(Nobel Learning Communities Inc.), Edison Schools, Education Alternatives Inc.

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "(Nobel Learning Communities Inc.), Edison Schools, Education Alternatives Inc."

Transcript

1 Γιώργος Τσιάκαλος Για την εµπορευµατοποίηση της εκπαίδευσης και την αναθεώρηση του άρθρου 16 Ι Οι επιχειρούµενες αλλαγές στην εκπαίδευση είναι επιµέρους έκφανση της επιχειρούµενης νεοφιλελεύθερης συνολικής αναδιάρθρωσης της κοινωνίας Ο κυρίαρχος δηµόσιος λόγος εµφανίζει τις επιχειρούµενες ριζικές αλλαγές στο σύνολο του εκπαιδευτικού συστήµατος να έχουν, δήθεν, αφετηρία κάποιες σηµαντικές δυσλειτουργίες του, οι οποίες χαρακτηρίζονται ως «κρίση του εκπαιδευτικού συστήµατος». Όµως η έννοια «κρίση ενός συστήµατος» υπάρχει µόνο ως σχέση της λειτουργίας του συστήµατος αυτού προς τους σκοπούς ύπαρξής του, και οι σκοποί ορίζονται από την κοινωνία και ειδικότερα την πολιτική. Συνεπώς, όταν κάποιος ισχυρίζεται ότι υπάρχει κρίση στο εκπαιδευτικό σύστηµα µπορεί να συµβαίνουν δύο πράγµατα: 1

2 να συµµερίζεται τους σκοπούς ύπαρξης του συστήµατος και το πλαίσιο µέσα στο οποίο λειτουργεί, αλλά να θεωρεί ότι ο τρόπος λειτουργίας του (επιλογή µεθόδων ή εφαρµογή) δεν συµβάλλει ή/και παρεµποδίζει την επίτευξη των σκοπών, ή να µην συµµερίζεται τους σκοπούς ή/και το πλαίσιο λειτουργίας και, επιδιώκοντας την ανατροπή τους, να χρησιµοποιεί προσχηµατικά την έννοια «κρίση του εκπαιδευτικού συστήµατος». Στην πρώτη περίπτωση µιλούµε πράγµατι για κρίση του εκπαιδευτικού συστήµατος και η απάντηση στην κρίση είναι µια «εκπαιδευτική µεταρρύθµιση», που στηρίζεται στα πορίσµατα της επιστήµης. Στη δεύτερη περίπτωση είναι σωστό να µιλούµε για ανατροπή τής µέχρι τότε ισχύουσας κοινωνικής συναίνεσης σε σχέση µε το ρόλο και το πλαίσιο λειτουργίας του εκπαιδευτικού συστήµατος και η συνακόλουθη πολιτική πρόταση είναι µια ριζική αναδιάρθρωση που στηρίζεται σε ιδεολογήµατα. Αυτό που βιώνουµε στον κόσµο τα τελευταία χρόνια (και στην Ελλάδα τα τελευταία 5-10 χρόνια) είναι η προσπάθεια µιας ριζικής αναδιάρθρωσης που χαρακτηρίζεται από την ανακατανοµή του δηµόσιου πλούτου από τα κάτω προς τα επάνω και έχει αφετηρία ορισµένες βασικές αρχές της νεοφιλελεύθερης ιδεολογίας. Όµως µε σκοπό την αποτελεσµατικότερη χειραγώγηση των ανθρώπων οι επιχειρούµενες αλλαγές ονοµάζονται από τους ιθύνοντές τους «µεταρρύθµιση» (και όχι «ανατροπή» ή «αναδιάρθρωση») καθώς η έννοια αυτή στο µυαλό των περισσοτέρων συνδέεται αυθόρµητα µε θετικές εξελίξεις. Στη συγκεκριµένη περίπτωση της εκπαίδευσης το ενδιαφέρον των κρατούντων βρίσκεται σήµερα κατά κύριο λόγο στην ανατροπή του πλαισίου µέσα στο οποίο παραδοσιακά συντελείται η εκπαίδευση (από αρµοδιότητα και ευθύνη του δηµοσίου µετατρέπεται σε υπόθεση της αγοράς), και κατά δεύτερο λόγο στην αλλαγή των σκοπών και του περιεχοµένου της (κυρίως στην ανώτατη εκπαίδευση και στη βαθµίδα του λυκείου) µε στόχο τον προσανατολισµό τους στις ανάγκες και στα συµφέροντα της οικονοµίας της αγοράς. 2

3 Το εγχείρηµα υποταγής της εκπαίδευσης στην αγορά εντάσσεται στο πλαίσιο της γενικότερης πολιτικής ιδιωτικοποίησης των δηµόσιων υπηρεσιών 1 και αφορά σε έναν κλάδο από τους πιο αναπτυσσόµενους και αειφόρους, µε τζίρο, παγκοσµίως, πολλών τρισεκατοµµυρίων ευρώ. Χαρακτηριστικά: Για τις ΗΠΑ υπολογίζεται ότι η εκπαίδευση είναι ο δεύτερος σε µέγεθος κλάδος της οικονοµίας της χώρας µε ένα τζίρο 750 δισεκατοµµυρίων δολαρίων το χρόνο και εκρηκτική ανάπτυξη. Πιο συγκεκριµένα το 1997 το αντίστοιχο ποσό ήταν 737 δισεκατοµµύρια, από τα οποία 348 αφορούσαν την πρωτοβάθµια και τη δευτεροβάθµια εκπαίδευση, και απ αυτά τα 320 αφορούσε την κρατική χρηµατοδότηση των δηµόσιων σχολείων. Από τους οπαδούς της οικονοµίας της αγοράς σηµειώνεται µε πικρία ότι στην περίπτωση της πρωτοβάθµιας και δευτεροβάθµιας εκπαίδευσης πρόκειται για µια αγορά ίσου µεγέθους µε εκείνο της αµερικανικής αυτοκινητοβιοµηχανίας, µόνον που ανήκει σχεδόν πλήρως στο δηµόσιο τοµέα Στις χώρες του ΟΟΣΑ στα µέσα της δεκαετίας του 1990 ξοδεύονταν περίπου 6% του ακαθάριστου εθνικού προϊόντος για την εκπαίδευση, και 80% απ αυτά αποτελούσαν δαπάνες του δηµοσίου για τη χρηµατοδότηση των εκπαιδευτικών ιδρυµάτων. Το εγχείρηµα της νεοφιλελεύθερης αναδιάρθρωσης αφορά στη µεταφορά αυτού του τεράστιου πλούτου από τη δηµόσια διαχείριση στον ιδιωτικό τοµέα και στην αγορά γιατί µόνον η αγορά υπόσχεται άµεσο κέρδος για τους κεφαλαιοκράτες (ενώ η εκπαίδευση ως δηµόσιο αγαθό, όπως θα δούµε αργότερα, ικανοποιούσε επίσης τις ανάγκες της οικονοµίας συµβάλλοντας στην προετοιµασία του απαραίτητου εργατικού δυναµικού, αλλά δεν παρείχε άµεσο κέρδος). 1 Παραδείγµατα ιδιωτικοποιήσεων άλλων σηµαντικών τοµέων που µέχρι πριν λίγα χρόνια βρίσκονταν στην ευθύνη του δηµοσίου και η ιδιωτικοποίησή τους φαινόταν αδιανόητη: Ενέργεια, τηλεπικοινωνίες, αεροµεταφορές, σιδηρόδροµοι, κρατικές τράπεζες, ύδρευση. Η υγεία βρισκόταν σε µια ενδιάµεση κατάσταση και περνάει όλο και περισσότερο σε ιδιώτες. Η πιο σηµαντική αναδιάρθρωση προς όφελος του κεφαλαίου είναι αυτή που βρίσκεται σε εξέλιξη και αφορά την ιδιωτικά χρηµατοδοτούµενη σύνταξη. 3

4 Η δυνατότητα αυτή δόθηκε µε σχετικές αποφάσεις και συµφωνίες στο πλαίσιο της Παγκόσµιας Οργάνωσης Εµπορίου, σύµφωνα µε τις οποίες η εκπαίδευση αποτελεί εµπόρευµα του οποίου η προσφορά και η διακίνηση υπόκειται στους κανόνες της αγοράς και της κερδοσκοπίας. Σήµερα η Τράπεζα Επενδύσεων Merril Lynch εκτιµά ότι ο όγκος της παγκόσµιας αγοράς υπηρεσιών και προϊόντων εκπαίδευσης ανέρχεται σε 2,2 τρισεκατοµµύρια δολάρια. Η Ευρώπη είναι η περιοχή που υπόσχεται στο κεφάλαιο νέες και ιδιαίτερα προσοδοφόρες αγορές εξαιτίας του γεγονότος ότι η εκπαίδευση παραδοσιακά αποτελεί ένα αγαθό που θεωρείται ζωτικό και κατά κανόνα µέχρι σήµερα παρέχονταν στη συντριπτική πλειονότητα του πληθυσµού δωρεάν από το κράτος. Για πολλούς λόγους, που θα δούµε αργότερα, η Ελλάδα αποτελεί µια πολύ προσοδοφόρα και ταυτόχρονα πολύ εύκολη αγορά για τους ιδιώτες. ΙΙ εν χρειάζεται να φανταστούµε το µέλλον της αγοράς εκπαίδευσης που επιφυλάσσεται στην Ευρώπη επειδή το γνωρίζουµε ήδη από το παρελθόν και το παρόν του «υπαρκτού νεοφιλελευθερισµού» σε άλλα µέρη του κόσµου Στο δηµόσιο λόγο που αναπτύσσεται στην Ελλάδα τον τελευταίο καιρό σε σχέση µε την αλλαγή του άρθρου 16 του συντάγµατος (και την εισβολή της αγοράς στην εκπαίδευση γενικότερα) υποτιµούνται οι σοβαρές αλλαγές που θα επέλθουν εφόσον δεν ανακοπεί η νεοφιλελεύθερη επέλαση. Η υποτίµηση είναι συχνά αποτέλεσµα άγνοιας των πραγµατικών δεδοµένων, αλλά είναι επίσης, ορισµένες φορές, και αποτέλεσµα συνειδητής προσπάθειας απόκρυψης όσων επέρχονται εάν ανοιχθεί η πόρτα στις πρακτικές του νεοφιλελευθερισµού. Γι αυτό χρειάζεται να δούµε τον κόσµο της εκπαίδευσης στο πλαίσιο του «υπαρκτού νεοφιλελευθερισµού», δηλαδή εκεί που ήδη εφαρµόζεται, αφού µάλιστα αυτός είναι ο κόσµος που επιδιώκει να κατακτήσει και όσες περιοχές δεν βρίσκονται ακόµη υπό την κυριαρχία του. Κατ αρχήν πρέπει να σηµειώσουµε ότι υπάρχουν δύο βασικές µορφές ιδιωτικής επιχειρηµατικής παρέµβασης στον χώρο της εκπαίδευσης: είναι a) οι επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται µέσα σε ήδη υπάρχοντα εκπαιδευτικά ιδρύµατα τόσου του ιδιωτικού όσο και του δηµόσιου τοµέα (όλων των βαθµίδων) και 4

5 b) οι επιχειρήσεις που ιδρύουν και λειτουργούν εκπαιδευτικά ιδρύµατα (όλων των βαθµίδων). Η πρώτη περίπτωση αφορά σε επιχειρήσεις που αναλαµβάνουν ορισµένες δραστηριότητες των σχολείων, από την καθαριότητα και τη φύλαξη (βλέπε εργολαβίες καθαριότητας και φύλαξης στα ελληνικά δηµόσια πανεπιστήµια) έως τη διοίκηση και τη διαχείρισή τους (µάνατζµεντ). Από τα µέσα της δεκαετίας του 1990 δηµιουργήθηκαν και λειτουργούν πολλές τέτοιες επιχειρήσεις οι οποίες είναι γνωστές ως education management organizations (EMOs). Σ αυτές συγκαταλέγονται οι ιδιαίτερα επιτυχηµένες στο χρηµατιστήριο εταιρείες Nobel Education Dynamics Inc. (Nobel Learning Communities Inc.), Edison Schools, Education Alternatives Inc. (TesseracT Group), και η «οικογενειακή» Sabis School Network. Πρέπει να τονιστεί ότι η µέχρι τώρα εµπειρία αποδεικνύει ότι η ιδιωτικοποίηση και µόνον τοµέων της διοίκησης επηρεάζει τις παιδαγωγικές διαδικασίες καθώς συνδέεται µε την ανάπτυξη µιας ιδιαίτερης ατµόσφαιρας αξιολόγησης (new culture of assessment). Στην ίδια µορφή επιχειρηµατικότητας µπορούµε να συµπεριλάβουµε τις περιπτώσεις συνεργασίας σχολείων µε ιδιωτικές επιχειρήσεις. Η συνεργασία-συναλλαγή µπορεί π.χ. να συνίσταται στην ανάληψη των δαπανών για την υλικοτεχνική υποδοµή των σχολείων µε αντάλλαγµα την αποκλειστική εισαγωγή και χρήση προϊόντων της εταιρείας-χορηγού (τα οποία µπορεί να είναι τα συγκεκριµένα τρόφιµα στα κυλικεία και τα ρούχα της γυµναστικής έως το συγκεκριµένο εκπαιδευτικό υλικό). Η δραστηριότητα αυτού του τύπου ιδιωτικών επιχειρήσεων µέσα στα εκπαιδευτικά ιδρύµατα ονοµάζεται από ορισµένους κριτικούς παρατηρητές «επιχειρηµατικός αποικισµός της εκπαίδευσης» ( corporate colonization of education ). Όπως, δηλαδή, υπάρχουν νέες χώρες στις οποίες εισβάλλει ο καπιταλισµός και τις υποτάσσει για να δηµιουργήσει νέες αγορές, έτσι και ο νεοφιλελευθερισµός εισβάλλει σε κοινωνικούς και δηµόσιους χώρους (σαν να ήταν χώρες) και τους υποτάσσει για να τους µετατρέψει σε αγορές, µε όλους τους νόµους και τα χαρακτηριστικά που έχει η οικονοµία της αγοράς. Η δεύτερη µορφή επιχειρηµατικής παρέµβασης στην εκπαίδευση είναι τα ιδιωτικά σχολεία («καθαρά» ιδιωτικά ή µε τη µορφή «µη κρατικού κοινωφελούς ιδρύµατος»). Η Ελλάδα, σε αντίθεση προς τις περισσότερες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, έχει σχετική πείρα στην πρωτοβάθµια και δευτεροβάθµια εκπαίδευση. Όµως αυτό που 5

