Το τέλος του Πανεπιστηµίου (;) ή Το Πανεπιστήµιο στην εποχή της "Λευκής Βίβλου". Ρόκος * Εισαγωγή

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Το τέλος του Πανεπιστηµίου (;) ή Το Πανεπιστήµιο στην εποχή της "Λευκής Βίβλου". Ρόκος * Εισαγωγή"

Transcript

1 Το τέλος του Πανεπιστηµίου (;) ή Το Πανεπιστήµιο στην εποχή της "Λευκής Βίβλου". Ρόκος * Εισαγωγή Το τέλος του Πανεπιστηµίου (;) Προσχώρησε άραγε και ο υπογραφόµενος στους εσχατολογικούς εντυπωσιασµούς του συρµού; Η "έχεται" κάποιας αληθείας, (ποιάς; και πόσης;) η αµφιλεγόµενα ερωτηµατική κατάφαση του πρώτου µέρους του τίτλου ; Ελπίζω, το δεύτερο µέρος του τίτλου, τα πραγµατικά δηλαδή στοιχεία τα οποία συγκροτούν το περιεχόµενό του, η σχετική ανάλυση που θα επιχειρηθεί και η επαρκής, µερικά επαρκής, ή ανεπαρκής τεκµηρίωσή της να συνεισφέρουν στον έτσι κι αλλιώς υφιστάµενο σχετικό ατοµικό ή συλλογικό προβληµατισµό, όσων θα ενδιαφερθούν να µελετήσουν το κείµενο αυτό. Αν όµως όντως σήµερα, την εποχή της Λευκής Βίβλου για την Εκπαίδευση και την Κατάρτιση της Επιτροπής των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, βρισκόµαστε µπροστά στο προαναγγελλόµενο αναπόδραστο τέλος του Ευρωπαϊκού Πανεπιστηµίου, (όπως τουλάχιστον θεωρητικά το οραµατίσθηκαν, το υπηρέτησαν και πάλεψαν για την δηµιουργία, την ανάπτυξη και την ουσιαστική συµβολή του στην πρόοδο της ανθρωπότητας, των ανθρώπινων κοινωνιών και του πολιτισµού πολλές γενιές ευρωπαίων πολιτών από το 1200 και δώθε), προκύπτει και για τους πολίτες της χώρας µας, πανεπιστηµιακούς και µη, ένα γνώριµο ερώτηµα: Και τότε τι να κάνουµε ; Αλλά πριν φθάσουµε στην πράξη ας δοκιµάσουµε τη θεωρία µας, χωρίς δαιµονολογίες, (που θα µπορούσαν να προκαλέσουν επιφυλάξεις σε καλόπιστους και µερικές φορές δυστυχώς άκριτους ευρωπαϊστές ), αλλά και χωρίς ψιµυθιώσεις και αφέλειες, (που θα έκαναν ενδεχοµένως ορισµένους πεισµένους αντιευρωπαϊστές να µας κατατάξουν, όπως συχνά έκαναν και στο παρελθόν, σε κατηγορίες στις οποίες για αντικειµενικούς λόγους δεν έχουµε κανένα λόγο να ανήκουµε). Έτσι, θα πραγµατευθούµε µόνο το δεύτερο µέρος του τίτλου µε την βεβαιότητα ότι οι αναγνώστες, συνεκτιµώντας και τις δικές τους προσλαµβάνουσες παραστάσεις και εµπειρίες, τις ειδικότερες πληροφορίες τους και την γνωστική τους υποδοµή θα καταλήξουν, είτε να σβήσουν το παρενθετικό ερωτηµατικό του πρώτου µέρους του τίτλου και να το αντικαταστήσουν µε µία, πολυσήµαντων συνεπειών, τελεία, ή απλώς να αφαιρέσουν την παρένθεση και να θελήσουν να φωτίσουν και µε τη δική τους οπτική το θέµα ή ακόµα να το κρατήσουν ως έχει µέχρι να υπάρξουν περισσότερες και πειστικότερες διερευνήσεις και αναλύσεις στο µέλλον. Η δική µας προσέγγιση θα κινηθεί στο πραγµατικό πλαίσιο των συγκεκριµένων σήµερα κοινωνικών, πολιτικών, οικονοµικών και τεχνολογικών συνθηκών στη χώρα µας και στην Ευρωπαϊκή Ένωση, µε θεµελιακή την παραδοχή ότι είµαστε απολύτως ισότιµοι εταίροι και συνεπώς δηµιουργικοί συµµέτοχοι ως πολίτες στη διαµόρφωση και οικοδόµηση των απαραίτητων και αξιόπιστων προϋποθέσεων για το χτίσιµο µιάς Ευρώπης της δηµοκρατίας του πολιτισµού και της προόδου και ότι σχεδιάζουµε (και στα θέµατα παιδείας), αναπτύσσουµε και εφαρµόζουµε εθνική στρατηγική και δράση, δεχόµενοι καλόπιστα την συµβολή της Κοινότητας, (Άρθρο 126 της ιδρυτικής Συνθήκης), για ενθάρρυνση της συνεργασίας µεταξύ των κρατών µελών και µόνο αν θεωρηθεί απαραίτητο, την υποστήριξη και συµπληρωµατική της συνεισφορά. * Ο ηµ.ρόκος Καθηγητής στο Ε.Μ.Π. και στο Μεταπτυχιακό Πρόγραµµα του Τµήµατος Αστικής και Περιφερειακής Ανάπτυξης του Παντείου Πανεπιστηµίου Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστηµών, διετέλεσε Καθηγητής στο Α.Π.Θ. ( ), Γενικός Γραµµατέας και Αντιπρόεδρος του ΤΕΕ ( ) µε ευθύνη στα θέµατα παιδείας και εκδόσεων, Υπεύθυνος του Ελεύθερου Ανοιχτού Πανεπιστηµίου του ήµου Αθηναίων ( ) και Γενικός Γραµµατέας του Υπουργείου Παιδείας ( ) και του Υπουργείου Προεδρίας ( ). Από το 1996, είναι συντονιστής και στη συνέχεια ιευθυντής του ιεπιστηµονικού/ ιατµηµατικού Προγράµµατος Μεταπτυχιακών Σπουδών του Ε.Μ.Π. "Περιβάλλον και Ανάπτυξη". ηµοσιεύθηκε στο Περιοδικό «Ουτοπία», τεύχος 24, Μάρτιος-Απρίλιος 1997, σελ

2 Αλλά ενώ και το άρθρο 127 της Συνθήκης προέβλεπε ότι η Κοινότητα θα πραγµατώνει µία πολιτική επαγγελµατικής κατάρτισης, η οποία θα υποστηρίζει και θα συµπληρώνει τη δράση των κρατών µελών, η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων µε την αµφιλεγόµενη σχετική Λευκή της Βίβλο, ( White Paper on Education and Training. Teaching and Learning. Towards the Learning Society C.E.C., ) φαίνεται να αναλαµβάνει στρατηγικής σηµασίας υπερεθνικές πρωτοβουλίες οι οποίες υπερβαίνουν την θεσµισµένη δικαιοδοσία της αλλά και τα δικαιώµατα και τις υποχρεώσεις των κρατών µελών. Στην εργασία αυτή η Λευκή Βίβλος προσεγγίζεται κριτικά ως συνεπές και αναπόδραστο παρακολούθηµα µειζόνων Ευρωπαϊκών πολιτικών επιλογών όπως π.χ. η Κοινωνία της Πληροφορίας, η Σύνδεση Πανεπιστηµίων και Βιοµηχανίας, η Κινητικότητα, η Αναγνώριση Τίτλων, η Ανταγωνιστικότητα στα πεδία της Έρευνας, της Τεχνολογίας και των Καινοτοµιών κ.λ.π. Η φιλοσοφία, το περιεχόµενο και η µέθοδος παραγωγής της Λευκής Βίβλου και οι εκλεκτικές της συγγένειες αποδεικνύεται ότι παραπέµπουν ευθέως και κυρίως στην οικονοµική διάσταση, συνιστώσα και υπόσταση της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η οικονοµία και η αγορά φαίνεται να κυριαρχούν και να καθοδηγούν µε συνέπεια, συνέχεια και συστηµατικότητα όλες τις σχετικές επιµέρους πολιτικές, υπερβαίνοντας ακόµα και στην παιδεία, τόσο αρχές, αξίες και επιλογές των κρατών-µελών, όσο και τις αντικειµενικές συνθήκες αλλά και τις δυνατότητες και τους περιορισµούς τους οποίους συνεπάγονται οι διαφορετικές ποιότητες και τα διαφορετικά επίπεδα των οικονοµικών, κοινωνικών και πολιτισµικών τους πραγµατικοτήτων. Με την εργασία αυτή αποδεικνύεται ότι η πραγµατοποίηση των στόχων και της Λευκής Βίβλου για την Παιδεία και την Εκπαίδευση, (η οποία ατύπως έχει ξεκινήσει από µακρού, µέσα από την εκπλήρωση αντικειµενικών στόχων σχετικών ερευνητικών προγραµµάτων της Κοινότητας), έχει ως αναγκαστικό παρακολούθηµα νέες µορφές κοινωνικής ανισότητας, αλλά και διευρύνει και βαθαίνει υφιστάµενες καταστάσεις κοινωνικής ανισότητας και κοινωνικού αποκλεισµού. Βασικό υλικό υποδοµής της ανάλυσης αυτής αποτελούν τα σχετικά επίσηµα κείµενα της Επιτροπής Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων καθώς και οι εργασίες του εισηγητή (Ρόκος, 1981, 1988, 1990, 1991, 1992, 1994, 1995) οι οποίες αναφέρονται στο σχεδιασµό και την υλοποίηση µιάς Εθνικής Στρατηγικής για την Παιδεία (και ιδιαίτερα την Πανεπιστηµιακή) στη χώρα µας, τα σχετικά προβλήµατα, τις δυσχέρειες, τις ανακολουθίες και αντιφάσεις της καθώς και τις προοπτικές της στις νέες συνθήκες. Η Λευκή Βίβλος Με πρόταγµα την ρήση του Γάλλου µαθηµατικού, φιλοσόφου του ιαφωτισµού, πρωταγωνιστή της εκπαιδευτικής µεταρρύθµισης και εισηγητή το 1792 του σχεδίου για το σύστηµα κρατικής εκπαίδευσης Marie - Jean - Antoine Nikolas de Caritat, µαρκήσιου του Condorset : "We must have the courage to examine everything discuss, everything and even to teach everything", η Λευκή Βίβλος της Επιτροπής των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων κάνει ότι είναι δυνατόν για να αποστεί απ το πραγµατικό της περιεχόµενο. Γιατί αγνοώντας, θεληµένα ή αθέλητα, ή αντιλαµβανόµενη κατά το δοκούν τον πυρήνα της σκέψης και της φιλοσοφικής θέσης του Condorset, προαποφασίζει "το τι πρέπει να εξετασθεί", ερήµην των κρατών µελών, "το τι πρέπει να συζητηθεί" ερήµην των πολιτών της Ευρώπης και "το τι να διδαχθεί", ερήµην των ευρωπαίων δασκάλων και φοιτητών. Η Λευκή Βίβλος προβλέπει και αποφασίζει, ερήµην των εθνικών στρατηγικών για την παιδεία και των αντικειµενικών φυσικών, κοινωνικοοικονοµικών, πολιτικών και πολιτιστικών ιδιαιτεροτήτων των κρατών µελών και χωρίς να έχει αυτό συζητηθεί σε κανένα επίπεδο πέραν της κεντρικής ευρωπαϊκής γραφειοκρατίας της Επιτροπής και των υπαλλήλων της / πολιτικών, ή των άκριτων εν γένει και πολλές φορές καλόπιστων υποστηρικτών της στα κράτη µέλη ότι: "Τα µαθηµατικά, η πληροφορική, οι γλώσσες, η λογιστική, τα οικονοµικά, η διοίκηση κ.λ.π." είναι γνωστικά αντικείµενα για "δεξιότητες κλειδιά" (key skills) που όλες οι Ευρωπαϊκές χώρες προσπαθούν να προσδιορίσουν και να βρουν τους καλύτερους τρόπους για την απόκτηση, την εκτίµηση και την πιστοποίησή τους. Η Λευκή Βίβλος προτείνει: 2

3 ένα Ευρωπαϊκό Σύστηµα για να συγκρίνονται και να διαδίδονται τέτοιοι προσδιορισµοί, µέθοδοι και πρακτικές, συστήµατα ελέγχου της αξιοπιστίας τους και νέους πιο εύκαµπτους / ευέλικτους (flexible) τρόπους (σε σχέση µε τα ως άκαµπτα θεωρούµενα υφιστάµενα εθνικά συστήµατα της κυρίως δηµόσιας παιδείας (κατά 70% τουλάχιστον) των κρατών µελών) για την αναγνώριση των δεξιοτήτων / ικανοτήτων. Και αυτό, για να εξασφαλίσει στους πολίτες της Ευρώπης τη δυνατότητα ν' ανταποκριθούν στις απαιτήσεις της κοινωνίας του µέλλοντος, που δεν είναι βέβαια άλλη από την Κοινωνία της Πληροφορίας, όπως κατ' ευφηµισµόν µεταφράσθηκε τα τελευταία χρόνια η "Μεγάλη Ιδέα" της οικονοµοκεντρικής και κρατοκεντρικής (των µεγάλων) ακόµη Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Μεγάλη Αγορά της Πληροφορικής. Η φιλοσοφία της Λευκής Βίβλου Οι προσεχτικοί µελετητές της Λευκής Βίβλου, (γιατί υπάρχουν και αυτοί, παρά την γενικότερη εκσυγχρονιστική τάση να θεωρούµε άκριτα ως θέσφατο οτιδήποτε εκπορεύεται από την Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων), αντιλαµβάνονται από την πρώτη ακόµη ανάγνωσή της βασικά της στοιχεία τα οποία αποκαλύπτουν την ποιότητα, τη φιλοσοφία και τους στόχους της. Συγκεκριµένα: Το κείµενο στην Αγγλική του εκδοχή (και προφανώς συνεπώς και στις µεταφράσεις του στις υπόλοιπες γλώσσες της Ε.Ε.) παρουσιάζει µια πρωτοφανή σύγχυση, [αθέλητη στην καλύτερη, (αλλά και γι' αυτό απολύτως ανεπίτρεπτη για το αντικείµενο που πραγµατεύεται, τη σηµασία του και τις πολυδιάστατες συνέπειες από την πιθανή εφαρµογή του), και/ή σκόπιµη, στη χειρότερη περίπτωση], στους όρους, το περιεχόµενο, την αποστολή, το ρόλο και τη φιλοσοφία: της παιδείας, της εκπαίδευσης και της επαγγελµατικής κατάρτισης. Ο εγκυκλοπαιδιστής Condorset που χρησιµοποιείται (... εν αγνοία του και χωρίς να ερωτηθεί), µε την απολύτως αναντίστοιχη προς το περιεχόµενο της Λευκής Βίβλου προταγµατική ρήση του: "Θα πρέπει να έχουµε το κουράγιο να εξετάζουµε το κάθε τι, να συζητούµε το κάθε τι και ακόµη να διδάσκουµε το κάθε τι", θα µπορούσε να θυµίσει στους συντάκτες της Λευκής Βίβλου, (όπως βέβαια και οι επίγονοί του, αλλά και ο καθ' ένας πολίτης της Ε.Ε.) ότι: Η παιδεία είναι η τέχνη ή η διαδικασία: της απόκτησης ή µετάδοσης γενικής γνώσης, της ανάπτυξης των δυνατοτήτων συλλογισµού, διαλεκτικής συζήτησης και λογικής κριτικής προσέγγισης των θεµάτων και γενικότερα της διανοητικής προετοιµασίας του κάθε πολίτη ή άλλων για µία ώριµη ζωή. Έτσι, η παιδεία είναι µία σκόπιµη και συνειδητή προσπάθεια η οποία αναλαµβάνεται από κάθε πολίτη και από το εκπαιδευτικό σύστηµα µιας χώρας και τείνει στην ατοµική του τελείωση αλλά και την κοινωνική ένταξη και ολοκλήρωση κάθε ανθρώπου οποιασδήποτε ηλικίας. Γι' αυτό και συναρτάται σύµφωνα µε τις εγκύκλιες γνώσεις µας και τις εγκυκλοπαίδειες, άµεσα και καταλυτικά µε την έννοια του πολιτισµού, µε το σύνολο µ' άλλα λόγια των υλικών και πνευµατικών στοιχείων και της κοινωνικής κληρονοµιάς, τα οποία χαρακτηρίζουν µία κοινωνική οµάδα, ένα έθνος, µία υπερεθνική κοινότητα ή και ολόκληρο το ανθρώπινο είδος και αφορούν στη γλώσσα, τις ιδέες, τις πεποιθήσεις και τα έθιµα, τους κώδικες συµπεριφοράς και ηθικής, τους θεσµούς και τις µορφές κοινωνικής, πολιτικής και οικονοµικής οργάνωσης, συγκρότησης και ζωής, στην τέχνη και την πνευµατική δηµιουργία γενικότερα, καθώς επίσης και στα εργαλεία, τα µέσα παραγωγής, την τεχνική και την τεχνολογία. Οι έννοιες της παιδείας και της πνευµατικής καλλιέργειας (Culture), κατά τις εγκυκλοπαίδειες και τα λεξικά, όλων των χωρών της Ε.Ε. και των ΗΠΑ µπορούν να χρησιµοποιηθούν και εναλλασσόµενες για να υποδηλώσουν τα αποτελέσµατα της σχολικής διαδικασίας, στο βαθµό που η πολιτιστική κληρονοµιά, η συνέχεια ενός πολιτισµού και η ανάπτυξή του εξαρτώνται από την ικανότητα του ανθρώπου να µαθαίνει και να µεταβιβάζει τις γνώσεις τους στις επόµενες γενιές. 3

