Η Μεγάλη Κρίση και η Αµερικανική Αντίδραση

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η Μεγάλη Κρίση και η Αµερικανική Αντίδραση"

Transcript

1 Νο.112, 2010 Η Μεγάλη Κρίση και η Αµερικανική Αντίδραση James K. Galbraith Το κείµενο έχει προσαρµοστεί από µια οµιλία στον Γερµανικό Σύνδεσµο για Αµερικανικές Σπουδές, στο Πανεπιστήµιο Χούµπολτ του Βερολίνου, 27 Μαίου Θέλω να µιλήσω για τη φύση της οικονοµικής κρίσης στις Ηνωµένες Πολιτείες και, ιδιαίτερα, για τη σχέση της στο ρόλο που διαδραµάτισε η κοινότητα των οικονοµολόγων κατά τη διάρκεια των τελευταίων δεκαετιών. Το πρώτο µέρος των παρατηρήσεων µου συνοδεύεται από τον υπότιτλο «Η µεγάλη ψευδαίσθηση της µεγάλης µετριοπάθειας» ένας χαρακτηρισµός για την οικονοµική ζωή των τελευταίων τριών δεκαετιών που κατέλαβε διακεκριµένη θέση, εν µέρει επειδή τον προασπίστηκε για πολλά χρόνια ο Μπεν Μπερνάκι, ο νυν πρόεδρος του Συµβουλίου Κυβερνητών του Οµοσπονδιακού Αποθεµατικού Συστήµατος. Τα τέλη της δεκαετίας του '70 και οι αρχές της δεκαετίας του '80 ήταν µια εξαιρετικά ταραχώδης περίοδος. Ήταν µια περίοδος σηµαντικά µειωµένης ανταγωνιστικότητας στον µεταποιητικό τοµέα και στη δύναµη των εργατικών συνδικάτων, που συνοδεύτηκε αργότερα, προς το τέλος της δεκαετίας του '80, από την κατάρρευση της Σοβιετικής Ο James K. Galbraith είναι καθηγητής Κυβερνητικών-Επιχειρηµατικών Σχέσεων στην έδρα «Lloyd M. Bentsen Jr.,» της Σχολής Δηµόσιας Διοίκησης Lyndon B. Johnson του Πανεπιστηµίου του Τέξας στο Ώστιν και Διευθυντής του Πρότζεκτ Ανισότητας στο Πανεπιστήµιο του Τέξας. Είναι επίσης πρόεδρος της επιτροπής Οικονοµολόγων για Ειρήνη και Ασφάλεια και Ανώτατος Μελετητής στο Οικονοµικό Ινστιτούτο Λίβυ. Copyright 2011 Levy Economics Institute

2 2 Ένωσης και των σχετικών κυβερνήσεων, το άνοιγµα των παγκόσµιων αγορών σε πολύ σηµαντικό βαθµό και την άνοδο των αγαθών εντατικοποιηµένης εργασίας που παράγονται στην Κίνα και την διείσδυσή τους στις παγκόσµιες αγορές. Συνεπώς, υπήρξε µια υποχώρηση του πληθωρισµού, που µεσουρανούσε καθ όλη την περίοδο από τα τέλη του 60 έως και τις αρχές το 80, σε παγκόσµιο επίπεδο. Συγχρόνως, η συνεχιζόµενη χρηµατοοικονοµική αστάθεια, συµπεριλαµβανοµένων των κρίσεων στην Ασία το 1997 και στη Ρωσία το 1998, βοήθησε στην περαιτέρω ενίσχυση του αµερικανικού δολαρίου ως παγκόσµιο αποθεµατικό νόµισµα. Το αποτέλεσµα αυτής της εξέλιξης ήταν µια περίοδος αξιοπρόσεκτης σταθερότητας τιµών και µιας σταθερής επέκτασης της οικονοµικής δραστηριότητας για τις ίδιες τις Ηνωµένες Πολιτείες. Οι επαγγελµατίες οικονοµολόγοι δεν έδωσαν σε αυτά τα γεγονότα την διεθνή διάσταση που µόλις έδωσα. Αντ αυτού, τα περιόρισαν σε µια αφήγηση για την αξιοπιστία των κεντρικών τραπεζών (για το Οµοσπονδιακό Αποθεµατικό των ΗΠΑ, συγκεκριµένα), της εντιµότητας και της ευθύνης εκ µέρους των δηµοσιονοµικών αρχών, της επιτάχυνσης των τεχνολογικών αλλαγών σε συνδυασµό µε τη µεταβαλλόµενη ζήτηση στην αγορά εργασίας όλα εκ των οποίων ήταν, αν θέλετε, χαρακτηρισµοί των αιτιωδών σχέσεων που πολύ άνετα θα µπορούσαν να έχουν συµβεί σε οποιαδήποτε κλειστή οικονοµία. Κατά συνέπεια, οι οικονοµολόγοι δηµιούργησαν ένα διανοητικό µοντέλο γύρω από αυτοσταθεροποιητικές ελεύθερες αγορές και µη παρεµβατικές κρατικές αρχές που είχαν ως µοναδικό στόχο να κάνουν το σωστό πράγµα αφού ήταν γεµάτες από καλές προθέσεις και πρωτίστως αφοσιωµένες στην διατήρηση ενός κυρίαρχου κλίµατος σταθερότητας του επιπέδου τιµών ώστε να επιτρέψουν στις δυνάµεις της ελεύθερης αγοράς να λειτουργήσουν µε βάση την µέγιστη αποδοτικότητά τους. Τα επιχειρήµατα ανάµεσα στο σινάφι των οικονοµολόγων εξελίχθηκαν σε ένα µεγάλο βαθµό σε µια συζήτηση µεταξύ ορθόδοξων οικονοµολόγων, οι οποίοι υποστήριξαν ότι ουσιαστικά καµία κυβερνητική παρέµβαση στην οικονοµία δεν ήταν απαραίτητη, και εκείνων που είχαν µια ελαφρώς πιο πραγµατιστική αντίληψη των πραγµάτων. Η δεύτερη κατηγορία των οικονοµολόγων απλά υποστήριζε ότι, κάπου κάπου, µπορεί να είναι χρήσιµο να υπάρχει µια σταθεροποιητική συνεισφορά από τις δηµοσιονοµικές αρχές για να εξισορροπούνται οι εξωτερικοί κλονισµοί και οι άλλες δυνάµεις που µπορεί, που και που, να προκαλέσουν διαταραχή στις αγορές εργασίας. Αυτή η άποψη επικράτησε ευρέως ανάµεσα στους επαγγελµατίες οικονοµολόγους έως και το 2008, όταν το American Economics Association προωθούσε συνεδριάσεις µε τίτλους που απέπνεαν µια σιγουριά, όπως «Πώς έφτασε ο κόσµος σε συναίνεση για τη νοµισµατική πολιτική;» Βρίσκω λίγη ειρωνεία σε αυτό, επειδή ένας από τους φαινοµενικά µεγάλους παράγοντες που συνεισφέρανε στη διαµόρφωση του κλίµατος υπέρ της Μεγάλης Μετριοπάθειας ήταν η αλλαγή στις διαδικασίες αναφοράς του Οµοσπονδιακού Αποθεµατικού που θεσµοποιήθηκαν στα µέσα του 70 κάτω από την αποκαλούµενη HumphreyHawkins διαδικασία, όπου ο πρόεδρος του Συµβουλίου των Κυβερνητών καταθέτει κάθε έξι µήνες

3 3 και στα δύο νοµοθετικά σώµατα του Κογκρέσου για τους σκοπούς και τους στόχους του Οµοσπονδιακού Αποθεµατικού. Η ειρωνεία για µένα είναι ότι ήµουν µέλος της οµάδας για την τραπεζική επιτροπή της Βουλής των Αντιπρόσωπων που συνέταξε το νοµικό κείµενο πάνω στο οποίο καθιερώθηκε ο νόµος HumphreyHawkins, που απαιτεί την κατάθεση. Και για επτά ή οκτώ χρόνια ήµουν το άτοµο που στην πραγµατικότητα οργάνωνε τις ακροάσεις, έγραφε τις ερωτήσεις και, κατά τα άλλα, προσπαθούσα, στο βαθµό που µπορούσα, να αντιµετωπίσω το Οµοσπονδιακό Αποθεµατικό όσο πιο προκλητικά γινόταν. Βεβαίως, ως νέος γύρω στα 2526 του χρόνια, δεν σκεφτόµουν ότι συνέβαλλα µε οποιοδήποτε σοβαρό τρόπο σε µια επαναστατική εξέλιξη στη σταθεροποίηση της παγκόσµιας οικονοµίας. Αλλά υπήρξαν οικονοµολόγοι 30 χρόνια αργότερα, οι οποίοι, εάν γνώριζαν για το ρόλο µου, θα ήταν υποχρεωµένοι να αναγνωρίσουν έστω και ελάχιστα την συνεισφορά µου γύρω από αυτήν την υπόθεση. Με τα παραπάνω σχόλια, δεν υπονοώ ότι, πριν από την κρίση, όλο είχαν αποδεχτεί αυτή την κοσµοθεωρία. Υπήρξε µια προσέγγιση που, για τους σκοπούς αυτού του κειµένου, θα αποκαλέσω η κριτική ΜαρξΛένινΛούξεµπουργκ. Αυτή είναι µια κριτική προσέγγιση που εστίαζε την προσοχή στη σκοτεινή πλευρά της Μεγάλης Μετριοπάθειας, µια άποψη που στρεφόταν γύρω από στασιµότητα των πραγµατικών µισθών στις ΗΠΑ, ιδιαίτερα σε σχέση µε την αύξηση της παραγωγικότητας και την υπονοούµενη επιδείνωση της διανοµής του εισοδήµατος, των αµοιβών υπέρ των κερδών. Υπογράµµιζε τα καταµετρηµένα υψηλά επίπεδα στην αύξηση της οικονοµικής ανισότητας. Υπογράµµιζε, επίσης, τις συνέπειες της αποβιοµηχανοποίησης της δεκαετίας του '80, και έκανε ιδιαίτερη αναφορά στο µεγάλο και συνεχώς αναπτυσσόµενο εµπορικό έλλειµµα και στις τρέχουσες συναλλαγές. Σε τελική ανάλυση, εστίαζε την προσοχή σε αυτό που η Ρόζα Λούξεµπουργκ θα είχε περιγράψει ως «κρίση στην πραγµατοποίηση», ειδάλλως γνωστό σήµερα ως το πρόβληµα της αυτοκρατορικής υπερεπέκτασης, της αναζήτησης για αγορές και το κόστος αυτής της αναζήτησης, που τόσο έντονα ήρθε στην αντίληψη του κόσµου το 2003 µε την αµερικανική εισβολή στο Ιράκ. Αυτή η αφήγηση αποτέλεσε τη βάση της αριστερής κριτικής µέσα και έξω από τις ΗΠΑ. Η αριστερή κριτική προσέγγιση έκανε σαφές ότι θα υπήρχε µια κρίση, δεδοµένου ότι η κατάσταση ήταν πραγµατικά ασταθής, αλλά, πιο σηµαντικό, ισχυριζόταν ότι η κρίση θα προερχόταν πρώτα απ' όλα από µια απόρριψη της αµερικανικής χρηµατοοικονοµικής ηγεµονίας, στο σύνολό της, και στους θεσµούς αυτής της ηγεµονίας δηλαδή, στα περιουσιακά στοιχεία που βρίσκονται σε όλο τον κόσµο σε ονοµαστική αξία µε ρήτρα δολαρίου. Θα ξεκινούσε, µε άλλα λόγια, από την κατάρρευση του δολαρίου. Φαινοµενικά, οι επωφελούµενοι από αυτή την κρίση θα ήταν το ευρώ και η Ευρωπαϊκή Ένωση. Η Ευρώπη, κατά την άποψη αυτή, θεωρείτο ότι ήταν µια αντιπαραβαλλόµενη κοινωνικοπολιτική οντότητα, που ξεχώριζε κατά ένα µεγάλο µέρος από τις στέρεες

4 4 σοσιαλδηµοκρατικές αρετές της, από τον σχετικά χαµηλό στρατιωτικό προϋπολογισµό - που στην πραγµατικότητα συνηγορούσε σε µια στροφή µακριά από τον µιλιταρισµό και από έναν σχετικά ισορροπηµένο σύνολο διεθνών συναλλαγών. Υπήρξε, συνεπώς, ένας αριθµός µελετητών που διαφωνούσαν έντονα µε το αφήγηµα της Μεγάλης Μετριοπάθειας. Αλλά και οι δυο αυτές απόψεις (η άποψη της Μεγάλης Μετριοπάθειας και αυτή που χαρακτηρίσαµε ως η κριτική προσέγγιση ΜαρξΛένινΛούξεµπουργκ) αποτελούσαν ουσιαστικά µια ανάλυση της πραγµατικής οικονοµίας. Είναι µια ανάλυση βασισµένη σε βαθιά οικονοµικά φαινόµενα σε µια εύκαµπτη αγορά εργασίας, για παράδειγµα, που µπορούσε είτε να επευφηµείται για την ικανότητά της να προσφέρει απασχόληση είτε να επιπλήττεται για την ανικανότητά της να διατηρεί σε βιώσιµο επίπεδο τους πραγµατικούς µισθούς. Ή, για παράδειγµα, σε µια κεφαλαιαγορά, που µπορούσε είτε να επευφηµείται για το ότι κατόρθωσε να οδηγήσει την παγκόσµια παραγωγή στο υψηλότερο δυνατό επίπεδο είτε να επιπλήττεται για τις επιπτώσεις της στην οργανωµένη εργασία στις ΗΠΑ για µια διαδικασία ταξικής διαµάχης και την αναζήτηση για την πραγµατοποίηση του πλεονάσµατος. Ούτε η Μεγάλη Μετριοπάθεια ούτε η κριτική προσέγγιση ΜαρξΛένιν- Λούξεµπουργκ εστίασαν µεθοδικά την προσοχή τους από τον χρηµατοοικονοµικό τοµέα, στις νοµισµατικές πτυχές της διαδικασίας της παραγωγής ή στη σχέση µεταξύ πίστωσης και παραγωγής. Ούτε στράφηκαν γύρω από τη σχέσεις µεταξύ του δηµοσίου και του ιδιωτικού τοµέα στις Ηνωµένες Πολιτείες. Κατά συνέπεια, καµία από αυτές τις δυο προσεγγίσεις δεν κατόρθωσε να αναπτύξει µια αληθινά χρήσιµη και σχετική ανάλυση για το τι πραγµατικά έλαβε µέρος. Μια τρίτη προσέγγιση επεκτεινόταν πέρα από αυτές τις δύο αντιµαχόµενες και συµµετρικές απόψεις, µια προσέγγιση που θεωρώ πως κατάγεται από τις ιδέες του Τζον Μέυναρντ Κέυνς, που όµως, στη σύγχρονη εποχή, αρθρώθηκε κατά ένα µεγάλο µέρος από δύο διακεκριµένες προσωπικότητες µε ουσιαστικά διαφορετικές απόψεις γύρω από την κευνσιανική παράδοση. Ένας από αυτούς ήταν ο Γουίν Γκόντλευ, ένας πρώην ανώτατος σύµβουλος στο Υπουργείο Οικονοµικών στο Ηνωµένο Βασίλειο, καθηγητής εφαρµοσµένων οικονοµικών στο Πανεπιστήµιο του Κέιµπριτζ, Διακεκριµένος Μελετητής στο Οικονοµικό Ινστιτούτο Λίβυ, και ένας µεγάλος gentleman που απεβίωσε πρόσφατα, τον Μάη του Ο άλλος ήταν ο Χάιµαν Μίνσκυ, ένας ανορθόδοξος οικονοµολόγος στον οποίον θα επιστρέψω αµέσως. Ο Γκόντλευ διαµόρφωσε την προσέγγισή του µέσα από µια σειρά κειµένων που δηµοσιεύθηκαν από το Ινστιτούτο Λίβυ αρχές µε µέσα της δεκαετίας του '90. Ο Γκόντλευ υποστήριξε, κυρίως, ότι ήταν σηµαντικό να αναπτυχθεί µια µακροοικονοµική προσέγγιση όπου οι λογιστικές σχέσεις και καταστάσεις θα διατυπωνόντουσαν µε συνέπεια έτσι ώστε οι επιπτώσεις τους να µην µπορούν να αγνοηθούν και να µπορούν επίσης να ληφθούν υπόψη οι συνέπειες εξελίξεων σε άλλες πτυχές της οικονοµίας. Ένα από τα πράγµατα τα οποία έδειξε η ανάλυση του Γκόντλευ

