητας του παιδιού. Από την άλλη, τα πιο παραδοσιακά µουσεία όπως είναι τα αρχαιολογικά µουσεία ή τα µουσεία καλών τεχνών, διστάζουν ακόµα να εντάξουν το παιχνίδι στις εκπαιδευτικές µεθόδους τους, κυρίως λόγω της «δέσµευσης» που νιώθουν απέναντι στα πολύτιµα αντικείµενα που εκθέτουν. Αυτό ίσως να µην αργήσει να αλλάξει αλλά, προς το παρόν, τέτοιου είδους δραστηριότητες διεξάγονται εκτός των βασικών εκθεσιακών χώρων τέτοιων µουσείων ή µέσω του ιαδικτύου (Εικόνα 2). Το παιχνίδι είναι άρρηκτα συνδεδεµένο µε τη διαδραστικότητα αφού από µόνη της η διαδικασία του παιχνιδιού εµπεριέχει µια διαλογική σχέση, µια κοινωνική διάσταση και την ενεργό συµµετοχή του παίκτη. Οι Malone & Lepper στις µελέτες τους για το ρόλο του κινήτρου στη µάθηση ξεχωρίζουν τα στοιχεία της πρόκλησης, της περιέργειας, της φαντασίας, και της δυνατότητας ελέγχου ως τα στοιχεία αυτά που χαρακτηρίζουν τα ηλεκτρονικά παιχνίδια και σαγηνεύουν τους χρήστες τους (Malone & Lepper, 1987). Με λίγα λόγια, οι σύγχρονες θεωρίες για τη µάθηση, µε πρώτες τις µελέτες του Piaget, οδηγούν στο συµπέρασµα ότι η µάθηση προκύπτει πιο εύκολα σε ένα περιβάλλον διασκέδασης και πρόκλησης. Αρκεί να διαχωρίζεται το παιχνίδι από την «υπερβολική διασκέδαση», µε βάση και τη διάκριση που κάνει ο Alan Kay µεταξύ της «εύκολης» (soft) ψυχαγωγίας και της «δύσκολης» (hard) ψυχαγωγίας. Η εύκολη ψυχαγωγία είναι µόνο διασκέδαση. Μια ανέµελη διάθεση του ελεύθερου χρόνου µε σκοπό την αποµάκρυνση της έγνοιας και των προβληµατισµών, πάνω στην οποία βασίζεται µια µεγάλη βιοµηχανία που δεν στηρίζεται και δεν ενδιαφέρεται να στηριχτεί σε κανένα θεωρητικό ή εκπαιδευτικό υπόβαθρο. Η δύσκολη ψυχαγωγία, αντιθέτως, είναι αυτή που ταιριάζει στο µουσείο, καθώς συνάδει µε την ετυµολογική της προέλευση, την «αγωγή της ψυχής», µέσα από περισσότερο δηµιουργική

7 απασχόληση. Μια σειρά από δηµιουργικές δραστηριότητες επιστρατεύονται στη βάση αυτή, µε στόχο και λόγο ύπαρξης και αποδεικνύουν ότι η µάθηση δεν είναι γρήγορη και εύκολη υπόθεση αλλά µια πρόκληση που µπορεί όµως να είναι ταυτόχρονα διασκεδαστική και ανταποδοτική. Εικόνα 4. (αριστερά) Εκπαιδευτική ξενάγηση σε εικονικό αρχαιολογικό χώρο: η διαδραστικότητα περιορίζεται στη δυνατότητα επιλογής της πορείας µέσα στον εικονικό χώρο. (δεξιά) Επισκέπτης επεξεργάζεται και αλληλεπιδρά µε το τρισδιάστατο εικονικό αντικείµενο: η διαδραστικότητα περιλαµβάνει τη δυνατότητα επιλογής, προσθήκης και αλλαγής του ψηφιακού περιεχοµένου. Ο ναός του ία στην Ολυµπία, κατά την παρουσίαση στο Silicon Graphics Reality Theatre, SIGGRAPH 2002, Los Angeles και Συναρµολογώντας τα Αγγεία. Παραγωγές του Ιδρύµατος Μείζονος Ελληνισµού, Φωτ. Μ. Ρούσσου & Γ. Κατσούλης. Θύµα µιας τέτοιας διάχυσης µεταξύ ψυχαγωγίας και εκπαιδευτικής δυνατότητας είναι τα εκθέµατα εικονικής πραγµατικότητας. Το στοιχείο της διαδραστικότητας θεωρείται κύρια προϋπόθεση λειτουργίας των εφαρµογών εικονικής πραγµατικότητας (Ρούσσου, 2002). Στην πράξη όµως, η χρήση της εικονικής πραγµατικότητας στο µουσείο µοιάζει να ακροβατεί πάνω σε ένα τεντωµένο σκοινί. Τα λειτουργικά ζητήµατα είναι πολλά, από τα πιο κοινότυπα, όπως είναι τα πολλά και επικίνδυνα καλώδια, τα δύσχρηστα ειδικά γυαλιά, οι µπαταρίες που πρέπει να αλλάζονται, η συχνή συντήρηση της τεχνολογίας και η απόσβεσή της, µέχρι τα πιο σοβαρά, όπως είναι η κατάρτιση του εκπαιδευτικού, και όχι µόνο, προσωπικού του µουσείου. Σχετικά µε το τελευταίο θα πρέπει να αντιµετωπιστούν και ζητήµατα άρνησης και φόβου απέναντι στο καινούργιο ή ακόµα και µια εκ πεποιθήσεως αντίσταση κατά της εισβολής της τεχνολογίας στο κατεστηµένο της εργασίας. Το ίδιο ισχύει και για τους επισκέπτες του µουσείου, όπως προκύπτει από την παρατήρηση εκατοντάδων παιδιών, ενηλίκων, µεµονωµένων θεατών, οµάδων, αρχαρίων, ακόµη και πεπειραµένων χρηστών σε εικονικές εµπειρίες (Roussou, 2004b). Το κοινό στο µεγαλύτερο µέρος του δε γνωρίζει ή δεν καταλαβαίνει πώς πρέπει να χειριστεί τα διαδραστικά υπολογιστικά περιβάλλοντα. Τα παραδείγµατα που έχουµε από διαδραστικές εµπειρίες έχουν δείξει ότι το σύνηθες µοντέλο αλληλεπίδρασης του κοινού µε ένα σύστηµα απαιτεί γρήγορη κίνηση σε σύντοµη και αποσπασµατική πλοκή, το οποίο για να λειτουργήσει χρειάζεται αυξηµένης ταχύτητας ανταπόκριση και κινητικές δυνατότητες. Στην καλύτερη περίπτωση, οι εµπειρίες αυτές προσφέρουν µερικά λεπτά εµβύθισης για επισκέπτες που είναι µυηµένοι στη χρήση ηλεκτρονικών παιχνιδιών. Συνήθως όµως, για όλους τους υπόλοιπους, η εµπειρία είναι αποπροσανατολιστική, αφύσικη και ερµητική, ακόµη και αν η τεχνολογία που χρησιµοποιείται είναι όσο πιο απλή και φυσική επιτρέπει η παρούσα εξέλιξη σε αυτόν τον τοµέα. Αυτό έχει ως αποτέλεσµα να µην αξιοποιούνται στο µέγιστο οι