4 Η γενικότερη πνευµατική καλλιέργεια αναπτύσσει ένα τρόπο σκέψης, αντίληψης και κριτικής προσέγγισης των στοιχείων τα οποία συγκροτούν την ενότητα της φυσικής και της κοινωνικοοικονοµικής πραγµατικότητας, αλλά και τις πολυδιάστατες σχέσεις, αλληλεξαρτήσεις και αλληλεπιδράσεις τους, που ενθαρρύνεται από την παιδεία, γι αυτό και το επίπεδο καλλιέργειας σε µια χώρα θεωρείται ότι εξαρτάται από την παιδεία του λαού της. Σ' αυτή την κύρια έννοια της παιδείας ως κύριας πολιτισµικής διαδικασίας ενυπάρχει και η εκπαίδευση, η συστηµατική δηλαδή παροχή και απόκτηση γνώσεων, η ανάπτυξη των δεξιοτήτων αλλά και η διάπλαση του χαρακτήρα των παιδιών των νέων και των µαθητευοµένων. Η παιδεία µε την ευρύτατη έννοιά της είναι ταυτόχρονα µόρφωση, καλλιέργεια, εκπαίδευση, πολιτισµός και ανθρωπισµός (ως διακριτικό χαρακτηριστικό των ελλήνων έναντι των βαρβάρων στην αρχαία Ελλάδα) και συνδέεται αµφιµονοσήµαντα µε την έρευνα, µ' άλλα λόγια, την αέναη διαδικασία παραγωγής νέας γνώσης µέσα από την επιµελή, συστηµατική και διεξοδική εξέταση και προσπάθεια για ανάπτυξη, τεκµηρίωση, διευκρίνηση και επιβεβαίωση θεωριών, για την ερµηνεία φαινοµένων, γεγονότων και καταστάσεων αλλά και για την επίλυση προβληµάτων. Έτσι, η παιδεία/εκπαίδευση (education), ενώ την εµπεριέχει ως ένα βαθµό, διακρίνεται σαφώς και απολύτως από την κατάρτιση (training) ως αυτοτελή διαδικασία, που δεν είναι τίποτε άλλο από την πρακτική µόνο εκπαίδευση, την µάθηση του να κάνεις κάτι (learning to do), την εξάσκηση συνήθως κάτω από επίβλεψη σε µία τέχνη, επιτήδευµα ή επάγγελµα. Γι' αυτό και η κατάρτιση συνοδεύεται συνηθέστατα από τον επιθετικό χαρακτηρισµό επαγγελµατική (vocational), στο βαθµό που ο κυρίαρχος σκοπός της είναι η εκµάθηση για την άσκηση µιας τέχνης, ενός επιτηδεύµατος, ή ενός επαγγέλµατος. Χωρίς επιθετικούς προσδιορισµούς, (π.χ. ανώτατη-ανώτερη παιδεία), οι οποίοι στην τριτοβάθµια παιδεία/εκπαίδευση ενδεχοµένως παραπέµπουν σε κακοχωνεµένους ελιτισµούς και συντεχνιασµούς του παρελθόντος που ταλαιπώρησαν όµως και ταλαιπωρούν ακόµη, (και όχι µόνο στη χώρα µας) την πολιτική και κοινωνική ζωή, είναι σαφής η διάκριση ανάµεσα στον γενικά µορφωτικό, θεωρητικό, και συστηµατικά ερευνητικό χαρακτήρα της Πανεπιστηµιακής παιδείας και τον πρακτικό, τεχνικό, τεχνολογικό επαγγελµατικό χαρακτήρα της τριτοβάθµιας τεχνολογικής επαγγελµατικής εκπαίδευσης. Η τριτοβάθµια τεχνολογική επαγγελµατική εκπαίδευση αναπτύσσεται από το 1960 στην Ευρώπη (Fachhoochschulen, Polytechnics, ΚΑΤΕΕ και πρόσφατα ΤΕΙ κ.λ.π.), για να καλύψει, σε µικρότερο χρόνο, µε λιγότερο κόστος, µε πιο ευέλικτες και λιγότερο απαιτητικές σε τυπικά προσόντα διδακτικού προσωπικού και προσανατολισµένες στην εφαρµογή και την ικανοποίηση συγκεκριµένων απαιτήσεων της οικονοµίας και της παραγωγής, ανάγκες. Χωρίς µεγάλη απόκλιση από την πραγµατικότητα θα µπορούσε να ισχυρισθεί κάποιος βάσιµα, ότι η Λευκή Βίβλος ανεξάρτητα αν αγνοεί, υποβαθµίζει, αποσιωπά ή αµφισβητεί τον ρόλο, την αποστολή και τη σηµασία της παιδείας ως θεµελιώδους µορφωτικής, πολιτισµικής, και ερευνητικής λειτουργίας για µια Ευρώπη της δηµοκρατίας, της προόδου και του πολιτισµού, τελικά φαίνεται να γοητεύεται από το φθηνότερο, το αµεσότερο, το πρακτικότερο και το αποδοτικότερο, από την στενή, µονοδιάστατη και προσωρινά -και µόνο εκ πρώτης όψεως- συµφέρουσα οικονοµικά οπτική, της αυστηρά τεχνικοεπαγγελµατικής διάστασης της µαθησιακής διαδικασίας και σ' αυτήν τελικά περιορίζεται. Έτσι, στον πρόλογό της η Λευκή Βίβλος ξεχνάει το άρθρο 126 της ιδρυτικής συνθήκης των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων και όταν συνιστά ως κύριες δράσεις των κρατών µελών και της Κοινότητας για το 1996: την ενθάρρυνση της απόκτησης νέας γνώσης, το να φέρουν το σχολείο και τον επιχειρηµατικό τοµέα πιο κοντά, να πολεµήσουν τον κοινωνικό αποκλεισµό, να αναπτύξουν την επάρκεια σε τρεις ευρωπαϊκές γλώσσες και να µεταχειρίζονται µε ισότιµο τρόπο τις επενδύσεις κεφαλαίου, και τις επενδύσεις τεχνικοεπαγγελµατικής κατάρτισης, έχει υπ'όψη της µόνο, το πως αυτές οι δράσεις θα στηρίξουν βραχυπρόθεσµα "την ανάπτυξη των ευρωπαϊκών οικονοµιών, ώστε να µπορούν να αντιµετωπίσουν τον διεθνή ανταγωνισµό, 4

5 δηµιουργώντας ταυτόχρονα τα εκατοµµύρια θέσεων απασχόλησης που χρειάζονται", σύµφωνα µε τη Λευκή Βίβλο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Ανάπτυξη, την Ανταγωνιστικότητα και την Απασχόληση την οποία κυρίως υπηρετεί, "για την αντιµετώπιση των προκλήσεων για την µετάβαση στον 21 ο αιώνα". Η Λευκή Βίβλος ξεχνάει και την ουσία της κληρονοµιάς του Condorset ο οποίος µε βάση την θέση, "ότι οι γενικοί νόµοι που ρυθµίζουν το παρελθόν δικαιολογούν την εξαγωγή ορισµένων γενικών συµπερασµάτων για το µέλλον", αποφαίνεται ότι τα κύρια χαρακτηριστικά του µέλλοντος θα είναι: "1. Η άρση των ανισοτήτων µεταξύ των εθνών, 2. Η άρση των ανισοτήτων µεταξύ των κοινωνικών τάξεων και 3. Η βελτίωση των ατόµων, η επ' άπειρον τελειοποίηση της ίδιας της ανθρώπινης φύσης - πνευµατική, ηθική, φυσική". Η ισότητα βέβαια προς την οποία ο Condorset παρουσιάζει τα έθνη και τα άτοµα να τείνουν δεν είναι "απόλυτη" αλλά είναι "ισότητα προς την ελευθερία και τα δικαιώµατα", µ' άλλα λόγια ισότητα ευκαιριών για την µόρφωση, την απασχόληση και τον πολιτισµό, την οποία εξασφάλιζε και µε τροµακτικές δυσκολίες εξασφαλίζει πλέον σε κάθε χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης το ηµόσιο (σε ποσοστό µεγαλύτερο του 70%) Σύστηµα Παιδείας. Τα υφιστάµενα όµως Εθνικά Συστήµατα Παιδείας, αγνοούνται ολοσχερώς ως προς το ρόλο τους στη Λευκή Βίβλο, και αναφέρονται µόνο ως προβληµατικά για την χρηµατοδότησή τους στις κρίσιµες για την νοµισµατική ένωση οικονοµικές συνθήκες και άκαµπτα στις διαδικασίες αναγνώρισης δεξιοτήτων και ικανοτήτων που «θα µπορούσαν (και θάπρεπε) ν' αποκτηθούν µε πιο "ευλύγιστους" τρόπους εκτός αυτών». Η Λευκή Βίβλος, διαπιστώνοντας την ανάγκη «ανάδειξης των ικανοτήτων και των ταλέντων των πολιτών της Ε.Ε. εκτός της "παραδοσιακής" εκπαιδευτικής οδού», των Συστηµάτων δηλαδή Παιδείας των κρατών µελών, (τα οποία θεωρούνται άλλωστε εξαιρετικά "δαπανηρά" και "άκαµπτα"), προτείνει λύσεις οι οποίες καθοδηγούνται από τις "επαναστατικές" µεταβολές τις οποίες συνεπάγονται: η επίδραση της "κοινωνίας της πληροφορίας", η επίδραση της παγκοσµιοποίησης της οικονοµίας και η επίδραση της επιστηµονικής και τεχνολογικής γνώσης στο χώρο της παιδείας, της εργασίας, της παραγωγής και της κοινωνίας γενικότερα. Και οι ρεαλιστικές αυτές λύσεις, µε αντιφατικές έως και υποκριτικές διατυπώσεις, απλώς συρρικνώνουν τον αναντικατάστατο, συστηµατικό, πολυδιάστατο, ολοκληρωµένο και πολυπολιτισµικό χαρακτήρα της ανθρωπιστικής παιδείας, η οποία απετέλεσε το θεµέλιο του ευρωπαϊκού πολιτισµού, στην µερική, αποσπασµατική και ευκαιριακή αντίληψη: της "κατά µονάς" προσέγγισης του κάθε πολίτη σε µία "ευρεία βάση γνώσεων" της Ε.Ε., της βελτίωσης της δυνατότητας για πρόσβαση στην αγορά εργασίας, (µε την ενθάρρυνση ευέλικτων σχέσεων των νέων µε τις επιχειρήσεις) και µε προσωπικές κάρτες ικανοτήτων που να επιτρέπουν την εκτίµηση των ικανοτήτων τους "πέρα από διπλώµατα και πτυχία που χάνουν την αξία τους µε την πάροδο του χρόνου", της παροχής µιας δεύτερης ευκαιρίας µέσα από την άτυπη εκπαίδευση στις οµάδες των κοινωνικά αποκλεισµένων, για τις οποίες όµως δυσκολεύονται οικονοµικά να εξασφαλίσουν την πρώτη (και υποχρεωτική κατά τον Condorset), ως εξόχως δαπανηρή. Θεωρώντας την Επανάσταση της Πληροφορίας ως µείζονος σηµασίας από την Βιοµηχανική, ο St.Micossi της ιεύθυνσης DGIII της Επιτροπής Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (1996) επειδή: η ταχύτητα των αλλαγών που συνεπάγεται είναι εξαιρετικά µεγαλύτερη, (π.χ. η δύναµη των ατµοµηχανών που τη δεκαετία του 1780 παρήγαγαν οι Boulton και Watt λίγο µόνο άλλαξε µέχρι τη δεκαετία του 1930, ενώ η υπολογιστική δύναµη που µπορεί να αγοράσει κανείς µε 1 ECU διπλασιάζεται περίπου κάθε τρία χρόνια), είναι παγκόσµια και δηµιουργεί αναδράσεις που επιταχύνουν τον ρυθµό παγκοσµιοποίησης της οικονοµίας και 5

6 από την ίδια τη φύση της έχει άµεση επίδραση στο κάθε άτοµο, ανάλογα µε το αν µπορεί να το ενσωµατώσει σε ένα παγκόσµιο χωριό ανοιχτό σε όλους, ή να το αποκλείσει από µια λέσχη περιορισµένη γι' αυτούς που έχουν τα κατάλληλα µηχανήµατα και την τεχνογνωσία, αναρωτιέται και ζητάει να αναρωτηθούµε "πως θα βεβαιωθούµε ότι η Κοινωνία της Πληροφορίας δεν θα οδηγήσει σε ένα νέο αποκλεισµό, προσθέτοντάς τον στις διαιρέσεις που ήδη υπάρχουν στην κοινωνία;" Η Λευκή Βίβλος όµως για την Εκπαίδευση και την Κατάρτιση δεν έχει επ' αυτού ενδοιασµούς: "Η Επιτροπή πιστεύει ότι παραµένει πολύ µεγάλη ανισότητα στην προσπέλαση στην εκπαίδευση (training) και στην αγορά εργασίας και ότι οι προσφερόµενες δυνατότητες από την κοινωνία της πληροφορίας οφείλουν να χρησιµοποιηθούν πλήρως για να την ελαττώσουν". "Οι δάσκαλοι πρέπει επίσης να έχουν την ευκαιρία να προσαρµόζονται στις νέες τεχνολογίες και στις συνέπειές τους" "Το ποσοστό διείσδυσης των εκπαιδευτικών πολυµέσων στο σχολείο είναι ακόµη πολύ µικρό" Το νέο όραµα, "Αυτοκινητόδροµοι Πληροφορίας και Τηλεπικοινωνίας", Τράπεζες δεδοµένων, Τηλεδιοίκηση, Τηλεργασία, Τηλεκπαίδευση, Τηλεϊατρική, Τηλεκατάρτιση", εκ πρώτης όψεως είναι γοητευτικό, καινοτόµο, βαθύτατα "εκσυγχρονιστικό", ακόµη και προοδευτικό. Αυτονόητα ανοίγει ορίζοντες, δηµιουργεί νέες θέσεις εργασίας, νέα προϊόντα και νέες υπηρεσίες. Συνεπάγεται όµως αναπόδραστα και µία σειρά από δυσµενείς επιπτώσεις πέραν των λογικά αναµενοµένων (δυσκολία προσαρµογής στις νέες τεχνολογίες του κάποιας ηλικίας εργατικού και επιστηµονικού δυναµικού, ανεργία σε παραδοσιακής τεχνολογίας κλάδους της παραγωγής κ.λ.π.). Οι επιπτώσεις αυτές, ως συνέπεια και του ακραίου διεθνούς ανταγωνισµού ο οποίος συνοδεύει στο κλίµα της παγκοσµιοποίησης της οικονοµίας και της αγοράς την τεχνολογική επανάσταση στα πεδία αιχµής, έχουν την µορφή: αλλεπάλληλων αναδιαρθρώσεων των µεγάλων εταιριών υψηλής τεχνολογίας, µετακινήσεων παραγωγικών µονάδων σε ευνοϊκότερες από άποψη φορολογίας και φθηνού εργατικού/επιστηµονικού δυναµικού περιοχές του πλανήτη, εκτεταµένες απολύσεις στελεχών υψηλών προδιαγραφών µε υψηλότατες αµοιβές, διαρκείς ανανεώσεις του επιστηµονοτεχνικού τους δυναµικού, κ.λ.π. Αλλά και η Λευκή Βίβλος για την Ανάπτυξη την Ανταγωνιστικότητα και την Απασχόληση συναινεί σε µεγάλο βαθµό για την επαναστατικής σηµασία κοινωνία της πληροφορίας αλλά και κινδυνολογεί όπου απαιτείται: "Η δηµιουργία ενός κόσµου πολλαπλών µέσων ενηµέρωσης (ήχος, κείµενο, εικόνα) αποτελεί µεταβολή συγκρίσιµη µε την πρώτη βιοµηχανική επανάσταση", "Το αύριο είναι εδώ: ο αριθµός των τηλεοπτικών καναλιών θα πολλαπλασιάζεται επί δέκα, ενώ ο αριθµός των συνδροµητών της καλωδιακής τηλεόρασης θα τριπλασιασθεί µέχρι το τέλος του αιώνα. Στις ΗΠΑ 6 εκατοµµύρια άτοµα εφαρµόζουν ήδη την τηλεργασία." "Οι ΗΠΑ προπορεύονται: 200 από τις µεγαλύτερες επιχειρήσεις χρησιµοποιούν ήδη τους πληροφοριακούς αυτοκινητόδροµους." "Στην καρδιά του αναπτυξιακού προτύπου του 21ου αιώνα: κρίσιµη πρόκληση για την επιβίωση ή την παρακµή της Ευρώπης." " υνατότητα αντιµετώπισης των νέων αναγκών των ευρωπαϊκών εταιρειών: ίκτυα επικοινωνίας στις επιχειρήσεις, γενίκευση της τηλεργασίας, γενικευµένη πρόσβαση σε επιστηµονικές βάσεις δεδοµένων και βάσεις ψυχαγωγίας, διάδοση της τηλεργασίας, ανάπτυξη της προληπτικής ιατρικής και της ιατρικής κατ' οίκον για τους ηλικιωµένους." Όλα αυτά όµως σχεδιάζονται ν' αναπτυχθούν ερήµην ή στο περιθώριο των "άκαµπτων" Εθνικών Συστηµάτων Παιδείας. 6

7 Είναι χαρακτηριστικό, ότι ενώ µέχρι το προβλέπονται επενδύσεις για µια καλύτερη ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης: 1. Για τα ίκτυα µεταφορών και ενέργειας 250 δις. ECU (από τα οποία 95 δις σε έργα προτεραιότητας), 2. Για τις Τηλεπικοινωνίες 150 δις ECU (από τα οποία 67 δις σε έργα προτεραιότητας), 3. Για το Περιβάλλον (περιβαλλοντικά έργα µεγάλης κλίµακας π.χ. καθαρισµός Μεσογείου-Βαλτικής), 174 δις ECU διατίθενται για τα πρώτα βήµατα στην κοινωνία της πληροφορίας µαθητών, σε περισσότερα από 700 σχολεία σε 15 χώρες της Ευρώπης, το ποσό των ECU. (CEC, Children in the Information Society, IT Magazine, News Review No 19, April 1996). Αν το ποσό αυτό φαίνεται και εκ πρώτης όψεων εξαιρετικά µικρό για ένα καινοτοµικό πιλοτικό πρόγραµµα εκπαίδευσης, πολιτισµού και νέων τεχνολογιών, οι θετικές επιπτώσεις του για την αγορά της πληροφορικής θα είναι αξιοσηµείωτες στο βαθµό που οι νέοι µαθητές θα γοητευθούν απ' τις δυνατότητες των σταθµών εργασίας των πολυµέσων, των λογισµικών εφαρµογών, του Internet, των ψηφιακών φωτογραφικών µηχανών, των σαρωτών και των µηχανών video και θα συµβάλουν απ' αυτή την ηλικία στην αύξηση της ιδιωτικής κατανάλωσης, αποκτώντας τις απαραίτητες σχετικά "έξεις" και συνήθειες οι οποίες συντείνουν ταυτόχρονα στην υποβάθµιση της αξίας και της σηµασίας των πραγµατικών φυσικών µεγεθών, των πράξεων πάνω σ'αυτά, των διερευνήσεων, εκτιµήσεων και κριτικών αξιολογήσεών τους καθώς και της "αίσθησης" και αντίληψής τους όχι µόνο µέσω της "εικονιστικής" και "ψηφιακής" τους µορφής. Σε κάθε περίπτωση, η κοινωνία της πληροφορίας, ως πρώτος και θεµελιώδης παράγων των δραµατικών αλλαγών που θέλει να επιβάλει ή τουλάχιστον να στηρίξει η Λευκή Βίβλος στην παιδεία και γενικότερα στην κοινωνία συνεπάγεται: µία νέα, συνολική και ακόµη πιο επικίνδυνη από οποιαδήποτε άλλη ιδιωτικοποίηση δηµόσιου αγαθού σε οικονοµικό, κοινωνικό, εργασιακό και πολιτισµικό επίπεδο. Ο δάσκαλος και µαθητής, ο σπουδαστής, ο τηλεκπαιδευόµενος, ο τηλεργαζόµενος, ο τηλεσυνεργαζόµενος (επιστηµονικά, επιχειρηµατικά, τεχνικά), ο τηλεξυπηρετούµενος (διοικητικά, ιατρικά, κοινωνικά και πολιτισµικά), ο τηλεκαταναλωτής και τηλεθεατής αλλά και τα µέλη των µειονεκτουσών οµάδων (αγροτικές κοινότητες, ηλικιωµένοι, εθνικές µειονότητες, µετανάστες, άτοµα µε ειδικές ανάγκες κ.λ.π. στους οποίους η Λευκή Βίβλος φιλοδοξεί να παράσχει αντί της πρώτης τη δεύτερη ευκαιρία): θα πρέπει να αγοράζουν ιδιωτικά, να συντηρούν και να αναβαθµίζουν στο διηνεκές, να συµπληρώνουν και να δικτυώνουν τους υπολογιστές και τα λογισµικά (εκπαιδευτικά, ειδικών εφαρµογών κ.λ.π.) που είναι απαραίτητα για να συµµετάσχουν στα αγαθά της νέας εποχής, αλλά και να γίνονται συνδροµητές δια βίου και/ή να αγοράζουν τις απαραίτητες "ειδικές" εκπαιδευτικές υπηρεσίες από ιδιωτικές εταιρείες πολλές φορές απολύτως αναξιόπιστες και ανέλεγκτες. Όπως προαναφέραµε, η κατ' ευφηµισµόν κοινωνία της πληροφορίας είναι η παλαιά (Ρόκος 1992) "µεγάλη αγορά της πληροφορικής", καταλύτης της παγκοσµιοποίησης της οικονοµίας, της µετατροπής του συλλογικού και του κοινοτικού σε ατοµικό και ιδιωτικό, παράγωγος ακόµη µεγαλύτερης αποµόνωσης και αποξένωσης, µετατροπέας του κριτικού πολίτη σε παθητικό θεατή, και δηµιουργός τεραστίων κερδών. Το 1994 τα νοικοκυριά που διέθεταν οικιακό ηλεκτρονικό εξοπλισµό στις τέσσαρις µεγαλύτερες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Coehoorn et al 1996) ήταν: 1994 Γαλλία υτική Γερµανία Ιταλία Ην. Βασίλειο VCR % % % % 0 0 PC % % % % 0 FAX % % % % 7