5 5 κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, και πολύ αποτελεσµατικά, ήταν η µηβιωσιµότητα των πλεονασµάτων στον κυβερνητικό προϋπολογισµό. Θα ακούγεται µάλλον περίεργο να µιλάµε για πλεονάσµατα αυτή την χρονική περίοδο, αλλά προς το τέλος της δεκαετίας του '90 ο προϋπολογισµός της αµερικανικής κυβέρνησης εµφάνιζε ένα πολύ µεγάλο πλεόνασµα. Μάλιστα, προς το τέλος εκείνης της δεκαετίας, ο Λάρυ Σάµερς, τότε Υπουργός Οικονοµικών, έκανε χαρούµενος την πρόβλεψη, σε µια συνεδρίαση που παρευρισκόµουν, αλλά και σε άλλες περιπτώσεις, ότι εάν τα πράγµατα συνεχιζόντουσαν έτσι, το δηµόσιο χρέος των ΗΠΑ θα σβηνόταν µέσα σε διάστηµα 13 περίπου ετών. Η ουσία της ανάλυσης του Γκόντλευ ήταν πώς δεν είχε νόηµα να γίνονται τέτοιες προβλέψεις επειδή τα πράγµατα δεν µπορούσαν να συνεχιστούν ως έχουν ο νόµος που αρθρώθηκε κάποτε από τον Χέρµπερτ Στάιν, επικεφαλής του Συµβουλίου Οικονοµικών Συµβούλων επί προεδρίας Ρίτσαρντ Νίξον, βρισκόταν σε ισχύ. Ο νόµος Σταιν δήλωνε περίτρανα ότι όταν δεν µπορεί να συνεχιστεί µια τάση, θα σταµατήσει. Γιατί; Επειδή το λογιστικό αντίθετο ενός πλεονάσµατος στον δηµόσιο τοµέα είναι ένα έλλειµµα στον ιδιωτικό τοµέα ένα έλλειµµα που εκδηλώθηκε προς το τέλος της δεκαετίας του '90 εξαιτίας της αυξανόµενης συσσώρευσης των χρεών από τις ιδιωτικές επιχειρήσεις στον τοµέα, κυρίως, της υψηλής τεχνολογίας. Με άλλα λόγια, υπήρχε µια οικονοµική υποχρέωση που έπρεπε να εκπληρωθεί µε την θετική παραγωγή ταµειακών ροών στις χρηµατοοικονοµικές δεσµεύσεις µέσω όλο και περισσότερο απίθανων επιχειρηµατικών πλάνων µια οικονοµική υποχρέωση που, στην πραγµατικότητα, δεν θα µπορούσε ποτέ να αποπληρωθεί και φυσικά δεν αποπληρώθηκε εφόσον το χρέος αποκηρύχθηκε στο µεγαλύτερό της ποσοστό κατά τη διάρκεια της υποχώρησης που ακολούθησε από την κατάρρευση του τοµέα της υψηλής τεχνολογίας στα µέσα του Με την εξέλιξη, αυτή, οι κρατικοί προϋπολογισµοί επέστρεψαν στα ελλείµµατα. Μια δεύτερη πρόταση της ανάλυσης του Γκόντλευ αφορούσε τα γεγονότα που εξελίχθηκαν µετέπειτα στον τοµέα της στεγαστικής αγοράς κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του Αυτή τη φορά ένα διαφορετικό µέρος του ιδιωτικού τοµέα βυθίστηκε όλο και περισσότερο στο χρέος. Τα νοικοκυριά δανειζόντουσαν όλο και περισσότερο µε υποθήκη την κύρια κατοικία τους, στραγγίζοντας το equity από τα σπίτια τους προκειµένου να στηρίξουν τα καταναλωτικά τους πρότυπα, που ήταν η κινητήριος µοχλός για την ανάπτυξη του κατασκευαστικού τοµέα και άλλων µορφών οικονοµικής δραστηριότητας. Οι οικονοµικές αυτές δραστηριότητες συνέβαλαν στην αύξηση των φορολογικών εσόδων, τα οποία µείωσαν ξανά τα δηµοσιονοµικά ελλείµµατα κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου και στήριξαν την οικονοµική ανάπτυξη έως και το Το σηµαντικό σηµείο εδώ ήταν ότι αυτό το φαινόµενο, όπως και το προηγούµενο, είχε καθορισµένα όρια, επειδή οι ιδιωτικοί φορείς, αντίθετα από τις κυβερνήσεις, πρέπει να ξεπληρώσουν µε κάποιο τρόπο τα χρέη τους. Η ανάλυση του Χάιµαν Μίνσκυ, αν και λεπτοµερώς συµβατή µε αυτή του Γκόντλευ, στρεφόταν γύρω από την εγγενή αστάθεια του χρηµατοοικονοµικού τοµέα. Το

6 6 επιχείρηµα του Μίνσκυ ήταν ότι η ίδια η σταθερότητα είναι αυτή που δηµιουργεί την αστάθεια. Μια περίοδος σταθερής οικονοµικής ανάπτυξης και χαµηλού πληθωρισµού παράγει αυξανόµενη εµπιστοσύνη εκ µέρους των επενδυτών, οι οποίοι µπορούν να φτάσουν ακόµα και στο σηµείο να πιστέψουν ότι είναι µέρος µιας νέας εποχής δηλαδή να φτάσουν στη σηµείο να πιστέψουν ότι τα πράγµατα στην οικονοµία έχουν πραγµατικά αλλάξει. Έτσι, δεν αρκούνται µε τα χαµηλά ποσοστά απόδοσης που είναι διαθέσιµα µε τις συνηθισµένες επενδύσεις και είναι πλέον διατεθειµένοι να αναλάβουν µεγαλύτερα ρίσκα. Καθώς το κάνουν αυτό, επιδιώκουν όλο και περισσότερο να βρίσκονται στην ουρά της κατανοµής για να µετακινήσουν το µέσο όρο της κατανοµής, κάτι που είναι φυσικά αρκετά δύσκολο να επιτευχθεί. Εν ολίγοις, µετατοπίζονται από µια θέση στην οποία οι χρηµατοοικονοµικές υποχρεώσεις τους είναι αυτό που ο Μίνσκυ αποκάλεσε θέσεις κάλυψης κινδύνου υποτίµησης (εντελώς χρηµατοδοτήσιµες βάσει των ιστορικών ταµειακών ροών) σε κερδοσκοπικές θέσεις, οι οποίες πρέπει να αναχρηµατοδοτηθούν σε συνθήκες αβεβαιότητας κάποια στιγµή στο µέλλον. Αυτές οι συνθήκες µπορεί να είναι κάλλιστα ευνοϊκές για αναχρηµατοδότηση, αλλά δεν είναι εγγυηµένες καθώς εξαρτώνται από βασικά απρόβλεπτες µακροοικονοµικές περιστάσεις την χρονική περίοδο που πρέπει να εξοφληθούν τα χρέη. Το πρόβληµα είναι ότι καθώς περισσότεροι παίκτες κινούνται προς την περιοχή της κερδοσκοπίας, φθάνουν στα σύνορα µιας δεύτερης φάσης όπου και πραγµατοποιούν µια νέα µετάβαση, µια µετατόπιση από αυτό που ο Μίνσκυ αποκάλεσε κερδοσκοπικό κεφάλαιο σε αυτό που αποκάλεσε Πόνζι κεφάλαιο. Αυτό αντιστοιχεί σε µια διαδικασία όπου οι χρηµατοοικονοµικές δεσµεύσεις µπορούν να εξοφληθούν µόνο µε περαιτέρω δανειοληψίες µια κατάσταση που είναι εγγενώς µη βιώσιµη για έναν ιδιωτικό φορέα επειδή κανείς δεν θα δανείσει σε κάποιον προκειµένου να πληρωθούν οι τόκοι σε προηγούµενα χρέη. Υπήρξαν µερικοί που είδαν τις µη βιώσιµες εξελίξεις στην οικονοµία. Ο Ντιν Μπέικερ, επικεφαλής του Κέντρου για την Έρευνα Οικονοµικής Πολιτικής στην Ουάσιγκτον, είναι ένα αξιοσηµείωτο παράδειγµα. Από τις αρχές της περασµένης δεκαετίας είχε στρέψει την προσοχή του, µεταξύ άλλων, στις εξαιρετικά υψηλές µισθώσεις στον τοµέα της δηµόσιας στέγασης. Ειλικρινά, πρέπει να αποδώσουµε εύσηµα σε εκείνους τους λίγους ανθρώπους που δούλεψαν πάνω στις παραδόσεις του Γκόντλευ και του Μίνσκυ και οι οποίοι µπόρεσαν να προβλέψουν τις εξελίξεις χάρη σε έναν αναλυτικό οικονοµικό πρότυπο που τους έφερε αρκετά κοντά στον πραγµατικό χαρακτήρα της καταστροφής που ξετύλιξε από το 2007 και µετά. Όµως, νοµίζω ότι ούτε αυτές οι αναλύσεις φτάνουν αρκετά κοντά στην καρδιά των ζητηµάτων. Έτσι, θα ήθελα να θέσω ενώπιον σας µια άλλη αφήγηση, που κατάγεται από την εργασία του πατέρα µου, στο βιβλίο του «Το νέο βιοµηχανικό κράτος», για το ρόλο της µεγάλης επιχείρησης και της σχέσης της µε τις χρηµατοοικονοµικές αρχές. Αυτό είναι ένα θέµα που επανεξέτασα σε γενικές γραµµές σε σχέση µε την κατάσταση που

7 7 αντιµετωπίζουµε τώρα, στο βιβλίο µου «Το αρπακτικό κράτος», που κυκλοφόρησε το Το επιχείρηµα που προέβαλα ήταν ότι είναι ουσιαστικά µια ψευδαίσθηση ένα λάθος να βλέπουµε την οικονοµία των ΗΠΑ µέσα από το πρίσµα της ελεύθερης αγοράς, που δηµιουργήθηκε την περίοδο της κυβέρνησης του Ρέιγκαν, µε την άρση των ελέγχων, τις ιδιωτικοποιήσεις, και µια αποσυνδεµένη κυβέρνηση που λειτουργούσε οικονοµικά κυρίως µέσω της νοµισµατικής σταθεροποίησης. Όταν εξετάζουµε προσεκτικά τους θεσµούς της αµερικανικής οικονοµικής ανάπτυξης, αυτό που εντοπίζουµε είναι τον κυρίαρχο ρόλο που διαδραµατίζει ο δηµόσιος τοµέας η κυβέρνηση σε πολλές σηµαντικές πτυχές της οικονοµίας, συνήθως µέσα από ένα είδος συνεργασίας µε ιδιωτικούς θεσµούς. Αυτός ο κυρίαρχος ρόλος εντοπίζεται, για παράδειγµα, στο Εθνικό Ασφαλιστικό Σύστηµα, που παρέχει ένα δίχτυ ασφαλείας απέναντι στην ένδεια για τους ηλικιωµένους, αλλά που συµπληρώνεται από πολλούς και από ιδιωτικές συντάξεις και επενδύσεις που έχουν συσσωρευτεί για χρόνια σε µη φορολογούµενα ιδιωτικά ταµεία. Εντοπίζεται επίσης στο υγειονοµικό σύστηµα, το οποίο είναι ένα δηµόσιο σύστηµα για ένα σηµαντικό µέρος του πληθυσµού: κάθε άνθρωπος 65 ετών και άνω καλύπτεται από το Medicare, πολλοί φτωχοί άνθρωποι είναι καλυµµένοι από το Medicaid, οι βετεράνοι βοηθιούνται από το δικό τους ταµείο (Veterans Benefits Administration) και οι δηµόσιοι υπάλληλοι είναι, φυσικά, ασφαλισµένοι. Αλλά ο δηµόσιος τοµέας στην υγειονοµική περίθαλψη λειτουργεί υπό µορφή ανταγωνιστικής συνεργασίας µε έναν ιδιωτικό τοµέα που συνεχίζει να παρέχει ιδιωτική ασφάλιση υγείας κατά ένα µεγάλο µέρος µέσω των εργοδοτών και µε προγράµµατα που υπόκεινται σε φορολογικές ελαφρύνσεις. Αυτό ισχύει επίσης για την τριτοβάθµια εκπαίδευση, στην οποία τα δηµόσια και ιδιωτικά πανεπιστήµια έχουν περίπου ίσο βάρος. Ένα σύστηµα κρατικών πανεπιστηµίων έχει παραγάγει µερικά από τα µέγιστα επιτεύγµατα της αµερικανικής τριτοβάθµιας εκπαίδευσης στη διάρκεια του χρόνου, αλλά υπάρχουν θαυµάσια ιδιωτικά πανεπιστήµια που εξαρτώνται σε πολύ µεγάλο βαθµό από φιλανθρωπικές συνεισφορές που έχουν ευνοϊκή φορολόγηση. Και ο ρόλος του κράτους εντοπίζεται επίσης στον τοµέα της στέγασης: στην χρηµατοδότηση των ιδιωτικών κατοικιών, στους θεσµούς, που δηµιουργήθηκαν την περίοδο του New Deal και που ενισχύθηκαν από τη Μεγάλη Κοινωνία του Λίντον Τζόνσον και οι οποίοι µας έδωσαν τα ενυπόθηκα δάνεια τριακονταετής διάρκειας µε σταθερό επιτόκιο, την Fannie Mae and Freddie Mac (δηµόσιες οντότητες που αργότερα ιδιωτικοποιήθηκαν), που χρηµατοδότησαν αυτές τις υποθήκες. Το κράτος ήταν αυτό που δηµιούργησε τη δοµή, από την δεκαετία του 30 έως την δεκαετία του 80, των θεσµών του «savingsand loans», που ήταν αφιερωµένοι στην στεγαστική χρηµατοδότηση και οι οποίοι λειτουργούσαν κάτω από ειδικές ρυθµίσεις επιτοκίων που τους επέτρεπαν να έχουν µερικά πλεονεκτήµατα στις χρηµατοοικονοµικές αγορές. Σε γενικές γραµµές, αυτές οι δηµόσιεςιδιωτικές συνεργασίες, ανεπαρκείς και ελαττωµατικές από αρκετές απόψεις (αυτό ισχύει σίγουρα για το σύστηµα υγείας), ήταν