6 επιδιώκεται µε την εφαρµογή των νεοφιλελεύθερων συνταγών είναι κάτι εντελώς καινούριο, αφού αφορά στην χρηµατοδότηση των ιδιωτικών σχολείων από το κράτος (µε αφαίρεση πόρων από τα δηµόσια σχολεία) µέσα από το ιδεολόγηµα της παροχής στους πολίτες του δικαιώµατος να «επιλέγουν ελεύθερα το σχολείο προτίµησής τους» («ελεύθερη επιλογή σχολείου») στη διευκόλυνση της εισόδου ιδιωτών στη µεταλυκειακή εκπαίδευση ιδιαίτερα µε τη δυνατότητα ίδρυσης ιδρυµάτων τριτοβάθµιας εκπαίδευσης (σε συνδυασµό µε έµµεση ή/και άµεση οικονοµική ενίσχυσή τους). Για τον τρόπο που εισάγεται και τις αλλαγές που συνεπάγεται η νεοφιλελεύθερη πολιτική στον τοµέα αυτό θα µιλήσουµε αργότερα. Αυτό που χρειάζεται να πούµε εδώ είναι ότι η προώθηση και η ενίσχυση της «καθαρής» ιδιωτικής εκπαίδευσης υποβοηθείται από την είσοδο επιχειρηµατικών δραστηριοτήτων στα δηµόσια εκπαιδευτικά ιδρύµατα. Γι αυτό οι ΕΜΟs δραστηριοποιούνται παράλληλα και στην ίδρυση (µερικές φορές εξαγορά) και λειτουργία ιδιωτικών σχολείων. Ο αριθµός των µαθητών που φοιτούν στα σχολεία αυτών των επιχειρήσεων αυξάνεται καθηµερινά µε γρήγορους ρυθµούς. Στα σχολεία, π.χ., των Edison Schools στις ΗΠΑ και στη Μεγάλη Βρετανία φοιτούν σήµερα µαθητές από τους οποίους στην δεύτερη (όπου οι δραστηριότητες τις εταιρείας ξεκίνησαν το σχολικό έτος ). Μερικά σχόλια κύκλων της Wall Street (µε αφορµή την απόκτηση 16% των µετοχών της Nobel Education Dynamics Inc. από την εταιρεία επενδύσεων Knowledge Universe LLC το 1998) δείχνουν παραστατικά το ενδιαφέρον της ιδιωτικής οικονοµίας και τις τάσεις που διαφαίνονται στο µέλλον: «Αναµένουµε τα επόµενα δέκα χρόνια µια συνεχή µεταφορά δηµόσιων πόρων προς την ιδιωτική οικονοµία», «Η βιοµηχανία της εκπαίδευσης, µε προωθητική µηχανή την ιδιωτική οικονοµία, βρίσκεται στην αρχή ενός εντυπωσιακού κύκλου ανάπτυξης», «Η προσδοκία ενός τζίρου 50 ή 100 δισεκατοµµυρίων δολαρίων είναι εντελώς ρεαλιστική». Γι αυτό στην έκθεση Education Industry Report υπογραµµιζόταν ότι «η εκπαίδευση αναγνωρίζεται όλο και περισσότερο ως τοµέας επενδυτικής δραστηριότητας». 6

7 ΙΙΙ Η ιδιωτικοποίηση και η εµπορευµατοποίηση της τριτοβάθµιας εκπαίδευσης προωθεί και θεσµοθετεί τον «πανεπιστηµιακό καπιταλισµό» ανατρέποντας πλήρως την αυτοτέλεια των πανεπιστηµίων και την ελευθερία της έρευνας και της διδασκαλίας Η εκστρατεία χειραγώγησης που αναπτύσσουν εδώ και χρόνια πολλοί ισχυροί νεοφιλελεύθεροι θεσµοί είχε ως αποτέλεσµα να δηµιουργηθεί η εντύπωση ότι οι αλλαγές που προτείνονται έρχονται να υπηρετήσουν την ανάπτυξη στενών σχέσεων ανάµεσα στην τριτοβάθµια εκπαίδευση και την οικονοµία (έτσι ώστε η τριτοβάθµια εκπαίδευση να συµβάλλει στην ανάπτυξη της οικονοµίας και να υποστηρίζει την γρήγορη και εύκολη είσοδο των αποφοίτων στην αγορά εργασίας). Όµως αυτού του είδους οι σχέσεις υπήρχαν και παλιότερα και αναπτύχθηκαν συστηµατικά µε τις µεταρρυθµίσεις στο δεύτερο ήµισυ του 20 ου αιώνα. Άρα το νέο στοιχείο δεν είναι αυτό. Ούτε πρόκειται για µια διαφορά ποσοτικού χαρακτήρα ή αυστηρότερης θεσµοθέτησης σήµερα σε σχέση µε το παρελθόν. Πρόκειται, αντίθετα, για ριζική µετατροπή της φύσης της τριτοβάθµιας εκπαίδευσης καθώς θεωρείται πια ότι είναι µια αγορά, όπου συναντιούνται ελεύθεροι και ισότιµοι εταίροι µε σκοπό να ανταλλάξουν ή να αγοράσουν ή να πουλήσουν προϊόντα, και (όπου) οι τιµές για τα εµπορεύµατα και τις υπηρεσίες καθορίζονται από το νόµο της προσφοράς και της ζήτησης. Συνεπώς, αφού πρόκειται για αγορά, έχουν δικαίωµα συµµετοχής σ αυτήν και οι ιδιώτες. 2 Ή πιο σωστά: δικαίωµα συµµετοχής σ αυτήν έχουν κυρίως οι ιδιώτες. Το ερώτηµα που ήδη έχει προκύψει (για την περίπτωση που οι επιδιωκόµενες θεσµικές αλλαγές περάσουν και παγιωθούν), είναι εάν το ίδιο δικαίωµα θα συνεχίσει να το έχει και το κράτος ή, αντίθετα, η παρουσία του θα θεωρηθεί ως αντίθετη προς την αρχή του υγιούς ανταγωνισµού (που «οφείλει» να ισχύει στην οικονοµία της ελεύθερης αγοράς). 2 Στο πλαίσιο αυτής της νεοφιλελεύθερης µετατροπής της φύσης των Πανεπιστηµίων πρέπει να κατανοηθεί και η σπουδή για αλλαγή του άρθρου 16 του συντάγµατος. Στο ίδιο πλαίσιο πρέπει να κατανοηθεί επίσης το γεγονός ότι τα Κέντρα Ελευθέρων Σπουδών έπαιρναν και παίρνουν την άδεια λειτουργίας τους από τις υπηρεσίες του Υπουργείου Εµπορίου και όχι από το Υπουργείο Παιδείας. 7

8 Σε σχέση µε το ερώτηµα αυτό υπάρχουν προς το παρόν δύο διαφορετικές τάσεις στο πλαίσιο του πολιτικού, οικονοµικού και κοινωνικού φάσµατος που είναι προσανατολισµένο στην ιδεολογία της οικονοµίας της αγοράς: Η πρώτη, που στις διαπραγµατεύσεις της GATS προωθήθηκε από τις κυβερνήσεις των ΗΠΑ, της Νέας Ζηλανδίας και της Αυστραλίας, επιδιώκει την πλήρη απελευθέρωση της αγοράς εκπαίδευσης σε ολόκληρο τον κόσµο από οποιαδήποτε παρέµβαση των εθνικών κρατών. Η επιβολή της θα σήµαινε την µονοπωλιακή κυριαρχία των επιχειρήσεων των ΗΠΑ στην παγκόσµια αγορά. Η δεύτερη, επιδιώκει να ενισχύσει την κυριαρχία των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων, και για τον σκοπό αυτό δεν συµµερίζεται την άποψη για περιορισµό της συµµετοχής του κράτους, αλλά επιδιώκει µια νέα µορφή συµµετοχής του σε συνεργασία µε τον ιδιωτικό τοµέα (µε ταυτόχρονη ελεύθερη την ίδρυση και τη λειτουργία ιδιωτικών ιδρυµάτων τριτοβάθµιας εκπαίδευσης). Πρόκειται γι αυτό που φαίνεται να επιλέγουν τα κόµµατα του δικοµµατισµού στην Ελλάδα υιοθετώντας αντίστοιχες επιλογές άλλων χωρών της Ευρώπης (π.χ. Γερµανία). Κατά πόσο αυτό είναι δυνατόν µετά από κάποιες πρόσφατες ενέργειες στην Παγκόσµια Οργάνωση Εµπορίου είναι προς διερεύνηση. Το βασικό όµως είναι ότι και στις δύο περιπτώσεις αυτό που αποτελεί άµεσο στόχο τους είναι να γίνει κυρίαρχη η φιλοσοφία της οικονοµίας της αγοράς σε όλους τους τοµείς λειτουργίας των ιδρυµάτων τριτοβάθµιας εκπαίδευσης. Για την επίτευξη αυτού του σκοπού δραστηριοποιούνται ισχυρές οργανώσεις των βιοµηχάνων και των εργοδοτών και -όχι µόνον επηρεάζουν, αλλά σε µεγάλο βαθµό- υπαγορεύουν την εκπαιδευτική πολιτική στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στις κυβερνήσεις των ευρωπαϊκών χωρών. Οργανώσεις και ιδρύµατα αυτού του είδους διαθέτουν υψηλά ποσά για να διαµορφώσουν σχετικές προτάσεις, και, κυρίως, για να τις προωθήσουν στην κοινή γνώµη ως µια πολιτική πρόταση, από την εφαρµογή της οποίας εξαρτάται, δήθεν, η ποιότητα της εκπαίδευσης, η επιβίωση της οικονοµίας και η ευηµερία των πολιτών. Ανάµεσα στις οργανώσεις αυτές πρωτοπόρο ρόλο παίζουν η Ένωση των Οµοσπονδιών των Βιοµηχάνων και Εργοδοτών της Ευρώπης (UNICE = Union of Industrial and Employers Confederations of Europe) και η Ευρωπαϊκή 8

9 Στρογγυλή Τράπεζα των Βιοµηχάνων (ERT = European Round Table of Industrialists). Στην πρώτη, όπου συµµετέχουν 34 Οµοσπονδίες Βιοµηχάνων και Εργοδοτών των χωρών της Ευρώπης, οφείλεται το κείµενο «Για µια πολιτική παιδείας και κατάρτισης στην υπηρεσία του ανταγωνισµού και της απασχόλησης Επτά προτεραιότητες» που χρησιµοποιήθηκε ως βάση για τις αποφάσεις της Λισσαβόνας (Μάρτιος 2000). Στη δεύτερη, που αποτελείται από εκπροσώπους 40 περίπου µεγάλων ευρωπαϊκών επιχειρήσεων (από την Ελλάδα συµµετέχει ο ηµήτριος ασκαλόπουλος της ΕΛΤΑ), οφείλονται πολλά κείµενα και δραστηριότητες, µεταξύ των οποίων οι «έκα Προτάσεις» («για ταχεία πρόοδο προς την κατεύθυνση της µεγαλύτερης ανταγωνιστικότητας µε τη βοήθεια της Οικονοµίας της Γνώσης»). Στις προτάσεις αυτές περιλαµβάνονται «η χρησιµοποίηση των εµπειριών της Οικονοµίας προς όφελος της Παιδείας», «η έναρξη διαδικασιών για µια νέα διαπραγµάτευση και αποτίµηση του επαγγέλµατος των εκπαιδευτικών», και «η δηµιουργία µιας ευρωπαϊκής υπηρεσίας on-line για την δια βίου µάθηση». Σε όλες τις διαβουλεύσεις αυτών των οργανώσεων, και στις αντίστοιχες των κυβερνήσεων, συµµετέχουν, σύµφωνα µε τις δικές τους δηλώσεις, και εκπρόσωποι της Κοινωνίας των Πολιτών (!). Εννοείται ότι πρόκειται για εκπροσώπους αυτού που παλαιότερα ονόµασα «Κοινωνία των Πολιτών της Υψηλής Κοινωνίας». Μέχρι σήµερα από τους ισχυρούς θεσµικούς παράγοντες της εκπαίδευσης έχει ταχθεί εναντίον αυτών των επιδιώξεων η Οµοσπονδία Ευρωπαϊκών Πανεπιστηµίων, η οποία τον Σεπτέµβριο του 2001 εξέδωσε, από κοινού µε διάφορες Οµοσπονδίες Πανεπιστηµίων της Αµερικής, σχετική ανακοίνωση µε τον τίτλο «Κοινή δήλωση για την Ανώτατη Εκπαίδευση και την GATS». Σ αυτήν οι οµοσπονδίες αντιτίθενται σε κάθε µορφή παγκοσµιοποίησης της αγοράς της εκπαίδευσης προβάλλοντας τις εξής δύο αρχές: Η Ανώτατη Εκπαίδευση υπηρετεί το δηµόσιο συµφέρον και δεν αποτελεί εµπόρευµα (πρόκειται για υιοθέτηση αρχής που διατυπώθηκε σε σχετικό κείµενο της UNESCO το 1998). Η διαφάνεια και η ανοιχτή διαβούλευση µε όλους τους ενδιαφεροµένους είναι «εκ των ουκ άνευ». 9

10 Η αλήθεια είναι ότι από το 2001 µέχρι σήµερα οι προσπάθειες της Οµοσπονδίας Ευρωπαϊκών Πανεπιστηµίων έχουν υπονοµευθεί σε µεγάλο βαθµό από τα ίδια τα πανεπιστήµια (έτσι ώστε σήµερα η Οµοσπονδία να διακρίνεται σχεδόν αποκλειστικά για τις δραστηριότητες της ως ένας από τους εταίρους που προωθούν την εφαρµογή των αποφάσεων της Μπολώνια). Για την υπονόµευση των αντιστάσεων κα την αλλαγή του γενικού κλίµατος έχουν χρησιµοποιηθεί και χρησιµοποιούνται σε όλες τις χώρες της Ευρώπης η «πειθώ» των νόµων (που καταρτίζονται και ψηφίζονται µε αντίθετη την συντριπτική πλειοψηφία της πανεπιστηµιακής κοινότητας), η χρόνια υποχρηµατοδότηση των δηµόσιων πανεπιστηµίων, (καθώς και) πολλά κονδύλια (από την ΕΕ, τις κυβερνήσεις και διάφορα «κοινωφελή ιδρύµατα») που µοιράζονται µε τέτοιο τρόπο ώστε να εθίζονται στη λογική και στην πρακτική της οικονοµίας της αγοράς τα Πανεπιστήµια και κυρίωςοι πανεπιστηµιακοί. Σ εµάς µέχρι τώρα είναι γνωστές µόνον οι υποσχέσεις των νεοφιλελεύθερων σύµφωνα µε τις οποίες ο ανταγωνισµός θα βοηθήσει και τα δηµόσια πανεπιστήµια, η συµµετοχή του ιδιωτικού τοµέα θα οδηγήσει σε συνολική αύξηση των διαθέσιµων πόρων, η ύπαρξη ιδιωτικών πανεπιστηµίων θα διευρύνει τις δυνατότητες επιλογής των πολιτών, η διάθεση των δηµόσιων πόρων αποκλειστικά σε όσους έχουν οικονοµική ανάγκη -µε µόνο κριτήριο τις επιδόσεις τους- θα ενισχύσει την κοινωνική δικαιοσύνη αφού ο καθένας απ αυτούς θα έχει περισσότερα χρήµατα στη διάθεσή του απ ό,τι έχει τώρα. Αυτές είναι οι υποσχέσεις, που αποδεικνύονται όµως υποκριτικές, αφού οι αρνητικές επιπτώσεις αυτών των αλλαγών είναι πλέον γνωστές καθώς ήδη έχουν εµφανιστεί στις χώρες του «υπαρκτού νεοφιλελευθερισµού». Η καταγραφή τους ακόµη και από ανθρώπους που ανήκουν στο πανεπιστηµιακό κατεστηµένο των ΗΠΑ είναι αποκαλυπτική. Τα δύο παραδείγµατα που παρατίθενται στη συνέχεια είναι χαρακτηριστικά. 10