8 διαδραστικές δυνατότητες της τεχνολογίας. Η µεγάλη πλειοψηφία των τεχνολογικών εκθεµάτων και θεαµάτων, ακόµα και των πιο εξελιγµένων ψηφιακών πλανηταρίων, δεν είναι διαδραστικά. εν παρέχουν δηλαδή τη δυνατότητα στους επισκέπτες τους να συµµετέχουν ενεργά και µε τη συµµετοχή τους να επιδράσουν πάνω στο περιεχόµενο της εµπειρίας ή ακόµα και να το µεταβάλουν, προσαρµόζοντας έτσι την εµπειρία στις ανάγκες και τις επιθυµίες τους. Αντίθετα, περιορίζονται σε µέσα παθητικής ξενάγησης, όπου η εµπειρία είναι µια «προκατασκευασµένη» ακολουθία και συνεπώς ίδια κάθε φορά για όλους (Εικόνα 4). Φαντάζει ίσως παράδοξο, λοιπόν, το γεγονός ότι οι διαδραστικές τεχνολογίες σε εκθέµατα και θέατρα εικονικής πραγµατικότητας τυγχάνουν ολοένα και περισσότερης εξάπλωσης στο χώρο των µουσείων. Ο αυξανόµενος ανταγωνισµός ωθεί τα µουσεία στο να παίρνουν όλο και πιο ανοιχτό χαρακτήρα και να υιοθετούν διαδραστικές τεχνολογίες, κυρίως λόγω ακριβώς αυτής της καινοτόµου δυνατότητας που παρέχουν για αλληλεπίδραση και κατ επέκταση για προσέλκυση µεγαλύτερου αριθµού επισκεπτών που ενδιαφέρεται για µια συµµετοχική εµπειρία (Koke, 2000). Έτσι, και τα µουσεία αντιλαµβάνονται το κοινό τους διαφορετικά, επιζητώντας την ενεργό συµµετοχή του στο εκάστοτε πρόγραµµα ή ακόµη και στη δηµιουργία αυτού. Το µουσείο, ως ένας από τους αντιπροσωπευτικότερους φορείς πολιτισµού και επιµόρφωσης, επιθυµεί έτσι να προσαρµόσει στις εντυπωσιακές τεχνολογίες που αποκτά, όλο και περισσότερες διαδραστικές τεχνικές, προς τέρψη των επισκεπτών του και προσέλκυση ευρύτερου κοινού αλλά κυρίως επειδή ενδιαφέρεται για την ανανέωση και καλύτερη διεξαγωγή του ρόλου του ως άτυπος φορέας εκπαίδευσης. Οι διαδραστικές τεχνολογίες µπορούν να υποστηρίξουν ενεργά αυτόν το ρόλο, αν εφαρµοστούν σωστά. Αυτό σηµαίνει ότι, στην περίπτωση του µουσείου που θα συνθέσει την επιστηµονική και επιµορφωτική του δύναµη µε την ελκυστική παρουσίαση των θεµάτων του µε σκοπό να τα φέρει πιο κοντά στο ευρύ κοινό, η διαδραστικότητα πρέπει να έχει σηµασία και λόγο ύπαρξης, να προσθέτει αξία στην εµπειρία. Η δηµιουργία µιας ουσιαστικής και πραγµατικά διαδραστικής εµπειρίας αποτελεί ένα πολύ δύσκολο εγχείρηµα και η τεχνολογία από µόνη της δεν είναι τέτοια. Πρέπει κατ αρχάς να συνδυαστεί µε ουσιαστικό περιεχόµενο που να την αξιοποιεί και να αναδεικνύει τις δυνατότητες που παρέχει. Η πολυδιάστατη ερευνητική διαδικασία ερµηνείας, η αυθεντικότητα ή η εγκυρότητα των θεµάτων και του περιεχοµένου που θα παρουσιάσει το µουσείο, και που βρίσκεται στον πυρήνα του ως αδιαµφισβήτητη θεσµική αρχή, υπογραµµίζει και τη σηµαντική παρουσία του ανθρώπινου στοιχείου. Η διαδραστικότητα νοείται ως η δραστηριότητα που είναι κατά βάση νοητική. Αντιθέτως, οι ηλεκτρονικοί υπολογιστές δεν είναι νοήµονα όντα. Όποιες και αν είναι οι εξελίξεις στον τοµέα της Τεχνητής Νοηµοσύνης, οι ηλεκτρονικοί υπολογιστές δεν θα µπορέσουν να αντιληφθούν το πλαίσιο µέσα στο οποίο λειτουργούν και να αποκτήσουν κριτική σκέψη. Αν παρατηρήσει κανείς το ρόλο του ανθρώπινου παράγοντα στην καθηµερινή και κυρίως στην εκπαιδευτική πρακτική των µουσείων που χρησιµοποιούν διαδραστικά εκθέµατα θα διαπιστώσει ότι η παραπάνω επιχειρηµατολογία επιβεβαιώνεται. Ο ρόλος του µουσειοπαιδαγωγού, για παράδειγµα, ως καθοδηγητή των επισκεπτών είναι απαραίτητος για τη δόµηση της µουσειακής εµπειρίας. Είναι αυτός που χτίζει τη γέφυρα που ενώνει τις διαφορετικές πτυχές και αντιλήψεις και υποστηρίζει τη βαθύτερη κατανόηση ενός αντικειµένου. Το ίδιο ισχύει και για τη διαδραστική εκπαιδευτική εµπειρία όπου χρειάζεται ο µουσειοπαιδαγωγός για να «εξωτερικεύσει» τις εκπαιδευτικές δυνατότητες της διαδραστικότητας και να τις «εξατοµικεύσει» ανάλογα µε το προφίλ των επισκεπτών. Εντούτοις, οι άνθρωποι δεν είναι ροµπότ και πέρα από το γεγονός ότι πρακτικά δεν µπορούµε να έχουµε από έναν άνθρωπο σε κάθε έκθεµα, ο ανθρώπινος παράγοντας εισάγει και το στοιχείο του απρόβλεπτου. Ο βαθµός της διαδραστικότητας εξαρτάται από το «προφίλ» (τις δυνατότητες, τα ενδιαφέροντα, τις

9 γνώσεις) του µουσειοπαιδαγωγού αλλά και τη διάθεσή του τη συγκεκριµένη µέρα. Επίσης, µπορεί να διαφέρει το επίπεδο δόµησης της επίσκεψης, ο τρόπος και η δυνατότητα ελέγχου που δίνεται στον επισκέπτη, η κοινωνικότητα της αλληλεπίδρασης, η «δραµατουργία», ο ενθουσιασµός και κατ επέκταση η ευχαρίστηση και η διάρκεια της ενασχόλησης του επισκέπτη. 4. Η ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙ ΡΑΣΗΣ ΤΗΣ ΙΑ ΡΑΣΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗ ΜΑΘΗΣΗ Με δεδοµένο ότι η διαδραστικότητα είναι µια ιδιότητα που έχει εισχωρήσει για τα καλά ως έννοια στο σχεδιασµό των τεχνολογικών εκθεµάτων και πολλών εκπαιδευτικών και πολιτιστικών θεαµάτων, θελήσαµε να αξιολογήσουµε το ρόλο της στη µάθηση µέσα από µια σειρά πειραµάτων. Κατά τις πρώτες µας έρευνες επιλέξαµε να διερευνήσουµε τη σχέση µεταξύ του νεαρού επισκέπτη µουσείων και της αλληλεπίδρασής του µέσα σε ένα περιβάλλον εικονικής πραγµατικότητας, παρόµοιο µε το έκθεµα «Κιβωτός» του Ιδρύµατος Μείζονος Ελληνισµού (Εικόνα 4). Συγκεκριµένα µας ενδιαφέρει να εξετάσουµε την επίδραση της διαδραστικότητας που παρέχει το εικονικό περιβάλλον στη βαθύτερη µάθηση, δηλαδή στην κατανόηση αφηρηµένων εννοιών και στη διαµόρφωση σωστών ή την άρση λανθασµένων νοητικών µοντέλων. Ξεκινήσαµε µε τη δηµιουργία µιας σειράς απλών δραστηριοτήτων, όπως είναι η κατασκευή εικονικών κιόνων ιωνικού και δωρικού ρυθµού, τις οποίες αξιολογήσαµε µε µαθητές µεταξύ 7 και 12 ετών (Εικόνα 5). Οι µαθητές έπρεπε να επιλέξουν µεταξύ διάσπαρτων τµηµάτων των δύο κιόνων, να συγκρίνουν και να οικοδοµήσουν τους κίονες, λαµβάνοντας υπ όψη τους το µέγεθος, τις αναλογίες, τη συµµετρία της τελικής κατασκευής τους. Η µεθοδολογία της διερευνητικής αυτής αξιολόγησης ήταν ποιοτικής µορφής, βασιζόµενη στην παρατήρηση της δράσης των µαθητών µέσα στο εικονικό περιβάλλον και στον προσδιορισµό των σηµείων εκείνων όπου η αλληλεπίδρασή τους µε το σύστηµα έδειχνε να µεταβάλλει την ισχύουσα άποψή τους για το περιεχόµενο και το βαθµό κατανόησης της δραστηριότητας (Roussou, 2004a). Παρ ότι η συγκεκριµένη δραστηριότητα είναι αρκετά περιορισµένη και η τεχνολογία εικονικής πραγµατικότητας που χρησιµοποιήθηκε δεν είναι διαθέσιµη από τη συντριπτική πλειοψηφία των σηµερινών µουσείων, τα πρώτα συµπεράσµατα από την διερευνητική αυτή αξιολόγηση µας επιτρέπουν να κατανοήσουµε τις διεργασίες που λαµβάνουν χώρα κατά την αλληλεπίδραση και να µας δώσουν µια πρώτη κατεύθυνση για το σωστό σχεδιασµό της διαδραστικότητας σε εµπειρίες εικονικής πραγµατικότητας, µε την ευρεία έννοια, που µέσα στα επόµενα χρόνια θα γίνουν κοινός τόπος. Τόσο η ανάλυση της αξιολόγησης όσο και ο σχεδιασµός της επόµενης φάσης, που περιλαµβάνει τεχνικά πιο πολύπλοκες και µαθησιακά πιο αφηρηµένες δραστηριότητες (όπως είναι ο σχεδιασµός ενός ναού ή µιας παιδικής χαράς µε τη χρήση βασικών κανόνων µαθηµατικών και γεωµετρίας), βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη (Roussou, Oliver, & Slater, 2004).