8 Άρα λοιπόν υπάρχει µεγάλη προοπτική για ανάπτυξη και πώληση νέων προϊόντων και υπηρεσιών (για όσους βλέπουν µόνο µπρος από το δάκτυλό τους, βραχυπρόθεσµα και επιφανειακά), προοπτική που επιβεβαιώνει και την ρήση της Λευκής Βίβλου για την Ανάπτυξη την Ανταγωνιστικότητα και την Απασχόληση: "Είµαστε πράγµατι πεπεισµένοι ότι οι Ευρωπαϊκές Οικονοµίες έχουν µέλλον". Στην κατεύθυνση δε αυτή από πολλά χρόνια µε τα χρηµατοδοτούµενα ερευνητικά προγράµµατα (π.χ. Information Technology, Telematics Applications, Advanced Communications Technologies and Services, Training and Mobility of Researchers, Technology Stimulation Measures for SMEs κ.λ.π.) η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων επηρέασε δραµατικά και τη φυσιογνωµία, τη λειτουργία και την διαφορική ανάπτυξη των πανεπιστηµίων, µετατρέποντας τα εργαστήριά τους στα αντίστοιχα επιστηµονοτεχνικά πεδία των τεχνολογιών αιχµής σε ισότιµους συνεργάτες έως υπηρέτες της βιοµηχανίας, µε θετικές εν πολλοίς επιπτώσεις στην ερευνητική τους ανάπτυξη αλλά και εξαιρετικά αρνητικές πολλές φορές στην εκπαιδευτική τους αποστολή. Με τον ίδιο τρόπο έλαβαν χώρα και οι προπαρασκευαστικές πράξεις για διάδοση και οµαλή διείσδυση των επιλογών της Λευκής Βίβλου για την Εκπαίδευση και την Κατάρτιση, στα πεδία της κινητικότητας των φοιτητών, της συνεργασίας επιχειρήσεων-αει κ.λ.π. Έτσι, ενώ η Λευκή Βίβλος ετοιµάσθηκε από την Επιτροπή σε µεγάλο βαθµό (ή και απολύτως) ερήµην των κυβερνήσεων των κρατών µελών, κυκλοφόρησε στις Βρυξέλλες στις του 1995 και παρουσιάσθηκε από την εµπνεύστριά της Επίτροπο Έρευνας, Εκπαίδευσης και Κατάρτισης της Ε.Ε. κ. Εντίθ Κρεσσόν, την Πέµπτη µε δορυφορική συνέντευξή της, µία σειρά αποσπασµατικές εκ πρώτης όψεως προπαρασκευαστικές της ενέργειες, (που υπηρετούσαν όµως µε συστηµατικότητα την στρατηγική της), είχαν ήδη δροµολογηθεί και εξελισσόταν την τελευταία δεκαετία και συγκεκριµένα: από το 1987, µε την σχετική απόφαση του Συµβουλίου για την Κινητικότητα των Σπουδαστών των κρατών µελών (πρόγραµµα ERASMUS), από το 1988, µε την σχετική απόφαση του Συµβουλίου για την Συνεργασία Πανεπιστηµίων και Επιχειρήσεων και την Μαθητεία Σπουδαστών στη Βιοµηχανία (Πρόγραµµα COMETT II), από το 1989, µε την σχετική απόφαση του Συµβουλίου για την Αρχική Εξάσκηση των Νέων Ανθρώπων και των Νέων Εργατών (Πρόγραµµα PETRA II) και από το 1990, µε την σχετική απόφαση του Συµβουλίου για την Συνεχιζόµενη Εκπαίδευση στην Ευρώπη (Πρόγραµµα FORCE). Οι σχετικοί ρυθµοί και οι τάσεις ανάπτυξης των δράσεων αυτών των προγραµµάτων σύµφωνα µε τα στοιχεία που δίνει η ίδια η Λευκή Βίβλος ήταν: Για την κινητικότητα των φοιτητών το ακαδηµαϊκό έτος συµµετείχαν στο ERASMUS φοιτητές µε οικονοµική ενίσχυση της κοινότητας, το ακαδηµαϊκό έτος ο αριθµός αυτός έφθασε στους Για την συνεργασία πανεπιστηµίων - επιχειρήσεων το σπουδαστές συµµετείχαν σε σχετικά διακρατικά προγράµµατα µαθητείας στο πλαίσιο του Προγράµµατος COMETT II, το 1994 ο αριθµός τους έφθασε στους Για το Πρόγραµµα PETRA II τη διετία συµµετείχαν νέοι σε αρχική επαγγελµατική εκπαίδευση και νέοι εργάτες Για το Πρόγραµµα FORCE αναπτύχθηκαν ευρωπαϊκοί συνεταιρισµοί (3.000 από τους οποίους εταιρίες ή consortia, µε 70% απ' αυτούς Μικροµεσαίες Επιχειρήσεις και 900 Ευρωπαϊκοί συνεταιρισµοί εκπαίδευσης (training) µε συµµετοχή κοινωνικών εταίρων σε 720 έργα). Σύµφωνα όµως µε στοιχεία της ίδιας της Λευκής Βίβλου για την Εκπαίδευση και Κατάρτιση: Το 1993, το 32% του πληθυσµού των κρατών µελών της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, δηλαδή 117 εκατοµµύρια πολίτες ήταν κάτω των 25 ετών. 8

9 Το ακαδηµαϊκό έτος , το ένα πέµπτο του πληθυσµού της Ευρωπαϊκής Κοινότητας των 12 δηλαδή 67 εκατοµµύρια νέοι (το 60% των κάτω των 25 ετών) ήταν εγγεγραµµένοι ως µαθητές και φοιτητές σε κάποιο από τα εκπαιδευτικά της ιδρύµατα της πρωτοβάθµιας, δευτοροβάθµιας και τριτοβάθµιας εκπαίδευσης. (πάνω από 22 εκατοµµύρια στην πρωτοβάθµια, περίπου 35 στην δευτεροβάθµια και 10 εκατοµµύρια στην τριτοβάθµια) Πάνω από το 20% των κάτω των 25 ετών που βρισκόταν εκτός Εκπαίδευσης ήταν το Μάρτιο του 1995 άνεργοι. Με βάση τα παραπάνω προκύπτουν τρία ενδεχόµενα: οι προπαρασκευαστικές αυτές πράξεις της Λευκής Βίβλου να συνεχίσουν να εξελίσσονται µε αυτούς τους ρυθµούς και τάσεις και συνεπώς να αφορούν σε ένα ελάχιστο τµήµα των φοιτητών, των νέων ανθρώπων, των νέων εργατών και των νέων ανέργων της Ευρωπαϊκής Ενωσης, συµβάλοντας έτσι, όχι µόνο στην παράταση της ύπαρξης αλλά και στη δηµιουργία νέων µορφών ανισοτήτων για τους πολίτες της Ευρώπης, οι δράσεις των προπαρασκευαστικών αυτών πράξεων να ενισχύονται όλο και περισσότερο από την εθνική συµµετοχή των κρατών-µελών, ενώ η Επιτροπή θα ασχολείται µε την εισαγωγή νέων διαδικασιών, µεθόδων και µορφών οµογενοποίησης των εκπαιδευτικών πολιτικών τους που θα συµπιέζουν όλο και περισσότερο το ανθρωπιστικό και πολιτισµικό περιεχόµενο µιας ολοκληρωµένης παιδείας σε όφελος της αµέσως προσοδοφόρου και βολικής εργασιακά/εργοδοτικά επαγγελµατικής κατάρτισης, η γενικότερη στρατηγική της Λευκής Βίβλου να επικρατήσει επί των όλο και ασθενέστερων και συνεχώς οµογενοποιούµενων στρατηγικών παιδείας των κρατών-µελών και ακόµη, να θεωρηθεί και από τα κράτη µέλη ότι οι δηµόσιες δαπάνες τους για την Παιδεία (π.χ. 8% του ακαθάριστου εθνικού προϊόντος για το 1992 στη Φινλανδία), είναι "ένα πολύ µεγάλο ποσοστό των δηµοσίων δαπανών", όπως λέει και η Λευκή Βίβλος, µε αναπόφευκτη συνέπεια, στην προοπτική διαρκούς συρρίκνωσης του ηµόσιου Τοµέα τους, να προκληθούν και νέες υποβαθµίσεις των ηµόσιων Συστηµάτων Παιδείας. Τα ενδεχόµενα αυτά υποστηρίζουµε, ότι θεωρούµενα ακόµη και από µία λογική και ανοιχτόµυαλη φιλοευρωπαϊκή οπτική θα αποδειχθούν µακροπρόθεσµα αρνητικά, όχι µόνο για την παιδεία και τον πολιτισµό της Ευρώπης αλλά και για την κοινωνική της συνοχή και την οικονοµία της, την οποία εν τούτοις υποτίθεται ότι η Λευκή Βίβλος υπηρετεί. Η αποδυνάµωση του πρωτογενούς τοµέα της παραγωγής, η προϊούσα αποβιοµηχανοποίηση, η συνεχιζόµενη µεταφορά παραγωγικών δραστηριοτήτων σε χώρες του τρίτου κόσµου και των τέως σοσιαλιστικών χωρών, η γιγάντωση του τοµέα των υπηρεσιών και το εντεινόµενο βάθαιµα του χάσµατος του πλούσιου βορρά µε τον όλο και φτωχότερο νότο, αν συνοδευτούν µε την κυρίαρχη επιλογή της µονοδιάστατης πρακτικοποίησης της παιδείας, της ενίσχυσης της µαθητείας σε επιχειρήσεις, της "ευέλικτης" και εκτός του εκπαιδευτικού συστήµατος της κάθε χώρας διαδικασίας αναγνώρισης και πιστοποίησης ικανοτήτων και την αναπόδραστη στις συνθήκες αυτές αφυδάτωση του ερευνητικού, πολιτιστικού και ανθρωπιστικού χαρακτήρα της παιδείας και των ΑΕΙ, θα σηµάνουν, πολύ πιθανά, την παλινδρόµηση από την "Αναγέννηση" στο "Μεσσαίωνα" και όχι "τον αυτοκινητόδροµο των πληροφοριών" προς την "Αναγέννηση" της Ευρώπης και του κόσµου όπως επαγγέλονται µε µυωπική και εν πολλοίς "λογιστική" µόνο αντίληψη της πραγµατικότητας οι συντάκτες της Λευκής Βίβλου. Όψεις του Ελληνικού Συστήµατος Πανεπιστηµιακής Παιδείας. Εσωτερικά προβλήµατα και ευρωπαϊκοί επηρεασµοί. Όπως σε κάθε εθνικό σύστηµα παιδείας, έτσι και στο σύστηµα παιδείας της χώρας µας, η φιλοσοφία, η δοµή και η λειτουργία των Πανεπιστηµίων απηχεί σε µεγάλο βαθµό τα ποιοτικά χαρακτηριστικά, την σηµασία και το ρόλο που αποδίδει η κοινωνία στη συνολική σχολική διαδικασία για την µόρφωση, την καλλιέργεια και την συστηµατική εκπαίδευση των πολιτών της και την διατήρηση και ανάπτυξη του πολιτισµού της, στο βαθµό που τα ΑΕΙ προετοιµάζουν και το διδακτικό προσωπικό όλων των βαθµίδων της παιδείας. 9

10 Η φιλοσοφία, η δοµή και η λειτουργία των Ανωτάτων Εκπαιδευτικών Ιδρυµάτων της Ελλάδας καθορίζονται σε θεσµικό πλαίσιο: (α) από τις σχετικές επιταγές του Συντάγµατος, οι οποίες καθιερώνουν και κατοχυρώνουν τη φύση και τη λειτουργία της Ανώτατης Παιδείας ως δηµόσιου και πολύτιµου αγαθού, (β) από την σχετική Πανεπιστηµιακή Νοµοθεσία, (Νόµος Πλαίσιο, ο οποίος εξασφαλίζει ένα κοινό επίπεδο αναφοράς, κανόνων και διαδικασιών γενικής ισχύος για όλα τα Α.Ε.Ι.) και (γ) από τους Εσωτερικούς Κανονισµούς των Ιδρυµάτων, οι οποίοι µπορούν να αναδείξουν την ιδιαίτερη φυσιογνωµία τους και να αποδείξουν την έκταση, το βάθος και την ποιότητα της Αυτοδιοίκησης, την οποία, όχι µόνο διεκδικούν αλλά είναι και σε θέση, αξιόπιστα αλλά και αποτελεσµατικά, να εφαρµόσουν. Μέσα από το πνεύµα και το γράµµα των θεσµών αυτών, τις εισηγητικές εκθέσεις αλλά και τις διαδοχικές τροποποιήσεις της Πανεπιστηµιακής Νοµοθεσίας, µπορούν να εκτιµηθούν χαρακτηριστικά στοιχεία της εθνικής στρατηγικής (και/ή της απουσίας της, ή και των αλλεπάλληλων ανατροπών της) για την παιδεία στην Ελλάδα και ειδικότερα για την Ανωτάτη. Επειδή όµως οι Καταστατικοί Χάρτες, οι Νόµοι και τα ιατάγµατα, δεν παράγονται και δεν εφαρµόζονται εν κενώ, σε συνθήκες εργαστηρίου, αλλά αποτελούν ιστορικά την έκφραση της διαρκούς µαχητικής ισορροπίας της ποιότητας και της δυναµικής της συγκεκριµένης πολιτικής και κοινωνικής πραγµατικότητας, της οικονοµίας, και του επιπέδου του πολιτισµού γενικότερα, ο καθορισµός αυτός υφίσταται σταθερά ενδογενείς και εξωγενείς επηρεασµούς, οι οποίοι και τον µορφοποιούν κάθε φορά ανάλογα µε τις κυρίαρχες σχετικές συνθήκες και συγκυρίες. Και οι µεν ενδογενείς επηρεασµοί εξαρτώνται από την ποιότητα, το ακαδηµαϊκό ήθος, την εργατικότητα των πανεπιστηµιακών δασκάλων και την αφοσίωση ή µη στα κύρια καθήκοντά τους, δηλαδή τη διδασκαλία, την έρευνα, τις διοικητικές υποχρεώσεις τους και την γενικότερη κοινωνική τους προσφορά, οι δε εξωγενείς από τις άµεσες και τις έµµεσες επιπτώσεις των σχετικών ευρωπαϊκών πολιτικών, οδηγιών, "Βίβλων" και προγραµµάτων για την παιδεία, την έρευνα, την κατάρτιση, την ανάπτυξη, την ανταγωνιστικότητα και την απασχόληση, στις συνθήκες κυριαρχίας "της κοινωνίας των πληροφοριών", και της παγκοσµιοποίησης της οικονοµίας. Είναι αυτονόητο ότι οι εξωγενείς επηρεασµοί τελούνται στο γενικότερο πλαίσιο µιας γενικευµένης πολιτικής, οικονοµικής, κοινωνικής και πολιτισµικής κρίσης, σε µεγάλο βαθµό αλληλεξαρτώνται και αλληλεπιδρούν µ' αυτήν και σε τελική ανάλυση καθορίζουν και τις στάσεις και τις συµπεριφορές όλων των οµάδων οι οποίες συγκροτούν ένα Πανεπιστηµιακό Ίδρυµα. Πιο συγκεκριµένα: Η περίοδος είναι η µόνη στη διάρκεια της µεταπολίτευσης κατά την οποία επιχειρήθηκε ο σχεδιασµός, η συγκρότηση, η θεσµοθέτηση και η εφαρµογή µιας συνολικής στρατηγικής ολοκληρωµένης (κοινωνικής, οικονοµικής και πολιτισµικής) αλλά και αποκεντρωµένης ανάπτυξης της χώρας, µε θεµελιακή σ' αυτή την κατεύθυνση τη συµβολή της παιδείας σ' όλες τις βαθµίδες της. Την περίοδο αυτή, µε πολλές δυσκολίες (Ρόκος, 1981, 1988) προωθήθηκε, ψηφίσθηκε από το Ελληνικό Κοινοβούλιο και εφαρµόσθηκε ο Νόµος Πλαίσιο για τη οµή και τη Λειτουργία των ΑΕΙ ο οποίος απετέλεσε, τόσο για τους υποστηρικτές του, όσο και για τους αντίθετους µ' αυτόν βαθιά τοµή στο εκπαιδευτικό µας σύστηµα. Θα πρέπει να σηµειωθεί ότι την ίδια περίοδο, για πρώτη φορά στην ελληνική ιστορία, υλοποιήθηκε το 97% του προγράµµατος κυβερνητικής πολιτικής (Ρόκος, 1988, 1991γ) και των προγραµµατικών δηλώσεων του τότε Πρωθυπουργού για την παιδεία. Μέσα από τη φιλοσοφία του Νόµου αυτού γίνεται σαφές ότι το το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστηµα ανταποκρίνεται στο πρότυπο ολοκληρωµένης παιδείας του στον ευρωπαϊκού πολιτισµού, και µάλιστα σε αντίθεση µε τη "µερική" και καθαρά οικονοµίστικη προσέγγιση για την εκπαίδευσηκατάρτιση της Λευκής Βίβλου της Επιτροπής. Συγκεκριµένα, µε το άρθρο 1 του Νόµου 1268/82 για τη οµή και Λειτουργία των ΑΕΙ : "1. Το κράτος έχει την υποχρέωση να παρέχει την ανώτατη εκπαίδευση σε κάθε έλληνα πολίτη που το επιθυµεί µέσα από τις διαδικασίες που ορίζονται κάθε φορά από το νόµο. 2. Η Ανώτατη Εκπαίδευση παρέχεται στα Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύµατα Α.Ε.Ι. που έχουν ως αποστολή: 10