11 Ο Derek Bok, που διετέλεσε περισσότερο από 20 χρόνια πρόεδρος του Harvard, πολύ παραστατικά περιγράφει στο βιβλίο του Universities in the Marketplaces: The Commercialization of Higher Education (Princeton 2003) το γεγονός ότι οι εµπορευµατικού χαρακτήρα δραστηριότητες των πανεπιστηµίων υπονοµεύουν τις ακαδηµαϊκές αξίες (που κανονικά πρέπει να διέπουν τη λειτουργία τους). είχνει µάλιστα ότι οι επιπτώσεις αυτές είναι ιδιαίτερα ανησυχητικές στον κλάδο των φυσικών επιστηµών καθώς οι όροι που επιβάλλονται στην (συν)χρηµατοδοτούµενη από τον ιδιωτικό τοµέα έρευνα απειλούν τη βασική αρχή της ελεύθερης δηµοσιοποίησης των αποτελεσµάτων και τη συνακόλουθη ανταλλαγή πληροφοριών µεταξύ των ερευνητών, στις οποίες αναµφισβήτητα οφείλεται η ραγδαία πρόοδος της επιστήµης. Οι ίδιοι όροι, και µάλιστα πολύ πιο αυστηροί, επιβάλλονται ιδιαίτερα για τη χορήγηση υποτροφιών σε νέουες/ες επιστήµονες. Τα πορίσµατα σχετικής έρευνας της Σχολής Φυσικών Επιστηµών του Πανεπιστηµίου του Berkeley για τις επιπτώσεις της συνεργασίας του πανεπιστηµίου µε την ελβετική φαρµακοβιοµηχανία Novartis (πρώην Sandoz) αποκαλύπτουν ως ιδιαίτερα αρνητικά φαινόµενα, µεταξύ άλλων, την παραµέληση της έρευνας που γίνεται προς όφελος της κοινωνίας, το αρνητικό κλίµα µεταξύ των µελών του επιστηµονικού προσωπικού στη Σχολή, και την απώλεια της φήµης του Πανεπιστηµίου ως ιδρύµατος που υπηρετεί αντικειµενικά την επιστηµονική έρευνα. Η έρευνα αφορούσε σε µια οικονοµικά ιδιαίτερα δελεαστική συµφωνία που έγινε το 1998, σύµφωνα µε την οποία η Novartis παρέχει στο πανεπιστήµιο 25 εκατοµµύρια δολάρια το χρόνο και σε αντάλλαγµα αποκτά το δικαίωµα να επιλέγει, πρώτη αυτή, και να αγοράζει προς εκµετάλλευση 1/3 των εφευρέσεων που γίνονται ως απόρροια των ερευνών του Ινστιτούτου Μικροβιολογίας. Επιπλέον παίρνει δύο θέσεις στην πενταµελή Επιτροπή Ερευνών του Πανεπιστηµίου. Πρέπει να σηµειωθεί ότι η συµφωνία αυτή έγινε από την διοίκηση του Πανεπιστηµίου και της Σχολής παρόλο που η πλειοψηφία των µελών του Ινστιτούτου Μικροβιολογίας ήταν και είναι αντίθετη σ αυτήν. 11

12 Από το γεγονός ότι τα παραπάνω παραδείγµατα αφορούν σε εµπειρίες που είχαν δύο από τα σηµαντικότερα και πιο αναγνωρισµένα πανεπιστήµια του κόσµου, µπορεί κανείς εύκολα να κατανοήσει τις συνθήκες που µπορούν να επικρατήσουν σε πανεπιστήµια τα οποία αντικειµενικά είναι λιγότερα καλά και κυρίως εδώ και καιρό γίνονται στόχος συστηµατικής κατασυκοφάντησης µε σκοπό την απαξίωσή τους στην κοινή γνώµη (όπως π.χ. είναι τα πανεπιστήµια της Ελλάδας). Οι αρνητικές επιπτώσεις στη λειτουργία του πανεπιστηµίου, που αναδείχτηκαν παραπάνω, αποτελούν την µία πλευρά αυτών που επιφέρει η νεοφιλελεύθερη αναδιάρθρωση. Η άλλη πλευρά αφορά στην οικονοµική επιβάρυνση των φτωχών κοινωνικών τάξεων και των µεσαίων κοινωνικών στρωµάτων και στην συνακόλουθη διεύρυνση των κοινωνικών ανισοτήτων στην τριτοβάθµια εκπαίδευση και µέσα από την τριτοβάθµια εκπαίδευση. ΙV Η ίδρυση ιδιωτικών (µη κρατικών, µη κερδοσκοπικών) πανεπιστηµίων νοµιµοποιεί και θεσµοθετεί τους ταξικούς διαχωρισµούς στην τριτοβάθµια εκπαίδευση και ταυτόχρονα οδηγεί σε µεγαλύτερη οικονοµική αφαίµαξη των φτωχότερων κοινωνικών τάξεων και των µεσαίων κοινωνικών στρωµάτων Σε σχέση µε τις προσπάθειες αλλαγής του άρθρου 16 του συντάγµατος έχουν γεννηθεί και έχουν διαδοθεί πολλοί µύθοι που λειτουργούν -µερικές φορές ανεξάρτητα ή/και αντίθετα από τις προθέσεις όσων τους διαδίδουν- εφησυχαστικά και αποπροσανατολιστικά για τους πολίτες. Είναι ανάγκη να διαλυθούν στο φως της πραγµατικότητας του «υπαρκτού νεοφιλελευθερισµού». Πρώτος µύθος: Υπάρχει ουσιαστική διαφορά ανάµεσα στις παρακάτω κατηγορίες ιδρυµάτων τριτοβάθµιας εκπαίδευσης: α) ιδιωτικά β) µη κρατικά γ) µη κερδοσκοπικά (κατά κανόνα κοινωφελών ιδρυµάτων). Η αλήθεια είναι ότι υπάρχουν διαφορές µεταξύ τους ως προς τη νοµική τους µορφή, αλλά καµιά ουσιαστική διαφορά ως προς τη φύση τους, τον τρόπο λειτουργίας τους, την επιβάρυνση που συνεπάγονται για όσους και όσες θέλουν να φοιτήσουν σ αυτά, και τις επιπτώσεις τους στην κοινωνία. 12

13 Συχνά ορισµένα ιδρύµατα φέρουν και τους τρεις χαρακτηρισµούς στον τίτλο τους, όπως δείχνει το παράδειγµα του «ιεθνούς Πανεπιστηµίου της Βρέµης» στη Γερµανία (International University Bremen), που ιδρύθηκε το 1999 και, σωστά, ήδη θεωρείται ότι είναι ένα από τα πολύ καλά νέα πανεπιστήµια. Στην αυτο-παρουσίασή του αναγράφεται: «Ιδιωτικό, ανεξάρτητο πανεπιστήµιο, καταχωρηµένο ως µη κερδοσκοπική οργάνωση» και διευκρινίζεται ως προς την έννοια «ανεξάρτητο πανεπιστήµιο» ότι σηµαίνει «ανεξάρτητο από τον κυβερνητικό έλεγχο ως προς την αποστολή του, τις στρατηγικές του αποφάσεις, και τους πόρους του». Θα παραµείνουµε σ αυτό το πανεπιστήµιο για να αναδείξουµε ορισµένα χαρακτηριστικά αυτών των ιδρυµάτων τριτοβάθµιας εκπαίδευσης που ιδρύονται πρόσφατα στην Ευρώπη. Στο ιδρυτικό καταστατικό του αναφέρεται ότι πρόκειται για «ιδιωτικό θεσµό µε στόχο την προώθηση της Παιδείας και της Επιστήµης» και ταυτόχρονα ότι «το ιεθνές Πανεπιστήµιο Βρέµης είναι κοινωφελές ίδρυµα». Η σύγκλητός του αποτελείται από τέσσερα άτοµα µεταξύ των οποίων οι πρώην υπουργοί εξωτερικών των ΗΠΑ και της Γερµανίας James A. Baker και Hans-Dietrich Genscher. Ουσιαστικά διοικείται από ένα διοικητικό συµβούλιο του οποίου τα µέλη είναι στη συντριπτική πλειοψηφία εκπρόσωποι διαφόρων επιχειρήσεων. Μετά από µια συµφωνία που έκανε το πανεπιστήµιο µε την εταιρεία Jacobs (καφές, σοκολάτες, τρόφιµα κλπ.) -παρόµοιας µορφής µε εκείνη ανάµεσα στο Berkeley και τη Novartisθα ονοµάζεται από φέτος Jacobs International University Bremen. Τα δίδακτρα είναι για τις προπτυχιακές σπουδές και για τις µεταπτυχιακές ευρώ τον χρόνο. Τα ίδια περίπου ισχύουν για τα άλλα ιδιωτικά ιδρύµατα τριτοβάθµιας εκπαίδευσης, καθώς η θεσµική µορφή την οποία επιλέγουν αποτελεί συνάρτηση αποκλειστικά του φορολογικού καθεστώτος που επικρατεί τη συγκεκριµένη στιγµή. εύτερος µύθος: Τα ιδιωτικά πανεπιστήµια θα περιοριστούν µόνον σε σχολές και κλάδους που δεν απαιτούν επενδύσεις στην υλικοτεχνική υποδοµή και, συνεπώς δεν θα αφορούν στις θετικές επιστήµες και στην Ιατρική. εν είναι αλήθεια, όπως αποδεικνύεται ήδη από το γεγονός ότι το πρώτο ιδιωτικό πανεπιστήµιο της Γερµανίας ήταν το Ιατρικό Πανεπιστήµιο του Witten/Herdecke. Το ίδιο ισχύει για τις άλλες επιστήµες, καθώς για την ανάπτυξή τους ενδιαφέρονται επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται σε σχετικούς επιστηµονικούς κλάδους. 13

14 Χαρακτηριστικά είναι, πάλι για την ίδια χώρα, το πανεπιστήµιο HfB Business School of Finance & Management που ίδρυσαν και λειτουργούν στην Φρανκφούρτη οι µεγαλύτερες τράπεζες, και το ΤΕΙ Τηλεπικοινωνιών στη Λειψία που ίδρυσε και λειτουργεί η Γερµανική TELECOM (η φερόµενη ως υποψήφιος αγοραστής του ΟΤΕ). Τρίτος µύθος: Τα ιδιωτικά πανεπιστήµια θα είναι χαµηλότερης ποιότητας από τα δηµόσια και, συνεπώς, η ίδρυσή τους δεν πρόκειται να επηρεάσει τα δηµόσια πανεπιστήµια. Η αλήθεια είναι ότι πολλά ιδιωτικά πανεπιστήµια θα είναι χειρότερα και θα περιορίζονται στη διδασκαλία (παραλείποντας συνειδητά την έρευνα), ενώ ορισµένα ιδιωτικά πανεπιστήµια θα είναι καλύτερα από τα δηµόσια (µε αποτέλεσµα να αποψιλώνουν τα τελευταία από ικανό προσωπικό). Θα έχουµε δηλαδή αυτό που υπάρχει ήδη στις ΗΠΑ και από τους ιδεολόγους του νεοφιλελευθερισµού θεωρείται φυσικό και επιθυµητό. Είναι χαρακτηριστικό για τάσεις που επικρατούν σήµερα στην Ευρώπη ότι στο κείµενο της Επιτροπής της Ευρωπαϊκής Ένωσης που φέρει τον τίτλο «Ο ρόλος των πανεπιστηµίων στην κοινωνία της γνώσης» και στο οποίο «καταδεικνύεται» η υστέρηση της Ευρώπης απέναντι στις ΗΠΑ, υπογραµµίζεται σε µια υποσηµείωση η κατάσταση της τριτοβάθµιας εκπαίδευσης στις ΗΠΑ: «Συγκριτικά υπάρχουν πάνω από ιδρύµατα τριτοβάθµιας εκπαίδευσης στις ΗΠΑ. 550 από αυτά παρέχουν διδακτορικούς τίτλους και 125 αναγνωρίζονται ως «ερευνητικά πανεπιστήµια». Περίπου 50 από αυτά συγκεντρώνουν τις βασικές ικανότητες ακαδηµαϊκής έρευνας στις ΗΠΑ, την κρατική χρηµατοδότηση που υποστηρίζει την πανεπιστηµιακή έρευνα και τα βραβεία Νόµπελ της χώρας για τις επιστήµες.» Αυτό περίπου είναι το µέλλον της τριτοβάθµιας εκπαίδευσης που επιδιώκεται µε την ίδρυση ιδιωτικών πανεπιστηµίων. Σηµαντικές, όµως θα είναι και οι κοινωνικές επιπτώσεις, καθώς η πρόσβαση στους τρεις τύπους πανεπιστηµίων αυτό δείχνουν όλες οι εµπειρίες από τον κόσµο του «υπαρκτού νεοφιλελευθερισµού»- εξαρτάται από τις οικονοµικές δυνατότητες των οικογενειών. 14