10 Εικόνα 5. Μαθητής ενώ κατασκευάζει έναν εικονικό κίονα ως µέρος των πειραµάτων για την αξιολόγηση της αποτελεσµατικότητας της διαδραστικότητας στην µάθηση αφηρηµένων εννοιών. 5. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Η παρουσίαση σχετικών παραδειγµάτων αλλά και των ζητηµάτων που συνοδεύουν τη χρήση διαδραστικών εκθεµάτων σε περιβάλλοντα άτυπης εκπαίδευσης δε θα µπορούσε να εξαντληθεί σε αυτή την ανάλυση. Αντιθέτως, ακόµα περισσότερα είναι τα ερωτήµατα που προκύπτουν. Αν κάτι είναι βέβαιο, είναι ότι η τεχνολογία θα συνεχίσει να αναπτύσσεται ραγδαία, παρασύροντας µαζί της και τις απαιτήσεις των επισκεπτών. Μέσα σε αυτή τη χιονοστιβάδα εξέλιξης ακόµα και οι πιο δυσκίνητοι οργανισµοί οφείλουν να ανταποκριθούν απαντώντας τόσο σε θεµελιώδη ερωτήµατα, όπως είναι η ουσία της εκπαιδευτικής µεθοδολογίας τους, όσο και σε τεχνολογικές προκλήσεις. Μπορεί, λόγου χάρη, η µάθηση στο µουσείο να θεωρηθεί ξεχωριστή από τη µάθηση που λαµβάνει χώρα σε χώρους τυπικής εκπαίδευσης, όπως το σχολείο; Πώς µπορεί πρακτικά το µουσείο να εφαρµόσει «κονστρουκτιβιστικές» διαδραστικές µορφές µάθησης, µε ή χωρίς τη χρήση της τεχνολογίας και πώς γνωρίζει αν το έχει πετύχει; Είναι, στα αλήθεια, δυνατό να αξιολογήσουµε τη µάθηση που λαµβάνει χώρα µέσα στο µουσείο; Στην περίπτωση χρήσης διαδραστικών τεχνολογιών, πώς διαχωρίζουµε την εκπαιδευτική δυνατότητα που µπορούν να προσφέρουν, από την απλή ψυχαγωγία (τη «δύσκολη» από την «εύκολη» διασκέδαση) και σε ποιο βαθµό µπορούµε να τα παντρέψουµε; Έχει τελικά νόηµα η δηµιουργία διαδραστικών εκθεµάτων ή θα πρέπει απλώς να τα παρατήσουµε και να επενδύσουµε στην στελέχωση του µουσείου µε πολλούς και κατάλληλους ανθρώπους; Οι απαντήσεις στα ερωτήµατα αυτά δεν µπορούν να δοθούν χωρίς κριτική σκέψη, ξεκάθαρη γνώση του στόχου και βαθύτερη γνώση του κοινού, του πλαισίου και των διεργασιών µάθησης που λαµβάνουν χώρα στο ιδιόµορφο περιβάλλον της άτυπης εκπαίδευσης. Παράλληλα, δεν µπορούν να δοθούν χωρίς την κατάρριψη νοοτροπιών του παρελθόντος. Με κριτική σκέψη, γνώση, συνεργασία και ανοικτό µυαλό θα µπορέσει να επιτευχθεί η οµαλή σύζευξη τεχνολογίας, εκπαίδευσης αλλά και ψυχαγωγίας για να µπορεί το µουσείο, µε την ενεργό συµµετοχή του επισκέπτη, να εκπληρώσει τους στόχους του στην νέα ψηφιακή εποχή.

11 ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ Ευχαριστώ θερµά την κ. Ευτυχία Παναγούλα για την επιµέλεια του κειµένου και τα σχόλιά της. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Adams, M., & Moussouri, T. (2002). The Interactive Experience: Linking Research and Practice. In Proc. International Conference on Interactive Learning in Museums of Art and Design, London, UK, Victoria and Albert Museum. Falk, J. H., & Dierking, L. D. (2000). Learning from museums: visitor experiences and the making of meaning. Walnut Creek, CA: Oxford: AltaMira Press. Hemmings, T., Randall, D., Francis, D., Marr, L., Divall, C., & Porter, G. (1997). Situated Knowledge and the Virtual Science and Industry Museum: Problems in the Social-Technical Interface. Archives and Museum Informatics, 11(2), Kluwer Academic Publishers, Koke, J. (2000). Visitor Studies and Exhibit Evaluation (SGI Testing Evaluation Report): Denver Museum of Natural History. Malone, T. W., & Lepper, M. R. (1987). Making Learning Fun: a Taxonomy of Intrinsic Motivations for Learning. In R. Snow & M. Farr (Eds.), Aptitude, Learning, and Instruction: Cognitive and Affective Process Analyses (Vol. 3, pp ). Hillsdale, NJ: Lawrence Erlbaum Associates, Inc. Μουσούρη, Θ. (1999). Έρευνα Κοινού και Αξιολόγηση στα Μουσεία. Αρχαιολογία και Τέχνες(72), Murray, J. H. (1997). Hamlet on the Holodeck: The Future of Narrative in Cyberspace. Cambridge, Massachusetts: MIT Press. Οικονόµου, Μ. (2004). Νέες Τεχνολογίες και Μουσεία: εργαλείο, τροχοπέδη ή συρµός;. Museology - International Scientific Electronic Journal, 1(1). Piaget, J. (1973). To Understand is to Invent: The Future of Education. NY: Grossman. Ρούσσου, Μ. (2002). Η Αφήγηση ως Μέσο για τη ηµιουργία Πολιτισµικών και Εκπαιδευτικών Εµπειριών Εικονικής Πραγµατικότητας. ΙΜΕρος - Περιοδική έκδοση για την Τεχνολογία και τον Πολιτισµό, 2, Roussou, M. (2004a). Examining Young Learners' Activity Within Interactive Virtual Environments. In Proc. Interaction Design and Children, Maryland, USA, ACM Press, Roussou, M. (2004b). Learning by Doing and Learning through Play: an Exploration of Interactivity in Virtual Environments for Children. ACM Computers in Entertainment, 1(2), ACM Press, [Electronic Journal]. Roussou, M., Oliver, M., & Slater, M. (2004). Exploring Activity Theory as a Tool for the Analysis of User Interaction in Virtual Environments for Learning. submitted to Interacting with Computers, Elsevier. Ryan, M.-L. (2001). Narrative as Virtual Reality. Baltimore and London: The Johns Hopkins University Press. Sims, R. (1997). Interactivity: A Forgotten Art?, Instructional Technology Research Online from Steuer, J. (1992). Defining Virtual Reality: Dimensions Determining Telepresence. Journal of Communication, 42(4), Talin. (1998). Real Interactivity in Interactive Entertainment. In C. Dodsworth Jr. (Ed.), Digital illusion: Entertaining the Future with High Technology (pp ): Addison-Wesley. Thomas, S., & Mintz, A. (Eds.). (1998). The Virtual and the Real: Media in the Museum. Washington, D.C.: American Association of Museums.

12 The Role of Interactivity in the Formation of Informal Educational Experiences MARIA ROUSSOU 1 ABSTRACT In only a few years since the first applications were introduced, new media technologies have been added to the arsenal of tools used for educating the public but also for interpretation and research by experts in the fields of education and cultural heritage. In parallel, the continuous increase in computing power, the development of user-friendly metaphors in humancomputer interaction, and even the incredible advancement of the computer game industry, have contributed to an increasing awareness that an experience can be controlled by the user, and have facilitated the acceptance of interactivity as one of the key elements of digital media. Today s museums must respond to a new dynamic, by introducing even more advanced technology that moves beyond the conventional audio-visual and multimedia systems employed to date. Impressive interactive exhibits are considered more and more, in order to attract a larger demographic and provide multifaceted and meaningful educational experiences to a broader public. Nevertheless, the incorporation of interactive technologies in environments of informal education does not come without problems and generates a multitude of questions; where does the museum draw the line between the educational potential from mere entertainment and to what degree can we achieve the successful blending of technology, educational value and recreational feature in interactive experiences that require the visitor s active participation, in order for the museum to achieve its goals? This paper aims at exploring the role of interactivity, as an essential property of new media, in the formation of museum educational experiences. Key- words: Interactivity, Educational Technology, informal learning environment, experiential learning. 1 Researcher, University College London, UK,

Μορφή μαθήματος. Ερωτήσεις «γνωριμίας» Οι σελίδες του μαθήματος. Θεματικοί άξονες. Ατζέντα μαθήματος. Πληροφορική, Νέες Tεχνολογίες και Μουσεία

Μορφή μαθήματος. Ερωτήσεις «γνωριμίας» Οι σελίδες του μαθήματος. Θεματικοί άξονες. Ατζέντα μαθήματος. Πληροφορική, Νέες Tεχνολογίες και Μουσεία Μορφή μαθήματος Πληροφορική, Νέες Tεχνολογίες και Μουσεία ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΟΥΣΕΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ» ΔΙΔΑΣΚΟΥΣA: ΜΑΡΙΑ ΡΟΥΣΣΟΥ ΔΙΑΛΕΞΗ 1: ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Γιατί η Ρομποτική στην Εκπαίδευση; A) Τα παιδιά όταν σχεδιάζουν, κατασκευάζουν και προγραμματίζουν ρομπότ έχουν την ευκαιρία να μάθουν παίζοντας και να αναπτύξουν δεξιότητες Η

Διαβάστε περισσότερα

Νέες τεχνολογίες. στην εκπαίδευση. ΜΑΡΙΑ Γ. ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ ΠΕ02 M.Ed. ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ

Νέες τεχνολογίες. στην εκπαίδευση. ΜΑΡΙΑ Γ. ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ ΠΕ02 M.Ed. ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Νέες τεχνολογίες στην εκπαίδευση ΜΑΡΙΑ Γ. ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ ΠΕ02 M.Ed. ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ 1 ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ: Η εκπαίδευση της σύγχρονης κοινωνίας των γνωστικών απαιτήσεων, χαρακτηρίζεται από την

Διαβάστε περισσότερα

Μουσεία και Εκπαίδευση (υποχρεωτικό 3,4 εξ.) Προσδοκώμενα αποτελέσματα: Στη διάρκεια του μαθήματος οι φοιτητές/τριες

Μουσεία και Εκπαίδευση (υποχρεωτικό 3,4 εξ.) Προσδοκώμενα αποτελέσματα: Στη διάρκεια του μαθήματος οι φοιτητές/τριες Μουσεία και Εκπαίδευση (υποχρεωτικό 3,4 εξ.) Περιγραφή του μαθήματος - στόχοι: Το μάθημα εξετάζει τις κοινωνικές, πολιτισμικές και ιστορικές διαστάσεις της ανάπτυξης του θεσμού του μουσείου και η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Χρήση Νέων Τεχνολογιών στην Εκπαίδευση και την Κατάρτιση Ηλεκτρονική Μάθηση

Χρήση Νέων Τεχνολογιών στην Εκπαίδευση και την Κατάρτιση Ηλεκτρονική Μάθηση Χρήση Νέων Τεχνολογιών στην Εκπαίδευση και την Κατάρτιση Ηλεκτρονική Μάθηση Χαράλαµπος Βρασίδας www.cardet.org www.unic.ac.cy info@cardet.org Ανασκόπηση Σύγχρονες τάσεις Στοιχεία από ΕΕ Προκλήσεις Χρήση

