Τσάρλσγουορθ: Φιλοσοφία και θρησκεία 1/7

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "2014-14. Τσάρλσγουορθ: Φιλοσοφία και θρησκεία 1/7"

Transcript

1 1/ Τσάρλσγουορθ: Φιλοσοφία και θρησκεία Μαξ Τσάρλσγουορθ [Max Charlesworth]: Φιλοσοφία και Θρησκεία. Τυπολογία των σχέσεών τους από την αρχαιότητα έως σήμερα (μτφρ. Χ. Τριανταφυλλόπουλος, επιμ. Γ.Α. ημητρακόπουλος Σειρά: Φιλοσοφία). Ηράκλειο: Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης 2014, 359 σ., 20. Κρίνει ο Γιώργος Ζωγραφίδης (ΑΠΘ) Η όποια φιλοσοφική συζήτηση περί φιλοσοφίας και θρησκείας στην Ελλάδα μοιάζει όχι απλώς επικαθορισμένη αλλά υπονομευμένη από στερεότυπες συνθηματολογικές ερμηνείες, φιλοσοφικά έωλες αλλά υπαρξιακά ακλόνητες και ιστορικά εν μέρει δικαιολογημένες. Η ίδια η έννοια του θεού (κεντρική πάντα στη φιλοσοφία εν γένει και όχι μόνο ειδικά στη φιλοσοφία της θρησκείας) μοιάζει ακόμη να προκαλεί τουλάχιστον αμηχανία όταν είναι να προσεγγιστεί από τη μεριά της φιλοσοφίας και ενίοτε απωθείται σχεδόν σαν αχρείαστη, ακόμη και για τα φιλοσοφικά συστήματα και κείμενα που τη χρησιμοποιούν ως λειτουργική κατηγορία τους. Έτσι, η νεοελληνική φιλοσοφική σκέψη, με λίγες εξαιρέσεις, εγκαταλείπει ένα πεδίο που ανέκαθεν ήταν (και) φιλοσοφικό, και μάλιστα το αφήνει στα χέρια εκείνων που σπανίως θέλει ως συνομιλητές της, των θεολόγων. Γι αυτό στο πεδίο της φιλοσοφίας της θρησκείας, από τον Ν. Λούβαρι και τον Ε. Παπανούτσο έως τον Μ. Μπέγζο και τους νεότερους, η συμβολή είναι κυρίως θεολογική, και ευτυχώς βρίσκεται ενίοτε σε υψηλό επίπεδο. Μεταξύ των λίγων καλών ελληνικών βιβλίων που κυκλοφορούν, είχε μεταφραστεί το βιβλίο του Νίλσεν Εισαγωγή στη φιλοσοφία της θρησκείας, που είναι εξαιρετικό αλλά δύσκολα μπορεί να θεωρηθεί εισαγωγικό για τον έλληνα αναγνώστη, ανεξοικείωτος όπως είναι με την αναλυτική φιλοσοφική παράδοση. 1 Το υπαρκτό κενό φιλοδοξεί να καλύψει η μετάφραση του προς κρίση βιβλίου. O Μαξ Τσάρλσγουορθ ( ), άγνωστος στο ελληνικό κοινό, ήταν από τις σημαντικές πνευματικές μορφές της Αυστραλίας, με αξιοσημείωτες συμβολές στη μελέτη της μεσαιωνικής φιλοσοφίας, τη 1 Βλ. λ.χ. Μ. Μπέγζος, Ευρωελληνισμός: η φιλοσοφία της θρησκείας στον νεοελληνισμό (Αθήνα: Ελληνικά γράμματα 2008) Ευρωπαϊκή φιλοσοφία της θρησκείας (Αθήνα: Γρηγόρης 2004) ιόνυσος και ιονύσιος: ελληνισμός και χριστιανισμός στη συγκριτική φιλοσοφία της θρησκείας (Αθήνα: Ελληνικά γράμματα 2000). Σ. Ζουμπουλάκης (επιμ.), Ο Θεός της Βίβλου και ο Θεός των φιλοσόφων (Αθήνα: Άρτος ζωής 2012). K. Nielsen, Εισαγωγή στη φιλοσοφία της θρησκείας (μτφρ. Β. Αδραχτάς, Αθήνα: Ψυχογιός 2002).

2 2/7 φιλοσοφία της θρησκείας και αργότερα τη βιοηθική. 2 Το συγκεκριμένο βιβλίο αποτελεί τη δεύτερη, επεξεργασμένη και επαυξημένη έκδοση του Philosophy of Religion: The Historic Approaches (1972), στο οποίο εκτός από επιμέρους τροποποιήσεις έχουν προστεθεί σελίδες για τις εξελίξεις ιδίως στην αναλυτική φιλοσοφία της θρησκείας και ένα κεφάλαιο για τη μετανεωτερικότητα. Το αντικείμενο του βιβλίου, η σχέση φιλοσοφίας και θρησκείας, είναι αχανές και ο σκοπός της κάλυψής του φαντάζει ιδιαίτερα φιλόδοξος. Όμως ο Τσάρλσγουορθ αποφεύγει την ιστορική προσέγγιση και επιχειρεί να συμπυκνώσει μια συζήτηση χρόνων προτείνοντας μία τυπολογία που έχει αφαιρετικό και συστηματικό χαρακτήρα και επιτρέπει τη συνοπτική και συνεκτική επισκόπηση των σχέσεων της φιλοσοφίας με τη θεολογική σκέψη των τριών μονοθεϊστικών θρησκειών ειδικά ως προς τις ενδεχόμενες (και διατυπωμένες στην ιστορία της φιλοσοφίας) σχέσεις του λόγου με τη θρησκευτική πίστη και εμπειρία. Οι μεθοδολογικές προϋποθέσεις είναι ξεκάθαρες: Αντικείμενο είναι κυρίως η «δυτική παράδοση», νοούμενη ευρύτατα καθώς συμπεριλαμβάνει κάθε εκδοχή του ελληνισμού και του χριστιανισμού, και κάποιες στιγμές της ιουδαϊκής και ισλαμικής σκέψης. Ο περιορισμός γίνεται επειδή, κατά τον Τσάρλσγουορθ, μόνο στην παράδοση που ξεκίνησαν οι αρχαίοι Έλληνες μπορούμε να έχουμε αυτονομία της φιλοσοφίας και, άρα, φιλοσοφία της θρησκείας (σ. 25-6, 350-1). 3 Ένα δεύτερο σημείο είναι ότι ο Τσάρλσγουορθ δεν αναφέρεται στη φεμινιστική φιλοσοφία της θρησκείας, επειδή θεωρεί ότι η ορθολογικότητα (που είναι το επίμαχο θέμα του βιβλίου) δεν επηρεάζεται από ζητήματα φύλου. Τέλος, σε αντίθεση προς όποιους φιλοσόφους ακόμη εμμένουν στην άγνοιά τους για τις κοινωνικές επιστήμες, ο Τσάρλσγουορθ ξεκαθαρίζει ότι οι φιλόσοφοι της θρησκείας, αν θέλουν να κατανοήσουν το θρησκευτικό φαινόμενο, δεν μπορούν να α- γνοούν τις σχετικές μελέτες. Οι πέντε τύποι σχέσεων φιλοσοφίας και θρησκείας αντιστοιχούν σε ισάριθμα κεφάλαια του βιβλίου. Ο πρώτος τύπος είναι «η φιλοσοφία ως θρησκεία» (σ ): εδώ η φιλοσοφία, μέσα από διανοητική ενατένιση, εκβάλλει τελικά στη θρησκεία (νοούμενη ως 2 St Anselm's Proslogion (1965) Religious Inventions: Four Essays (1997) Life among the Scientists (1989), Life, Death, Genes and Ethics (1989), Bioethics in a Liberal Society (1993) Church, State and Conscience (1973), A Democratic Church: Reforming the Values and Institutions of the Catholic Church (2008) και τα εκλαϊκευτικά Philosophy for Beginners (2007) και The Existentialists and Jean-Paul Sartre (1975). 3 Μια τέτοια παραδοχή, ωστόσο, δεν πρέπει να μας οδηγήσει στην κατηγορία για ευρωπαιοκεντρισμό, καθώς ο Τσάρλσγουορθ είναι από αυτούς που με την ίδρυση του περιοδικού Sophia (1962 ) έδειξε ίδιο ενδιαφέρον για τους πολιτισμούς και τη σκέψη της Ινδίας, της Άπω Ανατολής αλλά και τους Αβορίγινες της πατρίδας του, αποδεικνύοντας το πώς συλλαμβάνει ιστορικά, ανθρωπολογικά και φιλοσοφικά το ζήτημα του ουσιαστικού και ισότιμου διαλόγου μεταξύ πολιτισμών και θρησκειών. Εκτός από διάφορα άρθρα του, έχει επιμεληθεί δύο σχετικούς τόμους: Religion in Aboriginal Australia (1984) και Religious Business: Essays on Australian Aboriginal Spirituality (1998).

3 3/7 έλλογο εγχείρημα το ανώτατο ίσως του ανθρώπου) και γίνεται μια φιλοσοφία του απόλυτου πνεύματος έτσι, η εγκυρότητα της θρησκείας είναι αυτή που εξαρτάται από την εκάστοτε φιλοσοφία στην οποία στηρίζεται. Πρόκειται για έναν φιλοσοφικό τρόπο που, όπως σημειώνει ο Τσάρλσγουορθ (σ. 96), έχει ουσιαστικά εκλείψει. Ωστόσο, ο πλούτος φαίνεται και μόνο αν καταγράψουμε μερικούς εκπροσώπους του: Θεμελιώνεται στη «φιλοσοφική θρησκεία» του Πλάτωνα και στο ιδεώδες της «θεωρίας» του Αριστοτέλη, περνά από τη «θρησκευτική νοησιαρχία» των Νεοπλατωνικών, όπως του Πλωτίνου και του ιονυσίου Ψευδοαρεοπαγίτη, και την επίδρασή της σε στοχαστές του Ισλάμ, όπως ο Αλ-Φαράμπι και ο Αβερρόης, και παρά την έκλειψη της μεσαιωνικής κοσμοαντίληψης επανέρχεται υπό νέα μορφή με τον Σπινόζα και, ως κορύφωση, με τον Χέγκελ, στους οποίους πλέον δεν είναι η φιλοσοφία που έχει θρησκευτική διάσταση αλλά η θρησκεία που γίνεται «κλάδος» της φιλοσοφίας. Είναι προφανής ο φιλοσοφικός ελιτισμός αυτής της τάσης, ελάχιστα συμβατής με τον χριστιανισμό. Στον δεύτερο τύπο, «Η φιλοσοφία θεραπαινίδα της θρησκείας» (σ ), αποστολή της φιλοσοφίας είναι η αιτιολόγηση των αρχών της πίστης που προήλθαν από αποκάλυψη. Η απολογητική χρήση της φιλοσοφίας προετοιμάζεται από τον ελληνίζοντα ιουδαίο Φίλωνα, υιοθετείται και συστηματοποιείται από τους «χριστιανούς πλατωνικούς» (εδώ, εκτός των Ιουστίνου και Κλήμη, συγκαταλέγεται εν πολλοίς ανακριβώς και ο Ωριγένης) και ιδίως τον Αυγουστίνο. Αργότερα, ο Άνσελμος και ο Μαϊμωνίδης εμβαθύνουν και οδηγούν στον Θωμά Ακινάτη, στον οποίο εστιάζει, αναλύοντάς τον παραδειγματικά, το μεγαλύτερο μέρος του κεφαλαίου (σ ) είναι σημαντικό ότι εδώ τονίζεται η σημασία του αποφατισμού στη σκέψη του (σ. 163). Αν ο δεύτερος τύπος εξορθολογίζει (κατά ορισμένους επικίνδυνα) την υπερβατικότητα της πίστης, η αντίδραση προς τη νοησιαρχία οδηγεί στον τρίτο τύπο, στον οποίο η «φιλοσοφία αφήνει χώρο για την πίστη» (σ ). Εδώ περιλαμβάνονται φιλόσοφοι με εντελώς διαφορετικές αφετηρίες και απόβλεψη, όπως οι Πασκάλ, Χιουμ, Καντ και Κίρκεγκωρ. Αυτό που επιχειρούν οι φιλόσοφοι και αναλύεται με παραδειγματική σαφήνεια είναι να ερευνήσουν τους όρους της δυνατότητας του θρησκευτικού πεδίου, δείχνοντας ότι κείται πέραν της ανθρώπινης γνώσης περί ύπαρξης ή μη του θεού. Η αμφισβήτηση της ορθολογικής μεταφυσικής και η αυτο-οριοθέτηση του λόγου ως προς τον θεό, που εύστοχα ανιχνεύεται στον Απ. Παύλο, τον Τερτυλλιανό, τον Αλ- Γκαζάλι και τους ιδρυτές του προτεσταντισμού, οδηγεί είτε στον αγνωστικισμό είτε στον φιντεϊσμό. Η θαυμάσια έκθεση του καντιανού εγχειρήματος (σ ), με αναγκαία αναφορά στον Ρουσσώ, δείχνει το πέρασμα από την Κριτική του καθαρού Λόγου στην Κριτική του πρακτικού Λόγου και στη Θρησκεία εντός των ορίων του Λόγου και μόνον και το πώς η θρησκεία καλείται επειγόντως να καταλάβει τον χώρο που οικειοθελώς αφήνει κενό η ανήμπορη παραδοσιακή μεταφυσική μια θρησκεία όμως που σχεδόν ταυτίζεται με ηθικές προσταγές, άρα παρά την πρόθεση του Καντ δύσκολα συμβιβάζεται με την πίστη στον Θεό της θρησκείας, η οποία κατά τον ίδιο αιτιολογείται από την πραγματικότητα της ηθικής σφαίρας. Είναι ενδιαφέρον ότι ο Κίρκεγκωρ τοποθετείται δίπλα στον Καντ και μάλιστα ως συνεπέστερος σκεπτικιστής,

4 4/7 αφού το απολύτως «Άγνωστο» παραμένει τέτοιο, χωρίς την καταφυγή σε κάποιον «πρακτικό Λόγο» αντίθετα, τονίζεται η υποκειμενικότητα μιας θρησκευτικής πίστης ουσιαστικά αυτόνομης από τη φιλοσοφία. Οι δύο τελευταίοι τύποι αναδύονται στον εικοστό αιώνα, φαίνεται να αποκλείουν το θρησκευτικό πεδίο από τη φιλοσοφία, μολονότι υπερβαίνουν τον αγνωστικισμό της καντιανής πρώτης Κριτικής, και εισδύουν στον χώρο του «μυστικού». Ο τέταρτος τύπος θεωρεί τη «φιλοσοφία ως ανάλυση της θρησκευτικής γλώσσας» (σ ): Στο πλαίσιο του λογικού θετικισμού και στον Βιτγκενστάιν, η φιλοσοφία της θρησκείας είναι καθαρώς αναλυτικό ή μετα-λογικό εγχείρημα που δεν μιλά για ό,τι υπερβαίνει τον κόσμο της άμεσης εμπειρίας μας, αλλά αναλύει τους όρους υπό τους οποίους έχουν νόημα διαφορετικές γλώσσες. Ο Τσάρλσγουορθ, που γνώρισε εκ του σύννεγυς τη γλωσσική στροφή της φιλοσοφίας, 4 ολοκληρώνει το κεφάλαιο με παρουσίαση της ιδιόμορφης σκέψης του Φίλιπς (D.Z. Phillips), που είναι αντίθετος στην υπέρβαση των ο- ρίων της γλώσσας στα γλωσσικά παίγνια εντός των οποίων αποκτά νόημα η λέξη θεός. Στο πέμπτο κεφάλαιο, «Η φιλοσοφία ως μετανεωτερική κριτική του θρησκευτικού πεδίου» (σ ), εξετάζεται η δυνατότητα φιλοσοφικής θεώρησης των θρησκειών μετά τον θάνατο του θεού της δυτικής μεταφυσικής, τη ριζική αμφισβήτηση των φιλοσοφικών προϋποθέσεων της δυτικής θρησκευτικής πίστης και την κριτική της θεμελιοκρατίας. Έτσι ο πέμπτος τύπος της σχέσης φιλοσοφίας και θρησκείας, το αντίθετο άκρο της πλατωνικής προσέγγισης, περιλαμβάνει, εκτός από τον Ντερριντά και τον Ρόρτυ, κυρίως τον Χάιντεγκερ (που παραδόξως συγκαταλέγεται στους μεταμοντέρνους κάτι που συναντιέται, όμως, και σε ορισμένα αγγλοσαξωνικά εγχειρίδια φιλοσοφίας), ως προς τον οποίο τονίζεται η θεολογική πτυχή και επίδραση της σκέψης του, ανεξάρτητες από τις δικές του επισημάνσεις για τη σχέση φιλοσοφίας και θεολογίας. Πέρα από την αποδόμηση της θρησκείας, ο Τσάρλσγουορθ βρίσκει ειδικά στους ευρωπαίους στοχαστές μιαν υπέρβαση του «θανάτου του Θεού», ενός θανάτου που αφυπνίζει το θείο (Ντερριντά) και μας επιτρέπει να κατανοήσουμε καλύτερα τη θρησκευτική σφαίρα στο μυστικό και στην αποφατική οδό ενός Έκκαρτ ή ενός ιονυσίου Ψευδοαρεοπαγίτη. Η μετάφραση του βιβλίου είναι πολύ καλή. Με γνώση του αντικειμένου και γλωσσικό κριτήριο της νεοελληνικής τέτοιο που επιτρέπει την αναδόμηση της αγγλικής πρότασης, με όποιον τρόπο κρίνεται κάθε φορά προσφορότερος ώστε να γραφεί ένα εξαρχής ελληνικό κείμενο (λ.χ. σπάσιμο ή και αναδιάταξη περιόδων). Αναπόφευκτα ίσως, αυτό μερικές φορές οδηγεί σε εκτενέστερο κείμενο ή όχι ακριβείς επαναδιατυπώσεις. 5 Οδηγεί ακόμη και σε απαλοιφή τίτλου ενότητας, όπως στην 4 Με τη διατριβή του (Λουβαίνη 1955) που κατέληξε στο βιβλίο Philosophy and Linguistic Analysis (1959) βλ. και σε επιμέλειά του τον τόμο The Problem of Religious Language (1974). 5 Π.χ. το απλό «η φιλοσοφία, στις ποικίλες ενσαρκώσεις της στη δυτική σκέψη», καθώς έχει σπάσει σε δύο περιόδους, επιβάλλει την πρόταση «Με τον όρο φιλοσοφία εννοούμε εδώ τη φιλοσοφία στις ποικίλες» (σ. 15).

5 5/7 Εισαγωγή, όπου αφαιρείται ο τίτλος της δεύτερης ενότητας του πρωτοτύπου («Varieties of Philosophy of Religion») και ενώνονται οι ενότητες 2 και 3 υπό τον τίτλο της τρίτης, ή σε χωρισμό μιας ενότητας και σε εύστοχη δημιουργία νέας (ΙΙΙ.7: για τους μετακαντιανούς στοχαστές, σ. 256). Ο απλός τίτλος (ΙΙ.4) «Ο Αγ. Αυγουστίνος περί πίστης και λόγου» διευρύνεται σε «Πίστη και λόγος στον χριστιανικό πλατωνισμό του Αυγουστίνου», χωρίς να πρόκειται για φιλοσοφική αστοχία. Αλλά και ο ίδιος ο τίτλος του βιβλίου άλλαξε αισθητά στη μετάφραση: ο αγγλικός είναι απλώς Φιλοσοφία και θρησκεία από τον Πλάτωνα στη μετανεωτερικότητα. 6 Ελάχιστες ενδεικτικές παρατηρήσεις ως προς τη διατύπωση, από μερικές σελίδες της Εισαγωγής: η φράση «η καντιανή επανάσταση από τον 18ο αιώνα και ύστερα» (σ. 15) δίνει την εντύπωση ότι μιλά για κάποια συνέχεια της καντιανής επανάστασης, ενώ αναφέρεται απλώς στα μετά τον Καντ. Ο Τσάρλσγουορθ θεωρεί ότι η ιδέα μιας δημοκρατικής κοινωνίας «αναπτύχθηκε» (development) και δεν «εμφανίστηκε από τον 18ο αι. και ύστερα» (σ. 17). Το «οι περισσότεροι πολιτισμοί πορεύτηκαν μια χαρά» (σ. 17) μένει ασαφές, καθώς παραλείφθηκε το «άλλοι» (other), δηλ. οι περισσότεροι μη ευρωπαϊκοί πολιτισμοί. Στον Καντ «ο λόγος παραχωρεί τη θέση του στη σφαίρα της θρησκευτικής πίστης, αποδεικνυόμενος ανεπαρκής» (σ. 22), όμως η παθητική μετοχή συγκαλύπτει αυτό πού λέει ο συγγραφέας (και κάνει ο Καντ), δηλ. ότι ο ίδιος ο λόγος αποδεικνύει την ανεπάρκειά του. Στα θετικά, που πρέπει να πιστωθούν στους συντελεστές της ελληνικής έκδοσης, συγκαταλέγονται η προσθήκη σε υποσημειώσεις (σχεδόν όλων) των αρχαιοελληνικών και λατινικών κειμένων που μεταφράζονται, η μετατροπή των δύσχρηστων σημειώσεων τέλους σε υποσημειώσεις, η αρίθμηση των ενοτήτων των κεφαλαίων και η όλη εκδοτική καλλιέπεια. Επίσης, σε αρκετούς τίτλους βιβλίων αναφέρεται ή και χρησιμοποιείται υπάρχουσα ελληνική μετάφραση. Ελλείψεις υπάρχουν, γι αυτό σε τυχόν επανέκδοση, καλό είναι να προστεθούν όσοι άλλοι τίτλοι έχουν μεταφραστεί παλαιότερα ή πρόσφατα. 7 Μία φορά η αντιστοίχιση του αγγλικού τίτλου και ελληνικής μετάφρασης δεν προέρχεται από γνώση των δύο, αλλά οφείλεται στην τυχαία σύμπτωση των τίτλων τους. 8 6 Πρόβλημα συνέπειας, δηλωτικό και μιας εύλογης αμηχανίας, είναι η ανομοιόμορφη χρήση του «άγιος». Ενώ στο αγγλικό πρωτότυπο προτάσσεται πάντοτε το «St», ο «Θωμάς Ακυινάτης» αναφέρεται άλλοτε ως άγιος άλλοτε όχι (π.χ. σ. 20, αλλά 129 κ.ε., 168), το ίδιο ο Αυγουστίνος (σύνηθες για αυτόν στην ελληνική θεολογική γλώσσα είναι το «ιερός» π.χ. σ. 60, αλλά 20, 31, 61, , 129, 168) ή ο Γρηγόριος Νύσσης (σ. 60 αλλά και 61). 7 Π.χ. P. Merlan, Η ελληνική φιλοσοφία από τον Πλάτωνα έως τον Πλωτίνο (σ. 48), η μετάφραση των Εξομολογήσεων του Αυγουστίνου από τη Φ. Αμπατζοπούλου (π.χ. σ. 61) και της Ηθικής του Σπινόζα από τον Ε. Βανταράκη (σ. 75), S. Hampshire, Σπινόζα (σ. 77), Χέγκελ, Φαινομενολογία του νου (σ. 78), A. Whitehead, ιαδικασία και πραγματικότητα (σ. 95), Καλβίνος, Θεσμοί της χριστιανικής θρησκείας (σ. 180), Καντ, Κριτική του Καθαρού Λόγου στη μετάφραση του Μ. ημητρακόπουλου (σ. 208 κ.ε.), T. Eagleton, Οι αυταπάτες της μετανεωτερικότητας (σ. 316), τα έργα των Φουκώ και Ντερριντά (σ. 322). 8 Η γνωστή αγγλική συλλογή μελετών του P. Hadot με τίτλο Philosophy as a Way

6 6/7 Όταν υπάρχουν ελληνικές μεταφράσεις τα παραθέματα αντλούνται από αυτές, τις πιο πολλές φορές με ένδειξη (ελαφράς) παραλλαγής τους. εν φαίνεται η ακριβής εκδοτική πολιτική ως προς αυτό, τουλάχιστον ως προς τα μη αγγλικά κείμενα. Μπορώ να το καταλάβω π.χ. για τα αρχαία κείμενα, αν ακολουθείται η εκδοχή που επιλέγει ο Τσάρλσγουορθ και η ελληνική μετάφραση πρέπει να ακολουθήσει τη δική του αγγλική μετάφραση και όχι την υπάρχουσα ελληνική. Ένας δειγματοληπτικός έλεγχος δεν είναι διαφωτιστικός: Στο σύντομο παράθεμα της σ. 40 από τον Τίμαιο (το οποίο, παρεμπιπτόντως, είναι το 90b-c, όχι το 90a-c), η παρατιθέμενη μετάφραση του Β. Κάλφα διασκευάζεται «ελαφρά», όχι όμως έτσι ώστε να ταιριάζει καλύτερα στην αγγλική μετάφραση που χρησιμοποιεί ο Τσάρλσγουορθ: η «αγάπη» της μάθησης, παρούσα και στις δύο μεταφράσεις, έχει αφαιρεθεί εδώ το καθ ὅσον δ αὖ μετασχεῖν ἀνθρωπίνῃ φύσει ἀθανασίας ἐνδέχεται γίνεται, αντίθετα από τις δύο μεταφράσεις που κρατούν την αναφορά στην ανθρώπινη φύση, «όσο, βέβαια, η αθανασία είναι πράγμα εφικτό για ένα ον σαν τον άνθρωπο» ενώ το «he must needs [sic] be happy above all» της αγγλικής μετάφρασης συνεχίζει να μεταφράζεται, όπως και στον Κάλφα, «φθάνει σε ξεχωριστή ευδαιμονία». Το πλούσιο υλικό του βιβλίου δίνει σαφή εικόνα των πέντε προσεγγίσεων της θρησκείας και, ενώ δεν προχωρεί στην αξιολογική σύγκρισή τους, επιχειρεί στα σύντομα Συμπεράσματα (σ ) να θέσει τα κριτήρια για κάτι τέτοιο: την αντίληψή τους για τον ρόλο της φιλοσοφίας και το είδος της αναγωγικής ερμηνείας των θρησκειών. Α- σφαλώς μπορούν να επισημανθούν ορισμένες σημαίνουσες απουσίες: εν περιλαμβάνονται γενετικές και ευημεριστικές ερμηνείες της θρησκείας ή κοινωνικές κριτικές της, όπως του Μαρξ, ή ανθρωπολογικές, όπως του Φόυερμπαχ, προϋποτίθεται χωρίς να αναλύεται η ριζική κριτική του Νίτσε, δεν σημειώνεται η σημασία του εξελικτικισμού και της φυσικής επιστήμης για τον διάλογο φιλοσοφίας και θρησκείας, ούτε εξετάζεται ο αντικληρικαλισμός του Γαλλικού ιαφωτισμού (λ.χ. το όνομα του Βολταίρου δεν αναφέρεται καν). Γενικότερα, το βιβλίο δεν προβαίνει σε αναλύσεις που δείχνουν τη στάση φιλοσόφων έναντι της θρησκείας ως ιστορικού φαινομένου, και για αυτόν τον λόγο πιστεύω ότι τέτοια βιβλία (και είναι πολλά) καλύτερα να δηλώνουν (και στον τίτλο τους) ότι θέμα τους δεν είναι η σχέση της φιλοσοφίας με τη θρησκεία εν γένει, αλλά η απόπειρα της φιλοσοφίας να μιλήσει για τα ίδια αντικείμενα του θεολογικού λόγου ακόμη και όταν το κάνει για να τα αποκλείσει από το φιλοσοφικό πεδίο. Ο Τσάρλσγουορθ δείχνει μιαν εντυπωσιακή εποπτεία φιλοσόφων και κειμένων, τα οποία παραθέτει σε πολλά σημεία, καθώς και της σχετικής βιβλιογραφίας. Με γραφή διαυγή και ώριμη, προσφέρει ερμηνείες και πολλές ιδέες για τα θέματα του βιβλίου, γνωρίζοντας και σεβόμενος τις διαφορές των θρησκευτικών και φιλοσοφικών παραδόσεων. Ακόμη και αν η τυπολογία που προτείνει (όπως, άλλωστε, κάθε τυπολογία) είναι σχηματική, η εξυπηρέτησή της δεν επεμβαίνει προκρούστεια στην έκθεση της σκέψης of Life (1998) εσφαλμένα ταυτίζεται στη σ. 10 με το ελληνικό Η φιλοσοφία ως τρόπος ζωής (2009), που όμως αποτελεί μετάφραση της γαλλικής μεταγενέστερης έκδοσης συνεντεύξεων La philosophie comme manière de vivre (Paris: A. Michel 2001).

7 7/7 του κάθε φιλοσόφου. Αντίθετα, χάρη σε αυτήν επιτυγχάνει να παρουσιάσει με συνεκτικό τρόπο ένα τεράστιο θέμα, που διατρέχει ολόκληρη την ιστορία της φιλοσοφίας. 9 Χωρίς να είναι μια τυπική εισαγωγή στη φιλοσοφία της θρησκείας, το βιβλίο περιλαμβάνει διασκορπισμένα στην παρουσίαση κάθε φιλοσόφου τα κύρια σημεία της προβληματικής της: την έννοια του θεού, τη φύση και τα όρια της θρησκευτικής γλώσσας, τα παραδοσιακά επιχειρήματα σχετικά με την ύπαρξη θεού, το ζήτημα της ορθολογικότητας της θρησκευτικής πίστης και τον φιντεϊσμό. Κάτι αυτονόητο στην αγγλοσαξωνική αναλυτική βιβλιογραφία, και όμως απόν από το βιβλίο, είναι η σύνταξη των διαφόρων επιχειρημάτων (π.χ. υπέρ της ύπαρξης θεού) σε μορφή λογικών συλλογισμών. Πάντως ο Τσάρλσγουορθ εξετάζει τόσο το γλωσσαναλυτικό όσο και το ηπειρωτικό μοντέλο, προσπαθώντας να τα κατανοήσει και να εξαγάγει από αμφότερα ό,τι μπορούν να μας προσφέρουν, διαφορετικό ίσως αλλά χρήσιμο, στη φιλοσοφική κατανόηση του θέματος. Η ελληνική έκδοση, στην οποία οι 220 σελίδες της μέτριας τυπογραφικά αγγλικής έκδοσης επεκτείνονται σε 350 αισθητικά άρτιες σελίδες, συμπληρώνει έγκυρα ένα σημαντικό κενό στην ελληνική βιβλιογραφία και αποτελεί την πληρέστερη διαθέσιμη ιστορικο-φιλοσοφική εισαγωγή στο θέμα, ιδιαίτερα χρήσιμη και προσιτή στον μέσο αναγνώστη και τον φοιτητή. Πολλά μπορεί να μάθει κανείς όχι απλώς για το θέμα του αλλά και για τη φύση της φιλοσοφίας. Εξάλλου, μια ιστορία ή μια τυπολογία των σχέσεων φιλοσοφίας και θρησκείας είναι παράλληλα μια εξιστόρηση ή ανασυγκρότηση της αντίληψης της (κάθε) φιλοσοφίας για τον εαυτό της, στην προσπάθεια (και τρόπον τινά στο χρέος) του φιλοσόφου της θρησκείας που χρειάζεται όχι μόνο αναλυτικές ικανότητες αλλά και δημιουργική φαντασία να παλέψει, όπως γράφει ο Τσάρλσγουορθ, με την «αναπόδραστη παραδοξότητα της ανθρώπινης ύπαρξης στην οποία ριζώνει η θρησκεία». 10 ημοσιεύθηκε: Τρόπος παραπομπής στη βιβλιοκρισία: Ζωγραφίδης, Γιώργος: (Βιβλιοκρισία του:) Μαξ Τσάρλσγουορθ: Φιλοσοφία και Θρησκεία. Τυπολογία των σχέσεών τους από την αρχαιότητα έως σήμερα (Ηράκλειο: Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης 2014). Κριτικά , <http://www.philosophica. gr/critica/ html>. 9 Συνοπτική παρουσίαση και στο Μ. Μακράκης, Ιστορία της φιλοσοφίας της θρησκείας (Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα 1994). 10 «Anthropological Approaches to Primitive Religions», Sophia 48 (2009), σ. 125.

Α. ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

Α. ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Α. ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΔΙΑΘΕΣΗ / ΙΣΤΟΡΙΚΟ 7 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ Η φιλοσοφία. Έννοια και περιεχόμενο 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ Η εξέλιξη της φιλοσοφίας και η οντολογία Ι. Εισαγωγή... 25 ΙΙ. Η προσωκρατική φιλοσοφία...

Διαβάστε περισσότερα

Νίκος Αυγελής: Εισαγωγή στη φιλοσοφία (στ έκδοση, βελτιωμένη και επαυξημένη). Θεσσαλονίκη: Σταμούλης 2012, 569 σ., 39.

Νίκος Αυγελής: Εισαγωγή στη φιλοσοφία (στ έκδοση, βελτιωμένη και επαυξημένη). Θεσσαλονίκη: Σταμούλης 2012, 569 σ., 39. 1/6 2014-08 Αυγελής: Εισαγωγή στη φιλοσοφία Νίκος Αυγελής: Εισαγωγή στη φιλοσοφία (στ έκδοση, βελτιωμένη και επαυξημένη). Θεσσαλονίκη: Σταμούλης 2012, 569 σ., 39. Κρίνει ο Μανώλης Περάκης ( ρ Φιλοσοφίας)

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη φιλοσοφία

Εισαγωγή στη φιλοσοφία Εισαγωγή στη φιλοσοφία Ενότητα 2 η : Μεταφυσική ή Οντολογία Ι: Θεός Ρένια Γασπαράτου Σχολή Ανθρωπιστικών & Κοινωνικών Επιστημών Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης & της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Περιεχόμενα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια

ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια 18 ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια χαρακτηριστικά αποδίδουμε σε ένα πρόσωπο το οποίο λέμε

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργώντας μια Συστηματική Θεολογία

Δημιουργώντας μια Συστηματική Θεολογία Ερωτήσεις Επανάληψης 1 Οι Θεολογικές Δηλώσεις στην Συστηματική Θεολογία Διάλεξη Τρίτη από την σειρά Δημιουργώντας μια Συστηματική Θεολογία Οδηγός Μελέτης Περιεχόμενα Περίγραμμα Ένα περίγραμμα του μαθήματος,

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Φιλοσοφία (Φ101)

Εισαγωγή στη Φιλοσοφία (Φ101) ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ (Φ101) 10η ενότητα: Υπάρχει Θεός; Ζητήματα φιλοσοφίας της θρησκείας Γιώργος Ζωγραφίδης Τμήμα Φιλοσοφίας & Παιδαγωγικής Άδειες Χρήσης Το

Διαβάστε περισσότερα

Ηέκδοση, για πρώτη φορά στα ελληνικά, του έργου του

Ηέκδοση, για πρώτη φορά στα ελληνικά, του έργου του Περί του πολίτη Η ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Συγγραφέας : Hobbes Thomas Μεταφραστής : Βαβούρας Ηλίας ISBN: 9789604632732 Τιμή: 15,98 Σελίδες: 416 Διαστάσεις:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804)

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804) ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ - ΣΥΝΤΟΜΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΗΣ ΓΝΩΣΙΟΘΕΩΡΙΑΣ ΤΟΥ 1 ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804) (Η σύντομη περίληψη που ακολουθεί και η επιλογή των αποσπασμάτων από την πραγματεία του Καντ για την ανθρώπινη γνώση,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΈΤΟΣ Α ΕΤΟΣ (Α ΕΞΑΜΗΝΟ) Α ΕΤΟΣ (Β ΕΞΑΜΗΝΟ)

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΈΤΟΣ Α ΕΤΟΣ (Α ΕΞΑΜΗΝΟ) Α ΕΤΟΣ (Β ΕΞΑΜΗΝΟ) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΈΤΟΣ 2014-2015 Α ΕΤΟΣ (Α ΕΞΑΜΗΝΟ) 27.08.2015 Πέµπτη Παιδαγωγικά Ι: Εισαγωγή στην παιδαγωγική επιστήµη Θ. Καραλής

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΓΙΑ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΑ ΣΤΕΛΕΧΗ

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΓΙΑ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΑ ΣΤΕΛΕΧΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΓΙΑ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΑ ΣΤΕΛΕΧΗ Ενότητα # 2: Επιστημολογία και Φιλοσοφικά Ρεύματα Μιλτιάδης Χαλικιάς Τμήμα Διοίκησης

Διαβάστε περισσότερα

14 Δυσκολίες μάθησης για την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες και αιτιολογίες για τις

14 Δυσκολίες μάθησης για την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες και αιτιολογίες για τις ΠΡΟΛΟΓΟΣ Οι δυσκολίες μάθησης των παιδιών συνεχίζουν να απασχολούν όλους όσοι ασχολούνται με την ανάπτυξη των παιδιών και με την εκπαίδευση. Τους εκπαιδευτικούς, οι οποίοι, μέσα στην τάξη τους, βρίσκονται

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Προλογικό Σημείωμα... 17

Περιεχόμενα. Προλογικό Σημείωμα... 17 11 Προλογικό Σημείωμα... 17 Ενότητα Ι: Δημιουργική Αναζήτηση... 19 Δ01 Ο Ιωνικός Διαφωτισμός και η Ανάδυση της Επιστημονικής Σκέψης...21 Δ1.1 Ο Ιωνικός Διαφωτισμός... 21 Δ1.2 Η Επιστημονική Σκέψη... 22

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΤΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΤΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Αλέξης Καρπούζος ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΤΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Η περιπέτεια της ανθρώπινης χειραφέτησης Εγχειρίδιο έρευνας και διδασκαλίας Εργαστήριο Σκέψης - Αθήνα 2011 Τίτλος: Εισαγωγή στην κατανοητική φιλοσοφία

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα»

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Α] Ασκήσεις κλειστού τύπου (Σωστό Λάθος) Για τον Πλάτωνα οι καθολικές έννοιες, τα «καθόλου», δεν είναι πράγματα ξεχωριστά

Διαβάστε περισσότερα

Συνέντευξη του Ν. Λυγερού στην εκπομπή «Καλή σας ημέρα» ΡΙΚ 1, 03/11/2014

Συνέντευξη του Ν. Λυγερού στην εκπομπή «Καλή σας ημέρα» ΡΙΚ 1, 03/11/2014 Συνέντευξη του Ν. Λυγερού στην εκπομπή «Καλή σας ημέρα» ΡΙΚ 1, 03/11/2014 Δημοσιογράφος: -Μπορούν να συνυπάρξουν η θρησκεία και η επιστήμη; Ν.Λυγερός: -Πρώτα απ όλα συνυπάρχουν εδώ και αιώνες, και κάτι

Διαβάστε περισσότερα

Ηλία Μηνιάτη: Περί φθόνου (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 115-117)

Ηλία Μηνιάτη: Περί φθόνου (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 115-117) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Ηλία Μηνιάτη: Περί φθόνου (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 115-117) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Σε ποιους απευθύνεται ο συγγραφέας της διδαχής περί φθόνου

Διαβάστε περισσότερα

1. Στα αποστολικά χρόνια, η Θεία Ευχαριστία γινόταν διαφορετικά από τον τρόπο που έγινε τη βραδιά του Μυστικού Δείπνου.

1. Στα αποστολικά χρόνια, η Θεία Ευχαριστία γινόταν διαφορετικά από τον τρόπο που έγινε τη βραδιά του Μυστικού Δείπνου. ΜΑΘΗΜΑ 22 ο ΙΔΡΥΣΗ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ Θ.ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑΣ Να χαρακτηρίσετε τις παρακάτω προτάσεις ως σωστές ή λανθασμένες, σύμφωνα με την ιστορία της αρχαίας Εκκλησίας, γράφοντας δίπλα στον αριθμό κάθε

Διαβάστε περισσότερα

Α ΕΞΑΜΗΝΟ. Επιλέγονται τρία (3) από τα παραπάνω προσφερόμενα μαθήματα. ΣΥΝΟΛΟ (επί των επιλεγομένων μαθημάτων) 30 Β ΕΞΑΜΗΝΟ

Α ΕΞΑΜΗΝΟ. Επιλέγονται τρία (3) από τα παραπάνω προσφερόμενα μαθήματα. ΣΥΝΟΛΟ (επί των επιλεγομένων μαθημάτων) 30 Β ΕΞΑΜΗΝΟ Το σύνολο των Πιστωτικών Μονάδων (), που απαιτούνται για την απόκτηση του Μ.Δ.Ε., ανέρχονται σε 120. Αναλυτικότερα το πρόγραμμα των μαθημάτων διαμορφώνεται ανά κατεύθυνση ως εξής: 1. ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΒΙΒΛΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΞΕΚΙΝΩΝΤΑΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΠΟΡΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ ΠΡΩΤΗ: Η ΙΔΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΞΕΚΙΝΩΝΤΑΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΠΟΡΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ ΠΡΩΤΗ: Η ΙΔΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑ ΠΡΩΤΗ: Η ΙΔΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ Τα φιλοσοφικά ερωτήματα: Δε μοιάζουν με τα επιστημονικά, γιατί δε γνωρίζουμε: από πού να ξεκινήσουμε την ανάλυσή τους ποια μέθοδο να ακολουθήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

GEORGE BERKELEY ( )

GEORGE BERKELEY ( ) 42 GEORGE BERKELEY (1685-1753) «Ο βασικός σκοπός του Berkeley δεν ήταν να αμφισβητήσει την ύπαρξη των εξωτερικών αντικειμένων, αλλά να υποστηρίξει την άποψη ότι τα πνεύματα ήταν τα μόνα ανεξάρτητα όντα,

Διαβάστε περισσότερα

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους Αιτιολογική έκθεση Η Επιτροπή Κρατικών Bραβείων Λογοτεχνικής Μετάφρασης εργάστηκε για τα βραβεία του 2013, όπως και την προηγούµενη χρονιά, έχοντας επίγνωση α. των µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΣ ΒΙΟΣ & ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΣ ΒΙΟΣ & ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ Μαθητικό Συνέδριο Ιστορίας "Το Βυζάντιο ανάμεσα στην αρχαιότητα και τη σύγχρονη Ελλάδα" ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΣ ΒΙΟΣ & ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ Η επίδραση της αρχαίας ελληνικής φιλοσοφίας στο Βυζαντινό Πολιτισμό Μαθητική Κοινότητα

Διαβάστε περισσότερα

Α Ε Τ Ο Σ : ( 1 ο Ε ξ ά μ η ν ο )

Α Ε Τ Ο Σ : ( 1 ο Ε ξ ά μ η ν ο ) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΧΕΙΜΕΡΙΝΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2013-2014 & ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ (σύμφωνα με: Ν.4218 παράγρ. 9, ΦΕΚ 268/10.12.2013) Α Ε Τ Ο Σ : 2 0 1 3-2

Διαβάστε περισσότερα

Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1

Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1 Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1 Μια σύνοψη του Βιβλίου (ΟΠΙΣΘΟΦΥΛΛΟ): Η πλειοψηφία θεωρεί πως η Νόηση είναι μια διεργασία που συμβαίνει στον ανθρώπινο εγκέφαλο.

Διαβάστε περισσότερα

2014-01. Σαρτρ: Η υπερβατικότητα του Εγώ 1/5

2014-01. Σαρτρ: Η υπερβατικότητα του Εγώ 1/5 1/5 2014-01 Σαρτρ: Η υπερβατικότητα του Εγώ Ζαν-Πωλ Σαρτρ: Η υπερβατικότητα του Εγώ. Σχεδίασμα μιας φαινομενολογικής περιγραφής (μτφρ.: Α. Ζήρας εισαγ.: Α. Χατζημωυσής). Αθήνα: Αρμός 2014, 99 σ., 9. Κρίνει

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΟ ΟΙ ΑΡΕΤΕΣ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ

ΚΕΙΜΕΝΟ ΟΙ ΑΡΕΤΕΣ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A') ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 22 ΜΑΪΟΥ 2012 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΕΙΜΕΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

II29 Θεωρία της Ιστορίας

II29 Θεωρία της Ιστορίας II29 Θεωρία της Ιστορίας Ενότητα 7- Πρόσθετο Υλικό: Πολυπλοκότητα Αντώνης Λιάκος Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Ιστορίας - Αρχαιολογίας Εισαγωγή 1 H γοητεία της δουλειάς του ιστορικού είναι ότι έχει να αντιμετωπίσει

Διαβάστε περισσότερα

Α Ε Τ Ο Σ ( Β Ε Ξ Α Μ Η Ν Ο ) ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΗΜΕΡΑ ΜΑΘΗΜΑ Ι ΑΣΚΩΝ/ΟΥΣΑ ΩΡΑ ΑΙΘΟΥΣΑ ευτέρα Πλάτων (Υ) Μ. Μουζάλα 14:00-16:00 ΑΠ2 / ΑΠ4 / ΑΠ8

Α Ε Τ Ο Σ ( Β Ε Ξ Α Μ Η Ν Ο ) ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΗΜΕΡΑ ΜΑΘΗΜΑ Ι ΑΣΚΩΝ/ΟΥΣΑ ΩΡΑ ΑΙΘΟΥΣΑ ευτέρα Πλάτων (Υ) Μ. Μουζάλα 14:00-16:00 ΑΠ2 / ΑΠ4 / ΑΠ8 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟ ΟΣ ΕΑΡΙΝΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015 & ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ σύµφωνα µε το άρθρο 39/ΦΕΚ 50-15/5/2015 για τους επί πτυχίω φοιτητές/τριες

Διαβάστε περισσότερα

ΩΡΑ ΔΕΥΤΕΡΑ ΤΡΙΤΗ ΤΕΤΑΡΤΗ ΠΕΜΠΤΗ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ

ΩΡΑ ΔΕΥΤΕΡΑ ΤΡΙΤΗ ΤΕΤΑΡΤΗ ΠΕΜΠΤΗ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2014-2015 ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ Έναρξη μαθημάτων εαρινού εξαμήνου 2014-2015: 16.02.2015 Λήξη μαθημάτων εαρινού εξαμήνου 2014-2015: 29.05.2015 Διεξαγωγή εξετάσεων

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Μαθήματος: ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΗ

Τίτλος Μαθήματος: ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΗ Τίτλος Μαθήματος: ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΗ Ενότητα 1η: ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ Όνομα Καθηγητή: ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΚΑΛΕΡΗ Τμήμα: ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ 1. Σκοποί Ενότητας Παρουσιάζεται η φιλοσοφία του 20 ου αιώνα (και γενικά η σύγχρονη φιλοσοφία ως

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ

ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ 1 ΚΡΙΤΗΡΙΑ Βαθμολογία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

<5,0 5,0 6,9 7 7,9 8 8,9 9-10

<5,0 5,0 6,9 7 7,9 8 8,9 9-10 ΚΡΙΤΗΡΙΑ Εύρος θέματος Τίτλος και περίληψη Εισαγωγή Βαθμολογία

Διαβάστε περισσότερα

Α ΕΤΟΣ (Β ΕΞΑΜΗΝΟ) ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΗΜΕΡΑ ΜΑΘΗΜΑ ΔΙΔΑΣΚΩΝ/ΟΥΣΑ ΩΡΑ ΑΙΘΟΥΣΑ

Α ΕΤΟΣ (Β ΕΞΑΜΗΝΟ) ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΗΜΕΡΑ ΜΑΘΗΜΑ ΔΙΔΑΣΚΩΝ/ΟΥΣΑ ΩΡΑ ΑΙΘΟΥΣΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΕΑΡΙΝΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2012-2013 Α ΕΤΟΣ (Β ΕΞΑΜΗΝΟ) Πλάτων: Θεωρία των ιδεών (Υ) Μ. Μουζάλα 16:00-18:00 ΧΗ8 / ΑΠ2 / ΑΠ4 / ΑΠ8 06.06.2013

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΑ Β' ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΑ Β' ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΑ Β' ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Συγγραφείς 1. Δημήτριος Λ. Δρίτσας, Δρ Θεολογίας, Σχολικός Σύμβουλος 2. Δημήτριος Ν. Μόσχος, Δρ Θεολογίας, Καθηγητής Λυκείου Αναβύσσου 3. Στυλιανός Λ. Παπαλεξανδρόπουλος,

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Μαθήματος: ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΗ

Τίτλος Μαθήματος: ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΗ Τίτλος Μαθήματος: ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΗ Ενότητα 2η: Ιστορική αναδρομή στην γένεση της ερμηνευτικής Όνομα Καθηγητή: ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΚΑΛΕΡΗ Τμήμα: ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ 1. Σκοποί Ενότητας Σκοπός της ιστορικής επισκόπησης είναι να

Διαβάστε περισσότερα

Δεοντολογία Επαγγέλματος Ηθική και Υπολογιστές

Δεοντολογία Επαγγέλματος Ηθική και Υπολογιστές Δεοντολογία Επαγγέλματος Ηθική και Υπολογιστές ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Τ.Ε.Ι. ΚΑΒΑΛΑΣ ΠΑΛΑΙΓΕΩΡΓΙΟΥ Γ. Ηθική Φορτισμένος και πολυσήμαντος όρος Εικόνα μιας «βαθύτερης εσωστρεφούς πραγματικότητας»

Διαβάστε περισσότερα

Πώς γράφεται μια προπτυχιακή εργασία στην Ιστορία της Τέχνης. Σχεδιάγραμμα. Γενικές οδηγίες

Πώς γράφεται μια προπτυχιακή εργασία στην Ιστορία της Τέχνης. Σχεδιάγραμμα. Γενικές οδηγίες Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Ιστορίας-Αρχαιολογίας Τομέας Αρχαιολογίας και Ιστορίας της Τέχνης Δώρα Μαρκάτου, επίκ. Καθηγήτρια Πώς γράφεται μια προπτυχιακή εργασία στην Ιστορία της Τέχνης

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ «ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ»

Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ «ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ» Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ «ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ» Ειρηάννα Δραγώνα Θεατροπαιδαγωγός- Εμψυχώτρια Θεάτρου [ Το κείμενο βασίστηκε στις

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 8: ΟΙ ΒΟΗΘΗΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 8: ΟΙ ΒΟΗΘΗΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 8: ΟΙ ΒΟΗΘΗΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

102 Φιλοσοφίας Πάτρας

102 Φιλοσοφίας Πάτρας 102 Φιλοσοφίας Πάτρας Το Τμήμα Φιλοσοφίας ιδρύθηκε με το Π.Δ. 206/1999 (Φ.Ε.Κ. 176/6-9-1999) και αποτελεί το πρώτο και μοναδικό αμιγώς φιλοσοφικό τμήμα στην Ελλάδα. Άρχισε να λειτουργεί το ακαδημαϊκό έτος

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ HMEΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑ Α A ) 2012

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ HMEΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑ Α A ) 2012 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ HMEΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑ Α A ) 2012 ΚΕΙΜΕΝΟ ΟΙ ΑΡΕΤΕΣ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ εν είναι καθόλου τυχαίο το γεγονός ότι οι αρχαίοι Έλληνες με την ίδια λέξη, τη διεθνή σήμερα λέξη «λόγος»,

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 1: Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΗΘΙΚΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 1: Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΗΘΙΚΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 1: Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΗΘΙΚΗΣ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό,

Διαβάστε περισσότερα

Νοητική Διεργασία και Απεριόριστη Νοημοσύνη

Νοητική Διεργασία και Απεριόριστη Νοημοσύνη (Επιφυλλίδα - Οπισθόφυλλο). ΜΙΑ ΣΥΝΟΨΗ Η κατανόηση της νοητικής διεργασίας και της νοητικής εξέλιξης στην πράξη απαιτεί τη συνεχή και σε βάθος αντίληψη τριών σημείων, τα οποία είναι και τα βασικά σημεία

Διαβάστε περισσότερα

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΚΑΤΑΝΟΩΝΤΑΣ ΤΑ ΠΡΑΓΜΑΤΑ ΕΝΟΤΗΤΑ ΔΕΥΤΕΡΗ: ΛΕΞΕΙΣ ΝΟΗΜΑ ΚΑΙ ΚΑΘΟΛΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΚΑΤΑΝΟΩΝΤΑΣ ΤΑ ΠΡΑΓΜΑΤΑ ΕΝΟΤΗΤΑ ΔΕΥΤΕΡΗ: ΛΕΞΕΙΣ ΝΟΗΜΑ ΚΑΙ ΚΑΘΟΛΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΚΑΤΑΝΟΩΝΤΑΣ ΤΑ ΠΡΑΓΜΑΤΑ ΕΝΟΤΗΤΑ ΔΕΥΤΕΡΗ: ΛΕΞΕΙΣ ΝΟΗΜΑ ΚΑΙ ΚΑΘΟΛΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ 1. Λέξεις και νόημα Η γλώσσα αποτελείται από λέξεις. Η λέξη είναι το μικρότερο τμήμα της γλώσσας

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 1: Εισαγωγή στην έννοια και την ύλη της Εφαρμοσμένης Ηθικής

Ενότητα 1: Εισαγωγή στην έννοια και την ύλη της Εφαρμοσμένης Ηθικής ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 1: Εισαγωγή στην έννοια και την ύλη της Εφαρμοσμένης Ηθικής Παρούσης Μιχαήλ Τμήμα Φιλοσοφίας 1 Σκοποί ενότητας 1. Το πεδίο της Εφαρμοσμένης Ηθικής 2. Σχέση της Εφαρμοσμένης Ηθικής

Διαβάστε περισσότερα

Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή;

Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή; Γιατί μελετούμε την Αγία Γραφή; Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή; Είναι ένα σπουδαίο βιβλίο Το πιο πολυδιαβασμένο στον κόσμο. Το πρώτο που τυπώθηκε από τον Γουτεμβέργιο

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Ενότητα 1: ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Α.Ε.Α.Θ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΙΕΡΑΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

στις οποίες διαμορφώθηκαν οι ιστορικοί και οι πολιτισμικοί όροι για τη δημοκρατική ισότητα: στη δυτική αντίληψη της ανθρώπινης οντότητας, το παιδί

στις οποίες διαμορφώθηκαν οι ιστορικοί και οι πολιτισμικοί όροι για τη δημοκρατική ισότητα: στη δυτική αντίληψη της ανθρώπινης οντότητας, το παιδί 160 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ Τα δικαιώματα του παιδιού και οι συνέπειες της αναγνώρισής τους σε διεθνές επίπεδο αντιπροσωπεύουν μια τεράστια αλλαγή των αντιλήψεων και των νοοτροπιών για το παιδί, γεγονός που συνοδεύτηκε

Διαβάστε περισσότερα

Η Απουσία του Χρόνου Σελίδα.1

Η Απουσία του Χρόνου Σελίδα.1 Η Απουσία του Χρόνου Σελίδα.1 (Επιφυλλίδα Οπισθόφυλλο) Ο Εαυτός και η Απουσία του Χρόνου Δεν είναι καθόλου συνηθισμένο να γίνονται συζητήσεις και αναφορές για την Απουσία του Χρόνου ακόμη και όταν υπάρχουν,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΈΤΟΣ Α Ε Τ Ο Σ ( Α Ε Ξ Α Μ Η Ν Ο )

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΈΤΟΣ Α Ε Τ Ο Σ ( Α Ε Ξ Α Μ Η Ν Ο ) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΈΤΟΣ 2015-2016 Α Ε Τ Ο Σ ( Α Ε Ξ Α Μ Η Ν Ο ) 5/9/16 ΔΕΥΤΕΡΑ Εισαγωγή στη Φιλοσοφία Μελη ΔΕΠ 12-14 ΑΠ2, ΑΠ4 13/9/16 ΤΡΙΤΗ

Διαβάστε περισσότερα

120 Φιλοσοφίας - Παιδαγωγικής Θεσσαλονίκης

120 Φιλοσοφίας - Παιδαγωγικής Θεσσαλονίκης 120 Φιλοσοφίας - Παιδαγωγικής Θεσσαλονίκης Σκοπός Σκοπός αυτού του Τμήματος είναι η ανάδειξη επιστημόνων ικανών να καλύπτουν τις ανάγκες της εκπαίδευσης σε προσωπικό για την διδασκαλία των μαθημάτων της

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ. Γενικά στοιχεία Περιεχόµενα Οδηγός για µελέτη

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ. Γενικά στοιχεία Περιεχόµενα Οδηγός για µελέτη ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ Γενικά στοιχεία Περιεχόµενα Οδηγός για µελέτη Το παρόν ηλεκτρονικό εγχειρίδιο έχει ως στόχο του να παρακολουθήσει τις πολύπλοκες σχέσεις που συνδέουν τον

Διαβάστε περισσότερα

Προχωρημένα Θέματα Διδακτικής της Φυσικής

Προχωρημένα Θέματα Διδακτικής της Φυσικής Προχωρημένα Θέματα Διδακτικής της Φυσικής Ενότητα 5η: Το γενικό θεωρητικό πλαίσιο Κώστας Ραβάνης Σχολή Ανθρωπιστικών & Κοινωνικών Επιστημών Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική

Διαβάστε περισσότερα

Καραμανώλης: Φιλοσοφία του πρώιμου χριστιανισμού

Καραμανώλης: Φιλοσοφία του πρώιμου χριστιανισμού 1/7 2014-13 Καραμανώλης: Φιλοσοφία του πρώιμου χριστιανισμού George Karamanolis: The Philosophy of Early Christianity. Durham: Acumen 2013, xvi+317 σ., 27. Κρίνει ο ημήτρης Α. Βασιλάκης (King s College

Διαβάστε περισσότερα

Το Ιδεολογικό Υπόβαθρο της προς Εβραίους

Το Ιδεολογικό Υπόβαθρο της προς Εβραίους Το Ιδεολογικό Υπόβαθρο της προς Εβραίους 1. Εξωχριστιανικό 2. Χριστιανικό 1. Εξωχριστιανικό Το φιλωνικό υπόβαθρο To γνωστικό υπόβαθρο Το κουμρανικό υπόβαθρο To σαμαρειτικό υπόβαθρο Tο ιουδαϊκό μυστικιστικό

Διαβάστε περισσότερα

Το ζήτημα της πλάνης στο Σοφιστή του Πλάτωνα

Το ζήτημα της πλάνης στο Σοφιστή του Πλάτωνα Το ζήτημα της πλάνης στο Σοφιστή του Πλάτωνα του μεταπτυχιακού φοιτητή Μαρκάτου Κωνσταντίνου Α.Μ.: 011/08 Επιβλέπων: Αν. Καθηγητής Άρης Κουτούγκος Διατμηματικό μεταπτυχιακό πρόγραμμα Ιστορίας και Φιλοσοφίας

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Η αγγλική και οι άλλες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Η αγγλική και οι άλλες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Κείμενο 1 Η αγγλική και οι άλλες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης Ο ενιαίος ευρωπαϊκός χώρος αποτελεί ήδη πεδίο δραστηριότητας, αλλά και ανταγωνισμού των γλωσσών. Από την εποχή της ίδρυσης

Διαβάστε περισσότερα

1.5 ΑΘΕΪΑ (5 ο δίωρο)

1.5 ΑΘΕΪΑ (5 ο δίωρο) 1.5 ΑΘΕΪΑ (5 ο δίωρο) Προσδοκώμενα Μαθησιακά Αποτελέσματα Οι μαθητές/μαθήτριες να: - εξετάζουν το φαινόμενο της αθεΐας ως άρνηση/απόρριψη του Θεού, διακρίνουν την επίδραση της αθεΐας σε διαμόρφωση πεποιθήσε

Διαβάστε περισσότερα

Αυτή ακριβώς η μεταλλαγή είναι το θέμα του παρόντος βιβλίου. Προκειμένου να την προσδιορίσουμε μέσα σε όλο αυτό το ομιχλώδες τοπίο της

Αυτή ακριβώς η μεταλλαγή είναι το θέμα του παρόντος βιβλίου. Προκειμένου να την προσδιορίσουμε μέσα σε όλο αυτό το ομιχλώδες τοπίο της Εισαγωγή Tο βιβλίο αυτό θα μπορούσε να τιτλοφορείται διαφορετικά. Αν θέλαμε να ακολουθήσουμε το ρεύμα των αλλαγών στο χώρο των διεθνών οργανισμών, ο τίτλος του θα ήταν «Εκπαίδευση για την αειφόρο ανάπτυξη».

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9: Κριτήρια αξιολόγησης αυτοαξιολόγησης γραπτής ερευνητικής εργασίας με έμφαση στην πτυχιακή εργασία

Διαβάστε περισσότερα

Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους. Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ.

Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους. Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ. Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ. Διαπιστώσεις Α. Δεν εντοπίζονται άμεσοι φιλολογικοί δεσμοί με τους

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη φιλοσοφία

Εισαγωγή στη φιλοσοφία Εισαγωγή στη φιλοσοφία Ενότητα 6 η : Μεταηθική Ρένια Γασπαράτου Σχολή Ανθρωπιστικών & Κοινωνικών Επιστημών Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης & της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Περιεχόμενα ενότητας Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. Περίληψη (Abstract),(

ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. Περίληψη (Abstract),( ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Περίληψη (Abstract),( στην ελληνική και αγγλική γλώσσα Λέξεις κλειδιά Εισαγωγή Επικρατούσες απόψεις Ορισμοί Η Η επιστημονική υπόθεση Περιγραφή αιτιολόγηση της έρευνας ή εφαρμογής Αποτελέσματα

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργος Πολίτης: «Τα καταφέραμε σε πιο δύσκολες εποχές, θα τα καταφέρουμε και τώρα»

Γιώργος Πολίτης: «Τα καταφέραμε σε πιο δύσκολες εποχές, θα τα καταφέρουμε και τώρα» Ο συγγραφέας στο νέο του βιβλίο παρουσιάζει μια ορθολογική θέαση της κρίσης Γιώργος Πολίτης: «Τα καταφέραμε σε πιο δύσκολες εποχές, θα τα καταφέρουμε και τώρα» 23 Jan 201611.00 ΜΕΓΕΝΘΥΝΣΗ Συνέντευξη στη

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

Ελευθερία και Θεότητα στην αρχαιοελληνική σκέψη και στους Πατέρες

Ελευθερία και Θεότητα στην αρχαιοελληνική σκέψη και στους Πατέρες Ορθόδοξη Ομάδα Δογματικής Έρευνας Δογματικά θέματα Γνώση εν προσώπω και Ελευθερία // Γνώση εν προσώπω και Αγάπη Ελευθερία και Θεότητα στην αρχαιοελληνική σκέψη και στους Πατέρες Β. Μπακούρος Η Χριστιανική

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Θεολογίας Α.Π.Θ. LOGO

Τμήμα Θεολογίας Α.Π.Θ. LOGO Τμήμα Θεολογίας Α.Π.Θ. LOGO Γιατί να επιλέξω το Τμήμα Θεολογίας; Τι σπουδές θα κάνω; Θα βρω μετά δουλειά; Προβληματική Προοπτικές Το Τμήμα Θεολογίας αποτελεί, μαζί με το Τμήμα Κοινωνικής και Ποιμαντικής

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Ακολούθως αναπτύσσονται ορισμένα διευκρινιστικά σχόλια για το Σχέδιο Μαθήματος. Αφετηρία για τον ακόλουθο σχολιασμό υπήρξαν οι σχετικές υποδείξεις που μας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΒΟΡΕΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ / ΜΥΤΙΛΗΝΗ Ετήσιο Πρόγραμμα Παιδαγωγικής Κατάρτισης / Ε.Π.ΠΑΙ.Κ.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΒΟΡΕΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ / ΜΥΤΙΛΗΝΗ Ετήσιο Πρόγραμμα Παιδαγωγικής Κατάρτισης / Ε.Π.ΠΑΙ.Κ. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΒΟΡΕΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ / ΜΥΤΙΛΗΝΗ Ετήσιο Πρόγραμμα Παιδαγωγικής Κατάρτισης / Ε.Π.ΠΑΙ.Κ. ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΓΕ. Λ. ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Ι. ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ Διδάσκων στην ΑΣΠΑΙΤΕ / Παράρτημα

Διαβάστε περισσότερα

Αγαπητές/οί συνάδελφοι, σε αυτό το τεύχος σας προτείνουµε µερικά ενδιαφέροντα βιβλία που αφορούν βασικές αρχές της Συµβουλευτικής.

Αγαπητές/οί συνάδελφοι, σε αυτό το τεύχος σας προτείνουµε µερικά ενδιαφέροντα βιβλία που αφορούν βασικές αρχές της Συµβουλευτικής. Αγαπητές/οί συνάδελφοι, σε αυτό το τεύχος σας προτείνουµε µερικά ενδιαφέροντα βιβλία που αφορούν βασικές αρχές της Συµβουλευτικής. Arist Von Schlippe, Jochen Schweitzer επιµέλεια: Βιργινία Ιωαννίδου µετάφραση:

Διαβάστε περισσότερα

Tο βασικό ερώτημα στην ηθική φιλοσοφία αναφέρεται

Tο βασικό ερώτημα στην ηθική φιλοσοφία αναφέρεται Π P O Λ O Γ O Σ Tο βασικό ερώτημα στην ηθική φιλοσοφία αναφέρεται στον καθορισμό τού τι είναι καλό. Ό,τι, με τις ηθικές θεωρίες που διατυπώθηκαν κατά καιρούς, επιχείρησαν, πρωτίστως, οι εισηγητές των να

Διαβάστε περισσότερα

Η κοινωνική και πολιτική οργάνωση στην Αρχαία Ελλάδα

Η κοινωνική και πολιτική οργάνωση στην Αρχαία Ελλάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ (Θεωρητική Κατεύθυνση) Η κοινωνική και πολιτική οργάνωση στην Αρχαία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ Κάθε γνήσιο αντίτυπο φέρει την υπογραφή του συγγραφέα Σειρά: Εκπαιδευση Σχολικά βοηθήματα (για το Λύκειο) Πλάτωνος Πρωταγόρας Γ Λυκείου Θεωρητική Κατεύθυνση

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307)

Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307) Ενότητα #4: Λειτουργικός και Κριτικός Γραμματισμός Διδάσκων: Κατσαρού Ελένη ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Μετασχηματίζοντας δημιουργικά την αμφισβήτηση Μέσα στην τάξη ο εκπαιδευτικός με τους μαθητές αλληλεπιδρούν και αλληλοεπηρεάζονται από τις μεταξύ τους στάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1

Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1 Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1 Μια σύνοψη του Βιβλίου (ΟΠΙΣΘΟΦΥΛΛΟ): Η πλειοψηφία θεωρεί ότι η Νόηση είναι μια διεργασία που συμβαίνει στο ανθρώπινο εγκέφαλο.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ-ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ-ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΘΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΞΤΑΣΤΙΚΗΣ ΠΡΙΟΔΟ ΙΑΝΟΑΡΙΟ-ΦΒΡΟΑΡΙΟ 19 ΙΑΝΟΑΡΙΟ-13 ΦΒΡΟΑΡΙΟ 2015 2η ΟΡΘΗ ΠΑΝΑΛΗΨΗ ΗΜΡ.ΚΔΟΣΗΣ 20/01/2015 (Σύμφωνα με το Προγράμμα Σπουδών του Τμήματος Θεολογίας για το

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι η Φιλοσοφία της Ιστορίας: Εξέλιξη της συνείδησης της ελευθερίας. (Αυτή δεν είναι αυστηρή και ιστορικά συνεχής.)

Τι είναι η Φιλοσοφία της Ιστορίας: Εξέλιξη της συνείδησης της ελευθερίας. (Αυτή δεν είναι αυστηρή και ιστορικά συνεχής.) Χέγκελ Γεννήθηκε το 1770. 19 χρονών όταν έγινε η Γαλλική Επανάσταση. Το 1806 έγινε η Μάχη της Ιένας, νίκη του Ναπολέοντα. Γαλλική κυριαρχια, 1806-1814. Φιλελευθεροποίηση, κατάργηση δουλοπαροικίας και λογοκρισίας.

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 1: Εισαγωγή στην έννοια της Φιλοσοφίας του Δικαίου

Ενότητα 1: Εισαγωγή στην έννοια της Φιλοσοφίας του Δικαίου ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ Ενότητα 1: Εισαγωγή στην έννοια της Φιλοσοφίας του Δικαίου Παρούσης Μιχαήλ Τμήμα Φιλοσοφίας Σκοποί της ενότητας Το μάθημα είναι εισαγωγικό και στοχεύει να καταγράψει τα εξής: 1.Τι

Διαβάστε περισσότερα

4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία

4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία 4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία Α1. Ερωτήσεις γνώσης - κατανόησης 1. Πώς συλλαµβάνει ο Χέγκελ τη σχέση ιστορίας και πνεύµατος και ποιο ρόλο επιφυλάσσει στο πνεύµα; 2. Τι

Διαβάστε περισσότερα

Jannis Pissis: Kants transzendentale Dialektik. Zu ihrer systematischen Bedeutung. Berlin: De Gruyter 2012, 243 σ., 79.

Jannis Pissis: Kants transzendentale Dialektik. Zu ihrer systematischen Bedeutung. Berlin: De Gruyter 2012, 243 σ., 79. 1/6 2013-04 Πίσσης: Καντιανή διαλεκτική Jannis Pissis: Kants transzendentale Dialektik. Zu ihrer systematischen Bedeutung. Berlin: De Gruyter 2012, 243 σ., 79. Κρίνει ο Στέλιος Γκαδρής ( ρ Φιλοσοφίας)

Διαβάστε περισσότερα

Εκτός από τη Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία που γνωρίσαμε στην προηγούμενη ενότητα, υπάρχει μία ακόμα μεγάλη ομάδα Χριστιανών: οι Προτεστάντες.

Εκτός από τη Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία που γνωρίσαμε στην προηγούμενη ενότητα, υπάρχει μία ακόμα μεγάλη ομάδα Χριστιανών: οι Προτεστάντες. Οι Προτεστάντες στην εποχή μας ΑΦΟΡΜΗΣΗ Εκτός από τη Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία που γνωρίσαμε στην προηγούμενη ενότητα, υπάρχει μία ακόμα μεγάλη ομάδα Χριστιανών: οι Προτεστάντες. Θα μάθουμε τις βασικές αρχές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΕΑΡΙΝΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΈΤΟΣ Α Ε Τ Ο Σ ( Β Ε Ξ Α Μ Η Ν Ο )

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΕΑΡΙΝΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΈΤΟΣ Α Ε Τ Ο Σ ( Β Ε Ξ Α Μ Η Ν Ο ) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΕΑΡΙΝΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΈΤΟΣ 2015-2016 Α Ε Τ Ο Σ ( Β Ε Ξ Α Μ Η Ν Ο ) 7/6/16 ΤΡΙΤΗ Πλάτων (Υ) Μ. Μουζάλα 18-20 ΑΑ 15/6/16 ΤΕΤΑΡΤΗ Γνωσιοθεωρία - Μεταφυσική

Διαβάστε περισσότερα

Προαγωγικές εξετάσεις περιόδου Μαΐου Ιουνίου Καθορισμός εξεταστέας ύλης των μαθημάτων της Α τάξης του Γενικού Λυκείου

Προαγωγικές εξετάσεις περιόδου Μαΐου Ιουνίου Καθορισμός εξεταστέας ύλης των μαθημάτων της Α τάξης του Γενικού Λυκείου 2 ο Γενικό Λύκειο Αμαλιάδας Προαγωγικές εξετάσεις περιόδου Μαΐου Ιουνίου 2016 Καθορισμός εξεταστέας ύλης των μαθημάτων της Α τάξης του Γενικού Λυκείου Αρχαία Ελληνική Γλώσσα και Γραμματεία Στην εξεταστέα

Διαβάστε περισσότερα

< > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ

< > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ Κ. Γ. ΝΙΚΟΛΟΥΔΑΚΗΣ 1 < > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ Επαναλαμβάνουμε την έκπληξή μας για τα τεράστια συμπλέγματα γαλαξιών, τις πιο μακρινές

Διαβάστε περισσότερα

1.Η ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗΣ

1.Η ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗΣ 1.Η ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗΣ Σύνοψη Στο κεφάλαιο αυτό γίνεται μια εισαγωγή στην έννοια της αισθητικής και στη συνέχεια επιχειρείται μια ιστορική ανασκόπηση της εξέλιξης του όρου αυτού από την αρχαιότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ» ΤΟΥ ΤΟΜΕΑ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΟ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ» ΤΟΥ ΤΟΜΕΑ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΟ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ» ΤΟΥ ΤΟΜΕΑ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΟ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Αναδιάρθρωση και εξορθολογισμός διδακτέας ύλης

Αναδιάρθρωση και εξορθολογισμός διδακτέας ύλης Αναδιάρθρωση και εξορθολογισμός διδακτέας ύλης ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ (ΗΜΕΡΗΣΙΟ- ΕΣΠΕΡΙΝΟ) Τάξη Β Ι.Π. Αμπελάς, Δρ Φιλοσοφίας ΟΜΑΔΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Συντονίστρια: Παπαδοπούλου Ελένη, Σύμβουλος Γ ΙΕΠ Μέλη: 1.

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες Συγγραφής και Μορφοποίησης Κειμένου

Οδηγίες Συγγραφής και Μορφοποίησης Κειμένου Οδηγίες Συγγραφής και Μορφοποίησης Κειμένου Περιεχόμενα 1. Στοιχεία κειμένου 5 2. Διαμόρφωση και διάταξη σελίδας 5 2.1. Έκταση κειμένου 5 2.2. Μορφοποίηση σελίδας 5 2.3. Μορφοποίηση κειμένου 5 2.4. Τίτλοι

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΙΣΜΟΣ. 1. «Ορίζοντας τον ορισµό»

ΟΡΙΣΜΟΣ. 1. «Ορίζοντας τον ορισµό» ΟΡΙΣΜΟΣ 1. «Ορίζοντας τον ορισµό» ΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΘΡΗΣΚΕΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΘΡΗΣΚΕΙΑΣ α). K.Marx: Θρησκεία είναι:! «η αλλοτριωµένη αυτοσυνείδηση και αυτογνωσία του ανθρώπου» «αντεστραµµένη κοσµοθεώρηση» «γενική

Διαβάστε περισσότερα

John Rawls, Θεωρία της Δικαιοσύνης: από τον καντιανό αντικειμενισμό στην πολιτική του δημόσιου λόγου

John Rawls, Θεωρία της Δικαιοσύνης: από τον καντιανό αντικειμενισμό στην πολιτική του δημόσιου λόγου 1 John Rawls, Θεωρία της Δικαιοσύνης: από τον καντιανό αντικειμενισμό στην πολιτική του δημόσιου λόγου 1. Πρώτη φάση: Θεωρία της δικαιοσύνης (1971) και καντιανός αντικειμενισμός Η δικαιοσύνη ως ακριβοδικία.

Διαβάστε περισσότερα

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ42 / Αρχαιολογία στον Ελληνικό Χώρο

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ42 / Αρχαιολογία στον Ελληνικό Χώρο Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ42 / Αρχαιολογία στον Ελληνικό Χώρο Σχολή ΣΑΚΕ Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών Πρόγραμμα Σπουδών ΕΛΠΟΛ Σπουδές στον Ελληνικό Πολιτισμό Θεματική Ενότητα ΕΛΠ42

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 Θέµα Α1 Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 Α.1.1. Να γράψετε στο τετράδιό σας τα ονόµατα των φιλοσόφων (στήλη Α) και δίπλα την έννοια (στήλη Β) που συνδέεται µε τον καθένα: Α

Διαβάστε περισσότερα

EDMUND HUSSERL ( Ε. ΧΟΥΣΕΡΛ, )

EDMUND HUSSERL ( Ε. ΧΟΥΣΕΡΛ, ) EDMUND HUSSERL 1 EDMUND HUSSERL ( Ε. ΧΟΥΣΕΡΛ, 1859-1938) Ο Καρτέσιος (Ντεκάρτ) αναζήτησε να θεμελιώσει τη γνώση και να εξασφαλίσει την ανάπτυξη της Επιστήμης στις πρώτες αναμφισβήτητες παρατηρήσεις που

Διαβάστε περισσότερα

Οι τρεις Ιεράρχες και η Ελληνική φιλοσοφία

Οι τρεις Ιεράρχες και η Ελληνική φιλοσοφία Οι τρεις Ιεράρχες και η Ελληνική φιλοσοφία (π. Γεωργίου Δ. Μεταλληνού, Ομοτ. Καθηγητού Παν/μίου Αθηνών [ ] Είναι, βέβαια, αδύνατο να κατανοηθεί με πληρότητα και ακρίβεια η στάση αυτή των Τριών Ιεραρχών

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΔΗΜΙΑ Λόγου και Τέχνης Κέντρο Δια Βίου Μάθησης 1

ΚΑΔΗΜΙΑ Λόγου και Τέχνης Κέντρο Δια Βίου Μάθησης 1 ΣΥΝΟΠΤΙΚΟΣ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ- ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ (κωδ. 001) Γενικά στοιχεία προγράμματος : Ονομασία προγράμματος : Ελληνικός Πολιτισμός/ Hellenic Culture Οι Επιστημονικά υπεύθυνοι του προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΚΛΑΣΙΚΗ ΜΗΧΑΝΙΚΗ. Καθηγητής: Σ. ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΚΛΑΣΙΚΗ ΜΗΧΑΝΙΚΗ. Καθηγητής: Σ. ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΚΛΑΣΙΚΗ ΜΗΧΑΝΙΚΗ Καθηγητής: Σ. ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΣ Η Κλασική Μηχανική σηµματοδοτεί την πρώτη µμεγάλη επανάσταση της ανθρώπινης σκέ- ψης στην πορεία της για την ερµμηνεία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠ. ΕΤΟΥΣ Απαντήσεις

ΕΚΠ. ΕΤΟΥΣ Απαντήσεις Σελίδα 1 από 5 Απαντήσεις Β.1 Το συγκεκριμένο απόσπασμα αντλήθηκε από το 8 ο βιβλίο των Πολιτικών του Αριστοτέλη, που έχει ως θέμα του την παιδεία. Ήδη, από την πρώτη φράση του αποσπάσματος (ὅτι μέν οὖν

Διαβάστε περισσότερα

Επίκουρος: Ηθική. Η θεραπεία της ψυχής. Εισαγωγή Μετάφραση Σχόλια: Γ. Ζωγραφίδης. Θεσσαλονίκη: Ζήτρος 2009, 704 σ., 31.

Επίκουρος: Ηθική. Η θεραπεία της ψυχής. Εισαγωγή Μετάφραση Σχόλια: Γ. Ζωγραφίδης. Θεσσαλονίκη: Ζήτρος 2009, 704 σ., 31. 1/6 2010-12 Ζωγραφίδης: Επίκουρος Επίκουρος: Ηθική. Η θεραπεία της ψυχής. Εισαγωγή Μετάφραση Σχόλια: Γ. Ζωγραφίδης. Θεσσαλονίκη: Ζήτρος 2009, 704 σ., 31. Κρίνει ο Πάνος ήμας (University of Oslo / Νορβηγικό

Διαβάστε περισσότερα