11 ι) Να παράγουν και να µεταδίδουν τη γνώση µε την έρευνα και τη διδασκαλία και να καλλιεργούν τις τέχνες. ιι) Να συντείνουν στη διαµόρφωση υπεύθυνων ανθρώπων µε επιστηµονική, κοινωνική, πολιτιστική και πολιτική συνείδηση και να παρέχουν τα απαραίτητα εφόδια που θα εξασφαλίζουν την άρτια κατάρτισή τους για επιστηµονική και επαγγελµατική σταδιοδροµία. ιιι)να συµβάλουν στην αντιµετώπιση των κοινωνικών, πολιτιστικών και αναπτυξιακών αναγκών του τόπου. 3. Στο πλαίσιο της αποστολής τους, τα ΑΕΙ οφείλουν να συµβάλουν στην αντιµετώπιση της ανάγκης για συνεχιζόµενη εκπαίδευση και διαρκή επιµόρφωση του λαού". Τον Νόµο Πλαίσιο 1268/82 συµπλήρωσε ουσιαστικά και καταλυτικά για την απόλυτη αυτοδιοίκηση των ΑΕΙ το άρθρο 48 παράγραφος 4α του Νόµου 1404/83 σύµφωνα µε το οποίο: " H Σύγκλητος αποφασίζει για κάθε θέµα που αναφέρεται στην οργάνωση και λειτουργία του οικείου ΑΕΙ, στη διεξαγωγή και βελτίωση του διδακτικού, εκπαιδευτικού και επιµορφωτικού έργου του Ιδρύµατος, στην ανάληψη πρωτοβουλιών σύνδεσης του ΑΕΙ µε την κοινότητα και συµβολής του στην περιφερειακή αναπτυξιακή καθώς και στην επίλυση όλων των προβληµάτων -µετά από γνώµη των αρµόδιων συλλογικών οργάνων όπου απαιτείται- τα οποία ανακύπτουν, τόσο κατά την εφαρµογή των διατάξεων της κείµενης νοµοθεσίας όσο και κατά την πορεία και εξέλιξη της πανεπιστηµιακής ζωής". Αυτή η νοµοθετική υπερεξουσιοδότηση της Συγκλήτου κάθε ΑΕΙ θα µπορούσε να αποδείξει την αξιοπιστία και την δυνατότητά µας για πλήρη αυτοδιοίκηση, αν είµαστε, οι πανεπιστηµιακοί φορείς, στο ύψος των περιστάσεων και αποφασίζαµε για όλα, ανεξαιρέτως όλα, όχι µόνο τα προβλήµατα των τυχόν δυσλειτουργιών, αλλά και για κάθε ζήτηµα της πανεπιστηµιακής ζωής, αποκλείοντας κάθε κυβερνητική και αντιπολιτευτική κοµµατική ανάµειξη στα του οίκου µας και παίρνοντας όλες τις θετικές και δηµιουργικές πρωτοβουλίες για τη βέλτιστη αξιοποίηση των δηµοσίων δαπανών, του ανθρώπινου δυναµικού και του συνολικού θεσµικού πλαισίου, ώστε να αποτελέσουν τα ΑΕΙ κινητήριο µοχλό για ενέργειες και δράσεις ολοκληρωµένης ανάπτυξης της χώρας. Στην κατεύθυνση αυτή, οφείλαµε, και δεν το καταφέραµε, να ετοιµάσουµε τους Εσωτερικούς µας Κανονισµούς, τους βασικούς δηλαδή ειδικούς νόµους για κάθε Πανεπιστήµιο, οι οποίοι θα µπορούσαν να δώσουν λύση στα προβλήµατα που αντιµετωπίζουµε, χωρίς να έχουµε ανάγκη: κυβερνητικών κατευθύνσεων και εγκρίσεων, αντιπολιτευτικών παραινέσεων, αλλά και των οδηγιών, των διακριτικών ενθαρρύνσεων, και των µεθοδευµένων οικονοµικών ενισχύσεων και προσανατολισµών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία δεν µπορεί να υπερβεί τη λογική της οικονοµικής, κρατοκεντρικής (των µεγάλων δυνάµεών της), ατλαντικής κοινότητας (Ρόκος 1992), στην οποία παρά τα επιφαινόµενα παραµένει. Έτσι, σήµερα, µε δεδοµένο τα τελευταία δεκατέσσερα χρόνια το κενό εθνικής στρατηγικής για την παιδεία, µε τις γνωστές επιµέρους ελλείψεις και ανεπάρκειες της πανεπιστηµιακής κοινότητας και µε την αλλοπρόσαλλη, αντιφατική, παθητική και άκριτα και εκ προοιµίου σύµφωνη µε τις ευρωπαϊκές επιταγές, (στην διαµόρφωση των οποίων βέβαια θα µπορούσαν να συµµετάσχουν δηµιουργικά, αλλά δεν ήθελαν ή δεν µπορούσαν να το κάνουν), στάση των κυβερνήσεων από το 1983 ως σήµερα, αλλά και µε εντεινόµενη σ' αυτή τη φάση την αδράνεια (έως και αποστράτευση) των µαζικών κινηµάτων στο κλίµα της κυριαρχίας της νέας τάξης (Ρόκος 1992), η δραστήρια Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων αναλαµβάνει την ευθύνη να δίνει κατευθύνσεις, λύσεις και προοπτικές, όπως αυτές διαγράφονται στις Λευκές Βίβλους για την Εκπαίδευση και την Κατάρτιση, την Ανάπτυξη, την Ανταγωνιστικότητα και την Απασχόληση, καθώς και στις πολιτικές της για την έρευνα, την τεχνολογία, τις καινοτοµίες κ.λ.π. Οι πολιτικές αυτές έχουν αναµφίβολα συγκεκριµένα θετικά στοιχεία, τα οποία µπορούν εύκολα να τεκµηριώσουν αντίστοιχες και αµέσως προσλήψιµες από τον καθ' ένα θετικές εξελίξεις σε επιµέρους τοµείς της επιστήµης, της έρευνας, της τεχνολογίας και (το κυριότερο), της βιοµηχανίας. Οι θετικές όµως αυτές εξελίξεις είναι "µερικές", βραχυπρόθεσµες, µόνο οικονοµικές και όχι "ολιστικές" και ικανές να θεµελιώσουν µια στρατηγική δηµιουργίας της Ευρώπης της προόδου, της 11

12 ολοκληρωµένης (κοινωνικής, οικονοµικής και πολιτισµικής) ανάπτυξης και του ανθρωπιστικού πολιτισµού της. Αλλά αυτό χρήζει αποδείξεως. Παρά το γεγονός όµως, ότι το κείµενο αυτό, µε την αντιπαράθεση αντικειµενικών στοιχείων και την κριτική τους προσέγγιση επιτρέπει στον αναγνώστη, µε τα ειδικότερα µεθοδολογικά επιστηµονικά και γενικότερα διαλεκτικά του εργαλεία και την πείρα του να φθάσει σε δικές του αποδείξεις, θα σταθώ εδώ σε δύο χαρακτηριστικές περιπτώσεις: α) την αναπτυξιακή πανάκεια της "επανάστασης της κοινωνίας των πληροφοριών", της κυριαρχίας της αγοράς και των τεχνολογιών αιχµής και τις επιπτώσεις τους στην πανεπιστηµιακή ζωή (και όχι µόνο στην Ελλάδα) και β) την διαδικασία σταδιακής οµογενοποίησης και ισοπέδωσης προς τα κάτω, (µόνο κατάρτιση), των συστηµάτων παιδείας των κρατών µελών µε ιδιαίτερη έµφαση στα Πανεπιστήµια. Η επίδραση της "επανάστασης" της κοινωνίας των πληροφοριών, της κυριαρχίας της αγοράς και των τεχνολογιών αιχµής. Τα διαδοχικά από το 1973 και µέχρι το 1991 προγράµµατα Ερευνας και Ανάπτυξης και οι σχετικές προοπτικές της περιόδου , οι σταδιακές και ραγδαίες µεταβολές των πεδίων προτεραιοτήτών τους και τα αντίστοιχα µεγέθη τους αναλύθηκαν και αξιολογήθηκαν διεξοδικά και στην Ουτοπία (Ρόκος, 1992) και δεν χρειάζεται να επαναληφθούν εδώ. Η γενική τάση τους -ήταν και είναι σήµερα ακόµη περισσότερο- η δραµατική ενίσχυση, άµεση και έµµεση, των νέων τεχνολογιών και ιδιαίτερα των τεχνολογιών αιχµής της πληροφορικής και των επικοινωνιών, δοµικών στοιχείων της µεγάλης αγοράς της πληροφορικής και της τηλεµατικής, αλλά και της παγκοσµιοποίησης της οικονοµίας. Η Ευρώπη εµφορείται πλέον από το νέο γενικευµένο ιδεώδες: συνεχής παραγωγή, ανάπτυξη και βελτίωση νέων προϊόντων και υπηρεσιών στα πεδία κυρίως της πληροφορικής και των τεχνολογιών αιχµής γενικότερα. Μία από τις σηµαντικότερες επιπτώσεις της τελευταίας κυρίως δεκαετίας -και όχι µόνο στο ελληνικό πανεπιστήµιο- είναι η συνισταµένη των συνεπειών των πολιτικών της Επιτροπής των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων: (α) για την διαφορική γενικότερα χρηµατοδότηση της έρευνας µέσω ανταγωνιστικών προγραµµάτων, αλλά και ειδικότερα στην κατεύθυνση της κύριας επιλογής τους, της ανάπτυξης δηλαδή της µεγάλης αγοράς της "κοινωνίας των πληροφοριών" και (β) για την συστηµατική σύνδεση ΑΕΙ και Επιχειρήσεων, µε στόχο την ανάπτυξη νέων προϊόντων και υπηρεσιών και την συνεχή διεξαγωγή προγραµµάτων τεχνικής επαγγελµατικής κατάρτισης. Θετικά σηµεία εκ πρώτης όψεως των σχετικών πρωτοβουλιών της Επιτροπής είναι αναµφίβολα: η στήριξη της έρευνας σε συγκεκριµένα επιστηµονοτεχνικά πεδία για τα οποία η ίδια έτρεφε και τρέφει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, η ενίσχυση του εξοπλισµού των εργαστηρίων των πεδίων αυτών, η ανάπτυξη διευρωπαϊκών (και όχι µόνο) δικτύων και συνεργασιών ερευνητών στα πεδία αυτά, η αλληλεπίδραση επιστηµόνων και τεχνικών της βιοµηχανίας, πανεπιστηµιακών και ερευνητών µε διαφορετική παιδεία, κοινωνικές, πολιτικές και πολιτισµικές καταβολές, καλλιέργεια, δεξιότητες και εµπειρίες κ.λ.π. και δεν θα πρέπει στο όνοµα οποιασδήποτε σκοπιµότητας να υποβαθµίζονται. Η αντικειµενικότητα όµως επιβάλλει να αναζητήσουµε και τα αρνητικά στοιχεία των πρωτοβουλιών αυτών, τα οποία, όχι µόνο δεν πρέπει να παραγνωρίζονται, αλλά θα πρέπει να διερευνηθούν διεξοδικά ως προς τις βραχυπρόθεσµες και τις µακροπρόθεσµες επιπτώσεις τους, τόσο στην πανεπιστηµιακή παιδεία, την ευρωπαϊκή κοινωνία και τον πολιτισµό, όσο όµως και σ' αυτή την ίδια την οικονοµία, η οποία απετέλεσε γεννεσιουργό αίτιο συγκρότησης της Ευρωπαϊκής Οικονοµικής Κοινότητας αλλά και κανοναρχεί από τότε κυριαρχικά την εξέλιξή της σε Ευρωπαϊκή Ενωση. 12

13 ιαµορφώνονται ήδη σ' όλες τις χώρες της ΕΕ και φυσικά και στην Ελλάδα πανεπιστήµια, αλλά και πανεπιστηµιακά τµήµατα, τοµείς, εργαστήρια και προγράµµατα προπτυχιακών και µεταπτυχιακών σπουδών, πολλών ταχυτήτων. Ολόκληρα γνωστικά πεδία για τα οποία δεν υπάρχει το ζωηρό και άµεσο ενδιαφέρον της βιοµηχανίας και της αγοράς, αλλά και οι αντίστοιχες προνοµιακές ευρωπαϊκές χρηµατοδοτήσεις σχετικών ερευνητικών προγραµµάτων, τείνουν να υποβαθµισθούν έως και να εξαφανισθούν από τα ευρωπαϊκά Πανεπιστήµια. (Θα πρέπει εδω να σηµειωθεί ότι ο Νόµος 1268/82 για τη οµή και Λειτουργία των ΑΕΙ στην Ελλάδα, είχε προβλέψει µια τέτοια εξέλιξη και µε την εξουσιοδοτική διάταξή του του Αρθρου 7, παρ. 6 και το σχετικό Προεδρικό ιάταγµα, µεριµνούσε ώστε ένα σηµαντικό ποσοστό από τις εισροές στους Πανεπιστηµιακούς Προϋπολογισµούς µέσω των εσόδων των Εργαστηρίων παροχής υπηρεσιών -και ιδιαίτερα προφανώς εκείνων, των τεχνολογιών αιχµής- θα έπρεπε να ενισχύει τις σπουδές στα γνωστικά πεδία των βασικών επιστηµών, των κοινωνικών επιστηµών και των επιστηµών του ανθρώπου, συµβάλλοντας έτσι στη διατήρηση των αναγκαίων ισορροπιών για µία ολοκληρωµένη και δηµιουργική πανεπιστηµιακή µορφωτική παρουσία στην ευρωπαϊκή κοινωνία). Στις ακαδηµαϊκές µονάδες των γνωστικών και ερευνητικών πεδίων ιδιαίτερου, αµέσου ή εµµέσου ενδιαφέροντος για την "κοινωνία (και την αγορά) των πληροφοριών", τα µέλη του ιδακτικού Ερευνητικού Προσωπικού έχουν µετατραπεί κυρίως σε ερευνητές παραµελώντας τις διδακτικές τους υποχρεώσεις, αλλά ταυτόχρονα και σε λογιστές, σε διοικητικούς υπαλλήλους, σε "µικροεπιχειρηµατίες" της έρευνας, σε "λοµπίστες" και ειδικούς δηµοσίων σχέσεων. (Θα πρέπει εδώ να σηµειωθεί ότι παρά τη διαπίστωση αυτή δεν συµµεριζόµαστε την κατεδαφιστική και ισοπεδωτική κριτική εκείνων που βολευόµενοι στη µακαριότητα της µόνιµης θέσης τους, δεν διεκδικούν ή δεν µπορούν να διεκδικήσουν ανταγωνιστικά ερευνητικά προγράµµατα, "ιδεολογικοποιώντας" φενακισµένα την αδυναµία τους). Τις περιόδους των προκηρύξεων των ανταγωνιστικών ερευνητικών προγραµµάτων -(και αυτές καλύπτουν ολόκληρο τον κάθε χρόνο)- τα Πανεπιστήµια, (ή µάλλον τα "προνοµιακά" τµήµατα και εργαστήριά τους), ζουν στους εκρηκτικούς ρυθµούς της προετοιµασίας των ερευνητικών προτάσεων και της συµπλήρωσης των πολύπλοκων τεχνικών δελτίων, (που πολύ σωστά πρέπει να είναι όσο το δυνατόν πιο τεκµηριωµένα και αξιόπιστα επιστηµονικά). ηµόσιοι πόροι και ανθρώπινο δυναµικό (αµοιβόµενο από δηµόσιες δαπάνες) καταναλώνονται έως και διασπαθίζονται, διότι από τις ερευνητικές προτάσεις, (από τις οποίες οι 600 είναι συνήθως υψηλής στάθµης), εγκρίνονται κατά κανόνα τελικά περίπου 70, µε φανερές τις χαµένες και µη αποζηµιούµενες ανθρωποώρεες πανεπιστηµιακής -και εν πολλοίς διδακτικής- δουλειάς. Οπως και σε κάθε αγορά που σέβεται τον εαυτό της, έτσι και στα πεδία της χρηµατοδοτούµενης έρευνας αναπτύχθηκαν δύο νέες ειδικότητες: Αυτή του ειδικού συντάκτη "εξαιρετικών" και επιστηµονικά αξιόπιστων ερευνητικών προτάσεων, (που συνήθως όµως δεν µπορεί να εκτελέσει τις έρευνες που προτείνει) και αυτή του ειδικού συντάκτη όλο και δυσκολότερων και πολυπλοκότερων τεχνικών δελτίων, (που συνήθως όµως δεν θα µπορούσε ποτέ να συµπληρώσει), σε µία ανθούσα τα τελευταία χρόνια βιοµηχανία παραγωγής ερευνητικών προτάσεων και τεχνικών δελτίων. Ετσι προκύπτουν ανάγκες εξωτερικών υπεργολάβων, ιδιωτικών ερευνητικών εταιρειών διαπλεκοµένων µε πανεπιστηµιακούς ερευνητές, αντιδεολογικών -ακαδηµαϊκά- συνεργασιών κ.λ.π. Στη διάρκεια τώρα εκπόνησης των ερευνητικών έργων από τα Πανεπιστήµια, ακόµα και για τους καλύτερων προθέσεων ικανούς πανεπιστηµιακούς διαταράσσεται σοβαρά το ισοζύγιο διδακτικών - ερευνητικών τους υποχρεώσεων, ενώ η αναγκαστική καθηµερινή ενασχόλησή τους µε οικονοµικής, λογιστικής και διοικητικής φύσης ζητήµατα, περιορίζει προοπτικά ακόµη και την ουσιαστική ερευνητική τους δουλειά. Σε ένα τέτοιο κλίµα αποθέωσης της ιδιωτικής πρωτοβουλίας, το Πανεπιστήµιο µετατρέπεται προοδευτικά σ' ένα άθροισµα επιχειρηµατικών µικροµονάδων, (ή και µεγάλων µονάδων), έρευνας, όλων µε τα γενικά τους έξοδα, τις απαραίτητες γραµµατειακές εξυπηρετήσεις τους και 13