8 8 ουσιαστικές επιτυχίες: ήταν πολιτικά εύρωστες και πέτυχαν τους δηλωµένους στόχος τους, σε αρκετά µεγάλο βαθµό, µε τη διευκόλυνση της ευρείας πρόσβασης στις υπηρεσίες που παρείχαν. Σε σχέση µε αυτούς τούς τεράστιους χρηµατοοικονοµικούς θεσµούς, οι αληθινά ελεύθερες αγορές είναι πολύ µικρές σε µέγεθος οντότητες. Ουσιαστικά, είναι ένα περιθωριακό φαινόµενο και, παρά την ιδιαίτερη θέση υπερηφάνειας που κατέχουν στην αµερικανική πολιτική ρητορική, οι πρακτικοί άνθρωποι στην πολιτική ζωή κατανοούν την περιορισµένη φύση τους. Οι συντηρητικοί, ιδιαίτερα στις πρόσφατες κυβερνήσεις, έχουν καταλάβει πολύ καλά ότι οι αληθινές πηγές αµερικανικής ισχύος εναπόκεινται σε εκείνους που διαχειρίζονται και ελέγχουν τους δηµόσιουςιδιωτικούς τοµείς, και ειδικά τους δηµόσιους θεσµούς σε εκείνους τους τοµείς. Ο στόχος του σύγχρονου συντηρητισµού δεν ήταν η πλήρης ιδιωτικοποίηση αυτών των θεσµών ή η εξαφάνισή τους. Η στρατηγική του ήταν να περάσει ο έλεγχός τους σε φιλικά χέρια ώστε ένα ποσοστό των απέραντων ταµειακών ροών να κατευθύνεται σε πολιτικά ευνοηµένες οµάδες. Αυτή είναι η ουσία αυτού που αποκαλώ το αρπακτικό κράτος: ένα κράτος που είναι δεν προσηλωµένο στη αναδόµηση των κανόνων µε κάποιο ιδεαλιστικό τρόπο, αλλά στη χρησιµοποίηση των υπαρχόντων θεσµών ως συσκευή για την προώθηση της πολιτικής πατρωνίας σε µεγάλη κλίµακα. Στενά συνδεδεµένο µε το αρπακτικό κράτος είναι και µια γενική ερµηνεία για το ρόλο των ρυθµίσεων σε µια οικονοµία όχι ως λειτουργία µιας ανάγκης αλλά ως φορτίο, ως κάτι που θα πρέπει να περιοριστεί στο µέγιστο δυνατό βαθµό. Η άποψη αυτή είναι τόσο διαδεδοµένη ώστε να περνάει απαρατήρητη από πολλούς, αλλά θα πρότεινα να την δούµε ως µια άποψη που διαστρεβλώνει σε πολύ µεγάλο βαθµό τι είναι η ρύθµιση και το ρόλο που διαδραµατίζει σε µια προηγµένη οικονοµία. Σε µια προηγµένη κοινωνία, σε τοµείς όπου υπάρχει η ελάχιστη πολυπλοκότητα (και υπάρχουν πολλοί τέτοιοι τοµείς), όπου οι διαδικασίες παραγωγής συµπεριλαµβάνουν µεγάλες αλυσίδες εφοδιασµού, η ρύθµιση δεν είναι «βάρος» στις επιχειρήσεις αλλά µια εγγύηση ότι οι αγορές είναι βιώσιµες, µια εγγύηση ότι είναι επαρκώς ασφαλές να συµµετέχουµε σε αυτές ασφαλές να φαµε ένα µαρούλι ή να αγοράσουµε µια ηλεκτρική συσκευή ή να δεσµεύσουµε τις αποταµιεύσεις µας σε έναν χρηµατιστικό οργανισµό. Δίχως το ρυθµιστικό σύστηµα, οι περισσότεροι θεσµοί σε µια ανεπτυγµένη οικονοµία, από τις αερογραµµές έως τις τράπεζες, δεν θα µπορούσαν καν να υπάρξουν. Ουδείς θα επιβιβαζόταν σε αεροπλάνο εάν δεν γνώριζε ότι η Οµοσπονδιακή Υπηρεσία Αεροµεταφορών χειριζόταν την εναέρια κυκλοφορία και κανείς δεν θα έβαζε τα χρήµατα του στις τράπεζες εάν δεν πίστευε ότι οι ρυθµιστικές αρχές είχαν κάποια εξουσία γύρω από την διαχείριση των καταθέσεων τους και πως παρέχουν ασφάλεια ώστε να προστατευθούν οι καταθέτες σε περίπτωση που κάποιος τραπεζίτης το βάλει στα πόδια µε τα χρήµατα. Αυτό που συνέβη την περασµένη δεκαετία, τουλάχιστον όπως φαίνεται στα δικά µου τα µάτια, είναι ότι το αρπακτικό κράτος ρίζωσε µε έναν δραµατικό τρόπο µέσα στον χρηµατοοικονοµικό τοµέα. Υπήρχαν ξεκάθαρα σηµάδια ότι οι προηγούµενοι νόµοι περί κανονιστικών ρυθµίσεων είτε θα ακυρωνόντουσαν πλήρως είτε θα

9 9 χαλάρωναν και δεν θα εφαρµοζόντουσαν καθόλου. Και η όλη διαδικασία δεν ήταν καθόλου διακριτική. Στην πρώτη θητεία της προεδρίας του δεύτερου Μπους, ο επικεφαλής της επιτροπής επιτήρησης του χρηµατοπιστωτικού συστήµατος (U.S. Office of Thrift Supervision) ήρθε σε µια συνέντευξη τύπου µε ένα σωρό από κρατικές ρυθµίσεις που αφορούσαν τους κανόνες για την διαδικασία αξιολόγησης των οικονοµικών κινδύνων σχετικά µε δάνεια και ασφάλιση (underwriting) και µαζί του είχε ένα αλυσόπριονο! Όπως είπα, η διαδικασία δεν ήταν καθόλου διακριτική. Το αποτέλεσµα ήταν ότι η χρηµατοοικονοµική βιοµηχανία εξουσιάστηκε κατά ένα µεγάλο µέρος από τους επιθετικότερους επαγγελµατίες της τέχνης της δηµιουργίας αµφισβητήσιµων υποθηκών. Θα πάω πιο πέρα από αυτό και θα πω το εξής: η τέχνη του origination υποθηκών (η διαδικασία µέσα από την οποία ένας δανειστής δηµιουργεί µια υποθήκη ασφαλισµένη στη βάση ενός χρηµατικού ποσού της κατοικίας του «ιδιοκτήτη», δηλαδή του ατόµου που έχει δανειστεί για να αγοράσει το σπίτι) είναι απλά µια δόλια πρακτική. Κι αυτό γιατί οι δανειστές σίγουρα γνώριζαν ότι οι οφειλέτες δεν ήταν σε θέση να µπορούν να υπηρετούν τις δανειακές υποχρεώσεις τους για παραπάνω από τρία ή τέσσερα χρόνια οι υποθήκες ήταν στην πραγµατικότητα σχεδιασµένες για να έχουν ακριβώς αυτό το αποτέλεσµα. Ήταν υποθήκες κατοικιών που προωθήθηκαν σε ανθρώπους που δεν µπορούσαν καν να τεκµηριώσουν τα εισοδήµατά τους και που είχαν κάκιστο ή ανύπαρκτο πιστωτικό παρελθόν. Ήταν υποθήκες που αξιολογήθηκαν από εκτιµητές που επιλέχτηκαν για την προθυµία τους να διογκώσουν την αξία των κατοικιών. Ήταν υποθήκες οι οποίες διαµορφώθηκαν κατά τέτοιο τρόπο ώστε το αρχικό επιτόκιο να ήταν αρκετά χαµηλό για να µπορεί να εξυπηρετηθεί για ένα µικρό χρονικό διάστηµα, αλλά µε ρήτρες που οδηγούσαν σε διπλάσια ή τριπλάσια αύξηση των µηνιαίων αποπληρωµών σε δύο ή τρία χρόνια. Θα αναφερθώ σε µια µόνο πτυχή αυτού του ζητήµατος: δεν υπάρχει κανένας µη δόλιος λόγος για έναν δανειστή να δεχτεί εσκεµµένα µια υπερτιµηµένη αξιολόγηση σε ένα σπίτι. Αλλά αυτό το έκαναν οι δανειστές επανειληµµένα και µαζικά. Γιατί το έκαναν; Επειδή το επιχειρησιακό πρότυπο δεν ήταν πλέον µια διαδικασία origination υποθηκών, που τις κρατούν και αποκοµίζουν µια αµοιβή καθώς οι ιδιοκτήτες των κατοικιών ξεπλήρωναν τα χρέη τους. Ήταν µια διαδικασία origination υποθηκών, για µια αµοιβή, στη συνέχεια πώλησης της υποθήκης σε άλλη οντότητα, και την αποκόµιση µιας άλλης αµοιβής. Για να το κάνουν αυτό, οι υποθήκες έπρεπε να συσκευαστούν. Έπρεπε να ραντιστούν µε τον αγιασµό των µοντέλων αξιολόγησης ρίσκου. Έπρεπε να παρουσιαστούν στις αντιπροσωπείες αξιολόγησης και να ευλογηθούν και να αγιοποιηθούν, τουλάχιστον µε τριπλό Α, έτσι ώστε να µπορούν νόµιµα να αποκτηθούν από τα συνταξιοδοτικά ταµεία και από άλλους φορείς, που δεν έχουν καµία υποχρέωση να εξετάσουν τίποτα περαιτέρω πέρα από τις αξιολογήσεις των αντιπροσωπειών. Η όλη διαδικασία ήταν ένα πείραµα αλχηµείας: ο µόλυβδος πουλήθηκε για χρυσός. Νοµίζω είναι δίκαιο να ειπωθεί ότι εάν αυτή η διαδικασία ακούγεται ως µια εγκληµατική

10 10 επιχειρηµατική δραστηριότητα, ο λόγος είναι ότι ήταν ακριβώς αυτό. Υπήρξε ακόµη και εγκληµατική χρήση στην ίδια την γλώσσα που αναπτύχθηκε για την περιγραφή αυτών των υποθηκών ονοµαζόντουσαν «δάνεια ψευτών» και δάνεια NINJA (κανένα εισόδηµα, καµιά δουλειά, κανένα περιουσιακό στοιχείο). Ακούγεται αστείο, αλλά στην πραγµατικότητα αυτός είναι ο λόγος που το παγκόσµιο χρηµατοοικονοµικό κατέρρευσε εξαιτίας της δηµιουργίας χρηµατοοικονοµικών προϊόντων που ήταν ουσιαστικά δάνεια νετρονίων (δάνεια που θα εκρηγνύονταν, σκοτώνοντας τους ανθρώπους αλλά διατηρώντας τα κτήρια άθικτα) και αποτελούσαν τοξικά απόβλητα. Αυτοί είναι όροι που διαµορφώθηκαν από ανθρώπους που ξέρουν τι κάνουν, και όποιο άτοµο είχε σχέση µε την χρηµατοοικονοµική βιοµηχανία ήταν απόλυτα εξοικειωµένο µε αυτούς τους όρους. Επαναλαµβάνω πως δεν υπάρχει καµία αθώα εξήγηση για όλη αυτή την πρακτική διαδικασία. Θα έλεγα ότι αυτό που συνέβη στην συγκεκριµένη περίπτωση ήταν µια αρχική πράξη κλοπής από τους δηµιουργούς αυτών των υποθηκών, µια πράξη που είναι ισοδύναµη µε το ξέπλυµα χρήµατος από τις αντιπροσωπείες αξιολόγησης, οι οποίες έκαναν δεκτές τις κακές τιτλοποιήσεις µέσα από την ίδια την διαδικασία της αξιολόγησης τους. Ήταν µια πρακτική ισοδύναµη µε την αγορά και πώληση κλοπιµαίων ή πλαστών αντικειµένων από τους µεγάλους χρηµατοοικονοµικούς φορείς οι οποίοι µπόρεσαν και τα προώθησαν µε επιτυχία σε τράπεζες όπως η IKB Deutsche Industriebank, η Royal Bank της Σκωτίας, και, φυσικά, στα συνταξιοδοτικά ταµεία και σε άλλους επενδυτές σε όλο τον κόσµο. Η ανταµοιβή για την συµµετοχή σε όλη αυτή την απάτη ήταν ένα εξαιρετικά κερδοφόρο αποτέλεσµα για τον χρηµατοοικονοµικό τοµέα. Αυτό δεν είναι ένα αποµονωµένο περιστατικό, αλλά αποτελεί µέρος ενός καθιερωµένου ιστορικού προτύπου. Αυτό το πρότυπο έχει συγκεκριµένα χαρακτηριστικά τα οποία είναι γνωστά στην οικονοµική επιστήµη. Μάλιστα, τα χαρακτηριστικά αυτά καταγράφηκαν πολύ προσεκτικά από τους Τζορτζ Άκερλοφ και Πολ Ρόµερ σε ένα κοινό άρθρο τους που δηµοσιεύθηκε το 1993 µε τον τίτλο «Λεηλασία Ο οικονοµικός υπόκοσµος της χρεοκοπίας για το κέρδος». Το άρθρο βασίστηκε πάνω στις εµπειρίες της βιοµηχανίας της «savingsandloan» και στην έρευνα της εργασίας του εγκληµατολόγου Γουίλιαµ Κ. Μπλακ. Ο Μπλακ ήταν αυτός ο οποίος προσδιόρισε τα πρότυπα λειτουργίας αυτής της χρηµατοοικονοµικής απάτης και η έρευνα του οδήγησε όχι µόνο στην πρόωρη αναγνώριση ότι η βιοµηχανία «savingsandloan» είχε καταληφθεί από εγκληµατικές επιχειρήσεις, αλλά και στις µετέπειτα ποινικές διώξεις που οδήγησαν στη φυλακή, στα µέσα της δεκαετίας του 90, µερικές χιλιάδες άτοµα που ήταν συνδεδεµένα µε την συγκεκριµένη βιοµηχανία, συµπεριλαµβανοµένων πολλών εµπορικών τραπεζιτών. Ο τραπεζικός τοµέας συνειδητοποίησε ότι το παιχνίδι τελείωσε τον Αύγουστο του Πολλές τράπεζες και χρηµατοοικονοµικοί θεσµοί συνειδητοποίησαν όλοι ότι πολλά από τα περιουσιακά στοιχεία που διέθεταν δεν άξιζαν τίποτα, και εποµένως δεν µπορούσαν να δανείσουν ο ένας στον άλλον δίχως την ανάληψη του ρίσκου που συνοδευόταν µε τον δανεισµό σε αφερέγγυες οντότητες. Και έτσι, η διατραπεζική αγορά δανείων κατέρρευσε. Η κυβερνητική αντίδραση σε αυτή την εξέλιξη έχει αποκαλεστεί το «Πόλσον

11 11 Put» (αναφερόµενο στον τότε υπουργού οικονοµικών των ΗΠΑ Χένρυ Πόλσον). Ήταν µια προσπάθεια να αναβληθεί η πραγµατοποίηση των απωλειών για µετά τις εκλογές του Νοεµβρίου Οι Τόµας Φέργκιουσον και Ρόµπερτ Τζόνσον ανέλυσαν όλο αυτό το σκηνικό και την διαδικασία που ακολούθησε σε δύο µακροσκελή άρθρα τους στην Διεθνή Επιθεώρηση Πολιτικής Οικονοµία [1]. Έδειξαν µέσα από αυτά τα άρθρα ότι ο Πόλσον έψαχνε να βρει τρόπους να αναχρηµατοδοτηθούν τα τοξικά στοιχεία και πως τους βρήκε στην οµοσπονδιακή αντιπροσωπεία στέγασης, πείθοντας τους διαµορφωτές της δευτερεύουσας αγοράς υποθηκών Fannie Mae και Freddie Mac να αυξήσουν τις µετοχές τους σε τοξικές τιτλοποιήσεις προσπαθώντας, όπως είπα, να διατηρήσει το παιχνίδι ζωντανό έως µετά τις εκλογές. Αυτό, φυσικά, δεν το πέτυχε, επειδή ήρθε η µεγάλη συντριβή του Σεπτεµβρίου 2008 µε την κατάρρευση της Lehman Brothers. Το αποτέλεσµα ήταν µια εξαιρετική προσπάθεια να πειστεί το Κογκρέσο να ψηφίσει το Πρόγραµµα Ανακούφισης των Προβληµατικών Περιουσιακών Στοιχείων (TARP) αρχές του Οκτώβρη του 2008, αναγκάζοντας ουσιαστικά την ηγεσία των Δηµοκρατικών να επικυρώσει µια ογκώδη προσπάθεια διάσωσης των χρηµατοοικονοµικών θεσµών που βρισκόταν ήδη σε εξέλιξη κάτω από την κυβέρνηση των Ρεπουµπλικάνων. Η γενική προσπάθεια διάσωσης του χρηµατοοικονοµικού τοµέα ήταν αποτελεσµατική και αρκετά επιτυχηµένη. Αρχικά, ακύρωσε την πιθανότητα ενός πανικού που θα µπορούσε να έχει πραγµατικά καταστροφικά αποτελέσµατα για όλη την οικονοµία. Δυστυχώς, όµως, αυτό επιτεύχθηκε εις βάρος της αναδόµησης και της µεταρρύθµισης των θεσµών και των πρακτικών που οδήγησαν στην χρηµατοοικονοµική κρίση. Αλλά θα ήταν άδικο να µην σηµειωθεί επίσης ότι οι µηχανορραφίες που έλαβαν µέρος εκείνο το διάστηµα ιδιαίτερα η εξαιρετική προθυµία του Ρεπουµπλικανικού caucus στη Βουλή των Αντιπροσώπων να δεχθεί κάποιες συµβουλές από την άκρα δεξιά πτέρυγα του κόµµατος και να ψηφίσει εναντίον του TARP είχαν αποφασιστική επίδραση στην έκβαση των προεδρικών εκλογών. Με την άφιξη της κυβέρνησης Οµπάµα ήρθε µια δεύτερη ευκαιρία για να προωθηθεί µια σοβαρή µεταρρύθµιση του τραπεζικού τοµέα. Αλλά φοβάµαι πως χάθηκε και αυτή η ευκαιρία. Η κυβέρνηση Οµπάµα καθοδηγούταν από την ίδια λογική που ακολουθούσε η κυβέρνηση Μπους δηλαδή, να αποτρέψει τον πανικό και να σώσει τους χρηµατοοικονοµικούς θεσµούς εις βάρος της επιδίωξης µιας πολιτικής µε στόχο την αποτελεσµατική αναδόµηση αυτών των θεσµών. Αυτή η τακτική ήταν σκέτη πολιτική καταστροφή διότι οι τράπεζες πολύ γρήγορα συνειδητοποίησαν ότι σώθηκαν και συνέχισαν να ασκούν τις ίδιες πρακτικές. Για παράδειγµα, τα χαλαρά λογιστικά πρότυπα παρέµειναν ως είχαν. Έτσι, οι τράπεζες µπορούσαν να συνεχίσουν να µην εµφανίζουν στους ισολογισµούς όλες τους τις απώλειες. Επιπλέον, είχαν τώρα την δυνατότητα να λειτουργούν επικερδώς δίχως καν την χορήγηση δανείων. Πως; Με το να δανείζονται χρήµατα από την κεντρική τράπεζα µε σχεδόν ανύπαρκτο κόστος και στη συνέχεια να δανείζουν πίσω στην κυβέρνηση µε επιτόκιο της τάξεως του 34%.

12 12 Συγχρόνως, οι µεγάλοι θεσµοί για τους οποίους µίλησα νωρίτερα οι τεράστιοι δηµόσιοιιδιωτικοί θεσµοί που προκαλούν οικονοµικές υποχρεώσεις στην κυβέρνηση συνεργάστηκαν µέσω της διαδικασίας που οι οικονοµολόγοι αναγνωρίζουν ως δηµοσιονοµική σταθεροποίηση, προκαλώντας τεράστια ελλείµµατα στον κρατικό προϋπολογισµό ελλείµµατα που ήταν πολύ µεγαλύτερα από όποιες προγενέστερες προβλέψεις για το τι θεωρείτο βιώσιµο. Με τα κρατικά ελλείµµατα, δηµιουργήθηκαν στη συνέχεια πλεονάσµατα στον ιδιωτικό τοµέα ακριβώς δηλαδή µε τον τρόπο που είχε προσδιορίσει ο Γκόντλευ. Οι αποταµιεύσεις πήραν κεφάλι από τις επενδύσεις, έτσι ώστε το ποσοστό αποταµίευσης να αυξάνεται παράλληλα µε τη αύξηση των κρατικών ελλειµµάτων. Όπως ήδη παρατηρήσαµε, αυτή είναι µια αναγκαία λογιστική σχέση: δηµόσια ελλείµµατα και ιδιωτικά πλεονάσµατα είναι δύο πτυχές του ίδιου φαινόµενου που απλά καταγράφονται σε αντίθετες πλευρές του ισολογισµού. Τελικά, αυτός ήταν ο κύριος λόγος για τον οποίο δεν καταλήξαµε µε µια Μεγάλη Ύφεση ανάλογη αυτή του 30. Έχουµε έναν πολύ µεγάλο κρατικό τοµέα που ενεργοποιήθηκε πολύ γρήγορα για να σταθεροποιήσει την καταστροφική πορεία της χρηµατοοικονοµικής δραστηριότητας. Υπήρξε επιπλέον ένα πολύ χρήσιµο νοµοσχέδιο για τη στήριξη της οικονοµίας, ο Νόµος για την Αµερικανική Ανάκαµψη και Επανεπένδυση, ο οποίος, αν και όχι τόσο µεγάλος σε κλίµακα όσο θα επιθυµούσα, σίγουρα συνείσφερε στην παρεµπόδιση της πλήρους κατάρρευσης των πολιτειακών και τοπικών κυβερνήσεων και στην παροχή κατασκευαστικών θέσεων εργασίας στον δηµόσιο τοµέα. Συνολικά, λοιπόν, που βρισκόµαστε; Από τη µια µεριά έχουν υπάρξει µερικές επιτυχίες - όπως είπα, τα πράγµατα θα µπορούσαν να ήταν πολύ χειρότερα αλλά οι επιτυχίες έχουν σηµαδευτεί από τέσσερις σηµαντικές αποτυχίες ή περιορισµούς. Η πρώτη αποτυχία είναι στον στεγαστικό τοµέα. Μην ξεχνάτε ότι η στέγαση είναι µια πηγή οικονοµικού πλούτου γι αυτό που κάποτε αποτελούσε την αµερικανική µεσαία τάξη. Αυτή η µεσαία τάξη έχει σήµερα εξαφανιστεί κατά ένα µεγάλο ποσοστό. Το equity που χτίστηκε κατά τη διάρκεια πολλών δεκαετιών πάνω στην αξία των κατοικιών είναι σοβαρά εξασθενισµένο. Ένα πολύ µεγάλο ποσοστό αυτού του πληθυσµού έχει σήµερα δάνεια από τις υποθήκες των σπιτιών που είναι µεγαλύτερα από την αξία των ίδιων των κατοικιών. Αυτοί που δεν διαθέτουν άλλα περιουσιακά στοιχεία είναι ουσιαστικά οικονοµικά χρεοκοπηµένοι. Αυτό είναι ένα πρόβληµα που θα επιλυθεί µόνο σε πολύ µακροπρόθεσµο χρονικό ορίζοντα καθώς οι άνθρωποι εγκαταλείπουν τις ιδιόκτητες κατοικίες τους και µετακοµίζουν στο ενοίκιο αντιστρέφοντας, στην πραγµατικότητα, ένα από τα µεγαλύτερα και σηµαντικότερα επιτεύγµατα στην αµερικανική οικονοµική ιστορία του 20ού αιώνα. Είναι µια διαδικασία σε εξέλιξη που θα έχει µακροχρόνιες επιπτώσεις και θα είναι πολύ επίπονη. Μια δεύτερη πτυχή της οικονοµίας που αποτύχαµε έχει να κάνει µε εκείνους τους θεσµούς που παρέχουν υπηρεσίες στο κράτος και στην κοινωνία: τριτοβάθµια εκπαίδευση, δηµόσια σχολεία, βιβλιοθήκες, πάρκα, αστυνοµία και πυροσβεστικές υπηρεσίες είναι όλοι κοινωνικοί θεσµοί που βρίσκονται κάτω από έντονη πίεση ως

13 13 συνέπεια της αποτυχίας της οµοσπονδιακής κυβέρνησης να καλύψει πλήρως τα τεράστια κενά που έχουν εµφανιστεί στους δηµόσιους προϋπολογισµούς, ιδιαίτερα σε πολιτείες όπου η στεγαστική κρίση είναι εντονότερη, όπως στην Καλιφόρνια και στη Φλόριδα. Το αποτέλεσµα είναι να έχουµε αυτή τη στιγµή τη λειτουργική αποσυναρµολόγηση των σηµαντικότερων θεσµών του αµερικανικού κράτους κοινωνικής πρόνοιας. Το Πανεπιστήµιο της Καλιφόρνιας είναι εδώ και πάρα πολλά χρόνια το καλύτερο δηµόσιο πανεπιστήµιο που δηµιουργήθηκε ποτέ. Αυτό που συµβαίνει τώρα εκεί ογκώδεις περικοπές στους ετήσιους προϋπολογισµούς που έχουν οδηγήσει σε υψηλότερα δίδακτρα και λιγότερα µαθήµατα είναι πολύ λυπητερό. Είναι επαίσχυντο. Και είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς πώς θα αντιστραφεί αυτή η κατάσταση. Η τρίτη πτυχή της οικονοµίας που αποτύχαµε είναι ο χρηµατοοικονοµικός τοµέας, ο οποίος έχει εξαντλήσει κάθε απόθεµα εµπιστοσύνης, Πως µπορεί να αποκτήσει ξανά την εµπιστοσύνη των πολιτών; Το πρόβληµα µε την εµπιστοσύνη είναι ότι δεν µπορεί να επανακτηθεί αλλά πρέπει να κερδηθεί. Αλλά όταν ο κόσµος συνειδητοποιήσει την έκταση της διαφθοράς και της εγκληµατικότητας που επικρατεί στον χρηµατοοικονοµικό τοµέα, η εµπιστοσύνη δεν µπορεί να επανακτηθεί έως ότου γυρίσει ο τροχός της δικαιοσύνης. Κατέθεσα στη Δικαστική Υποεπιτροπή της Γερουσίας για την εγκληµατικότητα και τα ναρκωτικά στις 4 Μαΐου. Το θέµα έχει επίσης εξεταστεί και από άλλες υποεπιτροπές της Γερουσίας. Έγινε θέµα στην Εξεταστική Επιτροπή για την Χρηµατοοικονοµική Κρίση, όπου προέδρευσε ο Φιλ Αγγελίδης. Μελετήθηκε από το Υπουργείο Δικαιοσύνης. Το έθεσε ως θέµα η δηµοκρατική βουλευτίνα από το Οχάιο Marcy Kaptur, η οποία προώθησε νοµοσχέδιο για την χρησιµοποίηση χιλίων επιπλέον πρακτόρων του FBI για την διερεύνηση του εγκλήµατος του «λευκού κολάρου». Μια διαδικασία, όταν ξεκινήσει, πρέπει να ολοκληρωθεί, ειδάλλως η εµπιστοσύνη δεν θα αποκατασταθεί. Εάν εκτροχιαστεί, τότε οι συνέπειες θα είναι κατά προσέγγιση ίδιες µε τις συνέπειες που θα υπάρξουν για τις αερογραµµές εάν πάψουµε να έχουµε έλεγχο της εναέριας κυκλοφορίας: κανείς δεν θα χρησιµοποιεί αυτούς τους θεσµούς. Αυτή είναι η πρόκληση λοιπόν που πρέπει άµεσα να αντιµετωπίσουµε. Η τέταρτη πτυχή όπου δεν έχουµε πετύχει είναι στο διεθνές επίπεδο. Δεν έχει γίνει αρκετά κατανοητή η σύνδεση που υπάρχει της κρίσης στις ΗΠΑ, η οποία κορυφώθηκε το 2008, και της ευρωπαϊκής κρίσης που κορυφώνεται τώρα. Είναι συνηθισµένο να αντιµετωπίζονται τα γεγονότα στην Ευρώπη σαν µια κρίση στην Ελλάδα, µια κατάσταση που σχετίζεται µε την ασωτία της ελληνικής κυβέρνησης. Θεωρώ ότι αυτή είναι µια βαθιά λανθασµένη αφήγηση, πολύ παρόµοια µε αυτήν που κατηγορεί τις τοπικές κυβερνήσεις για την κρίση των αµερικανικών πολιτειών. Ας αναρωτηθούµε πότε άρχισαν να αποκλίνουν τα spreads στα ελληνικά κρατικά οµόλογα από εκείνα των γερµανικών κρατικών οµολόγων. Η απάντηση είναι ΣεπτέµβρηςΟκτώβρης 2008 ή λίγο µετά, και η απόκλισή τους συνεχίζεται από τότε. Γιατί συνέβη αυτό; Θεωρώ ότι η απάντηση δεν έχει σχέση προφανώς να κάνει µε την

