Βιορυθµός, τάξη στη ζωή.

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Βιορυθµός, τάξη στη ζωή."

Transcript

1 Παύλος Κ. Τούτουζας Βιορυθµός, τάξη στη ζωή. Στα φυτά µε το φως του ήλιου προκαλείται πολύπλοκη βιολογική διεργασία, κατά την οποία χρησιµοποιείται φωτεινή ενέργεια, διοξείδιον του άνθρακος και ύδωρ προς παραγωγήν οξυγόνου και υδατανθράκων-γλυκόζης και όλων των συστατικών για τη θρέψη τους. Η χλωροφύλλη, ως φωτοδεσµευτική ουσία, απορροφά ενέργεια από το φως και αποδεσµεύει οξυγόνο παράλληλα µε άλλες ουσίες. Σε ένα δεύτερο στάδιο, µε απουσία του φωτός, ήγουν κατά το σκότος, η βασική ουσία που παράγεται είναι η γλυκόζη, η οποία στο φυτό αποθηκεύεται ως άµυλο ενώ στο ζωικό βασίλειο η γλυκόζη αποθηκεύεται ως γλυκογόνο. Κατ αντιστοιχίαν τα ζώα κινούνται την ηµέρα, αναπαύονται τη νύχτα και, κατ ακολουθίαν, διακυµαίνονται αναλόγως οι λειτουργίες των κυττάρων, των οργάνων και ολοκλήρου του σώµατος. Εγκέφαλος και καρδιά λειτουργούν µέρα-νύχτα συνεχώς στα ζώα, όπως και στον άνθρωπο, ενώ τα πλείστα όργανα αναπαύονται τη νύχτα. Ο άνθρωπος έχει πληρότητα µε ιδιαιτερότητες και σε ορθία στάση διαφέρει από τα ζώα κατά το ότι η κεφαλή βρίσκεται σαφώς ψηλότερα από την καρδιά. Είναι το τελειότερο ον στη φύση σε βαθµό ώστε ο χριστιανισµός να ονοµάζει τους πιστούς ναούς του Θεού. Η νύχτα για τον άνθρωπο είναι προς ανάπαυση, η ηµέρα προς εγρήγορση και πορεία-εργασία εις οδόν ειρήνης. Όµως µε το τεχνητό φως, τα κηρία, τις λαµπάδες, τις κανδήλες, τους ηλεκτρικούς λαµπτήρες, ο άνθρωπος περιόρισε πολύ, επικίνδυνα την ανάπαυση, αφού π.χ. η Βουλή των Ελλήνων παίρνει µεγάλες αποφάσεις τα µεσάνυχτα, και η νεολαία ξενυχτά στο διαδίκτυο ή κέντρα διασκέδασης, συχνά µέχρι πρωίας. Η διατροφή όλων των κυττάρων του σώµατος είναι περίπου η ίδια εις ποιότητα και ποσότητα, ασφαλώς λίγο περισσότερη των κυττάρων της καρδιάς και του εγκεφάλου, λόγω συνεχούς εργασίας καθ όλον το 24ωρο, ήγουν και κατά τον ύπνο. Οι νεφροί λειτουργούν λιγότερο όταν κοιµόµαστε και ασφαλώς πολύ-πολύ λιγότερο τα άλλα όργανα, οι µύες, τα οστά, που αναπαύονται πλήρως. Circa, κυκλικότητα, µεταφορικά σηµαίνει περιβάλλον και dies είναι η ηµέρα. Από αυτές τις δύο λέξεις προέρχεται ο διεθνής όρος «κιρκαδιανός ρυθµός», βιολογικός ρυθµός. Η διαφορά στη λειτουργία των οργάνων, µεταξύ εγρήγορσης και ύπνου, ανήκει στο 1

2 κεφάλαιο του βιορυθµού, στον οποίον στηρίζεται και η υγεία του οργανισµού. Ο βιορυθµός του οργανισµού, περιλαµβανοµένης της καρδιάς, ελέγχεται από το άγρυπνο βλέµµα του εγκεφάλου. Οι καρδιακοί παλµοί ρυθµίζονται κατά τις ανάγκες του σώµατος, είναι λιγότεροι κατά τον ύπνο, συχνά κάτω των 50, ενώ κατά την ηµέρα µπορεί να κυµαίνονται περί τους 60 ή 70 και συχνά σε σωµατική προσπάθεια φθάνουν τους 100 ή και περισσότερο. Στον αθλητή ο εγκέφαλος προτρέπει την καρδιά να χτυπήσει γρήγορα, π.χ. κατά το αγώνισµα του δρόµου ταχύτητος των 200 µέτρων, όπου οι παλµοί φθάνουν τους 150 ή και 200. Αντίθετα, κατά τον ύπνο, λόγω µειωµένων αναγκών, ο εγκέφαλος ρυθµίζει ώστε η καρδιά να χτυπάει στον αθλητή ακόµη και κάτω από 40 παλµούς το λεπτό. Για κάποιον Ολυµπιονίκη ελέχθη ότι το Holter ρυθµού έδειξε στον ύπνο κατά τις 3-4 το πρωί 31 παλµούς! Φυσιολογικά µεγίστη συχνότητα καρδιακών παλµών (σφυγµών) έχουµε κατά τις 6 το απόγευµα και ελαχίστη τιµή κατά τις 4 τη νύχτα. Στην αρτηριακή πίεση, κατά την εγρήγορση την ηµέρα παρατηρούνται δύο κύµατα αύξησης, ένα το πρωί µετά την αφύπνιση και δεύτερο το απόγευµα. Κατά το νυχτερινό ύπνο η πίεση φθάνει τη χαµηλότερη τιµή της τις πρωινές ώρες, συχνά πέφτει κάτω από 10 η µεγάλη. Όµως αυτή η µεγάλη-συστολική πίεση, µόλις ξυπνήσει ο φυσιολογικός άνθρωπος, αµέσως ανεβαίνει στο ή και περισσότερο. Υποχωρεί κάπως το µεσηµέρι για να ανεβεί στα πρωινά επίπεδα ή περισσότερο το εσπέρας. Πέραν των διακυµάνσεων παλµών και πίεσης, υπάρχουν και πάρα πολλές άλλες µεταβλητές µε διακυµάνσεις κατά το 24ωρο που οι µεταβλητές αυτές υπερβαίνουν τις 170. Είναι π.χ. ο κιρκαδιανός ρυθµός των κατεχολαµινών, που στις υψηλές τιµές τους προκαλούν σπασµό των αρτηριών, είναι οι ρυθµοί έκκρισης του σιέλου, των γαστρεντερικών υγρών, της λειτουργίας των αιµοπεταλίων και πλήθους άλλων. Στην εποχή µας διαπιστούται αύξηση των καρδιαγγειακών επεισοδίων τους χειµερινούς µήνες και ελάττωση το θέρος. Η στηθάγχη και το έµφραγµα εµφανίζονται συχνότερα τον Ιανουάριο και αραιότερα τον Ιούλιο. Το καλοκαίρι πολλοί υπερτασικοί ελαττώνουν τη δόση των φαρµάκων, λόγω χαµηλότερης τιµής πίεσης. Ασφαλώς ο Ιπποκράτης έχει δίκιο και µε τους ετησίες-µελτέµια και άλλους ανέµους που έχουν σχέση µε ασθένειες. Σε όλα αυτά ο εγκέφαλος πρέπει να προσαρµόζεται 2

3 αναλόγως, ώστε να έχουµε κατά το δυνατόν καλύτερο βιορυθµό χωρίς παρεκκλίσεις. Τον κιρκαδιανό αυτό ρυθµό φαίνεται είχε υπ όψιν του ο Ιπποκράτης όταν προέτρεπε, Ιητρικήν, Ιατρική, όστις βούλεται ορθώς ζητέειν, πρώτον µεν ενθυµέεσθαι τας ώρας του έτεος έπειτα δε τα πνεύµατα τα θερµά τε και τα ψυχρά, µάλιστα µεν τα κοινά πάσιν ανθρώποισιν δει δε και των υδάτων ενθυµέεσθαι τας δυνάµιας. Με τις εποχές ο Ιπποκράτης προβλέπει αρρώστιες που εµφανίζονται το καλοκαίρι ή το χειµώνα. Όταν υπάρχει πρόβληµα στον οργανισµό τότε επηρεάζεται ο κιρκαδιανός ρυθµός. Στις δυσµενείς περιπτώσεις ανήκει, ασφαλώς, το έµφραγµα µυοκαρδίου, όπερ είναι αίτιο «αναχωρήσεως» τρεις φορές περισσότερο τις πρωινές ώρες µεταξύ 6 και 12 το µεσηµέρι παρά κατά το υπόλοιπο του 24ώρου. Επίσης τα εγκεφαλικά θροµβωτικά επεισόδια αλλά και ο αιφνίδιος θάνατος καρδιακής αιτίας είναι πολύ πιο συχνά κατά τις πρωινές ώρες, µετά την αφύπνιση. Από τους πολλούς παράγοντες του κυκλοφορικού συστήµατος, που επηρεάζονται από τον κιρκαδιανό ρυθµό, είναι και η κατάσταση της ευάλωτης αθηρωµατικής πλάκας στην αρτηρία, η οποία θα αποφράξει τον αυλό της. Προέρχεται από έξαρση του σπασµού της αρτηρίας, αύξηση της κορτιζόλης, και κυρίως αύξηση της συγκόλλησης των αιµοπεταλίων και δηµιουργία θρόµβου. Είναι ο σχηµατισµός θρόµβου που κλείνει την αρτηρία. Αυτές οι παθολογικές µεταβολές του κιρκαδιανού ρυθµού φαίνεται να σχετίζονται µε γονιδιακές εκφράσεις-µεταλλάξεις. Κατόπιν αυτών πρέπει κανείς να δει µε τον ίδιο τρόπο τη θεραπεία. Είναι στο σηµείο στο οποίο επιµένει και ο Ιπποκράτης. Τα χορηγούµενα φάρµακα να είναι περισσότερο δραστικά τις ώρες έξαρσης της παθολογικής διαταραχής κατά τη διάρκεια του 24ώρου. Συχνότερα η στηθαγχική κρίση εµφανίζεται πρωί, µετά την αφύπνιση στο µπάνιο ή συχνότερα, άµα τη εξόδω από το σπίτι, κατά τα πρώτα µέτρα βάδην. Προς αντιµετώπιση αυτής της κρίσης συνιστάται πριν από την προσπάθεια ο πάσχων να παίρνει ένα υπογλώσσιο ή σπρέι νιτρογλυκερίνης. Συνήθως τότε αισθάνεται καλά και στη συνέχεια συχνά περνάει η µέρα χωρίς άλλη κρίση. Ανάλογη είναι και η θεραπεία σε υπερτασικές αιχµές, το πρωί ή το απόγευµα. Πέραν της σταθερής αντιυπερτασικής θεραπείας ο πάσχων καταπίνει εκτάκτως ένα χάπι adalat-10 ή άλλο σχετικό φάρµακο, λίγο πριν από το κύµα ανόδου της πιέσεως. Το χάπι αυτό δρα για λίγες µόνο ώρες κι έτσι κυλάει η µέρα 3