14 τους αναγκαίους εξοπλισµούς τους, γεγονός που αντιστρατεύεται ακόµη και θεµελιώδεις νόµους αποτελεσµατικής και οικονοµικά αποδοτικής "επιχειρηµατικής" λειτουργίας, ενός, εν τούτοις, "επιχειρηµατικού (πλέον) Πανεπιστηµίου". Η έκπτωση της παιδείας ως δηµόσιου συλλογικού αγαθού σε ιδιωτικής πρωτοβουλίας ατοµική κατάρτιση Σύµφωνα µε όσα προαναφέρθηκαν για τη φιλοσοφία, τους στόχους, το περιεχόµενο αλλά και τις προπαρασκευαστικές πράξεις εφαρµογής στην πράξη της Λευκής Βίβλου για την εκπαίδευση και κατάρτιση, ο καλόπιστος µελετητής της θα µπορούσε να θεωρήσει ως θετικά π.χ. στοιχεία της: τη δηµιουργία και αξιοποίηση νέων πρόσθετων δυναµικών µαθησιακών εργαλείων και διαδικασιών για ενίσχυση της καθ' αυτό εκπαιδευτικής διαδικασίας, την αξιοποίηση των σηµαντικών και διαρκώς µεγαλύτερων δυνατοτήτων της πληροφορικής και των τηλεπικοινωνιών στην βελτίωση της πρόσβασης σε βάσεις δεδοµένων, πηγές εκπαιδευτικής πληροφόρησης, και προγράµµατα τηλεκπαίδευσης και δια βίου συνεχιζόµενης εκπαίδευσης και µόρφωσης των πολιτών της ΕΕ που θα το επιθυµούσαν, την παροχή µιας δεύτερης ευκαιρίας για µάθηση σε µειονεκτούσες οµάδες του πληθυσµού της. Και αυτό βέβαια, υπό την προϋπόθεση, ότι οι νέες πρόσθετες δυνατότητες θα µπορούσαν να παρασχεθούν στο πλαίσιο µιας ολοκληρωµένης ευρωπαϊκής στρατηγικής που αντιλαµβάνεται, θεωρεί και διαφυλάσσει την παιδεία ως πολύτιµο, συλλογικό, δηµόσιο αγαθό, στο οποίο µπορούν να έχουν πρόσβαση όλοι ανεξαιρέτως οι πολίτες της, σε οποιοδήποτε σηµείο της, σε οποιαδήποτε ηλικία και σε οποιαδήποτε κοινωνική τάξη και αν ανήκουν. Αυτή η προϋπόθεση όµως σαφώς δεν υπάρχει. Και δεν υπάρχει γιατί θα αντιστρατευόταν ευθέως την στρατηγική και αδιαπραγµάτευτη επιλογή της ΕΕ για ραγδαίες αποκρατικοποιήσεις, συνεχή περιορισµό των κοινωνικών παροχών, ιδιωτικοποιήσεις των πάντων και συνεχή αντί πάσης θυσίας βελτίωση - στο πλαίσιο της κυριαρχίας της αγοράς - της ανταγωνιστικότητάς της έναντι των ΗΠΑ και της Ιαπωνίας. Ετσι, αναγκαστατικά, η ολοκληρωµένη παιδεία ως δηµόσιο, συλλογικό, µορφωτικό και πολιτισµικό αγαθό και πρωταρχική κοινωνική υποχρέωση των κρατών µελών της εκπίπτει σε διαδικασία ιδιωτικής πρωτοβουλίας "κατά µόνας" ατοµικής κατάρτισης, µε την οποία η ΕΕ εκτιµά ότι θα αντιµετωπίσει την εντεινόµενη ανεργία και ιδιαίτερα µεταξύ των νέων της. Με δεδοµένο τον συνεχή και πολλές φορές µε απάνθρωπες συνέπειες περιορισµό των δηµοσίων κοινωνικών δαπανών σε όλα τα κράτη µέλη, για να επιτευχθεί η σύγκλιση των οικονοµιών τους και η νοµισµατική ενοποίησή τους, δεν υπάρχουν τα αντικειµενικά περιθώρια για εφοδιασµό όλων των σχολείων, της τοπικής αυτοδιοίκησης, των κοινωνικών φορέων και των µειονεκτουσών οµάδων µε τον απαραίτητο εξοπλισµό, το λογισµικό και τα εκπαιδευτικά προγράµµατα τηλεκπαίδευσης, τηλεκατάρτισης, δια βίου µάθησης, κοινωνικής εξυπηρέτησης κ.λ.π. Συνεπώς στην καλύτερη περίπτωση οι νέες εκπαιδευτικές τεχνολογίες θα πρέπει πρακτικά να ιδωθούν τελικά ως ένα νέο ενδιαφέρον εργαλείο συµπλήρωσης της µαθησιακής διαδικασίας το οποίο θα διατίθεται όµως στην ελεύθερη αγορά και θα αποκτάται από όσους έχουν την σχετική οικονοµική δυνατότητα. Χωρίς όµως την συστηµατική, καθολική, σχεδιασµένη και προγραµµατισµένη ενσωµάτωσή τους στα Συστήµατα Παιδείας των κρατών µελών και την µεθοδευµένη αξιοποίησή τους σε µία ολοκληρωµένη, κριτική, παιδαγωγική, µαθησιακή διαδικασία, θα παραµείνουν τελικά αδύναµα, περιθωριακά, καταναλωτικά, εκπαιδευτικά προϊόντα που απλώς θα εντείνουν και θα βαθαίνουν τις υφιστάµενες εκπαιδευτικές και κοινωνικές ανισότητες. Και κανένας βέβαια, δεν θα µπορεί έτσι να τεκµηριώσει την σηµασία τους ως καταλυτών για µία ευρωπαϊκή εκπαιδευτική επανάσταση. Συµπέρασµα Το συµπέρασµα από όλα τα παραπάνω είναι προφανές. Η Ευρώπη µε την Λευκή Βίβλο της για την εκπαίδευση και την κατάρτιση, αποφάσισε συνειδητά να βλέπει το δένδρο και να αγνοεί το δάσος, δηµιουργώντας έτσι τις προϋποθέσεις για να αποκοπεί πολύ σύντοµα, από τον πολιτισµό της, στο 14

15 όνοµα των βραχυπρόθεσµων ωφελειών της οικονοµίας της και της διεθνούς ανταγωνιστικής της θέσης. Ως ειδικό παράδειγµα τεκµηρίωσης του συµπεράσµατος αυτού θα επιχειρήσουµε, αντί επιλόγου, να θίξουµε ένα σχετικό µείζον εκπαιδευτικό και κοινωνικό ζήτηµα που αντιµετωπίζει η χώρα µας. τα τελευταία χρόνια και συγκεκριµένα από την εποχή έναρξης των "προπαρασκευαστικών πράξεων" στις οποίες θεµελιώθηκαν οι συναφείς ευρωπαϊκές πολιτικές αλλά και η Λευκή Βίβλος. Το ζήτηµα των καλούµενων "Ιδιωτικών, Ξένων και Ελληνικών Πανεπιστηµίων". Έτσι, ενώ το Σύνταγµα της Ελλάδας µε το άρθρο 16 κατοχυρώνει απολύτως τον δηµόσιο χαρακτήρα των Πανεπιστηµίων, η κρυφή γοητεία του ευρωπαϊστικού εκσυγχρονισµού και της κυριαρχίας της ασύδοτης αγοράς, ως µόνης αξίας, υπερκερνά (και ιδιαίτερα από το 1984) Σύνταγµα και Νόµους και επιτρέπει σε κάθε φύσης εµπόρους "γνώσης" αλλά ακόµη και αγύρτες, µε πρόσχηµα την "εκσυγχρονιστική" παρακολούθηση και αξιοποίηση των δυνατοτήτων των νέων εκπαιδευτικών τεχνολογιών της πληροφορικής και της τηλεµατικής και την "απόλυτη", (πλέον τώρα), συµµόρφωση µε τις επιταγές της Λευκής Βίβλου για την εκπαίδευση και την κατάρτιση: να συνεχίζουν να εµπαίζουν τους αποφοίτους του κύκλου σπουδών της δευτεροβάθµιας εκπαίδευσης, προκαλώντας τους παραπλανητικά να φοιτήσουν "στα 187 ξένα πανεπιστήµια" που αυτοί αντιπροσωπεύουν, (µόλις αυτοί αποτύχουν στα ΑΕΙ του ηµοσίου Συστήµατος Παιδείας), να ξεγελούν τους γονείς τους, που θα πρέπει να πληρώσουν υπέρογκα δίδακτρα για να φυλάξουν τα παιδιά τους από την "φοιτητική προσφυγιά", (έστω και αν οι σπουδές στο Πανεπιστήµιο του Portsmouth γίνονται σ' ένα εσωτερικό διαµέρισµα δύο δωµατίων της οδού Σωκράτους) και - να παρασύρουν ολόκληρα κόµµατα αλλά και πολιτικούς κάθε ιδεολογίας, χάριν του λαϊκισµού των συναφών σκοπιµοτήτων, στην "έξυπνη" ιδέα "γιατί όχι ιδιωτικά πανεπιστήµια", αφού οι θέσεις στα δηµόσια δεν φτάνουν για ν' απορροφηθεί η ζήτηση και αφού η Λευκή Βίβλος νοµιµοποιεί "νέες ευέλικτες διαδικασίες απόκτησης γνώσης και ικανοτήτων, αλλά και αναγνώρισης και πιστοποίησής τους"; Η παιδεία όµως και ιδιαίτερα η πανεπιστηµιακή δεν είναι, δεν µπορεί να είναι και δεν θα γίνει ποτέ εµπόρευµα, γιατί είναι δηµόσιο αγαθό αναπαραγωγής της ανθρωπιάς, θεµέλιο της ελευθερίας των ιδεών και της διακίνησής τους, της διδασκαλίας και της έρευνας και ουσιώδες συστατικό για µια αξιοβίωτη ζωή, όσο και αν µερικά αρνητικά επιφαινόµενά της κατά καιρούς την αµαυρώνουν. Όσοι την βγάζουν στη µαύρη αγορά, ακόµη και στο πλαίσιο των αρχών µιας νεοφιλελεύθερης οικονοµίας, ούτε νόµους σέβονται, ούτε επενδύσεις κάνουν, αλλά ούτε και προδιαγραφές ακολουθούν, µια που κίνητρό τους είναι αυτονόητα µόνο το κέρδος. Υπάρχει όµως σήµερα δυστυχώς και εξελίσσεται µια άκρως επιπόλαια, επιφανειακά και µόνο δηµοκρατική και απολύτως ατεκµηρίωτη, (ακόµη και µε όρους ελεύθερης αγοράς) συζήτηση και προσπάθεια από Κυβέρνηση και Αξιωµατική Αντιπολίτευση για νοµιµοποίηση των παράνοµων, χαµηλότατης στάθµης και µέχρι γελοιότητος πληθωρικών σε αριθµό ιδιωτικών, δήθεν πανεπιστηµίων, ελληνικών και ξένων, τα οποία λειτουργούν µε απατηλές προθέσεις και προθήκες και καταιγισµό παραπλανητικών διαφηµίσεων και που σε πείσµα των προσδοκιών των τεχνοκρατών, λογιστών και διαχειριστών της εξουσίας και των κύριων διεκδικητών της, προορίζονται να αποτελέσουν νοµοτελειακά τις νέες προβληµατικές επιχειρήσεις της "κοινωνίας των πληροφοριών". Τα "Ιδρύµατα" αυτά και οι αετονύχηδες επιχειρηµατίες τους θησαυρίζουν παράνοµα για χρόνια και φαίνεται να είναι σε θέση πια να νοµιµοποιήσουν και αυτοί τα "αυθαίρετά" τους και µάλιστα µέσα από την προσαρµογή τους στις κατά το συµφέρον τους υπέρτερες των κρατικών, ευρωπαϊκές εκπαιδευτικές πολιτικές: αγνοώντας και περιγράφοντας στην καλύτερη περίπτωση τους νόµους του κράτους µε την ανοχή, την συµπόρευση ή και την στήριξη συµφεροντολόγων ή αφελών πολιτικών, δηµοσιογράφων και κάποιων καθηγητών ΑΕΙ, αλλά και αµόρφωτων συνηθέστατα εκσυγχρονιστών και ευρωπαϊστών πάσης φύσεως, διαστρέφοντας και µεγαλοποιώντας υπαρκτά προβλήµατα της δηµόσιας ανώτατης παιδείας, 15

16 διαπιστώνοντας και εκµεταλλευόµενοι το πανθοµολογούµενο κενό Εθνικής Στρατηγικής και Πολιτικής Παιδείας, Έρευνας, Τεχνολογίας και Ανάπτυξης γενικότερα, όλων των κοµµάτων τα οποία διεκδικούν και νέµονται την εξουσία και επικαλούµενοι την τροµακτική ζήτηση θέσεων σπουδών σε Πανεπιστήµια (ελληνικά και ξένα) από τους αποφοίτους της δευτεροβάθµιας εκπαίδευσης, το συνακόλουθο δράµα της προπτυχιακής φοιτητικής προσφυγιάς και της σχετικής συναλλαγµατικής αιµορραγίας της χώρας, Μια τέτοια όµως απεχθής όπως φαίνεται και από τα παραπάνω προοπτική, η οποία εξασφαλίζει συµφέρουσες "τεκµηριωτικές" αναφορές των ενδιαφεροµένων στο αµφιλεγόµενο, συγκεχυµένο και εξαιρετικά αντιφατικό περιεχόµενο της Λευκής Βίβλου για την Εκπαίδευση και την Κατάρτιση της Επιτροπής των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, µπορεί να ανάψει φωτιές στα Πανεπιστήµιά µας, τα οποία σε µεγάλο βαθµό µε τις αρχές και τις θεµελιώδεις διατάξεις του Νόµου Πλαίσιο 1268/82 εργάζονται αθόρυβα, συστηµατικά και δηµιουργικά τα τελευταία χρόνια. Και εµείς, ως πανεπιστηµιακοί και ως πολίτες τι θα µπορούσαµε να κάνουµε; Υποστηρίζω -και µπορώ να επιχειρηµατολογήσω γι' αυτό, αν ανοίξει ένας συστηµατικός διάλογοςότι µπορούµε αν θέλουµε: να διασφαλίσουµε εµείς το Πανεπιστήµιο ως ηµόσιο Αγαθό, µε την διαρκή βελτίωση της ολικής ποιότητάς του, να συµβάλουµε αποφασιστικά στην απαγόρευση λειτουργίας των ιδιωτικών δήθεν πανεπιστηµίων: όχι µόνο αξιοποιώντας το υφιστάµενο επαρκέστατο θεσµικό πλαίσιο, (ακόµα και του Υπουργείου Εµπορίου για την παραπλανητική διαφήµιση), αλλά και διπλασιάζοντας τον αριθµό των εισακτέων σε κάθε δηµόσιο πανεπιστήµιο, ιδρύοντας ένα δεύτερο Πανεπιστήµιο µέσα στο Πανεπιστήµιο, για ν' απασχολήσουµε µε τον βέλτιστο δυνατό τρόπο τους εξοπλισµούς και τις εγκαταστάσεις µας, αλλά και το υποαπασχολούµενο, όπου υπάρχει, δυναµικό µας, να προχωρήσουµε στην αποδοτική αξιοποίηση των περιουσιακών στοιχείων των δηµόσιων πανεπιστηµίων σύµφωνα µε τις προβλέψεις του Ν. 1268/82, χωρίς ν' απαιτούµε τα πάντα από το κράτος, να αναπτύξουµε νέα τµήµατα και µεταπτυχιακές σπουδές θεµατικού -διεπιστηµονικού χαρακτήρα, για την ολοκληρωµένη διδασκαλία και έρευνα πάνω στα σύγχρονα πολύπλοκα προβλήµατα της κοινωνίας, του περιβάλλοντος και της ανάπτυξης, (Ρόκος, 1991α) να οργανώσουµε εµείς, αξιόπιστα προγράµµατα συνεχιζόµενης εκπαίδευσης για να εµποδίσουµε τη διασπάθιση του δηµόσιου χρήµατος από τους ευκαιριακούς εµπόρους σεµιναρίων κ.λ.π. Αυτά βέβαια και άλλα πολλά, θα ευχόµουν να µπορούµε να τα συζητήσουµε και µε τους φοιτητές και να τα προωθήσουµε αποτελεσµατικά και µέσα απ' τις επιτροπές Στρατηγικής των ΑΕΙ, οι οποίες ελπίζω επιτέλους να συγκροτηθούν: για να στηρίξουν ουσιαστικά τις Συγκλήτους και τις Πρυτανείες των Πανεπιστηµίων µας στις σχετικές πρωτοβουλίες τους, για να συµβάλουν δηµιουργικά και µε φαντασία στην κάλυψη του κενού εθνικής στρατηγικής για την παιδεία στην εποχή της Λευκής Βίβλου, αλλά και για να συστοιχισθούν µε τις αντίστοιχες δυνάµεις της Ευρώπης, για να µη θρηνήσουµε στις µέρες µας το τέλος του Πανεπιστηµίου. Βιβλιογραφία Coehoorn, R. and Richier, N. "Giant magneto resistance: an ESPRIT project for the home electronics market", CEC, I&T Magazine, No. 19, April, Commission of the European Communities, "White Paper on Education and Training. Teaching and Learning. Towards the Learning Society", Com (95) 590 final, Brussels, Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος Λαρούς Μπριτάνικα, Εκδοτικός Οργανισµός Πάπυρος, Αθήνα,