15 Ως αντίλογος στην τελευταία παρατήρηση διατυπώνονται δύο προτάσεις: Η πρώτη αφορά στα «κουπόνια» που µπορεί να δίνει το κράτος σε κάθε φοιτητή µε τα οποία θα πληρώνει το πανεπιστήµιο που επιλέγει (στην Ελλάδα έχει διατυπωθεί από τους Μάνο και Ανδριανόπουλο, αλλά και από το ΠΑΣΟΚ στην τελευταία συζήτηση στη Βουλή). Η δεύτερη αφορά στη δυνατότητα χρηµατοδότησης των σπουδών µε ειδικά φοιτητικά δάνεια (που µπορεί να επιδοτούνται από το κράτος). Γνωρίζουµε και για τα δύο ότι δεν αλλάζουν την πραγµατικότητα που σχετίζεται µε την ταξική προέλευση των φοιτητών/τριών, αλλά αντίθετα την κάνουν πολύ πιο δραµατική. Αυτό όµως που αλλάζει είναι ότι στην µεν πρώτη περίπτωση έχουµε µεταφορά πόρων από τον δηµόσιο στον ιδιωτικό τοµέα (που κάνει τα δηµόσια πανεπιστήµια ακόµη πιο φτωχά), στη δε δεύτερη περίπτωση έχουµε µεταφορά δηµόσιων πόρων προς τις τράπεζες και ταυτόχρονα επιβάρυνση των νέων ανθρώπων µε χρέη που οδηγούν σε πολυποίκιλες εξαρτήσεις, Συνολικά παρατηρούµε πολύ µεγάλη αύξηση των διδάκτρων (στις ΗΠΑ στη δεκαετία η αύξηση αυτή ήταν 47%) και των άλλων οικογενειακών δαπανών για τη φοίτηση σε ιδρύµατα της τριτοβάθµιας εκπαίδευσης. Το τελευταίο είχε ως αποτέλεσµα να είναι πολύ λιγότερες σήµερα οι οικογένειες στις ΗΠΑ που µπορούν να στείλουν τα παιδιά τους στην τριτοβάθµια εκπαίδευση και πολύ περισσότερα τα νοικοκυριά που για να στείλουν τα παιδιά τους στο πανεπιστήµιο χρεώνονται (και µάλιστα µε ακόµη µεγαλύτερα ποσά). Οι επιπτώσεις στα δηµόσια πανεπιστήµια θα αφορούν (πέραν από την αποψίλωση από ικανό προσωπικό, που αναφέρθηκε ήδη) Στη δραµατική µείωση των πόρων τους Στην πίεση των ιδιωτικών πανεπιστηµίων προς ακόµη µεγαλύτερες αλλαγές στο πνεύµα της οικονοµίας της αγοράς. Ως προς το πρώτο οι εµπειρίες µιλούν από µόνες τους, έτσι ώστε ορισµένοι παρατηρητές των περικοπών στα κρατικά πανεπιστήµια των ΗΠΑ να εκτιµούν ότι σε περίπτωση που δεν αντιστραφούν οι τάσεις των τελευταίων χρόνων θα πρέπει να µιλούµε για το τέλος της «κρατικής περιόδου» στην ιστορία της τριτοβάθµιας Παιδείας των ΗΠΑ. Ως προς το δεύτερο είναι χαρακτηριστική η πρόσφατη δήλωση της Οµοσπονδίας Ιδιωτικών Ανώτατων Εκπαιδευτικών Ιδρυµάτων της Γερµανίας: «Θέλουµε να 15

16 δώσουµε το εναρκτήριο λάκτισµα για τις απαραίτητες µεταρρυθµίσεις στα Ανώτατα Ιδρύµατα και να τις διαµορφώσουµε από κοινού. Ένας από τους σηµαντικότερους στόχους της Οµοσπονδίας µας είναι η ισότιµη µεταχείριση όλων των ιδρυµάτων από το κράτος ανεξάρτητα από τον φορέα τους, τη νοµική τους µορφή ή τον εσωτερικό τους κανονισµό». Είναι φανερό ότι οι ισχυρές οργανώσεις των βιοµηχάνων και των εργοδοτών αποκτούν για τις επιδιώξεις τους έναν νέο -και «θεσµικά έγκυρο»- σύµµαχο, και είναι φυσικό να βοηθήσουν µε τη σειρά τους αυτόν τον σύµµαχο να διεκδικήσει ένα µεγάλο µέρος του δηµόσιου πλούτου που µέχρι σήµερα κατευθυνόταν στα δηµόσια ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύµατα. Τέταρτος µύθος: εν θα βρεθούν στην Ελλάδα επιχειρηµατίες για να κάνουν τις απαραίτητες επενδύσεις παρά µόνον οι «µικροµεσαίοι» ιδιοκτήτες των σηµερινών Κέντρων Ελευθέρων Σπουδών. Συνεπώς, όσα συνέβησαν στις άλλες χώρες («τρεις τάξεις πανεπιστηµίων», µεταφορά πόρων, αύξηση των οικογενειακών δαπανών ) δεν πρόκειται να συµβούν εδώ. Πρόκειται για λάθος που προέρχεται από πλήρη άγνοια του τρόπου που λειτουργεί η καπιταλιστική κοινωνία. Όσοι το ισχυρίζονται εννοούν ότι σε ένα παγκοσµιοποιηµένο περιβάλλον το µεγάλο κεφάλαιο θα αφήσει µια αγορά µε τζίρο πολλών δισεκατοµµυρίων ευρώ στην αποκλειστική νοµή των µικρών και µικροµεσαίων. Η αλήθεια είναι ότι η Ελλάδα, ως µία από τις ελάχιστες χώρες της ΕΕ όπου η προσφορά θέσεων σε ιδρύµατα τριτοβάθµιας εκπαίδευσης υπολείπεται κατά πολύ της ζήτησης, αποτελεί την πιο προνοµιακή αγορά τριτοβάθµιας εκπαίδευσης στην Ευρώπη. Υπενθυµίζω την εξέλιξη σε άλλες χώρες που αντιµετώπιζαν παρόµοια κατάσταση. Σε χώρες όπως η Βραζιλία, οι Ινδίες, η Κολοµβία, η Ινδονησία, η Κορέα και οι Φιλιππίνες το ποσοστό αυτών που φοιτούν σε ιδιωτικά ιδρύµατα τριτοβάθµιας εκπαίδευσης κυµαίνεται µεταξύ 60 και 85%. Μόνο στην Κίνα ιδρύθηκαν στο διάστηµα νέα ιδρύµατα κατά κανόνα από επιχειρηµατίες χωρών του ΟΟΣΑ. Συνεπώς, το µόνο που κάνει ο µύθος είναι να συµβάλλει στον εφησυχασµό που µε βεβαιότητα θα οδηγήσει σε ένα δυσάρεστο ξύπνηµα. 16

17 Πέµπτος µύθος: Αν το κράτος δεσµευτεί να αυξήσει τη χρηµατοδότηση των δηµόσιων Πανεπιστηµίων δεν χρειάζεται να φοβούµαστε αρνητικές συνέπειες από την κατάργηση του άρθρου 16. Πρόκειται για ένα επικίνδυνο (επειδή επιτρέπει σε ορισµένους να προσποιούνται αγωνιστική συµπεριφορά και να συµπαρασύρουν ανθρώπους σε αγώνες χωρίς αντίκρισµα) και ταυτόχρονα ένα προφανώς αυτοαναιρούµενο επιχείρηµα. Η αλήθεια είναι ότι η υποχρηµατοδότηση των δηµόσιων πανεπιστηµίων τα τελευταία χρόνια, όχι µόνον στην Ελλάδα, ήταν η κερκόπορτα που αφέθηκε ανοιχτή για να κάνει δυνατή και να νοµιµοποιήσει στην κοινή γνώµη την εισβολή των ιδιωτικών, και είναι γνωστό ότι καµιά ζωογόνα πνοή δεν θα είναι δυνατή στη νεοφιλελεύθερη ατµόσφαιρα που απαγορεύει από θέση αρχής την ιδιαίτερη θετική µεταχείριση του δηµόσιου σε σχέση µε το ιδιωτικό. Ακόµη και στις χώρες που επιδιώκουν να ενισχύσουν την κυριαρχία των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων, και για τον σκοπό αυτό δεν συµµερίζονται την άποψη για περιορισµό της συµµετοχής του κράτους, η εφαρµογή αυτής της πολιτικής γίνεται µε την ενίσχυση ελάχιστων δηµόσιων πανεπιστηµίων ως πανεπιστήµια αριστείας- εις βάρος των υπόλοιπων δηµόσιων πανεπιστηµίων. Άλλωστε αυτή που θεµελιώνει την «ανάγκη» ύπαρξης ιδιωτικών πανεπιστηµίων είναι η πολιτική περιορισµού των δαπανών του κράτους για τα δηµόσια πανεπιστήµια, και δεν είναι κάποια απροσδόκητη εµφάνιση ιδιωτικών που απαιτεί για την αντιµετώπισή τους την ιδιαίτερη φροντίδα των δηµοσίων. Αποκαλυπτική είναι η περιγραφή της ΕΕ όπου η υποχρηµατοδότηση των πανεπιστηµίων θεωρείται δεδοµένη και, περίπου, αφετηρία και δοµικό στοιχείο των «µεταρρυθµίσεων». Στην περιγραφή αυτή γίνεται επίσης φανερό το µέγεθος που θα αποκτήσει η αγορά της τριτοβάθµιας εκπαίδευσης. Παρατίθενται παρακάτω ορισµένα χαρακτηριστικά αποσπάσµατα της έκθεσης «Ο ρόλος των πανεπιστηµίων στην κοινωνία της γνώσης». 17

18 Αύξηση της ζήτησης για την τριτοβάθµια εκπαίδευση Αυτή η τάση ανόδου θα συνεχιστεί αµείωτη τα προσεχή έτη, υπό την πίεση τόσο του στόχου ορισµένων χωρών να αυξηθεί ο αριθµός των φοιτητών στην τριτοβάθµια εκπαίδευσηόσο και των νέων αναγκών που προκύπτουν από τη δια βίου µάθηση. Η αύξηση αυτή, που δεν προβλέπεται να κάµψουν σηµαντικά τα χαµηλά ποσοστά γεννητικότητας στην Ευρώπη, θα εντείνει περαιτέρω το περιθώριο κορεσµού των πανεπιστηµίων. Πώς µπορεί να απορροφηθεί αυτή η αυξανόµενη ζήτηση µε δεδοµένο το περιορισµένο ανθρώπινο δυναµικό (που αναµένεται να παρουσιάσει έλλειµµα τόσο όσον αφορά τους διδάσκοντες όσο και τους ερευνητές τα προσεχή έτη) και τους πεπερασµένους οικονοµικούς πόρους (που δεν συµβαδίζουν µε τις ανάγκες); Η συνεργασία µεταξύ πανεπιστηµιακής και βιοµηχανικής κοινότητας πρέπει να αναπτυχθεί σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο καθώς και να προσανατολιστεί περισσότερο προς την καινοτοµία, τη σύσταση νέων επιχειρήσεων και γενικότερα τη µεταφορά και τη διάδοση της γνώσης. Από την πλευρά της ανταγωνιστικότητας είναι ζωτικής σηµασίας η εξασφάλιση ροής της γνώσης από τα πανεπιστήµια προς τις επιχειρήσεις και την κοινωνία. Οι δύο κύριοι µηχανισµοί µε τους οποίους τα πανεπιστήµια αποκτούν και αναπτύσσουν γνώσεις και εµπειρογνωµοσύνη απευθείας για τη βιοµηχανική κοινότητα είναι η χορήγηση αδειών για τα δικαιώµατα πνευµατικής ιδιοκτησίας και οι θυγατρικές (spin-offs) καθώς και οι νέες (start-ups) επιχειρήσεις. Τα κράτη µέλη αφιερώνουν γενικά κατά µέσο όρο το 5% του ΑΕγχΠ τους στις κρατικές δαπάνες για την εκπαίδευση. Το ποσοστό αυτό µπορεί να συγκριθεί µε το αντίστοιχο των ΗΠΑ και είναι µεγαλύτερο του αντίστοιχου ποσοστού της Ιαπωνίας (3,5%). Οι κρατικές δαπάνες όµως δεν αυξήθηκαν όσο αυξανόταν το ΑΕγχΠ τα τελευταία έτη στην Ευρώπη και παρουσίασαν ακόµα και µείωση την τελευταία δεκαετία. Οι συνολικές δαπάνες αποκλειστικά για την τριτοβάθµια εκπαίδευση δεν αυξήθηκαν σε κανένα κράτος µέλος αναλογικά µε την αύξηση στον αριθµό των φοιτητών. ηµιουργήθηκε έτσι ένα σηµαντικό χάσµα σε σχέση µε τις ΗΠΑ: το 1,1% του ΑΕγχΠ της Ένωσης έναντι του 2,3%, δηλ. άνω του διπλάσιου ποσοστού, για τις ΗΠΑ. Αυτό το χάσµα οφείλεται κυρίως στο χαµηλό επίπεδο ιδιωτικής χρηµατοδότησης της τριτοβάθµιας εκπαίδευσης στην Ευρώπη. Πράγµατι η 18