4 χωρίς αιχµές και αναστατώσεις. Με αυτού του είδους την χρονοθεραπεία αντιµετωπίζονται και άλλα συµπτώµατα κατά τον κιρκαδιανό ρυθµό µε τα ίδια ή άλλα φάρµακα. Και επειδή το χειµώνα είναι σοβαρότερες παθήσεις ως η στηθάγχη και το έµφραγµα µυοκαρδίου, η υπέρταση και άλλα π.χ. η εξ αυτών καρδιακή ανεπάρκεια, θα πρέπει να αντιµετωπίζονται µε µεγαλύτερη προσοχή. Ίσως µε αυξηµένη δοσολογία φαρµάκων αλλά και µεγαλύτερη προσοχή στη συµπεριφορά του πάσχοντος ως προς την υγιεινή διατροφή, τη σωµατική άσκηση, την ειρηνική πνευµατική ενασχόληση, τις κοινωνικές σχέσεις, να µη γυρίζει σπίτι µετά τις τη νύχτα. Η φίλη κυρία Σαριδάκη, διαπρεπής ενδοκρινολόγος, σηµειώνει διαταραχές των κιρκαδιανών ρυθµών, που αφορούν στα λίπη και το σάκχαρο µε κατάληξη την παχυσαρκία και το διαβήτη τύπου ΙΙ των ενηλίκων. Επισηµαίνεται ότι οι διαβητικοί τύπου ΙΙ πρέπει γνωρίζουν ότι ο διαβήτης ρυθµίζεται καλύτερα όταν ζουν µε τον κανονικό κιρκαδιανό ρυθµό, δηλαδή ωράριο ελεγχόµενο από το κεντρικό ρολόι του εγκεφάλου για τόσο ύπνο, τότε η αφύπνιση, και τόσες ώρες της ηµέρας η εγρήγορση. Το όφελος είναι µεγάλο, επειδή προσέχουµε και προλαµβάνονται το πρωί καρδιαγγειακά επεισόδια, όταν η πήξη αίµατος βρίσκεται στο απόγειό της. Επίσης γνωρίζουµε ότι το συγκεκριµένο κύτταρο στην παχυσαρκία έχει το δικό του µεταβολισµό µε ανώµαλο κιρκαδιανό ρυθµό. Και όσο η ιατρική αντιλαµβάνεται αυτή την παθολογική ανωµαλία, τόσο πιο εύκολα γίνεται η θεραπευτική προσέγγιση στην παχυσαρκία αλλά και, κατ ανάλογο τρόπο, στο σακχαρώδη διαβήτη. Οι υπεύθυνες καταστάσεις που οδηγούν σε αυτές τις ανωµαλίες είναι γνωστές, π.χ. οι εργαζόµενοι «κυκλικά», µε βάρδιες. Αυτή την εβδοµάδα η εργασία γίνεται για τα πρόσωπα αυτά από το πρωί έως το µεσηµέρι, την άλλη από το µεσηµέρι ως αργά το βράδυ και την τρίτη εβδοµάδα εργασία όλη τη νύχτα, από το βράδυ ως το πρωί. Τότε το κεντρικό ρολόι του κιρκαδιανού ρυθµού στον εγκέφαλο τα χάνει και έτσι διαταράσσονται πλείστοι κιρκαδιανοί ρυθµοί περιφερικών κυττάρων, π.χ. κυτταρική αντίσταση στην ινσουλίνη, περιεκτικότης σε γλυκόζη του κυττάρου, διαταραχές της λεπτίνης ώστε να χάνεται το αίσθηµα της πείνας και του κορεσµού και άλλα πολλά. Προκύπτει µε αυτούς τους παθολογικούς κύκλους-circa παθολογικό περιβάλλον, το οποίο φθάνει ακόµα και σε µεταλλάξεις γονιδίων. Με τέτοιες εξελίξεις έχουµε αύξηση της πρόσληψης της τροφής και διαταραχή στα λίπη µε παχυσαρκία. Από την άλλη πλευρά εµφανίζονται τα επινεφρίδια µε 4

5 αυξηµένη δραστηριότητα, υπερπαραγωγή κορτιζόλης και αδρεναλίνης, ώστε να αυξάνονται τόσο η γλυκόζη όσο και η πίεση. Είναι γνωστές οι φυσιολογικές διακυµάνσεις της γλυκόζης κατά την ηµέρα και τη νύχτα, λόγω εναλλασσόµενης ευαισθησίας της στον κιρκαδιανό ρυθµό. Πέραν της λεπτίνης, στο επίπεδο του εγκεφάλου υπάρχει και η αφυπνιστική δράση της ορεξίνης, η οποία επίσης διαταράσσεται µε τα ανωτέρω, ώστε να εµπλέκεται και αυτή στην ενεργειακή οµοιοστασία και τον κύκλο ύπνος-αφύπνιση, εγρήγορση. Ο ύπνος και η εγρήγορση είναι η ζωή µας. Αυτά τα δύο είναι η βάση της δηµιουργίας. Για να έχει ο άνθρωπος καλό ύπνο πρέπει να υπάρχει τάξη στη ζωή. Θα ζει µε το δικό του φυσιολογικό βιορυθµό, τουτέστιν το βράδυ θα γίνεται η σχετική προετοιµασία του ύπνου φορώντας τις πυτζάµες, πλένοντας τα δόντια και στο πλαίσιο της συνήθειας διαβάζει κάτι της ηµέρας, κάνει το σταυρό του και κοιµάται. Αυτό θέλει την τακτική ώρα, ώστε να µην αναγκάζονται οι γονείς, ο/η σύζυγος να υπενθυµίζουν ότι είναι ώρα για ύπνο, αλλά ο ίδιος ο οργανισµός να οδηγεί τα πόδια στον ύπνο, αφού ήρθε η ώρα. Ασφαλώς δεν έχει πέσει νηστικός αλλά ούτε και µε φορτωµένο το στοµάχι, ώστε να στριφογυρίζει µε δυσφορία στο κρεβάτι. Το φαγητό έχει γίνει προ τριών ωρών, συχνά και µε ένα ποτηράκι οίνου, χωρίς καφεΐνη από καφέ και αναψυκτικά τύπου cola. Έτσι κατά το πρόγραµµά του έκαστος, είτε 10 ή 11 ή 12 η ώρα πηγαίνει να κοιµηθεί, ο ύπνος είναι ελαφρός, καλός και το πρωί ο άνθρωπος ξυπνά µετά 8 ώρες, πάντα την ίδια ώρα. Έχει µέσα του ο οργανισµός ένα ξυπνητήρι, αυτό που τηρεί την τάξη της ζωής και αναγγέλλει ότι πρέπει να ξυπνήσει. Τώρα αρχίζει η εγρήγορση, είναι ξύπνιος, θυµάται, βαδίζει σύµφωνα µε το πρόγραµµά του. Αυτό κι εκείνο θα γίνει στις 9 το πρωί, το άλλο στις 11, το µεσηµέρι 12 µε µία θα καθίσει στο γεύµα µε δυο φίλους, να συζητήσουν τρώγοντας, να πουν και κάτι για την απογευµατινή εργασία. Όλα αυτά γίνονται ηρέµως. Η εγρήγορση αφορά κατά βάση στο έργο της ηµέρας, ώστε το βράδυ να υπάρχει η αίσθηση της προσφοράς, του κόκκου άµµου, και ο άνθρωπος να είναι ευχαριστηµένος. Η εγρήγορση έχει µέσα πρόγραµµα, τάξη και δεν έχει άµεση σχέση µε µεγέθη. Ο ύπνος πρέπει να υπερβαίνει τις 8 ώρες. Καταστρέφουν την υγεία τους εκείνοι οι οποίοι κοιµούνται 4 και 5 ώρες το 24ωρο καθήµενοι µπροστά σε υπολογιστές. Αναφέρεται ότι το 40% των Βρετανών εφήβων είναι µονίµως κουρασµένοι λόγω µειωµένου ύπνου. Στη 5

6 Βρετανία µεταξύ εφήβων ηλικίας ετών ποσοστό 30% κοιµούνται λιγότερο από 7 ώρες ενώ κανονικά θα έπρεπε 8 έως 9 ώρες. Με καλό ύπνο αυξάνεται η απόδοση κατά την εργασία της ηµέρας και τη µελέτη των µαθητών, µειώνεται ο κίνδυνος της παχυσαρκίας, αυξάνει η παραγωγικότης. Η µνήµη είναι καλύτερη, µειώνονται ασθένειες, προκύπτει ευζωία αλλά και αύξηση του χρόνου επιβίωσης. Ακόµη οι επιστήµονες υποστηρίζουν ότι ο καλός ύπνος προσφέρει πολλά περισσότερα από ένα καλό φαγητό. Το άγχος είναι εκτροπή από την τάξη, εκτροπή στον ύπνο, αφού ο αγχώδης συχνά πάσχει από αϋπνία. Άλλη ώρα τρώει σήµερα, άλλη αύριο, αλλού προγραµµατίζει να πάει και αλλού βρίσκεται. Έχει σύγχυση µε τα πολλά της ζωής. Προτού ξεκινήσει το πρωί ήδη έχει ταχυκαρδία, οι σφυγµοί αντί πάνε 80 και η πίεσή του ανεβαίνει. Μερικοί ονοµάζουν την εγρήγορση δηµιουργικό άγχος, όµως όταν µε τη λέξη άγχος φέρνει ο άνθρωπος τη γροθιά του στο στήθος, τότε στήθος συν άγχος παράγουν τη λέξη στηθάγχη. Και πράγµατι οι αγχώδεις άνθρωποι έχουν συχνότερα στηθαγχικές κρίσεις. Νοµίζει ο αγχώδης ότι πιέζεται από τη ζωή, ότι οι συµµαθητές του, οι διδάσκαλοί του, οι συµπολίτες, το σπίτι του, τον πιέζουν να τρέξει περισσότερο, ενώ δεν είναι έτσι. Το άγχος συνοδεύεται από αύξηση κατεχολαµινών στο αίµα, σπασµό αρτηριών, ωχρότητα και µαζί µ αυτά πολλοί δικαιολογούν το κάπνισµα, που δεν έχει θέση στη ζωή µας. Υπάρχει και το οξύ άγχος, το οποίο είναι η µέγιστη των εκτροπών, φθάνει µέχρι παραλυσίας. Στο στρες, οξύ άγχος στην ελληνική, ανεβαίνουν πολύ οι κατεχολαµίνες. «Ευ γαρ εγώ τόδε είδα κατά φρένα και κατά θυµόν, έσσεται ήµαρ, ότ αν ποτ ολόλη Ίλιος ιρή, Γιατί µε νου και µε καρδιά τούτο καλά το ξέρω, πώς θάρθει µέρα να χαθεί του Ιλίου η αγία πόλη». Προσβάλλεις το Μενέλαο, οργίζονται οι Αχαιοί, πάνε στα ύψη οι κατεχολαµίνες, ιδού ο Τρωικός Πόλεµος Αγωνία της Αχερουσίας Αιφνίδια µαυρίλα, όταν παίξεις στο καζίνο ό,τι έχεις σε µία µέρα και την άλλη από Νιάρχος να κυκλοφορείς ζητιάνος, να σου πέσουν έξω τα καράβια Σε απώλεια του πλούτου της ψυχής, συντρόφου της ζωής, έχεις κατάθλιψη, απόγνωση, θυµό, απελπισία Kατά τη λαϊκή σοφία, «η καρδιά γίνεται κοµµάτια». Τόσο κακό φέρνει η στενοχώρια! Στη Βαλτιµόρη της Αµερικής τα έτη νοσηλεύθηκαν 19 ασθενείς σε Μονάδα Εντατικής Θεραπείας του νοσοκοµείου Τζων Χόπκινς για µια πάθηση που λέγεται: σύνδροµο µυοκαρδιοπάθειας από στρες (Wittstein I.S. και συνεργάτες: 6