17 Επιτροπή Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, "Λευκό Βιβλίο, Ανάπτυξη, Ανταγωνιστικότητα, Απασχόληση. Οι προκλήσεις και η αντιµετώπισή τους για τη µετάβαση στον 21ο αιώνα", Βρυξέλλες, Micossi, St. "By the people for the people" Editorial, I&T Magazine, No. 19, April, Ρόκος,. (Επιµέλεια), "Επιστήµες και Περιβάλλον στα τέλη του αιώνα. Προβλήµατα και Προοπτικές", Εναλλακτικές Εκδόσεις, σελ. 393, Αθήνα, Ρόκος,. "Οι Ολοκληρωµένες Αποδόσεις της Φυσικής και της Κοινωνικοοικονοµικής Πραγµατικότητας και ως Θεµέλιο Ιδεολογικής Ανάδρασης." Πανελλήνιο Συνέδριο "Προβλήµατα Σοσιαλισµού", Πανεπιστήµιο Ιωαννίνων, Φιλοσοφική Σχολή, Ε.Μ.Πολυτεχνείο , (πρακτικά υπό δηµοσίευση), Αθήνα, Ρόκος,. "Ευρωπαϊκή ενοποίηση. Μια ολιστική προσέγγιση. Εννοιολογικές διασαφηνίσεις και προϋποθέσεις συνεργασίας και ολοκλήρωσης." Επιστηµονικό Συνέδριο: "Ευρώπη.Ιδέες, συλλογικές νοοτροπίες και πραγµατικότητες", Πανεπιστήµιο Ιωαννίνων, Σεπτέµβριος 1992 και Ουτοπία, τ.4, εκέµβριος 1992, σελ Ρόκος,. "Ο Ρόλος του Σύγχρονου ιεπιστηµονικού Τεχνικού Πανεπιστηµίου". Το Βήµα των Κοινωνικών Επιστηµών, τ.6, Αθήνα, εκέµβριος 1991 (α). Ρόκος,. "Η ορθολογικότητα ως θεµέλιο και αφετηρία εκσυγχρονισµού και δηµοκρατίας στις συγκεκριµένες κοινωνικοοικονοµικές και πολιτικές συνθήκες στην Ελλάδα σήµερα". Θεωρία και Κοινωνία, τ.5, Ιούνιος 1991 (β). Ρόκος,. "Όψεις των κρατικών πολιτικών για την πανεπιστηµιακή παιδεία και έρευνα στην Ελλάδα της µεταπολίτευσης. Κριτική Προσέγγιση, τάσεις και προοπτικές". Πρακτικά, 2ο Επιστηµονικό Συνέδριο, "Το Πανεπιστήµιο στην Ελλάδα σήµερα. Οικονοµικές, Κοινωνικές και Πολιτικές διαστάσεις", Ίδρυµα Σάκη Καράγιωργα, Πάντειο Πανεπιστήµιο Πολιτικών και Κοινωνικών Επιστηµών, , Αθήνα, 1991 (γ). Ρόκος,. "Ο διαλεκτικός χαρακτήρας της ανάπτυξης. Ενα διεπιστηµονικό µεθοδολογικό εργαλείο για την προσέγγισή της." Συνέδριο "Η διεπιστηµονική προσέγγιση της Ανάπτυξης." Ε.Μ.Π., Αθήνα, 1988, Επιστηµονική Σκέψη, τ.44/1989 και Πρακτικά, Εκδ. Παπαζήση, Αθήνα, Ρόκος,. "Η Εµπειρία απ' την αλλαγή στα Πανεπιστήµια. Προβλήµατα και Προοπτικές", στο "Μνήµη Σάκη Καράγιωργα", Τιµητικός Τόµος Ινστιτούτου Περιφερειακής Ανάπτυξης Παντείου Πανεπιστηµίου, σελ , Αθήνα, Ρόκος,. "Αλλαγή στην Παιδεία. Παιδεία για την Αλλαγή", Εκδόσεις Παρατηρητής, σελ. 272, Θεσσαλονίκη, Webster's, "New Universal Unabridged Dictionary", Barnes and Noble Books, New York, ΥΠ.Ε.Π.Θ., " Ο Νόµος 1268/82 για τη οµή και Λειτουργία των Ανωτάτων Εκπαιδευτικών Ιδρυµάτων", Ο.Ε..Β., Αθήνα,

οικονοµοκεντρικής και κρατοκεντρικής (των µεγάλων) ακόµη Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Μεγάλη Αγορά της Πληροφορικής.

οικονοµοκεντρικής και κρατοκεντρικής (των µεγάλων) ακόµη Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Μεγάλη Αγορά της Πληροφορικής. Το τέλος του Πανεπιστηµίου (;) ή Το Πανεπιστήµιο στην εποχή της "Λευκής Βίβλου" * 1997 Εισαγωγή Το τέλος του Πανεπιστηµίου (;) Προσχώρησε άραγε και ο υπογραφόµενος στους εσχατολογικούς εντυπωσιασµούς του

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ» 2014-2020. Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ» 2014-2020. Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ» 2014-2020 Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση Οι Άξονες Προτεραιότητας 6,7,8,και 9 περιλαµβάνουν τις παρεµβάσεις του τοµέα

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΓΡΑΦΟΙ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ

ΓΕΩΓΡΑΦΟΙ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ Ηµερίδα «Σπουδές στη Γεωγραφία και Προοπτικές Σταδιοδροµίας», Τµήµα Γεωγραφίας, Πανεπιστηµίου Αιγαίου, Αθήνα, 24 Φεβρουαρίου 2006. ΓΕΩΓΡΑΦΟΙ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ Παναγιώτης

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΜΕ ΤΑ ΙΣΧΥΟΝΤΑ ΣΤΙΣ ΧΩΡΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ

Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΜΕ ΤΑ ΙΣΧΥΟΝΤΑ ΣΤΙΣ ΧΩΡΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΜΕ ΤΑ ΙΣΧΥΟΝΤΑ ΣΤΙΣ ΧΩΡΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ Εισηγητής Χατζηευστρατίου Ιγνάτιος Μόνιμος Πάρεδρος Π.Ι. Γνωρίσματα Ελληνικού Εκπαιδευτικού

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση Συνάντηση Εργασίας ρ Χριστίνα Θεοχάρη Περιβαλλοντολόγος Μηχανικός Γραµµατέας Οικολογίας και Περιβάλλοντος ΓΣΕΕ 7 Ιουνίου 2006 1 1. Η Κοινωνική εταιρική ευθύνη

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΕΣ Α Γενική Γραµµατεία ηµόσιας ιοίκησης & Ηλεκτρονικής ιακυβέρνησης ΕΥΡΥΖΩΝΙΚΑ ΙΚΤΥΑ

ΥΠΕΣ Α Γενική Γραµµατεία ηµόσιας ιοίκησης & Ηλεκτρονικής ιακυβέρνησης ΕΥΡΥΖΩΝΙΚΑ ΙΚΤΥΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ Γενική Γραµµατεία ηµόσιας ιοίκησης& Ηλεκτρονικής ιακυβέρνησης ΕΥΡΥΖΩΝΙΚΑ ΙΚΤΥΑ Ο ΠΥΛΩΝΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΤΗΣ ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΣΤΗΝ ΨΗΦΙΑΚΗ ΕΠΟΧΗ & ΤΗΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ ΤΗΣ ΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΠΟΥ ΥΠΟΣΤΗΡΙΖΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΠΕ

ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ ΤΗΣ ΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΠΟΥ ΥΠΟΣΤΗΡΙΖΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΠΕ Leonardo da Vinci Leonardo Project: A EUROPEAN OBSERVATORY ON THE USE OF ICT-SUPPORTED LIFE LONG LEARNING BY SMES, MICRO-ENTERPRISES AND THE SELF-EMPLOYED IN RURAL AREAS ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Προσφερόμενα Διπλώματα (Προσφερόμενοι Τίτλοι)

Προσφερόμενα Διπλώματα (Προσφερόμενοι Τίτλοι) Εισαγωγή Το Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών του Πανεπιστημίου Κύπρου προσφέρει ολοκληρωμένα προπτυχιακά και μεταπτυχιακά προγράμματα σπουδών στους κλάδους του Ηλεκτρολόγου Μηχανικού

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΕΡΕΥΝΑ: ΝΕΑ ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΣΧΕΣΗ ΓΙΑ ΜΙΑ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΕΡΕΥΝΑ: ΝΕΑ ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΣΧΕΣΗ ΓΙΑ ΜΙΑ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Παρέµβαση σε Συζήτηση Στρογγυλής Τραπέζης µε θέµα: ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΕΡΕΥΝΑ: ΝΕΑ ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΣΧΕΣΗ ΓΙΑ ΜΙΑ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Γιάννης Πασπαλιάρης, Καθηγητής ΕΜΠ, ιευθυντής Εργαστηρίου Μεταλλουργίας,

Διαβάστε περισσότερα

Νέες Τεχνολογίες Επικοινωνίας και Τηλεργασία: : Κατάσταση και Προοπτικές στην Ελλάδα

Νέες Τεχνολογίες Επικοινωνίας και Τηλεργασία: : Κατάσταση και Προοπτικές στην Ελλάδα Νέες Τεχνολογίες Επικοινωνίας και Τηλεργασία: : Κατάσταση και Προοπτικές στην Ελλάδα Οµάδα Εργασίας Γ2 Συντονιστές: Νατάσα Κωνσταντέλου, Ερευνήτρια ' ΕΠΙΣΕΥ- ΕΜΠ Αγγελική Πουλυµενάκου, Επικ. Καθηγήτρια,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΕΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ Τ.Ε.Φ.Α.Α.

ΟΙ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΕΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ Τ.Ε.Φ.Α.Α. ΟΙ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΕΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ Τ.Ε.Φ.Α.Α. Η δυνατότητα για εργασιακή απασχόληση αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους δείκτες κοινωνικής καταξίωσης και αποδοχής του ατόμου από το κοινωνικό

Διαβάστε περισσότερα

Ευρώπη 2020 Αναπτυξιακός προγραμματισμός περιόδου 2014-2020 ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2012

Ευρώπη 2020 Αναπτυξιακός προγραμματισμός περιόδου 2014-2020 ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2012 ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ & ΘΡΑΚΗΣ Ενδιάμεση Διαχειριστική Αρχή Ευρώπη 2020 Αναπτυξιακός προγραμματισμός περιόδου 2014-2020 ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2012 Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Μακεδονία Θράκη»

Διαβάστε περισσότερα

Η Αξιολόγηση ως συνιστώσα του Στρατηγικού Σχεδιασμού υπό το πρίσμα της 'Αθηνάς'

Η Αξιολόγηση ως συνιστώσα του Στρατηγικού Σχεδιασμού υπό το πρίσμα της 'Αθηνάς' Συνέδριο ΜΟΔΙΠ ΑΤΕΙ-Θ *-* Νοεμβρίου 2012 Grand Hotel Θεσσαλονίκη Η Αξιολόγηση ως συνιστώσα του Στρατηγικού Σχεδιασμού υπό το πρίσμα της 'Αθηνάς' Παναγιώτης Τζιώνας Αντιπρόεδρος ΑΤΕΙ-Θ Συμπεράσματα Τα Νέα

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος των ΤΠΕ στη δόμηση της Κοινωνίας της Γνώσης

Ο ρόλος των ΤΠΕ στη δόμηση της Κοινωνίας της Γνώσης Ο ρόλος των ΤΠΕ στη δόμηση της Κοινωνίας της Γνώσης Η ένταξη των ΤΠΕ στα πλαίσια των στόχων της εκπαίδευσης για το 2010 Αναπτυξιακή Στρατηγική για την Εκπαίδευση 2007-2013 Ευρωπαϊκές πολιτικές H Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΝ ΙΑΛΟΓΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΙ ΕΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Ι. ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Η

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ ΤΟΠΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ (Τ.Α)

ΣΧΟΛΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ ΤΟΠΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ (Τ.Α) ΣΧΟΛΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ ΤΟΠΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ (Τ.Α) Στέργιος Κεχαγιάς, Δάσκαλος, Δημοτικός Σύμβουλος Δήμου Παγγαίου Η εκπαίδευση αποτελεί στην ουσία και στην πράξη μια βασική λειτουργία της κοινωνίας,

Διαβάστε περισσότερα

(Lifelong Learning Programme - LLP) 2007-2013

(Lifelong Learning Programme - LLP) 2007-2013 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ (Lifelong Learning Programme - LLP) 2007-2013 Νοέµβριος 2011 Πρόγραµµα ιά Βίου Μάθησης Το κοινοτικό Πρόγραμμα Δράσης στους τομείς της Εκπαίδευσης και της κατάρτισης. Απευθύνεται

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο.

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Τα τελευταία χρόνια βρισκόµαστε µπροστά σε µια βαθµιαία αποδόµηση της ανδροκρατικής έννοιας της ηγεσίας

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Π. ΕΘΝΙΚΟ ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΟ ΑΠΡΟΒΛΕΠΤΩΝ

Ε.Π. ΕΘΝΙΚΟ ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΟ ΑΠΡΟΒΛΕΠΤΩΝ Ε.Π. ΕΘΝΙΚΟ ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΟ ΑΠΡΟΒΛΕΠΤΩΝ ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ 01: «ΜΈΣΟ-ΜΑΚΡΟΠΡΌΘΕΣΜΗ ΣΤΉΡΙΞΗ ΤΟΥ ΑΝΘΡΏΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΎ ΠΟΥ ΥΦΊΣΤΑΤΑΙ ΤΙΣ ΣΥΝΈΠΕΙΕΣ ΑΠΡΌΒΛΕΠΤΩΝ ΤΟΠΙΚΏΝ Ή ΤΟΜΕΑΚΏΝ ΚΡΊΣΕΩΝ ΠΟΥ ΣΥΝΔΈΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη

Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών koutsouris@aua.gr Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Tο ανθρώπινο στοιχείο είναι μοναδικής σημασίας

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης. Παράλληλα Κείµενα

Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης. Παράλληλα Κείµενα Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης Παράλληλα Κείµενα Θεσμοί, όργανα και της ευρωπαϊκής πολιτικής Hεκπαιδευτικήπολιτικήκαιτασυστήματαδιαβίου εκπαίδευσης στη σύγχρονη Ευρώπη σε

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγικές συμπράξεις στους τομείς της εκπαίδευσης, της κατάρτισης και της νεολαίας

Στρατηγικές συμπράξεις στους τομείς της εκπαίδευσης, της κατάρτισης και της νεολαίας KA2 Συνεργασία για Καινοτομία και Ανταλλαγή Καλών Πρακτικών Αναμενόμενα αποτελέσματα Τα σχέδια που υποστηρίζονται στο πλαίσιο αυτής της Δράσης αναμένονται να επιφέρουν τα παρακάτω αποτελέσματα: Καινοτόμες

Διαβάστε περισσότερα

(δ) Ο Μαθητής γίνεται «γλωσσοµαθής». Αποκτά επάρκεια στη χρήση προφορικά και γραπτά τουλάχιστον µιας ξένης γλώσσας και σε δεύτερη φάση δυο ξένων

(δ) Ο Μαθητής γίνεται «γλωσσοµαθής». Αποκτά επάρκεια στη χρήση προφορικά και γραπτά τουλάχιστον µιας ξένης γλώσσας και σε δεύτερη φάση δυο ξένων (δ) Ο Μαθητής γίνεται «γλωσσοµαθής». Αποκτά επάρκεια στη χρήση προφορικά και γραπτά τουλάχιστον µιας ξένης γλώσσας και σε δεύτερη φάση δυο ξένων γλωσσών που τον εξοικειώνουν µε άλλες κουλτούρες, ευνοούν

Διαβάστε περισσότερα

Η δια βίου μάθηση ως εκπαιδευτική πολιτική: κρίσιμα ζητήματα και προτάσεις

Η δια βίου μάθηση ως εκπαιδευτική πολιτική: κρίσιμα ζητήματα και προτάσεις LOGO Γεωτεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας Παράρτημα Ανατολικής Μακεδονίας Σέρρες, 17/10/2010 Η δια βίου μάθηση ως εκπαιδευτική πολιτική: κρίσιμα ζητήματα και προτάσεις Δρ. Γεώργιος A. Κουλαουζίδης Μαθηματικός

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπα-πειραματικά σχολεία

Πρότυπα-πειραματικά σχολεία Πρότυπα-πειραματικά σχολεία 1. Τα πρότυπα-πειραματικά: ένα ιστορικό Τα πειραματικά σχολεία (στα οποία εντάχθηκαν με το Ν. 1566/85 και τα ιστορικά πρότυπα σχολεία) έχουν μακρά ιστορία στον τόπο μας. Τα

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Πληροφορικής

Διδακτική της Πληροφορικής ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 3: Η Πληροφορική στην Ελληνική Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση - Γυμνάσιο Σταύρος Δημητριάδης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗ ΣΚΟΠΙΜΟΤΗΤΑΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ Ι ΡΥΣΗ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΕΠΙΤΕΛΙΚΗ ΣΥΝΟΨΗ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗ ΣΚΟΠΙΜΟΤΗΤΑΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ Ι ΡΥΣΗ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΕΠΙΤΕΛΙΚΗ ΣΥΝΟΨΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗ ΣΚΟΠΙΜΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ Ι ΡΥΣΗ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΕΠΙΤΕΛΙΚΗ ΣΥΝΟΨΗ Πρωτοβουλία Ίδρυσης Πανεπιστηµιακού Τµήµατος Τουρισµού στην Κρήτη Μάρτιος 2007 Τουρισµός:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΟΝΕΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ Ε.Π. «EΘΝΙΚΟ ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΟ ΑΠΡΟΒΛΕΠΤΩΝ 2007-2013»

ΑΞΟΝΕΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ Ε.Π. «EΘΝΙΚΟ ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΟ ΑΠΡΟΒΛΕΠΤΩΝ 2007-2013» ΑΞΟΝΕΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ Ε.Π. «EΘΝΙΚΟ ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΟ ΑΠΡΟΒΛΕΠΤΩΝ 2007-2013» ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ 1 «Μέσο-μακροπρόθεσμη στήριξη του ανθρώπινου δυναμικού που υφίσταται τις συνέπειες απρόβλεπτων τοπικών η

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ για το Ψηφιακό Εκπαιδευτικό Περιεχόμενο

ΕΘΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ για το Ψηφιακό Εκπαιδευτικό Περιεχόμενο ΕΘΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ για το Ψηφιακό Εκπαιδευτικό Περιεχόμενο ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΚΥΡΙΑΖΗΣ ΓΕΝΙΚΟΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΗΜΕΡΙΔΑ Open Discovery Space «Ανοιχτές Εκπαιδευτικές

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΠΡΟΣΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΠΡΟΣΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΠΡΟΣΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Η ανάπτυξη του

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕ60/70, ΠΕ02, ΠΕ03, ΠΕ04)

ΠΕ60/70, ΠΕ02, ΠΕ03, ΠΕ04) «Επιµόρφωση εκπαιδευτικών στη χρήση και αξιοποίηση των ΤΠΕ στην εκπαιδευτική διδακτική διαδικασία» (Γ ΚΠΣ, ΕΠΕΑΕΚ, Μέτρο 2.1, Ενέργεια 2.1.1, Κατηγορία Πράξεων 2.1.1 θ) Αναλυτικό Πρόγραµµα Σπουδών για

Διαβάστε περισσότερα

Management. Νικόλαος Μυλωνίδης Μάθημα 3 1 24/2/2010

Management. Νικόλαος Μυλωνίδης Μάθημα 3 1 24/2/2010 Management Νικόλαος Μυλωνίδης Μάθημα 3 1 Εισαγωγή Έννοια και Περιεχόμενο του Μάνατζμεντ Ποια είναι τα διοικητικά στελέχη και ποιος ο ρόλος τους στα διάφορα επίπεδα της ιεραρχίας Βάσικες δραστηριότητες

Διαβάστε περισσότερα

Οργανωσιακή μάθηση. Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν

Οργανωσιακή μάθηση. Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν Οργανωσιακή μάθηση Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν 1 Μάθηση είναι: Η δραστηριοποίηση και κατεύθυνση δυνάμεων για την όσο το δυνα-τόν καλύτερη προσαρμογή στο φυσικό και ιστορικό περιβάλλον. Η απόκτηση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Γεωγράφοι στην Ελληνική Αγορά Εργασίας: Προβλήµατα και Προοπτικές

Γεωγράφοι στην Ελληνική Αγορά Εργασίας: Προβλήµατα και Προοπτικές ΕΝΩΣΗ ΓΕΩΓΡΑΦΩΝ (E.ΓΕΩ.) ΕΛΛΑ ΑΣ Γεωγράφοι στην Ελληνική Αγορά Εργασίας: Προβλήµατα και Προοπτικές Παναγιώτης Στρατάκης Γεωγράφος, Υπ. ρ. Ε.Μ.Π. Ηµερίδα Σπουδές στη Γεωγραφία και Προοπτικές Σταδιοδροµίας

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΙ Η ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ»

ΝΕΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΙ Η ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ» «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) Πιλοτική Εφαρμογή στους Άξονες Προτεραιότητας 1,2,3 - Οριζόντια Πράξη» «ΤΟ ΝΕΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΙ Η ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ» Ενημερωτική Συνάντηση Στελεχών Διοίκησης

Διαβάστε περισσότερα

Αντιφάσεις στην αξιοποίηση του τεχνικού επιστηµονικού δυναµικού στην ελληνική βιοµηχανία

Αντιφάσεις στην αξιοποίηση του τεχνικού επιστηµονικού δυναµικού στην ελληνική βιοµηχανία , TEE 3-5 Ιουλίου 2006 Αντιφάσεις στην αξιοποίηση του τεχνικού επιστηµονικού δυναµικού στην ελληνική βιοµηχανία Γ. Συµεωνίδης, ρ. Αεροναυπηγός Μηχ/κός Γρ. Φρέσκος, ρ. Μηχανολόγος Μηχ/κός Ρ. Μαρίνη, ρ.