19 ιδιωτική χρηµατοδότηση εκπροσωπεί µόνο το 0,2% του ευρωπαϊκού ΑΕγχΠ έναντι 0,6% στην Ιαπωνία και 1,2% στις ΗΠΑ. Συνολικά τα αµερικανικά πανεπιστήµια διαθέτουν πολύ περισσότερα µέσα από ό,τι τα ευρωπαϊκά κατά µέσον όρο, δύο έως πέντε φορές περισσότερα ανά φοιτητή. Οι πόροι που συνεισφέρουν οι ίδιοι οι φοιτητές, συµπεριλαµβανοµένων των πολυάριθµων ξένων φοιτητών, ευθύνονται εν µέρει για το χάσµα αυτό. Τα αµερικανικά πανεπιστήµια όµως διαθέτουν και σηµαντική χρηµατοδότηση τόσο κρατική, µέσω των κονδυλίων έρευνας και άµυνας, όσο και ιδιωτική, ιδίως όσον αφορά τη βασική έρευνα, από επιχειρήσεις και άλλα ιδρύµατα. Επίσης τα µεγάλα ιδιωτικά ερευνητικά πανεπιστήµια συχνά διαθέτουν σηµαντική περιουσία που έχουν συσσωρεύσει µε τα έτη από ιδιωτικές δωρεές και ιδιαίτερα από τους συλλόγους των αποφοίτων. Η ολοένα και µεγαλύτερη έλλειψη κονδυλίων των ευρωπαϊκών πανεπιστηµίων υπονοµεύει την ικανότητά τους να διατηρούν και να προσελκύουν τα µεγαλύτερα ταλέντα καθώς και να ενισχύουν την αριστεία των δραστηριοτήτων τους έρευνας και διδασκαλίας. Καθώς είναι µάλλον απίθανο τα πρόσθετα κρατικά κονδύλια να µπορέσουν µόνα τους να καλύψουν τις ελλείψεις που επιδεινώνονται, πρέπει να εξευρεθούν δυνατότητες για να αυξηθούν και να διαφοροποιηθούν οι πόροι των πανεπιστηµίων. Η Επιτροπή θα εκπονήσει µελέτη σχετικά µε τη χρηµατοδότηση των ευρωπαϊκών πανεπιστηµίων, για να αναλυθούν οι κύριες τάσεις στον τοµέα αυτό και να προσδιοριστούν τα παραδείγµατα ορθών πρακτικών. Μπορούµε να προσδιορίσουµε τέσσερις κύριες πηγές εισοδηµάτων για τα πανεπιστήµια: Η κρατική χρηµατοδότηση της έρευνας και της διδασκαλίας µε διάφορες µορφές, συµπεριλαµβανοµένων των συµβάσεων έρευνας που ανατίθενται σε ανταγωνιστική βάση: πρόκειται για την παραδοσιακά βασική πηγή εισοδήµατος των ευρωπαϊκών πανεπιστηµίων. Εάν όµως ληφθεί υπόψη η δηµοσιονοµική κατάσταση των κρατών µελών και των υποψήφιων χωρών, το περιθώριο ελιγµών για την αύξηση της κρατικής στήριξης είναι περιορισµένο. Παρότι τα κράτη µέλη ανέλαβαν στη Λισσαβώνα τον Μάρτιο του 2000 τη δέσµευση να αυξήσουν σηµαντικά τις επενδύσεις στο ανθρώπινο δυναµικό, φαίνεται µάλλον απίθανο ότι οι προσπάθειες θα µπορέσουν να καλύψουν µόνες τους αύξηση που προβλέπεται για τον αριθµό των φοιτητών ή να επιτρέψουν την κάλυψη της καθυστέρησης σε σχέση µε τις ΗΠΑ. 19

20 Οι ιδιωτικές δωρεές µπορούν να αποτελέσουν µια σηµαντική πηγή εισοδηµάτων για τα πανεπιστήµια, όπως συµβαίνει στις ΗΠΑ. Εντούτοις, η ανάπτυξη τους στην Ευρώπη προσκρούει σε µια σειρά από προβλήµατα, ιδιαίτερα την περιορισµένη ελκυστικότητα των ιδιωτικών δωρεών από φορολογικής άποψης ή το καθεστώς των πανεπιστηµίων, που δεν επιτρέπουν πάντοτε τη συγκέντρωση ιδιωτικών κεφαλαίων και περιουσιακών αγαθών. Οι δυσκολίες αυτές εξηγούν επίσης, τουλάχιστον εν µέρει, την απουσία µιας φιλανθρωπικής παράδοσης ανάλογης µε των ΗΠΑ, όπου οι απόφοιτοι πολλές φορές διατηρούν τους δεσµούς τους ακόµη και µετά την ολοκλήρωση των σπουδών τους µε το πανεπιστήµιό τους. Τα πανεπιστήµια µπορούν επίσης να αποκοµίσουν εισοδήµατα από την πώληση υπηρεσιών (συµπεριλαµβανοµένων των ερευνητικών υπηρεσιών και των ευέλικτων δυνατοτήτων δια βίου µάθησης), ιδιαίτερα σε επιχειρήσεις και από την εκµετάλλευση των ερευνητικών αποτελεσµάτων. Ωστόσο οι πηγές αυτές δεν συµβάλλουν σήµερα µε ουσιαστικό τρόπο στη χρηµατοδότηση των ευρωπαϊκών πανεπιστηµίων εν µέρει λόγω του ρυθµιστικού πλαισίου που δεν τους επιτρέπει να αξιοποιήσουν ουσιαστικά τις ερευνητικές τους δραστηριότητές ή δεν τα παροτρύνει να το πράξουν π.χ. διότι τα δικαιώµατα καταβάλλονται στο κράτος και όχι στο πανεπιστήµιο ή στους ίδιους τους ερευνητές. Τέλος, η συµβολή των φοιτητών, µε τη µορφή των δαπανών εγγραφής και διδάκτρων. Συµπέρασµα: Μπορεί κανείς να υποστηρίζει στα σοβαρά ότι η αναθεώρηση του άρθρου 16 του συντάγµατος αποτελεί «λεπτοµέρεια» της οποίας τις αρνητικές επιπτώσεις καλούνται οι κυβερνήσεις (αυτές που αλλάζουν το σύνταγµα!) να τις αντιµετωπίσουν µε διπλασιασµό των δαπανών για τη δηµόσια εκπαίδευση; Η απάντηση είναι ολοφάνερη. Έκτος µύθος: Η ποιότητα των ιδιωτικών Πανεπιστηµίων θα εξαρτηθεί από τον εκτελεστικό νόµο. Η αλλαγή του άρθρου 16 σηµαίνει αποδοχή του νέου πνεύµατος που καλούµαστε (από τους θεωρητικούς του νεοφιλελευθερισµού) να υιοθετήσουµε στην τριτοβάθµια εκπαίδευση. Μετά από αυτό το βήµα αναλαµβάνουν πλέον άλλοι θεσµοί ορισµένοι από τους οποίους αναδείχτηκαν προηγουµένως- να φέρουν στα µέτρα της οικονοµίας της αγοράς το σύνολο της τριτοβάθµιας εκπαίδευσης, και σ αυτό τα πλαίσιο θα κινηθεί υποχρεωτικά ο εκτελεστικός νόµος. 20

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση Συνάντηση Εργασίας ρ Χριστίνα Θεοχάρη Περιβαλλοντολόγος Μηχανικός Γραµµατέας Οικολογίας και Περιβάλλοντος ΓΣΕΕ 7 Ιουνίου 2006 1 1. Η Κοινωνική εταιρική ευθύνη

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΝΤΕΛΟ ΒΟΥΛΗΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ 2015 ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΙΔΙΩΤΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΩΝ ΙΔΡΥΜΑΤΩΝ

ΜΟΝΤΕΛΟ ΒΟΥΛΗΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ 2015 ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΙΔΙΩΤΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΩΝ ΙΔΡΥΜΑΤΩΝ ΜΟΝΤΕΛΟ ΒΟΥΛΗΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ 2015 ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ ΓΙΑ ΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΙΔΙΩΤΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΩΝ ΙΔΡΥΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΤΙΣ ΜΕΘΟΔΟΥΣ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΙΔΙΩΤΙΚΗΣ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑΣ ΥΠΕΡ ΤΩΝ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Από τον ευρωβουλευτή του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ιωάννη Κουκιάδη, αντιπρόεδρο της. Επιτροπής Νοµικών Θεµάτων και Εσωτερικής Αγοράς

Από τον ευρωβουλευτή του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ιωάννη Κουκιάδη, αντιπρόεδρο της. Επιτροπής Νοµικών Θεµάτων και Εσωτερικής Αγοράς Από τον ευρωβουλευτή του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ιωάννη Κουκιάδη, αντιπρόεδρο της Επιτροπής Νοµικών Θεµάτων και Εσωτερικής Αγοράς εκδόθηκε η ακόλουθη ανακοίνωση µε αφορµή την τροπολογία που κατέθεσε ο ευρωβουλευτής της

Διαβάστε περισσότερα

Η Έρευνα στα Ελληνικά Πανεπιστήµια και η Ευρωπαϊκή Πραγµατικότητα

Η Έρευνα στα Ελληνικά Πανεπιστήµια και η Ευρωπαϊκή Πραγµατικότητα Η Έρευνα στα Ελληνικά Πανεπιστήµια και η Ευρωπαϊκή Πραγµατικότητα Ιωάννης Π. Γεροθανάσης Καθηγητής Πανεπιστηµίου Ιωαννίνων Πρώην Πρύτανης Πανεπιστηµίου Ιωαννίνων Μέλος της Α ΙΠ Η ανώτατη εκπαίδευση, η

Διαβάστε περισσότερα

1. Ο Ν. 3966/2011 ενοποιεί τα Πειραματικά και τα Πρότυπα Σχολεία εξομοιώνοντας τα.

1. Ο Ν. 3966/2011 ενοποιεί τα Πειραματικά και τα Πρότυπα Σχολεία εξομοιώνοντας τα. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ ----- Ταχ. Δ/νση: Α. Παπανδρέου 37 Τ.Κ. Πόλη: 15180 - Μαρούσι Ιστοσελίδα: www.minedu.gov.gr E-mail: press@minedu.gov.gr

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΠΡΟΣΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΠΡΟΣΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΠΡΟΣΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Η ανάπτυξη του

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνική Οικονομία Συνεταιριστική Επιχειρηματικότητα

Κοινωνική Οικονομία Συνεταιριστική Επιχειρηματικότητα Κοινωνική Οικονομία Συνεταιριστική Επιχειρηματικότητα Ενότητα 8: Σωματεία και ιδρύματα Δρ. Ανδρονίκη Καταραχιά Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΒΑΣΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ 2012-2013 Η ελληνική τριτοβάθμια εκπαίδευση Μέρος Α : το ευρωπαϊκό & διεθνές πλαίσιο αναφοράς (2001-2012)

ΤΑ ΒΑΣΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ 2012-2013 Η ελληνική τριτοβάθμια εκπαίδευση Μέρος Α : το ευρωπαϊκό & διεθνές πλαίσιο αναφοράς (2001-2012) 1 ΤΑ ΒΑΣΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ 2012-2013 Η ελληνική τριτοβάθμια εκπαίδευση Μέρος Α : το ευρωπαϊκό & διεθνές πλαίσιο αναφοράς (2001-2012) Διεθνείς & εθνικές βάσεις δεδομένων: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγικές συμπράξεις στους τομείς της εκπαίδευσης, της κατάρτισης και της νεολαίας

Στρατηγικές συμπράξεις στους τομείς της εκπαίδευσης, της κατάρτισης και της νεολαίας KA2 Συνεργασία για Καινοτομία και Ανταλλαγή Καλών Πρακτικών Αναμενόμενα αποτελέσματα Τα σχέδια που υποστηρίζονται στο πλαίσιο αυτής της Δράσης αναμένονται να επιφέρουν τα παρακάτω αποτελέσματα: Καινοτόμες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ» 2014-2020. Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ» 2014-2020. Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ» 2014-2020 Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση Οι Άξονες Προτεραιότητας 6,7,8,και 9 περιλαµβάνουν τις παρεµβάσεις του τοµέα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ. Θεωρία των Μοντέλων Καπιταλισμού

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ. Θεωρία των Μοντέλων Καπιταλισμού ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ Θεωρία των Μοντέλων Καπιταλισμού Θεωρία των Μοντέλων Καπιταλισμού: Θεωρητικό πλαίσιο για την κατανόηση των κοινών θεσμικών χαρακτηριστικών, αλλά και των θεσμικών

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος των πανεπιστημίων στην Ευρώπη της Γνώσης

Ο ρόλος των πανεπιστημίων στην Ευρώπη της Γνώσης Ο ρόλος των πανεπιστημίων στην Ευρώπη της Γνώσης 1) ΣΤΟΧΟΣ Να αρχίσει συζήτηση σχετικά με το ρόλο που διαδραματίζουν τα ευρωπαϊκά πανεπιστήμια στην κοινωνία και στην οικονομία της γνώσης. 2) ΠΡΑΞΗ Ανακοίνωση

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ Η σύγχρονη εποχή χαρακτηρίζεται από την ένταξη της επιστημονικής γνώσης στη διαδικασία ανάπτυξης προϊόντων. Η έρευνα ενσωματώνεται

Διαβάστε περισσότερα

Β. ΕΙΣΑΓΩΓΗ : ΣΥΝΟΨΗ ΥΠΑΡΧΟΥΣΑΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ

Β. ΕΙΣΑΓΩΓΗ : ΣΥΝΟΨΗ ΥΠΑΡΧΟΥΣΑΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ Μέτρο 3.1: Ενθάρρυνση Επιχειρηματικής Δράσης (Ενέργεια 3.1.1) Β. ΕΙΣΑΓΩΓΗ : ΣΥΝΟΨΗ ΥΠΑΡΧΟΥΣΑΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ Η ελληνική εκπαίδευση δεν έχει δώσει, μέχρι σήμερα την απαιτούμενη βαρύτητα στα θέματα απασχόλησης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ 2011-2012 ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ (ΜΚΕ)

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ 2011-2012 ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ (ΜΚΕ) ΕΠΙ ΧΕΙΡ Η ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ 2011-2012 ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ (ΜΚΕ) ΜΑΤΙ ΚΟ ΤΗ ΤΑ Το έργο υλοποιείται στο πλαίσιο του Επιχειρησιακού Προγράµµατος «Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση»

Διαβάστε περισσότερα

Χωροταξικός Σχεδιασμός της Ανώτατης Εκπαίδευσης

Χωροταξικός Σχεδιασμός της Ανώτατης Εκπαίδευσης Χωροταξικός Σχεδιασμός της Ανώτατης Εκπαίδευσης (Εισήγηση προς την ΟΣΕΠ ΤΕΙ) ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ Η «άναρχη» ανάπτυξη της Ανώτατης Εκπαίδευσης τα τελευταία χρόνια κυρίως λόγω της ίδρυσης νέων τμημάτων, παραρτημάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Λίγα λόγια για εμάς...σελ.2. Επιχειρηματικότητα: έννοια και σημασία σελ.3. Επιχειρηματίας: γεννιέσαι ή γίνεσαι?...σελ.

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Λίγα λόγια για εμάς...σελ.2. Επιχειρηματικότητα: έννοια και σημασία σελ.3. Επιχειρηματίας: γεννιέσαι ή γίνεσαι?...σελ. Ιουστινιανού 3, 41222, Λάρισα Τηλ:2410-626945 e-mail: info@entre.gr web site: www.entre.gr ΜΗΝΙΑΙΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΕΚ ΟΣΗ ΜΑΙΟΣ 2006 ΤΕΥΧΟΣ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Λίγα λόγια για εμάς...σελ.2 Επιχειρηματικότητα: έννοια

Διαβάστε περισσότερα

ιευθύνων Σύµβουλος της ΑΝΟΣ ιεθνείς Σύµβουλοι & Εκτιµητές Ακινήτων

ιευθύνων Σύµβουλος της ΑΝΟΣ ιεθνείς Σύµβουλοι & Εκτιµητές Ακινήτων ιευθύνων Σύµβουλος της ΑΝΟΣ ιεθνείς Σύµβουλοι & Εκτιµητές Ακινήτων Υπερπροσφορά ΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ «υπερπροσφορά» (Investopedia) Η υπερβολική ποσότητα ενός αγαθού ή µιας υπηρεσίας. Η Υπερπροσφορά προκύπτει,

Διαβάστε περισσότερα

20 ΧΡΟΝΙΑ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΛΥΣΗΣ 1993-2013 ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΗΣ ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ

20 ΧΡΟΝΙΑ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΛΥΣΗΣ 1993-2013 ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΗΣ ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ Ανδρέας Θεοφάνους 20 ΧΡΟΝΙΑ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΛΥΣΗΣ 1993-2013 ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΗΣ ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ Η οικονομική κρίση και η πρόκληση της αναβάθμισης 18 Δεκεμβρίου 2013 ΔΟΜΗ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ

1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ 1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ Το διάγραμμα κυκλικής ροής της οικονομίας (κεφ. 3, σελ. 100 Mankiw) Εισόδημα Υ Ιδιωτική αποταμίευση S Αγορά συντελεστών Αγορά χρήματος Πληρωμές συντελεστών

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΙ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ ΤΩΝ ΙΔΙΩΤΙΚΟΠΟΙΗΣΕΩΝ

ΟΙ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΙ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ ΤΩΝ ΙΔΙΩΤΙΚΟΠΟΙΗΣΕΩΝ ΟΙ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΙ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ ΤΩΝ ΙΔΙΩΤΙΚΟΠΟΙΗΣΕΩΝ 1. Εισαγωγή Μεσοπρόθεσμο Πλαίσιο Δημοσιονομικής Στρατηγικής (Ν. 3985/2011) & Ταμείο Αξιοποίησης Ιδιωτικής Περιουσίας του Δημοσίου (αρ. 1 επ. Ν. 3986/2011):

Διαβάστε περισσότερα

Η προώθηση της Διασφάλισης Ποιότητας στο πεδίο της Διά Βίου Μάθησης

Η προώθηση της Διασφάλισης Ποιότητας στο πεδίο της Διά Βίου Μάθησης Η προώθηση της Διασφάλισης Ποιότητας στο πεδίο της Διά Βίου Μάθησης Παρουσίαση 23.9.2014 Παυλίνα Φιλιπποπούλου Εθνικός Εκπρόσωπος στο δίκτυο EQAVET & Προϊσταμένη Τμήματος Εθνικού Συστήματος Ποιότητας-

Διαβάστε περισσότερα

Οι δηµοσιονοµικές εξελίξεις στις χώρες της Ε.Ε Γιώργος Σταθάκης Το θέµα το όποιο θα ήθελα να θίξω στην σύντοµη αυτή παρέµβαση αφορά στην εικόνα που παρουσιάζουν οι προϋπολογισµοί των άλλων χωρών της Ε.Ε.

Διαβάστε περισσότερα

3.2 Ισοζύγιο πληρωµών

3.2 Ισοζύγιο πληρωµών 3 Ισοζύγιο πληρωµών 3.1 Εισαγωγή ιεθνή οικονοµία Ύφεση στην Γερµανία οικονοµίες του Ευρώ Αυξηση των αµερικανικών επιτοκίων διεθνή επιτόκια και δολάριο($) Χρηµατοοικονοµική κρίση στην Ασία Ανοιχτή οικονοµία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ ΤΗΣ ΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΠΟΥ ΥΠΟΣΤΗΡΙΖΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΠΕ

ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ ΤΗΣ ΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΠΟΥ ΥΠΟΣΤΗΡΙΖΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΠΕ Leonardo da Vinci Leonardo Project: A EUROPEAN OBSERVATORY ON THE USE OF ICT-SUPPORTED LIFE LONG LEARNING BY SMES, MICRO-ENTERPRISES AND THE SELF-EMPLOYED IN RURAL AREAS ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΜΕ ΤΑ ΙΣΧΥΟΝΤΑ ΣΤΙΣ ΧΩΡΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ

Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΜΕ ΤΑ ΙΣΧΥΟΝΤΑ ΣΤΙΣ ΧΩΡΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΜΕ ΤΑ ΙΣΧΥΟΝΤΑ ΣΤΙΣ ΧΩΡΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ Εισηγητής Χατζηευστρατίου Ιγνάτιος Μόνιμος Πάρεδρος Π.Ι. Γνωρίσματα Ελληνικού Εκπαιδευτικού

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Επιστημών της Αγωγής. MA Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση

Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Επιστημών της Αγωγής. MA Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Επιστημών της Αγωγής Φιλοσοφία του προγράμματος MA Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση Η Κυπριακή κοινωνία, πολυπολιτισμική εκ παραδόσεως και λόγω ιστορικών και γεωγραφικών συνθηκών

Διαβάστε περισσότερα

ΦΠΑ στην ιδιωτική εκπαίδευση

ΦΠΑ στην ιδιωτική εκπαίδευση ΦΠΑ στην ιδιωτική εκπαίδευση Συνέπειες νομοθετικό πλαίσιο, (Εθνικό Κοινοτικό) Το ΕΘΝΙΚΟ και ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ νοµοθετικό πλαίσιο. I. ΘΕΣΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Α. Ο Ν. 2859/2000, όπως τροποποιήθηκε με το νόμο 4336/2015 και

Διαβάστε περισσότερα

13η ιδακτική Ενότητα ΙΑ ΙΚΑΣΙΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΑΠΕΙΛΕΣ ΚΑΙ ΚΙΝ ΥΝΟΙ ΓΙΑ ΤΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΣΗΜΕΡΑ. Παρατηρήσεις, Σχόλια, Επεξηγήσεις

13η ιδακτική Ενότητα ΙΑ ΙΚΑΣΙΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΑΠΕΙΛΕΣ ΚΑΙ ΚΙΝ ΥΝΟΙ ΓΙΑ ΤΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΣΗΜΕΡΑ. Παρατηρήσεις, Σχόλια, Επεξηγήσεις 13η ιδακτική Ενότητα ΙΑ ΙΚΑΣΙΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΑΠΕΙΛΕΣ ΚΑΙ ΚΙΝ ΥΝΟΙ ΓΙΑ ΤΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΣΗΜΕΡΑ Παρατηρήσεις, Σχόλια, Επεξηγήσεις «Η νέα αυτή πολιτική των κυβερνήσεων και η πρόταξη των ιδιωτικών συµφερόντων

Διαβάστε περισσότερα

ΝΑΠΟΛΕΩΝ ΜΑΡΑΒΕΓΙΑΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΕΘΝΙΚΟΥ ΚAI ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚOY ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΟΣ ΠΡΥΤΑΝΗΣ ΔΕΚΑ ΣΚΕΨΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

ΝΑΠΟΛΕΩΝ ΜΑΡΑΒΕΓΙΑΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΕΘΝΙΚΟΥ ΚAI ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚOY ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΟΣ ΠΡΥΤΑΝΗΣ ΔΕΚΑ ΣΚΕΨΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΝΑΠΟΛΕΩΝ ΜΑΡΑΒΕΓΙΑΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΕΘΝΙΚΟΥ ΚAI ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚOY ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΟΣ ΠΡΥΤΑΝΗΣ ΔΕΚΑ ΣΚΕΨΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙO ΠΟΥ ΘΕΛΟΥΜΕ: ΑΝΟΙΚΤΟ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ, ΜΕ ΣΤΟΧΟ ΤΗΝ ΑΡΙΣΤΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗΣ ΑΡΙΣΤΕΙΑΣ

ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗΣ ΑΡΙΣΤΕΙΑΣ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗΣ ΑΡΙΣΤΕΙΑΣ Ελληνικό Μοντέλο Επιχειρηµατικής Αριστείας από την ΕΕ Ε Ι ΙΩΤΙΚΟΣ ΗΜΟΣΙΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΜΕΓΑΛΕΣ ΜΙΚΡΟΜΕΣΑΙΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ / ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΑ ΤΜΗΜΑΤΑ Επιτυγχάνοντας

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΣΕΠ: Ένα Χρήσιμο Εργαλείο για τις Τοπικές Κοινωνίες

ΚΟΙΝΣΕΠ: Ένα Χρήσιμο Εργαλείο για τις Τοπικές Κοινωνίες ΚΟΙΝΣΕΠ: Ένα Χρήσιμο Εργαλείο για τις Τοπικές Κοινωνίες Βασικές αρχές: Αλληλεγγύη Κοινωνική συνοχή Υπεροχή του ατόμου έναντι του κεφαλαίου, Κοινωνική υπευθυνότητα και δημοκρατική λήψη αποφάσεων Στην Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

VII. ΙΣΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ : ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΕΚΠ/ΚΩΝ ΕΥΚΑΙΡΙΩΝ ΚΑΤΑ ΠΕΡΙΟΧΗ ΚΑΙ ΦΥΛΟ

VII. ΙΣΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ : ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΕΚΠ/ΚΩΝ ΕΥΚΑΙΡΙΩΝ ΚΑΤΑ ΠΕΡΙΟΧΗ ΚΑΙ ΦΥΛΟ VII. ΙΣΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ : ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΕΚΠ/ΚΩΝ ΕΥΚΑΙΡΙΩΝ ΚΑΤΑ ΠΕΡΙΟΧΗ ΚΑΙ ΦΥΛΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: 1.0 Αριθµός µαθητών στα σχολεία Πρωτοβάθµιας και ευτεροβάθµιας Εκπαίδευσης 2.0 Τριτοβάθµια Εκπαίδευση 83 Ισότητα

Διαβάστε περισσότερα

«CORPORATE SOCIAL RESPONSIBILITY AND BUSINESS MORALITY»

«CORPORATE SOCIAL RESPONSIBILITY AND BUSINESS MORALITY» Σ Υ Ν Ε Σ Μ Ο Σ Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Ω Ν Β Ι Ο Μ Η Χ Α Ν Ι Ω Ν Οµιλία του Γενικού ιευθυντή, Μέλους του Σ του ΣΕΒ κ. Ιωάννη ραπανιώτη στο ιεθνές Συνέδριο για την Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη «Εξασφαλίζοντας ένα µέλλον

Διαβάστε περισσότερα

Πρώτη ενότητα: «Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ»

Πρώτη ενότητα: «Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ» Πρώτη ενότητα: «Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ» Επιχειρηματίας είναι ο άνθρωπος που κινητοποιεί τους απαραίτητους πόρους και τους εκμεταλλεύεται παραγωγικά για την υλοποίηση μιας επιχειρηματικής ευκαιρίας με σκοπό

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, 20-21 Νοεμβρίου 2014 ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ

Αθήνα, 20-21 Νοεμβρίου 2014 ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ Αθήνα, 20-21 Νοεμβρίου 2014 ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ Oι πολυάριθμοι φορείς της κοινωνικής οικονομίας και επιχειρηματικότητας που συμμετείχαν και συνεργάστηκαν στο Φόρουμ Κοινωνικής Επιχειρηματικότητας, 20-21 Νοεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ο ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. 9.1 Εισαγωγή

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ο ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. 9.1 Εισαγωγή ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ο ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ 9.1 Εισαγωγή Η βιώσιµη ανάπτυξη είναι µία πολυδιάστατη έννοια, η οποία αποτελεί µία εναλλακτική αντίληψη της ανάπτυξης, µε κύριο γνώµονα το καθαρότερο περιβάλλον και επιδρά στην

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια Εκθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

Αν. Καθ. Μαρία Καραμεσίνη ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. Ημερίδα ΕΙΕΑΔ,«Η αγορά εργασίας σε κρίση», Αθήνα, 9 Ιουλίου 2012

Αν. Καθ. Μαρία Καραμεσίνη ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. Ημερίδα ΕΙΕΑΔ,«Η αγορά εργασίας σε κρίση», Αθήνα, 9 Ιουλίου 2012 Αν. Καθ. Μαρία Καραμεσίνη ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Ημερίδα ΕΙΕΑΔ,«Η αγορά εργασίας σε κρίση», Αθήνα, 9 Ιουλίου 2012 Ιστορική κρίση της αγοράς εργασίας ύψος της ανεργίας χωρίς ιστορικό προηγούμενο (22.6%) πολύ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΚΑΙ ΤΑ ΜΕΣΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ

Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΚΑΙ ΤΑ ΜΕΣΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΚΑΙ ΤΑ ΜΕΣΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ Ι. ΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ; Η πορεία που πρέπει να ακολουθηθεί για την πραγματοποίηση των αντικειμενικών

Διαβάστε περισσότερα

Η αγορά τροφίμων ακολουθεί τη ζήτηση και η ζήτηση τις ενισχύσεις

Η αγορά τροφίμων ακολουθεί τη ζήτηση και η ζήτηση τις ενισχύσεις >> ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ Φράντς Φίσλερ, πρώην Επίτροπος Γεωργίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης Η αγορά τροφίμων ακολουθεί τη ζήτηση και η ζήτηση τις ενισχύσεις Επενδύσεις και συνεργασίες τα αντίδοτα στην κρίση Με την αποσύνδεση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΤΩΝ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΤΩΝ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΤΩΝ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Ως κλάδος τηλεπικοινωνιών ορίζεται η παραγωγή τηλεπικοινωνιακού υλικού και η χρήση των παραγόμενων τηλεπικοινωνιακών προϊόντων και

Διαβάστε περισσότερα

«Ολοήµερη εκπαίδευση. Η ευρωπαϊκή εµπειρία»

«Ολοήµερη εκπαίδευση. Η ευρωπαϊκή εµπειρία» «Ολοήµερη εκπαίδευση. Η ευρωπαϊκή εµπειρία» H έρευνα του Ο.Ο.Σ.Α. «PISA» (Programme for International Student Assesment, Πρόγραµµα ιεθνούς Αξιολόγησης Μαθητών) αναζωπύρωσε τη συζήτηση για τα προγράµµατα

Διαβάστε περισσότερα

Ευρώπη 2020 Αναπτυξιακός προγραμματισμός περιόδου 2014-2020 ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2012

Ευρώπη 2020 Αναπτυξιακός προγραμματισμός περιόδου 2014-2020 ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2012 ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ & ΘΡΑΚΗΣ Ενδιάμεση Διαχειριστική Αρχή Ευρώπη 2020 Αναπτυξιακός προγραμματισμός περιόδου 2014-2020 ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2012 Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Μακεδονία Θράκη»

Διαβάστε περισσότερα

Συγκριτική Ανάλυση των Στοιχείων Η θέση των συµβουλίων στη διάρθρωση του εκπαιδευτικού συστήµατος

Συγκριτική Ανάλυση των Στοιχείων Η θέση των συµβουλίων στη διάρθρωση του εκπαιδευτικού συστήµατος 4. Συγκριτική Ανάλυση των Στοιχείων Από τη σύντοµη επισκόπηση που προηγήθηκε προκύπτει ότι στον ορισµό και στα χαρακτηριστικά ενός συµβουλίου παιδείας που θέσαµε στην αρχή της µελέτης ανταποκρίνονται αρκετά

Διαβάστε περισσότερα

Χρηματοδότηση σε αρχικό στάδιο ανάπτυξης: μια γενική προσέγγιση

Χρηματοδότηση σε αρχικό στάδιο ανάπτυξης: μια γενική προσέγγιση Χρηματοδότηση σε αρχικό στάδιο ανάπτυξης: μια γενική προσέγγιση (βασισμένη στο μοντέλο στρατηγικής που αναπτύχθηκε για το έργο SEED REG) Ε.Κ.Ε.Τ.Α. Εθνικό Κέντρο Έρευνας & Τεχνολογικής Ανάπτυξης Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα και Ανάπτυξη (Research and Development, R&D)

Έρευνα και Ανάπτυξη (Research and Development, R&D) Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ Έρευνα και Ανάπτυξη (Research and Development, R&D) Οι Howenstine και Zeile (1992) ανακαλύπτουν μια χαλαρή συσχέτιση μεταξύ Έρευνας και Ανάπτυξης (R&D) και του συνόλου των εργαζομένων σε

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Επιχειρηματικότητας ΕΚΠΑ

Εργαστήριο Επιχειρηματικότητας ΕΚΠΑ Εργαστήριο Επιχειρηματικότητας ΕΚΠΑ Για την εξυπηρέτηση εκπαιδευτικών και ερευνητικών αναγκών στην επιχειρηματικότητα, ιδρύθηκε και λειτουργεί στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, στο τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΓΙΑ ΘΕΣΜΟΥΣ "CROWDFUNDING" KAI "VENTURE CAPITALS"

ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΓΙΑ ΘΕΣΜΟΥΣ CROWDFUNDING KAI VENTURE CAPITALS Πειραιάς, 8 Μαΐου 2015 ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΓΙΑ ΘΕΣΜΟΥΣ "CROWDFUNDING" KAI "VENTURE CAPITALS" Crowdfunding Το crowdfunding ή αλλιώς participative financing - («χρηματοδότηση από το πλήθος» -- «συμμετοχική

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΛΩΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΣΥΜΦΕΡΟΝΤΩΝ ΤΩΝ ΒΟΥΛΕΥΤΩΝ

ΔΗΛΩΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΣΥΜΦΕΡΟΝΤΩΝ ΤΩΝ ΒΟΥΛΕΥΤΩΝ ΔΗΛΩΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΣΥΜΦΕΡΟΝΤΩΝ ΤΩΝ ΒΟΥΛΕΥΤΩΝ Ο κάτωθι υπογεγραµµένος: Όνοµα: Επώνυµο: Α. Δηλώνω τις επαγγελµατικές δραστηριότητες κατά τη διάρκεια των τριών ετών πριν από την ανάληψη των καθηκόντων µου

Διαβάστε περισσότερα

Απασχολησιμότητα Ανεργία & Ψηφιακές δεξιότητες Προτάσεις για τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας

Απασχολησιμότητα Ανεργία & Ψηφιακές δεξιότητες Προτάσεις για τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας Απασχολησιμότητα Ανεργία & Ψηφιακές δεξιότητες Προτάσεις για τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας Α. Βύρων Νικολαΐδης Πρόεδρος Συμβουλίου Ευρωπαϊκών Ενώσεων Πληροφορικής(CEPIS) To Όραμα Δημιουργώντας 500.000

Διαβάστε περισσότερα

Τρία ιαγράµµατα, Μία Ιστορία

Τρία ιαγράµµατα, Μία Ιστορία Τρία ιαγράµµατα, Μία Ιστορία Ευκλείδης Τσακαλώτος Ειδική Έκδοση Οικονοµία και Κρίση ΑΥΓΗ 28/2/10 Αν, όπως λένε, µια εικόνα ισοδυναµεί µε χίλιες ιστορίες, σκεφτείτε πόσες ιστορίες εµπεριέχονται σε τρία

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία του Γενικού Γραμματεία Καταναλωτή Γιάννη Οικονόμου

Ομιλία του Γενικού Γραμματεία Καταναλωτή Γιάννη Οικονόμου Ομιλία του Γενικού Γραμματεία Γιάννη Οικονόμου σε συνέδριο της ΕΕΤΤ για το ευρυζωνικό δίκτυο Κυρίες και Κύριοι, Αγαπητοί φίλοι Με μεγάλη χαρά αποδέχτηκα την πρόσκληση της ΕΕΤΤ, για να συμμετάσχω στο συνέδριο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ. 2. Τι περιλαμβάνει ο στενός και τι ο ευρύτερος δημόσιος τομέας και με βάση ποια λογική γίνεται ο διαχωρισμός μεταξύ τους;

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ. 2. Τι περιλαμβάνει ο στενός και τι ο ευρύτερος δημόσιος τομέας και με βάση ποια λογική γίνεται ο διαχωρισμός μεταξύ τους; Μάθημα: Εισαγωγή στα δημόσια οικονομικά Διδάσκουσα: Καθηγήτρια Μαρία Καραμεσίνη Οι παρακάτω ερωτήσεις είναι οργανωτικές του διαβάσματος. Τα θέματα των εξετάσεων δεν εξαντλούνται σε αυτές, αλλά περιλαμβάνουν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΕΣ ΔΙΕΞΟΔΟΙ ΤΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΒΑΛΚΑΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΕΣ ΔΙΕΞΟΔΟΙ ΤΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΒΑΛΚΑΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Φλώρινα, Ιούνιος 2012 ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΕΣ ΔΙΕΞΟΔΟΙ ΤΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΒΑΛΚΑΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΚΑΤΕΡΙΝΑ Κ. ΣΑΡΡΗ ΑΝ. ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΤΒΣ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΔΡΑΣΕΩΝ ΚΑΘΟΔΗΓΗΣΗΣ ΓΔ Στο πλαίσιο

Διαβάστε περισσότερα

Ενέργεια 2.4.2 : Πρακτική Άσκηση και Γραφεία Διασύνδεσης Η παρούσα Ενέργεια στοχεύει, μέσω δύο διακριτών παρεμβάσεων, στην ουσιαστική σύζευξη της

Ενέργεια 2.4.2 : Πρακτική Άσκηση και Γραφεία Διασύνδεσης Η παρούσα Ενέργεια στοχεύει, μέσω δύο διακριτών παρεμβάσεων, στην ουσιαστική σύζευξη της Ενέργεια 2.4.2 : Πρακτική Άσκηση και Γραφεία Διασύνδεσης Η παρούσα Ενέργεια στοχεύει, μέσω δύο διακριτών παρεμβάσεων, στην ουσιαστική σύζευξη της εκπαίδευσης με την αγορά εργασίας. Η πρώτη παρέμβαση αφορά

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ H Διοικητική Μεταρρύθμιση του Κράτους και της Αυτοδιοίκησης αποτελεί σήμερα μια πρώτης τάξεως ευκαιρία για την ανάπτυξη της χώρας και

Διαβάστε περισσότερα

[ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΑΜΑΡΙΝΟΣ - ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ] ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΤΕΣΤ ΣΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ & ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΟΜΑΔΑ Α

[ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΑΜΑΡΙΝΟΣ - ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ] ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΤΕΣΤ ΣΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ & ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΟΜΑΔΑ Α ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΤΕΣΤ ΣΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ & ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΟΜΑΔΑ Α Στις παρακάτω προτάσεις, από Α.1. μέχρι και Α.5, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της καθεμιάς και δίπλα του την

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων και Υπηρεσιών ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ

Αρχές Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων και Υπηρεσιών ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Αρχές Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων και Υπηρεσιών ΕΠΙΜΕΕΙΑ: ΝΙΚΟΑΟ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑ ΟΙΚΟΝΟΜΟΟΓΟ ΠΡΟΟΜΟΙΩΗ ΔΙΑΓΩΝΙΜΑΤΩΝ 1 Κεφάλαιο 1 ο Επιχειρήσεις και Οργανισμοί Ομάδα Α Ερωτήσεις ωστού άθους Α1) Η έρευνα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΔΑ: ΒΙΦΓ9-ΟΔ1. e-mail:kitsios@epeaek.gr

ΑΔΑ: ΒΙΦΓ9-ΟΔ1. e-mail:kitsios@epeaek.gr ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΕΝΙΑΙΟΣ ΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΕΥΡΩΠΑΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΕΙ ΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΚΑΙ ΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ Μονάδα Α2 ιεύθυνση:

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγική για τη Διεθνοποίηση του Πανεπιστημίου Κύπρου

Στρατηγική για τη Διεθνοποίηση του Πανεπιστημίου Κύπρου Στρατηγική για τη Διεθνοποίηση του Πανεπιστημίου Κύπρου 1. Σύνοψη Σύμφωνα με το στρατηγικό σχεδιασμό της Πρυτανείας για τα έτη 2010-2020, το Πανεπιστήμιο Κύπρου έχει θέσει αριθμό προτεραιοτήτων ως τη βάση

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες

Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες Μυρτώ - Σμαρώ Γιαλαμά Α.Μ.: 1207 Μ 075 Διεθνής Πολιτική Οικονομία Μάθημα: Γεωπολιτική των Κεφαλαιαγορών Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες 1. Τι είναι η παγκόσμια αγορά συναλλάγματος;

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ: Αποδέκτες Π.Δ. Πληροφορίες : Α. Κουσίδου Τηλέφωνο : 210 3375316 FAX : 210 3375001

ΠΡΟΣ: Αποδέκτες Π.Δ. Πληροφορίες : Α. Κουσίδου Τηλέφωνο : 210 3375316 FAX : 210 3375001 ΑΔΑ : ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Αθήνα, 17 Απριλίου 2015 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΔΗΜ. ΕΣΟΔΩΝ ΓΕΝ. ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΑΜΕΣΗΣ ΠΟΛ :1094 ΦΟΡΟΛΟΓΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΚΥΠΡΟΥ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑTΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ο Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ 2.1 Εισαγωγή Η έρευνα διεξήχθη κατά την χρονική περίοδο Φεβρουαρίου έως και Ιουνίου του 2003. Ο συνολικός αριθµός των ευρωπαίων πολιτών που απάντησε

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΩΤΕΡΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ

Η ΑΝΩΤΕΡΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ Η ΑΝΩΤΕΡΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ Η κυβερνητική πολιτική στοχεύει στη δημιουργία των κατάλληλων συνθηκών για την παροχή τριτοβάθμιας εκπαίδευσης σε ακαδημαϊκούς και επαγγελματικούς κλάδους σπουδών σε όσο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Α ΤΑΞΗΣ ΤΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Α ΤΑΞΗΣ ΤΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Α ΤΑΞΗΣ ΤΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΑΘΗΝΑ 1999 Οµάδα σύνταξης Συντονιστής: Κιούσης

Διαβάστε περισσότερα

Η διαδικασία Μπολόνια

Η διαδικασία Μπολόνια ΗδιαδικασίαΜπολόνια Προςένα«ΕυρωπαϊκόΧώρο ΑνώτατηςΕκπαίδευσης» Η συγκεκριμένη παρουσίαση έχει ως στόχο μια πρώτη επαφή με την Διαδικασία της Μπολόνιακαιταστάδιατηςγιατην δημιουργία ενός Ευρωπαϊκού Χώρου

Διαβάστε περισσότερα

Θεσμοί και Οικονομική Αλλαγή

Θεσμοί και Οικονομική Αλλαγή Θεσμοί και Οικονομική Αλλαγή Καθηγητής Σπύρος Βλιάμος Εθνικό & Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Πανεπιστήμιο Νεάπολις Πάφου Université de Paris Dauphine Ινστιτούτο Διπλωματίας Αμερικανικό Κολλέγιο Ελλάδος

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΕΚΘΕΣΗΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL 2014/2236(INI) 15.4.2015

ΣΧΕΔΙΟ ΕΚΘΕΣΗΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL 2014/2236(INI) 15.4.2015 ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2014-2019 Επιτροπή Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων 15.4.2015 2014/2236(INI) ΣΧΕΔΙΟ ΕΚΘΕΣΗΣ σχετικά με την κοινωνική επιχειρηματικότητα και την κοινωνική καινοτομία στην καταπολέμηση

Διαβάστε περισσότερα

Λευκωσία, 10 Ιουλίου 2015. Frank Hoffer, Bureau for Workers Activities

Λευκωσία, 10 Ιουλίου 2015. Frank Hoffer, Bureau for Workers Activities Μηχανισμός καθορισμού των μισθών στην προσδοκόμενη επανενωμένη Κύπρο Οι οικονομικές επιπτώσεις των ελάχιστων μισθών και της συλλογικής διαπραγμάτευσης : Ένα αμφισβητούμενο πεδίο Λευκωσία, 10 Ιουλίου 2015

Διαβάστε περισσότερα

Πίνακας αποτελεσμάτων της Ένωσης για την Καινοτομία το 2015. Σύνοψη Γλωσσική έκδοση ΕL

Πίνακας αποτελεσμάτων της Ένωσης για την Καινοτομία το 2015. Σύνοψη Γλωσσική έκδοση ΕL Πίνακας αποτελεσμάτων της Ένωσης για την Καινοτομία το 2015. Σύνοψη Γλωσσική έκδοση ΕL Εσωτερική Αγορά, Βιομηχανία, Επιχειρηματικότη τα και ΜΜΕ ΣΥΝΟΨΗ Πίνακας επιδόσεων της Ένωσης για την Καινοτομία το

Διαβάστε περισσότερα

Συνεργασία σχολείου με φορείς και οργανισμούς για την εκπαίδευση για το περιβάλλον και την αειφορία στην κοινότητα. Διαπιστώσεις και προοπτικές.

Συνεργασία σχολείου με φορείς και οργανισμούς για την εκπαίδευση για το περιβάλλον και την αειφορία στην κοινότητα. Διαπιστώσεις και προοπτικές. Συνεργασία σχολείου με φορείς και οργανισμούς για την εκπαίδευση για το περιβάλλον και την αειφορία στην κοινότητα. Διαπιστώσεις και προοπτικές. Αναστασία Δημητρίου Αν. Καθηγήτρια Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑνΕΚ 2014-2020. ΤΟΣ Υγεία. Τομεακό Σχέδιο. Αθήνα, 03.04.2014

ΕΠΑνΕΚ 2014-2020. ΤΟΣ Υγεία. Τομεακό Σχέδιο. Αθήνα, 03.04.2014 ΕΠΑνΕΚ 2014-2020 ΤΟΣ Υγεία Τομεακό Σχέδιο Αθήνα, 03.04.2014 1 Το κείμενο που ακολουθεί αποτελεί μια σύνθεση των απόψεων που μέχρι τώρα διατυπώθηκαν από Υπηρεσίες, Κοινωνικούς Εταίρους και Εμπειρογνώμονες

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5. Αποταμίευση και επένδυση σε μια ανοικτή οικονομία

Κεφάλαιο 5. Αποταμίευση και επένδυση σε μια ανοικτή οικονομία Κεφάλαιο 5 Αποταμίευση και επένδυση σε μια ανοικτή οικονομία Περίγραμμα κεφαλαίου Ισοζύγιο Πληρωμών Ισορροπία της αγοράς αγαθών σε μια ανοικτή οικονομία Αποταμίευση και επένδυση σε μια μικρή ανοικτή οικονομία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ. ΑΞΟΝΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΧΑΤΖΗΜΠΟΥΣΙΟΥ ΕΛΕΝΗ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΚΟΥΣΚΟΥΒΕΛΗΣ ΗΛΙΑΣ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ. ΑΞΟΝΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΧΑΤΖΗΜΠΟΥΣΙΟΥ ΕΛΕΝΗ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΚΟΥΣΚΟΥΒΕΛΗΣ ΗΛΙΑΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ. ΑΞΟΝΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΧΑΤΖΗΜΠΟΥΣΙΟΥ ΕΛΕΝΗ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΚΟΥΣΚΟΥΒΕΛΗΣ ΗΛΙΑΣ Μέρος πρώτο: Η πορεία προς μία κοινή ενεργειακή πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης Ανάγκη για

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1. Εισαγωγή Το μάθημα εισάγει τους μαθητές και τις μαθήτριες στην σύγχρονη οικονομική επιστήμη, τόσο σε επίπεδο μικροοικονομίας αλλά και σε επίπεδο μακροοικονομίας. Ο προσανατολισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΗΜΕΡΙΑ, ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΗ ΒΙΩΣΙΜΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ. www.kas.de

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΗΜΕΡΙΑ, ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΗ ΒΙΩΣΙΜΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ. www.kas.de ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΗΜΕΡΙΑ, ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΗ ΒΙΩΣΙΜΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ www.kas.de ΣΕΛΊΔΑ 2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ 3 ΠΡΟΟΙΜΙΟ 3 ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ 1. Κανονιστικό πλαίσιο του

Διαβάστε περισσότερα

Οι αιτίες του χρέους των χωρών της περιφέρειας: Συμμετοχή στην ΟΝΕ και ελλείμματα του ιδιωτικού τομέα

Οι αιτίες του χρέους των χωρών της περιφέρειας: Συμμετοχή στην ΟΝΕ και ελλείμματα του ιδιωτικού τομέα ΣΥΝΟΨΗ 21 ΣΥΝΟΨΗ Οι αιτίες του χρέους των χωρών της περιφέρειας: Συμμετοχή στην ΟΝΕ και ελλείμματα του ιδιωτικού τομέα 1. Η αναταραχή στην Ευρωζώνη οφείλεται στην παγκόσμια κρίση χρηματιστικοποίησης η

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΝ ΚΙΝ ΥΝΩ ΤΟ ΑΠΘ ΕΚΠΕΜΠΕΙ SOS

ΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΝ ΚΙΝ ΥΝΩ ΤΟ ΑΠΘ ΕΚΠΕΜΠΕΙ SOS ΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΝ ΚΙΝ ΥΝΩ ΤΟ ΑΠΘ ΕΚΠΕΜΠΕΙ SOS Η Σύγκλητος του ΑΠΘ εκφράζει τη βαθιά της ανησυχία για τη συνέχιση της εύρυθµης λειτουργίας του Ιδρύµατος, ως αποτέλεσµα των δραµατικών περικοπών της κρατικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣΚΑΙΣΥΣΤΗΜΑΤΑΔΙΑΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ. Δια βίου Μάθηση και Πιστοποίηση Προσόντων: Εθνικό και ευρωπαϊκό Πλαίσιο Προσόντων

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣΚΑΙΣΥΣΤΗΜΑΤΑΔΙΑΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ. Δια βίου Μάθηση και Πιστοποίηση Προσόντων: Εθνικό και ευρωπαϊκό Πλαίσιο Προσόντων ΠΟΛΙΤΙΚΕΣΚΑΙΣΥΣΤΗΜΑΤΑΔΙΑΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Δια βίου Μάθηση και Πιστοποίηση Προσόντων: Εθνικό και ευρωπαϊκό Πλαίσιο Προσόντων Σκοπός Αποτελείηεξοικείωσημεμιασειράεννοιών, όρωνκαιθεσμικών εργαλείων τα οποία

Διαβάστε περισσότερα

Ειδικό Επαγγελµατικό Γυµνάσιο. Ειδικού Τεχνολογικού Λυκείου

Ειδικό Επαγγελµατικό Γυµνάσιο. Ειδικού Τεχνολογικού Λυκείου Κοινή Πρόταση για την Ειδική Επαγγελµατική Εκπαίδευση Ειδικό Επαγγελµατικό Γυµνάσιο µε τάξεις Ειδικού Τεχνολογικού Λυκείου Επικαιροποιηµένη σύµφωνα µε το προσχέδιο νόµου του τεχνολογικού λυκείου Ιανουάριος

Διαβάστε περισσότερα

BUSINESS EXCELLENCE ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗ ΑΡΙΣΤΕΙΑ

BUSINESS EXCELLENCE ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗ ΑΡΙΣΤΕΙΑ EUROPEAN FOUNDATION FOR QUALITY MANAGEMENT ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ BUSINESS EXCELLENCE ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗ ΑΡΙΣΤΕΙΑ Στόχος μας... Να δοθεί στον καθένα η ευκαιρία Να εξοικειωθεί με τις

Διαβάστε περισσότερα

Δικός σας. Kasper Rorsted

Δικός σας. Kasper Rorsted ΟΡΑΜΑ ΚΑΙ ΑΞΙΕΣ Εισαγωγή Αγαπητοί συνάδελφοι, Έχουμε θέσει ξεκάθαρες στρατηγικές προτεραιότητες και φιλόδοξους στόχους για την εταιρία μας. Είμαστε στη διαδικασία να εδραιώσουμε στη Henkel μια Κουλτούρα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Kεφάλαιο Τρίτο. Θεωρητική θεμελίωση. Έννοιες, Ορισμοί, Πεδίο. Το πρόβλημα της επιστημονικής ταυτότητας της ΣΕ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Kεφάλαιο Τρίτο. Θεωρητική θεμελίωση. Έννοιες, Ορισμοί, Πεδίο. Το πρόβλημα της επιστημονικής ταυτότητας της ΣΕ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Εισαγωγή... 11 Kεφάλαιο Πρώτο Θεωρητική θεμελίωση. Έννοιες, Ορισμοί, Πεδίο. Το πρόβλημα της επιστημονικής ταυτότητας της ΣΕ 1.1. Η Σύγκριση. Έννοια και περιεχόμενο... 14 1.2. Η Συγκριτική Εκπαίδευση.

Διαβάστε περισσότερα

Πρωτόκολλο Συνεργασίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου με το Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης

Πρωτόκολλο Συνεργασίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου με το Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ Πρωτόκολλο Συνεργασίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου με το Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης σε εκπαιδευτικό, επιστημονικό, ερευνητικό και διοικητικό επίπεδο 1. Το Πανεπιστήμιο Αιγαίου,

Διαβάστε περισσότερα

Εάν το ποσοστό υποχρεωτικών καταθέσεων είναι 25% και υπάρξει μια αρχική κατάθεση όψεως 2.000 σε μια εμπορική Τράπεζα, τότε η μέγιστη ρευστότητα που μπορεί να δημιουργηθεί από αυτή την κατάθεση είναι: Α.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗ ΣΚΟΠΙΜΟΤΗΤΑΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ Ι ΡΥΣΗ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΕΠΙΤΕΛΙΚΗ ΣΥΝΟΨΗ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗ ΣΚΟΠΙΜΟΤΗΤΑΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ Ι ΡΥΣΗ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΕΠΙΤΕΛΙΚΗ ΣΥΝΟΨΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗ ΣΚΟΠΙΜΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ Ι ΡΥΣΗ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΕΠΙΤΕΛΙΚΗ ΣΥΝΟΨΗ Πρωτοβουλία Ίδρυσης Πανεπιστηµιακού Τµήµατος Τουρισµού στην Κρήτη Μάρτιος 2007 Τουρισµός:

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΜΕΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ / ICT

ΤΟΜΕΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ / ICT ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ / ICT Η στροφή προς τις υψηλές τεχνολογίες, κυρίως στο πλαίσιο της Ψηφιακής Στρατηγικής (2006-2013) έχει οδηγήσει στην βελτίωση των περισσότερων δεικτών Τεχνολογίας Πληροφορικής και Επικοινωνιών

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΥΠΟΥΡΓΟΣ. Κυρίες και Kύριοι,

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΥΠΟΥΡΓΟΣ. Κυρίες και Kύριοι, ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΥΠΟΥΡΓΟΣ Κυρίες και Kύριοι, Με ιδιαίτερη χαρά απευθύνοµαι σ ένα τόσο εκλεκτό ακροατήριο, το οποίο εξ ορισµού προβληµατίζεται για τη σύγχρονη επιχείρηση και την ανάδειξη της σοβαρής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ Ο ρόλος της Δια βίου Μάθησης στην καταπολέμηση των εκπαιδευτικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Τοζήτηματωνκοινωνικώνανισοτήτωνστηνεκπαίδευσηαποτελείένα

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχεία Επιχειρηματικότητας ΙΙ

Στοιχεία Επιχειρηματικότητας ΙΙ Στοιχεία Επιχειρηματικότητας ΙΙ Νικόλαος Μυλωνίδης Απρίλιος 2007 1 Η έννοια του Επιχειρηματία Αναλαμβάνει δράση Συνδυάζει καινοτομικά και δημιουργικά τους συντελεστές της παραγωγής Παράγει προϊόντα και

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 2010-2011 Η «μικρή» επιχειρηματικότητα σε περίοδο κρίσης

Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 2010-2011 Η «μικρή» επιχειρηματικότητα σε περίοδο κρίσης Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 2010-2011 Η «μικρή» επιχειρηματικότητα σε περίοδο κρίσης Σταύρος Ιωαννίδης Στελίνα Χατζηχρήστου 26 Ιανουαρίου 2012 Παγκόσμιο Παρατηρητήριο Επιχειρηματικότητας GEM Παρατηρητήριο

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΙΔΑ Παρασκευή 20 Μαρτίου 2015

ΗΜΕΡΙΔΑ Παρασκευή 20 Μαρτίου 2015 Ινστιτούτο Θαλάσσιας Βιολογίας, Βιοτεχνολογίας & Υδατοκαλλιεργειών Ελληνικό Κέντρο Θαλάσσιων Ερευνών ΗΜΕΡΙΔΑ Παρασκευή 20 Μαρτίου 2015 "Μέθοδοι και πλαίσια λήψης αποφάσεων για μια πολιτική με άξονα τη

Διαβάστε περισσότερα

Αναφορά. Εκπαίδευση Προσωπικού Επιχειρήσεων στην Νέα Οικονοµία. EuroGET Technologies ΑΕ

Αναφορά. Εκπαίδευση Προσωπικού Επιχειρήσεων στην Νέα Οικονοµία. EuroGET Technologies ΑΕ EuroGET Technologies ΑΕ Εκπαίδευση Προσωπικού Επιχειρήσεων στην Νέα Οικονοµία Ηλίας Σαµαράς Γιώργος ραµιτινός Έκδοση 1.0 EuroGET Technologies ΑΕ 2001 Αναφορά Εκπαίδευση Προσωπικού Επιχειρήσεων στην Νέα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

ΟΜΙΛΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΟΜΙΛΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Κύριε Πρόεδρε, εκλεκτά μέλη της ακαδημαϊκής και της επιχειρηματικής κοινότητας, αγαπητοί απόφοιτοι, κυρίες και κύριοι. Βρίσκομαι απόψε

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΓΡΑΦΟΙ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ

ΓΕΩΓΡΑΦΟΙ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ Ηµερίδα «Σπουδές στη Γεωγραφία και Προοπτικές Σταδιοδροµίας», Τµήµα Γεωγραφίας, Πανεπιστηµίου Αιγαίου, Αθήνα, 24 Φεβρουαρίου 2006. ΓΕΩΓΡΑΦΟΙ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ Παναγιώτης

Διαβάστε περισσότερα

Προτάσεις της Ένωσης Ελλήνων Ερευνητών. για το νέο νοµοθετικό πλαίσιο. για την Επιστηµονική Έρευνα. και Τεχνολογική Ανάπτυξη στην Ελλάδα

Προτάσεις της Ένωσης Ελλήνων Ερευνητών. για το νέο νοµοθετικό πλαίσιο. για την Επιστηµονική Έρευνα. και Τεχνολογική Ανάπτυξη στην Ελλάδα ΕΝΩΣΗ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΩΝ Προτάσεις της Ένωσης Ελλήνων Ερευνητών για το νέο νοµοθετικό πλαίσιο για την Επιστηµονική Έρευνα και Τεχνολογική Ανάπτυξη στην Ελλάδα http://www.eee.demokritos.gr/ Προτάσεις της

Διαβάστε περισσότερα

EIB AT 50 Αθήνα, 11 Νοεμβρίου 2008

EIB AT 50 Αθήνα, 11 Νοεμβρίου 2008 EIB AT 50 Αθήνα, 11 Νοεμβρίου 2008 ΕΝΑΡΚΤΗΡΙΑ ΟΜΙΛΙΑ Π. ΣΑΚΕΛΛΑΡΗ - ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ Κύριε Υπουργέ, Κυρίες και κύριοι, Με ιδιαίτερη χαρά σας καλωσορίζω σήμερα στην εκδήλωση της

Διαβάστε περισσότερα

Η ΦΤΩΧΕΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Η ΦΤΩΧΕΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 1 Η ΦΤΩΧΕΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Αθανασίου Γεωργία Μόσχος Παύλος Τσορδιά Ειρήνη Γεωργία Τσορδιάς Δημήτρης Πάτρα,12 Δεκεμβρίου 2012 2 Ευχαριστίες : Ευχαριστούµε πολύ την επιβλέπουσα καθηγήτρια αυτής της εργασίας,

Διαβάστε περισσότερα