7 New England Journal of Medicine). Έπαθε το µυοκάρδιο, δεν µπορούσε να συσταλεί καλά η καρδιά από στενοχώρια. Αδύνατο το µυοκάρδιο, ασθενής η συστολή του, πολύ χαµηλό το κλάσµα εξωθήσεως, στα 20%, καρδιακή ανεπάρκεια Με οξύ πνευµονικό οίδηµα µετεφέρθησαν οι περισσότεροι στο νοσοκοµείο, οι υπόλοιποι είχαν πόνο στο στήθος ή βρίσκονταν σε σοκ. Και να σκεφθεί κανείς ότι όλοι, και οι 19 άρρωστοι, πριν λίγες ώρες ήσαν υγιείς. Ψάξανε οι γιατροί για έµφραγµα, έκαναν σε όλους στεφανιογραφία και βρήκαν φυσιολογικές τις αρτηρίες. Όµως η καρδιά στους υπερήχους είχε αποπληξία, ήσαν αδύναµες οι συστολές της. Το ηλεκτροκαρδιογράφηµα συνήθως είχε αλλοιώσεις, παρατεταµένο διάστηµα QT που δεν µας αρέσει, επειδή δηλώνει όντως φόβο και σκιά κοιλιακής µαρµαρυγής, ήγουν θανάτου. Άλλωστε έτσι φεύγουν έστιν ότε άνθρωποι σε τσουνάµι, σε σεισµό µεγάλο, από φόβο, χωρίς να τους πνίξει το νερό, να πέσει επάνω τους δοκάρι. Στην Εντατική εξέτασαν πολλά, όµως οι κατεχολαµίνες ήσαν το κακό, σε ύψη δυσθεώρητα, στα 1264pg η αδρεναλίνη, στα 2284 η νοραδρεναλίνη, ενώ οι αντίστοιχες τιµές τους σε παρόµοια καρδιακή ανεπάρκεια µετά από έµφραγµα µυοκαρδίου ήσαν 376 και 1100pg κατά µέσον όρο. Φυσιολογικά είναι µέχρι 50 η µία και µέχρι 100 η άλλη. Μία ασθενής από τις 19 εζήλωσεν δόξαν Θάτσερ και ενώ ξεκίνησε πολύ καλά από το σπίτι, όταν ανέβηκε στο βήµα µε πλήθη ακροατηρίου, δεν µπορούσε να αρθρώσει λέξη. Αγωνίστηκε να αρχίσει αλλά εστάθη αδύνατον, κοινώς γέµισε κατεχολαµίνες από το άγχος. Ώστε το νευρικό σύστηµα, το συµπαθητικό νευρικό σύστηµα πετούσε σπίθες Φωτιές έβγαζε, ο ρόλος του ήταν κεντρικός σ αυτή την αδυναµία της καρδιάς, αποπληξία, µην πω παραλυσία, επειδή εξακολουθούσε να δουλεύει. Τελικά συνήλθαν οι φτωχοί. Σιγά-σιγά, «ηµέρα τη ηµέρα», βελτιωνόταν η καρδιακή συστολή, δυνάµωνε ο οργανισµός, έφτιαχναν η πίεση και ο σφυγµός. Σε δύο έως τέσσερις εβδοµάδες η λειτουργία της καρδιάς ήταν πάλι φυσιολογική, µε κλάσµα εξωθήσεως 60%, όπως σε έναν αθλητή. Η φοβερή δύναµις του λόγου. Γίνεται κάτι και το πληροφορείσαι και βρίσκεσαι µε πνευµονικό οίδηµα στην Εντατική. Αν µάλιστα είσαι ο Αντώνιος και ερωτευθείς την Κλεοπάτρα τότε δεν σώζεσαι µε τίποτα από τη Ρώµη, τον Ιούλιο Καίσαρα που τελικά εκείνος έκανε παιδί µαζί της. «Χειµώνες όσοι γράφτηκαν σα διαβούν του Ιλίου θα κατακάψει η φωτιά τα σπίτια», λέει ο Οράτιος (Γρόλλιου Κων/νου, Ακαδηµαϊκού: Οράτιος. Οι Ωδές. Βιβλίο 1. Σελ.173. Εκδ.Εστία, Αθήνα 1996). 7

8 Καπνός σεισµός -κατάθλιψη. Όπως το άγχος έτσι και η κατάθλιψη προκαλεί καρδιακά προβλήµατα, αρρυθµίες, στηθάγχη ή και έµφραγµα. Το ίδιο και ο καπνός. Ένας φίλαθλος φανατικός, εάν δεχθεί η οµάδα του γκολ, από κόκκινος και ξαναµµένος, απότοµα χλωµιάζει λόγω σπασµού των αρτηριών. Κι αν στη στιγµή αυτή ανάψει τσιγάρο, τότε µπορεί να πάθει ζηµιά µεγάλη, ακόµα και ανεπανόρθωτη. Με τις εισπνοές καπνού τα ερυθρά αιµοσφαίρια στο αίµα γεµίζουν µονοξείδιο του άνθρακα που εισάγει στο σώµα ο καπνός και το κακό πληθαίνει. Τα ερυθρά αιµοσφαίρια τώρα µεταφέρουν και CO µαζί µε οξυγόνο από τους πνεύµονες στα διάφορα όργανα και τα κύτταρά τους παθαίνουν ασφυξία. Στους πνεύµονες το µονοξείδιο του άνθρακα µπαίνει στα ερυθρά αιµοσφαίρια και ενώνεται µε διπλάσια δύναµη µε την αιµοσφαιρίνη από όσο το οξυγόνο ενώνεται µ αυτή. Ο σπασµός που προκλήθηκε µε το γκολ, τώρα γίνεται πιο ισχυρός µε το µονοξείδιο του άνθρακα. Εδώ συµβάλλει και η νικοτίνη. Το οξύ άγχος συναντάς και σε σεισµό µεγάλο. Στους σεισµούς της Θεσσαλονίκης το 1978 και της Αθήνας το 1981, η ερευνητική οµάδα Τριχοπούλου διαπίστωσε αύξηση του αριθµού αιφνιδίων θανάτων τα πρώτα µετασεισµικά εικοσιτετράωρα συγκριτικά µε τις κανονικές ηµέρες. Το ίδιο παρετηρήθη και στο σεισµό του Λος Άντζελες το 1992, όπου το πρώτο 24ωρο οι θάνατοι πενταπλασιάστηκαν στην ευρύτερη περιφέρεια της πόλης: από 5 περίπου που ήσαν συνήθως την ηµέρα, αυτό το εικοσιτετράωρο του σεισµού έφθασαν τους 25. Όλοι αυτοί ανεχώρησαν από ψυχολογική αιτία, χωρίς να τους χτυπήσει πέτρα ή κεραµίδι. Προβληµατική είναι η κατάθλιψη. Εκατοµµύρια κόσµος πάσχει από αυτή, φτάνει σε απόγνωση. Πολλοί ζουν σε σπίτι µε δωµάτια πολλά χωρίς να υπάρχει άλλος άνθρωπος µέσα να τους ανακουφίσει. Φτωχοί και πλούσιοι µε κατάθλιψη. Πιέζεσαι πολύ, χαρακτηρίζεσαι από ανικανότητα να ευχαριστηθείς κάτι στη ζωή σου. Anhedonia, ανηδονία είναι ο όρος στα αγγλικά, απουσιάζει κάθε ευχαρίστηση. Αυτή η κατάσταση διαρκεί εβδοµάδες, µήνες, έτη και έχεις λειτουργικά συµπτώµατα πολλά µε τη δουλειά, το σπίτι, το σωµατικό σου βάρος, έχεις πόνους, υποφέρεις (Rozanski A. και Συνεργάτες, Journal of the American College of Cardiology 2005, 45: ). Σε φιλούν, σε αγαπούν τα καρδιαγγειακά. Κοντά στα παραπάνω είναι οι φοβίες, 8

9 phobias αγγλιστί, και τρεις µελέτες έδειξαν το ίδιο: ότι ο αιφνίδιος αποχαιρετισµός αυξάνεται σε φοβία. Ως προς την έχθρα εκείνη τα πάει βήµα-βήµα µε την αθηροσκλήρωση των αρτηριών, όσο αυξάνεται το µίσος σου για κάποιον, τόσο χειροτερεύει η αθηρωµάτωση των αρτηριών σου. «Απόθεσθε ουν οργήν, θυµόν, κακίαν, βλασφηµίαν, αισχρολογίαν εκ του στόµατος υµών» συνιστά ο Απ. Παύλος. Όχι τόσο για το καλό των άλλων, αλλά για το δικό σας καλό. Η έλλειψη κοινωνικής αλληλεγγύης στα αποµονωµένα πρόσωπα συνδυάζεται µε αύξηση της αθηροσκλήρυνσης των αρτηριών και των καρδιακών επεισοδίων. Το πρόβληµα γίνεται µεγαλύτερο στη µοναξιά. Τότε αυξάνεται σηµαντικά η θνησιµότητα. Πρόσφατες δηµογραφικές µελέτες από τους Gianni Pes, Michel Poulain και Dan Buettner, ανέδειξαν 5 περιοχές του πλανήτη µε τα µεγαλύτερα ποσοστά µακροζωίας αλλά και καλώς διατηρούµενης ποιότητας ζωής. Οι περιοχές αυτές είναι η Νικόγια στην Κόστα Ρίκα, η Οκινάβα στην Ιαπωνία, η Σαρδηνία στην Ιταλία, η Λόµα Λίντα στην Καλιφόρνια και η Ικαρία στην Ελλάδα. Από τη µελέτη αυτή φάνηκε ότι η καθηµερινή συναναστροφή, τόσο µε ανθρώπους της ηλικίας τους στο σπίτι, στην εργασία, στο καφενείο όσο και η αίσθηση συµπαράστασης και βοήθειας από νεότερα µέλη της οικογένειας, γείτονες και ενορίτες, είναι συνήθη χαρακτηριστικά της ζωής των ηλικιωµένων Ικαριωτών. Για παράδειγµα, µε συνέπεια στις θρησκευτικές εορτές, χωρίς να χάνουν πανηγύρι, οι Ικαριώτες βιώνουν στην καθηµερινότητά τους τη χαρά και την εγρήγορση της ετοιµασίας που προσφέρουν αυτές οι συναθροίσεις. Είναι πολλά τα πανηγύρια µε συµµετοχή κατοίκων ευρείας περιφέρειας, ακόµη και από την Αθήνα. Με την εκκλησία, µε κοινωνική συναναστροφή, χορό, και τραγούδι ανανεώνεται το αίσθηµα χρησιµότητας και ενεργούς συµµετοχής τους σε κοινωνικές ανάγκες, είτε µε συµβουλευτικό χαρακτήρα ακόµα και σε εργασιακά ζητήµατα, είτε στην ανατροφή των νεότερων µελών της οικογένειας, στη διατήρηση και διδασκαλία εθίµων στις νεότερες γενεές, και στην συµµετοχή στην απλή καθηµερινότητα. Είναι τόσο ισχυρές αυτές οι εντυπώσεις από τις κοινωνικές εκδηλώσεις µε πανηγύρια κ.ά. στη Ικαρία, ώστε π.χ. ο ηλικιωµένος ζει ώρες πολλές, ηµέρες και µήνες µε ευχάριστες εικόνες. Υπάρχει βέβαια επιθυµία και αυτό επιτυγχάνεται εύκολα να συναντάται µε κάποιο συντοπίτη, συγγενή ή φίλο και να σχολιάζουν αυτά που έζησαν προσφάτως. Είναι πολλοί εκείνοι που έχουν δισέγγονα και τα προσέχουν οι µητέρες των µητέρων. Εδώ δεν υπάρχει χώρος για κατάθλιψη. Η διατήρηση ισχυρών κοινωνικών σχέσεων, συνοδεύεται µε µειωµένα ποσοστά κατάθλιψης και καταστολή παραγωγής φλεγµονωδών ουσιών, που σχετίζονται µε την εµφάνιση καρδιαγγειακών νοσηµάτων και καρκίνου (Χριστίνα Χρυσοχόου, «στους ρυθµούς της καρδιάς»). Αυτά γίνονται στην Ικαρία. Αλλά και στις άλλες 4 περιοχές µακροζωίας του πλανήτη που αναφέρθησαν υπήρξε 9

10 αντίστοιχη κοινωνική στήριξη του πολίτη κατά τον τρόπο της ζωής των κατοίκων, κατά τα ήθη και έθιµά τους. Προκύπτει, λοιπόν, ότι γενικότερα στη χώρα, από τους ενορίτες κάποιος πρέπει να λέει καληµέρα στον Μονήρη, να ενδιαφέρεται γι αυτόν. Και αν τον διώξει, να αντικατασταθεί µε άλλον οικείο και γνωστό, σταλµένο από το καφενείο. Στην ανάγκη να µεσολαβήσει και το φαρµακείο, ο φαρµακοποιός µπορεί να ξέρει πιο καλά τους αποµονωµένους, να βρει και τον κατάλληλο για «καληµέρα» και ό,τι άλλο χρειασθεί Όλα από την ψυχή αρχίζουν Στην Ιαπωνία το 1950 είχαν 400 απώλειες από εγκεφαλικά ανά πληθυσµού και το 1990 κατέβηκαν στις 100. Στις ΗΠΑ η στεφανιαία νόσος, σύµφωνα µε τα δεδοµένα του 1960, θα έπρεπε σήµερα να θερίζει περίπου ένα εκατοµµύριο πρόσωπα το χρόνο, ενώ τώρα φονεύει µόνο , δηλαδή τους µισούς. Και αυτά τα πέτυχαν µε έγκαιρη διάγνωση και θεραπεία αλλά και επειδή προσέχουν τον εαυτό τους. Εµείς στη χώρα µας δεν προσέξαµε την πρόληψη. Το 1970 είµαστε ευτυχείς, επειδή στο σύνολο των καρδιαγγειακών επεισοδίων είχαµε σπουδαία θέση, δεύτεροι στον κόσµο µετά την Ιαπωνία. Έπρεπε τότε να προλάβουµε, να αποτρέψουµε παράγοντες ζηµιογόνους, ώστε να ελαττώσουµε ακόµα πιο πολύ τις καρδιαγγειακές παθήσεις. Όµως η Πολιτεία µας απέτυχε να δηµιουργήσει οργανωµένα και αποτελεσµατικά προγράµµατα, π.χ. για τη διακοπή του καπνίσµατος, τη διάδοση της Μεσογειακής διατροφής, την άσκηση σωµατική και πνευµατική. Οι κυβερνήσεις τα τελευταία 30 χρόνια δαπάνησαν χρήµατα πολλά για την οργάνωση του Εθνικού Συστήµατος Υγείας αλλά δεν επένδυσαν στην πρόληψη, µε την παλιά εντύπωση του χαµηλού κινδύνου εµφάνισης καρδιοπαθείας. Και το κακό θεριεύει. Το κάπνισµα παραµένει, βαθµηδόν καταλείπεται η διατροφή της Μεσογείου, τα φρούτα και τα λαχανικά, το γάλα, τα όσπρια, το ρύζι, οι µελιτζάνες, οι µπάµιες και τα φασολάκια, παραµερίζεται το ψάρι. Ίσως τα ξαναθυµηθούµε τώρα, να φέρει και καλό η ύφεση. Στη θέση της παραδοσιακής ποικιλίας της τροφής επικρατούν τα αλµυρά, τα λιπαρά και σακχαρούχα του ταχυφαγείου µε δικαιολογία την εργασία της µητέρας. Έτσι φθάσαµε στο σηµείο το ένα τρίτο των Ελλήνων ασθενών µε προσβολή οξέος εµφράγµατος µυοκαρδίου να πάσχουν από διαβήτη, όπως δείχνει η έρευνα του ΕΛ.Ι.ΚΑΡ. κατά τα έτη Το ποσοστό αυτό είναι από τα υψηλότερα στον ανεπτυγµένο κόσµο. Παράλληλα η παχυσαρκία ενηλίκων έφερε πρώτη την Ελλάδα σε όλη την Ευρώπη. Η παχυσαρκία ενδηµεί στη χώρα µας. Σε δείγµα πληθυσµού , για την ακρίβεια ηλικίας 15 έως 94 ετών, οι υπέρβαροι από κιλά κατά 10

11 τετραγωνικό µέτρο επιφανείας σώµατος είναι 42%, και παχύσαρκοι, άνω των 30 Kg/m 2 επιφανείας σώµατος, δηλαδή µε µεγάλη αύξηση του βάρους, σε ποσοστό 19%. Με άλλα λόγια 42+19=61% έχουν αυξηµένο σωµατικό βάρος. Η δε σύγχυση είναι πλήρης ως προς την εκτίµηση ενός κινδύνου καρδιοπαθείας. εν γνωρίζουν ή υποτιµούν την αυξηµένη πιθανότητα εµφάνισης καρδιαγγειακού επεισοδίου κατά την επόµενη δεκαετία, ενώ αυτή η πιθανότητα σήµερα προσδιορίζεται ευκόλως. Σε ποσοστό 65-70%, οι Έλληνες σήµερα γνωρίζουν αν έχουν υπέρταση ή υψηλές τιµές χοληστερίνης και σακχάρου. Και εξ αυτών µόνο οι µισοί, 50% θεραπεύουν σωστά την υπέρταση, το διαβήτη ή τη χοληστερίνη. Η δίαιτα πρέπει να γίνεται από τη βρεφική, ή κάλλιον από την εµβρυική ηλικία µε τη µητέρα να ζει µε σωστή διατροφή, χωρίς κάπνισµα και γενικά κακές συνήθειες. Ευζωία - Μακροζωία Με άσκηση σώµατος και πνεύµατος πολλοί έχουν αισιοδοξία και βελτιώνουν την ποιότητα ζωής τους. Τελικά ζουν περισσότερο οι ευχαριστηµένοι άνθρωποι που είναι δηµιουργικοί. Ο Σοφοκλής έζησε 90 έτη( π.χ.), ο Θαλής ο Μιλήσιος 95( π.χ.), ο ηµόκριτος 90( π.χ.), ο Φιλήµων 100 ( π.χ.). Επιπλέον κατά τη µεγάλη αυτή αρχαία περίοδο π.χ. µακροζωία άνω των 80 ετών είχαν ο Περίανδρος, τύραννος Κορίνθου, εκ των Επτά Σοφών ο οποίος έφθασε τα 84 ( π.χ.), ο Σόλων ο Αθηναίος, εκ των Επτά Σοφών επίσης τα 80 ( π.χ.), ο Χείλων ο Λακεδαιµόνιος του «σπεύδε βραδέως» και «χρόνου φείδου», πάλι εκ των Επτά Σοφών, έφθασε κι εκείνος τα 80 ( π.χ.), ο Ανακρέων, ποιητής και γλεντζές τα 85 ( π.χ.), ο Σιµωνίδης ο Κείος του «ω ξειν αγγέλειν Λακεδαιµονίοις» ο οποίος έφθασε τα 88 ( ), ο φιλόσοφος Επίχαρµος από την Κω τα 90 ( π.χ.), ο φιλόσοφος Ξενοφάνης τα 92 ( π.χ.), ο Ιπποκράτης τα 83, πατήρ της Ιατρικής, «η µεν τέχνη µακρά ο δε βίος βραχύς». Τέλος ο Πλάτων έζησε 81 έτη ( π.χ.) και ο σοφιστής Γοργίας τα 105 ( π.χ.). ηµιουργικοί, ευχαριστηµένοι, χωρίς πνεύµα πλεονεξίας και, συνήθως, χωρίς βία από τα οποία έπασχαν ο Αγαµέµνων, ο Μ. Αλέξανδρος και άλλοι ως ο ηµοσθένης για τους οποίους ο Πλούταρχος λέγει ότι «ουκ ηδύναντο χρήσθαι τοις παρούσιν ορθώς», δεν µπορούσαν να χρησιµοποιήσουν σωστά αυτά που είχαν. Ήθελαν συνεχώς περισσότερα ή τα ήθελαν διαφορετικά. Ενώ υπάρχουν πολλοί φτωχοί ή 11

12 και αρνητές του χρήµατος ως ο ιογένης, οι οποίοι χρησιµοποιούσαν σωστά εκείνα που είχαν και ήσαν αυτάρκεις. Ο ιογένης έφθασε τα 90 έτη ( π.χ.). Αντίθετα κατά τα επόµενα 600 χρόνια στην αρχαία Ελλάδα, δηλαδή από το 300 π.χ. έως το 300 µ.χ. έξι µόνον κατάφεραν να φθάσουν και να ξεπεράσουν τα 80 και συγκεκριµένα ο Ζήνων ο Κυτιεύς, 99 ( π.χ.), ιδρυτής της Στωϊκής Σχολής, Κλεάνθης 99 ( π.χ.), διευθυντής της Στωικής Σχολής, Ερατοσθένης ο Κυρηναίος 82 ( π.χ.), διευθυντής της Αλεξανδρινής Σχολής, ο ιστορικός Πολύβιος 81 ( π.χ.), ο στωικός Επίκτητος 80 ( µ.χ.), ο ιστορικός και δοκιµιογράφος Πλούταρχος 81 ( µ.χ.). Εκ των ανωτέρω φαίνεται ότι η ατµόσφαιρα για τους Έλληνες ήταν πιο δύσκολη επί ρωµαϊκής αυτοκρατορίας, ώστε να µην έχουµε πολλούς λογίους µεγάλης ηλικίας. Αυτό βεβαιώνεται και από τους ίδιους τους Λατίνους του πνεύµατος, πρακτικά απουσιάζουν µετά την ηλικία των 80. Μόνο ο Κάτων ο Τιµητής ξεπέρασε τα 80, έζησε 85 έτη ( π.χ.) Οι άλλοι έφυγαν µικρότεροι. Ο Κικέρων 63 γεννήθηκε το 106 και δολοφονήθηκε το 43 π.χ., ο Τερέντιος έφθασε τα 52 ( ), ο Ιούλιος Καίσαρ 58 (102-44), ο Πλαύτος τα 66, ο Κάτουλλος µόλις 31 (84-53), ο Αύγουστος 78(64-14 µ.χ.), ο Βιργίλιος 51 (70-19), ο Οράτιος 73 (65-8 µ.χ.), ο Οβίδιος 61 (43-18 µ.χ.), ο Σενέκας 69, γεννήθηκε το 4 π.χ. και αυτοκτόνησε το 65µ.Χ. µε εντολή του Νέρωνα, ο Μάρκος Αυρήλιος 59 ( ). ύσκολη, άγρια η Ρωµαϊκή περίοδος του Κολοσσαίου και των εννέα εκατοµµυρίων χριστιανών µαρτύρων. Ο Όµηρος «έβλεπε» άφθονους τους καρπούς εκείνων που είχε σπείρει. Οι επιφανείς, σχεδόν όλοι, ήσαν αριστοκράτες ή άλλως πως είχαν τα οικονοµικά τους. Έκαµαν εκείνο που τους άρεσε, αυτή ήταν η δουλειά τους. Ο Θαλής να ταξιδεύει, ο Σόλων να νοµοθετεί και µετά να πηγαίνει στον Κροίσο, ο Πυθαγόρας να φεύγει για τη Σικελία, ο Ιπποκράτης και οι άλλοι δεν είχαν παράπονα µε το φαγητό τους. Και κατά πάσα πιθανότητα είχαν καθηµερινή σωµατική άσκηση, βάδιζαν. Τους διέκρινε, βέβαια, η πνευµατική άσκηση, η οποία και τους ικανοποιούσε. Ήσαν δηµιουργικοί και κατά συνέπεια ευχαριστηµένοι. Με την επίµονη απασχόλησή τους στην έρευνα και τη συγγραφή, απέφευγαν καθηµερινότητες και προστριβές µε φίλους και οικείους. «Μη µου τους κύκλους τάραττε», ψιθύριζαν µέσα τους, ως ο Αρχιµήδης, όταν τους πλησίαζε κάποιος ενώ ήσαν σε σκέψεις βυθισµένοι. Θα πρέπει, λοιπόν, οι άνθρωποι να ζούσαν µε καλές συνήθειες στο φαγητό 12

13 τους. Απολάµβαναν το συµπόσιο, συνήθως τελείωναν το φαγητό και µετά ακολουθούσε ο πότος, κατά κανόνα «οίνος κεκραµένος». εν έτρωγαν στο δρόµο. Πρόσεχαν το βάρος τους αν κρίνουµε από τα ωραία γλυπτά, που δώρησαν στους αιώνες. Γλυπτά νέων επιφανών αλλά και ηλικιωµένων ως του Σωκράτη. Φαίνεται ότι το πνεύµα των Ολυµπιακών Αγώνων µε τις εικόνες των αθλητών ήταν το πρότυπο που θα ήθελαν να έχουν σε όλη τη ζωή τους, µέχρι την τελευταία µέρα. Άλλωστε εκείνοι εµίλησαν πολύ για το «µέτρον». Πάντα τα ανωτέρω προκαλούσαν ήπια, ευνοϊκή διέγερση του νεύρου και στο αίµα τους κυκλοφορούσαν ενδορφίνες ευχαρίστησης, µαζί και δοπαµίνη. Στην κοινωνία αυτή των αριστοκρατών του Σόλωνος και του Περικλέους, των τυράννων Περιάνδρου της Κορίνθου, Πεισιστράτου Αθηνών, Κλεόβουλου της Λίνδου, στις κοινωνίες αυτών δεν θα µπορούσαν να κυκλοφορήσουν Ι.Χ. αυτοκίνητα µε τόσους θανάτους και χιλιάδες αναπήρους ετησίως. Οι πολίτες θα έκαναν τη δουλειά τους µε το λεωφορείο, το τραίνο και σε έκτακτη ανάγκη µε ταξί. Όσο δυνατό να ήταν το οικονοµικό επιχείρηµα, δεν θα µπορούσε ποτέ να αναπτυχθούν σταθµοί ναρκωτικών στην Οµόνοια και έξω από τα σχολεία. Επίσης θα είχαν τροµερά προβλήµατα µε τους αριθµούς του Πυθαγόρα, στους οποίους θα έβλεπαν µεγάλα ποσοστά των καπνιστών να µη φθάνουν τα 80. Στο άκουσµα κάποιας φωνής για Τσώρτσιλ παχύ και καπνιστή, που έφθασε τα 90, ο Σόλων θα χαµογελούσε µελαγχολικά, επειδή, βέβαια, κάποιοι επεβίωσαν, έζησαν στο Ναγκασάκι µετά την ατοµική βόµβα. Μετά βεβαιότητος οι άνθρωποι τότε θα απαγόρευαν το κάπνισµα στην κοινωνία και ούτε συζήτηση για φόρους από τον καπνό, αυτό το χρήµα θανάτου και αναπηρίας. Χωρίς, λοιπόν, βία εσωτερική οι αριστοκράτες δεν είχαν και εξωτερική βία. Μπορεί να αναστατώθηκαν µε τους Πέρσες. Τότε οι Θερµοπύλες, ο Μαραθώνας και η Σαλαµίνα συνήγειραν ψυχές και συνειδήσεις και µε τις νίκες ήσαν ευχαριστηµένοι. Το πρόβληµα, βέβαια, ήλθε µε τον Πελοποννησιακό Πόλεµο που βαθµιαία οδήγησε στη Ρώµη. εν είχαν, λοιπόν, βία εξωτερική, όπως συνέβαινε κατά τη ρωµαϊκή περίοδο. Μόνο εάν τις τα έβαζε µε τη θρησκεία µπορεί να είχε πρόβληµα. Τον Αίσωπο τον έτρωγε το κεφάλι του και κατά µία άποψη οι ιερείς τον γκρέµισαν από τον βράχο στους ελφούς. Ο Σωκράτης εισάγοντας «καινά δαιµόνια», παρ ότι θρησκεύων, ήπιε το κώνειο. Παρά ταύτα ήταν σπάνια η βία µέσα στην Πολιτεία. Άλλη µία εξαίρεση ήταν η Φρύνη η εταίρα. Κατηγορήθηκε επειδή στην Ελευσίνα γυµνώθηκε κατά τη 13

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιακή Ανεπάρκεια. Πώς δουλεύει φυσιολογικά η καρδιά

Καρδιακή Ανεπάρκεια. Πώς δουλεύει φυσιολογικά η καρδιά Καρδιακή Ανεπάρκεια Απόστολος Καραβίδας Πρόεδρος Ομάδας Εργασίας Καρδιακής Ανεπάρκειας Διευθυντής Καρδιολογικού Τμήματος, Γενικό Κρατικό Νοσοκομείο Αθήνας Η καρδιακή ανεπάρκεια είναι μια σοβαρή καρδιολογική

Διαβάστε περισσότερα

Από τον Κώστα κουραβανα

Από τον Κώστα κουραβανα Από τον Κώστα κουραβανα Περιεχόμενα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Ορμονικοί-Γονιδιακοί-παράγοντες Επιπτώσεις στην υγεία Θεραπεία-Δίαιτα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Παχυσαρκία είναι κλινική κατάσταση στην

Διαβάστε περισσότερα

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Για χρόνια, οι καταναλωτές µαθαίνουν για τα οφέλη της µείωσης των καρδιαγγειακών παθήσεων µε τη λήψη ωµέγα-3 λιπαρών οξέων. Αυτή η άποψη έχει επικρατήσει,

Διαβάστε περισσότερα

Κυκλοφορικό σύστημα. Από μαθητές και μαθήτριες του Στ 1

Κυκλοφορικό σύστημα. Από μαθητές και μαθήτριες του Στ 1 Κυκλοφορικό σύστημα Από μαθητές και μαθήτριες του Στ 1 Η καρδία Χτύπα 2 δισεκατομμύρια φορές σε όλη μας τη ζωή. Βρίσκεται στο θώρακα, κέντρο προς αριστερά. Έχει το μέγεθος μιας γροθιάς. Αλεξάνδρα, Αναστασία,

Διαβάστε περισσότερα

Για την υγεία της καρδιάς μας

Για την υγεία της καρδιάς μας Για την υγεία της καρδιάς μας Ο καρδιαγγειακός κίνδυνος επηρεάζει όλες τις ηλικίες, άνδρες και γυναίκες και όλες τις κοινωνικές ομάδες και βέβαια αποτελεί ένα μύθο ότι πλήττει μόνο ηλικιωμένους, άνδρες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΠΙΕΣΗ (Α.Π.)

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΠΙΕΣΗ (Α.Π.) ΥΠΕΡΤΑΣΗ Η καρδιά προωθεί το αίμα στον οργανισμό μέσω των αρτηριών, με αποτέλεσμα οι αρτηρίες να βρίσκονται υπό πίεση. Η πίεση αυξάνει όταν είμαστε αναστατωμένοι, όταν τρομάζουμε, όταν καταβάλουμε κάποια

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική Εργασία Β Λυκείου Από την αρχαία Ελλάδα στη σύγχρονη εποχή, ο αθλητισμός και τα φαινόμενα της βίας και του ντόπινγκ ΔΙΑΤΡΟΦΗ

Ερευνητική Εργασία Β Λυκείου Από την αρχαία Ελλάδα στη σύγχρονη εποχή, ο αθλητισμός και τα φαινόμενα της βίας και του ντόπινγκ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Φιλεκπαιδευτική Εταιρεία Αρσάκειο Γενικό Λύκειο Ψυχικού Ερευνητική Εργασία Β Λυκείου Σχολικό έτος: 2013-2014 Από την αρχαία Ελλάδα στη σύγχρονη εποχή, ο αθλητισμός και τα φαινόμενα της βίας και του ντόπινγκ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΕ ΣΚΙΤΣΑ Γ. ΣΤΕΡΓΙΟΥ Θ. ΜΟΥΝΤΟΚΑΛΑΚΗΣ

ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΕ ΣΚΙΤΣΑ Γ. ΣΤΕΡΓΙΟΥ Θ. ΜΟΥΝΤΟΚΑΛΑΚΗΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΕ ΣΚΙΤΣΑ Γ. ΣΤΕΡΓΙΟΥ Θ. ΜΟΥΝΤΟΚΑΛΑΚΗΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΕ ΣΚΙΤΣΑ Η υπέρταση είναι ένα από τα συνηθέστερα και σπουδαιότερα προβλήματα υγείας. Πάνω από ένα δισεκατομμύριο άνθρωποι σε όλο τον κόσμο (σχεδόν

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης διαβήτης και οικογένεια Δημ. Θ. Καραμήτσος

Σακχαρώδης διαβήτης και οικογένεια Δημ. Θ. Καραμήτσος Σακχαρώδης διαβήτης και οικογένεια Δημ. Θ. Καραμήτσος Ομ. Καθηγητής Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διάγνωση διαβήτη Σε μεσήλικα Σε ηλικιωμένο Σε παιδί ή έφηβο Διαβήτης σε ενήλικες και υπερήλικες Ενήλικας ή Ηλικιωμένος

Διαβάστε περισσότερα

Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ:

Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ: Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ: ΓΝΩΡΙΖΩ-ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ-ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΩ 2 Ιουνίου 2014 / 14 O Δημοτικό Σχολείο Ιλίου ΒΡΟΧΙΚΟ ΑΣΜΑ & ΠΑΙΔΙΑ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ Π. ΚΩΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ Αρτηριακή Υπέρταση είναι η επίμονη αύξηση της αρτηριακής πίεσης πάνω από τα φυσιολογικά όρια και ενώ το άτομο βρίσκεται σε ηρεμία, συστολική πάνω από 150 mmhg και διαστολική

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ. Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος. Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος

Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ. Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος. Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος ΔΙΑΤΡΟΦH Η διατροφή στην ζωή του ανθρώπου παίζει τον μεγαλύτερο ρόλο. Για

Διαβάστε περισσότερα

Μέχρι σήµερα γνωρίζατε ότι η κατανάλωση ψωµιού είναι µία απολαυστική και θρεπτική συνήθεια. Από σήµερα η αγαπηµένη σας αυτή καθηµερινή συνήθεια µπορεί να παρέχει στον οργανισµό ακόµη περισσότερα θρεπτικά

Διαβάστε περισσότερα

ΔΩΔΕΚΑ ΜΥΘΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΔΡ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΚΟΥΡΤΟΓΛΟΥ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΠΘ

ΔΩΔΕΚΑ ΜΥΘΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΔΡ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΚΟΥΡΤΟΓΛΟΥ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΠΘ ΔΩΔΕΚΑ ΜΥΘΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΔΡ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΚΟΥΡΤΟΓΛΟΥ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΠΘ ΙΑΤΡΕΙΟ: ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ 46 ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΓΙΟΣ ΛΟΥΚΑΣ ΘΕΣ/ΝΙΚΗ 2310254030 ΠΑΝΟΡΑΜΑ 2310380000 Aρτηριακή

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΕΥΡΙΚΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΡΟΓΙΑΝΝΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΜΑΥΡΙΔΟΥ ΠΑΡΘΕΝΑ

ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΕΥΡΙΚΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΡΟΓΙΑΝΝΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΜΑΥΡΙΔΟΥ ΠΑΡΘΕΝΑ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ : ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣ/ΚΗ ΙΙ ΥΠ. ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ : ΚΥΠΑΡΙΣΗ ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΕΥΡΙΚΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΡΟΓΙΑΝΝΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΜΑΥΡΙΔΟΥ ΠΑΡΘΕΝΑ ΛΑΡΙΣΑ 2010 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΗ ΝΕΑΡΗ ΗΛΙΚΙΑ

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΗ ΝΕΑΡΗ ΗΛΙΚΙΑ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΗ ΝΕΑΡΗ ΗΛΙΚΙΑ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ ΤΕ, Β ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Α.Π.Θ. Γ.Ν.Θ. «ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ» ΜSc Εργαστήριο Ιατρικής της Άθλησης Α.Π.Θ. Πτυχιούχος

Διαβάστε περισσότερα

Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης

Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης Τι είναι ο Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 2 (ΣΔ2) Ο Σακχαρώδης Διαβήτης γενικά είναι μια πάθηση κατά την οποία ο οργανισμός και συγκεκριμένα το πάγκρεας δεν παράγει ή δεν

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΧΑΤΖΗΣΤΕΦΑΝΟΥ ΦΑΝΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ Τ.Ε. Β Γ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Η στεφανιαία µονάδα είναι ένας χώρος

Διαβάστε περισσότερα

Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία.

Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία. Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία. Παχυσαρκία είναι η παθολογική αύξηση του βάρους του σώματος, που οφείλεται σε υπερβολική συσσώρευση λίπους στον οργανισμό. Παρατηρείται γενικά

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΗ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΔΙΑΒΗΤΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΑΠ ΑΥΤΟΝ ΑΤΟΜΩΝ ΝΕΑΡΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΗ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΔΙΑΒΗΤΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΑΠ ΑΥΤΟΝ ΑΤΟΜΩΝ ΝΕΑΡΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΗ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΔΙΑΒΗΤΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΑΠ ΑΥΤΟΝ ΑΤΟΜΩΝ ΝΕΑΡΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Δρ Γεώργιος Ι Κούρτογλου Παθολόγος-Διαβητολόγος Διδάκτωρ Ιατρικής ΑΠΘ Εκρηκτικές διαστάσεις λαμβάνει πλέον ο σακχαρώδης

Διαβάστε περισσότερα

Κάπνισμα και Κυκλοφορικό Σύστημα

Κάπνισμα και Κυκλοφορικό Σύστημα Κάπνισμα και Κυκλοφορικό Σύστημα Κάπνισμα και Κυκλοφορικό Σύστημα Αν και οι περισσότεροι άνθρωποι συσχετίζουν τους θανάτους από το κάπνισμα με καρκίνο και παθήσεις των πνευμόνων, στην πράξη, περισσότεροι

Διαβάστε περισσότερα

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Πανταζής Α. Ιορδανίδης Διδάκτωρ Ψυχιατρικής Α.Π.Θ Καθηγητής Ψυχολογίας & Διατροφής, ΑΤΕΙ Ιορδανίδης,, 10/3/11 1 ρ.πανταζής Ιορδανίδης, 10/3/11 2

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και Καρδιοπάθειες

Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συγγραφική ομάδα: Φλουρής Ανδρέας, Ερευνητής Βογιατζής Ιωάννης, Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΦΑΑ, ΕΚΠΑ Σταυρόπουλος- Καλίνογλου Αντώνης, Ερευνητής Σύγχρονες

Διαβάστε περισσότερα

Σημαντικές πληροφορίες για το κάπνισμα

Σημαντικές πληροφορίες για το κάπνισμα ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΟΙΚΙΑΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΚΑΠΝΙΣΜΑ Σημαντικές πληροφορίες για το κάπνισμα Το κάπνισμα του τσιγάρου είναι η πιο διαδεδομένη μορφή κατανάλωσης του καπνού. Πρόκειται για μια συνήθεια που σε αρχικό

Διαβάστε περισσότερα

16 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ : Παγκόσμια Ημέρα Διατροφής. 24 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ Παγκόσμια Ημέρα Παχυσαρκίας

16 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ : Παγκόσμια Ημέρα Διατροφής. 24 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ Παγκόσμια Ημέρα Παχυσαρκίας 16 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ : Παγκόσμια Ημέρα Διατροφής 24 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ Παγκόσμια Ημέρα Παχυσαρκίας Η διατροφή σημαντικός παράγοντας υγείας!! ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΛΗΡΟΝΟ ΜΙΚΟΤΗΤΑ ΥΓΕΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΑΝΘΥΓΕΙΝΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ Ποιά είναι η

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΑΓΧΟΥΣ ΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ:

ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΑΓΧΟΥΣ ΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ: ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΑΓΧΟΥΣ ΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ: Τι είναι άγχος: Είναι ο τρόπος με τον οποίο αντιδρά το μυαλό και το σώμα σας σε κάθε νέα απειλητική ή συγκινησιακή ( συναρπαστική ) κατάσταση.

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ. έφθασε στην Ευρώπη από το περιβάλλον του Κολόμβου.

ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ. έφθασε στην Ευρώπη από το περιβάλλον του Κολόμβου. ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ Η είδηση περί καπνού και χρησιμοποιήσεώς του έφθασε στην Ευρώπη από το περιβάλλον του Κολόμβου. Αργότερα η χρήση του καπνού στην Ευρώπη ξεκινάει σαν ένα δώρο προς μια βασίλισσα

Διαβάστε περισσότερα

Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα

Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΟ ΓΥΝΑΙΚΕΙΟ ΦΥΛΟ ΣΤΟΝ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟ Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΘΕΜΑΤΑ ΦΥΛΟΥ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3. Κυκλοφορικό Σύστημα. Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα

Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3. Κυκλοφορικό Σύστημα. Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3 Κυκλοφορικό Σύστημα Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα Η μεταφορά των θρεπτικών ουσιών στα κύτταρα και των ιστών και η απομάκρυνση από αυτά των άχρηστων γίνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΟΥΜΠΟΥΡΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ. Συνεργάτης ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ. Τμήμα Νοσηλευτικής

ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΟΥΜΠΟΥΡΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ. Συνεργάτης ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ. Τμήμα Νοσηλευτικής ΚΟΥΜΠΟΥΡΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ Συνεργάτης ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ Τμήμα Νοσηλευτικής ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Το παιδί από τη γέννησή του μέχρι την ηλικία των 19 έως 20 ετών παρουσιάζει μία αύξηση του βάρους αλλά και του ύψους. Αν

Διαβάστε περισσότερα

Η ΥΓΕΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

Η ΥΓΕΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗΣΧΟΛΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙ ΗΜΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Η ΥΓΕΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή;

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Στις αρχές της δεκαετίας του 1950 ξεκίνησε μία μεγάλη έρευνα, γνωστή ως η μελέτη των 7 χωρών, όπου μελετήθηκαν οι διατροφικές συνήθειες ανθρώπων από τις εξής

Διαβάστε περισσότερα

Οφέλη του πράσινου τσαγιού για την υγεία

Οφέλη του πράσινου τσαγιού για την υγεία Τσάι Πράσινο Οι ιδιότητες και τα οφέλη του πράσινου τσαγιού είναι γνωστές εδώ και αιώνες σε πολλούς Ασιατικούς πολιτισμούς. Ωστόσο στο δυτικό κόσμο το πράσινο τσάι έγινε δημοφιλές πρόσφατα. Μόνο το τελευταίο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια είναι η προοδευτική, μη αναστρέψιμη μείωση της νεφρικής λειτουργίας, η οποία προκαλείται από βλάβη του νεφρού ποικίλης αιτιολογίας. Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΑ ΠΟΤΑ ΘΕΜΑ : ΑΡΝΗΤΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ ΠΟΤΩΝ

ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΑ ΠΟΤΑ ΘΕΜΑ : ΑΡΝΗΤΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ ΠΟΤΩΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΑ ΠΟΤΑ ΘΕΜΑ : ΑΡΝΗΤΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ ΠΟΤΩΝ 2ο ΛΥΚΕΙΟ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2012-2013 ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Β ΤΕΤΡΑΜΗΝΟΥ ΟΝΟΜΑ ΟΜΑΔΑΣ: 3Ε ΟΝΟΜΑΤΑ ΜΕΛΩΝ: ΓΚΟΤΙΝΟΠΟΥΛΟΥ ΕΦΗ

Διαβάστε περισσότερα

ÐÁÃÊÏÓÌÉÁ ÇÌÅÑÁ ÔÇÓ ÊÁÑÄÉÁÓ

ÐÁÃÊÏÓÌÉÁ ÇÌÅÑÁ ÔÇÓ ÊÁÑÄÉÁÓ ÐÁÃÊÏÓÌÉÁ ÇÌÅÑÁ ÔÇÓ ÊÁÑÄÉÁÓ 28 Óåðôåìâñßïõ 2008 Γνωρίστε τους κινδύνους, προστατεύστε την καρδιά σας! Η γνώση είναι δύναμη. Και στην περίπτωσή μας στην κυριολεξία σώζει ζωές. Με απλές αλλαγές στην καθημερινότητά

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ. ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ. ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς Μεταβολικό Σύνδρομο Γλυκόζης νηστείας 110mg/dl Σπλαχνική παχυσαρκία [>102cm (m) >88cm (f)] TG 150mg/dl αρτηριακή

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩ Η ΙΑΒΗΤΗ. ρ. Μυλωνάκη Θεοχαρούλα. Υπεύθυνη ιαβητολογικού Ιατρείου

ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩ Η ΙΑΒΗΤΗ. ρ. Μυλωνάκη Θεοχαρούλα. Υπεύθυνη ιαβητολογικού Ιατρείου ΕΓΚΑΙΡΗ ΙΑΓΝΩΣΗ & ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩ Η ΙΑΒΗΤΗ ρ. Μυλωνάκη Θεοχαρούλα ιευθύντρια Β Παθολογικής Κλινικής Γ.Ν. Χανίων Υπεύθυνη ιαβητολογικού Ιατρείου Πινακοθήκη ήµου Χανίων, 17/02/2012 Συχνότητα του

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958 Υπεύθυνη Μαθήματος: Χ. Καρατζαφέρη Διδάσκοντες: Χ. Καρατζαφέρη, Γ. Σακκάς,Α. Καλτσάτου 2013-2014 Διάλεξη 4 ΤΕΦΑΑ, ΠΘ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ 1 Στις 2 Απριλίου

Διαβάστε περισσότερα

Τα παραμύθια της τάξης μας!

Τα παραμύθια της τάξης μας! Τα παραμύθια της τάξης μας! ΟΙ λέξεις κλειδιά: Καρδιά, γοργόνα, ομορφιά, πυξίδα, χώρα, πεταλούδα, ανηφόρα, θάλασσα, φάλαινα Μας βοήθησαν να φτιάξουμε αυτά τα παραμύθια! «Χρυσαφένια χώρα» Μια φορά κι έναν

Διαβάστε περισσότερα

Άν καπνίζεις... Η ιστορία του καπνίσματος

Άν καπνίζεις... Η ιστορία του καπνίσματος Άν καπνίζεις... Η ιστορία του καπνίσματος Οι πρώτοι που ανακάλυψαν τις χαλαρωτικές ιδιότητες του καπνού ήταν οι Ινδιάνοι. Συνήθιζαν να καπνίζουν πίπα ή πούρο. Με την άφιξη των πρώτων ευρωπαίων στην αμερικανική

Διαβάστε περισσότερα

Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή

Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή Τζήκου Βασιλική Το δίλημμα της Λένιας 1 Παραμύθι πού έχω κάνει στο πρόγραμμα Αγωγής Υγείας που είχε τίτλο: «Γνωρίζω το σώμα μου, το αγαπώ και το φροντίζω» με την βοήθεια

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ (ΣΤΕΝΩΣΕΙΣ) ΤΗΣ ΚΑΡ ΙΑΣ Ή ΤΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ

ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ (ΣΤΕΝΩΣΕΙΣ) ΤΗΣ ΚΑΡ ΙΑΣ Ή ΤΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ 8 ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ (ΣΤΕΝΩΣΕΙΣ) ΤΗΣ ΚΑΡ ΙΑΣ Ή ΤΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ Μία παρακώλυση της ροής του αίµατος οφείλεται συχνά σε στένωση και µπορεί να σταµατήσει τη ροή του αίµατος µερικώς ή τελείως. Κάθε µία από

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου. Ενημέρωση & Πρόληψη

Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου. Ενημέρωση & Πρόληψη Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου Ενημέρωση & Πρόληψη Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου Μεταβολικό Σύνδρομο Παχυσαρκία Υπερλιπιδιαμία Υπέρταση Σακχαρώδης Διαβήτης Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου Μεταβολικό

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΠΝΙΣΜΑ,ΟΔΗΓΗΣΗ ΚΑΙ ΤΑΞΙΔΙΑ ΣΤΗΝ ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ

ΚΑΠΝΙΣΜΑ,ΟΔΗΓΗΣΗ ΚΑΙ ΤΑΞΙΔΙΑ ΣΤΗΝ ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΚΑΠΝΙΣΜΑ,ΟΔΗΓΗΣΗ ΚΑΙ ΤΑΞΙΔΙΑ ΣΤΗΝ ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2013 ΣΤΡΑΤΗ Ε. ΚΕΤΣΙΟΥ Κ. ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΕΣ Τ.Ε. ΜΕΠ / ΒΠΠ Γ.Ν.Θ. ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ Κάπνισµα και καρδιά! Μειώνει τη χοληστερόλη HDL και αυξάνει την

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο. Πώς να ζήσετε 150 χρόνια µε Υγεία

Εισαγωγή. Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο. Πώς να ζήσετε 150 χρόνια µε Υγεία Εισαγωγή «Όποιος έχει υγεία, έχει ελπίδα. Και όποιος έχει ελπίδα, έχει τα πάντα.» Τόμας Κάρλαϊλ Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο Ο πατέρας μου είναι γιατρός, ένας από τους καλύτερους παθολόγους που

Διαβάστε περισσότερα

διαιτητικές συνήθειες εμβρυϊκή εφηβείας ψυχογενής ανορεξία

διαιτητικές συνήθειες εμβρυϊκή εφηβείας ψυχογενής ανορεξία ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ Οι σωστές διατροφικές συνήθειες συμβάλλουν σημαντικά στην προαγωγή της υγείας και στην πρόληψη χρόνιων νοσημάτων. Όσο πιο νωρίς αποκτάμε συνήθειες που προάγουν την υγεία μας τόσο λιγότερα

Διαβάστε περισσότερα

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Πιθανότατα αισθάνεστε πολύ αναστατωµένοι αφού λάβατε µια διάγνωση καρκίνου. Συνήθως είναι δύσκολο να αποδεχθείτε τη διάγνωση αµέσως και αυτό είναι

Διαβάστε περισσότερα

«Μεσογειακή δίαιτα και υγεία»

«Μεσογειακή δίαιτα και υγεία» «Μεσογειακή δίαιτα και υγεία» «Μεσογειακή δίαιτα και υγεία» Μερόπη Κοντογιάννη Επίκουρη Καθηγήτρια Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας Διατροφής ρ ήμ Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Μεσογειακή δίαιτα

Διαβάστε περισσότερα

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια ρ ZΩΗ ΚΑΤΣΑΡΟΥ Νευρολόγος ιευθύντρια ΕΣΥ Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια µορφή κατάθλιψης,

Διαβάστε περισσότερα

Πόλλυ Μιχαηλίδου Κλινική Διαιτολόγος Γενικό Νοσοκοµείο Λευκωσίας, Κύπρος. 9 ο Πανελλήννιο Συνέδριο Αθηροσκλήρωσης 28 Φεβρουαρίου 2012 Θεσσαλονίκη

Πόλλυ Μιχαηλίδου Κλινική Διαιτολόγος Γενικό Νοσοκοµείο Λευκωσίας, Κύπρος. 9 ο Πανελλήννιο Συνέδριο Αθηροσκλήρωσης 28 Φεβρουαρίου 2012 Θεσσαλονίκη Πόλλυ Μιχαηλίδου Κλινική Διαιτολόγος Γενικό Νοσοκοµείο Λευκωσίας, Κύπρος 9 ο Πανελλήννιο Συνέδριο Αθηροσκλήρωσης 28 Φεβρουαρίου 2012 Θεσσαλονίκη «Το κόκκινο κρασί κάνει καλό στην καρδιά» «ΓΑΛΛΙΚΟ ΠΑΡΑΔΟΞΟ»

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΔΕΙΚΤΗΣ STRESS ΕΠΙΝΕΦΡΙΔΙΩΝ (ASI) Τα επινεφρίδια είναι δυο µικροί αδένες. Βρίσκονται πάνω από τα νεφρά και ο καθένας τους ζυγίζει 3 έως 5 γραµµάρια. Τους χαρακτηρίζει ο γοργός

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος»

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ Νικολούδη Μαρία Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» Ο όρος δυσλιπιδαιμία εκφράζει τις ποσοτικές και ποιοτικές διαταραχές των λιπιδίων του αίματος. Τα λιπίδια όπως η χοληστερόλη και

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΥΠΝΟΥ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΥΠΝΟΥ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΥΠΝΟΥ Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος ΥΠΝΟΣ αναζωογόνηση του οργανισμού επηρεάζει την καθημερινή λειτουργικότητα επηρεάζει τη σωματική και διανοητική υγεία ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΥΠΝΟΥ τακτική,

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο της συνείδησης

Επίπεδο της συνείδησης Καθηγητής ρ. Λάζαρος Ι. Τσούσκας ΠΡΩΤΕΣ ΒΟΗΘΕΙΕΣ Θεσσαλονίκη 2003: 20-25 Επίπεδο της συνείδησης Η µερική ή ολική απώλεια της συνείδησης του πάσχοντος είναι µια σοβαρή κατάσταση, κατά την οποία διαταράσσεται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΚΑΙ ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΟΥ ΚΟΙΝΟΥ ΣΤΙΣ ΝΕΥΡΟΕΠΙΣΤΗΜΕΣ. Πόλη Ημερομηνία Ώρα Αίθουσα. Ναύπακτος 9 Μαρτίου 2013 6 μμ Παπαχαραλάμπειος

ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΚΑΙ ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΟΥ ΚΟΙΝΟΥ ΣΤΙΣ ΝΕΥΡΟΕΠΙΣΤΗΜΕΣ. Πόλη Ημερομηνία Ώρα Αίθουσα. Ναύπακτος 9 Μαρτίου 2013 6 μμ Παπαχαραλάμπειος ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΚΑΙ ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΟΥ ΚΟΙΝΟΥ ΣΤΙΣ ΝΕΥΡΟΕΠΙΣΤΗΜΕΣ Πόλη Ημερομηνία Ώρα Αίθουσα Ναύπακτος 9 Μαρτίου 2013 6 μμ Παπαχαραλάμπειος ΤΙΤΛΟΣ: Η Σημασία του στρες και του ύπνου στη ζωή του/της

Διαβάστε περισσότερα

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς A...Τα αισθήματα και η ενεργεία που δημιουργήθηκαν μέσα μου ήταν μοναδικά. Μέσα στο γαλάζιο αυτό αυγό, ένιωσα άτρωτος, γεμάτος χαρά και αυτοπεποίθηση.

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ

ΟΙ ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΟΙ ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ Ο σύγχρονος ΟΔΗΓΟΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ συμπεριλαμβάνει τα ακόλουθα στοιχεία: Ψωμιά, Δημητριακά, Ρύζι και Μακαρόνια (6 με 11 μερίδες): Οι υδατάνθρακες παίζουν βασικό ρόλο σε όλα τα διαιτολόγια.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ

ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΟΡΙΣΜΟΣ Η αυτοκτονική συµπεριφορά ορίζεται ως η συµπεριφορά, κατά την οποία το άτοµο θέλει να κάνει κακό στον εαυτό του µε σκοπό να δώσει ένα τέλος στη ζωή του. ιαχωρίζεται

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Τα λίπη αποτελούν μια συμπυκνωμένη πηγή ενέργειας Ενεργούν σαν διαλύτες

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει η Ράνια Σαμαρά, Διαιτολόγος - Διατροφολόγος

Γράφει η Ράνια Σαμαρά, Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Γράφει η Ράνια Σαμαρά, Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Σε προηγούμενα άρθρα μιλήσαμε για τη σχέση σωστής διατροφής και αθλητισμού, διακρίναμε τη σημαντικότητα του ρόλου που διαδραματίζει και επικεντρωθήκαμε

Διαβάστε περισσότερα

Τι πρέπει να γνωρίζετε για την προεκλαµψία

Τι πρέπει να γνωρίζετε για την προεκλαµψία Τι πρέπει να γνωρίζετε για την προεκλαµψία Η προεκλαµψία είναι πολύ πιο συνήθης από ό,τι πιστεύουν οι περισσότεροι άνθρωποι. Στην πραγµατικότητα είναι η συνηθέστερη σοβαρή επιπλοκή της κύησης. Η προεκλαµψία

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΙΑΤΡΟΦΗΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΙΑΤΡΟΦΗΣ Νούς υγιής εν σώµατι υγιή ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΙΑΤΡΟΦΗΣ ιατροφή και Υγεία Η υγεία αλλά και η νόσος είναι καταστάσεις που δεν οφείλονται ποτέ σε ένα µόνο παράγοντα. Οι κύριες οµάδες παραγόντων

Διαβάστε περισσότερα

συκώτι (ήπαρ) στομάχι χοληδόχος κύστη πάγκρεας δωδεκαδάκτυλο έντερο

συκώτι (ήπαρ) στομάχι χοληδόχος κύστη πάγκρεας δωδεκαδάκτυλο έντερο Αλκοόλ και ασθένειες του Συκωτιού (Πηγή: http://www.patient.co.uk/health/alcohol-and-liver-disease) Απόδοση στα ελληνικά: Αθανάσιος Μπάκας (υπεύθυνος του προγράμματος) Η κατανάλωση μεγάλων ποσοτήτων αλκοόλ

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας Πιστοποίηση Επάρκειας της Ελληνομάθειας 18 Ιανουαρίου 2013 A2 Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Ερώτημα 1 (7 μονάδες) Διαβάζετε

Διαβάστε περισσότερα

Η ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΡ ΙA ΚΑΙ Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ

Η ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΡ ΙA ΚΑΙ Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ Η ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΡ ΙA ΚΑΙ Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ 1 Η φυσιολογική καρδιά είναι µία πολύ δυνατή αντλία φτιαγµένη από µυϊκό ιστό, που λειτουργεί εντατικά και συνεχώς. Έχει περίπου τις διαστάσεις µιας ανθρώπινης

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα. Σωματική Υγιεινή και. Παιδική Ανάπτυξη

Θέμα. Σωματική Υγιεινή και. Παιδική Ανάπτυξη Θέμα Σωματική Υγιεινή και Παιδική Ανάπτυξη Περιεχόμενα 1) Εισαγωγή 2) Εργασίες: Άθληση Ανθρώπων (Αναστάσιος Ανδρέου) Σωστή Διατροφή (Σωτήρης Δημακάκος Και Μανόλης Γιορταμάκης) Σχέση Σωματικής υγιεινής

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου

Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου Προστάτεψε την καρδία σου Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου Καρδιοαγγειακές παθήσεις και γυναικείο φύλο Εισαγωγή Οι καρδιαγγειακές παθήσεις αποτελούν σε παγκόσμιο επίπεδο την κυριότερη αιτία θανάτου στο γυναικείο

Διαβάστε περισσότερα

Ιδέες για ένα σωστό πρωινό

Ιδέες για ένα σωστό πρωινό Ιδέες για ένα σωστό πρωινό Υγιεινή Διατροφή Ισορροπία Ποικιλία Μέτρο Ομάδες τροφίμων Γάλα-γαλακτοκομικά προϊόντα (γιαούρτι) Φρούτα-απλοί υδατάνθρακες Λαχανικά (κυρίως πράσινα φυλλώδη) Ψωμί-αμυλώδη τρόφιμα

Διαβάστε περισσότερα

Β ΑΡΣΑΚΕΙΟ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΨΥΧΙΚΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ (PROJECT) ΤΑΞΗ: Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΡΕΥΝΑ ΔΗΜΟΣΚΟΠΗΣΗΣ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

Β ΑΡΣΑΚΕΙΟ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΨΥΧΙΚΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ (PROJECT) ΤΑΞΗ: Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΡΕΥΝΑ ΔΗΜΟΣΚΟΠΗΣΗΣ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ [1] Β ΑΡΣΑΚΕΙΟ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΨΥΧΙΚΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ (PROJECT) ΤΑΞΗ: Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΡΕΥΝΑ ΔΗΜΟΣΚΟΠΗΣΗΣ «ΙΝΔΙΑΝΩΝ ΣΗΜΕΙΑ! ΚΑΠΝΙΣΜΑ;» Παρακαλούμε να απαντήσετε στο παρακάτω ερωτηματολόγιο με ειλικρίνεια.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Η ΥΠΕΡΒΟΛΗ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΒΛΑΠΤΕΙ!

ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Η ΥΠΕΡΒΟΛΗ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΒΛΑΠΤΕΙ! ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Η ΥΠΕΡΒΟΛΗ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΒΛΑΠΤΕΙ! Είναι αλήθεια ότι η άσκηση βοηθά σημαντικά στην διατήρηση της υγείας. Μπορεί όμως να γίνει επικίνδυνη όταν δεν γίνεται με τον σωστό τρόπο!

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΧΝΕΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΤΡΙΤΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ. Άσκηση και τρίτη ηλικία Μάθημα Επιλογής Κωδικός: 005 Εαρινό εξάμηνο 2015

ΣΥΧΝΕΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΤΡΙΤΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ. Άσκηση και τρίτη ηλικία Μάθημα Επιλογής Κωδικός: 005 Εαρινό εξάμηνο 2015 ΣΥΧΝΕΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΤΡΙΤΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Άσκηση και τρίτη ηλικία Μάθημα Επιλογής Κωδικός: 005 Εαρινό εξάμηνο 2015 ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ Περιεχόμενα προηγούμενης διάλεξης Περιγραφή παθολογιών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΗΣ Α ΤΑΞΗΣ ΜΕ ΘΕΜΑ «ΤΟ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΟΙ» ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ

ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΗΣ Α ΤΑΞΗΣ ΜΕ ΘΕΜΑ «ΤΟ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΟΙ» ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΕΠΑΛ ΜΑΡΚΟΠΟΥΛΟΥ ΩΡΩΠΟΥ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΗΣ Α ΤΑΞΗΣ ΜΕ ΘΕΜΑ «ΤΟ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΟΙ» Παρακαλούμε να απαντήσετε ανώνυμα ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ 1.Καπνίζεις; Αν ναι γιατί; 2. Αν καπνίζεις πότε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΛΑΡΙΣΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑ : ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΙΙ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΛΑΡΙΣΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑ : ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΙΙ ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΛΑΡΙΣΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑ : ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΙΙ ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ : «ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ» ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ : Κα ΚΥΠΑΡΙΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΝΟΤΑ ΛΑΖΑΡΑΚΗ - ΙΟΡΔΑΝΗΣ ΣΑΡΑΝΤΟΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Αθήνα 2007 3 4 Π Ρ Ο Λ Ο Γ Ο Σ Η μελέτη των αλληλεπιδράσεων του ανθρώπινου οργανισμού με τον περιβάλλοντα

Διαβάστε περισσότερα

TAEKWONDO & ΔΙΑΤΡΟΦΗ

TAEKWONDO & ΔΙΑΤΡΟΦΗ TAEKWONDO & ΔΙΑΤΡΟΦΗ Εργασία της Ειρήνης Καλλιντεράκη Μαθήτρια Τ.Α.Δ. - 2 ο Γυμνάσιο Αργυρούπολης Αθλήτρια Α.Σ. ΑΙΑΝΤΑ Αγ. Δημητρίου ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΟΙ ΙΔΙΑΙΤΕΡΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΑΘΛΗΜΑΤΟΣ Το Taekwondo είναι μία

Διαβάστε περισσότερα

PROJECT. Ελαιόλαδο το χρυσάφι στο πιάτο μας. Ελαιόλαδο και υγεία

PROJECT. Ελαιόλαδο το χρυσάφι στο πιάτο μας. Ελαιόλαδο και υγεία ΜΕΛΗ ΟΜΑΔΑΣ: Γιώργος Δερμιτζάκης Δημήτρης Δημητρουλόπουλος Έλενα Ξενάκη Μαργαρίτα Χατζοπούλου PROJECT Ελαιόλαδο το χρυσάφι στο πιάτο μας Ελαιόλαδο και υγεία ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΕΣ: Λαγουτάρη Ελένη Σούσου

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ. 1. Το σχεδιάγραμμα δείχνει 3 διαφορετικά αιμοφόρα αγγεία, Α, Β και Γ.

ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ. 1. Το σχεδιάγραμμα δείχνει 3 διαφορετικά αιμοφόρα αγγεία, Α, Β και Γ. ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ 1. Το σχεδιάγραμμα δείχνει 3 διαφορετικά αιμοφόρα αγγεία, Α, Β και Γ. (α) Να ονομάσετε τα αγγεία Α και Β. (β) Πώς είναι προσαρμοσμένο το αγγείο Γ για να έχει τη δυνατότητα να δημιουργεί το

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ. Τι είναι οι υδατάνθρακες;

ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ. Τι είναι οι υδατάνθρακες; ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ Τι είναι οι υδατάνθρακες; Οι υδατάνθρακες είναι τα νομίσματα ενέργειας του σώματός μας. Τα περισσότερα τρόφιμα που τρώμε καθημερινά αποτελούνται από υδατάνθρακες. Ο οργανισμός μας, σπα τους

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΡΕΣ ΚΑΙ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΜΑΝΩΛΙΑ ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ ΣΤΕΛΛΑ ΠΑΝΑΓΟΥΛΗ ΕΥΗ ΡΕΜΕΔΙΑΚΗ

ΣΤΡΕΣ ΚΑΙ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΜΑΝΩΛΙΑ ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ ΣΤΕΛΛΑ ΠΑΝΑΓΟΥΛΗ ΕΥΗ ΡΕΜΕΔΙΑΚΗ ΣΤΡΕΣ ΚΑΙ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΜΑΝΩΛΙΑ ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ ΣΤΕΛΛΑ ΠΑΝΑΓΟΥΛΗ ΕΥΗ ΡΕΜΕΔΙΑΚΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Το στρες Πρώτη νευροενδοκρινολογική απάντηση Δεύτερη νευροενδοεκρινολογική απάντηση Ο υποθάλαμος Κορτιζόλη

Διαβάστε περισσότερα

Πώς ρυθμίζεται η πίεση στον οργανισμό μας, με ποιο μηχανισμό;

Πώς ρυθμίζεται η πίεση στον οργανισμό μας, με ποιο μηχανισμό; Αυτές οι πληροφορίες προορίζονται για γενική πληροφόρηση και ενημέρωση του κοινού και σε καμία περίπτωση δεν μπορούν να αντικαταστήσουν τη συμβουλή ιατρού ή άλλου αρμοδίου επαγγελματία υγείας Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ

ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η φροντίδα για τη λήψη τροφής αποτελεί μια από τις κυριότερες ασχολίες του ανθρώπου. Όσο σημαντική είναι για τον άνθρωπο η τροφή τόσο σημαντική είναι και η στέρηση

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφή και ηλικιωμένοι

Διατροφή και ηλικιωμένοι Διατροφή και ηλικιωμένοι Η διατροφή αποτελεί τη σημαντικότερη ανάγκη για τη διατήρηση της ανθρώπινη ζωής σε όλα τα στάδιά της. Το είδος και η ποσότητα της τροφής που χρειάζεται ο άνθρωπος εξαρτάται από

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ. ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 1 ου ΤΕΤΡΑΜΗΝΟΥ Α2 1 ο ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΚΙΑΤΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2013-2014 ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: ΠΑΡΡΑ ΕΛΕΟΝΩΡΑ

ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ. ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 1 ου ΤΕΤΡΑΜΗΝΟΥ Α2 1 ο ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΚΙΑΤΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2013-2014 ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: ΠΑΡΡΑ ΕΛΕΟΝΩΡΑ ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 1 ου ΤΕΤΡΑΜΗΝΟΥ Α2 1 ο ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΚΙΑΤΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2013-2014 ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: ΠΑΡΡΑ ΕΛΕΟΝΩΡΑ οι μαθητές του Α2 ΘΕΟΔΩΡΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ ΚΙΣΣΑΣ ΧΡΗΣΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΕΤΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΟΦΙΚΗ ΑΛΛΕΡΓΙΑ

ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΕΤΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΟΦΙΚΗ ΑΛΛΕΡΓΙΑ ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΕΤΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΟΦΙΚΗ ΑΛΛΕΡΓΙΑ Τι είναι η τροφική αλλεργία; Τροφική αλλεργία είναι η αναπάντεχη και μη κανονική ανοσολογική αντίδραση του οργανισμού εναντίον ενός τμήματος μιας τροφής (συνήθως

Διαβάστε περισσότερα

Αγγελική Βουτσά. Παθολόγος-Διαβητολόγος. Τ. Συν/στρια Δ/ντρια Παθολογικής Κλινικής Νοσοκομείου Λήμνου

Αγγελική Βουτσά. Παθολόγος-Διαβητολόγος. Τ. Συν/στρια Δ/ντρια Παθολογικής Κλινικής Νοσοκομείου Λήμνου Αγγελική Βουτσά Παθολόγος-Διαβητολόγος Τ. Συν/στρια Δ/ντρια Παθολογικής Κλινικής Νοσοκομείου Λήμνου Τι είναι ο διαβήτης; Μεταβολική διαταραχή αυξημένα επίπεδα σακχάρου στο αίμα Ο διαβήτης οφείλεται σε

Διαβάστε περισσότερα

Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα

Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα Journalist Handbook 1 Πληροφορίες για Δημοσιογράφους Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα Νοσος Cushing 3 TΙ ΕΙΝΑΙ Η ΝΟΣΟΣ CUSHING; Πριν μιλήσουμε για τη Νόσο Cushing, θα πρέπει να κατανοήσουμε την ασθένεια

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 1 Ο. Η μέρα αυτή λοιπόν σκοπό έχει να μας κάνει να πούμε όχι στο κάπνισμα. Μπορείτε να μου πείτε γιατί;

ΜΑΘΗΜΑ 1 Ο. Η μέρα αυτή λοιπόν σκοπό έχει να μας κάνει να πούμε όχι στο κάπνισμα. Μπορείτε να μου πείτε γιατί; Δασκάλα: Λουίζα Σόλου Πιττάκαρα Μάιος 2008 ΜΑΘΗΜΑ 1 Ο Στόχοι: Τα παιδιά: να ονομάζουν τις δυσάρεστες συνέπειες του καπνίσματος στην υγεία, την κοινωνία, το περιβάλλον και την οικονομία να συμπεράνουν και

Διαβάστε περισσότερα

Δουλεύει, τοποθετώντας τούβλα το ένα πάνω στο άλλο.

Δουλεύει, τοποθετώντας τούβλα το ένα πάνω στο άλλο. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Δ Παραδείγματα με συμπληρωμένα Φύλλα εργασίας Φύλλο εργασίας Α α. Συμπληρώστε τον παρακάτω πίνακα, χρησιμοποιώντας τη φαντασία σας. Δώστε ταυτότητα στο παιδί της φωτογραφίας. Όνομα Ίντιρα Ηλικία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΕΝΑΣ ΓΙΑΤΡΟΣ ΘΑ ΙΑΓΝΩΣΕΙ ΜΙΑ ΣΥΓΓΕΝΗ ΚΑΡ ΙΟΠΑΘΕΙΑ

ΠΩΣ ΕΝΑΣ ΓΙΑΤΡΟΣ ΘΑ ΙΑΓΝΩΣΕΙ ΜΙΑ ΣΥΓΓΕΝΗ ΚΑΡ ΙΟΠΑΘΕΙΑ 2 ΠΩΣ ΕΝΑΣ ΓΙΑΤΡΟΣ ΘΑ ΙΑΓΝΩΣΕΙ ΜΙΑ ΣΥΓΓΕΝΗ ΚΑΡ ΙΟΠΑΘΕΙΑ Κατά κανόνα, η διάγνωση µιας συγγενούς καρδιοπάθειας γίνεται στη βρεφική ηλικία, αν και αρκετές περιπτώσεις µπορούν να διαγνωσθούν σε οποιαδήποτε

Διαβάστε περισσότερα

Ένας οδηγός για τους γονείς, ώστε τα παιδιά με διαβήτη τύπου 1 να επιστρέψουν στην καθημερινότητά τους

Ένας οδηγός για τους γονείς, ώστε τα παιδιά με διαβήτη τύπου 1 να επιστρέψουν στην καθημερινότητά τους Ένας οδηγός για τους γονείς, ώστε τα παιδιά με διαβήτη τύπου 1 να επιστρέψουν στην καθημερινότητά τους Τι θα βρείτε σε αυτό το φυλλάδιο Επιστροφή στο σχολείο Σωματική άσκηση και παιχνίδι Πάρτι και γιορτές

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΜΑΤΙΑ ΣΤΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ

ΜΙΑ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΜΑΤΙΑ ΣΤΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΜΙΑ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΜΑΤΙΑ ΣΤΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Επιβλέπων καθηγητής: Μαρράς Σωτήρης Τάξη: Α Λυκείου Έτος: 2013-2014 Περίγραμμα παρουσίασης: Τα βασικά αίτια της παχυσαρκίας. Oι συνέπειες της παχυσαρκίας. Oι τρόποι αντιμετώπισης

Διαβάστε περισσότερα

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα.

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα. Ήρθε ένας νέος μαθητής στην τάξη. Όλοι τον αποκαλούν ο «καινούριος». Συμφωνείς; 1 Δεν είναι σωστό να μη φωνάζουμε κάποιον με το όνομά του. Είναι σαν να μην τον αναγνωρίζουμε. Σωστά. Έχει όνομα και με αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Seesaw balance and energy stockpile presentation

Seesaw balance and energy stockpile presentation 1 Ξέρεις τον ορισμό και το μηχανισμό του στρες; 2 Μάλλον δεν ξέρεις, ε; 3 Είναι φυσιολογικό να μην ξέρεις, αφού δεν έχεις ασχοληθεί επιστημονικά ποτέ μαζί του. 4 Αν δεν γνωρίσεις τι είναι το στρες, δεν

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ. Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας

ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ. Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ Εντάσσεται στο Μέτρο 2.3 «Ενέργειες Πρόληψης Ενίσχυσης της Κοινωνικής

Διαβάστε περισσότερα

Η νηστεία κάνει θαύματα

Η νηστεία κάνει θαύματα Η νηστεία κάνει θαύματα Έρευνα του Πανεπιστημίου Κρήτης δείχνει ότι οι διατροφικές επιταγές της Ορθόδοξης Εκκλησίας είναι άκρως ευεργετικές για την υγεία των παιδιών Οι ειδικοί λένε ότι η αποχή από τις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ 2011-2015 ΕΘΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΣΥΜΠΤΩΜΑΤΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ

ΕΘΝΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ 2011-2015 ΕΘΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΣΥΜΠΤΩΜΑΤΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ 2011-2015 ΕΘΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΣΥΜΠΤΩΜΑΤΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ 500.000 νέα κρούσµατα καρκίνου του τραχήλου διαγιγνώσκονται ετησίως. 250.000

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση γραπτού λόγου

Κατανόηση γραπτού λόγου Β1 1 Επίπεδο Β1 (25 μονάδες) Διάρκεια: 40 λεπτά Ερώτημα 1 (6 μονάδες) Διαβάζετε σ ένα περιοδικό οδηγίες για να μάθουν σωστά τα παιδιά σας σκι. Το περιοδικό όμως είναι παλιό κι έτσι βλέπετε καθαρά μόνο

Διαβάστε περισσότερα

Γενικά. Πειράματα έδειξαν ότι εκείνα τα νεογέννητα που είχαν περισσότερα χάδια, αναπτύσσονταν και μάθαιναν γρηγορότερα.

Γενικά. Πειράματα έδειξαν ότι εκείνα τα νεογέννητα που είχαν περισσότερα χάδια, αναπτύσσονταν και μάθαιναν γρηγορότερα. Stress και Δέρμα Γενικά Το δέρμα, ως όργανο αισθητήριο της αφής, θερμοκρασίας, πόνου, ερωτογόνος ζώνης, έχει μεγάλη σημασία σε όλες τις ηλικίες. Είναι όργανο συναισθηματικής έκφρασης και τόπος αποφόρτισης

Διαβάστε περισσότερα