Διαβάστε περισσότερα

Χρήση Νέων Τεχνολογιών στην Εκπαίδευση και την Κατάρτιση Ηλεκτρονική Μάθηση Χαράλαμπος Βρασίδας

Χρήση Νέων Τεχνολογιών στην Εκπαίδευση και την Κατάρτιση Ηλεκτρονική Μάθηση Χαράλαμπος Βρασίδας Χρήση Νέων Τεχνολογιών στην Εκπαίδευση και την Κατάρτιση Ηλεκτρονική Μάθηση Χαράλαμπος Βρασίδας www.cardet.org www.unic.ac.cy info@cardet.org Ανασκόπηση Σύγχρονες τάσεις Στοιχεία από ΕΕ Προκλήσεις Χρήση

Διαβάστε περισσότερα

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Πρόγραμμα Eξ Aποστάσεως Eκπαίδευσης (E learning) Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος

Διαβάστε περισσότερα

Πλατφόρµα Επικοινωνίας Εκπαιδευτικών Εικαστικής Αγωγής: Μία Κοινότητα Πρακτικής και Επαγγελµατικής Μάθησης

Πλατφόρµα Επικοινωνίας Εκπαιδευτικών Εικαστικής Αγωγής: Μία Κοινότητα Πρακτικής και Επαγγελµατικής Μάθησης Πλατφόρµα Επικοινωνίας Εκπαιδευτικών Εικαστικής Αγωγής: Μία Κοινότητα Πρακτικής και Επαγγελµατικής Μάθησης ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Δεκέµβρης 2015 Η Πλατφόρµα

Διαβάστε περισσότερα

Η αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και

Η αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και Η αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και της Επικοινωνίας στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Μένη Τσιτουρίδου Τμήμα Επιστημών Προσχολικής Αγωγής και Εκπαίδευσης Παιδαγωγική Σχολή Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού

Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού Όνοµα: Τάσος Αναστάσιος Επώνυµο: Μικρόπουλος Τίτλος: Αναπληρωτής Καθηγητής, Εργαστήριο Εφαρµογών Εικονικής Πραγµατικότητας στην Εκπαίδευση, Πανεπιστήµιο Ιωαννίνων

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΑΙΝΟΝΤΑΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΑ: ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗ ΑΓΩΓΗ ΣΗΜΕΡΑ

ΜΑΘΑΙΝΟΝΤΑΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΑ: ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗ ΑΓΩΓΗ ΣΗΜΕΡΑ ΜΑΘΑΙΝΟΝΤΑΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΑ: ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗ ΑΓΩΓΗ ΣΗΜΕΡΑ ΑΠΟ ΤΗ ΔΙΕΘΝΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ Μαρία Οικονόμου (Πανεπιστήμιο Γλασκώβης & Πανεπιστήμιο Αιγαίου) Λευκωσία, 14 Φεβρουαρίου

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση και Web 2.0: Προκλήσεις και Προοπτικές

Εκπαίδευση και Web 2.0: Προκλήσεις και Προοπτικές Εκπαίδευση και Web 2.0: Προκλήσεις και Προοπτικές Charalambos Vrasidas www.cardet.org pambos@cardet.org Web 2.0 Επιχειρήματα υπέρ της ένταξης της τεχνολογίας (καινοτομίας) στη διδασκαλία Έχει εισβάλει

Διαβάστε περισσότερα

Επικοινωνιών στην Εκπαίδευση. Τεχνολογίες Πληροφορίας & (ΤΠΕ-Ε)

Επικοινωνιών στην Εκπαίδευση. Τεχνολογίες Πληροφορίας & (ΤΠΕ-Ε) Τεχνολογίες Πληροφορίας & Επικοινωνιών στην Εκπαίδευση (ΤΠΕ-Ε) ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΤΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Η αξιοποίηση των σύγχρονων Τεχνολογιών Πληροφορίας & Επικοινωνιών (ΤΠΕ) στην εκπαίδευση και τη µάθηση Πώς οι ΤΠΕ

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακές δραστηριότητες με υπολογιστή

Μαθησιακές δραστηριότητες με υπολογιστή ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Μαθησιακές δραστηριότητες με υπολογιστή Εκπαιδευτικά υπερμεσικά περιβάλλοντα Διδάσκων: Καθηγητής Αναστάσιος Α. Μικρόπουλος Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά Ε. Κολέζα Α. Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας µαθηµατικής ενότητας: Βήµατα για τη συγγραφή του σχεδίου Β. Θεωρητικό υπόβαθρο της διδακτικής πρότασης

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογία στην Εκπαίδευση Εισαγωγή. Χαρίκλεια Τσαλαπάτα 24/9/2012

Τεχνολογία στην Εκπαίδευση Εισαγωγή. Χαρίκλεια Τσαλαπάτα 24/9/2012 Τεχνολογία στην Εκπαίδευση Εισαγωγή Χαρίκλεια Τσαλαπάτα 24/9/2012 Μάθηση Γενικότερος όρος από την «εκπαίδευση» Την εκπαίδευση την αντιλαμβανόμαστε σαν διαδικασία μέσα στην τάξη «Μάθηση» παντού και συνεχώς

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνικά δίκτυα (Web 2.0) και εκπαίδευση

Κοινωνικά δίκτυα (Web 2.0) και εκπαίδευση Κοινωνικά δίκτυα (Web 2.0) και εκπαίδευση Ο εικοστός πρώτος αιώνας θα µπορούσε εύκολα να χαρακτηριστεί ως τεχνολογικός αιώνας µιας και τα νέα δεδοµένα µαρτυρούν αύξηση της χρήσης του ηλεκτρονικού υπολογιστή,

Διαβάστε περισσότερα

Εικονική πραγματικότητα και εκπαίδευση: Εκπαιδευτικά εικονικά περιβάλλοντα και κόσμοι

Εικονική πραγματικότητα και εκπαίδευση: Εκπαιδευτικά εικονικά περιβάλλοντα και κόσμοι Εικονική πραγματικότητα και εκπαίδευση: Εκπαιδευτικά εικονικά περιβάλλοντα και κόσμοι Αναστάσιος Μικρόπουλος Εργαστήριο Εφαρμογών Εικονικής Πραγματικότητας στην Εκπαίδευση Πανεπιστήμιο Τεχνολογίες μάθησης

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργία Ε. Αντωνέλου Επιστημονικό Προσωπικό ΕΕΥΕΜ Μαθηματικός, Msc. antonelou@ecomet.eap.gr

Γεωργία Ε. Αντωνέλου Επιστημονικό Προσωπικό ΕΕΥΕΜ Μαθηματικός, Msc. antonelou@ecomet.eap.gr Γεωργία Ε. Αντωνέλου Επιστημονικό Προσωπικό ΕΕΥΕΜ Μαθηματικός, Msc. antonelou@ecomet.eap.gr Θεμελίωση μιας λύσης ενός προβλήματος από μια πολύπλευρη (multi-faceted) και διαθεματική (multi-disciplinary)

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Μαθήματος: Σχεδιασμός εκπαιδευτικών δράσεων για μουσεία

Τίτλος Μαθήματος: Σχεδιασμός εκπαιδευτικών δράσεων για μουσεία Τίτλος Μαθήματος: Σχεδιασμός εκπαιδευτικών δράσεων για μουσεία Κωδικός Μαθήματος: ΚΤ1390 Διδάσκων: Νίκη Νικονάνου, niknik@uth.gr Είδος Μαθήματος: Επιλογής Εξάμηνο: 5ο Μονάδες ECTS: 5 Περιγραφή του μαθήματος

Διαβάστε περισσότερα

Αξιοποίηση κοινωνικών δικτύων στην εκπαίδευση Αλέξης Χαραλαμπίδης Γραφικές Τέχνες / Πολυμέσα Ενότητα Ιανουαρίου 2015

Αξιοποίηση κοινωνικών δικτύων στην εκπαίδευση Αλέξης Χαραλαμπίδης Γραφικές Τέχνες / Πολυμέσα Ενότητα Ιανουαρίου 2015 Αξιοποίηση κοινωνικών δικτύων στην εκπαίδευση Αλέξης Χαραλαμπίδης 90279 Γραφικές Τέχνες / Πολυμέσα Ενότητα 61 18 Ιανουαρίου 2015 Web 2.0 Ενσωμάτωση στις εφαρμογές του παγκόσμιου ιστού (www) στοιχείων:

Διαβάστε περισσότερα

Ψηφιακές Τεχνολογίες βασικά θεωρητικά ζητήματα με αναφορά στη διαδικασία σχεδιασμού

Ψηφιακές Τεχνολογίες βασικά θεωρητικά ζητήματα με αναφορά στη διαδικασία σχεδιασμού Ψηφιακές Τεχνολογίες βασικά θεωρητικά ζητήματα με αναφορά στη διαδικασία σχεδιασμού N.Γιαννούτσου Εργαστήριο Εκπαιδευτικής Τεχνολογίας- ΦΠΨ-Φιλοσοφική σχολή http://etl.ppp.uoa.gr Τεχνολογίες για την ηλεκτρονική

Διαβάστε περισσότερα

επιμόρφωση των εκπαιδευτικών από το

επιμόρφωση των εκπαιδευτικών από το Η χρήση του ΕΛ/ΛΑΚ στην εκπαίδευση: Εμπειρίες και καλές πρακτικές Ηχρήση της πλατφόρμας moodle στη διαδικτυακή επιμόρφωση των εκπαιδευτικών από το Διορθόδοξο Κέντρο της Εκκλησίας της Ελλάδος Ιωάννα Κομνηνού

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων]

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] 1. Είστε ικανοποιημένος/η από το Πρόγραμμα; Μ. Ο. απαντήσεων: 4,7 Ικανοποιήθηκαν σε απόλυτο

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Το έργο υλοποιείται με δωρεά από το ΕΠΜ_2014 Εκπαιδευτικό Έργο «Το Κινητό Μουσείο»

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή Εργασία ηµιουργία Εκπαιδευτικού Παιχνιδιού σε Tablets Καλλιγάς ηµήτρης Παναγιώτης Α.Μ.: 1195 Επιβλέπων καθηγητής: ρ. Συρµακέσης Σπύρος ΑΝΤΙΡΡΙΟ 2015 Ευχαριστίες Σ αυτό το σηµείο θα ήθελα να

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακός Σχεδιασμός με την ενσωμάτωση νέων τεχνολογιών

Μαθησιακός Σχεδιασμός με την ενσωμάτωση νέων τεχνολογιών Μαθησιακός Σχεδιασμός με την ενσωμάτωση νέων τεχνολογιών Ημερίδα για την ενσωμάτωση των Τεχνολογιών Πληροφορίας και Επικοινωνίας στη Μαθησιακή Διαδικασία 3 Μαρτίου 2012 Αναστασία Οικονόμου Προϊσταμένη

Διαβάστε περισσότερα

Υπενθύμιση 1 ο project. Χαρίκλεια Τσαλαπάτα 8/10/2012

Υπενθύμιση 1 ο project. Χαρίκλεια Τσαλαπάτα 8/10/2012 Υπενθύμιση 1 ο project Χαρίκλεια Τσαλαπάτα 8/10/2012 Υπενθυμίσεις για 1η παρουσίαση Επικέντρωση σε: πακέτο λογισμικού Αντικείμενο της παρουσίασης: η εκπαιδευτική χρήση του πακέτου Αρχίστε με Ποια είναι

Διαβάστε περισσότερα

Το ψηφιακό παιχνίδι σαν εργαλείο συμμετοχής, επικοινωνίας και δημιουργικότητας

Το ψηφιακό παιχνίδι σαν εργαλείο συμμετοχής, επικοινωνίας και δημιουργικότητας Το ψηφιακό παιχνίδι σαν εργαλείο συμμετοχής, επικοινωνίας και δημιουργικότητας Μαρία Σαριδάκη, Κωνσταντίνος Μουρλάς ΝΤLab - Τμήμα Επικοινωνίας και ΜΜΕ Εθνικό Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εngagement

Διαβάστε περισσότερα

Βιωματικές δράσεις: Επιμορφωτικό Εργαστήρι Εκπαιδευτικών

Βιωματικές δράσεις: Επιμορφωτικό Εργαστήρι Εκπαιδευτικών Περιφερειακή Ενότητα Νομού Τρικάλων Δ/ΝΣΗ ΥΓΕΙΑΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΜΕΡΙΜΝΑΣ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Θεσμοί της Αυτοδιοίκησης και της κεντρικής Κυβέρνησης φιλικοί στο παιδί Βιωματικές δράσεις: Επιμορφωτικό Εργαστήρι

Διαβάστε περισσότερα

Erasmus + EUROPEAN LANGUAGE LABEL ΕΘΝΙΚΗ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ 2016

Erasmus + EUROPEAN LANGUAGE LABEL ΕΘΝΙΚΗ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ 2016 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ------ ΙΔΡΥΜΑ ΚΡΑΤΙΚΩΝ ΥΠΟΤΡΟΦΙΩΝ (Ι.Κ.Υ.) ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΙΔΙΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΔΙΕΘΝΩΝ ΥΠΟΤΡΟΦΙΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ Erasmus

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΣΧΕΔΙΟ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΧΕΔΙΟ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Σχολικό Έτος: 2014-2015 Σχολική Μονάδα: ΓΕΛ ΚΡΑΝΙΔΙΟΥ Τίτλος Ερευνητικής Εργασίας: Εργαλεία Web 2.0 για την τάξη ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΥΠΕΥΘΥΝΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟΥ ΥΛΙΚΟΥ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Περίληψη ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Α. Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόµενο του κειµένου σε 100-120 λέξεις χωρίς δικά σας σχόλια. Το κείµενο αναφέρεται στις επιπτώσεις της

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογίες Πληροφορίας & Επικοινωνιών στην Εκπαίδευση (ΤΠΕ-Ε)

Τεχνολογίες Πληροφορίας & Επικοινωνιών στην Εκπαίδευση (ΤΠΕ-Ε) Τεχνολογίες Πληροφορίας & Επικοινωνιών στην Εκπαίδευση (ΤΠΕ-Ε) Τεχνολογίες Μάθησης Learning Technologies 2015 Τι είναι; Πρόκειται για διεπιστημονική Κατεύθυνση σπουδών που εστιάζει στις Τεχνολογίες Μάθησης

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΡΙΑ Α. ΔΡΑΚΑΚΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 6 ΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Ν.ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ

ΜΑΡΙΑ Α. ΔΡΑΚΑΚΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 6 ΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Ν.ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ «Διαχρονικές αξίες στην εκπαίδευση σε ένα περιβάλλον που αλλάζει μέσα από τον ανατρεπτικό οραματιστή καλλιτέχνη Γιάννη Γαΐτη» (Βιωματικό εργαστήριο με την αξιοποίηση του μοντέλου PERKINS) ΜΑΡΙΑ Α. ΔΡΑΚΑΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα της παρουσίασης. Βάσεις σχεδιασµού αναλυτικών προγραµµάτων φυσικής αγωγής. Τι είναι το αναλυτικό

Θέµατα της παρουσίασης. Βάσεις σχεδιασµού αναλυτικών προγραµµάτων φυσικής αγωγής. Τι είναι το αναλυτικό ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Βάσεις σχεδιασµού αναλυτικών προγραµµάτων φυσικής αγωγής ιγγελίδης Νικόλαος Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα Θέµατα της παρουσίασης

Διαβάστε περισσότερα

Η Καινοτοµία στη Διδασκαλία των Μαθηµατικών. Ε. Κολέζα

Η Καινοτοµία στη Διδασκαλία των Μαθηµατικών. Ε. Κολέζα Η Καινοτοµία στη Διδασκαλία των Μαθηµατικών Ε. Κολέζα Κάτω υπό ποιες προϋποθέσεις το σχολείο θα αποτελέσει κέντρο δράσης και δηµιουργικότητας; 1. Εκπαίδευση των µαθητών µέσα από τη δηµιουργία «µαθησιακών

Διαβάστε περισσότερα

Α/Α Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Το λογισµικό Άτλαντας CENTENNIA µπορεί να χρησιµοποιηθεί 1. Α) Στην ιστορία. Σωστό το ) Σωστό το Γ)

Α/Α Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Το λογισµικό Άτλαντας CENTENNIA µπορεί να χρησιµοποιηθεί 1. Α) Στην ιστορία. Σωστό το ) Σωστό το Γ) Α/Α Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Το λογισµικό Άτλαντας CENTENNIA µπορεί να χρησιµοποιηθεί Α) Στην ιστορία. Α) Β) Γ) ) Απλή Β) Στη µελέτη περιβάλλοντος. Γ) Στις φυσικές επιστήµες. ) Σε όλα τα παραπάνω. Είστε

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Γνωστική Ψυχολογία. επ. Κωνσταντίνος Π. Χρήστου

Εισαγωγή στη Γνωστική Ψυχολογία. επ. Κωνσταντίνος Π. Χρήστου Εισαγωγή στη Γνωστική Ψυχολογία Inside the black box για µια επιστήµη του Νου Επιστροφή στο Νου Γνωστική Ψυχολογία / Γνωσιακή Επιστήµη Inside the black box για µια επιστήµη του Νου Επιστροφή στο Νου Γνωστική

Διαβάστε περισσότερα

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Χριστίνα Τσακαρδάνου Εκπαιδευτικός Πανθομολογείται πως η ανάπτυξη του παιδιού ορίζεται τόσο από τα γενετικά χαρακτηριστικά του, όσο και από το πλήθος των ερεθισμάτων που δέχεται

Διαβάστε περισσότερα

Ανοικτά Ακαδηµα κά Μαθήµατα

Ανοικτά Ακαδηµα κά Μαθήµατα ΤΕΙ Ιονίων Νήσων Ανοικτά Ακαδηµα κά Μαθήµατα Ανάλυση Σχεδίαση Υλοποίηση Αξιολόγηση Ανάλυση: Πληροφορίες σχετικά µε τις ανάγκες της εκπαίδευσης Σχεδίαση: Καθορισµός χαρακτηριστικών του εκπαιδευτικού λογισµικού

Διαβάστε περισσότερα

Το μουσείο ζωντανεύει με ταξίδι σχολικό! Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012. ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ποδράσηη

Το μουσείο ζωντανεύει με ταξίδι σχολικό! Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012. ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ποδράσηη ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ 9 5 ποδράσηη Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 Μουσείο Επιστημών και Τεχνολογίας Πανεπιστημίου Πατρών 2ο Δημοτικό Σχολείο Ακράτας Δημοτικό Μουσείο

Διαβάστε περισσότερα

Καθορισµός της έννοιας της µάθησης

Καθορισµός της έννοιας της µάθησης ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΥΓΕΙΑΣ ΑΝΑΨΥΧΗΣ & ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Διδάσκοντας Φυσικές Επιστήμες με την υποστήριξη των ΤΠΕ. Καθηγητής T. A. Μικρόπουλος Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων

Διδάσκοντας Φυσικές Επιστήμες με την υποστήριξη των ΤΠΕ. Καθηγητής T. A. Μικρόπουλος Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Διδάσκοντας Φυσικές Επιστήμες με την υποστήριξη των ΤΠΕ Καθηγητής T. A. Μικρόπουλος Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων 1. Οι ψηφιακές τεχνολογίες ως γνωστικά εργαλεία στην υποστήριξη της διδασκαλίας και της μάθηση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕ60/70, ΠΕ02, ΠΕ03, ΠΕ04)

ΠΕ60/70, ΠΕ02, ΠΕ03, ΠΕ04) «Επιµόρφωση εκπαιδευτικών στη χρήση και αξιοποίηση των ΤΠΕ στην εκπαιδευτική διδακτική διαδικασία» (Γ ΚΠΣ, ΕΠΕΑΕΚ, Μέτρο 2.1, Ενέργεια 2.1.1, Κατηγορία Πράξεων 2.1.1 θ) Αναλυτικό Πρόγραµµα Σπουδών για

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Επιμέλεια Εκθέσεων

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Επιμέλεια Εκθέσεων ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Επιμέλεια Εκθέσεων Αξιολόγηση μουσείων και εκθέσεων Διδάσκουσα: Επίκουρη Καθηγήτρια Εσθήρ Σ. Σολομών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Το έργο υλοποιείται με δωρεά από το Σύντομη περιγραφή Το Ελληνικό Παιδικό Μουσείο

Διαβάστε περισσότερα

Νέες Τεχνολογίες Και Εκπαίδευση. Πωςοινέεςτεχνολογίες Εµπλέκονται στην εκπαίδευση; Γιάννης Καµπουρέλης

Νέες Τεχνολογίες Και Εκπαίδευση. Πωςοινέεςτεχνολογίες Εµπλέκονται στην εκπαίδευση; Γιάννης Καµπουρέλης Νέες Τεχνολογίες Και Εκπαίδευση Πωςοινέεςτεχνολογίες Εµπλέκονται στην εκπαίδευση; 1 Νέες Τεχνολογίες & Εκπαίδευση Το µέλλον των κοινωνιών καθορίζεται πάντα από την ικανότητά µας να αξιοποιούµε τηγνώσηκαιτηνεµπειρία

Διαβάστε περισσότερα

Σ Υ Ν Ε Σ Μ Ο Σ Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Ω Ν Β Ι Ο Μ Η Χ Α Ν Ι Ω Ν. Χαιρετισµός. κ. Οδυσσέα Κυριακόπουλου. Προέδρου του ΣΕΒ. στην Ηµερίδα που διοργανώνει

Σ Υ Ν Ε Σ Μ Ο Σ Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Ω Ν Β Ι Ο Μ Η Χ Α Ν Ι Ω Ν. Χαιρετισµός. κ. Οδυσσέα Κυριακόπουλου. Προέδρου του ΣΕΒ. στην Ηµερίδα που διοργανώνει Σ Υ Ν Ε Σ Μ Ο Σ Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Ω Ν Β Ι Ο Μ Η Χ Α Ν Ι Ω Ν Χαιρετισµός κ. Οδυσσέα Κυριακόπουλου Προέδρου του ΣΕΒ στην Ηµερίδα που διοργανώνει το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο µε θέµα: «Οικονοµία Επιχειρηµατικότητα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΡΓΑΛΕΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ PRO SKILLS

Η ΕΡΓΑΛΕΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ PRO SKILLS Η ΕΡΓΑΛΕΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ PRO SKILLS «Το παιχνίδι είναι γνώση, συναίσθημα και δράση» Η «Εργαλειοθήκη» Pro Skills δημιουργήθηκε και προσφέρεται, προκειμένου να προωθήσει την μεθοδολογία του Pro Skills, με βάση

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών MA in Education (Education Sciences) ΑΣΠΑΙΤΕ-Roehampton ΠΜΣ MA in Education (Education Sciences) Το Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών στην Εκπαίδευση (Επιστήμες της Αγωγής),

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογία Ψυχαγωγικού Λογισμικού και Εικονικοί Κόσμοι Ενότητα 1η - Εισαγωγή

Τεχνολογία Ψυχαγωγικού Λογισμικού και Εικονικοί Κόσμοι Ενότητα 1η - Εισαγωγή Τεχνολογία Ψυχαγωγικού Λογισμικού και Εικονικοί Κόσμοι Ενότητα 1η - Εισαγωγή Ιόνιο Πανεπιστήμιο, Τμήμα Πληροφορικής, 2015 Κωνσταντίνος Οικονόμου, Επίκουρος Καθηγητής Βασίλειος Κομιανός, Υποψήφιος Διδάκτορας

Διαβάστε περισσότερα

Η Αριστοτελική Φρόνηση

Η Αριστοτελική Φρόνηση Η Αριστοτελική Φρόνηση µία δια βίου πρακτική για τον δια βίου µαθητευόµενο Χριστίνα Ζουρνά ΠΜΣ ΕΚΠ ΠΑΜΑΚ ΒΜ και σύγχρονη Πολιτεία Αυτό που θεωρείται πολύ σηµαντικό στο πρόγραµµα των Μεταπτυχιακών Σπουδών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Ξενόγλωσση Museum and Education, purpose, pedagogy, performance, Eilean Hooper Greenhill The educational Role of the Museum, Eilean Hooper Greenhill

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχαγωγικό Λογισμικό

Ψυχαγωγικό Λογισμικό Ψυχαγωγικό Λογισμικό Εφαρμογές Ψυχαγωγικού και Εκπαιδευτικού Λογισμικού Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών Πληροφορικής, Ιόνιο Πανεπιστήμιο, Τμήμα Πληροφορικής, Κωνσταντίνος Οικονόμου, Επίκουρος Καθηγητής

Διαβάστε περισσότερα

Προσεγγίζοντας παιδαγωγικά τη γλώσσα της σύγχρονης τέχνης με τη χρήση πολυμεσικών εφαρμογών: Η περίπτωσης της Mec Art του Νίκου Κεσσανλή

Προσεγγίζοντας παιδαγωγικά τη γλώσσα της σύγχρονης τέχνης με τη χρήση πολυμεσικών εφαρμογών: Η περίπτωσης της Mec Art του Νίκου Κεσσανλή Προσεγγίζοντας παιδαγωγικά τη γλώσσα της σύγχρονης τέχνης με τη χρήση πολυμεσικών εφαρμογών: Η περίπτωσης της Mec Art του Νίκου Κεσσανλή Πανάγου Ελένη, Ερευνήτρια του Ινστιτούτου Πολιτιστικής & Εκπ/κής

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ

ΑΡΧΕΣ ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΑΡΧΕΣ ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ 31/01/2014 ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΓΕΡΟΥΚΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Α/ΘΜΙΑΣ 4 Η ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΧΑΝΙΩΝ Εκπαιδευτικές δράσεις σε μουσειακά περιβάλλοντα ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ & ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ Εισαγωγή Σχολείο και Μουσείο

Διαβάστε περισσότερα

Ο μαγικός πίνακας ως εκπαιδευτικό εργαλείο στο νηπιαγωγείο

Ο μαγικός πίνακας ως εκπαιδευτικό εργαλείο στο νηπιαγωγείο Ο μαγικός πίνακας ως εκπαιδευτικό εργαλείο στο νηπιαγωγείο Μαρία Στρατογιαννάκου Βάσια Γαρταγάνη Ιδιωτικό Νηπιαγωγείο Ε.Κοκκώνη Ητεχνολογίακηανάπτυξητου παιδιού Τα παιδιά χρειάζονται τη διαμεσολάβηση νοητικών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ EUROPEAN LANGUAGE LABEL ΕΘΝΙΚΗ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ 2013

ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ EUROPEAN LANGUAGE LABEL ΕΘΝΙΚΗ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ 2013 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ------ ΙΔΡΥΜΑ ΚΡΑΤΙΚΩΝ ΥΠΟΤΡΟΦΙΩΝ (Ι.Κ.Υ.) ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΙΔΙΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΔΙΕΘΝΩΝ ΥΠΟΤΡΟΦΙΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ------ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Γουλή Ευαγγελία. 1. Εισαγωγή. 2. Παρουσίαση και Σχολιασµός των Εργασιών της Συνεδρίας

Γουλή Ευαγγελία. 1. Εισαγωγή. 2. Παρουσίαση και Σχολιασµός των Εργασιών της Συνεδρίας 1. Εισαγωγή Σχολιασµός των εργασιών της 16 ης παράλληλης συνεδρίας µε θέµα «Σχεδίαση Περιβαλλόντων για ιδασκαλία Προγραµµατισµού» που πραγµατοποιήθηκε στο πλαίσιο του 4 ου Πανελλήνιου Συνεδρίου «ιδακτική

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΜΕ ΤΗ ΒΟΗΘΕΙΑ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΥ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΗ. Καραβελάκη Μαρία, Παπαναγιώτου Γιώργος, Γρηγοριάδης Στάθης

Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΜΕ ΤΗ ΒΟΗΘΕΙΑ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΥ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΗ. Καραβελάκη Μαρία, Παπαναγιώτου Γιώργος, Γρηγοριάδης Στάθης Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΜΕ ΤΗ ΒΟΗΘΕΙΑ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΥ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΗ Καραβελάκη Μαρία, Παπαναγιώτου Γιώργος, Γρηγοριάδης Στάθης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ραγδαία και συνεχής εξέλιξη των υπολογιστών και της πληροφορικής

Διαβάστε περισσότερα

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους του Σταύρου Κοκκαλίδη Μαθηματικού Διευθυντή του Γυμνασίου Αρχαγγέλου Ρόδου-Εκπαιδευτή Στα προγράμματα Β Επιπέδου στις ΤΠΕ Ορισμός της έννοιας του σεναρίου.