14 14 Ελλάδα αλλά µε τη Νέα Υόρκη και την Ουάσιγκτον, µε την κρίση στις Ηνωµένες Πολιτείες και µια γενικευµένη πτήση προς την ασφάλεια, µακριά από τίποτα θα µπορούσε να θεωρηθεί προβληµατικό µια µετακίνηση που οδηγεί τελικά σε ένα πολιτικό παιχνίδι µεταξύ οµολογιακών αγορών και των ισχυρότερων πολιτικών οντοτήτων (δηλαδή, την Ευρωπαϊκή Ένωση και την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα). Και το παιχνίδι έχει να κάνει µε το εάν αυτές οι οντότητες θα ανακουφίσουν τους µεγάλους χρηµατοοικονοµικούς θεσµούς από τις απώλειες που συνδέονται µε την αποτυχία των οφειλετών να αναχρηµατοδοτήσουν τα χρέη τους. Αυτό το παιχνίδι είναι σε στάδιο επίλυσης, και θεωρώ πως ο µόνος τρόπος που µπορεί να επιλυθεί είναι µε τη συνθηκολόγηση των αρχών και τον εξευρωπαϊσµό των µεσογειακών χρεών. Αυτό κάνει την Ευρώπη να µοιάζει αρκετά µε την κατάσταση που έχουµε στις ΗΠΑ, µια κατάσταση όπου οι τράπεζες διασώθηκαν, αλλά όχι οι οικονοµίες, και το κόστος γι αυτό καταβάλλεται από ανηλεείς γύρους δηµοσιονοµικής λιτότητας. Αυτή την εξέλιξη µπορούµε να την δούµε σύντοµα και στο οµοσπονδιακό επίπεδο στις Ηνωµένες Πολιτείες, και έτσι να οδηγηθούµε σε µια κατάσταση ύφεσης και στις δύο ηπείρους, µε τους δηµόσιους και ιδιωτικούς τοµείς σε ισορροπία, επειδή δεν υπάρχει τίποτα στον ιδιωτικό τοµές της οικονοµίας που θα αναλάβει τις απώλειες που θα υφίσταται ο δηµόσιος τοµέας. Αυτό εγείρει, κατά την άποψή µου, ένα πολύ σοβαρό ερώτηµα: για να πάµε µπροστά, είναι δυνατόν να διαµορφώσουµε έναν κόσµο όπου έχουµε εξαιρετικά ισχυρές ιδιωτικές χρηµατοοικονοµικές αγορές, εξοπλισµένες µε αυτό που ο Γουόρεν Μπάφετ αποκάλεσε «χρηµατοοικονοµικά όπλα µαζικής καταστροφής» τα οποία υπερβαίνουν κατά πολύ σε αξία τα περιουσιακά στοιχεία τα οποία έχουν ασφαλίσει και να εξουσιάζουν συνεπώς τις αγορές; Είναι δυνατόν να διατηρήσουµε αγορές στις οποίες αυτά τα εργαλεία καθορίζουν την τιµή κάθε οµολόγου που εκδίδεται από κάθε δηµόσια αρχή εκτός, ίσως, από την ίδια την κυβέρνηση των Ηνωµένων Πολιτειών; Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, πως θα είναι δυνατόν να επανεγκαθιδρυθεί µακροπρόθεσµος εταιρικός δανεισµός για επιχειρηµατικούς λόγους ή µακροπρόθεσµος κυβερνητικός δανεισµός για κεφαλαιακές βελτιώσεις και βελτίωση της ποιότητας ζωής; Και εάν αυτό δεν είναι δυνατόν, τι εναλλακτικούς θεσµούς έχουµε να προτείνουµε; Tο περασµένο καλοκαίρι παρευρέθηκα σε µια πολύ ενδιαφέρουσα διάσκεψη στην Ουµβρία, την χορήγηση της οποίας είχε αναλάβει η Ρωσική Ακαδηµία των Επιστηµών και µε τον Μιχαήλ Γκορµπατσόφ να προεδρεύει της διάσκεψης. Ήταν µια µικρή διάσκεψη, 1315 ατόµων. Ήµουν ο µόνος Αµερικανός και µίλησα κατά τη εναρκτήρια τελετή της διάσκεψης. Είπα, «Κύριε Πρόεδρε, όταν επιστρέψει ο Όµηρος για να γράψει την ιστορία αυτής της εποχής, θα πει αναµφίβολα ότι οι Ρώσοι µαθηµατικοί που έφυγαν από τη Ρωσία το 1991 και εµφανίστηκαν µπροστά από τις πύλες της Γουόλ Στρητ µε τα δώρα της ποσοτικής διαχείρισης κινδύνων έγιναν δεκτοί µε µεγάλη χαρά. Σε 20 χρόνια είχαν ολοκληρώσει τη δουλειά τους και είχαν πετύχει να καταστρέψουν την Γουολ Στριτ. Αυτή ήταν η µεγαλύτερη επιχείρηση Δούρειου Ίππου από την εποχή της Τροίας. Έτσι, ο Όµηρος θα γράψει αναµφισβήτητα, Κύριε Πρόεδρε, ότι ήσασταν υπεύθυνος όχι µόνο για

15 15 τη πτώση του Σοβιετικού Κοµµουνισµού αλλά και για την πτώση το χρηµατιστικού καπιταλισµού». Η αντίδραση του Γκορµπατσόφ ήταν: «Έχω κατηγορηθεί για χειρότερα πράγµατα». Θα πρέπει να αναρωτηθούµε εάν ο Μαρξ, ο Λένιν και η Λούξεµπουργκ θα είναι αυτοί που θα γελάσουν τελευταίοι. Εγώ πάντως θα προτιµούσα να γελάσουν τελευταίοι ο Τζον Μέυναρντ Κέυνς, ο Γουιν Γκόντλευ και ο Χάιµαν Μίνσκυ. Αλλά για να γίνει αυτό, θα πρέπει σε αυτή τη φάση να δουλέψουµε σκληρά και να αλλάξουµε όχι µόνο τη σκέψη µας αλλά και τις πολιτικές µας. Το λεω αυτό επειδή θεωρώ ότι η στιγµή που θα αποφασιστεί το ποιος θα γελάσει τελευταίος δεν απέχει πολύ µακριά. Σημειωση 1. Δείτε Thomas Ferguson and Robert Johnson, Too Big to Bail: The Paulson Put, Presidential Politics, and the Global Financial Meltdown. Part I: From Shadow Financial System to Shadow Bailout, International Journal of Political Economy 38, no. 1 (Spring 2009): 3 34; and Too Big to Bail: The Paulson Put, Presidential Politics, and the Global Financial Meltdown. Part II: Fatal Reversal Single Payer and Back, International Journal of Political Economy 38, no. 2 (Summer 2009): 5 45.

ΕΚΔΟΣΗ ΚΡΑΤΙΚΩΝ ΟΜΟΛΟΓΩΝ ΜΕ ΤΗ ΣΤΗΡΙΞΗ ΦΟΡΩΝ ΜΙΑ ΕΘΝΙΚΗ ΛΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΧΡΕΟΥΣ

ΕΚΔΟΣΗ ΚΡΑΤΙΚΩΝ ΟΜΟΛΟΓΩΝ ΜΕ ΤΗ ΣΤΗΡΙΞΗ ΦΟΡΩΝ ΜΙΑ ΕΘΝΙΚΗ ΛΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΧΡΕΟΥΣ 2012 / 4 ΕΚΔΟΣΗ ΚΡΑΤΙΚΩΝ ΟΜΟΛΟΓΩΝ ΜΕ ΤΗ ΣΤΗΡΙΞΗ ΦΟΡΩΝ ΜΙΑ ΕΘΝΙΚΗ ΛΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΧΡΕΟΥΣ του Philip Pilkington και Warren Mosler Εισαγωγή Ο σκοπός της παρούσας εργασίας είναι να προσφέρει µια

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΕ ΤΟΝ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΕ ΤΟΝ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ EΡΓΑΣΙΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ Δελτίο Τύπου 26 Οκτωβρίου 2015 ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΕ ΤΟΝ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ Ο Αντιπρόεδρος

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 15. Οι δηµόσιες δαπάνες και ηχρηµατοδότησή τους

Κεφάλαιο 15. Οι δηµόσιες δαπάνες και ηχρηµατοδότησή τους Κεφάλαιο 15 Οι δηµόσιες δαπάνες και ηχρηµατοδότησή τους Ο κρατικός προϋπολογισµός: εδοµένα και αριθµοί Συνολικές δηµόσιες δαπάνες: τρειςκατηγορίεςδηµοσίων δαπανών ηµόσιες δαπάνες (G) Μεταβιβαστικές πληρωµές

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΗΜΑΤΟΠΙΣΤΩΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΑΙ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ

ΧΡΗΜΑΤΟΠΙΣΤΩΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΑΙ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ Κυρίες και κύριοι, φίλες και φίλοι, Ευχαριστώ για την παρουσία σας σημερινή εκδήλωση. Ευχαριστώ επίσης την Ο.Κ.Ε. και το Πρόεδρό της, κ. Πολυζωγόπουλο, για την τιμή που μου έκαναν να μου ζητήσουν να μιλήσω

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΒΑΝΙΑ Οικονομία & Εξωτερικό Εμπόριο

ΑΛΒΑΝΙΑ Οικονομία & Εξωτερικό Εμπόριο ΑΛΒΑΝΙΑ Οικονομία & Εξωτερικό Εμπόριο Ιανουάριος Σεπτέμβριος 2008 Υπεύθυνος Έκδοσης: Χρήστος Φαρµάκης-Συµβουλος ΟΕΥ Α Επιµέλεια:Σπυρίδων Οικονόµου, Γραµµατέας ΟΕΥ Α - Sonila-Sofia Kisi Πρεσβεία της Ελλάδας

Διαβάστε περισσότερα

Δομή του δημοσίου χρέους στην Ελλάδα Σύνθεση και διάρκεια λήξης

Δομή του δημοσίου χρέους στην Ελλάδα Σύνθεση και διάρκεια λήξης Δομή του δημοσίου χρέους στην Ελλάδα Σύνθεση και διάρκεια λήξης Στην Ελλάδα η μη ρεαλιστική πρόβλεψη του ταμειακού ελλείμματος κατά το έτος 2009, εξαιτίας της υπερεκτίμησης των εσόδων και της αύξησης των

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνής Οικονομική. Paul Krugman Maurice Obsfeld

Διεθνής Οικονομική. Paul Krugman Maurice Obsfeld Paul Krugman Maurice Obsfeld Διεθνής Οικονομική Κεφάλαιο 21 Η Διεθνής Αγορά Κεφαλαίου και τα κέρδη από το Εμπόριο Διεθνής Τραπεζική Λειτουργία και Διεθνής Κεφαλαιαγορά Φιλίππου Ευαγγελία Α.Μ. 1207 Μ069

Διαβάστε περισσότερα

Α) ΒΑΣΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΙΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ

Α) ΒΑΣΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΙΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΛΙΤΟΤΗΤΑΣ Μελέτη του ΔΝΤ για 17 χώρες του ΟΑΣΑ επισημαίνει ότι για κάθε ποσοστιαία μονάδα αύξησης του πρωτογενούς πλεονάσματος, το ΑΕΠ μειώνεται κατά 2 ποσοστιαίες μονάδες και

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΡΗΜΑΤΟΠIΣΤΩΤΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΠΡΟΟΠTΙΚΕΣ ΤΟΥ REAL ESTATE. του ΙΩΑΝΝΗ Α. ΜΟΥΡΜΟΥΡΑ Καθηγητή Πανεπιστημίου Μακεδονίας, Προέδρου ΣΟΕ

Η ΧΡΗΜΑΤΟΠIΣΤΩΤΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΠΡΟΟΠTΙΚΕΣ ΤΟΥ REAL ESTATE. του ΙΩΑΝΝΗ Α. ΜΟΥΡΜΟΥΡΑ Καθηγητή Πανεπιστημίου Μακεδονίας, Προέδρου ΣΟΕ Η ΧΡΗΜΑΤΟΠIΣΤΩΤΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΠΡΟΟΠTΙΚΕΣ ΤΟΥ REAL ESTATE του ΙΩΑΝΝΗ Α. ΜΟΥΡΜΟΥΡΑ Καθηγητή Πανεπιστημίου Μακεδονίας, Προέδρου ΣΟΕ ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1. Έχουν ήδη περάσει δύο χρόνια από την έναρξη της παγκόσμιας

Διαβάστε περισσότερα

2012 / 6 Οι λάθος κίνδυνοι Τι µας λένε οι απώλειες που προήλθαν από παράγωγα στο κεντρικό γραφείο επενδύσεων της JPMorgan Chase για τις αδυναµίες του νόµου Dodd-Frank Του Jan Kregel Τι µπορούµε να διδαχθούµε

Διαβάστε περισσότερα

1 Δεκεµβρίου 2012: Ωριµάζει, λήγει, οµόλογο αξίας 250 εκατοµµυρίων Ευρώ.

1 Δεκεµβρίου 2012: Ωριµάζει, λήγει, οµόλογο αξίας 250 εκατοµµυρίων Ευρώ. ΒΑΣΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΤΗΣ ΣΥΜΦΩΝΙΑΣ ΠΟΥ ΕΠΙΤΕΥΧΘΗΚΕ ΜΕΤΑΞΥ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΙΩΝ ΕΤΑΙΡΩΝ ΚΑΙ ΤΟΥ ΔΝΤ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ, ΣΤΙΣ 26 27 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2012 Α. Οι δόσεις θα καταβληθούν στις 13 Δεκεµβρίου 2012. Οι δόσεις που θα

Διαβάστε περισσότερα

Η κρίση γεννά κεντρικές οικονομικές διοικήσεις*

Η κρίση γεννά κεντρικές οικονομικές διοικήσεις* 116 ΠΑΝΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ Η κρίση γεννά κεντρικές οικονομικές διοικήσεις* Στο άρθρο με τίτλο «Κρίσεις: Είναι δυνατόν να αποτελούν κατασκευασμένο προϊόν;» εξετάστηκε η προκληθείσα, από μια ομάδα μεγάλων τραπεζιτών

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελέσματα Γ Τριμήνου 2014

Αποτελέσματα Γ Τριμήνου 2014 7 Νοεμβρίου Αποτελέσματα Γ Τριμήνου Αύξηση των οργανικών κερδών προ προβλέψεων κατά 8,0% το Γ τρίμηνο. Περαιτέρω μείωση των λειτουργικών δαπανών κατά 3,7% το Γ τρίμηνο και 11,4% σε συγκρίσιμη βάση το εννεάμηνο.

Διαβάστε περισσότερα

Οι αιτίες του χρέους των χωρών της περιφέρειας: Συμμετοχή στην ΟΝΕ και ελλείμματα του ιδιωτικού τομέα

Οι αιτίες του χρέους των χωρών της περιφέρειας: Συμμετοχή στην ΟΝΕ και ελλείμματα του ιδιωτικού τομέα ΣΥΝΟΨΗ 21 ΣΥΝΟΨΗ Οι αιτίες του χρέους των χωρών της περιφέρειας: Συμμετοχή στην ΟΝΕ και ελλείμματα του ιδιωτικού τομέα 1. Η αναταραχή στην Ευρωζώνη οφείλεται στην παγκόσμια κρίση χρηματιστικοποίησης η

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5. Αποταμίευση και επένδυση σε μια ανοικτή οικονομία

Κεφάλαιο 5. Αποταμίευση και επένδυση σε μια ανοικτή οικονομία Κεφάλαιο 5 Αποταμίευση και επένδυση σε μια ανοικτή οικονομία Περίγραμμα κεφαλαίου Ισοζύγιο Πληρωμών Ισορροπία της αγοράς αγαθών σε μια ανοικτή οικονομία Αποταμίευση και επένδυση σε μια μικρή ανοικτή οικονομία

Διαβάστε περισσότερα

Οι δηµοσιονοµικές εξελίξεις στις χώρες της Ε.Ε Γιώργος Σταθάκης Το θέµα το όποιο θα ήθελα να θίξω στην σύντοµη αυτή παρέµβαση αφορά στην εικόνα που παρουσιάζουν οι προϋπολογισµοί των άλλων χωρών της Ε.Ε.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Τµήµα Διεθνών & Ευρωπαϊκών Σπουδών (ΔΕΣ) Μεταπτυχιακό Πρόγραµµα Ειδίκευσης στις Διεθνείς και Ευρωπαϊκές Σπουδές Εργασία στο µάθηµα «Γεωπολιτική των

Διαβάστε περισσότερα

Μακροοικονομική Κεφάλαιο 4 Κατανάλωση, αποταμίευση και επένδυση. 4.1 Κατανάλωση και αποταμίευση

Μακροοικονομική Κεφάλαιο 4 Κατανάλωση, αποταμίευση και επένδυση. 4.1 Κατανάλωση και αποταμίευση Μακροοικονομική Κεφάλαιο 4 Κατανάλωση, αποταμίευση και επένδυση 4.1 Κατανάλωση και αποταμίευση 1) Χωρίς πληθωρισμό και με ονομαστικό επιτόκιο (i).03, κάποιος μπορεί να ανταλλάξει μια μονάδα σημερινής κατανάλωσης

Διαβάστε περισσότερα

Αριθμός Εργαζόμενων ΕΛΛΑΔΑ & Δ. ΕΥΡΩΠΗ 3 7 1.162 Η.Π.Α. 2 4 1.715 ΝΟΤΙΟΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΕΥΡΩΠΗ 5 6 1.629 ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ 3 8 1.031 ΣΥΝΟΛΟ 13 24 5.

Αριθμός Εργαζόμενων ΕΛΛΑΔΑ & Δ. ΕΥΡΩΠΗ 3 7 1.162 Η.Π.Α. 2 4 1.715 ΝΟΤΙΟΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΕΥΡΩΠΗ 5 6 1.629 ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ 3 8 1.031 ΣΥΝΟΛΟ 13 24 5. ΤΙΤΑΝ Α.Ε. ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΤΑΙΡΙΑ ΚΑΙ ΤΟΝ ΟΜΙΛΟ Η ΤΙΤΑΝ Α.Ε. είναι ένας Όμιλος εταιριών με μακρόχρονη πορεία στη βιομηχανία τσιμέντου. Ιδρύθηκε το 1902 και η έδρα του βρίσκεται στα Άνω Πατήσια. Ο Όμιλος

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελέσματα Β Τριμήνου 2014

Αποτελέσματα Β Τριμήνου 2014 29 Αυγούστου Αποτελέσματα Β Τριμήνου Ισχυρή κεφαλαιακή επάρκεια και ρευστότητα: Δείκτες κεφαλαίων κοινών μετοχών CET1 17,8% και δανείων προς καταθέσεις 103,4%. Συνεχιζόμενη ανάκαμψη των κερδών προ προβλέψεων

Διαβάστε περισσότερα

1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ

1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ 1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ Το διάγραμμα κυκλικής ροής της οικονομίας (κεφ. 3, σελ. 100 Mankiw) Εισόδημα Υ Ιδιωτική αποταμίευση S Αγορά συντελεστών Αγορά χρήματος Πληρωμές συντελεστών

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ

ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ Οι κυριότερες οικονοµικές εξελίξεις την περίοδο που διανύουµε σχετίζονται µε την ψήφιση του Μεσοπρόθεσµου προγράµµατος καθώς και µε τις συζητήσεις για το νέο

Διαβάστε περισσότερα

Κέρδη 0,5 εκατ. στο πρώτο εξάμηνο του 2015

Κέρδη 0,5 εκατ. στο πρώτο εξάμηνο του 2015 Κέρδη 0,5 εκατ. στο πρώτο εξάμηνο του 2015 Οριακή κερδοφορία για τους πρώτους έξι μήνες Στο 61% τα ΜΕΔ Παραμένουν η μεγαλύτερη πρόκληση Ενθαρρυντικές οι εξελίξεις στην αγορά ακινήτων Θετικό το μομέντουμ

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες

Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες Μυρτώ - Σμαρώ Γιαλαμά Α.Μ.: 1207 Μ 075 Διεθνής Πολιτική Οικονομία Μάθημα: Γεωπολιτική των Κεφαλαιαγορών Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες 1. Τι είναι η παγκόσμια αγορά συναλλάγματος;

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελέσματα Α Τριμήνου 2013

Αποτελέσματα Α Τριμήνου 2013 Αποτελέσματα Α Τριμήνου 2013 Η άμεση και πλήρης ανακεφαλαιοποίηση της Eurobank από το Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας κατά 5,8δισ. αποκαθιστά την κεφαλαιακή βάση της Τράπεζας με pro-forma δείκτη

Διαβάστε περισσότερα

Αποταμίευση, Επένδυση και το Χρηματοπιστωτικό σύστημα

Αποταμίευση, Επένδυση και το Χρηματοπιστωτικό σύστημα Αποταμίευση, Επένδυση και το Χρηματοπιστωτικό σύστημα Κεφάλαιο 25 Εισαγωγή στην Μακροοικονομική Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Το χρηματοπιστωτικό σύστημα Το χρηματοπιστωτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΘΝΗ ΤΡΑΠΕΖΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ

ΔΙΕΘΝΗ ΤΡΑΠΕΖΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Ενότητα 11: Διεθνείς Χρηματοδοτικοί Οργανισμοί Μιχαλόπουλος Γεώργιος Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό, όπως εικόνες, που υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Θετικά αποτελέσµατα, λόγω ισχυρών διεθνών περιθωρίων διύλισης - απρόσκοπτη λειτουργία κατά τη διάρκεια της τραπεζικής κρίσης

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Θετικά αποτελέσµατα, λόγω ισχυρών διεθνών περιθωρίων διύλισης - απρόσκοπτη λειτουργία κατά τη διάρκεια της τραπεζικής κρίσης ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ 27 Αυγούστου 2015 Αποτελέσµατα Β Τριµήνου / Α Εξαµήνου 2015 Θετικά αποτελέσµατα, λόγω ισχυρών διεθνών περιθωρίων διύλισης - απρόσκοπτη λειτουργία κατά τη διάρκεια της τραπεζικής κρίσης Ο Όµιλος

Διαβάστε περισσότερα

Οι αυτόµατοι σταθεροποιητές είναι πολιτικές που τονώνουν ή «από-θερµαίνουν» την οικονοµία όταν αυτό είναι απαραίτητο χωρίς καµία µεταβολή πολιτικής.

Οι αυτόµατοι σταθεροποιητές είναι πολιτικές που τονώνουν ή «από-θερµαίνουν» την οικονοµία όταν αυτό είναι απαραίτητο χωρίς καµία µεταβολή πολιτικής. Για πολλούς οικονοµολόγους είναι προφανές ότι η οικονοµική πολιτική θα πρέπει να ασκείται ενεργητικά. Για παράδειγµα, υποστηρίζουν ότι οι υφέσεις είναι περίοδοι υψηλής ανεργίας, χαµηλών εισοδηµάτων και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Αθήνα, 20 εκεµβρίου 2012. Θέµα: Ισοζύγιο Πληρωµών: Οκτώβριος 2012. Ισοζύγιο Τρεχουσών Συναλλαγών

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Αθήνα, 20 εκεµβρίου 2012. Θέµα: Ισοζύγιο Πληρωµών: Οκτώβριος 2012. Ισοζύγιο Τρεχουσών Συναλλαγών ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Αθήνα, 20 εκεµβρίου 2012 Θέµα: Ισοζύγιο Πληρωµών: Οκτώβριος 2012 Ισοζύγιο Τρεχουσών Συναλλαγών Τον Οκτώβριο του 2012 το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών παρουσίασε έλλειµµα το οποίο διαµορφώθηκε

Διαβάστε περισσότερα

03/03/2015. Ι. Το Εξωτερικό Περιβάλλον της Επιχείρησης. Το Περιβάλλον της Επιχείρησης. Οργάνωση & Διοίκηση Επιχειρήσεων

03/03/2015. Ι. Το Εξωτερικό Περιβάλλον της Επιχείρησης. Το Περιβάλλον της Επιχείρησης. Οργάνωση & Διοίκηση Επιχειρήσεων ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Ακαδηµαϊκό έτος 2014-2015, Εαρινό Εξάµηνο Οργάνωση & Διοίκηση Επιχειρήσεων Μάθηµα 2ο Το Περιβάλλον της

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελέσματα Α Τριμήνου 2012

Αποτελέσματα Α Τριμήνου 2012 Αποτελέσματα Α Τριμήνου 2012 Ανακεφαλαιοποίηση 4δισ. από το Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας με το Δείκτη Συνολικής Κεφαλαιακής Επάρκειας να διαμορφώνεται στο 9,0% και αντίστοιχη βελτίωση της ρευστότητας

Διαβάστε περισσότερα

Από τον ευρωβουλευτή του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ιωάννη Κουκιάδη, αντιπρόεδρο της. Επιτροπής Νοµικών Θεµάτων και Εσωτερικής Αγοράς

Από τον ευρωβουλευτή του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ιωάννη Κουκιάδη, αντιπρόεδρο της. Επιτροπής Νοµικών Θεµάτων και Εσωτερικής Αγοράς Από τον ευρωβουλευτή του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ιωάννη Κουκιάδη, αντιπρόεδρο της Επιτροπής Νοµικών Θεµάτων και Εσωτερικής Αγοράς εκδόθηκε η ακόλουθη ανακοίνωση µε αφορµή την τροπολογία που κατέθεσε ο ευρωβουλευτής της

Διαβάστε περισσότερα

ιευθύνων Σύµβουλος της ΑΝΟΣ ιεθνείς Σύµβουλοι & Εκτιµητές Ακινήτων

ιευθύνων Σύµβουλος της ΑΝΟΣ ιεθνείς Σύµβουλοι & Εκτιµητές Ακινήτων ιευθύνων Σύµβουλος της ΑΝΟΣ ιεθνείς Σύµβουλοι & Εκτιµητές Ακινήτων Υπερπροσφορά ΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ «υπερπροσφορά» (Investopedia) Η υπερβολική ποσότητα ενός αγαθού ή µιας υπηρεσίας. Η Υπερπροσφορά προκύπτει,

Διαβάστε περισσότερα

Οι ελληνικές τράπεζες δεν κινδυνεύουν από την κρίση

Οι ελληνικές τράπεζες δεν κινδυνεύουν από την κρίση Οι ελληνικές τράπεζες δεν κινδυνεύουν από την κρίση Η φερεγγυότητα των ελληνικών τραπεζών δεν κινδυνεύει απ' αυτή την κρίση, διότι δεν υπάρχουν οι δίαυλοι για τη μετάδοση στην Ελλάδα των προβλημάτων που

Διαβάστε περισσότερα

(Πολιτική. Οικονομία ΙΙ) Τμήμα ΜΙΘΕ. Καθηγητής Σπύρος Βλιάμος. Αρχές Οικονομικής ΙΙ. 14/6/2011Εαρινό Εξάμηνο 2010-2011. (Πολιτική Οικονομία ΙΙ) 1

(Πολιτική. Οικονομία ΙΙ) Τμήμα ΜΙΘΕ. Καθηγητής Σπύρος Βλιάμος. Αρχές Οικονομικής ΙΙ. 14/6/2011Εαρινό Εξάμηνο 2010-2011. (Πολιτική Οικονομία ΙΙ) 1 Αρχές Οικονομικής ΙΙ (Πολιτική Οικονομία ΙΙ) Καθηγητής Σπύρος Βλιάμος Τμήμα ΜΙΘΕ Καθηγητής Σπύρος Βλιάμος 2010-2011 Αρχές Οικονομικής ΙΙ (Πολιτική Οικονομία ΙΙ) 1 Θεματικές Ενότητες Επισκόπηση της Μακροοικονομικής-Τα

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομικά Στοιχεία Γ Τριμήνου 2015

Οικονομικά Στοιχεία Γ Τριμήνου 2015 3 Νοεμβρίου Οικονομικά Στοιχεία Τριμήνου Αύξηση των κερδών προ προβλέψεων κατά 8,4% έναντι του Β τριμήνου σε 230εκ. Ανθεκτικότητα καθαρών εσόδων από τόκους (-1,8% στο τρίμηνο) παρά τους κεφαλαιακούς ελέγχους.

Διαβάστε περισσότερα

Ελλάδα: Κριτικές του Παρελθόντος και ο Δρόμος προς τα Εμπρός

Ελλάδα: Κριτικές του Παρελθόντος και ο Δρόμος προς τα Εμπρός Ελλάδα: Κριτικές του Παρελθόντος και ο Δρόμος προς τα Εμπρός Από τον Ολιβιέ Μπλανσάρ 9 Ιουλίου 2015 Τα μάτια όλου του κόσμου είναι καρφωμένα στην Ελλάδα, καθώς τα εμπλεκόμενα μέρη συνεχίζουν τις προσπάθειες

Διαβάστε περισσότερα

Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ;

Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ; Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ; Καθώς έχουν περάσει, από το 2008 οπότε και ξέσπασε η μεγαλύτερη καπιταλιστική κρίση μετά την κρίση του 1929, οι πάντες σχεδόν συμπεριφέρονται σαν να έχει ξεπεραστεί η κρίση

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 13 «Η ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΤΟΚΙΩΝ ΚΑΙ ΤΗΣ ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ» DERMOT McALEESE: «Οικονομική για Επιχειρησιακές Σπουδές»

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 13 «Η ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΤΟΚΙΩΝ ΚΑΙ ΤΗΣ ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ» DERMOT McALEESE: «Οικονομική για Επιχειρησιακές Σπουδές» ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ& ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Π.Μ.Σ: ΔΙΕΘΝΩΝ & ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΜΑΘΗΜΑ: «ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΩΝ» ΔΙΔΑΣΚΩΝ: AΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΜΑΣΤΡΟΓΙΑΝΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ίδρυµα Οικονοµικών & Βιοµηχανικών Ερευνών. Τριµηνιαία Έκθεση για την Ελληνική Οικονοµία 01-2012

Ίδρυµα Οικονοµικών & Βιοµηχανικών Ερευνών. Τριµηνιαία Έκθεση για την Ελληνική Οικονοµία 01-2012 Ίδρυµα Οικονοµικών & Βιοµηχανικών Ερευνών Τριµηνιαία Έκθεση για την Ελληνική Οικονοµία 01-2012 Το διεθνές περιβάλλον επιδεινώνεται 2011 Νέα επιβράδυνση ανάπτυξης παγκόσµιας οικονοµίας στο δ τρίµηνο του

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΚΑΙ Γ.Δ. ΙΟΒΕ Κου ΓΙΑΝΝΗ ΣΤΟΥΡΝΑΡΑ Στην συζήτηση εκδήλωση με θέμα: «ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 2011+»

ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΚΑΙ Γ.Δ. ΙΟΒΕ Κου ΓΙΑΝΝΗ ΣΤΟΥΡΝΑΡΑ Στην συζήτηση εκδήλωση με θέμα: «ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 2011+» ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΚΑΙ Γ.Δ. ΙΟΒΕ Κου ΓΙΑΝΝΗ ΣΤΟΥΡΝΑΡΑ Στην συζήτηση εκδήλωση με θέμα: «ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 2011+» Α Πρόβλημα Ελλάδας: Γιατί φτάσαμε εδώ Πολιτική Οικονομία της

Διαβάστε περισσότερα

Πραγματοποιείται με την κατάταξη των στοιχείων κατά κατηγορίες για μια σειρά ετών. Η σύγκριση των στοιχείων με παρελθόντα στοιχεία αυξάνει την

Πραγματοποιείται με την κατάταξη των στοιχείων κατά κατηγορίες για μια σειρά ετών. Η σύγκριση των στοιχείων με παρελθόντα στοιχεία αυξάνει την Πραγματοποιείται με την κατάταξη των στοιχείων κατά κατηγορίες για μια σειρά ετών. Η σύγκριση των στοιχείων με παρελθόντα στοιχεία αυξάνει την χρησιμότητα και εμφανίζει την φύση και τις τάσεις των τρεχουσών

Διαβάστε περισσότερα

Τα αποτελέσµατα του α τριµήνου

Τα αποτελέσµατα του α τριµήνου Τα αποτελέσµατα του α τριµήνου O Όµιλος της ΕΤΕ παρουσίασε καθαρά κέρδη για έκτο συνεχόµενο τρίµηνο τα οποία ανήλθαν σε 181 εκατ. κατά το α τρίµηνο 2014, σε σχέση µε κέρδη 27 εκατ. το α τρίµηνο 2013. Σε

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ 1

ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ 1 Οκτώβριος 2010 1. Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ 1 Η ελληνική οικονομία βρίσκεται αντιμέτωπη με μια από τις μεγαλύτερες κρίσεις τις τελευταίες δεκαετίες. Κύρια χαρακτηριστικά της κρίσης

Διαβάστε περισσότερα

(συνέντευξη: ραδιοφωνικός σταθμός Αθήνα, 9.84, ο σφυγμός της μέρας, 06/02/08)

(συνέντευξη: ραδιοφωνικός σταθμός Αθήνα, 9.84, ο σφυγμός της μέρας, 06/02/08) (συνέντευξη: ραδιοφωνικός σταθμός Αθήνα, 9.84, ο σφυγμός της μέρας, 06/02/08) Φ.Κ.: ας επιστρέψουμε τώρα στο μεγάλο θέμα της ημέρας σε παγκόσμια κλίμακα, της Αμερικάνικές προκριματικές εκλογές. Πήραμε

Διαβάστε περισσότερα

Το Ηµερολόγιο των Μάγιας και τα Χρήµατα από τον ρ. Καρλ Τζοχάν Κάλλεµαν

Το Ηµερολόγιο των Μάγιας και τα Χρήµατα από τον ρ. Καρλ Τζοχάν Κάλλεµαν Το Ηµερολόγιο των Μάγιας και τα Χρήµατα Από τον ρ. Καρλ Τζοχάν Κάλλεµαν Λοιπόν, ήθελα να µιλήσω για δυο πράγµατα που νοµίζω δεν συνδέονται πάντα αλλά, πραγµατικά θα τους άξιζε µια σύνδεση. Το ένα είναι

Διαβάστε περισσότερα

Ο Μ Ι Λ Ο Σ A T E b a n k - ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ 9ΜΗΝΟΥ 2009

Ο Μ Ι Λ Ο Σ A T E b a n k - ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ 9ΜΗΝΟΥ 2009 Ο Μ Ι Λ Ο Σ A T E b a n k - ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ 9ΜΗΝΟΥ 2009 Καθαρά Κέρδη Ομίλου: 82,4 εκ. (-1,6%, σε επαναλαμβανόμενη βάση +6,4%), Τράπεζας: 96,3 εκ. (+46,7%), με περαιτέρω βελτίωση της προ προβλέψεων οργανικής

Διαβάστε περισσότερα

«Το Eurogroup καλωσορίζει τη συμφωνία ανάμεσα στην Ελλάδα και τους Ευρωπαϊκούς Θεσμούς με την προσθήκη του ΔΝΤ για το πρόγραμμα του ESM. ΤΟ Eurogroup συγχαίρει τις ελληνικές αρχές για την ισχυρή δέσμευση

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΚΑΝΟΝΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΑΠΑΓΟΡΕΥΟΥΝ ΣΤΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ ΤΗΣ ΝΑ ΞΕΠΕΡΝΟΥΝ ΣΤΑ ΕΛΛΕΙΜΜΑΤΑ ΤΟΥ ΠΡΟΫ- ΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ ΤΟΥΣ ΤΟ ΟΡΙΟ ΤΟΥ 3% ΤΟΥ ΑΕΠ ΤΟΥΣ.

ΟΙ ΚΑΝΟΝΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΑΠΑΓΟΡΕΥΟΥΝ ΣΤΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ ΤΗΣ ΝΑ ΞΕΠΕΡΝΟΥΝ ΣΤΑ ΕΛΛΕΙΜΜΑΤΑ ΤΟΥ ΠΡΟΫ- ΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ ΤΟΥΣ ΤΟ ΟΡΙΟ ΤΟΥ 3% ΤΟΥ ΑΕΠ ΤΟΥΣ. ΤΟ ΚΡΑΧ Η GOLDMAN SACHS ΔΕΝ ΕΙΧΕ ΚΑΠΟΙΑ ΑΝΑΜΕΙΞΗ ΣΤΗΝ ΚΑΤΑΡΡΕΥΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΡΙΣΗ ΧΡΕΟΥΣ; ΟΙ ΚΑΝΟΝΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΑΠΑΓΟΡΕΥΟΥΝ ΣΤΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ ΤΗΣ ΝΑ ΞΕΠΕΡΝΟΥΝ ΣΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Εάν το ποσοστό υποχρεωτικών καταθέσεων είναι 25% και υπάρξει μια αρχική κατάθεση όψεως 2.000 σε μια εμπορική Τράπεζα, τότε η μέγιστη ρευστότητα που μπορεί να δημιουργηθεί από αυτή την κατάθεση είναι: Α.

Διαβάστε περισσότερα

ECONOMIST CONFERENCES ΟΜΙΛΙΑ

ECONOMIST CONFERENCES ΟΜΙΛΙΑ ECONOMIST CONFERENCES ΟΜΙΛΙΑ ΓΙΩΡΓΟΥ ΖΑΝΙΑ PRESIDENT, HELLENIC BANK ASSOCIATION, CHAIRMAN OF THE BOARD OF DIRECTORS, NATIONAL BANK OF GREECE CREDIT RISK MANAGEMENT FOR BANKING & BUSINESS FINDING LIQUIDITY

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΧΕ ΙΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΗΜΟΣΙΟ ΧΡΕΟΣ

ΠΡΟΣΧΕ ΙΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΗΜΟΣΙΟ ΧΡΕΟΣ ΗΜΟΣΙΟ ΧΡΕΟΣ Η επιβράδυνση του ρυθµού ανάπτυξης της παγκόσµιας οικονοµίας επηρεάζει άµεσα και τις χρηµαταγορές, οι οποίες χαρακτηρίζονται από έντονη µεταβλητότητα παρά τα αυστηρά δη- µοσιονοµικά µέτρα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΠΛΗΡΩΜΩΝ

ΤΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΠΛΗΡΩΜΩΝ ΤΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΠΛΗΡΩΜΩΝ Oι συναλλαγές μιας χώρας με τον υπόλοιπο κόσμο, συμπεριλαμβανομένων τόσο των εμπορικών όσο και των χρηματοοικονομικών ροών, καταγράφονται στο ισοζύγιο διεθνών πληρωμών. Oι συναλλαγές

Διαβάστε περισσότερα

THE ECONOMIST ΟΜΙΛΙΑ

THE ECONOMIST ΟΜΙΛΙΑ THE ECONOMIST ΟΜΙΛΙΑ PETER SANFEY REGIONAL ECONOMIST FOR SOUTHEASTE EUROPE AND GREECE, EBRD TO THE EVENT «RESURRECTING THE GREEK ECONOMY: GREAT EXPECTATIONS?» ΠΕΜΠΤΗ 9 ΙΟΥΛΙΟΥ 2015 THE ECONOMIST ΟΜΙΛΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ. ΕΚΔΙΔΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ ΤΟΥ ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΚΥΠΡΟΥ, ΤΕΥΧΟΣ αρ.

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ. ΕΚΔΙΔΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ ΤΟΥ ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΚΥΠΡΟΥ, ΤΕΥΧΟΣ αρ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΕΚΔΙΔΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ ΤΟΥ ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΚΥΠΡΟΥ, ΤΕΥΧΟΣ αρ. 30, ΙΟΥΝΙΟΣ 2010 ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Σύμφωνα με την έκθεση του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου

Διαβάστε περισσότερα

Προκαταρκτικά ετήσια αποτελέσματα της Marfin Popular Bank για το έτος 2010

Προκαταρκτικά ετήσια αποτελέσματα της Marfin Popular Bank για το έτος 2010 Δελτίο τύπου 28 Φεβρουαρίου 2011 Προκαταρκτικά ετήσια αποτελέσματα της Marfin Popular Bank για το έτος 2010 Η επιτυχής ολοκλήρωση της αύξησης του μετοχικού κεφαλαίου με την άντληση 488.2 εκατ., και η πώληση

Διαβάστε περισσότερα

Η επίλυση της κρίσης της Ευρωζώνης δίχως εξαγορές χρέους, εθνικές εγγυήσεις, αλληλοασφάλιση, ή δηµοσιονοµικές µεταβιβάσεις

Η επίλυση της κρίσης της Ευρωζώνης δίχως εξαγορές χρέους, εθνικές εγγυήσεις, αλληλοασφάλιση, ή δηµοσιονοµικές µεταβιβάσεις 2011 / 5 Η επίλυση της κρίσης της Ευρωζώνης δίχως εξαγορές χρέους, εθνικές εγγυήσεις, αλληλοασφάλιση, ή δηµοσιονοµικές µεταβιβάσεις Του Stuart Holland 1. Επισκόπηση Ένας από τους λόγους για την αποτυχία

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΡΗΜΑΤΟΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ: ΑΙΤΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ. Αντώνης Τορτοπίδης, οικονομολόγος 1

Η ΧΡΗΜΑΤΟΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ: ΑΙΤΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ. Αντώνης Τορτοπίδης, οικονομολόγος 1 Η ΧΡΗΜΑΤΟΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ: ΑΙΤΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ Συνοπτικό συμπέρασμα Αντώνης Τορτοπίδης, οικονομολόγος 1 Οκτώβριος 2008 1. Η κρίση είναι αμερικανική και όχι παγκόσμια. Όμως γίνεται παγκόσμια αν δεν αντιμετωπιστεί

Διαβάστε περισσότερα

Monetary System... for dummies

Monetary System... for dummies Monetary System... for dummies Basics of a monetary system Diomides Skalistis Ποιο είναι το πρόβλημα σήμερα Τι είδους κρίση έχουμε Εθνική; Οικονομική; Πολιτιστική; Ανθρωπιστική; Περιβαλλοντολογική; Κρίση

Διαβάστε περισσότερα

Οι λειτουργίες του. ιδακτικοί στόχοι. χρήµατος. Αναφορά των ιδιοτήτων του. Αναφορά στα είδη του χρήµατος. Κατανόηση της λειτουργίας του

Οι λειτουργίες του. ιδακτικοί στόχοι. χρήµατος. Αναφορά των ιδιοτήτων του. Αναφορά στα είδη του χρήµατος. Κατανόηση της λειτουργίας του Χρήµα ιδακτικοί στόχοι Κατανόηση της λειτουργίας του χρήµατος. Αναφορά των ιδιοτήτων του. Αναφορά στα είδη του χρήµατος. Κατανόηση της λειτουργίας του τραπεζικού συστήµατος σε µια οικονοµία. Οι λειτουργίες

Διαβάστε περισσότερα

GREEK AMERICAN NEWS AGENCY. COM

GREEK AMERICAN NEWS AGENCY. COM ΠΡΕΣΒΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΣΤΟ ΒΕΡΟΛΙΝΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ Βερολίνο, 6/5/2010 Αρ. πρωτ. Φ. 2705/2146 Προς: ΥΠΕΞ Β4 Δ/νση Kοιν.: ΥΠΕΞ - Δ.Γ. κ. ΥΦΥΠΕΞ - Γρ. κ. Γ.Γ. Δ.Ο.Σ. & Α.Σ. - Γρ.

Διαβάστε περισσότερα

Συναθροιστική ζήτηση και προσφορά

Συναθροιστική ζήτηση και προσφορά Συναθροιστική ζήτηση και Κεφάλαιο 31 Εισαγωγή στην Μακροοικονομική Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Πανεπιστήμιο Μακεδονίας. Βραχυχρόνιες οικονομικές διακυμάνσεις Η οικονομική δραστηριότητα παρουσιάζει

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ κ. ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗ ΣΕ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ

ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ κ. ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗ ΣΕ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ Τρίτη, 11 Νοεμβρίου 2008 ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ κ. ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗ ΣΕ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ Η συμπλήρωση των 50 ετών από την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Τράπεζας

Διαβάστε περισσότερα

10. ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΩΝ ΠΕ

10. ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΩΝ ΠΕ 10. ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΩΝ ΠΕ Όπως είδαµε στην Ενότητα 9, οι ΑΞΕ µπορούν να έχουν πολλές θετικές επιδράσεις στις χώρες υποδοχής τους. Οι αναµενόµενες αυτές θετικές επιδράσεις τους οδηγούν συχνά στην

Διαβάστε περισσότερα

Ελάφρυνση και Ιδιωτικοποίηση για το Ελληνικό Χρέος, Κέρδη για τους Ευρωπαίους Πολίτες

Ελάφρυνση και Ιδιωτικοποίηση για το Ελληνικό Χρέος, Κέρδη για τους Ευρωπαίους Πολίτες Ελάφρυνση και Ιδιωτικοποίηση για το Ελληνικό Χρέος, Κέρδη για τους Ευρωπαίους Πολίτες Σχίζας Παναγιώτης* Η διάχυση της κρίσης της στεγαστικής αγοράς των ΗΠΑ στην Ευρώπη οδήγησε τις αγορές στην επαναξιολόγηση

Διαβάστε περισσότερα

Επισκόπηση Αλβανικής Οικονομίας 2008

Επισκόπηση Αλβανικής Οικονομίας 2008 Επισκόπηση Αλβανικής Οικονομίας 2008 Υπεύθυνος Έκδοσης: Χρήστος Φαρµάκης-Συµβουλος ΟΕΥ Α Επιµέλεια:Σπυρίδων Οικονόµου, Γραµµατέας ΟΕΥ Α - Sonila-Sofia Kisi Πρεσβεία της Ελλάδας Γραφείο Οικονομικών & Εμπορικών

Διαβάστε περισσότερα

ΔΟΜΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ:

ΔΟΜΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Θέματα Εθνικής Σχολής Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης 24 ος Διαγωνισμός Εξεταζόμενο μάθημα: Μικροοικονομική Μακροοικονομική και Δημόσια Οικονομική Θέμα 3ο (κληρώθηκε) α) Ποια μέσα διαθέτει η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 ο H ΙΕΥΡΥΝΣΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ 6.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 ο H ΙΕΥΡΥΝΣΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ 6.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 ο H ΙΕΥΡΥΝΣΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ 6.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Μετά από δέκα χρόνια διαπραγµατεύσεις και τις αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Συµβουλίου της Κοπεγχάγης (12-13 εκεµβρίου 2002), η Ευρωπαϊκή Ένωση αναµένει

Διαβάστε περισσότερα

Στην Ελλάδα σιωπούν για το τεράστιο ανταγωνιστικό πλεονέκτηµά της

Στην Ελλάδα σιωπούν για το τεράστιο ανταγωνιστικό πλεονέκτηµά της Στην Ελλάδα σιωπούν για το τεράστιο ανταγωνιστικό πλεονέκτηµά της Τετάρτη, 29 Οκτωβρίου 2014 Ο Σπύρος Ολύµπιος είναι από τα πλέον καταξιωµένα στελέχη στον χώρο της Διοίκησης και της Βιοµηχανίας στην Ελλάδα.

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ο Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ 2.1 Εισαγωγή Η έρευνα διεξήχθη κατά την χρονική περίοδο Φεβρουαρίου έως και Ιουνίου του 2003. Ο συνολικός αριθµός των ευρωπαίων πολιτών που απάντησε

Διαβάστε περισσότερα

3.2 Ισοζύγιο πληρωµών

3.2 Ισοζύγιο πληρωµών 3 Ισοζύγιο πληρωµών 3.1 Εισαγωγή ιεθνή οικονοµία Ύφεση στην Γερµανία οικονοµίες του Ευρώ Αυξηση των αµερικανικών επιτοκίων διεθνή επιτόκια και δολάριο($) Χρηµατοοικονοµική κρίση στην Ασία Ανοιχτή οικονοµία

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ Περιόδου από 1 ης Ιανουαρίου 2011 έως 31 ης Μαρτίου 2011

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ Περιόδου από 1 ης Ιανουαρίου 2011 έως 31 ης Μαρτίου 2011 ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ Περιόδου από 1 ης Ιανουαρίου 2011 έως 31 ης Μαρτίου 2011 «Η συνεχιζόμενη οικονομική ύφεση, η οποία πλήττει την Ελληνική κοινωνία έχει συρρικνώσει σημαντικά το σύνολο της δραστηριότητας

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1. Εισαγωγή στη µακροοικονοµική

Κεφάλαιο 1. Εισαγωγή στη µακροοικονοµική Κεφάλαιο 1 Εισαγωγή στη µακροοικονοµική Περίγραµµα κεφαλαίων Ποιο είναι το αντικείµενο της µακροοικονοµικής Με τι ασχολούνται οι µακροοικονοµολόγοι; Γιατί διαφωνούν οι µακροοικονοµολόγοι Ποιο είναι το

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 27. Ορισμός χρήματος

Κεφάλαιο 27. Ορισμός χρήματος Το Νομισματικό Σύστημα Κεφάλαιο 27 Εισαγωγή στην Μακροοικονομική Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Ορισμός χρήματος Χρήμα είναιτοσύνολοτωνοικονομικών αξιών που οι άνθρωποι

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία υπουργού Οικονομικών και Προέδρου του ECOFIN Γ.Στουρνάρα. Πέμπτη, 10.04.2014. Ημέρα Ανταγωνισμού- Εναρκτήρια Ομιλία

Ομιλία υπουργού Οικονομικών και Προέδρου του ECOFIN Γ.Στουρνάρα. Πέμπτη, 10.04.2014. Ημέρα Ανταγωνισμού- Εναρκτήρια Ομιλία Ομιλία υπουργού Οικονομικών και Προέδρου του ECOFIN Γ.Στουρνάρα Πέμπτη, 10.04.2014 Ημέρα Ανταγωνισμού- Εναρκτήρια Ομιλία Επίτροπε, Υπουργοί, αγαπητοί σύνεδροι Με μεγάλη χαρά και ικανοποίηση σας καλωσορίζουμε

Διαβάστε περισσότερα

Ερώτηση Α.1 (α) (β) www.arnos.gr info@arnos.co.gr

Ερώτηση Α.1 (α) (β) www.arnos.gr info@arnos.co.gr Ερώτηση Α.1 Σε μια κλειστή οικονομία οι αγορές αγαθών και χρήματος βρίσκονται σε ταυτόχρονη ισορροπία (υπόδειγμα IS-LM). Να περιγράψετε και να δείξετε διαγραμματικά το πώς θα επηρεάσει την ισορροπία των

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ & ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΑΝΑΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ & ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΑΝΑΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ & ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΑΝΑΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ Αθήνα, 30 Νοεμβρίου 2015 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΘΕΜΑ: «Συνέντευξη του αναπληρωτή υπουργού Εσωτερικών Χριστόφορου Βερβαρδάκη στον

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΓΥΜΝΑΣΤΗΡΙΟΥ. Created with Print2PDF. To remove this line, buy a license at: http://www.binarynow.

Ο ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΓΥΜΝΑΣΤΗΡΙΟΥ. Created with Print2PDF. To remove this line, buy a license at: http://www.binarynow. Ο ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΓΥΜΝΑΣΤΗΡΙΟΥ ΣΚΟΠΟΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Η ΣΩΣΤΗ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΟΥ ΓΥΜΝΑΣΤΗΡΙΟΥ ΒΑΣΙΖΕΤΑΙ ΣΤΗΝ ΚΑΛΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΟΥ. ΠΕΡΙΛΑΜΒΑΝΕΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟ ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ ΣΕ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ

Διαβάστε περισσότερα

Αποκατάσταση της εμπιστοσύνης στην Κύπρο. Οι προοπτικές για το κυπριακό τραπεζικό σύστημα

Αποκατάσταση της εμπιστοσύνης στην Κύπρο. Οι προοπτικές για το κυπριακό τραπεζικό σύστημα Αποκατάσταση της εμπιστοσύνης στην Κύπρο. Οι προοπτικές για το κυπριακό τραπεζικό σύστημα Ομιλία της Διοικητού της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου, κυρίας Χρυστάλλας Γιωρκάτζη, στο 10 ο Συνέδριο του Economist

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ Χωρίζεται σε δύο μεγάλες περιοχές: -ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ -ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Η συμπεριφορά της οικονομικής μονάδας (καταναλωτής, νοικοκυριό, επιχείρηση, αγορά). Εξετάζει θέματα

Διαβάστε περισσότερα

Συνεντεύξεις «πρόσωπο με πρόσωπο (face to face). Κοινές ερωτήσεις για όλους τους συμμετέχοντες.

Συνεντεύξεις «πρόσωπο με πρόσωπο (face to face). Κοινές ερωτήσεις για όλους τους συμμετέχοντες. Κεντρικά ερωτήματα: Ποιες είναι οι διαστάσεις της συζήτησης για την κρίση στο Δημόσιο Διάλογο; Ήταν η υιοθέτηση του πακέτου διάσωσης για την Ελλάδα και η ένταξη της Ελλάδας στο μηχανισμό στήριξης μονόδρομος

Διαβάστε περισσότερα

Όταν τα διαγράμματα «μιλούν»*

Όταν τα διαγράμματα «μιλούν»* Η ΥΠΟΘΕΣΗ «ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΡΙΣΗ» 13 Αντί Εισαγωγής Όταν τα διαγράμματα «μιλούν»* Στο διάστημα από τον Οκτώβριο του 2009 μέχρι το Μάιο του 2010, η Ελλάδα δέχτηκε μια πρωτοφανή χρηματοπιστωτική επίθεση, που οδήγησε

Διαβάστε περισσότερα

1.1 Ακαθάριστο Εθνικό Προϊόν (Α.Ε.Π.) - Καθαρό Εθνικό Προϊόν

1.1 Ακαθάριστο Εθνικό Προϊόν (Α.Ε.Π.) - Καθαρό Εθνικό Προϊόν ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ : ΑΡΓΥΡΏ ΜΟΥΔΑΤΣΟΥ 1. ΕΘΝΙΚΟΙ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΙ 1.0 Γενικά Αντικείµενο της Μακροοικονοµικής είναι ο καθορισµός (υπολογισµός) των συνολικών µεγεθών της οικονοµίας, πχ. της συνολικής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ «Επιχειρηματικό Σχέδιο ΙΙ»

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ «Επιχειρηματικό Σχέδιο ΙΙ» ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ «Επιχειρηματικό Σχέδιο ΙΙ» Οργάνωση της νέας Δραστηριότητας / Σχέδιο MarkeMng / Το ανθρώπινο δυναμικό / Οικονομικό Σχέδιο / Ανάλυση Κινδύνων

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008 Μάθηµα: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ηµεροµηνία και ώρα εξέτασης: ευτέρα 9 Ιουνίου 2008 7:30-10:00

Διαβάστε περισσότερα

Τα πιστεύω μας. Οι άνθρωποί μας

Τα πιστεύω μας. Οι άνθρωποί μας Οι επιτυχίες μας κατά την περίοδο 2009 2014 Ποιοί είμαστε Είμαστε η μεγαλύτερη πολιτική οικογένεια της Ευρώπης και η δράση μας αναπτύσσεται με γνώμονα ένα κεντροδεξιό πολιτικό όραμα. Είμαστε η Κοινοβουλευτική

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία Γιάννου Παπαντωνίου. «Μετά από 10 χρόνια: η Δυναμική του Ευρώ»

Ομιλία Γιάννου Παπαντωνίου. «Μετά από 10 χρόνια: η Δυναμική του Ευρώ» Ομιλία Γιάννου Παπαντωνίου στην εκδήλωση του ΚΕΠΠ με θέμα : «Μετά από 10 χρόνια: η Δυναμική του Ευρώ» Αίθουσα Παλαιάς Βουλής Τρίτη 13 Οκτωβρίου 2009 Με ιδιαίτερη ικανοποίηση μετέχω στη σημερινή συζήτηση

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές Αρχές για την Αποδοτικότερη Αξιοποίηση των Επενδύσεων

Βασικές Αρχές για την Αποδοτικότερη Αξιοποίηση των Επενδύσεων Βασικές Αρχές για την Αποδοτικότερη Αξιοποίηση των Επενδύσεων 1 Θέματα παρουσίασης Η Παγκόσμια Αγορά ο κύκλος της οικονομίας και των επενδύσεων Το Τρίπτυχο της Επένδυσης : Κατανομή Διασπορά Χρονικός Ορίζοντας

Διαβάστε περισσότερα

Επιτόκια Προθεσμιακών Καταθέσεων 31/12/12 31/03/13 30/06/13 30/09/13 31/12/13 Ετήσια. μεταβολή σε μονάδες βάσης Τριμηνιαία μεταβολή

Επιτόκια Προθεσμιακών Καταθέσεων 31/12/12 31/03/13 30/06/13 30/09/13 31/12/13 Ετήσια. μεταβολή σε μονάδες βάσης Τριμηνιαία μεταβολή Ετήσια Αποτελέσματα Ομίλου GENIKI Bank Παρά τη δύσκολη οικονομική συγκυρία το και ένα χρόνο μετά την επιτυχή ένταξή της στον Όμιλο της Τράπεζας Πειραιώς, η GENIKI Bank βελτίωσε σταδιακά το λειτουργικό

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραµµα Μεταπτυχιακών Σπουδών! «Διοίκηση και Διαχείριση Οικονοµικών Μονάδων &!Οργανισµών (ΔΔΟΜΟ)»! µε κατεύθυνση τη "Στρατηγική Διοίκηση"!

Πρόγραµµα Μεταπτυχιακών Σπουδών! «Διοίκηση και Διαχείριση Οικονοµικών Μονάδων &!Οργανισµών (ΔΔΟΜΟ)»! µε κατεύθυνση τη Στρατηγική Διοίκηση! Πρόγραµµα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Διοίκηση και Διαχείριση Οικονοµικών Μονάδων &Οργανισµών (ΔΔΟΜΟ)» µε κατεύθυνση τη "Στρατηγική Διοίκηση" Θεµατική Ενότητα 1 ΟΙΚΟΝOMIKA ΓΙΑ ΣΤΕΛΕΧΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Ακαδηµαϊκό

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα δεν είναι μια ιδιαίτερη περίπτωση: Η αρχιτεκτονική της ευρωζώνης, η κατάρρευση των περιφερειακών οικονομιών και οι επιλογές πολιτικής

Η Ελλάδα δεν είναι μια ιδιαίτερη περίπτωση: Η αρχιτεκτονική της ευρωζώνης, η κατάρρευση των περιφερειακών οικονομιών και οι επιλογές πολιτικής Η Ελλάδα δεν είναι μια ιδιαίτερη περίπτωση: Η αρχιτεκτονική της ευρωζώνης, η κατάρρευση των περιφερειακών οικονομιών και οι επιλογές πολιτικής Ηλίας Κικίλιας Διευθυντής Ερευνών Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΗ 23-01-2014. οργάνωσης και λειτουργίας της Βουλής, πενήντα ένας μαθητές και μαθήτριες και

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΗ 23-01-2014. οργάνωσης και λειτουργίας της Βουλής, πενήντα ένας μαθητές και μαθήτριες και ΣΕΛ.210 οργάνωσης και λειτουργίας της Βουλής, πενήντα ένας μαθητές και μαθήτριες και τρεις εκπαιδευτικοί από το Γυμνάσιο Ξηροκαμπίου Λακωνίας. Η Βουλή τούς καλωσορίζει. (Χειροκροτήματα απ όλες τις πτέρυγες

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, 19 Φεβρουαρίου 2014. Θέµα: Ισοζύγιο Πληρωµών: εκέµβριος 2013. Ισοζύγιο Τρεχουσών Συναλλαγών. εκέµβριος 2013

Αθήνα, 19 Φεβρουαρίου 2014. Θέµα: Ισοζύγιο Πληρωµών: εκέµβριος 2013. Ισοζύγιο Τρεχουσών Συναλλαγών. εκέµβριος 2013 Αθήνα, 19 Φεβρουαρίου 2014 Θέµα: Ισοζύγιο Πληρωµών: εκέµβριος 2013 Ισοζύγιο Τρεχουσών Συναλλαγών εκέµβριος 2013 Το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών παρουσίασε έλλειµµα 215 εκατ. ευρώ, σχεδόν το µισό εκείνου

Διαβάστε περισσότερα

Λευκωσία, 10 Ιουλίου 2015. Frank Hoffer, Bureau for Workers Activities

Λευκωσία, 10 Ιουλίου 2015. Frank Hoffer, Bureau for Workers Activities Μηχανισμός καθορισμού των μισθών στην προσδοκόμενη επανενωμένη Κύπρο Οι οικονομικές επιπτώσεις των ελάχιστων μισθών και της συλλογικής διαπραγμάτευσης : Ένα αμφισβητούμενο πεδίο Λευκωσία, 10 Ιουλίου 2015

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργία σημαντικού εισοδήματος.

Δημιουργία σημαντικού εισοδήματος. ΤΑΛΑΝΤΟ: Αρχαίο νόμισμα Ικανότητες, Δυνατότητες, Χαρίσματα Αυξήστε τα Τάλαντά σας!!! Ασφαλίζοντας το αυτοκίνητό σας ή δίνοντας 15 ως έναντι ασφαλίστρων και συστήνοντας 2 τουλάχιστον άτομα έχετε ΔΩΡΕΑΝ

Διαβάστε περισσότερα

Επιχειρηματικό Σχέδιο - Βασικά

Επιχειρηματικό Σχέδιο - Βασικά Επιχειρηματικό Σχέδιο - Βασικά στοιχεία χρηματο-οικονομικής οικονομικής ανάλυσης 1 ο θερινό σχολείο νεανικής επιχειρηματικότητας Πανεπιστήμιο Αιγαίου Μ. Μπεκιάρης Ποια ζητήματα θα μας απασχολήσουν; Πώς

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελέσματα Ομίλου ΕΤΕ: α τρίμηνο 2012

Αποτελέσματα Ομίλου ΕΤΕ: α τρίμηνο 2012 Αποτελέσματα Ομίλου ΕΤΕ: α τρίμηνο 2012 Κεφαλαιακή Επάρκεια: Ο συνολικός δείκτης κεφαλαιακής επάρκειας διαμορφώνεται στο 8,1% μετά την καταβολή από το Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας κεφαλαιακής

Διαβάστε περισσότερα

Ενημερωτικό δελτίο 1 ΓΙΑΤΙ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ Η ΕΕ ΕΝΑ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ;

Ενημερωτικό δελτίο 1 ΓΙΑΤΙ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ Η ΕΕ ΕΝΑ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ; Ενημερωτικό δελτίο 1 ΓΙΑΤΙ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ Η ΕΕ ΕΝΑ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ; Από την έναρξη της παγκόσμιας οικονομικής και χρηματοπιστωτικής κρίσης, η ΕΕ βρίσκεται αντιμέτωπη με χαμηλά επίπεδα επενδύσεων. Απαιτούνται

Διαβάστε περισσότερα