Διαβάστε περισσότερα

Ο στόχος αυτός είναι σε άμεση συνάρτηση με τη στρατηγική της Λισαβόνας, και συγκεκριμένα την ενίσχυση της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής μέσω:

Ο στόχος αυτός είναι σε άμεση συνάρτηση με τη στρατηγική της Λισαβόνας, και συγκεκριμένα την ενίσχυση της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής μέσω: ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ Δελτίο Τύπου Ομιλία Γενικού Γραμματέα Διαχείρισης Κοινοτικών & Άλλων Πόρων Του Υπουργείου Απασχόλησης και Κοινωνικής Προστασίας Κυρίου Κωνσταντίνου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΔΑ: ΒΙΦΓ9-ΟΔ1. e-mail:kitsios@epeaek.gr

ΑΔΑ: ΒΙΦΓ9-ΟΔ1. e-mail:kitsios@epeaek.gr ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΕΝΙΑΙΟΣ ΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΕΥΡΩΠΑΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΕΙ ΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΚΑΙ ΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ Μονάδα Α2 ιεύθυνση:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣΚΑΙΣΥΣΤΗΜΑΤΑΔΙΑΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ. Δια βίου Μάθηση και Πιστοποίηση Προσόντων: Εθνικό και ευρωπαϊκό Πλαίσιο Προσόντων

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣΚΑΙΣΥΣΤΗΜΑΤΑΔΙΑΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ. Δια βίου Μάθηση και Πιστοποίηση Προσόντων: Εθνικό και ευρωπαϊκό Πλαίσιο Προσόντων ΠΟΛΙΤΙΚΕΣΚΑΙΣΥΣΤΗΜΑΤΑΔΙΑΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Δια βίου Μάθηση και Πιστοποίηση Προσόντων: Εθνικό και ευρωπαϊκό Πλαίσιο Προσόντων Σκοπός Αποτελείηεξοικείωσημεμιασειράεννοιών, όρωνκαιθεσμικών εργαλείων τα οποία

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Μονάδα 8.1: Επαγγελματικοί ρόλοι και προφίλ για την παρακολούθηση και την εποπτεία.

Εκπαιδευτική Μονάδα 8.1: Επαγγελματικοί ρόλοι και προφίλ για την παρακολούθηση και την εποπτεία. Εκπαιδευτική Μονάδα 8.1: Επαγγελματικοί ρόλοι και προφίλ για την παρακολούθηση και την εποπτεία. Η παρακολούθηση ενός project κινητικότητας. Η διαδικασία παρακολούθησης ενός διακρατικού project κινητικότητας

Διαβάστε περισσότερα

Απελευθερώστε τη δυναμική της επιχείρησής σας

Απελευθερώστε τη δυναμική της επιχείρησής σας Απελευθερώστε τη δυναμική της επιχείρησής σας Εφαρμοσμένες ΛΥΣΕΙΣ για Μικρομεσαίες Επιχειρήσεις Συμβουλευτικές Υπηρεσίες Εκπαιδευτικά Σεμινάρια Ανάπτυξη Πωλήσεων Ανδρόμαχος Δημητροκάλλης, MBA Management

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Γενικής Παιδείας Β Λυκείου 2001

Νεοελληνική Γλώσσα Γενικής Παιδείας Β Λυκείου 2001 Νεοελληνική Γλώσσα Γενικής Παιδείας Β Λυκείου 2001 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Κείµενο Εργαζόµενοι από το σπίτι Στην εποχή της ταχύτητας που ζούµε οι αλλαγές είναι αναµενόµενες σε πολλούς τοµείς. Έτσι και στον εργασιακό

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΤΑΞΗ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΙΚΑ ΑΝΑΠΗΡΩΝ ΣΤΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΔΡΩΜΕΝΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ»

ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΤΑΞΗ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΙΚΑ ΑΝΑΠΗΡΩΝ ΣΤΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΔΡΩΜΕΝΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ» «H AΠΑΣΧΟΛΗΣΗ A ΩΣ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΤΑΞΗ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΙΚΑ ΑΝΑΠΗΡΩΝ ΣΤΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΔΡΩΜΕΝΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ» Ημερίδα του ΠΑΣΥΠΚΑ «Δράσεις ένταξης των κινητικά αναπήρων στην παραγωγική διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ ΠΑΝΤΕΛΗΣ ΜΑΛΑΤΕΣΤΑΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ - ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ

ΟΔΗΓΟΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ ΠΑΝΤΕΛΗΣ ΜΑΛΑΤΕΣΤΑΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ - ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ ΟΔΗΓΟΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ ΠΑΝΤΕΛΗΣ ΜΑΛΑΤΕΣΤΑΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ - ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ Το Τμήμα Ηλεκτρολογίας, ανήκει στη Σχολή Τεχνολογικών Εφαρμογών (Σ.Τ.ΕΦ.) του Τ.Ε.Ι. Πειραιά.

Διαβάστε περισσότερα

«Ο ρόλος και το έργο των Διπλωματούχων Μηχανικών Δημοσίων Υπαλλήλων» Πέμπτη 09.06.2005

«Ο ρόλος και το έργο των Διπλωματούχων Μηχανικών Δημοσίων Υπαλλήλων» Πέμπτη 09.06.2005 Καθ. Bασίλης Ασημακόπουλος Ειδικός Γραμματέας για την Κοινωνία της Πληροφορίας Χαιρετισμός στο πλαίσιο της Ημερίδας της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Ενώσεων Μηχανικών Δημοσίων Υπαλλήλων Διπλωματούχων Ανωτάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΣΙΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗ (MPA)

ΔΗΜΟΣΙΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗ (MPA) ΔΗΜΟΣΙΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗ (MPA) Γιατί στο Νεάπολις Επιλέγοντας το Πανεπιστήμιο Νεάπολις γίνεσαι μέλος μιας ζωντανής κοινότητας που αποτελείται από προπτυχιακούς και μεταπτυχιακούς φοιτητές και από ακαδημαϊκό προσωπικό

Διαβάστε περισσότερα

ΝΑΠΟΛΕΩΝ ΜΑΡΑΒΕΓΙΑΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΕΘΝΙΚΟΥ ΚAI ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚOY ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΟΣ ΠΡΥΤΑΝΗΣ ΔΕΚΑ ΣΚΕΨΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

ΝΑΠΟΛΕΩΝ ΜΑΡΑΒΕΓΙΑΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΕΘΝΙΚΟΥ ΚAI ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚOY ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΟΣ ΠΡΥΤΑΝΗΣ ΔΕΚΑ ΣΚΕΨΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΝΑΠΟΛΕΩΝ ΜΑΡΑΒΕΓΙΑΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΕΘΝΙΚΟΥ ΚAI ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚOY ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΟΣ ΠΡΥΤΑΝΗΣ ΔΕΚΑ ΣΚΕΨΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙO ΠΟΥ ΘΕΛΟΥΜΕ: ΑΝΟΙΚΤΟ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ, ΜΕ ΣΤΟΧΟ ΤΗΝ ΑΡΙΣΤΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγικές Θέσεις της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στον Τοµέα των Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνιών 5 η Προγραµµατική Περίοδος 2014-2015

Στρατηγικές Θέσεις της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στον Τοµέα των Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνιών 5 η Προγραµµατική Περίοδος 2014-2015 Στρατηγικές Θέσεις της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στον Τοµέα των Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνιών 5 η Προγραµµατική Περίοδος 2014-2015 Στάθης Ραγκούσης Διευθύνων Σύµβουλος Π.Ε.Τ.Α. Α.Ε. Ηλεκτρονική

Διαβάστε περισσότερα

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ)

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ & ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΕΝΤΑΞΗΣ ΥΠΗΚΟΩΝ ΤΡΙΤΩΝ ΧΩΡΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, 20-21 Νοεμβρίου 2014 ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ

Αθήνα, 20-21 Νοεμβρίου 2014 ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ Αθήνα, 20-21 Νοεμβρίου 2014 ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ Oι πολυάριθμοι φορείς της κοινωνικής οικονομίας και επιχειρηματικότητας που συμμετείχαν και συνεργάστηκαν στο Φόρουμ Κοινωνικής Επιχειρηματικότητας, 20-21 Νοεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

Η αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και

Η αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και Η αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και της Επικοινωνίας στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Μένη Τσιτουρίδου Τμήμα Επιστημών Προσχολικής Αγωγής και Εκπαίδευσης Παιδαγωγική Σχολή Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΠΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΔΗΜΗΤΡΗ ΜΠΙΡΜΠΑ.

ΤΟΠΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΔΗΜΗΤΡΗ ΜΠΙΡΜΠΑ. ΤΟΠΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΔΗΜΗΤΡΗ ΜΠΙΡΜΠΑ. ΟΡΙΣΜΟΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Τοπική Ανάπτυξη δεν είναι,μόνο και κυρίως, μεγέθυνση Παραγωγικών συντελεστών, πολύ δε περισσότερο Οικονομικών Μέσων Όρων

Διαβάστε περισσότερα

www.themegallery.com LOGO

www.themegallery.com LOGO www.themegallery.com LOGO 1 Δομή της παρουσίασης 1 Σκοπός και στόχοι των νέων ΠΣ 2 Επιλογή των περιεχομένων & Κατανομή της ύλης 3 Ο ρόλος μαθητή - εκπαιδευτικού 4 Η ΚΠΑ στο Δημοτικό & το Γυμνάσιο 5 Η Οικιακή

Διαβάστε περισσότερα

Καλωσορίσατε στο ΜΒΑ του Πανεπιστημίου Κύπρου

Καλωσορίσατε στο ΜΒΑ του Πανεπιστημίου Κύπρου Ηγέτες με Όραμα Καλωσορίσατε στο ΜΒΑ του Πανεπιστημίου Κύπρου Αγαπητοί φοιτητές, Εκ μέρους του Τμήματος Δημόσιας Διοίκησης και Διοίκησης Επιχειρήσεων σας καλωσορίζουμε στο μεταπτυχιακό πρόγραμμα στη Διοίκηση

Διαβάστε περισσότερα

MEDLAB: Mediterranean Living Lab for Territorial Innovation

MEDLAB: Mediterranean Living Lab for Territorial Innovation MEDLAB: Mediterranean Living Lab for Territorial Innovation Παραδοτέο 2.1.2 ΣΥΝΟΨΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ: ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΓΙΑ Ε&Α, ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ Θεσσαλονίκη, Αύγουστος 2010 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Σύνθεση

Διαβάστε περισσότερα

Ολοήμερα Δημοτικά Σχολεία με Ενιαίο Αναμορφωμένο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα. Σοφία Καλογρίδη Σχολική Σύμβουλος

Ολοήμερα Δημοτικά Σχολεία με Ενιαίο Αναμορφωμένο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα. Σοφία Καλογρίδη Σχολική Σύμβουλος Ολοήμερα Δημοτικά Σχολεία με Ενιαίο Αναμορφωμένο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα Σοφία Καλογρίδη Σχολική Σύμβουλος ΔΣ ΕΑΕΠ Σε 960 ολοήμερα Δημοτικά Σχολεία της χώρας, 12/θεσια και με τον μεγαλύτερο μαθητικό πληθυσμό

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο Γ2. Χρήση γλώσσας (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά. Ερώτημα 1 (5 μονάδες)

Επίπεδο Γ2. Χρήση γλώσσας (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά. Ερώτημα 1 (5 μονάδες) Γ2 (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά Ερώτημα 1 (5 μονάδες) Ο φίλος σας έγραψε μία μελέτη σχετικά με τρόπους βελτίωσης της αναγνωστικής ικανότητας των μαθητών. Επειδή, όμως, είναι ξένος, κάνει ακόμη λάθη,

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα της παρουσίασης. Βάσεις σχεδιασµού αναλυτικών προγραµµάτων φυσικής αγωγής. Τι είναι το αναλυτικό

Θέµατα της παρουσίασης. Βάσεις σχεδιασµού αναλυτικών προγραµµάτων φυσικής αγωγής. Τι είναι το αναλυτικό ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Βάσεις σχεδιασµού αναλυτικών προγραµµάτων φυσικής αγωγής ιγγελίδης Νικόλαος Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα Θέµατα της παρουσίασης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟ ΤΟΥ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟΥ ΤΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ 2014 2020

ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟ ΤΟΥ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟΥ ΤΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ 2014 2020 ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟ ΤΟΥ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟΥ ΤΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΚΑΤΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΔΗΜΟΥΣ 1 1. ΓΕΝΙΚΑ ΚΑΙ ΕΙΔΙΚΑ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ 1.1 Αναφερθείτε

Διαβάστε περισσότερα

Του κ. Κωνσταντίνου Γαγλία Γενικού Διευθυντή του BIC Αττικής

Του κ. Κωνσταντίνου Γαγλία Γενικού Διευθυντή του BIC Αττικής Του κ. Κωνσταντίνου Γαγλία Γενικού Διευθυντή του BIC Αττικής ΒΑΣΙΚΟΙ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΩΝ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ ΕΠΙΤΥΧΗΜΕΝΩΝ CLUSTERS Με σκοπό τον εντοπισμό των βασικών παραγόντων επιτυχίας

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ

Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ 3 Ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ-ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ 205 Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ (Ένα παραμύθι από μεγάλα παιδιά) Παπαλουκά Κων/να Εκπαιδευτικός Β θμιας Εκπαίδευσης Νηπιοβρεφοκόμος Τσαγκουρνού Ελισάβετ Εκπαιδευτικός

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΔΡΑ: ΑΜΑΡΟΥΣΙΟ (ΣΤΑΘΜΟΣ «ΕΙΡΗΝΗ» ΗΣΑΠ)

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΔΡΑ: ΑΜΑΡΟΥΣΙΟ (ΣΤΑΘΜΟΣ «ΕΙΡΗΝΗ» ΗΣΑΠ) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε. ΕΔΡΑ: ΑΜΑΡΟΥΣΙΟ (ΣΤΑΘΜΟΣ «ΕΙΡΗΝΗ» ΗΣΑΠ) ΤΑΧ.Δ/ΝΣΗ: ΗΡΑΚΛΕΙΟ ΑΤΤΙΚΗΣ Τ.Κ. 141 21 Μαρούσι: 11/3/2013 Αριθμ. Πρωτ.:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΝΟΙΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ. Δρ Αραβέλλα Ζαχαρίου

ΕΝΝΟΙΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ. Δρ Αραβέλλα Ζαχαρίου Η Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη ως πλαίσιο Εκπαίδευσης Νεοδιορισθέντων Εκπαιδευτικών: Ποιοτικοί Εκπαιδευτικοί για Ποιοτική Εκπαίδευση ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΕΣ/ΠΑΙΔΙ/0308(ΒΙΕ)/07 ΕΝΝΟΙΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ενέργεια 2.4.2 : Πρακτική Άσκηση και Γραφεία Διασύνδεσης Η παρούσα Ενέργεια στοχεύει, μέσω δύο διακριτών παρεμβάσεων, στην ουσιαστική σύζευξη της

Ενέργεια 2.4.2 : Πρακτική Άσκηση και Γραφεία Διασύνδεσης Η παρούσα Ενέργεια στοχεύει, μέσω δύο διακριτών παρεμβάσεων, στην ουσιαστική σύζευξη της Ενέργεια 2.4.2 : Πρακτική Άσκηση και Γραφεία Διασύνδεσης Η παρούσα Ενέργεια στοχεύει, μέσω δύο διακριτών παρεμβάσεων, στην ουσιαστική σύζευξη της εκπαίδευσης με την αγορά εργασίας. Η πρώτη παρέμβαση αφορά

Διαβάστε περισσότερα

Επιχειρήσεις 2.0 & Η Νέα Επιχειρηματικότητα. Επιχειρηματικότητα. Εισηγητής: Βασίλης Δαγδιλέλης

Επιχειρήσεις 2.0 & Η Νέα Επιχειρηματικότητα. Επιχειρηματικότητα. Εισηγητής: Βασίλης Δαγδιλέλης Επιχειρήσεις 2.0 & Η Νέα Επιχειρηματικότητα Επιχειρηματικότητα Εισηγητής: Βασίλης Δαγδιλέλης Ποια είναι η «δημόσια εικόνα» της; Οπωσδήποτε δεν είναι πάντοτε μια έννοια «θετικά φορτισμένη» τουλάχιστον στη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ Πολιτισμική Ετερότητα, Ιδιότητα του Πολίτη και Δημοκρατία: Εμπειρίες, Πρακτικές και Προοπτικές. Αθήνα, 7 8 Μαΐου 2010

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ Πολιτισμική Ετερότητα, Ιδιότητα του Πολίτη και Δημοκρατία: Εμπειρίες, Πρακτικές και Προοπτικές. Αθήνα, 7 8 Μαΐου 2010 ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Πληροφορίες : Παρθένης Χρήστος Τηλ. : 210-7277516 Δ/νση : Πανεπιστημιούπολη, Ιλίσια 157 84, Αθήνα Fax : 210-7277440 Email : information@keda.gr ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

1. Εισαγωγή. 1. Θέματα εκπαίδευσης και αγωγής. 2. Θέματα μάθησης και διδασκαλίας. 3. Ειδική διδακτική και πρακτική άσκηση.

1. Εισαγωγή. 1. Θέματα εκπαίδευσης και αγωγής. 2. Θέματα μάθησης και διδασκαλίας. 3. Ειδική διδακτική και πρακτική άσκηση. ΔΙATMHMATΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ (ΠΠΔΕ) ΣΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ (Απόσπασμα από τα Πρακτικά της 325 ης /08-05-2014 Τακτικής Συνεδρίασης της Συγκλήτου

Διαβάστε περισσότερα

Απασχολησιμότητα Ανεργία & Ψηφιακές δεξιότητες Προτάσεις για τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας

Απασχολησιμότητα Ανεργία & Ψηφιακές δεξιότητες Προτάσεις για τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας Απασχολησιμότητα Ανεργία & Ψηφιακές δεξιότητες Προτάσεις για τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας Α. Βύρων Νικολαΐδης Πρόεδρος Συμβουλίου Ευρωπαϊκών Ενώσεων Πληροφορικής(CEPIS) To Όραμα Δημιουργώντας 500.000

Διαβάστε περισσότερα

«Η πρόκληση της αλλαγής του κράτους σήµερα»

«Η πρόκληση της αλλαγής του κράτους σήµερα» Αντώνης Μακρυδηµήτρης Καθηγητής Πανεπιστηµίου Αθηνών «Η πρόκληση της αλλαγής του κράτους σήµερα» Ι Βασικό πρόβληµα της χώρας υπήρξε εδώ και καιρό η ποιότητα της δηµοκρατίας και της λειτουργίας των δηµοσίων

Διαβάστε περισσότερα

«Ο ρόλος της εκπαίδευσης ενηλίκων στη σύγχρονη κοινωνία»

«Ο ρόλος της εκπαίδευσης ενηλίκων στη σύγχρονη κοινωνία» «Ο ρόλος της εκπαίδευσης ενηλίκων στη σύγχρονη κοινωνία» Σίμου Δανάη Μεταπτυχιακή φοιτήτρια: Συνεχιζόμενη Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση danai.simou@st.ouc.ac.cy Περίληψη: Στη σημερινή κοινωνία παρατηρούνται

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ 2013

ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ 2013 ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ 2013 Βασικές Νομοθετικές & Θεσμικές παρεμβάσεις (Οικονομική Διαχείριση) Θέμης Λιακόπουλος Σύμβουλος Επιχειρησιακής Ανάπτυξης OTS. Βασικές Νομοθετικές & Θεσμικές παρεμβάσεις (Οικονομική

Διαβάστε περισσότερα

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους του Σταύρου Κοκκαλίδη Μαθηματικού Διευθυντή του Γυμνασίου Αρχαγγέλου Ρόδου-Εκπαιδευτή Στα προγράμματα Β Επιπέδου στις ΤΠΕ Ορισμός της έννοιας του σεναρίου.

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΑ ΠΡΟΕ ΡΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑΣ ΕΝΩΣΗΣ ΝΕΩΝ ΑΓΡΟΤΩΝ ΘΕΟ ΩΡΟΥ ΒΑΣΙΛΟΠΟΥΛΟΥ ΗΜΕΡΙ Α ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΕΚΘΕΣΗΣ AGROQUALITY FESTIVAL. Αγαπητοί φίλοι και φίλες,

ΟΜΙΛΙΑ ΠΡΟΕ ΡΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑΣ ΕΝΩΣΗΣ ΝΕΩΝ ΑΓΡΟΤΩΝ ΘΕΟ ΩΡΟΥ ΒΑΣΙΛΟΠΟΥΛΟΥ ΗΜΕΡΙ Α ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΕΚΘΕΣΗΣ AGROQUALITY FESTIVAL. Αγαπητοί φίλοι και φίλες, ΟΜΙΛΙΑ ΠΡΟΕ ΡΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑΣ ΕΝΩΣΗΣ ΝΕΩΝ ΑΓΡΟΤΩΝ ΘΕΟ ΩΡΟΥ ΒΑΣΙΛΟΠΟΥΛΟΥ ΗΜΕΡΙ Α ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΕΚΘΕΣΗΣ AGROQUALITY FESTIVAL Αγαπητοί φίλοι και φίλες, Αποτελεί κοινή διαπίστωση πως η κρίση που βιώνει η χώρα

Διαβάστε περισσότερα

«Περισσότερα ψηφιακά προϊόντα και υπηρεσίες στην Ευρωπαϊκή Ένωση για την τόνωση της οικονομικής ανάπτυξης» Αθήνα, 7 Μαΐου 2014

«Περισσότερα ψηφιακά προϊόντα και υπηρεσίες στην Ευρωπαϊκή Ένωση για την τόνωση της οικονομικής ανάπτυξης» Αθήνα, 7 Μαΐου 2014 ΟΜΙΛΙΑ κ. ΔΗΜΗΤΡΗ ΑΡΒΑΝΙΤΟΖΗΣΗ ΔΙΑΣΚΕΨΗ «Περισσότερα ψηφιακά προϊόντα και υπηρεσίες στην Ευρωπαϊκή Ένωση για την τόνωση της οικονομικής ανάπτυξης» Αθήνα, 7 Μαΐου 2014 Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Ειδικού Θεματικού Προγράμματος: «Διοίκηση, Οργάνωση και Πληροφορική για Μικρομεσαίες

Τίτλος Ειδικού Θεματικού Προγράμματος: «Διοίκηση, Οργάνωση και Πληροφορική για Μικρομεσαίες ΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ, ΒΑΣΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΠΕΛΑΓΙΤΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ Τίτλος Ειδικού Θεματικού Προγράμματος: «Διοίκηση, Οργάνωση και Πληροφορική για Μικρομεσαίες

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτύσσοντας ευκαιρίες για τη νεολαία/ Δημιουργώ- Επιχειρώ- Καινοτομώ 18.11.2010, Ινστιτούτο Νεολαίας, Αθήνα

Αναπτύσσοντας ευκαιρίες για τη νεολαία/ Δημιουργώ- Επιχειρώ- Καινοτομώ 18.11.2010, Ινστιτούτο Νεολαίας, Αθήνα Περιεχόμενα Υφιστάμενη Κατάσταση Αλεξάνδρεια Ζώνη Καινοτομίας (Α.Ζ.Κ.) Α.Ε. Συσσωρευμένη Κρίσιμη Μάζα Φορέων Καινοτομικής Επιχειρηματικότητας (Ζ.ΚΑΙ.Θ.) Χωροταξική Ανάπτυξη Βραχυπρόθεσμος και Μεσοπρόθεσμος

Διαβάστε περισσότερα

Πρόσκληση απασχόλησης στο έργο ''Πανδέκτης: Ψηφιακός θησαυρός πρωτογενών τεκµηρίων ελληνικής ιστορίας και πολιτισµού''

Πρόσκληση απασχόλησης στο έργο ''Πανδέκτης: Ψηφιακός θησαυρός πρωτογενών τεκµηρίων ελληνικής ιστορίας και πολιτισµού'' Πρόσκληση απασχόλησης στο έργο ''Πανδέκτης: Ψηφιακός θησαυρός πρωτογενών τεκµηρίων ελληνικής ιστορίας και πολιτισµού'' Οι παρακάτω προσκλήσεις εντάσσονται στο Έργο «ΠΑΝ ΕΚΤΗΣ Νο2- Ψηφιακός Θησαυρός Πρωτογενών

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΘΕΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ

ΣΥΝΘΕΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ Leonardo da Vinci A EUROPEAN OBSERVATORY OF THE USE OF ICT-SUPPORTED LIFELONG LEARNING BY SMES, MICRO-ENTERPRISES & THE SELF-EMPLOYED IN RURAL AREAS ΠΑΚΕΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 3: ΕΡΕΥΝΑ ΦΟΡΕΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ, ΑΠΟ ΕΚΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Η Ενέργεια περιλαμβάνει ενδεικτικά τις ακόλουθες κατηγορίες Πράξεων:

Η Ενέργεια περιλαμβάνει ενδεικτικά τις ακόλουθες κατηγορίες Πράξεων: Ενέργεια 2.1.2 : Αξιολόγηση εκπαιδευτικού έργου Για να βελτιωθεί η ποιότητα του εκπαιδευτικού συστήματος, η αξιολόγηση του εκπαιδευτικού έργου που αφορά την πρωτοβάθμια, την δευτεροβάθμια γενική και τεχνική

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ Το Ινστιτούτο Δια Βίου Εκπαίδευσης και το Τμήμα Διοίκησης Μονάδων Υγείας και Πρόνοιας της Σχολής Διοίκησης και Οικονομίας

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 2010-2011 Η «μικρή» επιχειρηματικότητα σε περίοδο κρίσης

Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 2010-2011 Η «μικρή» επιχειρηματικότητα σε περίοδο κρίσης Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 2010-2011 Η «μικρή» επιχειρηματικότητα σε περίοδο κρίσης Σταύρος Ιωαννίδης Στελίνα Χατζηχρήστου 26 Ιανουαρίου 2012 Παγκόσμιο Παρατηρητήριο Επιχειρηματικότητας GEM Παρατηρητήριο

Διαβάστε περισσότερα

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Πρόγραμμα Eξ Aποστάσεως Eκπαίδευσης (E learning) Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος

Διαβάστε περισσότερα

«CORPORATE SOCIAL RESPONSIBILITY AND BUSINESS MORALITY»

«CORPORATE SOCIAL RESPONSIBILITY AND BUSINESS MORALITY» Σ Υ Ν Ε Σ Μ Ο Σ Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Ω Ν Β Ι Ο Μ Η Χ Α Ν Ι Ω Ν Οµιλία του Γενικού ιευθυντή, Μέλους του Σ του ΣΕΒ κ. Ιωάννη ραπανιώτη στο ιεθνές Συνέδριο για την Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη «Εξασφαλίζοντας ένα µέλλον

Διαβάστε περισσότερα

08/07/2015. Ονοματεπώνυμο: ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΟΥΤΡΑΣ. Ιδιότητα: ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Β ΙΕΠ. (Υπογραφή)

08/07/2015. Ονοματεπώνυμο: ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΟΥΤΡΑΣ. Ιδιότητα: ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Β ΙΕΠ. (Υπογραφή) Πράξη: «Ανάπτυξη μεθοδολογίας και ψηφιακών διδακτικών σεναρίων για τα γνωστικά αντικείμενα της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Γενικής και Επαγγελματικής Εκπαίδευσης» Άξονες Προτεραιότητας 1-2-3 Οριζόντια

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα Διαλόγου. Συντονιστές: Βαγγέλης Ανάγνου, Δανάη-Μερόπη Βαϊκούση & Δημήτρης Βεργίδης

Θέμα Διαλόγου. Συντονιστές: Βαγγέλης Ανάγνου, Δανάη-Μερόπη Βαϊκούση & Δημήτρης Βεργίδης Θέμα Διαλόγου «ΕΚΠΑΙΔΕΥΟΝΤΑΣ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ ΣΤΑ ΣΔΕ ΚΑΙ ΣΤΑ ΕΣΠΕΡΙΝΑ ΣΧΟΛΕΙΑ» Συντονιστές: Βαγγέλης Ανάγνου, Δανάη-Μερόπη Βαϊκούση & Δημήτρης Βεργίδης Θέματα για συζήτηση: [Μπορείτε να συμμετάσχετε, στέλνοντας

Διαβάστε περισσότερα

Νέα Μέσα και Ψηφιακή Τηλεόραση: νέες προοπτικές για καινοτόμο εκπαίδευση.

Νέα Μέσα και Ψηφιακή Τηλεόραση: νέες προοπτικές για καινοτόμο εκπαίδευση. Νέα Μέσα και Ψηφιακή Τηλεόραση: νέες προοπτικές για καινοτόμο εκπαίδευση. Ιωάννης Αντ. Παναγιωτόπουλος Γενικός Γραμματέας Μέσων Ενημέρωσης Κυρίες και κύριοι, Το 1970, ο μέσος όρος των αναλφάβητων σύμφωνα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου

Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου Ένα πρόβλημα που μας αφορά όλους Το φαινόμενο της φτώχειας παραμένει κυρίαρχο στις σύγχρονες κοινωνίες

Διαβάστε περισσότερα

Ανοίγοντας την Εκπαίδευση μέσω των νέων τεχνολογιών

Ανοίγοντας την Εκπαίδευση μέσω των νέων τεχνολογιών Ανοίγοντας την Εκπαίδευση μέσω των νέων τεχνολογιών Ημερίδα για την ενσωμάτωση των Τεχνολογιών Πληροφορίας και Επικοινωνίας στη Μαθησιακή Διαδικασία 23 Φεβρουαρίου 2013 Αναστασία Οικονόμου Προϊσταμένη

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ

Διαβάστε περισσότερα

ΦΟΡΗΤΟΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΗΣ ΑΝΑ ΜΑΘΗΤΗ. Δημόσια Διαβούλευση

ΦΟΡΗΤΟΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΗΣ ΑΝΑ ΜΑΘΗΤΗ. Δημόσια Διαβούλευση ΦΟΡΗΤΟΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΗΣ ΑΝΑ ΜΑΘΗΤΗ Δημόσια Διαβούλευση ΕΝΟΤΗΤΑ 1: Εισαγωγή Η εισαγωγή υπολογιστών στην εκπαίδευση μόνο καλό μπορεί να φέρει: Στην απλούστερη περίπτωση να σταματήσουν να τυπώνονται

Διαβάστε περισσότερα

Furthering Innovative and Entrepreneurial Regions of Europe Προώθηση Καινοτόμων και Επιχειρηματικών Περιφερειών της Ευρώπης

Furthering Innovative and Entrepreneurial Regions of Europe Προώθηση Καινοτόμων και Επιχειρηματικών Περιφερειών της Ευρώπης Furthering Innovative and Entrepreneurial Regions of Europe Προώθηση Καινοτόμων και Επιχειρηματικών Περιφερειών της Ευρώπης Έκθεση Έρευνας μεταξύ Στελεχών Οργανισμών της Περιφέρειας Ελλάδα 2015 Αριθμός

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ Αποτελεί ένα από τα τέσσερα τμήματα της Σχολής Κοινωνικών Επιστημών και Επιστημών της Αγωγής. Υπήρξε το πολυπληθέστερο σε φοιτητές τμήμα. Έχει παραδώσει στην κοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

Ανανεωμένο Ευρωπαϊκό θεματολόγιο για την Eκπαίδευση Eνηλίκων 2012-14

Ανανεωμένο Ευρωπαϊκό θεματολόγιο για την Eκπαίδευση Eνηλίκων 2012-14 Ανανεωμένο Ευρωπαϊκό θεματολόγιο για την Eκπαίδευση Eνηλίκων 2012-14 (A renewed European agenda for adult learning 2012-14) Μαθαίνω για καλύτερη ζωή και καλύτερες ευκαιρίες απασχόλησης Ανανεωμένο Ευρωπαϊκό

Διαβάστε περισσότερα

Υπουργείο Παιδείας & Θρησκευμάτων Οργανόγραμμα (Α Επίπεδο)

Υπουργείο Παιδείας & Θρησκευμάτων Οργανόγραμμα (Α Επίπεδο) Υπουργείο Παιδείας & Θρησκευμάτων Οργανόγραμμα (Α Επίπεδο) Υπουργός Αν. Υπουργός Υφυπουργοί Γραφείο Νομικού Συμβούλου του Κράτους Επιστημονικό Γραφείο Συμβούλων Υπηρεσία Επιτρόπου Ελεγκτικού Συνεδρίου

Διαβάστε περισσότερα

5η ΕΝΟΤΗΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΓΙΑ ΜΕΤΑΝΑΣΤΡΙΕΣ / ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΑΠΟ ΕΘΝΙΚΕΣ ΜΕΙΟΝΟΤΗΤΕΣ

5η ΕΝΟΤΗΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΓΙΑ ΜΕΤΑΝΑΣΤΡΙΕΣ / ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΑΠΟ ΕΘΝΙΚΕΣ ΜΕΙΟΝΟΤΗΤΕΣ 5η ΕΝΟΤΗΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΓΙΑ ΜΕΤΑΝΑΣΤΡΙΕΣ / ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΑΠΟ ΕΘΝΙΚΕΣ ΜΕΙΟΝΟΤΗΤΕΣ ΠΡΟΟΙΜΙΟ 5 η ΕΝΟΤΗΤΑ Στην 5η Ενότητα - ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΓΙΑ ΜΕΤΑΝΑΣΤΡΙΕΣ / ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΑΠΟ ΕΘΝΙΚΕΣ ΜΕΙΟΝΟΤΗΤΕΣ περιγράφουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΜΕΑΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΑΣΟΚ ΓΙΑ ΤΗΝ Α ΒΑΘΜΙΑ ΚΑΙ Β ΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΤΟΜΕΑΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΑΣΟΚ ΓΙΑ ΤΗΝ Α ΒΑΘΜΙΑ ΚΑΙ Β ΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΟΜΕΑΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΑΣΟΚ ΓΙΑ ΤΗΝ Α ΒΑΘΜΙΑ ΚΑΙ Β ΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Αθήνα, 28.02.2008 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΑΣΟΚ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΙΔΕΙΑ ΓΝΩΣΗ ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ Ένα νέο εκπαιδευτικό σύστηµα για τη νέα εποχή Στη νέα εποχή µε

Διαβάστε περισσότερα

Εξ αποστάσεως Εκπαίδευση Ενηλίκων: Θέµατα και Ζητήµατα. της Πολυµορφικότητας. Αντώνης Λιοναράκης Επικ. Καθηγητής, ΕΑΠ

Εξ αποστάσεως Εκπαίδευση Ενηλίκων: Θέµατα και Ζητήµατα. της Πολυµορφικότητας. Αντώνης Λιοναράκης Επικ. Καθηγητής, ΕΑΠ Εξ αποστάσεως Εκπαίδευση Ενηλίκων: Θέµατα και Ζητήµατα ευτέρα 17 εκεµβρίου 2007 ΤΕΙ Λαµίας Η εξ αποστάσεως Εκπαίδευση και η έννοια της Πολυµορφικότητας Αντώνης Λιοναράκης Επικ. Καθηγητής, ΕΑΠ Έρευνα (2007),

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ Πειραιάς 5 Νοεμβρίου 2012 Αρ. Πρωτ. 20126093 ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΣΤΟ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «BRINGING EUROPE TO SCHOOL TEACHERS (B.E.S.T.)» ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα