ΣΧΟΛΗ ΙΣΤΙΟΠΛΟΪΑΣ ΑΝΟΙΧΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ ΥΠΟΘΕΡΜΙΑ. Επιµέλεια ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΒΑΣΙΛΑΚΗΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΣΧΟΛΗ ΙΣΤΙΟΠΛΟΪΑΣ ΑΝΟΙΧΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ ΥΠΟΘΕΡΜΙΑ. Επιµέλεια ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΒΑΣΙΛΑΚΗΣ"

Transcript

1 ΣΧΟΛΗ ΙΣΤΙΟΠΛΟΪΑΣ ΑΝΟΙΧΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ ΥΠΟΘΕΡΜΙΑ Επιµέλεια ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΒΑΣΙΛΑΚΗΣ 1996

2 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Ο άνθρωπος, αν χρειαστεί, µπορεί ν αντέξει µερικές βδοµάδες χωρίς φαγητό, κάµποσες µέρες χωρίς νερό, όµως µόνο λίγες ώρες χωρίς θέρµανση. Όσοι ασχολούνται µε την θάλασσα και γενικότερα µε τα σπορ είναι απαραίτητο να έχουν γνώσεις για την Υποθερµία. Το άσχηµο είναι ότι η άγνοια αφήνει εσφαλµένες αντιλήψεις που τους οδηγούν σε αντίθετες προς τις ενδεικνυόµενες ενέργειες. Π.χ. νοµίζουν πως η κίνηση για να κρατηθούν ζεστοί ή το αλκοόλ βοηθούν σε συνθήκες επιβίωσης, ενώ συµβαίνει ακριβώς το αντίθετο. Είναι ψυχολογικό αξίωµα ότι ο άνθρωπος θα εξοικειωθεί µε τους κινδύνους που καθηµερινά έρχεται σε επαφή έτσι ώστε να µην τους βλέπει πια σαν κινδύνους. Και ενώ αυτό συµβαίνει, πανικοβάλλεται όταν βρεθεί σε καταστάσεις απείρως λιγότερο επικίνδυνες, µε τις οποίες όµως δεν έχει καµία εξοικείωση και τις οποίες δεν ξέρει ενστικτωδώς πως να αντιµετωπίσει. HUNTING WITH THE ESKIMOS Harry Whitney

3 ΤΟ ΚΡΥΟ ΚΑΙ Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ Κρύο! Και µόνο στο άκουσµα της λέξης σφιγκόµαστε ριγώντας και αγκαλιάζοντας τους ώµους µας. Όταν ακούµε για ανθρώπους που υποφέρουν από το κρύο ή ακόµα που πεθαίνουν απ αυτό µας έρχονται στο νου εικόνες εξευρενητών των Πόλων ή ανθρώπων που χάθηκαν σε χιονοθύελλες. Όσον αφορά τους εαυτούς µας, να υποφέρουν από έντονο κρύο, φαίνεται σαν πολύ αποµακρυσµένη πιθανότητα. Εξ αιτίας της τεχνολογίας της κοινωνίας στην οποία ζούµε, που µας αποµονώνει ή τουλάχιστον µας προστατεύει από το µεγαλύτερο φυσικό µας περιβάλλον, έχουµε παρασυρθεί σε µια εσφαλµένη αίσθηση ασφάλειας. Θεωρούµε τους εαυτούς µας εξαιρεµένους από τους νόµους της φύσης και όταν εκτεθούµε στις αντιξοότητες της, βρισκόµαστε απροετοίµαστοι και ευάλωτοι. Υπάρχουν πολλοί άνθρωποι, σκιέρ, ορειβάτες, εργάτες πλωτών πετρελαιοπηγών, ψαράδες, δύτες, κυνηγοί, στρατιώτες ακρίτες, ιστιοπλόοι, που εξ αιτίας του χόµπι ή της εργασίας τους εκτίθενται σε καταστάσεις ψύχους που προφανώς είναι επικίνδυνες. Υπάρχουν και πολλοί άλλοι, ηλικιωµένοι, παιδιά, ταξιδιώτες τον χειµώνα και ανάπηροι που εκτίθενται σε λιγότερο προφανείς συνθήκες ψύχους αλλ εξ ίσου επικίνδυνες. Κανείς δεν έχει ανοσία. Όταν το σώµα αποκτήσει πολύ θερµότητα, τότε υποφέροµε από ηλίαση, θερµοπληξία, πυρετό, σπασµούς ακόµα και θάνατο. Αντίθετα, όταν χάσουµε πολύ θερµότητα, τα συστήµατα του οργανισµού µας κινούνται όλο και σε πιο αργό ρυθµό µέχρι που µετά δυσκολίας µόλις εργάζονται. Αν δεν γίνει αναθέρµανση µε τον κατάλληλο τρόπο και χωρίς την µεσολάβηση πολύ µεγάλου χρόνου τα συστήµατα του οργανισµού µας που µας διατηρούν στην ζωή, θα σταµατήσουν να λειτουργούν και θα έλθει ο θάνατος. Ονοµάζεται υποθερµία: η κατάσταση αυτή που έχουµε απώλεια θερµίδων από το σώµα µας, σε µεγαλύτερο ρυθµό από κείνο που µπορούµε να τις αναπληρώνουµε και που στην µειωµένη θερµοκρασία του σώµατος ο οργανισµός µας δυσκολεύεται να λειτουργήσει. Πόσο εύκολο είναι να πάθουµε υποθερµία; Αν αναποδογυρίσει η βάρκα που ψαρεύουµε και µείνουµε πολύ µεγάλο χρονικό διάστηµα στο νερό θα πάθουµε υποθερµία ακόµα κι αν αυτό συµβεί ένα ηλιόλουστο Αυγουστιάτικο µεσηµέρι. Γιατί; Η θερµοκρασία του νερού δεν θα ξεπερνά τους 23 C, η θερµοκρασία της επιδερµίδας µας είναι 36,6 C. Οπότε δύο τινά µπορούν να συµβούν ή εµείς να ανεβάσουµε την θερµοκρασία της θάλασσας στους 36,6 C, ή η θάλασσα να µειώσει την δικιά µας στους 23 C. Μπορείτε να µαντεύσετε πιο απ τα δυο θα συµβεί; Απλώς είναι θέµα χρόνου να πέσουµε στην θερµοκρασία του νερού, που εξαρτάται από πολλούς παράγοντες, όπως την διαφορά θερµοκρασίας, την φυσική µας κατάσταση, τα αποθέµατα µας σε καύσιµη ύλη, τις γνώσεις µας στην αντιµετώπιση της υποθερµίας.

4 Είναι υποθερµία οι 25 C και πόσο σοβαρή; Στους 25 C έχοµε χάσει τις αισθήσεις µας και έχοµε πιθανή καρδιακή µαρµαρυγή. Σοβαρή αρκετά; Είναι περιπτώσεις που σε αντίξοες συνθήκες η υποθερµία επέρχεται ταχύτατα και το θύµα κυριολεκτικά παγώνει µέχρι θανάτου µέσα σε χρόνο 20 έως 30 λεπτών. Οι περισσότερες όµως γίνονται σε πολύ αργό ρυθµό. Άλλες φορές η εξέλιξη της υποθερµίας είναι τόσο σταδιακή που δεν αντιλαµβανόµαστε τι συµβαίνει µέχρι που είναι πολύ αργά. Μια διαπίστωση αυτού, είναι το γεγονός ότι η υποθερµία στους ηλικιωµένους θεωρείται πολύ εύκολα φυσική από πολλούς. Καθώς ένας άνθρωπος γερνάει, όλα φαίνονται να γίνονται σε αργό ρυθµό, όλοι ξέρουν πως οι γεροντότεροι πάντα αισθάνονται λίγο κρύο. Η αλήθεια είναι πως οι ηλικιωµένοι δεν είναι φυσικό να αισθάνονται κρύο. Πολλοί όµως κρυώνουν ακόµη και µέσα στα σπίτια τους µε δυσµενείς επιπτώσεις στην υγεία τους. Θα µπορούσαµε να αποφύγουµε εύκολα πολλούς θανάτους ηλικιωµένων στους οποίους έχει συµβάλλει και η υποθερµία αν ήµασταν περισσότερο προσεκτικοί να αντιληφθούµε τα σηµάδια προειδοποιήσεως της υποθερµίας. ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΑΝΑ ΡΟΜΕΣ Είναι ενδιαφέρον πως µία από τις αρχαιότερες γραπτές αναφορές στην υποθερµία αφορά ηλικιωµένο: Ο Βασιλιάς αυίδ τώρα ήτο γέρος και προχωρηµένος στα χρόνια, και παρόλο που τον κάλυπταν µε ρούχα, δεν µπορούσε να ζεσταθεί. Προς τούτο οι υπηρέτες του είπαν, Επιτρέψτε να ψάξουµε για µια νεαρή παρθένα και αφήστε την να πλησιάσει τον βασιλιά και να γίνει η νοσηλεύτρια του, αφήστε την να ξαπλώσει στην αγκάλη σας που µπορεί έτσι ο βασιλιάς και κύριος µας να θερµανθεί. Έτσι έψαξαν για µια όµορφη παρθένα σ όλο το Ισραήλ, και βρήκαν την Abitash την Σουναµµίτισα, και την έφεραν στον βασιλιά. Η παρθένα ήτο πανέµορφη, και έγινε η νοσοκόµα του βασιλιά, κι ο βασιλιάς δεν την έκαµε ποτέ δικιά του. (I Kings, 1-4) Αυτό το απόσπασµα από τη Παλαιά ιαθήκη είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρον γιατί όχι µόνο αναφέρει την υποθερµία αλλά γιατί περιγράφει και έναν από τους βασικότερους τρόπους αναθέρµανσης θύµατος υποθερµίας: την σώµα-µε-σώµα επαφή. Αν πρέπει να κατανοήσοµε την υποθερµία, πρέπει να µάθουµε πως η σκέψη µας και το σώµα µας ανταποκρίνονται στην αντιµετώπιση του κρύου. είτε, παραδείγµατος χάριν, πως ένας εικοσιπεντάχρονος περιγράφει µία µεσοχειµωνιάτικη Ανταρκτική εµπειρία στις αρχές του εικοστού αιώνα

5 Υπήρχαν ηµέρες, έγραψε, που σου έπαιρνε πέντε λεπτά να δέσεις τα κορδόνια της πόρτας της σκηνής και πέντε ώρες να µπορέσεις να αρχίσεις το πρωί Το πρόβληµα είναι ο ιδρώτας και η αναπνοή όλος ο ιδρώτας αντί να περνά από τα πορώδη µάλλινα ρούχα µας και τελικά να εξατµίζεται, πάγωνε και µαζευόταν. Μόλις έβγαινε από την επιδερµίδα µας γινόταν πάγος. Τινάζαµε µπόλικο χιόνι και πάγο από το εσωτερικό των παντελονιών µας κάθε φορά που αλλάζαµε Βγήκα από την σκηνή ένα πρωί και σήκωσα το κεφάλι µου να δω γύρω µου οπότε ανακάλυψα πως δεν µπορούσα να το κατεβάσω. Τα ρούχα µου είχαν παγώσει σκληρά σε διάστηµα περίπου δεκαπέντε δευτερολέπτων. Αναγκάστηκα να τραβήξω ένα έλκηθρο επί τέσσερεις ώρες µε το κεφάλι κολληµένο ψηλά, και από τότε όλοι φροντίζαµε να σκύβοµε σε θέση τραβήγµατος πριν παγώσουµε. Πέρασα µιαν άσχηµη νύχτα. Μια σειρά τρεµουλιάσµατα που µου ήταν αδύνατο να σταµατήσω και που κατείχαν το σώµα µου για πολλά λεπτά µερικές φορές, που νόµιζα πως η πλάτη θα σπάσει Μιλούν για χτύπηµα δοντιών, αλλά όταν το σώµα σου χτυπιέται µπορείς να πεις πως κρυώνεις Μία φορά έφτασα στο σηµείο να υποφέρω, που στ αλήθεια δεν µε ένοιαξε αρκεί να µπορούσα να πεθάνω χωρίς να πονάω πολύ. Μιλούν για ηρωισµό θανάτου πόσο λίγο ξέρουν θα ήταν τόσο εύκολο να πεθάνεις, µία δόση µορφίας, ένα φιλικό πάγωµα, και ευλογηµένος ύπνος. Το πρόβληµα είναι να συνεχίσεις. THE WORST JOURNEY IN THE WORLD Apsley Cherry-Garrard Το δίτοµο έργο του Cherry-Garrard το worst journey είναι κλασικό για την µελέτη της εξάντλησης. Η τριµελής οµάδα του πέρασε βδοµάδες σέρνοντας έλκηθρα κατά µήκος της Ανταρκτικής σε µία επιστηµονική αποστολή. Κατά την διάρκεια αυτών των εβδοµάδων, πάλευαν κάθε λεπτό µε υπό το µηδέν θερµοκρασίες και υψηλούς ανέµους. εν είχαν την ανακούφιση ούτε ενός ζεστού ύπνου, καθώς το ανελέητο ψύχος είχε µετατρέψει τα sleeping bags, όπως και τα ρούχα τους, σε παγωµένες πανοπλίες. Καταπίεση και εξάντληση τους έφθειρε. Χρειαζόταν µία µεγαλειώδης προσπάθεια για να φροντίσουν για επιβίωση. Η εξάντληση είναι ο προθάλαµος της υποθερµίας. ιότι όταν τα αποθέµατα του σώµατος εξαντλούνται δεν υπάρχει ενέργεια για να αντισταθεί στο κρύο. εν χρειάζεται όµως να είσαι εξερευνητής στην Ανταρκτική για να νοιώσεις εξάντληση. Εξάντληση που µαζί µε φόβο και ελαφρά υποθερµία ήταν τα αίτια της περιπέτειας µία µπάντας γυµνασίου κατά την διάρκεια ενός παιχνιδιού ράγκµπι το 1981 στο Φλιντ του Μίσιγκαν. Η θερµοκρασία ήταν -0.5 C. Πολλά από τα µέλη της µπάντας ήταν κουρασµένα αλλά πρόθυµα να παίξουν στο ηµίχρονο. Πρώτα, ένας από τους µαθητές αρρώστησε, µετά µερικοί άλλοι λιποθύµησαν. Επικράτησε πανικός και πριν τα πράγµατα µπουν σε έλεγχο 32 νεαροί µετεφερθήκαν στο νοσοκοµείο µε κλασσικά συµπτώµατα

6 υποθερµίας: ρίγος, βαθιές έντονες ανάσες, και αδύνατο σφυγµό. Ένας αντιπρόσωπος του νοσοκοµείου εξήγησε πως συνδυασµός κρύου και εξάντλησης προκάλεσε σε µέρους από τους µαθητές σωµατική εξάντληση και κρυάδες. Ένα τροµοκρατηµένο αγόρι είπε: δεν ξέραµε τι συνέβαινε, διότι όλοι έπεφταν κατά γης. Εξάντληση ήταν επίσης ο λόγος που προκάλεσε πολλούς από τους θανάτους στον στρατό του Ουάσιγκτον στο Valley Forge τον χειµώνα του Ο καιρός ήταν άσχηµος αλλά όχι ακραίος. Οι στρατιώτες ήταν κουρασµένοι από εξαντλητικές πορείες, και το ηθικό ήταν πεσµένο. Βιαστικά χτισµένα καταφύγια δεν προσέφεραν αρκετή προστασία από τον καιρό, που είχε συχνές βροχές και χιονοπτώσεις. Κακή διατροφή και παρατεταµένη έκθεση στο κρύο ήταν ότι χρειαζόταν για να δηµιουργήσουν υποθερµία. ΑΜΕΣΗ ΒΟΗΘΕΙΑ - ΣΩΣΤΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ Και ενώ περιπτώσεις δυνατού κρύου και υποθερµίας έχουν τραγικό τέλος κυρίως επειδή τα θύµατα δεν γνώριζαν τεχνικές µη απώλειας θερµότητας και επιβίωσης, υπάρχουν περιστατικά µε κρύο στα οποία ο µηχανισµός άµυνας υποθερµίας του σώµατος, συν άλλοις, εξασφάλισε επιβίωση. Ένα τέτοιο περιστατικό αφορά ένα εντεκάχρονο αγόρι που, ενώ έπαιζε, έπεσε σε ένα ρυάκι µε νερό 8.8 C. Το βρήκαν µετά από 15 λεπτά πλήρως βυθισµένο και το ανέσυραν. Το δέρµα µπλαβισµένο, χωρίς σφυγµούς, και διασταλµένες κόρες. εν είχε σηµεία ζωής. Καρδιοαναπνευστική αγωγή άρχισε αµέσως και συνεχίστηκε επί 20λεπτο µέχρι να φτάσουν στο νοσοκοµείο. Όταν έφτασαν στην εντατική η πρωκτική θερµοκρασία ήταν 33,8 C και δεν είχε εγκεφαλική λειτουργία. Μια ιατρική οµάδα εργάσθηκε επί 6ωρο πριν παρατηρηθεί κάποια βελτίωση στην σωµατική του κατάσταση. Χρειάστηκαν 9 ώρες από την διάσωση πριν οι κόρες αποκτήσουν έντονη απόκριση. ύο µέρες αργότερα το αγόρι κάθισε, έβηξε και άρχισε να παίζει µε τα παιχνίδια στο κρεβάτι του. Ένα παρόµοιο περιστατικό συνέβη σε µία 25χρονη δύτρια που ερευνούσε ένα ναυάγιο 60 πόδια βάθος στο Strait of Mackinac. Ενώ βρισκόταν µέσα σε ένα σκοτεινό δωµάτιο του πλοίου, πανικοβλήθηκε και αποπειράθηκε να το σκάσει από ένα φινιστρίνι, σπάζοντας τον ρυθµιστή της στην προσπάθεια. Όπως αργότερα η ίδια περίγραψε: κατάπια ολόκληρη την λίµνη του Μίσιγκαν στην προσπάθεια ν αναπνεύσω Σε πέντε λεπτά, ο συνδύτης της την πλησίασε και την τράβηξε στην επιφάνεια, ξεκινώντας τεχνητή αναπνοή στόµα µε στόµα. Μετά δύο λεπτά σταµάτησε η καρδιά της. Η ακτοφυλακή, µόλις ειδοποιήθηκε, έσπευσε στον τόπο του ατυχήµατος µε ένα αεροσκάφος που είχε καµπίνα πιέσεως και την µετέφεραν σε µία κλινική του

7 Πανεπιστηµίου του Μίσιγκαν όπου διεγνώθει ότι είχε κάθε πρόβληµα κατάδυσης που µπορεί να φανταστεί κανείς: σχεδόν πνιγµός κρύου νερού, ασθένεια αποσυµπίεσης (ασθένεια του δύτου), πιθανό εµβολισµό και προκαρδιοπνευµονική παύση. Μέσα σε ώρες από την αγωγή του ιατρού που την ανέλαβε, η δύτρια ανέκτησε και ήταν καλά. Μετά από µερικές µέρες παρακολούθησης, επέστρεψε στα µαθήµατα της. Πολλοί γιατροί που έχουν εργασθεί µε σχεδόν πνιγµούς κρύου νερού πιστεύουν πως η αναζωογόνηση και επιβίωση επιτυγχάνονται από πολλούς συντελεστές. Ανάµεσα στα συµβάντα που εξελίσσονται είναι ένα πολύ γρήγορο πάγωµα του εγκεφάλου, µια ξαφνική ελάττωση των σωµατικών λειτουργιών και σαν επακόλουθο µια δραστική µείωση απαίτησης οξυγόνου. Αυτό συµβαίνει συνήθως όταν ακόµα υπάρχει αρκετό οξυγόνο στο αίµα. Εξ αιτίας αυτής της απότοµης µείωσης σε ανάγκη οξυγόνου, το σώµα µπορεί να επιβιώσει για λίγο από το απόθεµα που έχει µείνει στο αίµα. ΥΠΟΘΕΡΜΙΑ ΚΑΙ ΘΕΡΜΟΡΥΘΜΙΣΗ Ο απλός άνθρωπος γνωρίζει πολύ λίγα για την υποθερµία διότι οι επιστήµονες µόνο τελευταία έχουν δείξει ενδιαφέρον για την ανθρώπινη θερµορύθµιση στο κρύο. Συστηµατική έρευνα έγινε προς το τέλος της δεκαετίας του 30. Αποτελέσµατα δεν υπήρξαν όµως παρά µόνο όταν µερικοί χιτλερικοί στρατιωτικοί γιατροί έκαµαν τα πειράµατα τους στα στρατόπεδα συγκεντρώσεως του Νταχάου οπότε συγκεντρώθηκαν στοιχεία πληροφόρησης επί της αντοχής του ανθρώπινου οργανισµού στις χαµηλές θερµοκρασίες. Οι ανεπιθύµητες αυτές Χιτλερικές θηριωδίες προκάλεσαν τόσο µεγάλη απέχθεια στους περισσότερους επιστήµονες που τα στοιχεία αυτά δεν χρησιµοποιήθηκε παρά πολύ αργότερα. Ακόµη και τότε οι ερευνητές θεωρούσαν απαραίτητο να ζητούν συγνώµη για την χρήση της, εξηγώντας πως το έκαναν διότι δεν υπήρχε άλλη πηγή. Ο πόλεµος στην Κορέα, η παρέµβαση στο Αφγανιστάν, τα διαστηµικά προγράµµατα των Ηνωµένων Πολιτειών της Αµερικής και της Σοβιετικής Ένωσης, οι έρευνες για πετρέλαιο στην Βόρειο Θάλασσα, ανοιχτά των ακτών της Αλάσκας και στην Αµερική καθώς και η εκρηκτική ανάπτυξη του ενδιαφέροντος για υπαίθρια σπορ οδήγησε επιστήµονες και γιατρούς σε νέες έρευνες πάνω στην θερµορύθµιση στο κρύο. Σήµερα πολλά πανεπιστήµια, ιατρικά κέντρα καθώς και στρατιωτικές υπηρεσίες έχουν εν εξελίξει ερευνητικά προγράµµατα. Τι είναι θερµορύθµιση ; Θερµορύθµιση είναι η διαδικασία µε την οποία το σώµα ρυθµίζει και κρατά την θερµοκρασία του µέσα σε ένα όριο 1-2 C.

8 Ένα βασικό συµπέρασµα των ανωτέρω ερευνών έδειξε πως η θερµορύθµιση στο κρύο χρησιµοποιεί πολλά διαφορετικά συστήµατα του σώµατος όπως το κυκλοφοριακό σύστηµα., το αναπνευστικό σύστηµα, το νευρικό σύστηµα και άλλα. Με το συντονισµό αυτών των συστηµάτων κρατείται η θερµοκρασία του σώµατος όσο το δυνατόν πλησιέστερα στην ιδεώδη του τιµή των 37 C (98,6 F). Στην ιδεώδη αυτή θερµοκρασία κάθε κύτταρο του σώµατος λειτουργεί πιο αποδοτικά. Θερµοκρασία παράγεται στο σώµα από κάθε ένα από τα χιλιάδες κύτταρα. Μικροµεταβολές (1-2 C) της θερµοκρασίας για λίγο είναι ανεκτές από τον ανθρώπινο οργανισµό, µεγαλύτερες µεταβολές, όµως, επί µακρόν θέτουν σε κίνδυνο την υγεία και ακεραιότητα του. Είναι ενδιαφέρον πλεονέκτηµα της θερµορύθµισης ότι η θερµοκρασία του έσω σώµατος (εγκέφαλος, σπονδυλική στήλη, καρδιά, πνεύµονες, και θώρακας) και η περιφερειακή θερµοκρασία (άκρα και επιδερµίδα) έχουν και οι δύο τεθεί στους 37 C (98,6 F). Όµως ενώ η περιφερειακή και ειδικά η επιδερµική θερµοκρασία µπορεί να διαφοροποιηθεί κατά πολύ, µεταβολές ακόµη και 1 ή 2 C της έσω θερµοκρασίας έχουν σοβαρότατες επιπτώσεις. Στην προστασία απώλειας θερµότητας του έσω σώµατος συµβάλλει ο σκελετός και η επιδερµίδα. Υποθερµία µπορεί να προκληθεί από συνδυασµό πολλών παραγόντων όπως Κρύος αέρας Κρύο νερό Μεγάλη ηλικία Υποσιτισµός Αλκοόλ Τραυµατισµός και άλλα. Πως λειτουργεί η θερµορύθµιση: Η θερµορύθµιση ελέγχεται από τον εγκέφαλο, το νωτιαίο µυελό και το νευρικό σύστηµα σ όλο το σώµα µέσω της υποσυνείδητης λειτουργίας των. Αν π.χ. πέσουµε σε κρύο νερό οι σφυγµοί και η πίεση µας αυξάνονται. ( εν τις συνειδητοποιούµε δεν τις σκεπτόµαστε αυτές τις ενέργειες απλώς συµβαίνουν, εκτός κι αν έχοµε αποκτήσει ειδικές ικανότητες αυτοσυγκέντρωσης, όπως από την Yoga). Θερµορύθµιση δεν θα γινόταν αν το νευρικό σύστηµα δεν πληροφορούσε τον εγκέφαλο µε µεταβολές (ακόµα και κλάσµατος του βαθµού) της θερµοκρασίας σε κάθε σηµείο του σώµατος, µε χιλιάδες θερµοαισθητήρες τοποθετηµένους σε στρατηγικά σηµεία της επιδερµίδας, των εσωτερικών οργάνων του νωτιαίου µυελού και συγκεκριµένων σηµείων του εγκεφάλου. Παρ όλο που παλιότερα θεωρείτο πως υπήρχαν διαφορετικοί αισθητήρες για την ζέστη και το κρύο, σήµερα πιστεύουν πως είναι κοινοί. Όπως και να έχει χρειάζεται ακόµα πολύ να διερευνηθεί στο πως λειτουργεί το όλο σύστηµα. Μπορούµε να συγκρίνουµε την θερµορύθµιση µε ένα σύστηµα κλιµατισµού / θέρµανσης ενός σπιτιού που διαθέτει θερµοστάτες σε κάθε δωµάτιο και που µε την χρήση ενός µικροϋπολογιστή κρατά την θερµοκρασία ίδια παντού στο σπίτι.. Μόνο

9 που η θερµορύθµιση είναι απείρως πιο εξελιγµένος µηχανισµός και διαθέτει ένα απείρως πιο εξελιγµένο υπολογιστή: τον εγκέφαλο. Έτσι ο εγκέφαλος έχει συνεχή έλεγχο των θερµοκρασιών µυελού / καρδιάς και επιδερµίδας/µυών και τις συγκρίνει. Όταν διαπιστώσει παρεκκλίσεις των θερµοκρασιών αυτών εκτελεί συνειδητές και ασυνείδητες πράξεις. Αν π.χ. η θερµοκρασία της επιδερµίδας πέσει σε σύγκριση µε κείνη του εγκέφαλου και της καρδιάς (στην περίπτωση που πηδάµε σε κρύο νερό) τότε θα γίνουν ενέργειες δηµιουργίας θερµότητας. Στο παράδειγµα µας η αντίδραση θα είναι κατά πάσα πιθανότητα συµπεριφοράς. Θ αρχίσουµε να πηδάµε πάνω κάτω ή να κολυµπάµε µανιωδώς για να συνηθίσουµε το νερό. Αντίθετα αν η θερµοκρασία της επιδερµίδας αυξηθεί (την ώρα ηλιοθεραπείας) τότε θα µπουν σε λειτουργία διαδικασίες απώλειας θερµότητας. Θα ιδρώσουµε π.χ. και µε την εξάτµιση του ιδρώτα θα δροσερέψει η επιδερµίδα. Το ρίγος, η άσκηση, το ίδρωµα, το άναµµα του κλιµατιστικού, το αναψυκτικό, η µετακίνηση στην σκιά, το ντύσιµο και πολλές άλλες πολύ πιο σύνθετες λειτουργίες είναι βασικές ενέργειες της θερµορύθµισης. Η πρώτη γραµµή άµυνας λοιπόν είναι µία αντίδραση συµπεριφοράς. Θα πει κανείς: πράξεις κοινής λογικής. Σύµφωνοι! Όµως ο εγκέφαλος διέταξε αυτού του είδους την συµπεριφορά αφού πήρε κάποια µηνύµατα θερµικής παρέκκλισης. Η παραγωγή ενέργειας / θερµότητας στο σώµα είναι συνεχής και επιτελείται από την καύση των τροφών µας. Η διανοµή της γίνεται µε την βοήθεια της καρδιάς/αντλίας και του κυκλοφοριακού: αρτηριών, φλεβών, αγγείων και τριχοειδών αγγείων κάτι ανάλογο της θέρµανσης του σπιτιού. Ο µεταβολισµός, ο ρυθµός της καύσης δηλαδή, που έχει άµεση σχέση και µε τον ρυθµό των σφυγµών και των αναπνοών ελέγχεται από την θερµορύθµιση ανάλογα µε τις ανάγκες θερµότητας που ο εγκέφαλος αισθάνεται ότι έχει το σώµα. Το νευρικό σύστηµα έχει κυκλοφοριακά αισθητήρια που πληροφορούν τον εγκέφαλο για τον ρυθµό των σφυγµών, την κυκλοφορία του αίµατος προς τον εγκέφαλο, προς την επιφάνεια του σώµατος, την πίεση του αίµατος και άλλα. Η διανοµή στην συνέχεια κατευθύνεται στα σηµεία που πρέπει µε την δυνατότητα του νευρικού συστήµατος να αγγειοδιαστέλλει ή να αγγειοσυστέλλει µέρη του κυκλοφοριακού συστήµατος. Είναι τόσο ικανή αυτή η λειτουργία που µπορεί να κοπεί εντελώς η κυκλοφορία αίµατος από π.χ. ένα χέρι. Μην ξεχνάµε ότι οι ενέργειες αυτές είναι του αυτόνοµου νευρικού συστήµατος, γίνονται δηλαδή από το υποσυνείδητο. Έτσι αν η θερµοκρασία του έσω σώµατος είναι υψηλή οι αρτηρίες κατευθύνουν το αίµα προς την επιδερµίδα. Οι πόροι του σώµατος ανοίγουν, το αίµα φτάνει στην επιφάνεια της επιδερµίδας και αποβάλλεται προς το περιβάλλον. Αν, αντιθέτως, η θερµότητα του έσω σώµατος πρέπει να φρουρηθεί, το αυτόνοµο νευρικό σύστηµα απαγορεύει την κυκλοφορία του αίµατος προς την επιδερµίδα κλείνοντας τα τριχοειδή αγγεία. Ο εγκέφαλος η θερµορύθµιση ενεργεί κατά τον ίδιο τρόπο που θα θερµαίναµε ένα σπίτι αν δεν είχαµε αρκετά καύσιµα. Θα κλείναµε τα σώµατα του καλοριφέρ στο χολ, την αποθήκη και τους λοιπούς µη αναγκαίους χώρους για να αρκέσει στους χώρους που συχνά χρησιµοποιούµε π.χ. την κουζίνα.

10 Η θερµορύθµιση δίνει την πρώτη προτεραιότητα στον εγκέφαλο και την καρδιά, µετά στα όργανα του έσω σώµατος και τελευταία στα άκρα και την περιφέρεια. καθώς η θερµοκρασία του έσω σώµατος πέφτει ο εγκέφαλος πασχίζει να κρατήσει όλα τα µέρη του σώµατος σε λειτουργικότητα. Αν όµως τα πράγµατα σφίξουν τότε έχει κάθε δυνατότητα να πάρει αλύπητες αποφάσεις θυσίας, αν έπραττε διαφορετικά θα επιτάχυνε τον θάνατο. Έτσι αν σύµφωνα µε το ανωτέρω παράδειγµα είχαµε παρατεταµένη εµπόδιση της κυκλοφορίας του αίµατος προς τα άκρα θα µπορούσε να έχει σαν αποτέλεσµα την απώλεια ενός ποδιού, η θερµοκρασία του έσω σώµατος όµως, και κατ επέκταση η ζωή ή ίδια, θα διατηρούντο, µικρό συγκριτικά αντάλλαγµα. Η θερµορύθµιση, σαν επί πλέον ασφάλεια, ενεργοποιεί το ενδοκρινολογικό σύστηµα, µια σύνθετη οµάδα ειδικών κυττάρων και αδένων του σώµατος που εκκρίνουν χηµικά ερεθίσµατα στο αίµα, ανάλογα µε εκείνα τα ηλεκτρικά του νευρικού συστήµατος. Η επινεφρίνη (αδρεναλίνη) π.χ. κάνει την καρδιά να αυξήσει τους σφυγµούς της. Κάτι πολύ σηµαντικό είναι πως κατά την υποθερµία ο οργανισµός καταπονείται πρώτα από το κρύο το ίδιο και δεύτερον από την ένταση για την άµυνα στο κρύο. Κάθε αµυντική ενέργεια µπορεί να διαρκέσει για περιορισµένο χρόνο µόνο. Π.χ. το ρίγος σταµατά όταν η θερµοκρασία πέσει στους 30 C, και αποτελεί µία αποδοτική λειτουργία παραγωγής θερµότητας µόνο µέχρι να εξαντληθούν τα ενεργειακά αποθέµατα. Γενικά καθώς το σώµα προχωρεί στα διάφορα στάδια της υποθερµίας σχεδόν όλα τα συστήµατα του σταδιακά υπολειτουργούν. Πολλά από αυτά σε τέτοιο βαθµό που το θύµα φαίνεται χωρίς ίχνος ζωής. Αυτό είναι πολύ παραπλανητικό. Η ακραία αυτή υποτονικότητα µπορεί να αποδειχθεί σωτήρια αν το θύµα επανακαταστηθεί θερµικά έγκαιρα και µε τον σωστό τρόπο. Έχουν καταγραφεί περιπτώσεις προσώπων παγωµένων µέχρι θανάτου που βρέθηκαν και επαναφέρθηκαν στην ζωή. Το µυστικό αυτών των απίστευτων σωστικών προσπαθειών έγκειται στο κουράγιο, την βαθιά γνώση και επιδεξιότητα των διασωστών που εντόπισαν τα θύµατα και του νοσοκοµειακού προσωπικού που τους περιέθαλψαν. Που σηµαίνει πως η προσπάθειες αναθέρµανσης και αναζωογόνησης έγιναν µε τρόπο που συµπλήρωναν τα βήµατα που ο οργανισµός είχε ήδη κάµει για να προστατευθεί. Αν τα θύµατα είχαν αναθερµανθεί µε µεγάλη ταχύτητα, αν υγρά είχαν δοθεί στα θύµατα νωρίτερα απ ότι έπρεπε, τότε τα θύµατα θα είχαν πιθανόν πεθάνει από καρδιακή αδυναµία ή από σοκ ινσουλίνης ή θα είχαν πολλές άλλες λειτουργικές παρενέργειες. Η ΘΕΡΜΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΟΙ ΤΡΟΦΕΣ Αν κατά την διάρκεια ενός ταξιδιού πέσουµε στο νερό και συµβεί να παραµείνουµε επί µακρό χρονικό διάστηµα θα πρέπει να παροµοιάσοµε τον εαυτό µας σαν ένα αυτοκίνητο το οποίο ξεκινά ένα ταξίδι µε συγκεκριµένο αριθµό λίτρων καυσίµου στο ντεπόζιτο του. Έτσι και µείς µέχρι την διάσωση µας έχοµε ορισµένη ποσότητα καύσιµης ύλης (γλυκόζης) στο αίµα µας την στιγµή που πέσαµε στο νερό και το οποίο µπορεί να αποδώσει θερµίδες και να µας κρατήσει στη ζωή.

11 Τι πρέπει να κάνοµε για να µην θα πάθουµε γρήγορα υποθερµία και να αυξήσοµε έτσι την δυνατότητα διάσωσης µας; Όταν σε ένα αυτοκίνητο δουλεύει η µηχανή του στο ρελαντί τα καύσιµα θα διαρκέσουν περισσότερο χρόνο. Αν όµως η µηχανή δουλεύει σε υψηλές ταχύτητες τα καύσιµα θα εξαντληθούν και η µηχανή θα σταµατήσει. Κατά την ίδια έννοια θα πρέπει και εµείς να κάνουµε οικονοµία στα καύσιµα µας µε το να µείνουµε εντελώς ακίνητοι και να µην έχοµε έτσι µεγάλη κατανάλωση γλυκόζης. εν πρέπει να κολυµπάµε για να ζεσταθούµε, πρέπει να φορέσοµε σωσίβιο για να µην χρειάζεται ούτε η κίνηση που κάνουµε για να επιπλέουµε µε το κεφάλι έξω από το νερό. Είναι λάθος το αντίθετο, δεν µας ενδιαφέρει αν τα άκρα παγώσουν, το έσω σώµα θέλουµε να διατηρήσουµε σε κανονική θερµοκρασία, αυτό προσπαθεί και η θερµορύθµιση, εµείς θα την πολεµήσοµε; ή θα συνεργασθούµε µαζί της; Κάτι άλλο που δεν κάνουµε είναι να βγάλοµε τα ρούχα µας και τα παπούτσια ή τις µπότες. Προς τι; αφού δεν θέλοµε να κολυµπάµε. Αντίθετα αν το πέσιµο στο νερό ήταν αναµενόµενο θα πρέπει να προσθέσοµε ρουχισµό και να φορέσοµε µπότες αν δεν φορούσαµε και βέβαια οπωσδήποτε σωσίβιο για να µην κολυµπάµε. Τα ρούχα και οι µπότες προστατεύουν το σώµα µας από το κρύο κατά παρόµοιο τρόπο που η στολή δύτου τους δύτες. Οι στολές των δυτών είναι φτιαγµένες από νεοπρήν. Το νεοπρήν είναι µία λαστιχένια ύλη µε κλειστά σφαιρίδια αέρα συµπτυγµένα σαν µικροσκοπικά µπαλάκια του πινγκ-πονγκ. Πρέπει να εφαρµόζει σαν γάντι στο σώµα. Το σώµα µουσκεύεται µεν από το νερό διότι η στολή δεν είναι αδιάβροχη, το νερό που περνά και µουσκεύει το σώµα θερµαίνεται στην θερµοκρασία του σώµατος γρήγορα µετά την πρώτη κρυάδα, αλλά παραµένει το ίδιο δεν εναλλάσσεται µε νέο γιατί δεν το επιτρέπει η εφαρµογή της στολής. Η ίδια η στολή αποτελεί µόνωση λόγω των σφαιριδίων του αέρα που περιέχει από το έξω νερό, κι έτσι η απώλεια θερµότητας είναι αµελητέα. Τα ρούχα δεν έχουν τα τέλεια αποτελέσµατα της στολής του δύτου όµως µειώνουν την απώλειας θερµότητας σε ένα σηµαντικό βαθµό. Οι κάµποσες επί πλέον ώρες επιβίωσης που θα µας χαρίσουν, από το να ήµασταν γυµνοί, µπορεί να είναι εκείνες που θα χρειαστούµε για να φτάσει η διάσωση µας. Μέσα στο νερό πρέπει να αγκαλιάσοµε τα γόνατα των διπλωµένων ποδιών µας παίρνοντας µια στάση σώµατος που έχει σφαιρικό σχήµα για να µειώσουµε την επιφάνεια επαφής µε το νερό. Η στάση αυτή είναι γνωστή σαν στάση HELP. Ως γνωστό η σφαίρα είναι το σχήµα που για τον ίδιο όγκο έχει την µικρότερη επιφάνεια. Αν βρεθούµε πολλά άτοµα στο νερό σχηµατίζοµε σφαιρικό σχήµα όλοι µαζί σχηµατίζοντας οµόκεντρους κύκλους και βάζοντας τους επιρρεπείς στην υποθερµία ηλικιωµένους και παιδιά στο κέντρο. Μια σηµαντική προφύλαξη κατά της υποθερµίας είναι η ικανή διατροφή πριν από µια δραστηριότητα που µας εκθέτει στο κρύο, ή που µπορεί να µας φέρει αντιµέτωπους µε κατάσταση επιβίωσης στην υποθερµία, όπως πριν από ένα ταξίδι µε ιστιοφόρο στο οποίο θα αντιµετωπίσοµε το κρύο ευρισκόµενοι στο cockpit ή και την κατάσταση επιβίωσης αν έχοµε άνθρωπο στην θάλασσα. Ο λόγος αυτής της προφύλαξης είναι προφανής αφού από τις τροφές αποκτούµε την καύσιµη ύλη για

12 την παραγωγή θερµότητας στο σώµα. Με άλλα λόγια, τροφή που τρώµε = απώλεια θερµότητας + απόδοση εργασίας + αποθήκευση ενεργείας. Αν τρώµε αρκετά για να καλύπτοµε την απώλεια θερµότητας και την ενέργεια εργασίας τότε ότι τροφή αποµένει αποθηκεύεται στο σώµα σαν λίπος. Είναι φανερό πως, αν µε την τροφή µας δεν καλύπτοµε την απώλεια θερµότητας και την ενέργεια για εργασία, το σώµα πρέπει να κάψει το λίπος. Αυτή η διαδικασία όµως χρειάζεται πολύ χρόνο και δεν είναι ένας αποτελεσµατικός τρόπος παραγωγής θερµότητας για τις άµεσες ανάγκες. Θα δούµε παρακάτω πως οι τροφές (υδατάνθρακες, πρωτεΐνες και λίπη µετατρέπονται σε ενέργεια. Έχοµε δει πως ο πολύπλοκος µηχανισµός της θερµορύθµισης λαµβάνει ένα σωρό από µέτρα για την αντιµετώπιση της υποθερµίας. Το κάθε κύτταρο του σώµατος µας είναι η βάση την οποία µπορεί κανείς να εξετάσει. Το κάθε κύτταρο φροντίζει για την απόκτηση θρεπτικών ουσιών, οξυγόνου, νερού και άλλων κυτταρικών συνθέσεων. Το κυκλοφοριακό είναι αποκλειστικά υπεύθυνο για την µεταφορά αυτών των απαραίτητων ουσιών στα κύτταρα, αλλά τα κύτταρα είναι εκείνα που πρέπει να αποσπάσουν ότι χρειάζονται από το αίµα για να συνθέσουν πρωτεΐνες και να εξάγουν ενέργεια. Τα κύτταρα µπορούν και λειτουργούν σαν αποτέλεσµα χηµικών αντιδράσεων. Ενέργεια είναι απαραίτητη για κάθε χηµική αντίδραση αλλά είναι και υποπαράγωγο κάθε χηµικής αντίδρασης των κυττάρων. Πολλοί επιστήµονες αναφέρονται στο ανθρώπινο σώµα σαν ένα απίστευτα πολύπλοκο χηµικό εργοστάσιο. Κάθε τι που σκεφτόµαστε και κάνοµε είναι αποτέλεσµα µιας χηµικής αντίδρασης που έχει συµβεί σε κάποιο µέρος του σώµατος µας. Κατά κάποιον τρόπο οδηγούµεθα από τα κύτταρα µας, τα οποία σαν µία µικροσκοπική µηχανή το καθένα δρουν κατά βούληση. Η δράση αυτή των κυττάρων µπορεί να αυξάνεται ή να µειώνεται αλλά ποτέ κανένα κύτταρο δεν είναι ανενεργό εκτός αν είναι νεκρό. Μεταβολισµός είναι ο όρος τον οποίο χρησιµοποιούµε ειδικά για να αναφερθούµε στο σύνολο των χηµικών αντιδράσεων των κυττάρων του σώµατος, που σκοπό έχουν την µετατροπή των πρώτων υλών των τροφών σε ενέργεια απαραίτητη για την διατήρηση της ζωής και σε ύλη αναγκαία για την συντήρηση και αντικατάσταση των κυττάρων. Ο µεταβολισµός είναι η βάση για την παραγωγή ενέργειας στο ανθρώπινο σώµα. Όλες οι διαφορετικές τροφές είναι σύνθεση πρωτεϊνών ή υδατανθράκων ή λιπών ή συνδυασµού αυτών. Οι τροφές χαρακτηρίζονται και από την περιεκτικότητα τους σε θερµίδες. Λιπαρές τροφές π.χ. έχουν περισσότερες θερµίδες ανά γραµµάριο από τις τροφές µε υδατάνθρακες. Η θερµίδα και χιλιοθερµίδα είναι µονάδες µετρήσεως θερµικής ενέργειας. Μία χιλιοθερµίδα είναι η ενέργεια που χρειάζεται για να αυξήσουµε την θερµοκρασία ενός λίτρου νερού κατά 1 C. Στα βιβλία διαίτης αναφέρεται η περιεκτικότητα των τροφών σε χιλιοθερµίδες. Ένα κοµµάτι δέκα εκατοστών φραουλόπιττας περιέχει 350 χιλιοθερµίδες που µπορούν να αυξήσουν 400 λίτρα νερού 1 C. Ένα µικρό τεµάχιο

13 βούτυρο που αλείφουµε σε µια φέτα ψωµί κάθε πρωί περιέχει αρκετή ενέργεια για να λειώσει κοντά ένα λίτρο πάγου και να το φέρει µέχρι το σηµείο βρασµού. Τα λίπη είναι πάρα πολύ πολύπλοκες χηµικές συνθέσεις µε χιλιάδες άτοµα να συνθέτουν µόρια και εκατοντάδες µόρια να συνθέτουν, ας πούµε ένα τεµάχιο βουτύρου. Όταν αυτά τα λιπώδη µόρια διασπώνται από τις χηµικές δράσεις της πέµψης, εκλύεται χηµική ενέργεια. Ένα γραµµάριο υδατανθράκων περιέχει 5,1 χιλιοθερµίδες, ένα γραµµάριο πρωτεϊνών περιέχει 5,6 χιλιοθερµίδες και τέλος ένα γραµµάριο καθαρού λίπους περιέχει 9,45 χιλιοθερµίδες. Επειδή όµως το σώµα µας δεν διασπάει πλήρως τις τροφές η πέµψη εκλύει 5 χιλιοθερµίδες από υδατάνθρακες και πρωτεΐνες και 9 χιλιοθερµίδες από τα λίπη. Οι σοκολάτες µε ξηρούς καρπούς και φρούτα που πολλοί ορειβάτες και άλλοι χοµπίστες της υπαίθρου κουβαλούν µαζί τους περιέχουν και τους τρεις τύπους τροφών που εξασφαλίζουν άµεση και µακροπρόθεσµη θερµική ενέργεια. Στην υψηλής τεχνολογίας κοινωνίες που ζούµε αποφεύγουµε τροφές µε υψηλή περιεκτικότητα σε θερµίδες, αλλά σε περιπτώσεις επιβίωσης από υποθερµία όπου χρειάζονται τεράστιες ποσότητες θερµικής ενέργειας για να πολεµηθεί η απώλεια θερµότητας χρειαζόµαστε αυτές τις τροφές. Τι συµβαίνει, λοιπόν, στις τροφές που τρώµε; Εξαρτάται από διάφορους παράγοντες, όπως η προσωπική µας φυσική δοµή, η φυσική µας κατάσταση, η κατάσταση της υγείας µας, κ.α., που κάνουν τις τροφές να µεταβολισθούν αργά ή, αν χρειασθεί, πιο γρήγορα. Στο σώµα µας οι περισσότεροι υδατάνθρακες µετατρέπονται σε γλυκόζη. Αυτή η γλυκόζη χρησιµοποιείται κυρίως από τα κύτταρα για ενέργεια. Αν τα κύτταρα δεν χρησιµοποιούν την γλυκόζη τότε αυτή αποθηκεύεται σαν glycogen στους µυς και το συκώτι. Μια συνεχής ύπαρξη γλυκόζης στο αίµα είναι αναγκαία για τη ιδανική λειτουργία των κυττάρων. Ειδικά από τον εγκέφαλο δεν πρέπει να λείψει αυτή η σπουδαία ουσία, χωρίς αυτήν (φυσικά και του οξυγόνου και της θερµότητας) όλες οι σωµατικές λειτουργίες σταµατούν. Έτσι όταν η ποσότητα της γλυκόζης στο αίµα πέφτει κάτω από κάποιο όριο, το σώµα αρχίζει να αναπαράγει γλυκόζη του αίµατος από τα αποθέµατα της glycogen του συκωτιού. Όταν τα λίπη χωνεύονται, παράγονται λιπαρά οξέα και γλυκερόλη που συντίθενται σε τριγλυκερίδια που αποθηκεύονται στους µυς και στα λιπώδη στρώµατα. Όταν χρειαστεί, τα τριγλυκερίδια διασπώνται σε ελεύθερα λιπαρά οξέα που µπορούν να µετατραπούν σε ενέργεια από τα κύτταρα. Όπως είδαµε, λοιπόν, χιλιάδες µικροαντιδράσεις γίνονται κάθε δευτερόλεπτο στο σώµα µας, που παράγουν τροµερά µεγέθη θερµότητας. είναι τόσο µεγάλη η θερµότητα που παράγει το σώµα µας, που, εύκολα και όχι άδικα, θα το αποκαλούσαµε µεταβολικό καυστήρα. Για να δούµε πόσο εξαρτώµεθα από αυτή την σωµατική θερµότητα σε σχέση µε την διαθεσιµότητα τροφής ας δούµε την περίπτωση των απεργών πείνας στην Βόρειο Ιρλανδία. Την τρίτη ηµέρα απεργίας οι περισσότεροι κατανάλωναν ενέργεια αποθηκεµένη σαν λίπος. Ένας επιστήµονας παρατήρησε πως οι απεργοί υπέφεραν

14 από χαµηλωµένες σωµατικές θερµοκρασίες και περνούσαν ουσιαστικά όλο τον καιρό τους στο κρεβάτι καλυµµένοι µε προβιές. Αν και το περιβάλλον στις φυλακές ήταν θερµό οι απεργοί υπέφεραν από υποθερµία. Τελικά το σώµα στην κυριολεξία χωνεύει τον εαυτό του και ο θάνατος από πείνα είναι αποτέλεσµα πλήρους ζηµιάς πολλαπλών σωµατικών συστηµάτων. Πολλοί άνθρωποι έχουν παρατηρήσει ότι αισθάνονται θερµότεροι µετά το φαγητό. Αυτό παρατηρείται συχνότερα µετά από φαγητό που είναι πλούσιο σε πρωτεΐνες. Οι επιστήµονες εξηγούν το γεγονός αυτό στο ότι τα αµινο-οξέα (βασικά συνθετικά των πρωτεϊνών) δεν µεταβολίζονται εύκολα. Έτσι πολλές χηµικές αντιδράσεις ακολουθούν µετά το φάγωµα τους, µε αποτέλεσµα την παραγωγή υπερβολικής παραγωγής ενέργειας. Αυτή η διαδικασία ονοµάζεται Συγκεκριµένη υναµική Ενέργεια των τροφών. Οι υδατάνθρακες και τα λίπη παράγουν παροµοίως θερµότητα, όµως οι πρωτεΐνες έχουν την µεγαλύτερη Συγκεκριµένη υναµική Ενέργεια. Αυτές οι µεταβολικές αντιδράσεις απαιτούν αρκετή θερµική ενέργεια. οπότε ένας υποθερµικός µπορεί να µην έχει παρακαταθήκη ενεργείας να σπαταλήσει για την πέµψη πρωτεϊνών και την δηµιουργία ενεργείας. Η γλυκόζη, µε εξαίρεση κάποιων περιπτώσεων, έχει την πιο αποδοτική χρησιµοποίηση από θύµατα υποθερµίας. Μέχρι εδώ είδαµε την παραγωγή θερµότητας από τα κύτταρα που τεχνικά ονοµάζοµε µε τον όρο κυτταρική θερµογένεση. Παροµοιάσαµε το σώµα µε ένα καυστήρα οικιακής θέρµανσης. Η φλόγα του πιλότου καίει συνεχώς και παράγει µια ελάχιστη ποσότητα θερµότητας. Οι Φυσιολόγοι και γιατροί το ονοµάζουν βασικό µεταβολικό ρυθµό. Όταν οι µυς, τα όργανα, και οι αδένες µας λειτουργούν, χρειάζονται πρόσθετη ενέργεια, οπότε ο µεταβολικός µας καυστήρας ανάβει. Μόνο 30% της θερµότητας που παράγεται απορροφάται για την συντήρηση των οργάνων, αδένων και του νευρικού συστήµατος στην ιδεώδη θερµοκρασία τους των 37 C, κάποιοι τρόποι πρέπει να υπάρχουν για να αποβάλλουν το υπόλοιπο 70% της θερµότητας από το σώµα, ειδάλλως το σώµα θα καεί. Ας δούµε τους µηχανισµούς εκείνους µε τους οποίους το σώµα διώχνει την επί πλέον θερµότητα του. Οι µηχανισµοί αυτοί απώλειας θερµότητας, σε συνθήκες υποθερµίας επιταχύνονται. Η θερµότητα επιτυγχάνεται µε την κίνηση των ηλεκτρονίων στα άτοµα και είναι µεγαλύτερη όταν τα ηλεκτρόνια κινούνται γρηγορότερα. Τεχνικά η θερµότητα είναι ένα χαρακτηριστικό των ηλεκτροµαγνητικών κυµάτων. Τα ηλεκτρόνια έχουν πάντα κίνηση. Η κίνηση µηδενίζεται θεωρητικά µόνο σε µία κατάσταση που ονοµάζεται απόλυτο µηδέν (-273 C). Η κατάσταση αυτή δεν έχει ποτέ επιτευχθεί εργαστηριακώς. Στα παγωµένα βάθη του Σύµπαντος η θερµοκρασία είναι περίπου 3 C πάνω από το απόλυτο µηδέν. Η θερµότητα έχει την ιδιότητα να ρέει προς λιγότερο θερµές περιοχές, όπως το νερό προς χαµηλότερα επίπεδα. Αν π.χ. ακουµπήσεις το ζεστό σου χέρι σε ένα κοµµάτι πάγο αυτό που αισθάνεσαι είναι την θερµότητα που τρέχει απ το χέρι σου προς τον πάγο.

15 Απώλεια θερµότητας, λοιπόν, συντελείται: ι ακτινοβολίας. ι αγωγηµότητος. ια ρεύµατος νερού ή αέρα. ι εξατµίσεως. Αγωγιµότητα - Θερµότητα ταξιδεύει από το θερµότερο άκρο του σίδερου προς το ψυχρότερο. Ακτινοβολία - Θερµότητα ταξιδεύει στο διάστηµα υπό µορφή υπερύθρου ακτινοβολίας. Ρεύµα - Θερµότητα από την εστία µεταφέρεται στο νερό που κυκλοφορεί. ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ Ακτινοβολία είναι ένας τρόπος που ηλεκτροµαγνητική ενέργεια (συµπεριλαµβανοµένης της θερµότητας) µπορεί να ταξιδεύει στο διάστηµα µε την ταχύτητα του φωτός. Και το φως είναι ένα είδος ηλεκτροµαγνητικής ενέργειας που είναι ορατή. Υπέρυθρα, υπεριώδη και ράδιο κύµατα είναι ο ίδιος τύπος ενεργείας που δεν είναι όµως ορατά χωρίς ειδικούς φακούς ή µηχανήµατα. Αόρατα είναι και τα κύµατα ενός φούρνου µικροκυµάτων όµως µεταδίδουν θερµότητα σε ένα άλλο αντικείµενο. Το σώµα ακτινοβολεί υπέρυθρη θερµότητα προς το περιβάλλον, εφ όσον αυτό έχει µικρότερη θερµοκρασία, ενώ δέχεται θερµότητα από ανακαλούµενη στο χιόνι ακτινοβολία, θερµότητα από φωτιές, κ.λ.π. Μερικοί έχουν προσπαθήσει να µειώσουν την απώλεια θερµότητας χρησιµοποιώντας αλουµινόχαρτο µέσα από τα χειµερινά ρούχα τους. Το αλουµινόχαρτο είναι έντονος ανακλαστήρας της υπέρυθρης ακτινοβολίας. ιαπίστωσαν όµως πως ίδρωναν πολύ πράγµα που στην ουσία αυξάνει τις πιθανότητες υποθερµίας. Θα πρέπει να αναλογισθούµε ότι τα πάντα εκπέµπουν θερµότητα, για να εκµεταλλευτείς αυτό θα πρέπει να είσαι σε περιβάλλον που τα γύρω σου ακτινοβολούν περισσότερο από σ ένα.

16 ΑΓΩΓΙΜΟΤΗΤΑ Η µέθοδος αυτή µεταφοράς θερµότητας απαιτεί φυσική επαφή µεταξύ των δύο σωµάτων. Η ακτινοβολία µπορεί να περάσει από κενό η µεταφορά µε ΑΓΩΓΙΜΟΤΗΤΑ όµως πρέπει να γίνει µέσω µορίων π.χ. χιονιού, πέτρας, πάγου, άµµου, κ.λ.π. Η σώµα µε σώµα θερµική αναζωογόνηση βασίζεται ακριβώς στην αγωγιµότητα των µορίων του σώµατος. Τα διάφορα υλικά έχουν µια διαφορετική δυνατότητα θερµικής αγωγιµότητας. ηλ. µερικά υλικά είναι καλύτεροι θερµικοί αγωγοί από άλλα. Όταν ένα υλικό έχει πολύ φτωχή θερµική αγωγιµότητα είναι ένα καλό µονωτικό. Η στολές των δυτών, το ανθρώπινο λίπος π.χ. είναι µονωτικά υλικά. Το νερό έχει µεγαλύτερη θερµική αγωγιµότητα από τον αέρα. Στο νερό έχοµε απώλεια θερµότητας 25 φορές µεγαλύτερη απ ότι στον αέρα. ΡΕΥΜΑ ια ρεύµατος αναφερόµεθα σε µια ειδική µορφή απώλειας θερµότητας δι αγωγιµότητας. Καθώς ο αέρας (ή το νερό) που εφάπτεται στο σώµα µας παίρνει θερµότητα µεγαλώνει την θερµοκρασία του και έτσι το θερµικό δυναµικό µικραίνει µικραίνοντας τον ρυθµό µεταφοράς θερµότητας από το σώµα στον αέρα. Αν όµως ο αέρας είναι εν κινήσει τότε νέα, πάντα κρύα, µόρια είναι σε επαφή µε το σώµα διατηρώντας έτσι το θερµικό δυναµικό και ρυθµό µεταφοράς (απώλειας) θερµότητας. Η απώλεια θερµότητας δεν εξαρτάται µόνο από την διαφορά θερµοκρασίας µεταξύ του σώµατος και του υλικού του περιβάλλοντος (θερµικό δυναµικό), αλλά και από τα φυσικά χαρακτηριστικά του υλικού. Η ρευστότητα, πυκνότητα, καθώς και ταχύτητα που το υγρό (ή αέριο) που περιβάλλει το σώµα κινείται. Στον αέρα η απώλεια µε βρεγµένα ρούχα είναι φορές µεγαλύτερη απ ότι µε στεγνά. Ο λόγος είναι ότι η πυκνότητα του νερού είναι µεγαλύτερη του αέρα κι έτσι µεγαλύτερος αριθµός µορίων ανά τετραγωνικό εκατοστό είναι σε επαφή µε το σώµα για να αφαιρέσουν θερµότητα. Αυτό το ονοµάζουµε ψύξη ανέµου (wind chill). Έτσι αν ληφθεί υπ όψιν ο άνεµος η απώλεια θερµότητας αντιστοιχεί σε µεγαλύτερη τιµή θερµικού δυναµικού και εξαρτάται από την ταχύτητα του ανέµου. Την αντιστοιχία αυτή ονοµάζοµε δείκτη ψύξης ανέµου (wind chill index). ΕΞΑΤΜΙΣΗ Ο τέταρτος µηχανισµός απώλειας θερµότητας είναι δι εξατµίσεως. Και όσον αφορά τον άνθρωπο εννοούµε εξάτµιση νερού που βρίσκεται στο σώµα του. Η εξάτµιση είναι ένας σηµαντικός τρόπος απώλειας θερµότητας διότι µεγάλες ποσότητες θερµικής ενέργειας απαιτούνται προκειµένου να µετατραπεί το νερό από υγρή σε αέρια κατάσταση. Το νερό στην επιδερµίδα συνεχίζει να απορροφά θερµική ενέργεια, λόγω επαφής, από το σώµα µέχρι να εξατµιστεί. Τρεις είναι οι τρόποι µε τους οποίους επιτυγχάνεται απώλεια θερµότητας δι εξατµίσεως. Ο πρώτος και ίσως περισσότερο συνειδητοποιηµένος είναι µε τον ιδρώτα. Το ίδρωµα είναι µία ενεργή πράξη µε την οποία εκκρίνονται υγρά (ένα ελαφρό διάλειµµα χλωρικής σόδας) από τους ιδρωτοποιούς αδένες. Αυτά τα υγρά εκκρίνονται σε θύλακες που έχουν πόρους προς την επιδερµίδα. Το ίδρωµα δεν είναι

17 συνεχές αλλά περιοδική αντίδραση και ελέγχεται από το αυτόνοµο νευρικό σύστηµα. Υπάρχουν πάνω από δύο εκατοµµύρια αδένες ιδρώτα στο σώµα που έχουν την δυνατότητα να παράγουν περί τα τέσσερα κιλά ιδρώτα την ώρα. Όταν αυτά τα υγρά εκκρίνονται έχουν θερµοκρασία περίπου 37 C.. υπό κανονικές συνθήκες θερµοκρασίας και υγρασίας απαιτούνται περί τις 2400 χιλιοθερµίδες για να εξατµισθεί µία τέτοια ποσότητα νερού. Η σχετική υγρασία είναι ο πιο σηµαντικός παράγοντας που επηρεάζει την εξάτµιση. Σε περιβάλλον µε 100% σχετική υγρασία δεν γίνεται εξάτµιση, παρ όλο που εκκρίνεται ιδρώτας στην προσπάθεια του σώµατος να απολέσει θερµότητα. Σε υψηλές θερµοκρασίες περιβάλλοντος, π.χ. στους 37 C, που είναι και η θερµοκρασία του σώµατος, ανταλλαγή θερµότητας µεταξύ επιδερµίδας και περιβάλλοντος δια της ακτινοβολίας, επαφής ή ρεύµατος είναι αµελητέα, διότι δεν υπάρχει θερµοκρασιακή διαφορά. Έτσι το πλεόνασµα της παραγόµενης θερµότητα από τον καυστήρα µας έχει την εξάτµιση σαν µοναδική µέθοδο αποβολής του. Αν η θερµοκρασία περιβάλλοντος υπερβαίνει τους 37 C τότε το σώµα κερδίζει θερµότητα λόγω ακτινοβολίας, επαφής, ρεύµατος και µεταβολισµού. Κι εδώ η εξάτµιση είναι ο µοναδικός τρόπος ψύξης. Ο µοναδικός τρόπος ψύξης, αν εξαιρέσοµε βέβαια την µετατροπή του περιβάλλοντος σαν αποτέλεσµα ενεργειών συµπεριφοράς. Από την επιδερµίδα το σώµα διαχύει από νερό, µια και η επιδερµίδα δεν είναι εντελώς αδιάβροχη. Η εξάτµιση του νερού αυτού αποτελεί τον δεύτερο τρόπος απώλειας θερµότητας δι εξατµίσεως ο οποίος διαφέρει από τον ιδρώτα που είναι ενεργή πράξη. Εδώ έχοµε διάχυση του νερού προς την επιφάνεια της επιδερµίδας επειδή αυτή στεγνώνει. Κατά ένα παρόµοιο τρόπο υγρασία βγαίνει στα κύτταρα που επενδύουν το αναπνευστικό σύστηµα. Κατά την αναπνοή στεγνός αέρας έρχεται σε επαφή µε αυτή την υγρασία και δια του ρεύµατος και αφαίρεσης θερµικής ενέργειας προκαλεί εξάτµιση. Κατά µέσω όρο 600 χιλιοστόλιτρα νερού του σώµατος εξατµίζονται ηµερησίως και µαζί µε αυτά µία σηµαντική ποσότητα θερµότητας χάνεται. Κλείνοντας να πούµε πως η φυσιολογία και βιοχηµεία δεν εξηγούν τα πάντα γύρω από την θερµοκρασία του σώµατος: οι απίστευτες δυνάµεις της θέλησης για επιβίωση, µπορούν να επηρεάσουν σε µεγάλο βαθµό την παραγωγή και απώλεια θερµότητας. Η προσωπική ψυχολογία είναι ένας σηµαντικός παράγοντας επιβίωσης.

18 ΣΤΑ ΙΑΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΗΣ ΥΠΟΘΕΡΜΙΑΣ Θερµοκρασία έσω σώµατος Κλινικά συµπτώµατα. C F 37,6 99,6 Κανονική πρωκτική θερµοκρασία ,6 Κανονική στοµατική θερµοκρασία ,8 Ο µεταβολικός ρυθµός αυξάνεται στην προσπάθεια του να καλύψει την θερµική απώλεια ,0 Μέγιστο ρίγος ,2 Το θύµα έχει τις αισθήσεις του και ανταποκρίνεται. Κανονική πίεση αίµατος ,4 Έντονη η υποθερµία κάτω από αυτή την θερµοκρασία ,6 87,8 Θολές αισθήσεις. Η πίεση του αίµατος δύσκολο να ληφθεί. Οι κόρες των µατιών έχουν διασταλεί αλλά αντιδρούν στο φως. Το ,0 84,2 ρίγος σταµατά. Σταδιακό χάσιµο των αισθήσεων. Η µυϊκή ένταση αυξάνεται. Ο σφυγµός και η πίεση του αίµατος δύσκολο να ληφθούν. Ο ρυθµός των αναπνοών µειώνεται ,4 Κοιλιακή µαρµαρυγή (ventricular fibrillation) δυνατή µε µυϊοκαρδιακό ερεθισµό ,6 Θεληµατική κίνηση σταµατά. Οι κόρες των µατιών δεν αντιδρούν στο φως. Απουσία αντανακλαστικών ,8 Το θύµα σπάνια να έχει τις αισθήσεις του ,0 Κοιλιακή µαρµαρυγή µπορεί να προκληθεί ανεξέλεγκτα ,2 Πνευµονικό οίδηµα ,6 Μέγιστο ρίσκο κοιλιακής µαρµαρυγής , ,0 Καρδιακή ανακοπή ,4 Η χαµηλότερη υποθερµία από την οποία έχει θύµα επαναφερθεί ,6 Ισοηλεκτρικό ηλεκτροεγκεφαλογράφηµα. 9 48,2 Η χαµηλότερη εργαστηριακή υποθερµία από την οποία ασθενής έχει επαναφερθεί C Θερµοκρασία έσω σώµατος. Η θερµοκρασία εξωτερικά µπορεί να µειωθεί µέχρι και 4 C µε την µείωση της κυκλοφορίας προς τα άκρα. Παρ όλα ταύτα δεν έχοµε βλάβη των κυττάρων αν αυτά αναθερµανθούν σωστά. Το ρίγος είναι ένας τρόπος δηµιουργίας θερµότητας στα κύτταρα µε αύξηση της µεταβολικής δραστηριότητος. Συχνά προκαλείται από την απότοµη ψύξη της θερµοκρασίας και είναι µία βραχείας-διάρκειας µέθοδος θέρµανσης. Αν το ρίγος δεν καταφέρει την αναθέρµανση του έσω σώµατος σταµατά όταν η θερµοκρασία του έσω σώµατος πέσει στους 32 C ή χαµηλότερα.

19 Ο κρύος αέρας και το κρύο νερό επενεργούν στα αισθητήρια του πόνου. Ο πόνος µπορεί να έχει µία ποικιλία αντιδράσεων όπως µυϊκή υπαναχώρηση, φόβο και θυµό. Από ψυχολογικής πλευράς, υπάρχουν τεράστιες κοινωνικές και πολιτιστικές διαφορές σε σχέση µε την δεκτικότητα και αντίδραση στον πόνο. Ιταλοί, Σουηδοί, Άγγλοι, Ρώσοι, Αµερικανοί και Αµερικανίδες θα αντιδράσουν διαφορετικά στο ίδιο βαθµό πόνου. Αν και έχουν γίνει πολύ λίγες µελέτες πάνω στους κοινωνικοπολιτιστικούς παράγοντες και τον φόβο, είναι σίγουρο πως η ψυχολογική προετοιµασία είναι ένας κρίσιµος παράγοντας επιβίωσης. Σε επιλογές που γίνονται για επιχειρήσεις στο κρύο η ατοµική προσωπικότητα είναι ένας από τους πιο, συνήθως ο πιο, σηµαντικός ψυχολογικός παράγοντας. Συχνά αδύνατοι άνθρωποι (που θεωρητικά χάνουν θερµότητα γρήγορα) ενεργούν καλύτερα και αντέχουν χρονικά περισσότερο στο κρύο από παχύτερους συνεργάτες (που έχουν περισσότερη µόνωση, περισσότερες πηγές µεταβολισµού, κ.λ.π.). Ενώ υψηλότερος µεταβολισµός µπορεί να ευνοεί τους αδύνατους, υπάρχουν ενδείξεις ότι η ψυχική σκληράδα είναι ο αποφασιστικός παράγοντας. Το πάχος είναι δευτερεύουσας σηµασίας. Μία άλλη αντίδραση στο απότοµο κρύο είναι η αύξηση των αναπνοών. Συχνά υπεραερισµός (λαχάνιασµα) προκαλείται στην προσπάθεια του σώµατος να ανάψει τον µεταβολικό του καυστήρα. Το κρύο, επίσης, κάνει πολλούς ανθρώπους να τους ξεφεύγουν ούρα, στα πρώτα στάδια υποθερµίας C Θερµοκρασία έσω σώµατος. Σε αυτό το επίπεδο θερµοκρασίας το θύµα έχει θολές αισθήσεις είναι µπερδεµένο και συµπεριφέρεται παράλογα. Η µειωµένη αιµάτωση των άκρων προκαλεί αδεξιοσύνη. Το βάδισµα ή το κολύµπι γίνονται δύσκολα και συχνά δεν έχει έλεγχο των χεριών. Καθώς οι αισθήσεις συνεχίζουν να µειώνονται η οµιλία γίνεται ακατανόητη και ασυνήθιστη συµπεριφορά (µερικές φορές επικίνδυνη για την ίδια την ζωή του) µπορεί να εκδηλωθεί, και το θύµα µπορεί να πέσει σε ελαφρά νάρκη ή να περιφέρεται άσκοπα µε πλήρη ασυνειδησία της προσωπικής του ασφαλείας. Χάσιµο ψυχολογικής επαφής και παντελής έλλειψη συναίσθησης ακολουθούν. Το θύµα στην πραγµατικότητα δεν νοιάζεται πλέον τι συµβαίνει. Από αυτό το σηµείο, µπορεί να παρουσιασθεί αµνησία, και θύµατα που επιβιώνουν ίσως δεν µπορέσουν ποτέ να θυµηθούν τις εµπειρίες τους C Θερµοκρασία έσω σώµατος. Το ρίγος σταµατά και η µυϊκή ένταση αυξάνεται. Σε πολλά θύµατα υπάρχουν ξεσπάσµατα µυϊκής δράσης, που όµως αυτές οι βίαιες κινήσεις τους και τα τρεµουλιάσµατα τους δεν µοιάζουν στο ρίγος ούτε παράγουν υπολογίσιµη θερµότητα. Οι κόρες των µατιών διαστέλλονται, ο ρυθµός των σφυγµών πέφτει αξιοσηµείωτα, η αναπνοή γίνεται ακανόνιστη και ρηχή και η επιδερµίδα ίσως δείξει κάποια δυσχρωµία. Καρδιακή αρρυθµία συνήθως είναι παρούσα σ αυτήν την φάση C Θερµοκρασία έσω σώµατος.

20 Ολοκληρωτικό χάσιµο των αισθήσεων µπορεί να συµβεί σ αυτό ή το επόµενο στάδιο. Θεληµατική κίνηση σταµατά και αν υπάρξουν πρόσθετες εξωτερικές φυσικές κακώσεις µπορεί να προκληθεί κοιλιακή µαρµαρυγή. Κοιλιακή µαρµαρυγή είναι τυχαίοι, µη παραγωγικοί σπασµοί του µυοκαρδίου που µπορούν να είναι θανατηφόροι C Θερµοκρασία έσω σώµατος. Κοιλιακή µαρµαρυγή µπορεί να προκληθεί ανεξέλεγκτα και αν δεν αντιµετωπισθεί να προκαλέσει τον θάνατο. Σε αυτό το στάδιο παρατηρείται µάζεµα υγρών στους πνεύµονες. Για πολλά θύµατα όταν η θερµοκρασία κατέβει στους 25 C η καρδιά παθαίνει ανακοπή (ασυστολία), το µυοκάρδιο έχει χαλαρώσει. Σε αυτό το στάδιο ο θάνατος είναι κοντά. Επειδή η αναβίωση είναι πάντα δυνατή το προσωπικό πρώτων βοηθειών και το νοσοκοµειακό προσωπικό πρέπει να χρησιµοποιούν προτεινόµενες διαδικασίες για να επαναφέρουν την θερµοκρασία στους 37 C πριν θεωρήσουν τα θύµατα νεκρά. ΕΠΙ ΡΑΣΗ ΤΩΝ ΟΙΝΟΠΝΕΥΜΑΤΩ ΩΝ ΣΤΗΝ ΥΠΟΘΕΡΜΙΑ Το αλκοόλ (η Αιθανόλη) συµβάλλει στην Υποθερµία µε διάφορους τρόπους, κυρίως εξ αιτίας της επίδρασης του στο κεντρικό νευρικό σύστηµα. Για παράδειγµα προκαλεί: Μείωση της γλυκόζης στο αίµα µε αποτέλεσµα λιγότερη διαθέσιµη ενέργεια για τον κυτταρικό µεταβολισµό. Υποτονεί υψηλές εγκεφαλικές λειτουργίες µε αποτέλεσµα την καθυστέρηση αντιδράσεων συµπεριφοράς και θερµορύθµισης. Προκαλεί αγγειοδιαστολή σε τέτοιο βαθµό που αφήνει απροστάτευτο το σώµα από την εισβολή του κρύου. Μειώνει την ευαισθησία των θερµοαισθητηρίων του σώµατος. Το αλκοόλ είναι ένα από τα πολλά φάρµακα, ένα από τα πολλά ναρκωτικά που αλλοιώνουν σηµαντικά την διαδικασία της θερµορύθµισης. εν είναι σπάνιο ότι ακόµη και µικρές ποσότητες φαρµάκων να αλλοιώνουν τόσο δραστικά την διαδικασία της θερµορύθµισης ώστε και η παραµικρή έκθεση στο κρύο να δηµιουργεί έντονη υποθερµία. Η κατανάλωση του αλκοόλ µπορεί να οδηγήσει σε απώλεια θερµότητας σχεδόν άµεσα. Όταν η αιθανόλη εισαχθεί στον οργανισµό µας περνά στα αγγεία µας πολύ γρήγορα, προκαλώντας αγγειοδιαστολή, ειδικά στα τριχοειδή αγγεία. Αυτή η αγγειοδιαστολή φέρνει το αίµα προς την επιφάνια του σώµατος που κοκκινίζει

Κοσμάς Χριστούλας Αναπλ. Καθηγητής Τ.Ε.Φ.Α.Α.-Α.Π.Θ. Α.Π.Θ. Η αίσθηση του κρύου Το στρες που ασκείται από το ψύχος στον οργανισμό μας, κατά την έκθεση του ανθρώπου σε συνθήκες χαμηλής θερμοκρασίας περιβάλλοντος,

Διαβάστε περισσότερα

ΒΛΑΒΕΡΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΑΠΟ ΥΨΗΛΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος

ΒΛΑΒΕΡΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΑΠΟ ΥΨΗΛΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος ΒΛΑΒΕΡΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΑΠΟ ΥΨΗΛΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος Στοιβάδες δέρματος Επιδερμίδα (τέσσερις στοιβάδες κυττάρων) Χόριο (άφθονα αγγεία και νεύρα) Υποδερμάτιο πέταλο (περιέχει

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΝΟΤΑ ΛΑΖΑΡΑΚΗ - ΙΟΡΔΑΝΗΣ ΣΑΡΑΝΤΟΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Αθήνα 2007 3 4 Π Ρ Ο Λ Ο Γ Ο Σ Η μελέτη των αλληλεπιδράσεων του ανθρώπινου οργανισμού με τον περιβάλλοντα

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία. Γ λυκειου ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

Βιολογία. Γ λυκειου ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Βιολογία Γ λυκειου ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Σειρά: Γενικό Λύκειο Θετικές Επιστήμες Νότα Λαζαράκη, Βιολογία Γ Λυκείου Γενικής Παιδείας Υπεύθυνος έκδοσης: Αποστόλης Αντωνόπουλος Θεώρηση κειμένου: Κυριάκος Εμμανουηλίδης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ

ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΜΕ 0103 «Φυσιολογία της Άσκησης: Αθλητική

Διαβάστε περισσότερα

1 http://didefth.gr/mathimata

1 http://didefth.gr/mathimata Πυρηνική Ενέργεια Οι ακτινοβολίες που προέρχονται από τα ραδιενεργά στοιχεία, όπως είναι το ουράνιο, έχουν µεγάλο ενεργειακό περιεχόµενο, µ' άλλα λόγια είναι ακτινοβολίες υψηλής ενέργειας. Για παράδειγµα,

Διαβάστε περισσότερα

Αυτόματη Εξωτερική Απινίδωση

Αυτόματη Εξωτερική Απινίδωση Αυτόματη Εξωτερική Απινίδωση European Resuscitation Council www.erc.edu Αιφνίδιος Καρδιακός Θάνατος Το πρόβλημα 75.000 εξωνοσοκομειακοί θάνατοι από ΑΚΑ/έτος στο UK & 330.000 στις USA Πιθανότητα επιβίωσης

Διαβάστε περισσότερα

Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας:.. Δημοτικό Σχολείο:.. Τάξη/Τμήμα:.. Εξεταστικό Κέντρο:...

Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας:.. Δημοτικό Σχολείο:.. Τάξη/Τμήμα:.. Εξεταστικό Κέντρο:... Ε Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας:.. Δημοτικό Σχολείο:.. Τάξη/Τμήμα:.. Εξεταστικό Κέντρο:.... Παρατήρησε τα διάφορα φαινόμενα αλλαγής της φυσικής κατάστασης του νερού που σημειώνονται

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΣΚΛΗΠΙΕΙΟ ΒΟΥΛΑΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ : ΚΑΘ. ΑΘ.ΜΑΝΩΛΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΠΡΙΝ ΤΗΝ ΕΜΦΥΤΕΥΣΗ ΒΗΜΑΤΟΔΟΤΗ

ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΣΚΛΗΠΙΕΙΟ ΒΟΥΛΑΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ : ΚΑΘ. ΑΘ.ΜΑΝΩΛΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΠΡΙΝ ΤΗΝ ΕΜΦΥΤΕΥΣΗ ΒΗΜΑΤΟΔΟΤΗ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΣΚΛΗΠΙΕΙΟ ΒΟΥΛΑΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ : ΚΑΘ. ΑΘ.ΜΑΝΩΛΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΠΡΙΝ ΤΗΝ ΕΜΦΥΤΕΥΣΗ ΒΗΜΑΤΟΔΟΤΗ COPYRIGHT 2008 ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΒΗΜΑΤΟΔΟΤΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΠΡΙΝ ΤΗΝ ΕΜΦΥΤΕΥΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Αντικείμενο. Ερμηνεία της έννοιας της ηλεκτροπληξίας. Περιγραφή των παραμέτρων που επηρεάζουν ένα επεισόδιο ηλεκτροπληξίας.

Αντικείμενο. Ερμηνεία της έννοιας της ηλεκτροπληξίας. Περιγραφή των παραμέτρων που επηρεάζουν ένα επεισόδιο ηλεκτροπληξίας. Αντικείμενο Ερμηνεία της έννοιας της ηλεκτροπληξίας. Περιγραφή των παραμέτρων που επηρεάζουν ένα επεισόδιο ηλεκτροπληξίας. Θανατηφόρα ατυχήματα από ηλεκτροπληξία στην Ελλάδα κατά την περίοδο 1980-1995

Διαβάστε περισσότερα

Κοσμάς Χριστούλας Αναπλ. Καθηγητής Τ.Ε.Φ.Α.Α.-Α.Π.Θ. Α.Π.Θ. Πολλές αθλητικές δραστηριότητες διεξάγονται σε ανοικτά γήπεδα ή υπαίθριους χώρους κάτω από συνθήκες υψηλής θερμοκρασίας περιβάλλοντος. Αυτό αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

Τυλίξτε το εσωτερικό του μασάζ γύρω από το λαιμό,τον ώμο ή την πλάτη πριν από κάθε χρήση. Με χτυπήματα χαλαρώνει και ανανεώνει κάθε σημείο.

Τυλίξτε το εσωτερικό του μασάζ γύρω από το λαιμό,τον ώμο ή την πλάτη πριν από κάθε χρήση. Με χτυπήματα χαλαρώνει και ανανεώνει κάθε σημείο. Μασάζ για λαιμό και ώμο Οδηγίες χρήσης Τυλίξτε το εσωτερικό του μασάζ γύρω από το λαιμό,τον ώμο ή την πλάτη πριν από κάθε χρήση. Με χτυπήματα χαλαρώνει και ανανεώνει κάθε σημείο. -Δυναμικό drum-massage

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΝΑΥΣΙΠΛΟΪΑΣ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΛΙΜΕΝΙΚΗΣ ΑΣΤΥΝΟΜΙΑΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΝΑΥΣΙΠΛΟΪΑΣ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΛΙΜΕΝΙΚΗΣ ΑΣΤΥΝΟΜΙΑΣ ΕΝΤΥΠΟ 3 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΝΑΥΣΙΠΛΟΪΑΣ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΛΙΜΕΝΙΚΗΣ ΑΣΤΥΝΟΜΙΑΣ ΓΙΑ ΣΕΝΑ, ΠΟΥ Η ΓΝΩΣΗ ΚΑΙ Η ΠΡΟΛΗΨΗ ΑΠΟΤΕΛΟΥΝ ΤΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΑΓΧΟΥΣ ΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ:

ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΑΓΧΟΥΣ ΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ: ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΑΓΧΟΥΣ ΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ: Τι είναι άγχος: Είναι ο τρόπος με τον οποίο αντιδρά το μυαλό και το σώμα σας σε κάθε νέα απειλητική ή συγκινησιακή ( συναρπαστική ) κατάσταση.

Διαβάστε περισσότερα

Σχ. 1. Παραγωγή ιδρώτας, συχνότης καρδιακών παλμών και κεντρική θερμοκρασία σώματος αναλόγως της εντάσεως του θερμικού περιβάλλοντος.

Σχ. 1. Παραγωγή ιδρώτας, συχνότης καρδιακών παλμών και κεντρική θερμοκρασία σώματος αναλόγως της εντάσεως του θερμικού περιβάλλοντος. ΘΕΡΜΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Ο άνθρωπος είναι ομοιόθερμο όν. Ομοιοστασικοί μηχανισμοί ρυθμίζουν την κεντρική θερμοκρασία του σώματος ώστε να κυμαίνεται μεταξύ 36 και 37 C, όταν το σώμα χάνει ή δέχεται ποσότητες

Διαβάστε περισσότερα

Αλκοολισμός και Προβληματική Κατανάλωση Προβλήματα με την κατανάλωση αλκοόλ Κοινωνική κατανάλωση οινοπνεύματος

Αλκοολισμός και Προβληματική Κατανάλωση Προβλήματα με την κατανάλωση αλκοόλ Κοινωνική κατανάλωση οινοπνεύματος Αλκοολισμός και Προβληματική Κατανάλωση (Πηγή: http://www.patient.co.uk/health/alcoholism-and-problem-drinking) Απόδοση στα ελληνικά: Αθανάσιος Μπάκας (υπεύθυνος του προγράμματος) Αλκοολισμός είναι η λέξη

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Για χρόνια, οι καταναλωτές µαθαίνουν για τα οφέλη της µείωσης των καρδιαγγειακών παθήσεων µε τη λήψη ωµέγα-3 λιπαρών οξέων. Αυτή η άποψη έχει επικρατήσει,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 2 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑ Α ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Κυριακή, 16 Απριλίου 2006 Ώρα: 10:30 13.00 Προτεινόµενες Λύσεις ΜΕΡΟΣ Α 1. α) Η πυκνότητα του υλικού υπολογίζεται από τη m m m σχέση d

Διαβάστε περισσότερα

Εγκέφαλος-Αισθητήρια Όργανα και Ορμόνες. Μαγδαληνή Γκέιτς Α Τάξη Γυμνάσιο Αμυγδαλεώνα

Εγκέφαλος-Αισθητήρια Όργανα και Ορμόνες. Μαγδαληνή Γκέιτς Α Τάξη Γυμνάσιο Αμυγδαλεώνα Εγκέφαλος-Αισθητήρια Όργανα και Ορμόνες O εγκέφαλος Ο εγκέφαλος είναι το κέντρο ελέγχου του σώματος μας και ελέγχει όλες τις ακούσιες και εκούσιες δραστηριότητες που γίνονται μέσα σε αυτό. Αποτελεί το

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Οι οργανισμοί εξασφαλίζουν ενέργεια, για τις διάφορες λειτουργίες τους, διασπώντας θρεπτικές ουσίες που περιέχονται στην τροφή τους. Όμως οι φωτοσυνθετικοί

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΓΟΙ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΑΛΚΟΟΛΗΣ

ΛΟΓΟΙ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΑΛΚΟΟΛΗΣ ΑΛΚΟΟΛ ΛΟΓΟΙ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΑΛΚΟΟΛΗΣ v Μεταξύ ατόμων ηλικίας από 15 μέχρι 25 ετών βγήκαν τα ακόλουθα συμπεράσματα: Κοινωνικότητα (71%) Τους αρέσει η γεύση (51%) Δημιουργεί αίσθημα χαλάρωσης (12%) Προκαλεί

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΣΩΜΑ ΜΑΣ. Ένας «χάρτης» από λέξεις. αρθρώσεις. σκελετό. είναι γερό όταν. φροντίζουμε. για τη διατροφή μας. προσέχουμε.

ΤΟ ΣΩΜΑ ΜΑΣ. Ένας «χάρτης» από λέξεις. αρθρώσεις. σκελετό. είναι γερό όταν. φροντίζουμε. για τη διατροφή μας. προσέχουμε. 103-112_22ENOTHTA5 4/3/2013 12:35 µµ Page 103 ENOTHTA 5 ENOTHTA 5 ΓΝΩΡΙΖΟΥΜΕ ΚΑΙ ΠΡΟΣΕΧΟΥΜΕ ΤΟ ΣΩΜΑ ΜΑΣ (Άτομο - Άνθρωπος) Ένας «χάρτης» από λέξεις μυς αρθρώσεις σκελετό άλλα όργανα: μάτια, έχει έχει έχει

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 2 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑ Α ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Κυριακή, 16 Απριλίου 26 Ώρα : 1:3-13: Οδηγίες: 1)Το δοκίµιο αποτελείται από τρία (3) µέρη. Και στα τρία µέρη υπάρχουν συνολικά δώδεκα (12)

Διαβάστε περισσότερα

Εξοικονόμηση ενέργειας και θέρμανση κτιρίων

Εξοικονόμηση ενέργειας και θέρμανση κτιρίων Εξοικονόμηση ενέργειας και θέρμανση κτιρίων Μέρος 1 ο : Σύγκριση τοπικών και κεντρικών συστημάτων θέρμανσης "Μύρισε χειμώνας" και πολλοί επιλέγουν τις θερμάστρες υγραερίου για τη θέρμανση της κατοικίας

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΝΗΣΤΙΚΟΥ ΚΑΙ ΤΡΑΦΕΝΤΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ Tον ανθρώπινο µεταβολισµό το χαρακτηρίζουν δύο στάδια. Tοπρώτοείναιηκατάστασητουοργανισµούµετά

ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΝΗΣΤΙΚΟΥ ΚΑΙ ΤΡΑΦΕΝΤΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ Tον ανθρώπινο µεταβολισµό το χαρακτηρίζουν δύο στάδια. Tοπρώτοείναιηκατάστασητουοργανισµούµετά ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΝΗΣΤΙΚΟΥ ΚΑΙ ΤΡΑΦΕΝΤΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ Tον ανθρώπινο µεταβολισµό το χαρακτηρίζουν δύο στάδια. Tοπρώτοείναιηκατάστασητουοργανισµούµετά απόκάποιογεύµα, οπότετοαίµαείναιπλούσιοσε θρεπτικές ύλες από

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφικές συστάσεις για νεαρούς αθλητές. Μέγιστη απόδοση στις διαδοχικές προπονήσεις. Άννα Ευλογημένου Κλινικός Διαιτολόγος - Διατροφολόγος

Διατροφικές συστάσεις για νεαρούς αθλητές. Μέγιστη απόδοση στις διαδοχικές προπονήσεις. Άννα Ευλογημένου Κλινικός Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Διατροφικές συστάσεις για νεαρούς αθλητές. Μέγιστη απόδοση στις διαδοχικές προπονήσεις. Άννα Ευλογημένου Κλινικός Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Πότε και τι να τρώμε πριν την προπόνηση 1. Ένα μεγάλο γεύμα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΘΕΡΜΑΝΣΗΣ ΚΑΥΣΗ

ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΘΕΡΜΑΝΣΗΣ ΚΑΥΣΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΘΕΡΜΑΝΣΗΣ ΚΑΥΣΗ Την εργασία επιμελήθηκαν οι: Αναστασοπούλου Ευτυχία Ανδρεοπούλου Μαρία Αρβανίτη Αγγελίνα Ηρακλέους Κυριακή Καραβιώτη Θεοδώρα Καραβιώτης Στέλιος Σπυρόπουλος Παντελής Τσάτος Σπύρος

Διαβάστε περισσότερα

Θερµότητα χρόνος θέρµανσης. Εξάρτηση από είδος (c) του σώµατος. Μονάδα: Joule. Του χρόνου στον οποίο το σώµα θερµαίνεται

Θερµότητα χρόνος θέρµανσης. Εξάρτηση από είδος (c) του σώµατος. Μονάδα: Joule. Του χρόνου στον οποίο το σώµα θερµαίνεται 1 2 Θερµότητα χρόνος θέρµανσης Εξάρτηση από είδος (c) του σώµατος Αν ένα σώµα θερµαίνεται από µια θερµική πηγή (γκαζάκι, ηλεκτρικό µάτι), τότε η θερµότητα (Q) που απορροφάται από το σώµα είναι ανάλογη

Διαβάστε περισσότερα

TAEKWONDO & ΔΙΑΤΡΟΦΗ

TAEKWONDO & ΔΙΑΤΡΟΦΗ TAEKWONDO & ΔΙΑΤΡΟΦΗ Εργασία της Ειρήνης Καλλιντεράκη Μαθήτρια Τ.Α.Δ. - 2 ο Γυμνάσιο Αργυρούπολης Αθλήτρια Α.Σ. ΑΙΑΝΤΑ Αγ. Δημητρίου ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΟΙ ΙΔΙΑΙΤΕΡΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΑΘΛΗΜΑΤΟΣ Το Taekwondo είναι μία

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΑΝΑΓΝΩΣΤΑΚΗΣ ΝΙΚΟΣ. ΖΩΗΣ ΤΗΣ (ενηλίκων) Συστάσεις του ERC για την Αναζωογόνηση - 2005

ΒΑΣΙΚΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΑΝΑΓΝΩΣΤΑΚΗΣ ΝΙΚΟΣ. ΖΩΗΣ ΤΗΣ (ενηλίκων) Συστάσεις του ERC για την Αναζωογόνηση - 2005 ΒΑΣΙΚΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΖΩΗΣ ΤΗΣ (ενηλίκων) Συστάσεις του ERC για την Αναζωογόνηση - 2005 ΑΝΑΓΝΩΣΤΑΚΗΣ ΝΙΚΟΣ Τι είναι αναζωογόνηση ; Για τη διατήρηση της ζωής χρειάζεται συνεχής τροφοδοσία όλων των οργάνων με

Διαβάστε περισσότερα

Μέχρι σήµερα γνωρίζατε ότι η κατανάλωση ψωµιού είναι µία απολαυστική και θρεπτική συνήθεια. Από σήµερα η αγαπηµένη σας αυτή καθηµερινή συνήθεια µπορεί να παρέχει στον οργανισµό ακόµη περισσότερα θρεπτικά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΕΝΑΣ ΓΙΑΤΡΟΣ ΘΑ ΙΑΓΝΩΣΕΙ ΜΙΑ ΣΥΓΓΕΝΗ ΚΑΡ ΙΟΠΑΘΕΙΑ

ΠΩΣ ΕΝΑΣ ΓΙΑΤΡΟΣ ΘΑ ΙΑΓΝΩΣΕΙ ΜΙΑ ΣΥΓΓΕΝΗ ΚΑΡ ΙΟΠΑΘΕΙΑ 2 ΠΩΣ ΕΝΑΣ ΓΙΑΤΡΟΣ ΘΑ ΙΑΓΝΩΣΕΙ ΜΙΑ ΣΥΓΓΕΝΗ ΚΑΡ ΙΟΠΑΘΕΙΑ Κατά κανόνα, η διάγνωση µιας συγγενούς καρδιοπάθειας γίνεται στη βρεφική ηλικία, αν και αρκετές περιπτώσεις µπορούν να διαγνωσθούν σε οποιαδήποτε

Διαβάστε περισσότερα

Όνομα και Επώνυμο: Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα:

Όνομα και Επώνυμο: Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα: Ημερομηνία:. Όνομα και Επώνυμο: Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα: Στο σχολείο, στο μάθημα των φυσικών, οι μαθητές παρατηρούν, ενδιαφέρονται, ερευνούν και, με πειράματα, ανακαλύπτουν.

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιακή Ανεπάρκεια. Πώς δουλεύει φυσιολογικά η καρδιά

Καρδιακή Ανεπάρκεια. Πώς δουλεύει φυσιολογικά η καρδιά Καρδιακή Ανεπάρκεια Απόστολος Καραβίδας Πρόεδρος Ομάδας Εργασίας Καρδιακής Ανεπάρκειας Διευθυντής Καρδιολογικού Τμήματος, Γενικό Κρατικό Νοσοκομείο Αθήνας Η καρδιακή ανεπάρκεια είναι μια σοβαρή καρδιολογική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛ ΥΠΕΡΥΘΡΗΣ ΘΕΡΜΑΝΣΗΣ. Λύσεις τελευταίας τεχνολογίας με υπεροχή!

ΠΑΝΕΛ ΥΠΕΡΥΘΡΗΣ ΘΕΡΜΑΝΣΗΣ. Λύσεις τελευταίας τεχνολογίας με υπεροχή! ΠΑΝΕΛ ΥΠΕΡΥΘΡΗΣ ΘΕΡΜΑΝΣΗΣ Λύσεις τελευταίας τεχνολογίας με υπεροχή! Πάνελ υπέρυθρης θέρµανσης ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ: A. Προηγµένη τεχνολογία παραγωγής και εξοπλισµός Η χρήση της τεχνολογίας του FR4 πλαστικοποιηµένου

Διαβάστε περισσότερα

Όνομα και Επώνυμο: Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα:

Όνομα και Επώνυμο: Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα: Ημερομηνία:. Όνομα και Επώνυμο: Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα: Στο σχολείο, στο μάθημα των φυσικών, οι μαθητές παρατηρούν, ενδιαφέρονται, ερευνούν και, με πειράματα, ανακαλύπτουν.

Διαβάστε περισσότερα

Α.Τ.Ε.Ι.ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

Α.Τ.Ε.Ι.ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Α.Τ.Ε.Ι.ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΑΝΑΤΟΜΙΑ-ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΔΕΡΜΑΤΟΣ ΑΝΑΤΟΜΙΑ Το δέρμα αποτελείται από 2 στιβάδες: i. Επιδερμίδα ii. Κυρίως δέρμα ή χόριο ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ Κυριότερες λειτουργίες δέρματος: i.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια είναι η προοδευτική, μη αναστρέψιμη μείωση της νεφρικής λειτουργίας, η οποία προκαλείται από βλάβη του νεφρού ποικίλης αιτιολογίας. Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

KOYTIA ΠΡΩΤΩΝ ΒΟΗΘΕΙΩΝ

KOYTIA ΠΡΩΤΩΝ ΒΟΗΘΕΙΩΝ KOYTIA ΠΡΩΤΩΝ ΒΟΗΘΕΙΩΝ ΑΡΙΘΜΟΙ ΕΚΤΑΚΤΗΣ ΑΝΑΓΚΗΣ Σε περίπτωση που έχετε αμφιβολίες σχετικά με την κατάσταση του θύματος ή αν δεν είστε βέβαιοι πώς να χειριστείτε την κατάσταση, καλέστε 166 ή αναζητήστε

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδοι χαλάρωσης και ενεργοποίησης στον αθλητισμό. Χαράλαμπος Τσορμπατζούδης ΣΕΦΑΑ-ΑΠΘ

Μέθοδοι χαλάρωσης και ενεργοποίησης στον αθλητισμό. Χαράλαμπος Τσορμπατζούδης ΣΕΦΑΑ-ΑΠΘ Μέθοδοι χαλάρωσης και ενεργοποίησης στον αθλητισμό Χαράλαμπος Τσορμπατζούδης ΣΕΦΑΑ-ΑΠΘ Μέθοδοι χαλάρωσης Οι διαδικασίες χαλάρωσης μπορούν να μειώσουν αποτελεσματικά την ένταση και το άγχος που συνδέονται

Διαβάστε περισσότερα

Χρήσιµες ληροφορίες σε εφήβους 12-15 ετών γιατο ώς να κυκλοφορούν µε ασφάλεια στους δρόµους

Χρήσιµες ληροφορίες σε εφήβους 12-15 ετών γιατο ώς να κυκλοφορούν µε ασφάλεια στους δρόµους Χρήσιµες ληροφορίες σε εφήβους 12-15 ετών γιατο ώς να κυκλοφορούν µε ασφάλεια στους δρόµους Γραμματεία Διυπουργικής Επιτροπής Οδικής Ασφάλειας 19/03/2014 Πόσα παιδιά (

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικό Άρθρο AN009 JUN-2009

Τεχνικό Άρθρο AN009 JUN-2009 Τεχνικό Άρθρο JUN-2009 Εφαρµογές ιαφορικών Θερµοστατών Γενικά Τα σύγχρονα συστήµατα θέρµανσης γίνονται ολοένα και πολυπλοκότερα. Οι σύγχρονες ανάγκες επιβάλλουν την ενσωµάτωση εξελιγµένων υποσυστηµάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΠΝΙΣΜΑ,ΟΔΗΓΗΣΗ ΚΑΙ ΤΑΞΙΔΙΑ ΣΤΗΝ ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ

ΚΑΠΝΙΣΜΑ,ΟΔΗΓΗΣΗ ΚΑΙ ΤΑΞΙΔΙΑ ΣΤΗΝ ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΚΑΠΝΙΣΜΑ,ΟΔΗΓΗΣΗ ΚΑΙ ΤΑΞΙΔΙΑ ΣΤΗΝ ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2013 ΣΤΡΑΤΗ Ε. ΚΕΤΣΙΟΥ Κ. ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΕΣ Τ.Ε. ΜΕΠ / ΒΠΠ Γ.Ν.Θ. ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ Κάπνισµα και καρδιά! Μειώνει τη χοληστερόλη HDL και αυξάνει την

Διαβάστε περισσότερα

Ε Δημοτικού 13 Μαΐου 2012 Ονοματεπώνυμο: Δημοτικό Σχολείο:.

Ε Δημοτικού 13 Μαΐου 2012 Ονοματεπώνυμο: Δημοτικό Σχολείο:. Ε Δημοτικού 13 Μαΐου 2012 Ονοματεπώνυμο: Δημοτικό Σχολείο:. Συντομογραφίες: β.μαθ.ε βιβλίο Μαθητή Ε τάξης τ.εργ.ε τετράδιο Εργασιών Ε τάξης Παρατήρησε τα παρακάτω σκίτσα στα οποία εικονίζονται «επικίνδυνες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΤΙΚΟ ΑΤΥΧΗΜΑ ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ

ΕΡΓΑΤΙΚΟ ΑΤΥΧΗΜΑ ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ TEE TKM ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΜΙΚΡΗΣ ΙΑΡΚΕΙΑ ΣΤ ΚΥΚΛΟΣ2005 ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΣΤΗΝ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΕΡΓΑΤΙΚΟ ΑΤΥΧΗΜΑ ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ Ν. Μαραγκός Μηχανολόγος Mηχ. Msc ΚΙΛΚΙΣ 2005 ΕΡΓΑΤΙΚΟ ΑΤΥΧΗΜΑ ΒΑΣΙΚΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΝΕΥΡΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ

Κεφάλαιο 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΝΕΥΡΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ Κεφάλαιο 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΝΕΥΡΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ 1.1. Εισαγωγή Ο ζωντανός οργανισµός έχει την ικανότητα να αντιδρά σε µεταβολές που συµβαίνουν στο περιβάλλον και στο εσωτερικό του. Οι µεταβολές αυτές ονοµάζονται

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφορίες για τη διαδικασία του θανάτου

Πληροφορίες για τη διαδικασία του θανάτου Πληροφορίες για τη διαδικασία του θανάτου Αν δεν έχετε δει ποτέ κάποιον να πεθάνει ίσως να φοβόσαστε για το τι θα συμβεί, αλλά η στιγμή του θανάτου είναι συνήθως γαλήνια. Αυτό το φυλλάδιο είναι σχεδιασμένο

Διαβάστε περισσότερα

Από τον Κώστα κουραβανα

Από τον Κώστα κουραβανα Από τον Κώστα κουραβανα Περιεχόμενα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Ορμονικοί-Γονιδιακοί-παράγοντες Επιπτώσεις στην υγεία Θεραπεία-Δίαιτα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Παχυσαρκία είναι κλινική κατάσταση στην

Διαβάστε περισσότερα

Θα σε βοηθούσε για παράδειγμα να γράψεις και εσύ μια λίστα με σκέψεις σαν αυτή που έκανε η Ζωή και εμφανίστηκε ο «Αγχολέων»!

Θα σε βοηθούσε για παράδειγμα να γράψεις και εσύ μια λίστα με σκέψεις σαν αυτή που έκανε η Ζωή και εμφανίστηκε ο «Αγχολέων»! Η Ζωή είναι 8 χρονών και πριν 3 χρόνια ο παιδιάτρος και οι γονείς της, της εξήγησαν πως έχει Νεανική Ιδιοπαθή Αρθρίτιδα. Από τότε η Ζωή κάνει όλα αυτά που τη συμβούλεψε ο παιδορευματολόγος της και είναι

Διαβάστε περισσότερα

SUPER THERM ΘΕΩΡΙΑ ΜΕΤΑΔΟΣΗΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ

SUPER THERM ΘΕΩΡΙΑ ΜΕΤΑΔΟΣΗΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ Αυτό το σεμινάριο έχει απλώς ως στόχο να δώσει μερικά από τα βασικά της Θερμοδυναμικής, και πως σχετίζεται με τη μόνωση και με τη μόνωση με κεραμικά επιχρίσματα. Η θερμότητα μεταφέρεται με τους παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

Τα εικοσανοειδή και η σχέση τους µε την υγεία

Τα εικοσανοειδή και η σχέση τους µε την υγεία Τα εικοσανοειδή και η σχέση τους µε την υγεία ρ. Αγγελική Τριανταφύλλου - Πιτίδη Ιατρός Μικροβιολόγος Αν. Καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Πανεπιστηµίου Αθηνών Κύριο µέληµα του ανθρώπου ήταν και είναι, η διατήρηση

Διαβάστε περισσότερα

Τροπόσφαιρα. Στρατόσφαιρα

Τροπόσφαιρα. Στρατόσφαιρα ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ Το διαφανές στρώµα αέρος που περιβάλλει τη Γη σαν µια τεράστια προστατευτική ασπίδα, δίχως την οποία η ζωή στον πλανήτη µας θα ήταν αδιανόητη, ονοµάζεται ατµόσφαιρα. Η ατµόσφαιρα λοιπόν είναι

Διαβάστε περισσότερα

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών;

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών; ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ Τι είναι οι πρωτεϊνες; Η ονομασία πρωτεϊνες προέρχεται από το ρήμα πρωτεύω και σημαίνει την εξαιρετική σημασία που έχουν οι πρωτεϊνες για την υγεία του ανθρώπινου σώματος. Από την εποχή των Ολυμπιακών

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΕΝΩΝ ΣΕΜΙΝΑΡΙΩΝ ΠΡΩΤΩΝ ΒΟΗΘΕΙΩΝ

ΟΔΗΓΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΕΝΩΝ ΣΕΜΙΝΑΡΙΩΝ ΠΡΩΤΩΝ ΒΟΗΘΕΙΩΝ ΟΔΗΓΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΕΝΩΝ ΣΕΜΙΝΑΡΙΩΝ ΠΡΩΤΩΝ ΒΟΗΘΕΙΩΝ Τηλ: 210 7623301, 697 2910407 Website: www.empfirstaid.gr Email: akonovesi@empfirstaid.gr ΟΔΗΓΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΕΝΩΝ ΣΕΜΙΝΑΡΙΩΝ ΠΡΩΤΩΝ ΒΟΗΘΕΙΩΝ Τα εκπαιδευτικά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΤΟΝΟΜΙΑ ΠΑΛΑΙΩΝ ΠΟΛΥΚΑΤΟΙΚΙΩΝ BRUNATA

ΑΥΤΟΝΟΜΙΑ ΠΑΛΑΙΩΝ ΠΟΛΥΚΑΤΟΙΚΙΩΝ BRUNATA Πετρέλαιο Φυσικό Αέριο ΑΥΤΟΝΟΜΙΑ ΠΑΛΑΙΩΝ ΠΟΛΥΚΑΤΟΙΚΙΩΝ BRUNATA ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ Ποιος δεν θα ήθελε να έχει τα πλεονεκτήματα της αυτονομίας και πολλά παραπάνω Να λειτουργεί την θέρμανση όποτε θέλει Να έχει

Διαβάστε περισσότερα

Μέσα Προστασίας II. Τ.Ε.Ι. Κρήτης Σ.Τ.ΕΦ./ Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών Τ.Ε. Εργαστήριο Υψηλών Τάσεων. Ηλεκτρικές Εγκαταστάσεις Ι

Μέσα Προστασίας II. Τ.Ε.Ι. Κρήτης Σ.Τ.ΕΦ./ Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών Τ.Ε. Εργαστήριο Υψηλών Τάσεων. Ηλεκτρικές Εγκαταστάσεις Ι Τ.Ε.Ι. Κρήτης Σ.Τ.ΕΦ./ Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών Τ.Ε. Μέσα Προστασίας II Προστασία από την ηλεκτροπληξία Ηλεκτρικές Εγκαταστάσεις Ι Επίκουρος Καθηγητής Τηλ:2810379231 Email: ksiderakis@staff.teicrete.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ - 6 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ - 6 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 6 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Κυριακή, 16 Μαΐου 2010 Ώρα : 10:00-12:30 Προτεινόμενες λύσεις ΘΕΜΑ 1 0 (12 μονάδες) Για τη μέτρηση της πυκνότητας ομοιογενούς πέτρας (στερεού

Διαβάστε περισσότερα

Κράμπα. Παράγοντες πρόκλησης μυϊκής κράμπας

Κράμπα. Παράγοντες πρόκλησης μυϊκής κράμπας Κράμπα -Η εμφάνιση κράμπας είναι συχνότερη σε άτομα της 3ης ηλικίας, σε μη γυμνασμένους και υπέρβαρους ανθρώπους ακόμα και στους αθλητές,ιδίως ύστερα απο μακρά εξαντλητική προσπάθεια και έντονη εφίδρωση.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΗΣ ΑΓΩΝΩΝ ΔΡΟΜΟΥ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΗΣ ΑΓΩΝΩΝ ΔΡΟΜΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ ESCAPE ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΗΣ ΑΓΩΝΩΝ ΔΡΟΜΟΥ Βασικές απαιτήσεις για τη διατροφή των αθλητών Τα τελευταία χρόνια οι αθλητικές επιδόσεις αυξάνονται αδιάκοπα. Η συνηθισμένη

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΕΣ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΕΣ Περιεχόμενα Πρόλογος συγγραφέων... 7 Εισαγωγή... 9 Πώς να διαβάσετε αυτό το βιβλίο... 11 Απλές συμβουλές για την ώρα των εξετάσεων... 13 Βασικές γνώσεις για τα νοσοκομεία και τους νοσηλευτές... 17 Κατάλογος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΤΟΜΑΤΟΠΟΙΗΜΕΝΗ ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ ΑΠΙΝΙΔΩΣΗ

ΑΥΤΟΜΑΤΟΠΟΙΗΜΕΝΗ ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ ΑΠΙΝΙΔΩΣΗ ΑΥΤΟΜΑΤΟΠΟΙΗΜΕΝΗ ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ ΑΠΙΝΙΔΩΣΗ Στόχοι Να γνωρίζουμε βασικά θέματα του ΑΕΑ (AED) Να εφαρμόζουμε τον ΑΕΑ Να γνωρίζουμε να εφαρμόζουμε ΚΑΡ.Π.Α. σε συνδυασμό με ΑΕΑ Να γνωρίζουμε βασικά στοιχεία για

Διαβάστε περισσότερα

Κυκλοφορικό σύστημα. Από μαθητές και μαθήτριες του Στ 1

Κυκλοφορικό σύστημα. Από μαθητές και μαθήτριες του Στ 1 Κυκλοφορικό σύστημα Από μαθητές και μαθήτριες του Στ 1 Η καρδία Χτύπα 2 δισεκατομμύρια φορές σε όλη μας τη ζωή. Βρίσκεται στο θώρακα, κέντρο προς αριστερά. Έχει το μέγεθος μιας γροθιάς. Αλεξάνδρα, Αναστασία,

Διαβάστε περισσότερα

Ζώνη massage ΟδηγίεςΛειτουργίας

Ζώνη massage ΟδηγίεςΛειτουργίας Ζώνη massage ΟδηγίεςΛειτουργίας Ευχαριστούμε για την αγορά αυτού του προϊόντος. Παρακαλώ διαβάστε αυτές τις οδηγίες λειτουργίας προκειμένου να ξέρετε προσεκτικά πώς να χρησιμοποιήσει αυτό το προϊόν σωστά

Διαβάστε περισσότερα

Υπέρυθρα Πάνελ InfraHeat

Υπέρυθρα Πάνελ InfraHeat Coolers Υπέρυθρα Πάνελ InfraHeat Τι είναι οι υπέρυθρη θέρμανση; Η υπέρυθρη ακτινοβολία αποτελεί το πιο φυσικό τρόπο θέρμανσης όπως ακριβώς δηλαδή μας ζεσταίνει ο ήλιος. Οι υπέρυθρες ακτίνες είναι ηλεκτρομαγνητική

Διαβάστε περισσότερα

Κίνδυνοι από το ηλεκτρικό ρεύμα

Κίνδυνοι από το ηλεκτρικό ρεύμα Κίνδυνοι από το ηλεκτρικό ρεύμα Για τον άνθρωπο: Ρεύμα μέσα από το ανθρώπινο σώμα (ηλεκτροπληξία) Εγκαύματα Για τις συσκευές: Πυρκαγιά από υπερφόρτιση (Υψηλά Υψηλά ρεύματα σε συνδυασμό με τον χρόνο ~Ι

Διαβάστε περισσότερα

Πώς να μην χάσετε στην θάλασσα ότι με κόπο κερδίσατε στην πισίνα: συμπληρώματα διατροφής και άλλα «κόλπα» Γιώργος Σακκάς PhD

Πώς να μην χάσετε στην θάλασσα ότι με κόπο κερδίσατε στην πισίνα: συμπληρώματα διατροφής και άλλα «κόλπα» Γιώργος Σακκάς PhD Πώς να μην χάσετε στην θάλασσα ότι με κόπο κερδίσατε στην πισίνα: συμπληρώματα διατροφής και άλλα «κόλπα» Γιώργος Σακκάς PhD ΤΕΦΑΑ - Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Σήμερα θα μιλήσουμε για τα εξής θέματα: Τι κερδίζουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΙ ΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΑ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΚΑΙ TA ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ ΠΟΥ ΣΥΝ ΕΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΙ ΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΑ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΚΑΙ TA ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ ΠΟΥ ΣΥΝ ΕΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 21 Νοεµβρίου 2014 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΙ ΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΑ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΚΑΙ TA ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ ΠΟΥ ΣΥΝ ΕΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ Σκοπός της έρευνας ήταν η συλλογή

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργικά Μηχανήματα (Εργαστήριο)

Γεωργικά Μηχανήματα (Εργαστήριο) Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Γεωργικά Μηχανήματα (Εργαστήριο) Ενότητα 3 : Γεωργικός Ελκυστήρας Σύστημα Ψύξεως Δρ. Δημήτριος Κατέρης Εργαστήριο 3 ο ΣΥΣΤΗΜΑ ΨΥΞΗΣ Σύστημα ψύξης

Διαβάστε περισσότερα

Για την υγεία της καρδιάς μας

Για την υγεία της καρδιάς μας Για την υγεία της καρδιάς μας Ο καρδιαγγειακός κίνδυνος επηρεάζει όλες τις ηλικίες, άνδρες και γυναίκες και όλες τις κοινωνικές ομάδες και βέβαια αποτελεί ένα μύθο ότι πλήττει μόνο ηλικιωμένους, άνδρες

Διαβάστε περισσότερα

Η πρώιμη διάγνωση σώζει. Ο ειδικός θεραπεύει

Η πρώιμη διάγνωση σώζει. Ο ειδικός θεραπεύει Κλείσε ένα ραντεβού ζωής Αφιέρωσε 10 λεπτά στον εαυτό σου για μια μαστογραφία Όσα θα θέλατε να μάθετε για τον καρκίνο του μαστού Η πρώιμη διάγνωση σώζει. Ο ειδικός θεραπεύει Τι είναι ο καρκίνος του μαστού;

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Πολιτισμικής Τεχνολογίας και Επικοινωνίας

Τμήμα Πολιτισμικής Τεχνολογίας και Επικοινωνίας Τμήμα Πολιτισμικής Τεχνολογίας και Επικοινωνίας Σχεδιασμός Ψηφιακών Εκπαιδευτικών Εφαρμογών ΙI Αναφορά Εργασίας 1 Καραγκούνη Κατερίνα Α.Μ : 1312008050 Το παιχνίδι καρτών «Σκέψου και Ταίριαξε!», το οποίο

Διαβάστε περισσότερα

Σενάριο 11: Παρεμβάσεις του ανθρώπου στο περιβάλλον του

Σενάριο 11: Παρεμβάσεις του ανθρώπου στο περιβάλλον του Σενάριο 11: Παρεμβάσεις του ανθρώπου στο περιβάλλον του Φύλλο Εργασίας Τίτλος: Παρεμβάσεις του Ανθρώπου στο Περιβάλλον Γνωστικό Αντικείμενο: Βιολογία Διδακτική Ενότητα: Παρεμβάσεις του ανθρώπου στο περιβάλλον

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΦΑΝΕΙΑ 3 Ο διασώστης έχει προτεραιότητες µε την άφιξη στο τόπο του ατυχήµατος: - ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΤΟΥ ΑΤΥΧΗΜΑΤΟΣ

ΙΑΦΑΝΕΙΑ 3 Ο διασώστης έχει προτεραιότητες µε την άφιξη στο τόπο του ατυχήµατος: - ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΤΟΥ ΑΤΥΧΗΜΑΤΟΣ 1 ΙΑΦΑΝΕΙΑ 3 Ο διασώστης έχει προτεραιότητες µε την άφιξη στο τόπο του ατυχήµατος: - ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΤΟΥ ΑΤΥΧΗΜΑΤΟΣ - ΠΡΩΤΟΓΕΝΗΣ ΕΚΤΙΜΗΣΗ - ΕΥΤΕΡΟΓΕΝΗΣ ΕΚΤΙΜΗΣΗ - ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ-ΕΠΑΝΕΚΤΙΜΗΣΗ 1)Αξιολόγηση

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Επιμέλεια εργασίας: Παναγιώτης Γιαννόπουλος Περιεχόμενα Ερώτηση 1 η : σελ. 3-6 Ερώτηση 2 η : σελ. 7-9 Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 2 Ερώτηση 1 η Η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

Μηχανισµοί διάδοσης θερµότητας

Μηχανισµοί διάδοσης θερµότητας Μηχανισµοί διάδοσης θερµότητας αγωγή µεταφορά ύλης ακτινοβολία Μεταφορά θερµότητας µε µεταφορά ύλης (convection) Οδηγός δύναµη: µεταβολές στην πυκνότητα Τα αέρια και τα ρευστά διαστέλλονται όταν Τ Η πυκνότητα

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως είσαι αφυδατωμένος; Πως θα είσαι σίγουρος ότι ενυδατώθηκες επαρκώς Πριν - Κατά τη διάρκεια - Μετά την άσκηση;

Μήπως είσαι αφυδατωμένος; Πως θα είσαι σίγουρος ότι ενυδατώθηκες επαρκώς Πριν - Κατά τη διάρκεια - Μετά την άσκηση; Μήπως είσαι αφυδατωμένος; Πως θα είσαι σίγουρος ότι ενυδατώθηκες επαρκώς Πριν - Κατά τη διάρκεια - Μετά την άσκηση; Κατά τη διάρκεια της άσκησης, η εξάτμιση του ιδρώτα είναι ο βασικός μηχανισμός για την

Διαβάστε περισσότερα

- Ενδεικτικές διδακτικές προσεγγίσεις στο µάθηµα της Φυσικής Αγωγής

- Ενδεικτικές διδακτικές προσεγγίσεις στο µάθηµα της Φυσικής Αγωγής Βασικές γνώσεις Πρώτων Βοηθειών - Ενδεικτικές διδακτικές προσεγγίσεις στο µάθηµα της Φυσικής Αγωγής ρ. Απόστολος Ντάνης Σχολικός Σύµβουλος Φυσικής Αγωγής ιδασκαλία των Πρώτων Βοηθειών στα πλαίσια της Φυσικής

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Μέρος Β Δρ. Ανδρέας Φλουρής Ερευνητής Περιβαλλοντικής Φυσιολογίας Κέντρο Έρευνας, Τεχνολογίας και Ανάπτυξης Θεσσαλίας ΑΝΤΑΛΛΑΓΗ ΑΕΡΙΩΝ ΣΤΙΣ ΚΥΨΕΛΙΔΕΣ 2 ΑΝΤΑΛΛΑΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

Πράσινη θερµότητα Ένας µικρός πρακτικός οδηγός

Πράσινη θερµότητα Ένας µικρός πρακτικός οδηγός Πράσινη θερµότητα Ένας µικρός πρακτικός οδηγός Αν δεν πιστεύετε τις στατιστικές, κοιτάξτε το πορτοφόλι σας. Πάνω από τη µισή ενέργεια που χρειάζεται ένα σπίτι, καταναλώνεται για τις ανάγκες της θέρµανσης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΕΥΡΙΚΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΡΟΓΙΑΝΝΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΜΑΥΡΙΔΟΥ ΠΑΡΘΕΝΑ

ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΕΥΡΙΚΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΡΟΓΙΑΝΝΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΜΑΥΡΙΔΟΥ ΠΑΡΘΕΝΑ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ : ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣ/ΚΗ ΙΙ ΥΠ. ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ : ΚΥΠΑΡΙΣΗ ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΕΥΡΙΚΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΡΟΓΙΑΝΝΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΜΑΥΡΙΔΟΥ ΠΑΡΘΕΝΑ ΛΑΡΙΣΑ 2010 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΝΟΦΙΛΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΣΩΣΗΣ

ΚΥΝΟΦΙΛΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΣΩΣΗΣ ΚΥΝΟΦΙΛΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΣΩΣΗΣ όταν ο σκύλος επικοινωνεί με το σώμα και τις εκφράσεις του! Το εκπαιδευτικό εγχειρίδιο ''...όταν ο σκύλος επικοινωνεί με το σώμα και τις εκφράσεις του'' είναι ένα

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό υλικό στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Chain Reaction: Α sustainable approach to inquiry based Science Education

Εκπαιδευτικό υλικό στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Chain Reaction: Α sustainable approach to inquiry based Science Education Εκπαιδευτικό υλικό στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Chain Reaction: Α sustainable approach to inquiry based Science Education «Πράσινη» Θέρμανση Μετάφραση-επιμέλεια: Κάλλια Κατσαμποξάκη-Hodgetts

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΛΟΣΤΗΣΑΣΚΗΣΗΣΣΤΟ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΣΥΝ ΡΟΜΟ, ΣΤΑ ΛΙΠΙ ΙΑ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΪΝΕΣ

ΟΡΟΛΟΣΤΗΣΑΣΚΗΣΗΣΣΤΟ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΣΥΝ ΡΟΜΟ, ΣΤΑ ΛΙΠΙ ΙΑ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΪΝΕΣ ΟΡΟΛΟΣΤΗΣΑΣΚΗΣΗΣΣΤΟ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΣΥΝ ΡΟΜΟ, ΣΤΑ ΛΙΠΙ ΙΑ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΪΝΕΣ ΒασίληςΜούγιος, PhD ΤΕΦΑΑ ΑΠΘ http://mougios.webpages.auth.gr Μεταβολικό σύνδροµο Παθολογική κατάσταση που χαρακτηρίζεται από:

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ «Το Πεπτικό σύστημα του ανθρώπου Διατροφή & Υγεία»

ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ «Το Πεπτικό σύστημα του ανθρώπου Διατροφή & Υγεία» ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ «Το Πεπτικό σύστημα του ανθρώπου Διατροφή & Υγεία» ΕΝΤΥΠΟ Β : ΟΔΗΓΟΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΕΝΤΥΠΟ Α : ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΑΘΗΤΗ Καλογερά Αγγελική (3ο Γυμνάσιο

Διαβάστε περισσότερα

Μυϊκή αντοχή. Η σχέση των τριών κύριων µορφών της δύναµης (Weineck, 1990) ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Μυϊκή αντοχή. Η σχέση των τριών κύριων µορφών της δύναµης (Weineck, 1990) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ-ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Η προπόνηση της δύναµης στο ποδόσφαιρο Dr. Ζήσης Παπανικολάου (Ph.D., Ed.Μ.) ΤΕΦΑΑ Πανεπιστηµίου Θεσσαλίας ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο ποδοσφαιριστής

Διαβάστε περισσότερα

Certified First Aid Provider Έκδοση 1.0

Certified First Aid Provider Έκδοση 1.0 Πνευµατικά ικαιώµατα Το παρόν είναι πνευµατική ιδιοκτησία της ACTA Α.Ε. και προστατεύεται από την Ελληνική και Ευρωπαϊκή νοµοθεσία που αφορά τα πνευµατικά δικαιώµατα. Απαγορεύεται ρητώς η δηµιουργία αντιγράφου,

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3. Κυκλοφορικό Σύστημα. Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα

Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3. Κυκλοφορικό Σύστημα. Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3 Κυκλοφορικό Σύστημα Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα Η μεταφορά των θρεπτικών ουσιών στα κύτταρα και των ιστών και η απομάκρυνση από αυτά των άχρηστων γίνεται

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο της συνείδησης

Επίπεδο της συνείδησης Καθηγητής ρ. Λάζαρος Ι. Τσούσκας ΠΡΩΤΕΣ ΒΟΗΘΕΙΕΣ Θεσσαλονίκη 2003: 20-25 Επίπεδο της συνείδησης Η µερική ή ολική απώλεια της συνείδησης του πάσχοντος είναι µια σοβαρή κατάσταση, κατά την οποία διαταράσσεται

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρικά Κυκλώματα (Μ.Χ. ΠΑΠΑΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ) Η προσθήκη λαμπτήρων επηρεάζει την ένταση του ρεύματος σε ένα ηλεκτρικό κύκλωμα;

Ηλεκτρικά Κυκλώματα (Μ.Χ. ΠΑΠΑΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ) Η προσθήκη λαμπτήρων επηρεάζει την ένταση του ρεύματος σε ένα ηλεκτρικό κύκλωμα; Ηλεκτρικά Κυκλώματα (Μ.Χ. ΠΑΠΑΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ) Η προσθήκη λαμπτήρων επηρεάζει την ένταση του ρεύματος σε ένα ηλεκτρικό κύκλωμα; Στη διερεύνηση που κάναμε με τα παιδιά, όπως φαίνεται και από τον τίτλο ασχοληθήκαμε

Διαβάστε περισσότερα

TEE TKM ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΜΙΚΡΗΣ ΙΑΡΚΕΙΑ ΣΤ ΚΥΚΛΟΣ2005 ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΣΤΗΝ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΜΙΚΡΟΚΛΙΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. Ν. Μαραγκός Μηχανολόγος Mηχ.

TEE TKM ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΜΙΚΡΗΣ ΙΑΡΚΕΙΑ ΣΤ ΚΥΚΛΟΣ2005 ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΣΤΗΝ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΜΙΚΡΟΚΛΙΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. Ν. Μαραγκός Μηχανολόγος Mηχ. TEE TKM ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΜΙΚΡΗΣ ΙΑΡΚΕΙΑ ΣΤ ΚΥΚΛΟΣ2005 ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΣΤΗΝ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΜΙΚΡΟΚΛΙΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Ν. Μαραγκός Μηχανολόγος Mηχ. Msc ΚΙΛΚΙΣ 2005 ΜΙΚΡΟΚΛΙΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Νίκος Μαραγκός, Μηχανολόγος

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Ο Ηλίας ανεβαίνει Ψηλά Ψηλότερα Κάθε Μάρτιο, σε μια Χώρα Κοντινή, γινόταν μια Γιορτή! Η Γιορτή των Χαρταετών. Για πρώτη φορά,

Διαβάστε περισσότερα

Αρχάγγελος Ζακχιήλ. Ανάγκη για Κάθαρση. Προετοιμασία για Εκλογές 17/06/12.

Αρχάγγελος Ζακχιήλ. Ανάγκη για Κάθαρση. Προετοιμασία για Εκλογές 17/06/12. 13/06/12. Αρχάγγελος Ζακχιήλ. Ανάγκη για Κάθαρση. Προετοιμασία για Εκλογές 17/06/12. Υπό την καθοδήγηση και αιγίδα του Άγιου Γερμανού. Εκδόσεις: ΤΟ ΜΩΒ ΓΡΑΦΕΙΟ ΑΓΙΟΣ ΓΕΡΜΑΝΟΣ Copyright 2012 Εκδόσεις Το

Διαβάστε περισσότερα

Τα εργαλεια και τα υλικα τα οποια θα εχουµε για αυτη την µελετη θα ειναι:

Τα εργαλεια και τα υλικα τα οποια θα εχουµε για αυτη την µελετη θα ειναι: Απώλειες MAF - Μόνωση Εισαγωγής 08/11/2005, 17:25 Τα εργαλεια και τα υλικα τα οποια θα εχουµε για αυτη την µελετη θα ειναι: Μονωτικο υλικο, υαλοϋφασµα µε επικαλυψη αλουµινιου. Πολυµετρο µε προεκταση αισθητηρα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΡΕΣ ΚΑΙ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΜΑΝΩΛΙΑ ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ ΣΤΕΛΛΑ ΠΑΝΑΓΟΥΛΗ ΕΥΗ ΡΕΜΕΔΙΑΚΗ

ΣΤΡΕΣ ΚΑΙ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΜΑΝΩΛΙΑ ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ ΣΤΕΛΛΑ ΠΑΝΑΓΟΥΛΗ ΕΥΗ ΡΕΜΕΔΙΑΚΗ ΣΤΡΕΣ ΚΑΙ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΜΑΝΩΛΙΑ ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ ΣΤΕΛΛΑ ΠΑΝΑΓΟΥΛΗ ΕΥΗ ΡΕΜΕΔΙΑΚΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Το στρες Πρώτη νευροενδοκρινολογική απάντηση Δεύτερη νευροενδοεκρινολογική απάντηση Ο υποθάλαμος Κορτιζόλη

Διαβάστε περισσότερα

4 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑ Α ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

4 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑ Α ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 4 Η ΠΚΥΠΡΙ ΟΛΥΜΠΙ ΦΥΣΙΚΗΣ ΥΜΝΣΙΟΥ Κυριακή, 18 Μαΐου, 2008 Ώρα: 10:30-13:00 Οδηγίες: 1) Το δοκίµιο αποτελείται από τρία (3) µέρη µε σύνολο δώδεκα (12) θέµατα. 2) Επιτρέπεται η χρήση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ Μετεµµηνοπαυσιακό Ορµονικό Προφίλ Εµµηνόπαυση καλείται η παύση της εµµήνου ρύσης µιας γυναίκας και σηµατοδότηση το τέλος της δυνατότητας τεκνοποίησης µε φυσιολογικό τρόπο. Αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ. Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος. Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος

Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ. Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος. Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος ΔΙΑΤΡΟΦH Η διατροφή στην ζωή του ανθρώπου παίζει τον μεγαλύτερο ρόλο. Για

Διαβάστε περισσότερα

Συνέντευξη: Γιάννης Ζουµπρούλης, Επιµέλεια: Λύδια Τυλλιανάκη 23-5- 2006. Συνέντευξη Alex Dong για τα Push Hands

Συνέντευξη: Γιάννης Ζουµπρούλης, Επιµέλεια: Λύδια Τυλλιανάκη 23-5- 2006. Συνέντευξη Alex Dong για τα Push Hands Συνέντευξη: Γιάννης Ζουµπρούλης, Επιµέλεια: Λύδια Τυλλιανάκη 23-5- 2006 Συνέντευξη Alex Dong για τα Push Hands 1. Τι είναι τα Push Hands (Χέρια που Σπρώχνουν); Τα Push Hands είναι µια άσκηση η οποία γίνεται

Διαβάστε περισσότερα