Διαβάστε περισσότερα

Παραδοτέο Π.1 (Π.1.1) Εκθέσεις για προµήθεια εκπαιδευτικού υλικού

Παραδοτέο Π.1 (Π.1.1) Εκθέσεις για προµήθεια εκπαιδευτικού υλικού 1 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΕΠΕΑΕΚ ΙΙ Μέτρο 2.2 Αναµόρφωση Προγραµµάτων Προπτυχιακών Σπουδών ιεύρυνση Τριτοβάθµιας Κατ. Πράξης 2.2.2.α Αναµόρφωση Προγραµµάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΑ ΓΝΩΣΤΙΚΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΑ ΤΟΥ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΥ ΠΕΔΙΟΥ: ΦΥΣΙΚΏΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΑ ΓΝΩΣΤΙΚΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΑ ΤΟΥ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΥ ΠΕΔΙΟΥ: ΦΥΣΙΚΏΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΑ ΓΝΩΣΤΙΚΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΑ ΤΟΥ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΥ ΠΕΔΙΟΥ: ΦΥΣΙΚΏΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Ανανέωση του αντικειµένου Η καλύτερη προσέγγιση θα πρέπει να επιτρέπει τον πειραµατισµό.

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιασµός και εφαρµογή προγραµµάτων δια βίου µάθησης: Νοσηλευτική Βασισµένη σε Ενδείξεις

Σχεδιασµός και εφαρµογή προγραµµάτων δια βίου µάθησης: Νοσηλευτική Βασισµένη σε Ενδείξεις Σχεδιασµός και εφαρµογή προγραµµάτων δια βίου µάθησης: Νοσηλευτική Βασισµένη σε Ενδείξεις Αρετή Σταυροπούλου Επίκουρη Καθηγήτρια Τµήµα Νοσηλευτικής, ΤΕΙ Κρήτης 41o Πανελλήνιο Συνέδριο ΕΣΝΕ Κρήτη 2014 ΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Άτυπες πηγές μάθησης. Μέρος 1 ο : Θεωρητικό πλαίσιο. Κ. Χαλκιά Εθνικόν και Καποδιστριακόν Πανεπιστήμιον θηνών

Άτυπες πηγές μάθησης. Μέρος 1 ο : Θεωρητικό πλαίσιο. Κ. Χαλκιά Εθνικόν και Καποδιστριακόν Πανεπιστήμιον θηνών Άτυπες πηγές μάθησης Μέρος 1 ο : Θεωρητικό πλαίσιο Κ. Χαλκιά Εθνικόν και Καποδιστριακόν Πανεπιστήμιον θηνών 2 Τυπική, μη τυπική και άτυπη εκπαίδευση Τυπική εκπαίδευση: η εκπαίδευση που καθορίζεται από

Διαβάστε περισσότερα

1. Οι Τεχνολογίες της Πληροφορίας και των Επικοινωνιών στην εκπαιδευτική διαδικασία

1. Οι Τεχνολογίες της Πληροφορίας και των Επικοινωνιών στην εκπαιδευτική διαδικασία 1. Οι Τεχνολογίες της Πληροφορίας και των Επικοινωνιών στην εκπαιδευτική διαδικασία Ο διδακτικός σχεδιασμός (instructional design) εμφανίσθηκε στην εκπαιδευτική διαδικασία και στην κατάρτιση την περίοδο

Διαβάστε περισσότερα

ποδράσηη Το Βυζαντινό Κάστρο Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ 9ο ΕΠΑΛ Θεσσαλονίκης

ποδράσηη Το Βυζαντινό Κάστρο Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ 9ο ΕΠΑΛ Θεσσαλονίκης ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ 9 ποδράσηη 5 Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού 9ο ΕΠΑΛ Θεσσαλονίκης Το Βυζαντινό Κάστρο ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφορική και Τεχνολογίες Πληροφορίας & Επικοινωνιών: Συνύπαρξη και παιδαγωγική πρακτική. Τάσος Μικρόπουλος Ιωάννα Μπέλλου Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων

Πληροφορική και Τεχνολογίες Πληροφορίας & Επικοινωνιών: Συνύπαρξη και παιδαγωγική πρακτική. Τάσος Μικρόπουλος Ιωάννα Μπέλλου Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Πληροφορική και Τεχνολογίες Πληροφορίας & Επικοινωνιών: Συνύπαρξη και παιδαγωγική πρακτική Τάσος Μικρόπουλος Ιωάννα Μπέλλου Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Πληροφορική και ΤΠΕ Η Πληροφορική και οι Τεχνολογίες της

Διαβάστε περισσότερα

Άτυπες πηγές μάθησης. Μέρος 2 ο : Μελέτη και αξιοποίησή τους από την τυπική εκπαίδευση. Κ. Χαλκιά Εθνικόν και Καποδιστριακόν Πανεπιστήμιον Αθηνών

Άτυπες πηγές μάθησης. Μέρος 2 ο : Μελέτη και αξιοποίησή τους από την τυπική εκπαίδευση. Κ. Χαλκιά Εθνικόν και Καποδιστριακόν Πανεπιστήμιον Αθηνών Άτυπες πηγές μάθησης Μέρος 2 ο : Μελέτη και αξιοποίησή τους από την τυπική εκπαίδευση Κ. Χαλκιά Εθνικόν και Καποδιστριακόν Πανεπιστήμιον Αθηνών 2 Σχολικές επισκέψεις σε οργανωμένους χώρους (μη τυπικές

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Τμήμα Μηχανικών Σχεδίασης Προϊόντων και Συστημάτων, ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ. Παναγιώτης Κουτσαμπάσης

Εισαγωγή. Τμήμα Μηχανικών Σχεδίασης Προϊόντων και Συστημάτων, ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ. Παναγιώτης Κουτσαμπάσης Αλληλεπίδραση λ Αθώ Ανθρώπου-Υπολογιστή Εισαγωγή γή Τμήμα Μηχανικών Σχεδίασης Προϊόντων και Συστημάτων, ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ Παναγιώτης Κουτσαμπάσης Αλληλεπίδραση η Ανθρώπου-Υπολογιστή «μελετά τη σχεδίαση,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ

ΚΕΝΤΡΟ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΚΕΝΤΡΟ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΚΑΙΝΩΤΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ» (INOV) Ζ ΚΥΚΛΟΣ To Κέντρο Συνεχιζόμενης Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Γεωµετρία Β' Λυκείου. Συµµεταβολή µεγεθών. Εµβαδόν ισοσκελούς τριγώνου. Σύστηµα. συντεταγµένων. Γραφική παράσταση συνάρτησης. Μέγιστη - ελάχιστη τιµή.

Γεωµετρία Β' Λυκείου. Συµµεταβολή µεγεθών. Εµβαδόν ισοσκελούς τριγώνου. Σύστηµα. συντεταγµένων. Γραφική παράσταση συνάρτησης. Μέγιστη - ελάχιστη τιµή. Σενάριο 6. Συµµεταβολές στο ισοσκελές τρίγωνο Γνωστική περιοχή: Γεωµετρία Β' Λυκείου. Συµµεταβολή µεγεθών. Εµβαδόν ισοσκελούς τριγώνου. Σύστηµα συντεταγµένων. Γραφική παράσταση συνάρτησης. Μέγιστη - ελάχιστη

Διαβάστε περισσότερα

Πειραματικό εργαστήρι στη βιωματική μάθηση και στη σχολική θρησκευτική αγωγή

Πειραματικό εργαστήρι στη βιωματική μάθηση και στη σχολική θρησκευτική αγωγή Πειραματικό εργαστήρι στη βιωματική μάθηση και στη σχολική θρησκευτική αγωγή Εργαστήριο Ιστορίας και Κοινωνικών Επιστημών Πανεπιστημίου Αιγαίου Διδάσκουν: Πολύκαρπος Καραμούζης, (Πανεπιστήμιο Αιγαίου)

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ. «Τα μυστικά ενός αγγείου»

ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ. «Τα μυστικά ενός αγγείου» ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ «Τα μυστικά ενός αγγείου» ΜΠΙΛΙΟΥΡΗ ΑΡΓΥΡΗ 2011 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ «ΤΑ ΜΥΣΤΙΚΑ ΕΝΟΣ ΑΓΓΕΙΟΥ» ΘΕΜΑ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Η παρούσα εργασία αποτελεί το θεωρητικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µικρές τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Ο καιρός» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών εννοιολογικής χαρτογράφησης. ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑ 2015 ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ: Οργάνωση δραστηριοτήτων ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ

ΠΑ 2015 ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ: Οργάνωση δραστηριοτήτων ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ ΠΑ 2015 ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ: Οργάνωση δραστηριοτήτων ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ Ημερομηνίες ΠΑ 2015-2016 Ημερομηνίες ΠΑ Έργο 15-18/3/2016 & 21-24/3/2016 Παρακολούθηση προγράμματος Νηπιαγωγείου 28/3-1/4/2015 & 4-8/3/2015 Θεματική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΙ ΙΚΟ ΜΕΡΟΣ: ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ02 (78 ώρες)

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΙ ΙΚΟ ΜΕΡΟΣ: ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ02 (78 ώρες) ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΙ ΙΚΟ ΜΕΡΟΣ: ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ02 (78 ώρες) 1.α 3 ώρες Η εισαγωγή των ΤΠΕ στην εκπαίδευση και τη διδασκαλία των φιλολογικών µαθηµάτων Επισκόπηση

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu Τι έχουμε μάθει για την προώθηση της Δημιουργικότητας μέσα από τις Φυσικές Επιστήμες και τα Μαθηματικά στην Ελληνική Προσχολική και Πρώτη Σχολική Ηλικία; Ευρήματα για την εκπαίδευση στην Ελλάδα από το

Διαβάστε περισσότερα

e-knownet Δίκτυο για τη μη-τυπική εκπαίδευση στην επιστήμη, με τη χρήση Τεχνολογιών Πληροφορίας και Επικοινωνίας (ΤΠΕ)

e-knownet Δίκτυο για τη μη-τυπική εκπαίδευση στην επιστήμη, με τη χρήση Τεχνολογιών Πληροφορίας και Επικοινωνίας (ΤΠΕ) LLP Application Call EAC/61/2006 Transversal Programme / Key Activity 3: ICT / Networks e-knownet Δίκτυο για τη μη-τυπική εκπαίδευση στην επιστήμη, με τη χρήση Τεχνολογιών Πληροφορίας και Επικοινωνίας

Διαβάστε περισσότερα

Σενάριο 5. Μετασχηµατισµοί στο επίπεδο. Γνωστική περιοχή: Γεωµετρία Α' Λυκείου. Συµµετρία ως προς άξονα. Σύστηµα συντεταγµένων.

Σενάριο 5. Μετασχηµατισµοί στο επίπεδο. Γνωστική περιοχή: Γεωµετρία Α' Λυκείου. Συµµετρία ως προς άξονα. Σύστηµα συντεταγµένων. Σενάριο 5. Μετασχηµατισµοί στο επίπεδο Γνωστική περιοχή: Γεωµετρία Α' Λυκείου. Συµµετρία ως προς άξονα. Σύστηµα συντεταγµένων. Απόλυτη τιµή πραγµατικών αριθµών. Συµµεταβολή σηµείων. Θέµα: Στο περιβάλλον

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτικές προσεγγίσεις στην Πληροφορική. Η εποικοδομιστική προσέγγιση για τη γνώση. ως ενεργητική και όχι παθητική διαδικασία

Διδακτικές προσεγγίσεις στην Πληροφορική. Η εποικοδομιστική προσέγγιση για τη γνώση. ως ενεργητική και όχι παθητική διαδικασία Διδακτικές προσεγγίσεις στην Πληροφορική Η εποικοδομιστική προσέγγιση για τη γνώση ως ενεργητική και όχι παθητική διαδικασία ως κατασκευή και όχι ως μετάδοση ως αποτέλεσμα εμπειρίας και όχι ως μεταφορά

Διαβάστε περισσότερα

Η χρήση τεχνολογίας στα μουσεία να...

Η χρήση τεχνολογίας στα μουσεία να... Πληροφορική, Νέες Tεχνολογίες και Μουσεία ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΟΥΣΕΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ» ΔΙΔΑΣΚΟΥΣA: ΜΑΡΙΑ ΡΟΥΣΣΟΥ ΔΙΑΛΕΞΗ 8: Εμπειρίες εμβύθισης και Εικονική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ, ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ, ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ, ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ» ΠΕΡΙΓΡΑΦΕΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικόν και Καποδιστριακόν Πανεπιστήμιον Αθηνών

Εθνικόν και Καποδιστριακόν Πανεπιστήμιον Αθηνών ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Εθνικόν και Καποδιστριακόν Πανεπιστήμιον Αθηνών ΚΕΝΤΡΟ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΣΦΑΛΙΣΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ» E ΚΥΚΛΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΝΗΛΙΚΩΝ, ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ & ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ. E-learning. Οδηγός Σπουδών

ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΝΗΛΙΚΩΝ, ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ & ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ. E-learning. Οδηγός Σπουδών ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΝΗΛΙΚΩΝ, ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ & ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ E-learning Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος Οικονομικής Επιστήμης, σας καλωσορίζει

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΕΚΘΕΣΕΩΝ. Τι είναι μία έκθεση;

ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΕΚΘΕΣΕΩΝ. Τι είναι μία έκθεση; ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΕΚΘΕΣΕΩΝ Εισαγωγή στη σημασία των εκθέσων και τον ρόλο του επιμελητή Τι είναι μία έκθεση; Η έκθεση ως πολισμικό φαινόμενο Κοινωνική και πολιτισμική ανάλυση των εκθέσεων Εκθέσεις και οπτική ανθρωπολογία

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγικές συμπράξεις στους τομείς της εκπαίδευσης, της κατάρτισης και της νεολαίας

Στρατηγικές συμπράξεις στους τομείς της εκπαίδευσης, της κατάρτισης και της νεολαίας KA2 Συνεργασία για Καινοτομία και Ανταλλαγή Καλών Πρακτικών Αναμενόμενα αποτελέσματα Τα σχέδια που υποστηρίζονται στο πλαίσιο αυτής της Δράσης αναμένονται να επιφέρουν τα παρακάτω αποτελέσματα: Καινοτόμες

Διαβάστε περισσότερα

ιδακτικό Μοντέλο Περιεχόµενα ρ. Κωνσταντίνα Βασιλοπούλου Εποικοδοµισµός E-learning - Ορισµός Ανάλυση Αναγκών Μαθητή

ιδακτικό Μοντέλο Περιεχόµενα ρ. Κωνσταντίνα Βασιλοπούλου Εποικοδοµισµός E-learning - Ορισµός Ανάλυση Αναγκών Μαθητή ιδακτικό Μοντέλο ρ. Κωνσταντίνα Βασιλοπούλου Περιεχόµενα Εποικοδοµισµός E-learning - Ορισµός ιδακτικό Μοντέλο Ανάλυση Αναγκών Μαθητή Εποικοδοµισµός Construct ή construction: Κατασκεύασµα ή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ & ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΧΕΔΙΑΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ Εργασία 1 η Ενεργή παρακολούθηση της ημερίδας με θέμα «Technology

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΕ ΜΟΥΣΕΙΑ : ΣΤΟΧΟΙ, ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ, ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ. Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ

ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΕ ΜΟΥΣΕΙΑ : ΣΤΟΧΟΙ, ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ, ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ. Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΤΜΗΜΑ : ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΜΟΝΑΔΩΝ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελέσματα Έργου EUfolio

Αποτελέσματα Έργου EUfolio http://www.eufolio.eu Αποτελέσματα Έργου EUfolio Ημερίδα «Ενσωμάτωση των Τεχνολογιών Πληροφορίας και Επικοινωνίας στη Μαθησιακή Διαδικασία Λευκωσία, 16 Μαΐου 2015 Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Υπουργείο

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση των σκοπών και των στόχων...35. Ημερήσια πλάνα...53

Παρουσίαση των σκοπών και των στόχων...35. Ημερήσια πλάνα...53 Πίνακας Περιεχομένων Εισαγωγή... 5 Κεφάλαιο 1 Πώς μαθαίνουν τα παιδιά προσχολικής ηλικίας...11 Η Φυσική Αγωγή στην προσχολική ηλικία...14 Σχέση της Φυσικής Αγωγής με τους τομείς ανάπτυξης του παιδιού...16

Διαβάστε περισσότερα

Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind

Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind Λαδιάς Αναστάσιος, Σχολικός Σύµβουλος Πληροφορικής Β Αθήνας Μπέλλου Ιωάννα, Σχολικός Σύµβουλος Πληροφορικής

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος: Πώς η διαδραστική αφήγηση μιας ιστορίας μπορεί να αυξήσει την κατανόηση της ιστορίας σε παιδιά προσχολικής ηλικίας.

Τίτλος: Πώς η διαδραστική αφήγηση μιας ιστορίας μπορεί να αυξήσει την κατανόηση της ιστορίας σε παιδιά προσχολικής ηλικίας. Τίτλος: Πώς η διαδραστική αφήγηση μιας ιστορίας μπορεί να αυξήσει την κατανόηση της ιστορίας σε παιδιά προσχολικής ηλικίας. Ζυγοπούλου Στεργιανή Mediterranean College-Σχολή Εκπαίδευσης Αγγλική Γλώσσα και

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Ενότητα: Εκπαιδευτικό υλικό και σχολικό εγχειρίδιο Διδάσκων: Κατσαρού Ελένη ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Θέσεις της Γ.Σ.Ε.Ε προς το ΕΘΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ

Θέσεις της Γ.Σ.Ε.Ε προς το ΕΘΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Θέσεις της Γ.Σ.Ε.Ε προς το ΕΘΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ H Γ.Σ.Ε.Ε υλοποιώντας την κοινωνική της δέσµευση για διαρκή διάλογο για τα θέµατα της εκπαίδευσης, συµµετέχει ενεργά στον εθνικό διάλογο για την παιδεία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ 1. Τίτλος ΟΙ ΣΥΓΚΟΙΝΩΝΙΕΣ 2. Εµπλεκόµενες γνωστικές περιοχές Γεωγραφία, Γλώσσα 3. Γνώσεις και πρότερες ιδέες ή αντιλήψεις τ

ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ 1. Τίτλος ΟΙ ΣΥΓΚΟΙΝΩΝΙΕΣ 2. Εµπλεκόµενες γνωστικές περιοχές Γεωγραφία, Γλώσσα 3. Γνώσεις και πρότερες ιδέες ή αντιλήψεις τ ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µεγάλες τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Οι συγκοινωνίες» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών εννοιολογικής χαρτογράφησης.

Διαβάστε περισσότερα

Δημοτικό Σχολείο Σωτήρας Β Η δική μας πρόταση- εμπειρία

Δημοτικό Σχολείο Σωτήρας Β Η δική μας πρόταση- εμπειρία Δημοτικό Σχολείο Σωτήρας Β Η δική μας πρόταση- εμπειρία Συμμετοχή στο Πρόγραμμα του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΜΕΣΩ ΕΡΕΥΝΑΣ-ΔΡΑΣΗΣ Σχολική χρονιά: 2015-2016 ΤΟ ΠΡΟΦΙΛ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα