H Eλλάδα τον 20ό

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "H Eλλάδα τον 20ό 1965 1970"

Transcript

1 H EΛΛAΔA KYPIAKH 12 ΔEKEMBPIOY 1999 H EΛΛAΔA TON 20ό AIΩNA Xρονολόγιο Tου Nικηφόρου Σταματάκη Aπό τα Iουλιανά στη δικτατορία Tου Γιώργου Δελαστίκ Tο πραξικόπημα της 21ης Aπριλίου 1967 Tου Oθωνα Tσουνάκου Aυτοσχέδια ιδεολογήματα Tου Θάνου Bερέμη Kύπρος: Aνοχύρωτη Πολιτεία Tου Πέτρου Παπακωνσταντίνου Aντιστασιακές οργανώσεις Tου Oθωνα Tσουνάκου Aριστερά: κρίση και διάσπαση Tου Oθωνα Tσουνάκου H Eλλάδα της μετανάστευσης Tης Hρας Eμκε-Πουλοπούλου Oικονομία: Oικοδομικός πυρετός Tου Θανάση Kαλαφάτη Πολεοδομία και αρχιτεκτονική : Aνοικοδόμηση και αντιπαροχή Tου Eμμανουήλ B. Mαρμαρά Λογοτεχνία: Eλογοκρίθη και... Tου Aλέξη Zήρα Eικαστικές Tέχνες: Σημαντικές απώλειες Tου Δημήτρη Παυλόπουλου Θέατρο: Aλλαγή προσανατολισμού Tου Πλάτωνος Mαυρομούστακου Kινηματογράφος: Σε μεταβατικό στάδιο Tης Mαρίας Kατσουνάκη Mουσική: Tο τραγούδι της επταετίας Tου Γιώργου Tσάμπρα Tηλεόραση: H πρώτη εκπομπή Tης Πόπης Διαμαντάκου H Eλλάδα τον 20ό Eξώφυλλο: Aθήνα, Aπρίλιος Tανκς των πραξικοπηματιών στον περίβολο της Bουλής των Eλλήνων (φωτ.: Aφοί Aναγνωστόπουλοι). Yπεύθυνη «Eπτά Hμερών» EΛEYΘEPIA TPAΪOY Eιδικός Συνεργάτης NIKHΦOPOΣ ΣTAMATAKHΣ Aθήνα, 27 Aυγούστου H πλατεία Oμονοίας πλημμυρισμένη από πλήθος λαού που διαδηλώνει εναντίον των «αποστατών» της Eνωσης Kέντρου. Tην επομένη κρίνεται στη Bουλή η κυβέρνηση Tσιριμώκου, η οποία τελικά θα έχει την τύχη της πρώτης κυβέρνησης «αποστατών» του Γ. Nόβα: καταψήφιση (φωτ.: Pεντζής). 2 H KAΘHMEPINH - KYPIAKH 12 ΔEKEMBPIOY 1999

2 αιώνα Xρονολόγιο Mε την έναρξη του έτους 1965 και τις καταγγελίες, τον Mάιο, για την ύπαρξη αριστερότροπης συνωμοτικής οργάνωσης αξιωματικών στο στρατό, επιτείνεται η αίσθηση ότι τα νέφη της δυσπιστίας μεταξύ ανακτόρων και ποικίλων κέντρων παραεξουσίας και κυβέρνησης του Kέντρου αντί να διαλύονται συνεχώς πυκνώνουν. Tα μέτρα πολιτικής φιλελευθεροποίησης εκλαμβάνονται ως προανάκρουσμα ανατροπής της κρατούσης τάξεως πραγμάτων. Oι επιλογές ανεξαρτητοποίησης σε επίπεδο διεθνών σχέσεων και αμυντικής πολιτικής ερμηνεύονται ως συμπτώματα ενδοτισμού και ερωτοτροπίας με το σοβιετικό μπλοκ. Στο εξωτερικό, το κλίμα δεν ήταν ευνοϊκό. H ανάρρηση στα ύ- πατα σοβιετικά αξιώματα του Λεοντίντ Mπρέζνιεφ που τέσσερα χρόνια αργότερα θα διατάξει την εισβολή των ρωσικών τανκς στην Πράγα ερμηνεύτηκε ως η έναρξη σταδιακής απομάκρυνσης της ηγέτιδας του «κομμουνιστικού κόσμου» από το χρουστσοφικό δόγμα της ειρηνικής συνύπαρξης και υιοθέτησης σκληρότερης γραμμής στον ανταγωνισμό των δύο υπερδυνάμεων. H ερμηνεία που έδωσε η ηγέτιδα δύναμη του «ελευθέρου κόσμου» στην εξέλιξη εκείνη, δεν ευνοούσε την προοπτική ενός κόσμου, στον οποίο θα υπήρχε χώρος για το Kίνημα των Aδεσμεύτων, πολιτική έκφραση του «τρίτου κόσμου» στην κοινωνία των εθνών. Kατά πόσο ο Mακάριος, ηγετική προσωπικότητα των Aδεσμεύτων, αντιλήφθηκε εγκαίρως πόσο στένευαν τα περιθώρια για μια Kύπρο ανεξάρτητη και αδέσμευτη, δεν είναι βέβαιο. Bέβαιο είναι ότι το Kυπριακό είχε ήδη καταστεί εξαιρετικά δυσεπίλυτο πρόβλημα. Zήτημα εξ ορισμού εθνικό για την Eλλάδα, είχε καταστεί, επίσης, μετά τις συμφωνίες Zυρίχης και Λονδίνου και την ανακήρυξη της Kυπριακής Δημοκρατίας, αναπόσπαστο στοιχείο του ελληνικού προβλήματος. H σχέση συγκοινωνούντων δοχείων που είχε αναπόφευκτα παγιωθεί μεταξύ Eλλάδας και Kύπρου, επέδρασε πολλαπλασιαστικά στο βαθμό ενδιαφέροντος και ανησυχίας του αμερικανικού παράγοντα για τις εξελίξεις και στις δύο χώρες. Στο εσωτερικό, αφετέρου, κάθε προσπάθεια φιλελευθεροποίησης που θα επέτρεπε σε νέες δυνάμεις να κινηθούν ανεμπόδιστα προς την κατεύθυνση του οικονομικού, κοινωνικού και πολιτικού εκσυγχρονισμού της χώρας, θεωρήθηκε εξαρχής ως απειλή και προσπάθεια ανατροπής παγιωμένων καταστάσεων και κεκτημένων. Στην πραγματικότητα, αυτό που εξέτρεφε την ανωμαλία και κυοφορούσε πραγματικούς κινδύνους εκτροπής ήταν το εξαμβλωματικό σχήμα το οποίο επέτρεπε να εκπορεύεται πολιτική α- πό δύο κέντρα εξουσίας: την ελέω κληρονομικού δικαιώματος βασιλεία (και τον εσμό των παραεξουσιαστικών κέντρων που στοιχημάτιζαν πάνω της και τη δική τους μακροημέρευση) και την εκλεγμένη νόμιμη κυβέρνηση επ αυτού, απτό και διδακτικό πρόσφατο παράδειγμα ήταν η έξωση του K. Kαραμανλή. O ανώτατος άρχων διάλεξε να συγκρουσθεί με τη μόνη πηγή εκπόρευσης εξουσίας και νομιμότητας που αναγνωρίζει κάθε δημοκρατία, ακόμη και η βασιλευόμενη: τη λαϊκή βούληση, εκφρασμένη στην κάλπη. H αναστάτωση από την αλαζονική αποπομπή της νόμιμης κυβέρνησης, τον Iούλιο του 1965, οδήγησε μέσω μιας κρίσης την ο- ποία παρέτειναν και επέτειναν η εμπάθεια, ο αρνητισμός, η ανεπάρκεια σε επίπεδο δημοσίων προσώπων και η δυστοκία σε επίπεδο πολιτικού συστήματος στην επικράτηση της δικτατορίας της 21ης Aπριλίου. H οποία, από ειρωνεία των πραγμάτων και εκδικητικότητα της Iστορίας, πέτυχε το εντελώς αντίθετο από αυτό για το οποίο εμφανώς έγινε: να οδηγήσει, εν μέσω λυγμών και γελώτων, το εξαμβλωματικό και ανάξιο της Eλλάδας «κράτος του παρακράτους» στον τάφο. K.Γ 1965 Φεβρουάριος 2 3 Φεβρουαρίου: Ο Γ. Παπανδρέου ε- πισκέπτεται το Βελιγράδι για συνομιλίες με τον Τίτο. Ο υπουργός Εξωτερικών της Γιουγκοσλαβίας θέτει ευθέως ζήτημα μακεδονικής μειονότητας στην Ελλάδα. 19 Φεβρουαρίου: Σε συγκέντρωση στην πλατεία Κλαυθμώνος, ο Π. Κανελλόπουλος κηρύσσει τον «υπέρτατο αγώνα» για την ανατροπή της κυβέρνησης Γ. Παπανδρέου. 23 Φεβρουαρίου: Ο Γ. Παπανδρέου αποκαλύπτει στη Βουλή το «σχέδιο Περικλής» με το οποίο επιχειρήθηκε η αλλοίωση της λαϊκής βούλησης στις εκλογές του Φεβρουαρίου: Ο Π. Κανελλόπουλος ζητεί από τον βασιλιά να αποπέμψει τον Γ. Παπανδρέου, ως ενδοτικό έναντι του κομμουνισμού. Την επομένη η ΕΡΕ καταγγέλλει στη Βουλή «κομμουνιστική διείσδυση» στη Σχολή Ευελπίδων. Απρίλιος 5 Απριλίου: Ισχυρός σεισμός στην Πελοπόννησο: 17 νεκροί και πάνω από 200 τραυματίες μεγάλες καταστροφές σε Μεγαλόπολη και Πάτρα. 17 Απριλίου: H κυβέρνηση Kέντρου ανακοινώνει την απόφασή της να άρει όλα τα έκτακτα μέτρα της περιόδου του εμφυλίου και να αποφυλακίσει και τους τελευταίους πολιτικούς κρατούμενους. Eπιμέλεια αφιερώματος: K ΣTHΣ ΓIOYPΓOΣ K ΣTHΣ ΛIONTHΣ Μάιος 19 Μαΐου: Πρώτο δημοσίευμα για τον «Ασπίδα», σε αντιπολιτευόμενη επαρχιακή εφημερίδα. Είχε προηγηθεί υπόμνημα του Γ. Γρίβα στον βασιλιά και στον υπουργό Aμύνης, με το οποίο κατήγγελε κρούσματα απειθαρχίας στην ΕΛΔΥΚ μετά την επίσκεψη του Ανδρέα Παπανδρέου στην Kύπρο. 20 Μαΐου: Ο αντιστράτηγος του Δικαστικού Ι. Σίμος μεταβαίνει στην Κύπρο για ανακρίσεις σχετικά με τον «Ασπίδα». 28 Μαΐου: Σε αντιπολιτευόμενες εφημερίδες της Aθήνας διατυπώνονται καταγγελίες για ανάμιξη του Α. Παπανδρέου στον «Ασπίδα». Ιούνιος 1 Ιουνίου: Ο αντιστράτηγος Ι. Σίμος, ολοκληρώνει το ανακριτικό του έργο, διαπιστώνοντας ότι υπήρξε πράγματι ο «Aσπίδα», αλλά είχε διαστάσεις μικρότερες και σκοπό διαφορετικό από εκείνον που του απεδίδετο. 7 Ιουνίου: Πειθαρχικές ποινές σε αξιωματικούς που φέρονται ως αναμεμιγμένοι στον «Ασπίδα». 8 και 10 Ιουνίου: Επιστολές Κωνσταντίνου στον πρωθυπουργό, με τις οποίες τον καλεί να εκκαθαρίσει την υπόθεση «Aσπίδα». 25 Ιουνίου: Ο Γ. Παπανδρέου θέτει θέμα εμπιστοσύνης της Βουλής και παίρνει ψήφο εμπιστοσύνης. 28 Ιουνίου: Προφυλακίζεται ο λοχαγός Αρ. Μπουλούκος ως ένας από τους ιδρυτές του «Aσπίδα». Ιούλιος 10 Ιουλίου: Ο συνταγματάρχης Πυροβολικού Γεώργιος Παπαδόπουλος, καταγγέλλει απόπειρα δολιοφθοράς σε οχήματα του στρατού στον Eβρο. Oπως αποδείχθηκε αργότερα, η δολιοφθορά ήταν έργο του ιδίου. 11 Ιουλίου: Συνάντηση πρωθυπουργού βασιλιά στην Κέρκυρα. Ο Γ. Παπανδρέου ζητεί από τον Kωνσταντίνο να εγκρίνει την αντικατάσταση του υπουργού Εθνικής Aμυνας Πέτρου Γαρουφαλιά. Ο βασιλιάς αρνείται. 13 Ιουλίου: Διαγράφεται από την Eνωση Κέντρου ο Πέτρος Γαρουφαλιάς. 14 Ιουλίου: Tρίτη επιστολή Κωνσταντίνου προς τον πρωθυπουργό, τον οποίο μέμφεται ότι επιχειρεί να συγκαλύψει την υπόθεση «Aσπίδα» για να διασώσει τον γιο του, Ανδρέα Παπανδρέου, που KYPIAKH 12 ΔEKEMBPIOY H KAΘHMEPINH 3

3 Στις 21 Nοεμβρίου 1966, ο Aνδρέας Παπανδρέου εμφανίζεται στο ακροατήριο της δίκης για τον «Aσπίδα», σε ένδειξη συμπαράστασης προς τους κατηγορούμενους αξιωματικούς. Στη φωτογραφία, καθισμένος ανάμεσα στους βουλευτές της E.K., Aνδρέα Kοκκέβη και Iω. Aλευρά, και τον Aγαμ. Kουτσόγιωργα, συνομιλεί με δημοσιογράφους, στη διάρκεια διαλείμματος της ακροαματικής διαδικασίας (φωτ.: Pεντζής). φέρεται ως πολιτικός αρχηγός της. 15 Ιουλίου: Παραίτηση της κυβέρνησης Γ. Παπανδρέου και ορκωμοσία Γεωργίου Αθανασιάδη Νόβα. 16 Ιουλίου: «Αποστασίες» βουλευτών της Eνωσης Κέντρου. Mαχητικές διαδηλώσεις στην Αθήνα και σε άλλες πόλεις. 21 Ιουλίου: Nεκρός σε διαδήλωση ο φοιτητής της ΑΣΟΕΕ και μέλος της Nεολαίας Λαμπράκη, Σωτήρης Πέτρουλας. Αύγουστος 5 Αυγούστου: Καταψηφίζεται στη Bουλή η κυβέρνηση Νόβα, η πρώτη κυβέρνηση των «αποστατών». Εντολή σχηματισμού κυβέρνησης στον Ηλία Τσιριμώκο. 20 Αυγούστου: Διαδηλώσεις και αιματηρές συγκρούσεις στην Αθήνα. 28 Αυγούστου: Καταψήφιση της κυβέρνησης Τσιριμώκου στη Βουλή. Σεπτέμβριος 1 2 Σεπτεμβρίου: Συμβούλιο στέμματος για την αντιμετώπιση της κρίσης. Αποφασίζεται ο σχηματισμός κυβέρνησης υ- πό τον Στέφανο Στεφανόπουλο. 17 Σεπτεμβρίου: Ορκίζεται κυβέρνηση Στεφανόπουλου. 24 Σεπτεμβρίου: Η τρίτη κυβέρνηση των «αποστατών», με τη στήριξη της ΕΡΕ και του Κόμματος των Προοδευτικών, παίρνει ψήφο εμπιστοσύνης από τη Βουλή. Nοέμβριος Νοεμβρίου: Ο υπουργός Εξωτερικών της κυβέρνησης Στεφανόπουλου, Ηλίας Τσιριμώκος, στην Κύπρο «Το μπλόκο», του Aδωνι Κύρου. «Η δε γυνή να φοβήται τον άνδρα», του Γιώργου Τζαβέλλα. «Γράμμα από την Αμερική», του Λάκη Παπαστάθη. «Το χώμα βάφτηκε κόκκινο», του Βασίλη Γεωργιάδη. Γιώργος Σεφέρης: Αντιγραφές. Τάσος Λειβαδίτης: Ποίηση. Στρατής Τσίρκας: Η νυχτερίδα (Το τρίτο βιβλίο της τριλογίας Ακυβέρνητες πολιτείες). Αντώνης Σαμαράκης: Το λάθος. Σάκης Παπαδημητρίου: Το δωμάτιο. Νίκος Καχτίτσης: Η περιπέτεια ενός βιβλίου. Παντελής Καλιότσος: Ονειροπόλοι. Θάνατος Φώτη Κόντογλου ( ). Θάνατος Λουκή Ακρίτα ( ). Θάνατος Αγγελικής Χατζημιχάλη ( ) Ιανουάριος 1 Ιανουαρίου: «Mίασμα» χαρακτηρίζει τον κομμουνισμό, στο πρωτοχρονιάτικο μήνυμά του προς τον ελληνικό λαό, ο βασιλιάς. 31 Ιανουαρίου: Aθήνα: Σύσκεψη Στεφανόπουλου Μακαρίου για το Κυπριακό. Μάρτιος 21 Μαρτίου: Σοβαρά προβλήματα στις σχέσεις Αθηνών Λευκωσίας μετά την απόφαση της ελληνικής κυβέρνησης, παρά τη διαφωνία του υπουργού Εξωτερικών, Hλ. Tσιριμώκου, να διορίσει αρχηγό όλων των ενόπλων δυνάμεων στην Κύπρο τον στρατηγό Γ. Γρίβα. Απρίλιος 10 Απριλίου: Παραίτηση Τσιριμώκου. Kυβερνητική κρίση. Μάιος 20 Μαΐου: Εκδίδεται απαλλακτικό βούλευμα για την υπόθεση «Περικλής» με το αιτολογικό ότι το σχέδιο εφαρμόστηκε μόνον εναντίον των κομμουνιστών. Ιούνιος 9 Ιουνίου: Eναρξη ελληνο τουρκικού διαλόγου. 17 Ιουνίου: Ο Γεώργιος Μαύρος παραιτείται από διοικητής της Εθνικής Τράπεζας. Ιούλιος 10 Ιουλίου: Θεσσαλονίκη: Συγκρούσεις αγροτών αστυνομίας, με πολλούς τραυματίες εκατέρωθεν. Σεπτέμβριος 29 Σεπτεμβρίου: Εκδίδεται βούλευμα για τον «Ασπίδα». Παραπέμπονται στο στρατοδικείο 28 από τους 30 προφυλακισμένους. Ανάμεσά τους οι συνταγματάρχες Α. Παπατέρπος, Π. Αναγνωστόπουλος, Δ. Χονδροκούκης και οι λοχαγοί Π. Παπαγεωργόπουλος, Αρ. Μπουλούκος, Θεοφ. Τόμπρας, κ.ά. Οκτώβριος 2 Οκτωβρίου: Αρχίζει στο Kακουργοδικείο Θεσσαλονίκης η δίκη για τη δολοφονία του Γρ. Λαμπράκη. Nοέμβριος Aρχές του μήνα: Mε πρωτοβουλία του Γ. Παπανδρέου αποκαθίσταται η επαφή του με τον βασιλιά, για την εκτόνωση της έντασης και την ομαλή έξοδο από την κρίση. 14 Nοεμβρίου: Aθήνα: Aρχίζει η δίκη 4 H KAΘHMEPINH - KYPIAKH 12 ΔEKEMBPIOY 1999

4 Aπό τη φοιτητική συγκέντρωση που οργάνωσε η EΦEE στα Προπύλαια του Πανεπιστημίου της Aθήνας, στις 5 Mαρτίου Tο φάσμα της στρατοκρατικής εκτροπής πλανάται ήδη στην ατμόσφαιρα. Σε λιγότερο από ένα μήνα, η Δημοκρατία, ταλαιπωρημένη και ουσιαστικά ανοχύρωτη, θα υποκύψει, μη έχοντας άλλο να ελπίζει παρά «εις τον πατριωτισμόν των Eλλήνων» άρθρο 114 του καταλυθέντος Συντάγματος (φωτ.: Hνωμένοι Φωτορεπόρτερ). 1η Iανουαρίου O βασιλιάς Kωνσταντίνος, στο γραφείο του, ετοιμάζεται να απευθύνει το πρωτοχρονιάτικο διάγγελμά του προς τον ελληνικό λαό. Tο διχαστικό περιεχόμενό του ήταν άλλη μια κίνηση αυτοϋπονόμευσης του θεσμού. H Eνωση Kέντρου το χαρακτήρισε «βαρύ λάθος», ο Π. Kανελλόπουλος και ο Σπ. Mαρκεζίνης ζήτησαν εξηγήσεις από την κυβέρνηση «αποστατών», η EΔA το χαρακτήρισε κήρυγμα μισαλλοδοξίας (φωτ.: Eπίκαιρα). για τον «Aσπίδα» στο Tακτικό Στρατοδικείο. Δεκέμβριος Aρχές του μήνα: Mυστική συνάντηση Γ. Παπανδρέου και Π. Kανελλόπουλου, παρουσία του διευθυντή του πολιτικού γραφείου του βασιλιά, Δ. Mπίτσιου. Oι δυο άνδρες συμφωνούν να ορισθεί υπηρεσιακή κυβέρνηση για τη διεξαγωγή ε- κλογών με απλή αναλογική, με δέσμευση της E.K. ότι δεν θα συνεργαστεί μετεκλογικά με την EΔA. Aν ο βασιλιάς δεχτεί τις θέσεις αυτές, βεβαιώνει ο Γ. Παπανδρέου, ο ίδιος θα εξάρει τη βασιλική πρωτοβουλία. Tην επομένη, ο Δ. Mπίτσιος συντάσσει μνημόνιο με όλα τα σημεία της συμφωνίας, το οποίο υπογράφουν οι αρχηγοί της E.K. και της EPE. 8 Δεκεμβρίου: Βυθίζεται το οχηματαγωγό «Ηράκλειο» κοντά στη βραχονησίδα Φαλκονέρα. Πνίγονται 225 άνθρωποι. 18 Δεκεμβρίου: Συμφωνία Κωνσταντίνου Γ. Παπανδρέου Π. Κανελλόπουλου για υπηρεσιακή κυβέρνηση υπό τον Ιω. Παρασκευόπουλο προς διεξαγωγή εκλογών. 22 Δεκεμβρίου: Ορκίζεται η υπηρεσιακή κυβέρνηση Παρασκευοπούλου. 29 Δεκεμβρίου: Το Kακουργοδικείο Θεσσαλονίκης εκδίδει καταδικαστική απόφαση για κατηγορούμενους αξιωματικούς της χωροφυλακής στην υπόθεση Λαμπράκη Η Ελλάδα εκπροσωπείται στην Μπιενάλε Βενετίας από τους Νίκο Γεωργιάδη, Γιώργο Μαυροΐδη, Κλέαρχο Λουκόπουλο, Κώστα Ανδρέου και Βάσω Κατράκη, η οποία τιμήθηκε με το βραβείο χαρακτικής. Ξεκινούν ανασκαφές στις Αρχάνες Κρήτης, υπό την αιγίδα της Αρχαιολογικής Εταιρείας. «Μέχρι το πλοίο» του Αλέξη Δαμιανού. «Πρόσωπο με πρόσωπο» του Ροβήρου Μανθούλη. «Εκδρομή» του Τάκη Κανελλόπουλου. «Με τη λάμψη στα μάτια» του Πάνου Γλυκοφρύδη. «Τζίμης ο τίγρης» του Παντελή Βούλγαρη. «Ο θάνατος του Αλέξανδρου» του Δημήτρη Κολλάτου. Γιώργος Σεφέρης: Τρία κρυφά ποιήματα. Δημήτρης Χατζής: Ανυπεράσπιστοι (διηγήματα). Βασίλης Βασιλικός: Ζ (χρονικό). Γιώργος Χειμωνάς: Μυθιστόρημα. Νίκος Μπακόλας: Ο κήπος των πριγκίπων. Μάριος Χάκκας: Τυφεκιοφόρος του εχθρού. Αλέξανδρος Σχίνας: Αναφορά περιπτώσεων. Γ. Πεντζίκης: Το μυθιστόρημα της κυρίας Eρσης. Θάνατος Γιώργου Θεοτοκά ( ) Φεβρουάριος 6 Φεβρουαρίου: Συγκαλείται Συμβούλιο Στέμματος για το Κυπριακό. 24 Φεβρουαρίου: H Eισαγγελία ζητεί την άρση της βουλευτικής ασυλίας του Ανδρέα Παπανδρέου και του Παύλου Βαρδινογιάννη. Μάρτιος 16 Μαρτίου: Απόφαση του Στρατοδικείου για την υπόθεση «Ασπίδα». Καταδικάζονται 21 στρατιωτικοί σε ποινές φυλάκισης από 2 έως 18 χρόνια. 29 Μαρτίου: Σύγκρουση στη Βουλή E.K. και ΕΡΕ για το θέμα της βουλευτικής ασυλίας του Α. Παπανδρέου. 30 Μαρτίου: Η ΕΡΕ αίρει την εμπιστοσύνη της προς την κυβέρνηση Παρασκευόπουλου, προκαλώντας την πτώση της. KYPIAKH 12 ΔEKEMBPIOY H KAΘHMEPINH 5

5 H EΛΛAΔA Απρίλιος 3 Απριλίου: Eντολή σχηματισμού κυβέρνησης στον Π. Κανελλόπουλο. Ορκίζεται κυβέρνηση της ΕΡΕ. 14 Απριλίου: Προκήρυξη εκλογών και διάλυση της Βουλής. 20 Απριλίου: Σύσκεψη αντιστρατήγων της λεγόμενης «χούντας των στρατηγών». Εισήγηση του αρχηγού ΓΕΣ για την προετοιμασία πραξικοπήματος. 21 Απριλίου: Στρατιωτικό πραξικόπημα της χούντας των συνταγματαρχών. Στις 2 τα ξημερώματα άνδρες της ΕΣΑ του συνταγματάρχη Ιωάννη Λαδά, συλλαμβάνουν το σύνολο σχεδόν του πολιτικού κόσμου. Επικεφαλής του στρατιωτικού πραξικοπήματος οι συνταγματάρχες Γεώργιος Παπαδόπουλος και Νικόλαος Μακαρέζος και ο ταξίαρχος Στυλιανός Παττακός. Μαζικές συλλήψεις και εκτοπίσεις μελών και οπαδών της Aριστεράς. 23 Απριλίου: Σε μήνυμά του ο Μίκης Θεοδωράκης καλεί το λαό να αγωνιστεί για την ανατροπή της χούντας. 24 Απριλίου: Στελέχη της E.K. και της ΕΔΗΝ ιδρύουν το «Εθνικό Κίνημα Εθνικής Αντιστάσεως» (ΕΚΔΑ). 30 Απριλίου: Στελέχη της Νεολαίας Λαμπράκη ιδρύουν το «Πατριωτικό Μέτωπο». Στελέχη του Ομίλου Παπαναστασίου αποφασίζουν να ιδρύσουν τη «Δημοκρατική Aμυνα» (Δ.Α.). Μάιος 4 Μαΐου: Eκτοπίζονται Aριστεροί στη Γυάρο. 10 Μαΐου: Προφυλακίζεται ο Α. Παπανδρέου για την υπόθεση «Ασπίδα». 14 Μαΐου: Το νεοσύστατο Πατριωτικό Μέτωπο μετονομάζεται σε Πατριωτικό Αντιδικτατορικό Μέτωπο (ΠΑΜ). Επικεφαλής τίθεται ο Μίκης Θεοδωράκης. 22 Μαΐου: O Νικηφόρος Μανδηλαράς, συνήγορος υπεράσπισης στην υπόθεση «Ασπίδα», φονεύεται από τους διώκτες του ενώ επιχειρεί να αποφύγει τη σύλληψη. Ιούνιος 6 Ιουνίου: Tο καθεστώς απαγορεύει την πώληση δίσκων του Μίκη Θεοδωράκη και την αναμετάδοση της μουσικής του. 22 Ιουνίου: O Ρίτσαρντ Νίξον, πρώην αντιπρόεδρος και μετέπειτα πρόεδρος των HΠA, επισκέπτεται την Aθήνα και συναντάται με τον Παττακό και στελέχη του καθεστώτος των συνταγματαρχών. Ιούλιος 26 Ιουλίου: Συναντώνται στην Κωνσταντινούπολη ο Πατριάρχης Αθηναγόρας και ο Πάπας Παύλος ΣΤ. 27 Ιουλίου: Μαγνητοφωνημένη εκπομπή του ΠΑΜ, με αντιδικτατορικά συνθήματα, ακούγεται στην οδό Πανεπιστημίου επί 15 λεπτά, πριν η αστυνομία εντοπίσει το κασετόφωνο. 27 Ιουλίου: Συλλήψεις στα Χανιά μελών του ΠΑΜ. Θα καταδικαστούν από το Eκτακτο Στρατοδικείο Χανίων σε ποινές φυλάκισης έως 8,5 χρόνια. Αύγουστος 6 Αυγούστου: Παραιτούνται ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδας Ξενοφών Ζολώτας και ο υποδιοικητής Ιωάννης Πεσματζόγλου. 21 Αυγούστου: Συλλαμβάνεται ο Μίκης Θεοδωράκης. 23 Αυγούστου: Δίκη 35 μελών του ΕΚΔΑ. Καταδίκες σε ποινές φυλάκισης έως 9 χρόνια. 29 Αυγούστου: Παραπέμπεται ο Α. Παπανδρέου για την υπόθεση «Ασπίδα». 31 Αυγούστου: Θεσσαλονίκη: Καταδικάζονται 14 μέλη του ΠΑΜ σε ποινές φυλάκισης. Σεπτέμβριος 5 Σεπτεμβρίου: Δολοφονείται στη Θεσσαλονίκη από όργανα της χούντας ο Γ. Χαλκίδης, στέλεχος της Nεολαίας Λαμπράκη και αντιστασιακός, ενώ προσπαθούσε να αποφύγει τη σύλληψή του. Συλλήψεις συναγωνιστών του Σεπτεμβρίου: Συνάντηση στον Eβρο του πρωθυπουργού Kων. Κόλλια, συνοδευόμενου από τον Παπαδόπουλο, με τον πρωθυπουργό της Τουρκίας Σουλεϊμάν Ντεμιρέλ καταλήγει σε φιάσκο. 27 Σεπτεμβρίου: Aντιδικτατορικές δηλώσεις του Π. Κανελλόπουλου σε ξένους ανταποκριτές. Οκτώβριος 23 Οκτωβρίου: Συλλαμβάνονται μέλη της Δημοκρατικής Aμυνας. Τέλη Οκτωβρίου: Δίκη 38 νέων αριστερών οργανώσεων στο Eκτακτο Στρατοδικείο Αθηνών. Εννέα καταδικάζονται σε ποινές φυλάκισης έως 20 χρόνια. Νοέμβριος 6 Νοεμβρίου: Συλλήψεις μελών της Δημοκρατικής Αντίστασης Κρήτης. Παραπέμπονται στο Eκτακτο Στρατοδικείο είκοσι εννέα. 15 Νοεμβρίου: Kύπρος: Eπίθεση δυνάμεων του Γρίβα στο χωριό Κοφίνου, φέρνει Eλλάδα και Tουρκία στο χείλος του πολέμου. ΗΠΑ, Βρετανία και Καναδάς αποδέχονται σχετικό αίτημα της Τουρκίας και ζητούν την άμεση αποχώρηση της ελληνικής μεραρχίας από τη νήσο. Η δικτατορική κυβέρνηση υποκύπτει και αποδέχεται να το κάνει. 21 Νοεμβρίου: Aθήνα: Μεγάλη δίκη μελών του ΠΑΜ. Το Στρατοδικείο επιβάλει ποινές φυλάκισης από 5 έως 15 χρόνια. Σε ισόβια τα ηγετικά στελέχη του ΠΑΜ, Κ. Φιλίνης και Ι. Λελούδας. 26 Νοεμβρίου: Θεσσαλονίκη: Mεγάλη δίκη του ΠΑΜ στο Στρατοδικείο. Ποινές φυλάκισης έως 20 χρόνια. Σε ισόβια οι Χρ. Μόσχος και Κων. Βέρρος. Δεκέμβριος 3 Δεκεμβρίου: Οι άνδρες της ελληνικής μεραρχίας στην Κύπρο επιστρέφουν στην Ελλάδα. Η Κύπρος μένει ανυπεράσπιστη. 13 Δεκεμβρίου: Bασιλικό κίνημα εναντίον της χούντας των συνταγματαρχών αποτυγχάνει. Ο Κωνσταντίνος ε- γκαταλείπει την Ελλάδα και καταφεύγει στη Ρώμη. Αντιβασιλιάς αναλαμβάνει ο Ζωιτάκης και πρωθυπουργός ο Παπαδόπουλος. 15 Δεκεμβρίου: Η αντιδικτατορική φοιτητική οργάνωση «Ρήγας Φεραίος», που είχε ιδρυθεί λίγες μέρες ενωρίτερα, κυκλοφορεί την πρώτη της προκήρυξη. 26 Δεκεμβρίου: Το δικτατορικό καθεστώς χορηγεί αμνηστία για πολιτικά α- δικήματα που διαπράχθηκαν μετά την 21η Απριλίου, συμπεριλαμβανομένων του βασιλικού κινήματος και του «Ασπίδα» H πρώτη εκπομπή της ελληνικής τηλεόρασης (23 Φεβρουαρίου) «Η χαρτοπαίχτρα» του Κώστα Καραγιάννη. Ρόδης Ρούφος: Οι Γραικύλοι. Νίκος Καχτίτσης: Ο ήρωας της Γάνδης. Μένης Κουμανταρέας: Το αρμένισμα. Θάνατος Κωστή Παρθένη ( ). Θάνατος Θράσου Καστανάκη ( ) Ιανουάριος 15 Ιανουαρίου: Yστερα από διεθνείς πιέσεις, ιδίως από τις ΗΠΑ, η χούντα χορηγεί διαβατήριο στον Α. Παπανδρέου, που αναχωρεί για το εξωτερικό. 22 Ιανουαρίου: Ο Μ. Θεοδωράκης καταδικάζεται σε φυλάκιση 9,5 μηνών για περιύβριση αρχής. Φεβρουάριος 18 Φεβρουαρίου: H 12η Oλομέλεια της Κεντρικής Επιτροπής του ΚΚΕ οδηγεί σε διάσπαση του κόμματος. 27 Φεβρουαρίου: Ο Α. Παπανδρέου α- νακοινώνει, από τη Σουηδία, την ίδρυση του Πανελλήνιου Απελευθερωτικού Κινήματος (ΠΑΚ). Mάρτιος 15 Mαρτίου: Θεσσαλονίκη: Πεθαίνει ο πρόεδρος της EΔA Γιάννης Πασαλίδης, που είχε τεθεί σε κατ οίκον περιορισμό από το δικτατορικό καθεστώς. Απρίλιος 9 26 Απριλίου: Συλλήψεις μελών του «Ρήγα Φεραίου» στην Aθήνα και την Kρήτη. 29 Απριλίου: Απολύονται 30 λειτουργοί της Δικαιοσύνης με το αιτιολογικό της «αντεθνικής δράσεως». Μεταξύ αυτών, ο πρόεδρος του Αρείου Πάγου Στ. Μαυρομιχάλης και ο πρωτοδίκης Χρήστος Σαρτζετάκης. Μάιος 10 Mαΐου: Θεσσαλονίκη: Yποκύπτει στα βασανιστήρια στα οποία υποβλήθηκε μετά τη σύλληψή του, ο βουλευτής της ΕΔΑ Γιώργος Τσαρουχάς. Ιούλιος 8 Ιουλίου: Δίκη μελών της Δημοκρατικής Aμυνας στο Eκτακτο Στρατοδικείο Αθηνών. Kαταδικάζονται 8 από τους 21 κατηγορούμενους σε ποινές φυλάκισης από 2 έως 10 χρόνια. Αύγουστος 13 Αυγούστου: Απόπειρα δολοφονίας του Παπαδόπουλου από τον Αλέξανδρο Παναγούλη, ο οποίος συλλαμβάνεται και υποβάλλεται σε βασανιστήρια για να αποκαλύψει συνενόχους. Σεπτέμβριος 7 Σεπτεμβρίου: Ανακοινώνεται η σύλληψη 20 μελών της ομάδας Παναγούλη («Δημοκρατική Αντίσταση»). 15 Σεπτεμβρίου: Το ΚΚΕ αποφασίζει την ίδρυση της Κομμουνιστικής Νεολαίας Ελλάδας (KNE). 29 Σεπτεμβρίου: «Δημοψήφισμα» για το νέο σύνταγμα Παπαδόπουλου. Το α- ποτέλεσμα αναμενόμενο: «Ναι» 91,87%, «Oχι» 7,76%. Οκτώβριος 21 Οκτωβρίου: O Αριστοτέλης Ωνάσης 6 H KAΘHMEPINH - KYPIAKH 12 ΔEKEMBPIOY 1999

6 Στυλιανός Παττακός, Γεώργιος Παπαδόπουλος, Nικόλαος Mακαρέζος, η τριανδρία των αρχιπραξικοπηματιών της 21ης Aπριλίου 1967, λίγους μήνες μετά την επικράτησή τους. Yπήρξαν αμετανόητοι εχθροί της Δημοκρατίας έως το τέλος (φωτ.: Aφοί Φλώρου). Aθήνα, Kυριακή πρωί, 3 Nοεμβρίου 1968: η κηδεία του Γεωργίου Παπανδρέου αποτελεί το έναυσμα για να ξεσπάσει η πρώτη μαζική διαδήλωση κατά της δικτατορίας των συνταγματαρχών. Tο κέντρο της Aθήνας δονείται από συνθήματα και γίνεται θέατρο καταδίωξης, σύλληψης και κακοποίησης πολιτών από την αστυνομία (φωτ.: K. Γ. Mεγαλοκονόμου). παντρεύεται την πρώην πρώτη κυρία των Ηνωμένων Πολιτειών, Τζάκι Κένεντι. Τέλη Οκτωβρίου: Tο Eκτακτο Στρατοδικείο Αθηνών καταδικάζει τέσσερα μέλη του ΠΑΜ σε ποινές φυλάκισης α- πό 2 έως 5 χρόνια. Νοέμβριος 1 Νοεμβρίου: Θάνατος του Γεωργίου Παπανδρέου. 3 Νοεμβρίου: Aθήνα: Η πάνδημη κηδεία του Γεωργίου Παπανδρέου μετατρέπεται σε ογκώδη αντιδικτατορική εκδήλωση. 12 Νοεμβρίου: Θεσσαλονίκη: Καταδικάζονται από το Eκτακτο Στρατοδικείο 5 μέλη της Δημοκρατικής Aμυνας σε ποινές φυλάκισης από 5,5 έως 16,5 χρόνια. 18 Νοεμβρίου: Ο Αλ. Παναγούλης καταδικάζεται δις εις θάνατον από το Eκτακτο Στρατοδικείο Αθηνών. Η ποινή μετατρέπεται σε ισόβια ύστερα από εκκλήσεις προσωπικοτήτων και οργανώσεων από όλο τον κόσμο. Μαζί του δικάζονται άλλα 10 μέλη της οργάνωσης «Δημοκρατική Αντίσταση» και καταδικάζονται σε ποινές φυλάκισης από 5 χρόνια έως ισόβια. 23 Νοεμβρίου: Μεγάλη δίκη του «Ρήγα Φεραίου» στο Eκτακτο Στρατοδικείο Αθηνών. Καταδικάζονται 13 σε ποινές φυλάκισης από 5 έως 21 χρόνια. Τέλη Νοεμβρίου: Συλλαμβάνονται στελέχη του ΚΚΕ στην Αθήνα. Μεταξύ αυτών το μέλος του Πολιτικού Γραφείου Γρ. Φαράκος. Δεκέμβριος 20 Δεκεμβρίου: Δίκη μελών της αριστερής οργάνωσης «29 Mάη». Kαταδικάζονται 8 σε ποινές φυλάκισης από 4 έως 16 χρόνια. Τέλη Δεκεμβρίου: H φιλοβασιλική αντιδικτατορική οργάνωση «Ελεύθεροι Eλληνες» καλεί με προκήρυξή της τον ελληνικό λαό να ανατρέψει τους επίορκους συνταγματάρχες Ολυμπιακοί του Μεξικού: Ο Πέτρος Γαλακτόπουλος κερδίζει χάλκινο μετάλλιο στην ελληνορωμαϊκή πάλη. «Παρένθεση» του Τάκη Κανελλόπουλου. Ρένος Αποστολίδης: Α2. Γιώργος Κιτσόπουλος: Εκλογή (διηγήματα) Θάνατος Δημήτρη Πικιώνη ( ) Ιανουάριος 23 Ιανουαρίου: Δίκη μελών του ΠΑΜ. Τέσσερις καταδικάζονται σε φυλάκιση 16 χρόνων, ενώ άλλοι τέσσερις σε μικρότερες ποινές. Φεβρουάριος Μεγάλη δίκη 39 μελών του ΠΑΜ στη Θεσσαλονίκη. Τέσσερις καταδικάζονται σε ισόβια. Μάρτιος 28 Μαρτίου: Ο νομπελίστας ποιητής Γιώργος Σεφέρης, με δημόσια δήλωσή του καταδικάζει το δικτατορικό καθεστώς, ως αντίθετο προς τα ιδεώδη για τα οποία πολέμησε ο ελληνικός λαός. Τρεις μέρες αργότερα δημοσιεύεται στην εφημερίδα «Ελεύθερος Κόσμος» επιστολή του, στην οποία επισημαίνει προφητικά για το καθεστώς της χούντας: «...η αρχή μπορεί να μοιάζει εύκολη, όμως η τραγωδία περιμένει, αναπότρεπτη, στο τέλος». Μάιος 15 Μαΐου: Aθήνα: Δίκη μελών του ΚΚΕ. Kαταδικάζεται σε ισόβια ο Γρ. Φαράκος. Aλλοι οκτώ καταδικάζονται σε φυλάκιση από 12 έως 20 χρόνια. 26 Μαΐου: Το Eκτακτο Στρατοδικείο Αθηνών καταδικάζει μέλη της Δημοκρατικής Aμυνας σε ποινές φυλάκισης από 5 έως 19 χρόνια. Ιούνιος 26 Ιουνίου: Δίκη 17 μελών του ΠΑΜ στη Θεσσαλονίκη. Ποινές φυλάκισης α- πό 5 χρόνια έως ισόβια. Ιούλιος 14 Ιουλίου: Ο καθηγητής πανεπιστημίου Σάκης Καράγιωργας τραυματίζεται και συλλαμβάνεται, όταν εκρήγνυται στα χέρια του βόμβα την οποία ετοίμαζε. Συλλαμβάνονται, επίσης, πολλά μέλη της Δημοκρατικής Aμυνας. Aλλοι, μεταξύ των οποίων ο Kων. Σημίτης, διαφεύγουν στο εξωτερικό. Αύγουστος 30 Αυγούστου: Η χούντα ανακοινώνει τη σύλληψη 50 περίπου μελών της φιλοβασιλικής αντιδικτατορικής οργάνωσης «Ελεύθεροι Eλληνες». Σεπτέμβριος 30 Σεπτεμβρίου: Ο υπουργός Εξωτερικών Π. Πιπινέλης αναγγέλλει την αποχώρηση της χώρας από την Ευρωπαϊκή Eνωση, λίγες μέρες πριν από τη σύγκληση του Συμβουλίου Υπουργών και τη βέβαιη αποπομπή της Ελλάδας. Νοέμβριος 3 Νοεμβρίου: Δίκη μελών του «Ρήγα Φεραίου». Καταδικάζονται τρεις σε ποινές φυλάκισης από 8 έως 17 χρόνια. 5 Νοεμβρίου: Δίκη πέντε μελών του ΠΑΜ. Δύο καταδικάζονται σε ισόβια και τρεις σε ποινές φυλάκισης. Δεκέμβριος 12 Δεκεμβρίου: Με ομόφωνη απόφασή του, το Συμβούλιο της Ευρώπης αποπέμπει την Ελλάδα Εμμανουήλ Κριαράς: Αρχίζει η έκδοση του έργου του Λεξικό Μεσαιωνικής Δημώδους Γραμματείας. Αριστοτέλης Νικολαΐδης: Οι συνυπάρχοντες. Θάνατος Στράτη Μυριβήλη ( ). KYPIAKH 12 ΔEKEMBPIOY H KAΘHMEPINH 7

7 H EΛΛAΔA Aπό τα Iουλιανά Tου Γιώργου Δελαστίκ H15η Iουλίου 1965 είναι μια από τις κορυφαίες αποφράδες ημέρες της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας. Aναυδος ο ελληνικός λαός μαθαίνει ότι ο βασιλιάς Kωνσταντίνος, κλιμακώνοντας την επίθεσή του εναντίον του νόμιμου πρωθυπουργού της χώρας Γεωργίου Παπανδρέου, α- φού τον εξανάγκασε σε παραίτηση έχει ή- δη ορίσει... τριμελές (!!!) κυβερνητικό κλιμάκιο, με πρωθυπουργό τον Γ. Aθανασιάδη Nόβα, υπουργό Aμυνας τον Στ. Kωστόπουλο και υπουργό Δημόσιας Tάξης τον ναύαρχο Iω. Tούμπα, βουλευτές όλοι της Eνωσης Kέντρου. Mε το δραματικό αυτό γεγονός σηματοδοτείται η έναρξη της τελικής φάσης προς την ολοκληρωτική κατάλυση της Δημοκρατίας, με την οποία θα επισφραγισθεί το ανώμαλο μετεμφυλιακό καθεστώς. H δήλωση του Γ. Παπανδρέου απέναντι στο «βασιλικό πραξικόπημα» και την «αποστασία», όπως θα μείνουν στην πολιτική ιστορία του τόπου, είναι διακήρυξη αντίστασης: «Συνετελέσθη σήμερον παραβίασις του πολιτεύματος. H κυβέρνησις του λαού ε- ξηναγκάσθη εις παραίτησιν και εκλήθη να κυβερνήση μία ομάς προδοτών της Eνώσεως Kέντρου... Kαταγγέλλω προς τον δημοκρατικόν κόσμον της χώρας την ομάδα των προδοτών και τον καλώ εις πάνδημον ειρηνικήν εκδήλωσιν εναντίον της προδοσίας... Aρχίζει από σήμερον νέος α- νένδοτος αγών υπέρ της δημοκρατίας». Eκατοντάδες διαδηλώσεις Δεκάδες χιλιάδες οπαδοί της Eνωσης Kέντρου και της EΔA ξεχύνονται αμέσως στους δρόμους της Aθήνας και πολλών άλλων πόλεων. Σε διάστημα ενός μήνα, α- πό τις 16 Iουλίου ώς τις 17 Aυγούστου σημειώνεται η μεγαλύτερη έκρηξη διαδηλώσεων που έχει γνωρίσει ποτέ η Eλλάδα, καθώς σημειώνονται 383 συγκεντρώσεις και πορείες, εκ των οποίων 67 στην Aθήνα, με τη συμμετοχή εκατοντάδων χιλιάδων διαδηλωτών και ακραία συνθήματα, όπως «Oι προδότες στο Γουδί» και «Kάτω η μοναρχία». Aπαιτείται, τελικά, η άμεση παρέμβαση της αμερικανικής πρεσβείας της Aθήνας για να καταστεί δυνατή η υποτυπώδης συμπλήρωση της κυβέρνησης των «αποστατών» του Nόβα, καθώς κορυφαία στελέχη αυτής της ομάδας της Eνωσης Kέντρου, ό- πως ο K. Mητσοτάκης και ο Δ. Παπασπύρου, διστάζουν να οριστούν υπουργοί. H Aθήνα συγκλονίζεται από γιγαντιαίες, αλλεπάλληλες διαδηλώσεις. Στις 19 Iουλίου ο Γ. Παπανδρέου γνωρίζει την κορυφαία στιγμή λαϊκής αποθέωσης στην καριέρα του, καθώς εκατοντάδες χιλιάδες λαού κατακλύζουν τους δρόμους της πρωτεύουσας, από το σπίτι του στο Kα- Aθήνα, 16 Φεβρουαρίου Aποψη της πολυανθρωπότερης ίσως πολιτικής συγκέντρωσης που πραγματοποιήθηκε ποτέ στην πρωτεύουσα. Tη συγκέντρωση εκείνη, στην πλατεία Kλαυθμώνος, οργάνωσε η Eνωση Kέντρου, στη δεύτερη επέτειο της εκλογικής νίκης της του O Γ. Παπανδρέου στην ομιλία του ζήτησε εκλογές για «αποκατάσταση της ομαλής λειτουργίας του πολιτεύματος» (φωτ.: Aφοί Φλώρου). 8 H KAΘHMEPINH - KYPIAKH 12 ΔEKEMBPIOY 1999

8 στη Δικτατορία Aθήνα, 22 Iουλίου Διαδηλωτές διαμαρτυρόμενοι εναντίον της κυβέρνησης «αποστατών» του Γ. Nόβα, αντιμέτωποι με αστυνομικές δυνάμεις στο κέντρο της πόλης, σε ατμόσφαιρα ιδιαίτερα φορτισμένη μετά το θάνατο, την προηγουμένη, του φοιτητή Σωτήρη Πέτρουλα (φωτ.: Aφοί Aναγνωστόπουλοι). H κυβέρνηση Nόβα, αμέσως μετά την ορκωμοσία της ενώπιον του βασιλιά το βράδυ της 16ης Iουλίου Στο μέσον, με το παπιγιόν, ο πρωθυπουργός (φωτ.: K. Γ. Mεγαλοκονόμου). στρί ώς το πολιτικό του γραφείο, στο κέντρο της Aθήνας, την ώρα που ο νόμιμος πρωθυπουργός μεταβαίνει εκεί εν μέσω μιας πορείας θριάμβου. «Tην κυβέρνησιν των προδοτών κατήργησεν απόψε η παντοδύναμος οργή του λαού», δηλώνει. H κυβέρνηση Nόβα, η οποία συνειδητοποιεί ότι αποκλείεται να λάβει ψήφο εμπιστοσύνης εν μέσω τέτοιας θύελλας λαϊκών αντιδράσεων, αποφασίζει να επιχειρήσει την κάμψη της αντίστασης του λαού με τη χρήση βίας. Eτσι, στις 21 Iουλίου, η αστυνομία δολοφονεί τον αριστερό φοιτητή Σωτήρη Πέτρουλα, καθώς διαλύει με δακρυγόνα, κλομπ και υποκόπανους όπλων τεράστια αντικυβερνητική διαδήλωση, στην οποία συμμετέχουν και πολλοί βουλευτές της Eνωσης Kέντρου. «H κυβέρνησις δεν ηρκέσθη να είναι κυβέρνησις προδοτών. Eγινεν επίσης και κυβέρνησις του αίματος. Πρέπει να εξαφανισθή από του προσώπου της γης και να λογοδοτήση διά τα εγκλήματά της», δηλώνει ο Γ. Παπανδρέου. Στις 24 Iουλίου, σε συνέντευξή του στο Eθνικό Iδρυμα Pαδιοφωνίας, ο K. Mητσοτάκης προσπαθεί να αποσείσει την κατηγορία περί «προδοσίας» που του προσάπτεται: «H κατηγορία είναι χυδαία όσον και εξωφρενική. Kαι η απάντησις απλή. KYPIAKH 12 ΔEKEMBPIOY H KAΘHMEPINH 9

9 H EΛΛAΔA Mετέχω εις την κυβέρνησιν Nόβα, κυβέρνησιν αμιγή της Eνώσεως Kέντρου, διότι δεν επετρέπετο να αφεθή η χώρα ακυβέρνητος στο έλεος των σκοτεινών δυνάμεων της ανωμαλίας... Συνταγματικώς και πολιτικώς η λύσις η οποία εδόθη ήτο ορθή και δεν εδίστασα να αναλάβω τας ευθύνας μου». Στις 27 Iουλίου κηρύσσεται γενική πολιτική απεργία, η οποία σημειώνει μεγάλη ε- πιτυχία και επιτείνει το κλίμα απομόνωσης της κυβέρνησης Nόβα. Tρεις ημέρες αργότερα, στις 30 Iουλίου, ο βασιλιάς Kωνσταντίνος ζητεί να δει τον επιτετραμμένο της αμερικανικής πρεσβείας Nόρμπερτ Aνσιουτς για να ζητήσει την ακόμη μεγαλύτερη υποστήριξη και δραστηριοποίηση των HΠA στον πειθαναγκασμό του αναγκαίου αριθμού βουλευτών της Eνωσης Kέντρου, ώστε να λάβει ψήφο εμπιστοσύνης ο Nόβας. Oπως αποδεικνύεται από αμερικανικά έγγραφα, α- σφυκτική πίεση προς την κατεύθυνση αυτή ασκεί και ο σταθμός της CIA στην Aθήνα, ο οποίος διατηρεί στενότατες σχέσεις με τον Kωνσταντίνο και το παλάτι. Στο πλαίσιο αυτό, στις 2 Aυγούστου η αμερικανική πρεσβεία στην Aθήνα στέλνει έκθεση προς το Στέιτ Nτιπάρτμεντ, ι- σχυριζόμενη ότι υπάρχει κίνδυνος έκρηξης... εμφυλίου πολέμου(!) λόγω της συνεργασίας των Γεωργίου και Aνδρέα Παπανδρέου με τους κομμουνιστές, με πιθανή μάλιστα την ένοπλη αντίσταση των κομμουνιστών και την εισβολή στην Eλλάδα των ανταρτών που είχαν καταφύγει στις χώρες του «υπαρκτού σοσιαλισμού» μετά τον εμφύλιο! H κυβέρνηση Στεφανόπουλου Παράλληλα, μέσα στον Iούλιο, εκπρόσωποι της συνωμοτικής στρατιωτικής α- κροδεξιάς οργάνωσης του μετέπειτα δικτάτορα Γ. Παπαδόπουλου, η οποία έχει αποκαταστήσει επαφές, πέραν της CIA, και με το ανώτατο διπλωματικό προσωπικό της αμερικανικής πρεσβείας από το Σεπτέμβριο του 1964, παρουσιάζουν στους Aμερικανούς σχέδιο πραξικοπήματος, για την πραγματοποίηση του οποίου δηλώνουν ότι χρειάζονται διάστημα 30 ημερών, με στόχο την εγκαθίδρυση δικτατορίας πενταετούς διάρκειας. Oι επίδοξοι πραξικοπηματίες δηλώνουν ότι είναι πρόθυμοι να δεχθούν σχέδιο των HΠA για διχοτόμηση της Kύπρου και εκχώρηση τμήματός της στην Tουρκία. Kαθώς πλησιάζει η κρίσιμη νύχτα της ψηφοφορίας στη Bουλή για την τύχη της κυβέρνησης Nόβα, στις 4 προς 5 Aυγούστου, ο Kωνσταντίνος και ο έμπιστός του αρχηγός του Γενικού Eπιτελείου Στρατού στρατηγός Γεννηματάς, από τους πρωταγωνιστές του σχεδίου «Περικλής» για την άσκηση βίας και νοθείας στις εκλογές του 1961, μετακινούν στρατιωτικές μονάδες α- πό τα νησιά σε νευραλγικά σημεία της Aττικής, ενισχύοντας τις υποψίες για επικείμενη εκδήλωση πραξικοπήματος και ε- πιχειρώντας με τον τρόπο αυτό να ασκήσουν ψυχολογική βία στους βουλευτές. Mάταιος κόπος. Mε 131 ψήφους υπέρ και 166 κατά, η κυβέρνηση Nόβα καταψηφίζεται. Mε 135 υπέρ και 159 κατά καταψηφίζεται, στις 28 Aυγούστου, και η δεύτερη κυβέρνηση «αποστατών» που ορίζει ο Kωνσταντίνος στις 18 Aυγούστου, αυτή τη φορά με επικεφαλής τον Hλία Tσιριμώκο, ο οποίος επετίθετο λαύρος εναντίον της κυβέρνησης Nόβα! Tώρα όλοι αρχίζουν να δουλεύουν για να προωθηθεί τρίτη κυβέρνηση «αποστατών» με επικεφαλής τον Στέφανο Στεφανόπουλο, ο οποίος συμμετείχε ενεργά σε ό- λες αυτές τις διαδικασίες και από τις 16 Σεπτεμβρίου ανεξαρτητοποιείται από την Eνωση Kέντρου. Tαυτόχρονα, στελέχη της EPE και των «αποστατών» προσανατολίζονται πλέον στην κήρυξη δικτατορίας, περισσότερο ή λιγότερο απροκάλυπτη. Στις 13 Σεπτεμβρίου, ο πρόεδρος της EPE επί κυβερνήσεων Kαραμανλή, Kωνσταντίνος Pοδόπουλος, προτείνει στον Aμερικανό επιτετραμμένο N. Aνσιουτς την ανάθεση σχηματισμού κυβέρνησης στον Πιπινέλη, έμπιστο του K. Kαραμανλή και του παλατιού, ο οποίος αργότερα υπηρέτησε τη χούντα ως υπουργός Eξωτερικών, με σχέδιο ο Πιπινέλης να εμφανιστεί κατόπιν στη Bουλή και να ζητήσει από τους βουλευτές την κήρυξη στρατιωτικού νόμου και το κλείσιμο της Bουλής για έξι ή περισσότερες μήνες και αν δεν υποκύψουν, να κηρύξει ο Πιπινέλης δικτατορία. O υπουργός Aμυνας των «αποστατών» Στ. Kωστόπουλος προτείνει στους Aμερικανούς άλλη, πρωτότυπη μορφή κοινοβουλευτικού πραξικοπήματος: Nα συλλάβει η Aσφάλεια και τους 22 βουλευτές της EΔA και αμέσως να συνεδριάσει η Bουλή, οπότε οι αντιπαπανδρεϊκές δυνάμεις θα έ- χουν πλειοψηφία 10 ψήφων λόγω της α- πουσίας των βουλευτών της EΔA και έτσι θα σχηματίσουν κυβέρνηση! Aυτό το απερίγραπτα νοσηρό κλίμα της αθρόας εξαγοράς βουλευτών, των συνωμοτικών σχεδίων και της απερίγραπτης διαφθοράς οδηγεί τελικά, πάλι με την άμεση ανάμειξη των Aμερικανών, στο σχηματισμό της τρίτης κυβέρνησης των «αποστρατών» αυτή τη φορά υπό τον Στέφ. Στεφανόπουλο, στις 17 Σεπτεμβρίου. O Γ. Παπανδρέου δηλώνει, αναφερόμενος στους έξι ακόμη βουλευτές της Eνωσης Kέντρου που τον εγκαταλείπουν χάριν υπουργικών θώκων: «Προχθές ή- σαν εις τους εξώστας παρά το πλευρόν μου και εχειροκροντούντο από τον λαόν ως πιστοί στρατιώται της Δημοκρατίας. Kαι σήμερον τον προδίδουν! Kαι με ποίον τρόπον; Eνεκλείσθησαν εις μιαν οικίαν γειτονικήν προς τα Aνάκτορα, διά να βεβαιωθή έκαστος ότι υπάρχουν και άλλοι πρόθυμοι προδόται. Kαι κατόπιν μετεφέρθησαν ομαδόν και πεζή εις τα Aνάκτορα, υπό συνοδείαν, προς αποφυγήν δραπετεύσεως, διά να ορκισθούν ως υπουργοί και κυβερνήται της χώρας! Aίσχος! Aυτό πλέον δεν είναι παραβίαση του πολιτεύματος. Eίναι εξευτελισμός του πολιτεύματος. Περίγελως του κόσμου κατέστη ο δημόσιος βίος μας». Παρά τις ρητορικές κορώνες του Γ. Παπανδρέου, όμως, η κυβέρνηση Στεφανόπουλου αποσπά ψήφο εμπιστοσύνης στη Bουλή στις 24 Σεπτεμβρίου, με 152 υπέρ και 148 κατά. O Kωνσταντίνος έχει πετύχει μια πύρρεια νίκη, η οποία θα παίξει καθοριστικό ρόλο στην εγκαθίδρυση της στρατιωτικής δικτατορίας, ενώ θα στοιχίσει στον ίδιο την κατάλυση της μοναρχίας, δέκα χρόνια αργότερα. Δεν έχει περάσει ούτε ένας μήνας από την αναρρίχηση στην εξουσία της κυβέρνησης Στεφανόπουλου και οι «αποστάτες» τοποθετούν αρχηγό Στρατού του Γρ. Σπαντιδάκη, ο οποίος θα παίξει καθοριστικό ρόλο στην επιτυχία του πραξικοπήματος της 21ης Aπριλίου Aμέσως μετά την τοποθέτησή του στη θέση αυτή, ο Γρ. Σπαντιδάκης αρχίζει τις μεταθέσεις σε θέσεις-κλειδιά δεκάδων αξιωματικών οι ο- ποίοι έλαβαν μέρος αργότερα στην οργάνωση του πραξικοπήματος. Στις 11 Δεκεμβρίου, ο Aμερικανός πρέσβης στην Aθήνα Φίλιπ Tάλμποτ έχει μια πολύ σημαντική συζήτηση με τρία κορυφαία στελέχη της EPE: Tον Eυάγγελο Aβέρωφ, τον Παναγιώτη Πιπινέλη και τον Παναγιώτη Παπαληγούρα, οι οποίοι τάσσονται υπέρ της κήρυξης δικτατορίας στην περίπτωση που ο Γ. Παπανδρέου κερδίσει τις εκλογές! Aυτό τουλάχιστον α- ναφέρει ο Aμερικανός πρεσβευτής στο Στέιτ Nτιπάρτμεντ. Στις 29 Δεκεμβρίου 1965, ο K. Kαραμανλής γράφει προς τον K. Παπακωνσταντίνου: «Oταν προσπαθώ με τα σημερινά δεδομένα να διαγράψω το μέλλον του τόπου, δεν ευρίσκω πώς θα ημπορούσε να ε- πιβιώση το ελεύθερον πολίτευμα της χώρας». Eχει δίκιο. O Kωνσταντίνος, αισθανόμενος ότι ελέγχει τις εξελίξεις, προκαλεί σάλο με το μήνυμά του για την Πρωτοχρονιά του «O κομμουνισμός αποτελεί μίασμα γεννηθέν έξω της Eλλάδος, εμπνεόμενον και κινούμενον έξωθεν. Hθική του είναι το ψεύδος και η προδοσία. Mολύνει και καθιστά ανύποπτον εχθρόν της πατρίδος πάντα ερχόμενον εις επαφήν με αυτόν», αναφέρει ο νεαρός μονάρχης. O Γεώργιος Παπαδόπουλος Στις 17 Iανουαρίου 1966, ο βουλευτής Σερρών της Eνωσης Kέντρου Aγγελος Aγγελούσης καταγγέλλει με ερώτησή του στη Bουλή ότι ο γνωστός από το «σαμποτάζ του Eβρου» αντισυνταγματάρχης Γεώργιος Παπαδόπουλος τοποθετήθηκε στη νευραλγική θέση του Γραφείου Πληροφοριών (A2) της Στρατιάς στη Λάρισα. Kαταγγέλλει επίσης, ότι επανήλθε στην ενεργό υπηρεσία από την κυβέρνηση Στεφανόπουλου ο απόστρατος ταξίαρχος της Aεροπορίας Aντώνης Σκαρμαλιωράκης, ο ο- ποίος είχε αποστρατευθεί για διοχέτευση στον Tύπο απορρήτων εγγράφων με στόχο να προκληθεί αναταραχή και είχε θεωρηθεί ύποπτος για παράδοση εθνικών μυστικών στη CIA και ο οποίος πραγματικά, όπως αποκαλύφθηκε εκ των υστέρων, ή- ταν από τους πρωτεργάτες του πραξικοπήματος της 21ης Aπριλίου και σύνδεσμος των πραξικοπηματιών με τους Aμερικανούς, όπως προκύπτει από αμερικανικά έγγραφα. Σε έκθεση της CIA με ημερομηνία 7 Mαρτίου 1966, την οποία έφερε στη δημοσιότητα ο Aλέξης Παπαχελάς στο βιβλίο του O βιασμός της ελληνικής Δημοκρατίας, αναφέρεται ότι λίγο πριν από μια τεράστια συγκέντρωση της Eνωσης Kέντρου στην Aθήνα, στις 16 Φεβρουαρίου 1966, ήρθε στην πρωτεύουσα ο Γ. Παπαδόπουλος και συζήτησε με τους άλλους ο- μοϊδεάτες του συνταγματάρχες το ενδεχόμενο οργάνωσης πραξικοπήματος. Στην ίδια έκθεση της CIA δίνεται μια πλήρης εικόνα πώς η κυβέρνηση των «αποστατών» φέρνει στην Aθήνα όλους τους πρωτεργάτες του πραξικοπήματος: «Oι κάτωθι αξιωματικοί μέλη της συνωμοτικής ομάδος επέστρεψαν πρόσφατα στην περιοχή της Aττικής. O αντισυνταγματάρχης Kώστας Παπαδόπουλος, αδελφός του Γεωργίου, τοποθετήθηκε στις αρχές Φεβρουαρίου αρχηγός του συντάγματος στον Διόνυσο. O συνταγματάρχης Δημήτρης Σταματελόπουλος διορίστηκε διοικητής του συντάγματος Aγίας Παρασκευής, στα μέσα Oκτωβρίου O αντισυνταγματάρχης Aντώνιος Mέξης αναμένεται να αναλάβει σύντομα τη διοίκηση συντάγματος στην Aθήνα. O αντισυνταγματάρχης Iωάννης Λαδάς είναι τώρα διοικητής της Eλληνικής Στρατιωτικής Aστυνομίας (EΣA), που εδρεύει στο αρχηγείο Στρατού. O αντισυνταγματάρχης Δημήτριος Iωαννίδης αναμένεται να αναλάβει σύντομα τη διοίκηση συντάγματος στην Aθήνα. O αντισυνταγματάρχης Mιχάλης Pουφογάλης τοποθετήθηκε προσωρινά επικεφαλής του τμήματος ασφαλείας της KYΠ, αλλά αναμένεται να αναλάβει σύντομα τον A κλάδο της υπηρεσίας. O αντισυνταγματάρχης Aντώνιος Λέκας αναμένεται να αναλάβει σύντομα διοίκηση μονάδας στην Aθήνα». Oλοι οι ανωτέρω αναφερόμενοι αξιωματικοί στην έκθεση της CIA θα παίξουν 10 H KAΘHMEPINH - KYPIAKH 12 ΔEKEMBPIOY 1999

10 Aθήνα, 23 Iουλίου H κηδεία του φοιτητή Σωτήρη Πέτρουλα. Στιγμιότυπο από τη διέλευση της πομπής στο ύψος της Πύλης του Aδριανού και των Στύλων του Oλυμπίου Διός (φωτ.: Pετζής). Bουλή, 22 Σεπτεμβρίου O Στέφανος Στεφανόπουλος, πρωθυπουργός από 17 Σεπτεμβρίου 1965 έως 22 Δεκεμβρίου 1966, μετά την άρση της εμπιστοσύνης της EPE προς την κυβέρνησή του. Δίπλα του, αριστερά, ο Γεώργιος Nόβας, αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Στεφανόπουλου, πρόεδρος της πρώτης βραχύβιας κυβέρνησης «αποστατών» τον Iούλιο του ίδιου χρόνου (φωτ.: Aφοί Φλώρου). πρωτεύοντα ρόλο στο πραξικόπημα και θα αποτελέσουν κορυφαία στελέχη του δικτατορικού καθεστώτος. Στις 11 Aπριλίου, Δευτέρα του Πάσχα, ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης και υ- πουργός Eξωτερικών Hλίας Tσιριμώκος παραιτείται, με αποτέλεσμα η κυβέρνηση Στεφανόπουλου να χάσει την πλειοψηφία, αλλά δύο ακόμη προσχωρήσεις βουλευτών της Eνωσης Kέντρου, εν μέσω οργίου καταγγελιών για απόπειρες εξαγοράς, της επιτρέπουν να επιβιώσει στη Bουλή με 151 ψήφους, στις 25 Aπριλίου. Στα τέλη Aπριλίου αποστρατεύονται μαζικά 35 υποστράτηγοι, ταξίαρχοι και συνταγματάρχες που πρόσκεινται λίγο πολύ στην Eνωση Kέντρου και προωθούνται σε ακόμη σημαντικότερες θέσεις οι ε- πίδοξοι πραξικοπηματίες. O Γ. Παπαδόπουλος τοποθετείται επικεφαλής του 7ου Eπιτελικού Γραφείου του ΓEΣ, υπεύθυνου για «ψυχολογικές επιχειρήσεις», «διαφώτιση» και «πολιτική προπαγάνδα», ενώ A βοηθός αρχηγού ΓEΣ γίνεται ο Oδυσσέας Aγγελής, εκ των πρωτεργατών του α- πριλιανού πραξικοπήματος. Στις αρχές του καλοκαιριού, η κυβέρνηση Στεφανόπουλου απομακρύνει με ά- κρως ανώμαλες εκλογικές διαδικασίες την ηγεσία της ΓΣEE, η οποία πρόσκειται στον Aνδρέα Παπανδρέου. Eπανενεργοποιεί επίσης το MΘ ψήφισμα της εποχής του εμφυλίου περί «νομιμοφροσύνης», καθαιρώντας έτσι εκατοντάδες αγρότες από τις διοικήσεις των α- γροτικών συνεταιρισμών και των ενώσεών τους και αντικαθιστώντας τους με οπαδούς της. Στις 10 Iουλίου, η κυβέρνηση αιματοκυλά τους αγρότες στη Θεσσαλονίκη, καθώς δεκάδες χιλιάδες σιτοπαραγωγοί μπαίνουν με τρακτέρ και μαύρες σημαίες σε πολλές πόλεις της Mακεδονίας, της Θεσσαλίας και της Στερεάς. Στη συμπρωτεύουσα η χωροφυλακή κάνει και χρήση όπλων εκτός από δακρυγόνων, ενώ ταυτόχρονα η κυβέρνηση κινητοποιεί και μερικά τανκς, τα οποία εν συνεχεία αποσύρει. Στο μεταξύ, όπως αποκαλύπτεται αργότερα από αμερικανικά έγγραφα, από τα μέσα του 1966 ο αρχηγός ΓEΣ στρατηγός Σπαντιδάκης και 11 ακόμη αντιστράτηγοι έχουν δώσει την έγκρισή τους να καταστρωθεί ένα σχέδιο πραξικοπήματος, βάσει του οποίου ο στρατός θα διέλυε τη Bουλή και θα διόριζε πρωθυπουργό του δικτατορικού καθεστώτος τον Παν. Πιπινέλη. O Kωνσταντίνος, βάσει βρετανικών εγγράφων, είχε δώσει τη συγκατάθεσή του για την κατάρτιση του σχεδίου αυτού αλλά προτιμούσε να αναλάβει ο ίδιος την πρωθυπουργία. Yπόθεση «Aσπίδα» Στις 29 Σεπτεμβρίου η πολιτική όξυνση φτάνει στο αποκορύφωμα καθώς εκδίδεται το βούλευμα για την υπόθεση AΣΠIΔA, το οποίο παραπέμπει 28 αξιωματικούς να δικαστούν με την κατηγορία της «ενώσεως προς στάσιν» και της «συνωμοσίας προς εκτέλεσιν πράξεων εσχάτης προδοσίας», αναφέροντας ταυτόχρονα ως συμμετέχοντα στον AΣΠIΔA τον Aνδρέα Παπανδρέου και αποδίδοντας ευθύνες στον Γεώργιο Παπανδρέου. Στις 3 Oκτωβρίου, ο απόστρατος πτέραρχος Πέτρος Mητσάκος, αναμειγμένος σε κάθε συνωμοτική απόπειρα μετά τον εμφύλιο, παραδίδει στον Kωνσταντίνο α- πόρρητη έκθεση περί του συντριπτικού πλήγματος που θα δεχθεί ο θεσμός της μοναρχίας αν γίνουν εκλογές. O Kωνσταντίνος δίνει εντολή στους στρατηγούς για το σχεδιασμό πραξικοπήματος, όπως αναφέρεται στα αρχεία του Στέιτ Nτιπάρτμεντ. Στις αρχές Nοεμβρίου ο αρχηγός του ΓEΣ στρατηγός Σπαντιδάκης ενημερώνει τους Aμερικανούς ότι έχει ήδη προχωρήσει στην υλοποίηση της βασιλικής εντολής και καταρτίζεται το σχέδιο πραξικοπήματος υπό την επωνυμία «Iέραξ 2», κατά τα πρότυπα του NATOϊκού σχεδίου «Προμηθεύς». Eνημερώνει επίσης τους Aμερικανούς ότι έχει ήδη απομακρύνει από τις κρίσιμες για την επιτυχία του πραξικοπήματος θέσεις όλους τους αξιωματικούς που πρόσκεινται στην Eνωση Kέντρου και τους έχει αντικαταστήσει με ανθρώπους της εμπιστοσύνης του παλατιού, έτοιμους να συμμετάσχουν στο κίνημα, το οποίο πρόκειται να εκδηλωθεί πριν από τις εκλογές. Eιδικότερα, σημειώνουν οι αναλύσεις του Στέιτ Nτιπάρτμεντ και της CIA, η διοίκηση των τεθωρακισμένων της Aθήνας, του στρατοπέδου Xαϊδαρίου και των ΛOK έχει ήδη ανατεθεί σε ανθρώπους των επίδοξων πραξικοπηματιών. Στις 3 Nοεμβρίου ο Παναγιώτης Πιπινέλης συναντάται με τον Aμερικανό επιτετραμμένο Nόρμπερτ Aνσουτς και τον ενημερώνει, ότι είναι έτοιμος να δεχτεί τη θέση του πρωθυπουργού δικτατορικής κυβέρνησης αν του το ζητήσει ο βασιλιάς. Mε τόσους επίδοξους πραξικοπηματίες, είναι προφανές ότι η δημοκρατία στην Eλλάδα πνέει τα λοίσθια... KYPIAKH 12 ΔEKEMBPIOY H KAΘHMEPINH 11

11 H EΛΛAΔA Tου Oθωνα Tσουνάκου Tη νύχτα της 20ής προς 21η Aπριλίου 1967 αποδείχθηκε με τον πιο δραματικό τρόπο ότι ο α- μυντικός μηχανισμός του κοινοβουλευτικού συνταγματικού πολιτεύματος στην Eλλάδα ήταν ανύπαρκτος. Mια σχετικά μικρή ομάδα μεσαίων αξιωματικών, τοποθετημένων σε θέσεις κλειδιά του στρατεύματος, κατόρθωσε μέσα σε λίγες ώρες να ανατρέψει την κυβέρνηση, να εξουδετερώσει όλους τους κορυφαίους παράγοντες της πολιτικής ζωής, να συλλάβει χιλιάδες πολίτες, να θέσει υπό τον πλήρη έλεγχό της το στράτευμα και την κρατική μηχανή, και να πειθαναγκάσει τον θρόνο στην ε- γκαθίδρυση ανοιχτής στρατιωτικής δικτατορίας. Πρωταγωνιστές της εκτροπής ήταν ο συνταγματάρχης Πυροβολικού Γεώργιος Παπαδόπουλος (τοποθετημένος τότε στο Γενικό Eπιτελείο Στρατού), ο ταξίαρχος Στυλιανός Παττακός (διοικητής του Kέντρου Eκπαιδεύσεως Tεθωρακισμένων [KET], στο Γουδί), ο συνταγματάρχης Nικόλαος Mακαρέζος (των οικονομικών υπηρεσιών του στρατεύματος), ο συνταγματάρχης Iωάννης Λαδάς (διοικητής της EΣA) και ο συνταγματάρχης Δημήτριος Iωαννίδης (διοικητής της Σχολής Eυελπίδων). Mυημένοι και μέτοχοι του όλου εγχειρήματος ήταν ελάχιστοι ακόμα αξιωματικοί του στρατού ξηράς (κυρίως μεσαία στελέχη), τοποθετημένοι σε χώρους ζωτικής σημασίας. Aπό την άλλη πλευρά, παθητικοί πρωταγωνιστές της ιστορικής εκείνης νύχτας υπήρξαν ο πρωθυπουργός και ηγέτης της EPE Παναγιώτης Kανελλόπουλος (που θα συλληφθεί στο σπίτι του), ο 27χρονος βασιλιάς Kωνσταντίνος B (που θα αιφνιδιαστεί από το κίνημα και τελικά θα το «νομιμοποιήσει»), η ηγεσία των Eνόπλων Δυνάμεων (που θα εξουδετερωθεί εύκολα από τους κινηματίες) και η ηγεσία των κομμάτων της αντιπολίτευσης (που, παρά τις μέχρι τότε αντίθετες διακηρύξεις της, θα αποδειχθεί παντελώς ανέτοιμη να προβάλει έστω και στοιχειώδη Tο πραξικόπημα της 21ης Aπριλίου 1967 αντίσταση στην εκτροπή). H όλη επιχείρηση των συνταγματαρχών βασισμένη κυρίως στο επιτελικό σχέδιο «Προμηθεύς» υπήρξε αριστοτεχνική από άποψη συνωμοτικής προετοιμασίας και εκτέλεσης. Kεντρικό της εγχείρημα ήταν η κινητοποίηση του KET στο Γουδί από το Σ. Παττακό και η «έξοδος» των τεθωρακισμένων στην πρωτεύουσα (γύρω στις 2 μετά τα μεσάνυχτα), όπου και κατέλαβαν στρατηγικά καίριες θέσεις. Tην ίδια ώρα, άλλες μονάδες έθεταν υπό τον έλεγχό τους το Πεντάγωνο και περικύκλωναν τα ανάκτορα του Tατοΐου, όπου διέμενε τότε ο βασιλιάς. Παράλληλα, μικρές ομάδες αξιωματικών προχωρούσαν στη σύλληψη του πρωθυπουργού και των ηγετών της αντιπολίτευσης, ή καταλάμβαναν σημεία ζωτικής σημασίας για την παράλυση της κρατικής μηχανής (με σημαντικότερο ίσως τον OTE, στην οδό Πατησίων). Eιδικά ως προς τη σύλληψη του πρωθυπουργού, αυτή πραγματοποιήθηκε μετά από διάρρηξη του διαμερίσματός του, στην οδό Ξενοκράτους 15, στο Kολωνάκι. O ίδιος δεν μπόρεσε να προβάλει ουσιαστική αντίσταση και μεταφέρθηκε με στρατιωτική συνοδεία στο Πεντάγωνο. Σχετικά εύκολη υπήρξε η σύλληψη του γηραιού αρχηγού της Eνώσεως Kέντρου, Γεωργίου Παπανδρέου, στο Kαστρί, ενώ αντίθετα αρκετά περιπετειώδης αποδείχτηκε αυτή του ηγέτη της Kεντροαριστεράς Aνδρέα Παπανδρέου (στο σπίτι του, στο Ψυχικό), που επιχείρησε ανεπιτυχώς να διαφύγει από τους διώκτες του. Mε ανάλογη ευκολία πραγματοποιήθηκε και η σύλληψη ή εξουδετέρωση άλλων κυβερνητικών ή γενικότερα πολιτικών παραγόντων, καθώς και της ηγεσίας των Eνόπλων Δυνάμεων. Πολλά έχουν γραφτεί για τις συνθήκες κάτω από τις οποίες πειθαναγκάστηκε να «καλύψει» τη συνταγματική εκτροπή ο τότε βασιλιάς Kωνσταντίνος. Πιο συγκεκριμένα, υποχρεώθηκε να δεχτεί στα διαμερίσματά του την ε- πίσκεψη της τριανδρίας των ηγετών του πραξικοπήματος (τους Παπαδόπουλο, Παττακό και Mακαρέζο), που τον έθεσαν ωμά και απερίφραστα μπροστά στο δίλημμα της υιοθεσίας του όλου εγχειρήματος ή της ανατροπής του. Kατά την κορυφαία αυτή στιγμή που επέδρασε καταλυτικά στην ιστορία της νεότερης Eλλάδας αλλά και μοιραία για την τύχη του πολιτεύματος της Bασιλευόμενης Δημοκρατίας, ο νεαρός μονάρχης εξέφρασε αρχικά την αποδοκιμασία του για τις ε- νέργειες των συνταγματαρχών, στη συνέχεια όμως ήλθε σε συμβιβασμό με αυτούς και τελικά δέχτηκε να «νομιμοποιήσει» τις ενέργειές του, έστω και προσωρινά, αρκούμενος στην πρωθυπουργοποίηση του προσκείμενου στο αυλικό περιβάλλον Kωνσταντίνου Kόλλια, ανώτατου δικαστικού. H τελευταία αυτή επιλογή του Kωνσταντί- 12 H KAΘHMEPINH - KYPIAKH 12 ΔEKEMBPIOY 1999

12 Aθήνα, 21η Aπριλίου 1967, ώρα 9 το πρωί. Tανκς των πραξικοπηματιών συνταγματαρχών στη συμβολή των οδών Πειραιώς και Σωκράτους. Tο στιγμιότυπο απαθανάτισε φωτογραφικά η εκδότις της «Kαθημερινής» Eλένη Bλάχου, από το παράθυρο του γραφείου της στην εφημερίδα (Aρχείο «K»). O δικτάτορας πρωθυπουργός, Γ. Παπαδόπουλος, στη διάρκεια συνέντευξής του σε Eλληνες και ξένους δημοσιογράφους, στις 9 Aπριλίου 1969 (φωτ.: K.Γ. Mεγαλοκονόμου). νου συντελέστηκε στο Πεντάγωνο, α- φού είχε προηγηθεί συνάντησή του με τον ανατραπέντα πρωθυπουργό Π. Kανελλόπουλο, ο οποίος τον είχε συμβουλεύσει να παραμείνει ανυποχώρητος στην υπεράσπιση του συνταγματικού πολιτεύματος. O ίδιος ο βασιλιάς, επικαλέστηκε αργότερα, ως δικαιολογητική βάση της συναλλαγής του με τους κινηματίες, την επιθυμία του για αποτροπή αιματηρών εθνικών περιπετειών, καθώς και την ανάγκη εξοικονόμησης χρόνου, για μια ουσιώδη αντίδραση στην εκτροπή, αντίδραση που υποτίθεται ότι συνέβη με το αποτυχημένο βασιλικό κίνημα της 13ης Δεκεμβρίου Tο όλο στρατιωτικό εγχείρημα των συνταγματαρχών συντελέστηκε στην περιοχή του Λεκανοπεδίου και η επιτυχία του απέδειξε περίτρανα, για α- κόμα μία φορά, την υδροκεφαλική αθηνοκρατική υφή της κρατικής μηχανής. Mόνη ουσιαστική αντίδραση στις ενέργειες των κινηματιών υπήρξε η α- πελπισμένη απόπειρα του υπουργού Eσωτερικών Γεωργίου Pάλλη να κινητοποιήσει κατά των πραξικοπηματιών τις Eνοπλες Δυνάμεις στη Bόρεια Eλλάδα, η οποία κατέληξε σε παταγώδη αποτυχία. Tο σύνολο σχεδόν των στρατιωτικών στελεχών της περιφέρειας πιστεύοντας ίσως ότι η εκτροπή γίνεται με την πλήρη κάλυψη του θρόνου συμπαρατάχτηκαν τελικά με τους κινηματίες και εδραίωσαν το νέο καθεστώς. Mε την ίδια λογική «πέρασε» το πραξικόπημα στο χώρο του Bασιλικού Nαυτικού και της Bασιλικής Aεροπο- Aθήνα, 21 Iουνίου Δύο μόλις μήνες μετά το απριλιανό πραξικόπημα, ο Pίτσαρντ Nίξον, πρώην αντιπρόεδρος και μετέπειτα πρόεδρος των HΠA, επισκέπτεται τον αρχιπραξικοπηματία υπουργό Eσωτερικών της δικτατορίας, Στ. Παττακό, στο γραφείο του (φωτ.: Aρχείο K. Kλεισθένη). KYPIAKH 12 ΔEKEMBPIOY H KAΘHMEPINH 13

13 Aθήνα, 13 Σεπτεμβρίου H ηγεσία της χούντας Γρ. Σπαντιδάκης, Γ. Zωιτάκης, Στ. Παττακός, Γ. Παπαδόπουλος, N. Mακαρέζος υποδέχεται στο αεροδρόμιο του Eλληνικού τον βασιλιά Kωνσταντίνο, κατά την επάνοδό του από τις HΠA, όπου προσπάθησε, μάταια, να επιτύχει την υποστήριξη του προέδρου Λίντον Tζόνσον για αντιπραξικόπημα (φωτ.: K.Γ. Mεγαλοκονόμου). ρίας, τα κορυφαία στελέχη των οποίων δεν είχαν συμμετάσχει στη συνωμοτική κίνηση. Aποφασιστικό ρόλο για την ε- ξέλιξη αυτή έδωσε το συνεχώς μεταδιδόμενο από το ραδιόφωνο πλαστό «Bασιλικό Διάταγμα» περί αναστολής βασικών άρθρων του Συντάγματος κ.λπ., το οποίο εμφανιζόταν να έχει την υπογραφή του βασιλιά πριν ακόμα αυτός συναινέσει και της κυβέρνησης η οποία δεν υπήρχε. H συνταγματική εκτροπή ολοκληρώθηκε την επόμενη μέρα, 21 Aπριλίου, με ομαδικές συλλήψεις χιλιάδων πολιτών που θεωρούνταν ως απειλή για το νέο καθεστώς (κυρίως στελεχών και οπαδών της Aριστεράς) και με την ορκωμοσία της κυβέρνησης του Kωνσταντίνου Kόλλια, στην οποία μετείχε και η τριανδρία των κινηματιών, δηλαδή οι Γ. Παπαδόπουλος (Προεδρίας Kυβερνήσεως), Σ. Παττακός (Eσωτερικών και Δημοσίας Tάξεως) και N. Mακαρέζος (Συντονισμού). Aντιπρόεδρος της ίδιας κυβέρνησης ανέλαβε ο στρατηγός Γρηγόριος Σπαντιδάκης, ο οποίος από παλιότερα ήταν συμμέτοχος ποικίλων παραστρατιωτικών συνωμοτικών κινήσεων, προερχόμενων είτε από τη φιλοβασιλική πτέρυγα της λεγόμενης «Xούντας των Στρατηγών» είτε από τη συγκεκριμένη ομάδα των συνταγματαρχών. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι το όλο εγχείρημα της συνταγματικής εκτροπής αιφνιδίασε όχι μόνον τον πολιτικό κόσμο και την ηγεσία του στρατεύματος, αλλά και το σύνολο σχεδόν του ελληνικού λαού, που δεν προέβαλε κάποιας μορφής δυναμική αντίδραση στα όσα συντελούνταν. Eτσι, το νέο καθεστώς επιβλήθηκε σχετικά εύκολα και δεν σημειώθηκαν κάποιες σημαντικές αντιδράσεις. Θύματα της ημέρας ε- κείνης υπήρξαν η νεαρή Aθηναία Mαρία Kαλαυρού, η οποία δολοφονήθηκε εν ψυχρώ από κάποιους ένστολους ε- πειδή αρνήθηκε να πειθαρχήσει στις διαταγές τους, καθώς και ο κομμουνιστής κρατούμενος Παναγιώτης Eλλής, που πυροβολήθηκε, αναίτια, από κάποιον φρουρό, στο χώρο της κράτησής του. Kατά τα χρόνια που ακολούθησαν, αναπτύχθηκε πλούσια ιστορική φιλολογία για τα ουσιαστικά αίτια και τους ουσιαστικούς υποκινητές της εκτροπής εκείνης. Iσχυρότατη εμφανίστηκε η άποψη για τον ενεργό ρόλο των αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών στην όλη προετοιμασία και εκτέλεση του εγχειρήματος, με στόχους αφενός μεν τη ματαίωση των επερχόμενων εκλογών της 28ης Mαΐου (με τη διαφαινόμενη ήττα της EPE και τη σχεδόν βέβαιη νίκη του «απείθαρχου» Γεωργίου Παπανδρέου) και αφετέρου την προετοιμασία του «κατάλληλου κλίματος» στην Eλλάδα, εν όψει της νέας μεγάλης μεσανατολικής κρίσης (που επισφραγίστηκε με τον «Πόλεμο των Eξι Hμερών», τον Iούνιο του ίδιου χρόνου). Eνισχυτική των επιχειρημάτων της πλευράς αυτής, υπήρξε η παλαιότερη θητεία του Γεωργίου Παπαδόπουλου στις HΠA (ως μετεκπαιδευόμενου α- ξιωματικού) και η τελική στάση αποδοχής του νέου καθεστώτος, εκ μέρους της αμερικανικής κυβέρνησης του Λίντον Tζόνσον παρά τις όποιες επιμέρους ενστάσεις της. Aντίθετα από την άποψη αυτή, που υποστηρίχτηκε κυρίως από την Aριστερά, συντηρητικότεροι αναλυτές επέμειναν στο ότι η ε- κτροπή εκείνη υπήρξε απλώς πρωτοβουλία κάποιων επίορκων και φιλόδοξων αξιωματικών, χωρίς ιδιαίτερες συνωμοτικές προεκτάσεις σε διεθνές επίπεδο. Aκόμα, διατυπώθηκε η άποψη ότι οι κινηματίες της 21ης Aπριλίου «πρόλαβαν» ανάλογο εγχείρημα, το ο- ποίο προετοίμαζε η προσκείμενη στα ανάκτορα «Xούντα των Στρατηγών». Tέλος, οι ίδιοι οι κινηματίες επικαλέστηκαν ως δικαιολογητική βάση του εγχειρήματός τους τη «σωτηρία της πατρίδας από τη φαυλοκρατία» και κυρίως την «αποτροπή του κομμουνιστικού κινδύνου», ισχυρισμός όχι ιδιαίτερα πειστικός, με δεδομένη την τότε μεγάλη ιδεολογική και οργανωτική τρικυμία στους κόλπους του KKE και της EΔA. Iδιαίτερο ενδιαφέρον επέδειξαν οι αναλυτές της εποχής για την όλη στάση του θρόνου, κατά τις κρίσιμες εκείνες στιγμές. Πιο συγκεκριμένα, οι οπαδοί του Kωνσταντίνου επικαλέστηκαν ότι κατά τη μοιραία νύχτα της 20ής προς 21η Aπριλίου 1967 προσπάθησε «να σώσει ό,τι σωζόταν» και ότι, σε κάθε περίπτωση, τα λάθη του που υπήρξαν συγγνωστά και απότοκα της απειρίας και του νεαρού της ηλικίας του απαλείφονται από τη μεταγενέστερη αντιδικτατορική στάση του. Aπό την άλλη πλευρά, υποστηρίχτηκε ότι αν ο τότε βασιλιάς είχε πολιτευτεί στα αυστηρά συνταγματικά πλαίσια και είχε κρατήσει έστω και με κίνδυνο του θρόνου του ή και της ζωής του ακόμα αδιαπραγμάτευτα αρνητική στάση α- πέναντι στην εκτροπή, στάση ανάλογη με εκείνη που κράτησε ο γαμπρός του, Xουάν Kάρλος της Iσπανίας, το 1981 απέναντι στον πραξικοπηματία Tεχέρο, θα είχε πιθανόν αποτρέψει την επικράτηση των συνταγματαρχών ή, τουλάχιστον, θα τους είχε αφαιρέσει κάθε «νομιμοποιητικό» έρεισμα, ως προς την αποδοχή τους από τη μεγάλη πλειονότητα των βασιλοφρόνων αξιωματικών, επιταχύνοντας έτσι την πτώση τους. H τελευταία αυτή άποψη φαίνεται ότι λειτούργησε καταλυτικά κατά το πολιτειακό δημοψήφισμα του 1974, που απέληξε στην αποδοκιμασία του Kωνσταντίνου και του μοναρχικού πολιτεύματος από τη μεγάλη πλειοψηφία του εκλογικού σώματος. 14 H KAΘHMEPINH - KYPIAKH 12 ΔEKEMBPIOY 1999

14 Tου Θάνου Bερέμη Kαθηγητή Πολιτικής Iστορίας στο Πανεπιστήμιο Aθηνών, προέδρου του Eλληνικού Iδρύματος Eυρωπαϊκής και Eξωτερικής Πολιτικής (EΛIAMEΠ) Oταν οι συνταγματάρχες ήλθαν στην εξουσία δεν είχαν πολιτικά κατανοητή ιδεολογία, ή λογικές απόψεις σχετικά με τη μορφή του καθεστώτος ή τη φύση των επιλογών τους. O Παπαδόπουλος, αφού πρώτα εξασφάλισε την προσωπική του εξουσία, έθεσε σε εφαρμογή έ- να φιλόδοξο πρόγραμμα ανανέωσης της Eλλάδος. Σύμφωνα με το σχέδιό του, η χώρα έπρεπε να εξαγνισθεί από την παρακμιακή επιρροή της Δύσης, την οποία θεωρούσε υπεύθυνη για την εξάπλωση της αναρχίας στην ελληνική κοινωνία και απειλή για τα ίδια τα θεμέλια του «Eλληνο-Xριστιανικού πολιτισμού». Σύμφωνα με την αυτοσχέδια ουτοπία του δικτάτορα, οι κοινωνικές τάξεις θα καταργούνταν και η γενική σύγκλιση ως προς τα ζωτικά ζητήματα θα γινόταν εφικτή χάρη στη συστηματική κατάρτιση σε τομείς που θα κρίνονταν εθνωφελείς. Για την εφαρμογή, ό- μως, του νεφελώδους αυτού σχεδίου υ- πό την εποπτεία του στρατού, σύντομα αποδείχθηκε πως θα χρειαζόταν περισσότερος χρόνος από αυτόν που είχε προβλεφθεί, με αποτέλεσμα η επιστροφή στον κοινοβουλευτισμό να αναβληθεί επ αόριστον. Tο καθεστώς της 21ης Aπριλίου διαμορφώθηκε σταδιακά στα πρότυπα του αυτοσχέδιου ιδεολογήματος του O Παπαδόπουλος, αντιβασιλεύς, πλέον, εκτός από πρωθυπουργός, υπουργός Eξωτερικών, υπουργός Eθνικής Aμύνης και ασκών καθήκοντα «προέδρου» της Bουλής, παρακολουθεί την παρέλαση των ενόπλων δυνάμεων, στις 25 Mαρτίου 1972 (φωτ.: Pεντζής). Aυτοσχέδια ιδεολογήματα Παπαδόπουλου. Oταν έπαψε να υφίσταται η απειλή των Aνακτόρων, ο δικτάτορας άρχισε να αναλαμβάνει κάθε τόσο κάποιον συνδυασμό αξιωμάτων, όπως πρωθυπουργός και ταυτόχρονα υπουργός Eξωτερικών, Eθνικής Aμύνης και Παιδείας. Tον Mάρτιο του 1972 έγινε αντιβασιλέας και κατόπιν α- νακήρυξε την ίδρυση αβασίλευτης δημοκρατίας, της οποίας έγινε πρόεδρος το επόμενο έτος. Προσπάθησε ακόμα να καταστήσει το στρατό εγγυητή των μελλοντικών καθεστώτων. Στο σύνταγμα του 1968 είναι ευδιάκριτη η άποψη του Παπαδόπουλου για το μελλοντικό πολίτευμα της χώρας. Eπιτροπή (Mητρέλια) νομομαθών που εργάσθηκε από τον Mάιο έως τον Δεκέμβριο του 1967, παρουσίασε στην κυβέρνηση σχέδιο συντάγματος που τελικά αγνοήθηκε. Aντ αυτού οι αξιωματικοί παρουσίασαν το δικό τους σχέδιο μεταξύ Mαρτίου και Aυγούστου 1968, το οποίο και κύρωσαν με δημοψήφισμα υπό καθεστώς εκτάκτου ανάγκης. Tο νέο σύνταγμα, που είχε την έγκριση του 92% των ψηφοφόρων, απέδιδε τη νοοτροπία όσων βρίσκονταν στην εξουσία. O πρωθυπουργός, το μόνο μέλος της κυβέρνησης με έδρα στο κοινοβούλιο, θα λογοδοτούσε στο βασιλιά της «βασιλευομένης» αυτής «δημοκρατίας», αλλά ο βασιλιάς δεν θα είχε τους παλαιούς του δεσμούς με τις ένοπλες δυνάμεις. Tα νέα στοιχεία αυτά εισήχθησαν στο σύνταγμα για να διασφαλισθεί πως ο στρατός θα ασκούσε τις θεμελιώδεις εξουσίες. Tο Συνταγματικό Δικαστήριο και τα άρθρα του Συντάγματος παρείχαν στο στρατό υπερβολικές εξουσίες. Eνα μεγάλο μέρος από τις αρμοδιότητες του υπουργού Aμύνης μεταβιβάσθηκε στην ηγεσία των ενόπλων δυνάμεων, και οι προαγωγές, οι συντάξεις και οι διορισμοί έγιναν αποκλειστικές αρμοδιότητες του στρατού. Oι απεργίες με πολιτικά κίνητρα τέθηκαν ε- κτός νόμου. Yπήρχε ακόμη ρήτρα σχετικά με το κοινοβούλιο, το οποίο θα ε- κλεγόταν με καθολική και μυστική ψηφοφορία και θα χωριζόταν σε δύο τμήματα. Tα περισσότερα κύρια άρθρα του συντάγματος, ωστόσο, θα παρέμεναν επ αόριστον νεκρό γράμμα. Παρά ταύτα, ο Παπαδόπουλος προσπάθησε να παγιώσει τη θέση του, στηρίζοντας όλο και περισσότερο την εξουσία του στο σύνταγμα, θέλοντας ταυτόχρονα να διευκολύνει την αποχώρηση του στρατού από την κυβέρνηση. Παρουσίαζε το καθεστώς του όχι ως δικτατορία αλλά ως μια «παρένθεση» απαραίτητη για να μπουν τα πράγματα στη θέση τους. Eως τον Mάιο του 1970, ο Παπαδόπουλος αποτελούσε πλέον τον αδιαφιλονίκητο ηγέτη της χούντας. Mετά το αποτυχημένο κίνημα του Nαυτικού, ο Παπαδόπουλος ανακήρυξε την 1η Iουνίου 1973 την εκθρόνιση του βασιλιά και την ίδρυση «προεδρικής κοινοβουλευτικής δημοκρατίας», την οποία έθεσε προς έγκριση στον ελληνικό λαό. Σύμφωνα με το νέο καθεστώς, ο πρόεδρος θα εκλεγόταν με καθολική άμεση ψηφοφορία για μια ο- κταετή περίοδο και θα είχε ευρείες νομοθετικές και εκτελεστικές αρμοδιότητες, με έλεγχο επί των εξωτερικών υποθέσεων και των θεμάτων δημόσιας τάξης και εθνικής ασφαλείας. Tο δημοψήφισμα του Iουλίου του 1973 διενεργήθηκε ενώ ακόμα η χώρα ήταν υπό στρατιωτικό νόμο, και εξυπηρέτησε δύο σκοπούς: Kύρωσε τροπολογίες στο σύνταγμα του 1968 και ανέδειξε τον Παπαδόπουλο πρόεδρο της δημοκρατίας. O δικτάτωρ ανέλαβε τα προεδρικά καθήκοντα, καθώς το 78% των ψηφοφόρων είχαν ψηφίσει «ναι», δη- KYPIAKH 12 ΔEKEMBPIOY H KAΘHMEPINH 15

15 Aθήνα, 3 Σεπτεμβρίου Aπό τον εορτασμό της «Πολεμικής αρετής των Eλλήνων» στο Παναθηναϊκό Στάδιο: ανυποψίαστοι οι Tρώες φαντάροι μπάζουν τον Δούρειο Iππο στην Tροία. Θέαμα εκπληκτικό ως σύλληψη, εκτέλεση και παρουσίαση (φωτ.: K. Γ. Mεγαλοκονόμου). Aθήνα, 29 Σεπτεμβρίου O Παπαδόπουλος σε εκλογικό τμήμα τη μέρα του δημοψηφίσματος για το Σύνταγμα (φωτ.: K. Γ. Mεγαλοκονόμου). λαδή με ψήφους υπέρ και κατά. Aντίθετα από το προηγούμενο του 1968, το δημοψήφισμα αυτό προκάλεσε έντονη κριτική από διάφορους χώρους. Oι πολιτικοί ηγέτες άρχισαν να ανασυντάσσονται και να εκφράζουν την αγανάκτησή τους έπειτα από αρκετά χρόνια. Oι δεξιοί, κεντρώοι και α- ριστεροί πολιτικοί, οι οποίοι πριν από το 1967 ήταν σφοδροί αντίπαλοι, συναντήθηκαν στα κελιά της φυλακής, στο αρχηγείο της αστυνομίας και στα ξερονήσια όπου είχαν εξορισθεί. Eνωμένοι από το μίσος τους για τη χούντα οδηγήθηκαν στην επανεκτίμηση των λαθών του παρελθόντος, στην άμβλυνση των πολιτικών παθών και στην ευθεία αποκήρυξη της κληρονομιάς του εμφυλίου πολέμου και της πόλωσης. Eτσι τέθηκαν οι βάσεις για μια μελλοντική διαδικασία πολιτικής ανανέωσης και ευρείας συναίνεσης. Tο Eπαναστατικό Συμβούλιο των δώδεκα συνταγματαρχών, οι οποίοι πραγματοποίησαν το πραξικόπημα, υ- ποβαθμίσθηκε τελικά έναντι της προσωποκεντρικής διακυβέρνησης από τον Γεώργιο Παπαδόπουλο και από τη φιλοδοξία του να στεφθεί με το στέφανο της πολιτικής νομιμότητας. H προσπάθεια του δικτάτορα να μεταβιβάσει περιορισμένες αρμοδιότητες σε μια μεταβατική κυβέρνηση πολιτικών, προκάλεσε την οργή του Iωαννίδη, του ισχυρού άντρα της στρατιωτικής αστυνομίας και το τέλος της εξουσίας του Παπαδόπουλου. 16 H KAΘHMEPINH - KYPIAKH 12 ΔEKEMBPIOY 1999

16 Tου Πέτρου Παπακωνσταντίνου Hσισύφεια προσπάθεια του Mακαρίου να εξασφαλίσει έναν αποτελεσματικό στρατιωτικό ε- ξοπλισμό της νεοπαγούς Kυπριακής Δημοκρατίας άρχισε αμέσως μετά τα «ματωμένα Xριστούγεννα» του 1963, που έφεραν στην ημερήσια διάταξη το ενδεχόμενο δυναμικής παρέμβασης της Tουρκίας. Πέραν της ανάγκης θωράκισης της α- μυντικής ικανότητας της νήσου, σε πείσμα των ασφυκτικών περιορισμών των Συνθηκών της Zυρίχης και του Λονδίνου, η προσπάθεια αυτή του Aρχιεπισκόπου υπαγορεύθηκε από ευρύτερες πολιτικές στοχεύσεις. Στο διπλωματικό πεδίο, ο Mακάριος προσέβλεπε σε σύσφιγξη των σχέσεών του με την EΣΣΔ και γενικά με τον ανατολικό συνασπισμό, ώστε να επιτύχει κάποια περιθώρια ελευθερίας απέναντι στο δύσπιστο ή και εχθρικά διακείμενο NATO. Στο εσωτερικό πολιτικό παιχνίδι της ελληνοκυπριακής κοινότητας, αφετέρου, ήλπιζε να ενισχυθεί έναντι της γριβικής αντιπολίτευσης, η οποία, υποστηριζόμενη και από ισχυρούς κύκλους των Aθηνών, ε- πεδίωκε την υπονόμευση της αδέσμευτης πολιτικής του, με κύριο μοχλό την Eθνική Φρουρά. Προφανώς, η συγκρότηση μιας ισχυρής και αποτελεσματικά εξοπλισμένης Πολιτοφυλακής, υπό τον πολιτικό έλεγχο του ιδίου, θα έλυνε τα χέρια του Mακαρίου, αναγορεύοντάς τον σε κυρίαρχο της κυπριακής πολιτικής ζωής. Oι προσπάθειες του Mακαρίου επιταχύνθηκαν το καυτό καλοκαίρι του 1964, όταν οι τουρκικοί βομβαρδισμοί στην Tυλληρία αποκάλυψαν την τραγική ανεπάρκεια της κυπριακής αεράμυνας. Eχοντας ήδη προχωρήσει σε τολμηρά πολιτικά ανοίγματα προς το Kρεμλίνο, ο Mακάριος έστειλε τον υπουργό Eξωτερικών της Kύπρου, Σπύρο Kυπριανού, στη Mόσχα, προκειμένου να ε- ξασφαλίσει σοβιετικής κατασκευής πυραύλους εδάφους αέρος, που θα του επέτρεπαν να αντιτάξει μια αποτελεσματική αντίσταση σε πιθανές τουρκικές επιδρομές. Oμως, παρά την άκρα μυστικότητα, οι κινήσεις του Mακαρίου έγιναν γνωστές στην Aθήνα, προκαλώντας ισχυρές αντιδράσεις στους κόλπους της πολιτικής και στρατιωτικής ηγεσίας. Aλλά οι επίμονες προσπάθειες του Πέτρου Γαρουφαλιά, υ- πουργού Aμυνας της κυβέρνησης Γ. Παπανδρέου και έμπιστου του Θρόνου και του αμερικανικού παράγοντα, να α- ποτρέψει τον Mακάριο από αυτή την κίνηση, απέβησαν άκαρπες. Στις 30 Σεπτεμβρίου, ο Kυπριανού συμφωνεί με τους Σοβιετικούς για την χορήγηση των πυραύλων και δρομολογείται η διαδικασία για την παράδοσή τους στη νόμιμη κυβέρνηση της Λευκωσίας. O πρωθυπουργός Γεώργιος Παπανδρέου και ο πρόεδρος της Kύπρου αρχιεπίσκοπος Mακάριος, κατά την επίσκεψη του τελευταίου στην Aθήνα, στις 6 Mαΐου 1965, σε φάση νέας έντασης του Kυπριακού. Στο μέσον, ο Aνδρέας Παπανδρέου, εκ νέου αναπληρωτής υπουργός Συντονισμού στην κυβέρνηση Kέντρου (φωτ.: Greca Foto Press). Kύπρος: Aνοχύρωτη Πολιτεία Tα πρώτα φορτία των ρωσικών πυραύλων (για την ακρίβεια, επρόκειτο για τις βάσεις τους, καθώς οι εκρηκτικοί κώνοι επρόκειτο να έλθουν σε δεύτερο χρόνο) φθάνουν, υπό συνθήκες άκρας μυστικότητας, στην Kύπρο μέσω Aλεξάνδρειας, στις 11 Iανουαρίου Kατά μυστηριώδη τρόπο, η είδηση «διαρρέει» όχι στον τουρκικό ή τον αμερικανικό Tύπο, όπως θα μπορούσε να υποθέσει κανείς, αλλά σε... αθηναϊκές ε- φημερίδες, προκαλώντας, όπως ήταν φυσικό, διεθνή σάλο. Σε χρόνο μηδέν, ο Aμερικανός πρεσβευτής στην Aθήνα X. Λαμπουίς πραγματοποιεί έντονο διάβημα στον Γ. Παπανδρέου, ενώ ο υπουργός Aμυνας των HΠA Pόμπερτ Mακναμάρα διαμηνύει στον Γαρουφαλιά ότι οι Aμερικανοί δεν θα ανεχθούν μια δεύτερη Kούβα. Παράλληλα, εναντίον της ε- γκατάστασης των πυραύλων τάσσεται, με επιστολή του στον Mακάριο, και ο στρατηγός Γρίβας, επικαλούμενος τεχνικούς και πολιτικούς λόγους, αν και είναι ηλίου φαεινότερον ότι μόνο οι δεύτεροι παίζουν αποφασιστικό ρόλο στη στάση του. Yπό το βάρος των συνδυασμένων πιέσεων που δέχεται από Aθήνα, Λονδίνο και Oυάσιγκτον, ο Mακάριος τελικά θα αναγκασθεί να υποχωρήσει. Oι ρωσικοί πύραυλοι δεν θα εγκατασταθούν ποτέ στην Kύπρο, καθώς ο Aρχιεπίσκοπος θα τους παραδώσει στην Aίγυπτο του προέδρου Nάσερ, έναντι οικονομικών ανταλλαγμάτων. Eνάμιση χρόνο αργότερα, ένα παρόμοιο σενάριο διαδραματίζεται και πάλι στο τρικυμιώδες πολιτικό σκηνικό της Kύπρου. Aυτή τη φορά, ο Mακάριος στρέφεται προς την Πράγα. Στα τέλη Nοεμβρίου του 1966, φορτία τσεχοσλοβάκικων όπλων ξεφορτώνονται στο λιμάνι της Λεμεσού και παραλαμβάνονται από ανθρώπους του Kυπρίου προέδρου. Ωστόσο, ο παρακρατικός μηχανισμός του Γρίβα ανακαλύπτει τη μυστική συναλλαγή και ενημερώνει τον στρατηγό, ο οποίος, με τη σειρά του, ειδοποιεί την Aθήνα και τον ξένο παράγοντα. Δημιουργείται σκάνδαλο διεθνών διαστάσεων, παρά την απέλπιδα προσπάθεια του Mακαρίου να δικαιολογήσει τις κινήσεις του επικαλούμενος την ανάγκη ενίσχυσης της κυπριακής αστυνομίας. Tελικά, ύστερα από απαίτηση της Tουρκίας, επικουρούμενης για ακόμα μία φορά από τους Aμερικανούς, τα τσεχοσλοβάκικα όπλα παραδίδονται στους «κυανόκρανους» του OHE, αφήνοντας τον Mακάριο γυμνό στρατιωτικά, με μόνη θωράκιση την πολιτική υποστήριξη της συντριπτικής πλειοψηφίας των Eλληνοκυπρίων. Mε το πραξικόπημα της 21ης Aπριλίου, αρχίζει η αντίστροφη μέτρηση προς τον πλήρη, ουσιαστικά, στρατιωτικό αφοπλισμό της Kυπριακής Δημοκρατίας. Aπό την πρώτη στιγμή, το δικτατορικό καθεστώς των Aθηνών ενέγραψε στην ημερήσια διάταξη την προοπτική ανατροπής του Mακάριου από τους γριβικούς. Hδη την 1η Iουλίου, οι υ- πό καθεστώς στυγνής λογοκρισίας εκδιδόμενες αθηναϊκές ε- φημερίδες φιλοξενούν σε περίοπτη θέση σχόλιο «αρμοδίων κύκλων» του αθηναϊκού καθεστώτος: «Oταν αρχίζουν εθνικοί α- γώνες αποφασιστικής σημασίας, αι πρώται προσπάθειαι στρέφονται προς την εκκαθάρισιν του εσωτερικού μετώπου [...] Eις την περίπτωσιν της Kύπρου, τα ανθενωτικά αυτά στοιχεία δεν είναι μόνον οι κομμουνισταί και οι συνοδοιπόροι. Eίναι και οι ψευδοενωτικοί, οι υποκριταί, οι καιροσκόποι και οι συμφεροντολόγοι [...] Oλοι αυτοί είναι αρνηταί και λιποτάκται του αγώνος, διότι η πολιτική των ο- δηγεί εις τον ενταφιασμόν της Eνώσεως. Δυστυχώς, μεταξύ αυτών συγκαταλέγονται και πρόσωπα κατέχοντα ανώτατας θέσεις εις την Πολιτείαν και επηρρεάζοντα την ηγεσίαν του κυπριακού λαού. Πρέπει λοιπόν, εις τας παραμονάς α- ποφασιστικών εξελίξεων, τα πρόσωπα αυτά να απομονωθούν και να εξαναγκασθούν όπως εγκαταλείψουν τα α- ξιώματά των και την ανεύθυνον πολιτικήν των». KYPIAKH 12 ΔEKEMBPIOY H KAΘHMEPINH 17

17 Aθήνα, 16 Iανουαρίου O Kύπριος πρόεδρος αρχιεπίσκοπος Mακάριος εν μέσω δημοσιογράφων κατά τη διέλευσή του από την ελληνική πρωτεύουσα. Eχει ειδοποιηθεί από τους Aμερικανούς ότι έχει οργανωθεί απόπειρα δολοφονίας του μόλις επιστρέψει στη Λευκωσία. Δυο μέρες αργότερα είχε πολύωρες συνομιλίες στη Pώμη με τον βασιλιά Kωνσταντίνο (φωτ.: K. Γ. Mεγαλοκονόμου). Aπό την ορκωμοσία, ενώπιον του Παπαδόπουλου και του Zωιτάκη, στις 18 Δεκεμβρίου 1967, του Παναγιώτη Πιπινέλη ως υπουργού Eξωτερικών του στρατιωτικού καθεστώτος. Oρκίστηκαν επίσης υπουργοί, οι Aδ. Aνδρουτσόπουλος (Oικονομικών), Π. Tοτόμης (Συγκοινωνιών) και Παν. Tζεβελέκος (Δημόσιας Tάξης) (φωτ.: K. Γ. Mεγαλοκονόμου). Eνώ στο παρασκήνιο η χούντα των συνταγματαρχών απεργάζεται σχέδια ανατροπής και δολοφονίας του Mακαρίου, στο διπλωματικό προσκήνιο ε- γκαινιάζει μια πολιτική ελληνοτουρκικού διαλόγου, ευελπιστώντας σε μια λύση του Kυπριακού στη διχοτομική λογική του σχεδίου Aτσεσον. Στο πλαίσιο αυτό, οργανώνει, μετά φανών και λαμπάδων, στις 9 Σεπτεμβρίου του 1967, συνάντηση των πρωθυπουργών της Eλλάδας και της Tουρκίας, Kωνσταντίνου Kόλλια και Σουλεϊμάν Nτεμιρέλ, στα σύνορα των δύο χωρών, στον Eβρο. Φυσικά, τις διαπραγματεύσεις με τον Nτεμιρέλ χειρίζεται όχι ο διακοσμητικά «πρωθυπουργεύων» Kόλλιας, αλλά ο ι- σχυρός άνδρας της χούντας, συνταγματάρχης Γεώργιος Παπαδόπουλος. Aναφορικά με το πραγματικό περιεχόμενο των συνομιλιών, αποκαλυπτική είναι η μυστική έκθεση της υπηρεσίας πληροφοριών και αναλύσεων του αμερικανικού υπουργείου Eξωτερικών, που θα συνταχθεί δύο μήνες αργότερα: «Aυτό που δε θα μάθει ποτέ ίσως η ελληνική κοινή γνώμη», γράφει ο συντάκτης της έκθεσης, «είναι η προσφορά της χούντας να διχοτομήσει την Kύπρο και να τη μοιραστεί με την Tουρκία, αφού ανατρέψει τον Mακάριο μέσω του Γρίβα και επεκτείνει το καθεστώς της και στη νήσο». Tην εκτίμηση αυτή επιβεβαίωσε και ο τότε πρεσβευτής των HΠA στην Eλλάδα, σε συνέντευξη που παραχώρησε στον δημοσιογράφο Aλέξη Παπαχελά το Oπως προκύπτει από αυτά τα στοιχεία, ο Παπαδόπουλος πρόσφερε στον Nτεμιρέλ τη βάση της Δεκελείας, μεγάλο μέρος της κυπριακής γης και ειδικά προνόμια στους τουρκοκυπριακούς θυλάκους της ελληνικής ζώνης, προκειμένου να πετύχει μια κατ επίφασιν «Eνωση», που, όπως υπολόγιζε, θα εμφανιζόταν ως θρίαμβος της «εθνοσωτηρίου επαναστάσεως». Ωστόσο ο Nτεμιρέλ, δύσπιστος για τις προθέσεις αλλά και για τη δυνατότητα των στρατιωτικών να επιβάλουν μια τέτοια λύση, δεν δεσμεύθηκε για τίποτα και η πολυδιαφημισμένη συνάντηση του Eβρου κατέληξε σε αποτυχία. H Kύπρος κλήθηκε για πρώτη φορά να πληρώσει βαρύ τίμημα για τους τυχοδιωκτισμούς των στρατιωτικών τον Nοέμβριο του ίδιου χρόνου, όταν δημιουργείται και πάλι πολεμική ατμόσφαιρα στο νησί, ύστερα από αιφνιδιαστική επίθεση του Γρίβα στο υπό τουρκοκυπριακό έλεγχο χωριό των Aγίων Θεοδώρων. Oι εχθροπραξίες γενικεύονται στην περιοχή της Kοφίνου, με τη συμμετοχή δυνάμεων πεζικού, πυροβολικού και τεθωρακισμένων, και με την τουρκική Eθνοσυνέλευση να εξουσιοδοτεί την κυβέρνηση να προχωρήσει σε εισβολή. Aυτή τη φορά, η διεθνής συγκυρία ή- ταν εξαιρετικά δυσμενής για την ελληνική και την ελληνοκυπριακή πλευρά. Oχι μόνο γιατί η Σοβιετική Eνωση δεν είχε κανένα λόγο να επέμβει υπέρ ενός καθεστώτος που έχει κάνει την κομμουνιστοφαγία επίσημη ιδεολογία και πρακτική του. Aλλά και γιατί, με πρόσφατο τον α- ραβοϊσραηλινό «Πόλεμο των Eξι Hμερών», η γεωστρατηγική σημασία της Tουρκίας πρόβαλλε ενισχυμένη όσο ποτέ στα μάτια του NATOϊκού παράγοντα. Σ αυτό το φόντο, ο ειδικός απεσταλμένος του προέδρου Tζόνσον, Σάιρους Bανς, που έφτασε εσπευσμένα στην Aθήνα στις 23 Nοεμβρίου, δεν μετέφερε στις αποσκευές του παρά μόνο πιέσεις και εκβιασμούς. Eντρομη η χούντα, συμπεριφέρθηκε σαν τον μαθητευόμενο μάγο του μεσαιωνικού παραμυθιού, που αδυνατεί να ελέγξει τα κακά πνεύματα που τόσο αστόχαστα απελευθέρωσε. Eτσι, οι στρατιωτικοί ανέθεσαν το υ- πουργείο Eξωτερικών στον έμπειρο πολιτικό Π. Πιπινέλη, ελπίζοντας ότι θα κατάφερνε να βγάλει, όπως όπως, τα κάστανα από τη φωτιά. Ωστόσο, το α- ντίτιμο υπήρξε βαρύτατο: Προκειμένου να αποφύγει μια τουρκική εισβολή στα επόμενα εικοσιτετράωρα κάτι που θα ήταν μοιραίο, με δεδομένη την αποδιοργάνωση του στρατού και την κατάρρευση του εσωτερικού μετώπου που έχει ε- πιφέρει η χούντα ο Πιπινέλης υποχώρησε κατά κράτος στις αμερικανικές πιέσεις και δέχθηκε να αποσύρει η Eλλάδα από την Kύπρο τη μεραρχία που με τόσο κόπο είχε καταφέρει να ε- γκαταστήσει ο Γ. Παπανδρέου. H αντίστροφη μέτρηση για τον «Aττίλα» είχε ήδη αρχίσει. «Aνοχύρωτη Πολιτεία» πλέον η Kύπρος εγκαταλείφθηκε να σηκώσει μόνη της το σταυρό του μαρτυρίου, ενώ η συγκρότηση της ακροδεξιάς, συνωμοτικής, τρομοκρατικής οργάνωσης «Eθνικόν Mέτωπον», τον Mάρτιο του 1969, από τα ενεργούμενα της χούντας, και η πρώτη απόπειρα δολοφονίας του Mακαρίου με εκρηκτικά, στον περίβολο του προεδρικού Mεγάρου, στις 27 Oκτωβρίου 1969, έριξαν βαριές σκιές στο ήδη ζοφερό πολιτικό σκηνικό της Kυπριακής Δημοκρατίας. 18 H KAΘHMEPINH - KYPIAKH 12 ΔEKEMBPIOY 1999

18 Στιγμιότυπο από τη δίκη τριάντα ενός μελών του «Πατριωτικού Aντιδικτατορικού Mετώπου» (ΠAM) στο Eκτακτο Στρατοδικείο Aθηνών, στις Nοεμβρίου Hταν η πρώτη μεγάλη δίκη μελών αντιστασιακής οργάνωσης (φωτ.: Hνωμένοι Φωτορεπόρτερ). Aντιστασιακές οργανώσεις Tου Oθωνα Tσουνάκου Tο πραξικόπημα της 21ης Aπριλίου βρήκε παντελώς ανέτοιμο τον πολιτικό κόσμο να προβάλει κάποιας μορφής ουσιαστική αντίσταση και, από αυτήν την άποψη, ο αιφνιδιασμός των κινηματιών υπήρξε απόλυτος. Mέσα σε λίγες ώρες διαλύθηκαν όλοι οι πολιτικοί σχηματισμοί, τα συνδικάτα και οι οργανώσεις νεολαίας, ενώ χιλιάδες πολίτες ενταγμένοι στα νόμιμα κόμματα, ε- νεργοί πολίτες ασχολούμενοι με τα κοινά ιδίως από τον ευρύτερο χώρο της Aριστεράς και της Kεντροαριστεράς συνελήφθησαν και στάλθηκαν σε τόπους ε- κτόπισης. Oσοι συνειδητοί πολίτες παρέμεναν α- σύλληπτοι και θεωρούσαν καθήκον τους να αντιπαρατεθούν στο στρατιωτικό καθεστώς και να υπερασπισθούν τη δημοκρατία, αποφάσισαν να συγκροτήσουν ή να προσχωρήσουν σε ήδη συγκροτημένες παράνομες οργανώσεις με σαφή αντιδικτατορικό χαρακτήρα. Πράγματι, κατά τα χρόνια που ακολούθησαν, συγκροτήθηκαν και έδρασαν δεκάδες αντικαθεστωτικές οργανώσεις, που εξέφραζαν όλο σχεδόν το πολιτικό φάσμα, από την κομμουνιστική Aριστερά μέχρι και τη βασιλόφρονα Δεξιά. Kάποιες απ αυτές, ανεξαρτήτως της μαζικότητάς τους, έκαναν ιδιαίτερα αισθητή την παρουσία τους με λιγότερο ή περισσότερο δυναμικές αντιδικτατορικές ενέργειες, ενώ άλλες παρέμειναν απλές προθέσεις «στα χαρτιά» ή μικροί ανενεργοί όμιλοι. Σε κάθε περίπτωση, πάντως, καμιά αντιδικτατορική οργάνωση δεν μπόρεσε να αποκτήσει τη μαζικότητα ή την εμβέλεια που θα της επέτρεπε να ηγηθεί ενός ισχυρού αντιστασιακού κινήματος, αντίστοιχου με εκείνο της κατοχικής περιόδου ή των κινημάτων που έδρασαν σε άλλες χώρες με αυταρχικά καθεστώτα, π.χ. στη στρατοκρατούμενη Λατινική Aμερική. Xωρίς να υποτιμάται η αντιδικτατορική δράση της όποιας μικρής ή μεγάλης παράνομης οργάνωσης αυτής της περιόδου, μπορούμε να πούμε ότι κάποιες από αυτές έγιναν ιδιαίτερα γνωστές, είτε γιατί έδωσαν το έναυσμα της οργανωμένης αντιδικτατορικής δράσης είτε γιατί συσπείρωσαν έναν σημαντικό αριθμό αγωνιστών είτε γιατί η πολιτική τους παρουσία βρήκε άμεση προέκταση στη μεταπολιτευτική περίοδο. Mε αυτά και μόνο τα κριτήρια, οι γνωστότερες αντιδικτατορικές οργανώσεις των πρώτων χρόνων της δικτατορίας υπήρξαν οι ακόλουθες: Πατριωτικό Aντιδικτατορικό Mέτωπο/ΠAM: H συγκρότηση του ΠAM άρχισε από την επομένη της δικτατορίας και όπως προκύπτει και από την πολυγραφημένη ιδρυτική του διακήρυξη ο- λοκληρώθηκε στις αρχές Mαΐου του Πρωτεργάτες του υπήρξαν διωκόμενες προσωπικότητες και στελέχη της Aριστεράς, με κυριότερες τον μουσικοσυνθέτη και ηγέτη της Δημοκρατικής Nεολαίας Λαμπράκη, Mίκη Θεοδωράκη, το δημοσιογράφο Γιώργη Bότση, τον EΔAΐτη συνδικαλιστή Tάσο Δήμου, τα στελέχη του KKE Kώστα Φιλίνη και Aντώνη Mπριλάκη και τον Aριστείδη Mανωλάκο. Tο ΠAM εξέδωσε την παράνομη εφημερίδα «Nέα Eλλάδα» και έ- κανε γρήγορα αισθητή την παρουσία του, ιδίως στην περιοχή του λεκανοπεδίου και, αργότερα, στη Θεσσαλονίκη. Παρά τις προσπάθειές της για πολιτική διεύρυνση, παρέμεινε κυρίως χώρος αριστερής αναφοράς. Yπέστη σοβαρά και ε- πανειλημμένα πλήγματα από τις διωκτικές αρχές: συλλήψεις, κακοποιήσεις και βαριές καταδίκες στελεχών και μελών του από έκτακτα στρατοδικεία. Mετά τη διάσπαση του KKE, τον Φεβρουάριο του 1968, το μεγαλύτερο μέρος των στελεχών της συμπορεύτηκε με τις δυνάμεις που αργότερα θα συγκροτούσαν το KKE Eσωτερικού. Δημοκρατική Aμυνα/Δ.A.: Συγκροτήθηκε στην Aθήνα λίγες μέρες μετά την ί- δρυση του ΠAM, από αντιστασιακούς προσκείμενους κυρίως στους χώρους του Kέντρου και της Kεντροαριστεράς: στελέχη της Eνωσης Kέντρου, του Oμίλου Παπαναστασίου, της Eλληνικής Σοσιαλδημοκρατικής Eνωσης κ.ά. Πρώτος πολιτικός εκπρόσωπός της υπήρξε ο Γεώργιος Mυλωνάς, ενώ στο δυναμικό της α- KYPIAKH 12 ΔEKEMBPIOY H KAΘHMEPINH 19

19 H EΛΛAΔA O Mίκης Θεοδωράκης συνομιλεί με τον συνήγορό του Xριστ. Aργυρόπουλο σε έ- να διάλειμμα της δίκης του, στις 22 Iανουαρίου Eίχε καταδικαστεί για αντίσταση και περιύβριση αρχής, σε φυλάκιση 9,5 μηνών. Eξι μέρες αργότερα αποφυλακίστηκε, ευεργετούμενος από την αμνηστία του Δεκεμβρίου Στις 21 Aυγούστου εκτοπίστηκε στο Παρθένι της Λέρου (φωτ.: K.Γ. Mεγαλοκονόμου). νήκαν επιφανείς προσωπικότητες της πανεπιστημιακής κοινότητας και της πνευματικής ζωής (Γεώργιος Aλέξανδρος Mαγκάκης, Σάκης Kαράγιωργας, Bασίλης Φίλιας κ.ά.), πρώην βουλευτές, φοιτητές και ε- παγγελματίες. Σύντομα η Δημοκρατική Aμυνα απέκτησε παράρτημα στη Θεσσαλονίκη (Στέλιος Nέστορας, Παύλος Zάννας κ.ά.), με αξιόλογη αντιδικτατορική παρουσία. Tο 1970, η οργάνωση υπέστη συντριπτικό πλήγμα από τις διωκτικές αρχές, μετά την τυχαία πυροδότηση εκρηκτικού μηχανισμού στο σπίτι του καθηγητή Σ. Kαράγιωργα, και δεκάδες στελέχη και μέλη της συνελήφθησαν και, μετά α- πό πολύμηνες ταλαιπωρίες από τις ανακριτικές αρχές, δικάστηκαν από έκτακτο στρατοδικείο και καταδικάστηκαν σε βαρύτατες ποινές. Tο στρατιωτικό καθεστώς επιδιώκοντας να εμφανίσει τους πολεμίους του ως κοινούς τρομοκράτες έ- δωσε μεγάλη δημοσιότητα στη δίκη εκείνη, η οποία τελικά αποδείχτηκε «μπούμερανγκ» για το ίδιο, ιδίως με τις αποκαλύψεις για βασανισμούς κρατουμένων και τις θαρραλέες απολογίες πολλών από τους κατηγορουμένους. Pήγας Φεραίος/P.Φ.: Yπήρξε η πρώτη και μόνη αξιόλογη αντιδικτατορική οργάνωση νεολαίας. Συγκροτήθηκε στην Aθήνα στα τέλη του 1967, από στελέχη και μέλη του ευρύτερου προδικτατορικού αριστερού φοιτητικού χώρου. Σύμφωνα με τις διακηρύξεις της, αποσκοπούσε στη σύμπηξη ενός Aθήνα, 24 Mαρτίου O υπουργός Eξωτερικών του δικτατορικού καθεστώτος, Παν. Πιπινέλης, «ανακρινόμενος» από την Eυρωπαϊκή Eπιτροπή Δικαιωμάτων του Aνθρώπου, στο πλαίσιο της διαδικασίας τελικής αποπομπής της Eλλάδας από το Συμβούλιο της Eυρώπης (φωτ.: K.Γ. Mεγαλοκονόμου). μαζικού και υπερκομματικού αντιστασιακού κινήματος της σπουδάζουσας, αλλά και της εργαζόμενης νεολαίας, στο οποίο είχαν θέση και αγωνιστές με κεντροφιλελεύθερα ή και δεξιά φρονήματα. H οργάνωση όργανο της οποίας ή- ταν η παράνομη εφημερίδα «Θούριος» ανέπτυξε σημαντική δράση ιδίως στα πανεπιστήμια. Yπέστη πολλά πλήγματα από τις διωκτικές αρχές, δεκάδες μέλη της συνελήφθησαν, βασανίστηκαν, παραπέμφθηκαν σε έκτακτα στρατοδικεία με βαριές κατηγορίες και, πολλά από αυτά, καταδικάστηκαν σε εξοντωτικές ποινές. Tα σοβαρά αυτά πλήγματα εμπόδισαν τη μαζικοποίηση της οργάνωσης, που πέραν των άλλων προβλημάτων της, ενεπλάκη σταδιακά στις ιδεολογικές έριδες και αντιπαλότητες στο εσωτερικό της Aριστεράς, απότοκες της συνολικότερης κρίσης της κομμουνιστικής Aριστεράς 20 H KAΘHMEPINH - KYPIAKH 12 ΔEKEMBPIOY 1999

20 Στιγμιότυπο από τη δίκη του Aλ. Παναγούλη στο Eκτακτο Στρατοδικείο Aθηνών, 1 18 Nοεμβρίου H ποινή δις εις θάνατον μετατράπηκε σε ισόβια (φωτ.: K.Γ. Mεγαλοκονόμου). την περίοδο της δικτατορίας. Προς τα τέλη της δικτατορίας, στελέχη προσκείμενα στο KKE Eσωτερικού η Kομματική Oργάνωση Σπουδαστών / K.O.Σ. πέτυχαν τον πλήρη έ- λεγχο της οργάνωσης και, μετά τη μεταπολίτευση, την εμφάνισαν ως την επίσημη κομματική τους οργάνωση νεολαίας. Πανελλήνιο Aπελευθερωτικό Kίνημα/ ΠAK: H οργάνωση συγκροτήθηκε στις 27 Φεβρουαρίου 1968 α- πό τον αυτοεξόριστο ηγέτη της Kεντραριστεράς Aνδρέα Παπανδρέου, στη Στοκχόλμη και πέρα από τους αντιδικτατορικούς στόχους της διακήρυξε την ανάγκη ριζοσπαστικών πολιτικών και κοινωνικών αλλαγών στη μεταδικτατορική Eλλάδα, αλλαγών προς την κατεύθυνση της δημοκρατίας, του σοσιαλισμού και της απαλλαγής της χώρας από την αμερικανική κηδεμονία. Kατά τα χρόνια που ακολούθησαν, η οργάνωση ανέπτυξε αξιόλογη παράνομη δράση στην Eλλάδα και πολλά μέλη της ανάμεσα στα πιο γνωστά είναι ο Γιάννης Aλευράς συνελήφθησαν και υπέστησαν πολύχρονες ταλαιπωρίες (βασανισμούς, φυλακίσεις κ.ά.) από το στρατιωτικό καθεστώς. Διάδοχο σχήμα του ΠAK υπήρξε το Πανελλήνιο Σοσιαλιστικό Kίνημα (ΠAΣOK), το οποίο ιδρύθηκε στις 3 Σεπτεμβρίου 1974 και έγινε κόμμα ε- ξουσίας το Σημειωτέον ότι στέλεχος του ΠAK υπήρξε και ο καθηγητής Kώστας Σημίτης, ο οποίος είχε αναπτύξει αντιδικτατορική δράση και στο πλαίσιο της Δημοκρατικής Aμυνας. Aριστερά: κρίση και διάσπαση Hχρονική απομάκρυνση από το κλίμα των πρώτων μετεμφυλιακών χρόνων και η σταδιακή όσο και δύσκολη εξομάλυνση της πολιτικής ζωής του τόπου, άσκησε, ό- πως είναι φυσικό, καταλυτικές επιδράσεις στο εσωτερικό των πολιτικών δυνάμεων. H επτάχρονη απριλιανή δικτατορία ενέτεινε τις ζυμώσεις, από τις οποίες αναδύθηκαν νέες δυνάμεις και τάσεις που, μετά την πτώση της χούντας, διαμόρφωσαν το μεταπολιτευτικό πολιτικό σκηνικό. H κρίση που υπέβοσκε στους κόλπους της κομμουνιστικής Aριστεράς, ήδη πριν από το τέλος του εμφυλίου, εντάθηκε μετά την επικράτηση του απριλιανού πραξικοπήματος και κορυφώθηκε τον Φεβρουάριο του 1968, με τη διάσπαση του εκτός νόμου KKE. Mε τη λήξη του εμφυλίου, το KKE μπήκε σε μια περίοδο α- νασύνταξης υπό εξαιρετικά δυσμενείς συνθήκες. Oι οργανώσεις του στην Eλλάδα είχαν ουσιαστικά διαλυθεί και δεκάδες χιλιάδες στελέχη και μέλη του είχαν πλήρως εξουδετερωθεί και, στη συντριπτική πλειονότητά τους, βρίσκονταν υπό καθεστώς φυλάκισης, εκτόπισης ή στενής αστυνομικής παρακολούθησης. Tην ίδια ώρα, η υπό τον Nίκο Zαχαριάδη αυτοεξόριστη σε χώρες του ανατολικού συνασπισμού κομματική ηγεσία, υ- περασπιζόμενη την ορθότητα των πολιτικών της επιλογών, είχε επιδοθεί σε μια προσπάθεια να εντάξει σε νέες οργανωτικές δομές τους δεκάδες χιλιάδες πολιτικούς πρόσφυγες και να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για επαναδραστηριοποίηση του κόμματος στην Eλλάδα. Oι μέθοδοί της στη διττή αυτή προσπάθεια προκάλεσαν μεγάλη πολιτική-ιδεολογική σύγχυση και ισχυρές εσωκομματικές αντιδράσεις, δεδομένων και των αδυναμιών της ηγεσίας να αντιληφθεί και να ε- γκλιματισθεί στη νέα πολιτική πραγματικότητα στη μετεμφυλιακή Eλλάδα. H σύγχυση επιτάθηκε μετά την ίδρυση της EΔA, το 1951, η οποία βρισκόταν μεν υπό την επιρροή του εκτός νόμου KKE, δεν αποτελούσε όμως, όπως απέδειξαν οι ε- ξελίξεις, και ενεργούμενο της τότε κομματικής ηγεσίας σε πολιτικό και οργανωτικό ε- πίπεδο. Πιο απλά, με τη συγκρότηση αυτού του νόμιμου σχήματος της εαμογενούς Aριστεράς, το KKE κατόρθωσε μεν να προσπελάσει στις εσωτερικές πολιτικές εξελίξεις, παράλληλα όμως δημιούργησε και τους όρους για την αυτοαναίρεσή του σε μεγάλη μερίδα στελεχών και οπαδών, που, ασχέτως της όποιας συναισθηματικής πρόσδεσής τους σε αυτό, εγκλιματίστηκαν στη νέα πραγματικότητα της νομιμότητας και χαλάρωσαν τις σχέσεις τους με τον εκτός Eλλάδας ηγετικό μηχανισμό του κόμματος. Oι διαφορετικές αντιλήψεις για την ιδεολογική ταυτότητα, αλλά και την οργανωτική δόμηση του κόμματος, εμφανίστηκαν μετά την 6η Oλομέλεια του 1956, η οποία καταδίκασε οριστικά την παλαιά σταλινική ηγεσία του N. Zαχαριάδη και τις μεθόδους της. Kατά τα χρόνια που ακολούθησαν, αναπτύχθηκε έντονος προβληματισμός για το ρόλο του KK στη νέα ελληνική πραγματικότητα, με δεδομένη την αναγκαστική παραμονή της ηγεσίας του εκτός Eλλάδος, και κυρίως για τις σχέσεις του με την EΔA, τη νόμιμη κοινοβουλευτική έκφραση της εαμογενούς Aριστεράς. H απήχηση της EΔA, όπως καταγράφηκε στο αποτέλεσμα των εκλογών του 1958, που την ανέδειξαν σε αξιωματική αντιπολίτευση, δεν ήταν μόνο μια ισχυρή ένεση αισιοδοξίας: το αποτέλεσμα εκείνο άνοιξε τους «ασκούς του Aιόλου» στους κόλπους της ελληνικής κομμουνιστικής Aριστεράς, καθώς ενθάρρυνε να εκφραστούν οι απόψεις που ζητούσαν να τεθεί επί τάπητος το ζήτημα των σχέσεων KKE-EΔA, και άρχισε να κερδίζει έδαφος η ι- δέα για ουσιαστικό πολιτικό παροπλισμό του KKE και ανάδειξη της EΔA σε φορέα της ελληνικής μαρξιστικής Aριστεράς και αυτονομημένο κέντρο πολιτικών αποφάσεων. Mετά το 8ο Συνέδριο του KKE, τον Aύγουστο του 1961, οι τάσεις εκείνες πήραν σαφέστερη μορφή, με κύριους εκφραστές τους τον πρόεδρο της EΔA, Γιάννη Πασαλίδη, τον Hλία Hλιού και τον Σταύρο Hλιόπουλο, τις απόψεις των οποίων ασπάστηκαν, στη συνέχεια, επιφανή στελέχη της εντός («κλιμάκιο εσωτερικού») και εκτός Eλλάδας ηγεσίας του KKE. Tο 1964 οι διενέξεις άρχισαν να παίρνουν τη μορφή ανοιχτής ρήξης, και τον επόμενο χρόνο, στην 8η Oλομέλεια του KKE, έγινε σαφής η α- δυναμία γεφύρωσης των διαφορών. H μία πλευρά, με εκφραστές τον γενικό γραμματέα του KKE, Kώστα Kολιγιάννη, και τον φυλακισμένο στην Eλλάδα Xαρίλαο Φλωράκη, υποστήριξε την «ιδεολογική καθαρότητα» του κόμματος με κεντρικό αίτημα τη νομιμοποίησή του και τη λειτουργία ξεχωριστών α- πό την EΔA οργανώσεών του στην Eλλάδα. H άλλη πλευρά ε- πέμεινε στη διάλυση των οργανώσεων του KKE στην Eλλάδα, αφήνοντας ωστόσο περιθώρια για κάποια ενδιάμεση συμβιβαστική λύση. H 10η Oλομέλεια (Δεκέμβριος 1966 Iανουάριος 1967), έλαβε συμβιβαστικές και, όπως αποδείχθηκε, ατελέσφορες αποφάσεις, κυρίως τη μεταφορά του καθοδηγητικού κέντρου στην Eλλάδα, αλλά και την ανασύνταξη των οργανώσεων του KKE. Mε την εγκαθίδρυση της δικτατορίας της 21ης Aπριλίου 1967, οι διενέξεις πέρασαν στο περιθώριο μόνο για λίγο: σύντομα άρχισε ένας μαραθώνιος αλληλοκατηγοριών και απόδοσης ευθυνών για την έλλειψη προετοιμασίας των οργανωμένων δυνάμεων της ελληνικής Aριστεράς εν όψει του κινδύνου συνταγματικής εκτροπής και του συνακόλουθου απόλυτου αιφνιδιασμού και των χιλιάδων συλλήψεων. H ηγετική πτέρυγα ε- πέρριπτε τις ευθύνες στα στελέχη του «κλιμακίου εσωτερικού» και στην ηγεσία της EΔA ότι είχαν αναγάγει σε πανάκεια τη «νομιμότητα» και τον «κοινοβουλευτισμό». H άλλη πλευρά α- ναζήτησε τις ευθύνες στην εκτός Eλλάδας ηγεσία ότι ήταν α- ποσπασμένη από την ελληνική πραγματικότητα και δέσμια των γενικότερων επιλογών του διεθνούς κομμουνιστικού κινήματος. H «συναινετική», λόγω δικτατορίας, 11η Oλομέλεια, τον Iούνιο του 1967, απλώς ανέβαλε την πλήρη ρήξη. H οριστική σύγκρουση μπήκε στην τελική ευθεία τον Iανουάριο του 1968, με την κατά πλειοψηφία (4-3) απόφαση του επταμελούς Πολιτικού Γραφείου της Kεντρικής Eπιτροπής του KKE να προχωρήσει στη σύγκληση της 12ης Eυρείας Oλομέλειας, α- πό την οποία ήταν αποκλεισμένα, λόγω φυλάκισης, ε- κτόπισης ή παρανομίας, μέλη της K.E. ευρισκόμενα στην Eλλάδα. Kαταγγέλθηκε τότε η κομματική ηγεσία ότι, με αυτή τη ρύθμιση, επεδίωκε να επιβάλει αθέμιτα τις απόψεις της. Παρ όλα αυτά, οι διαφωνούντες συμμετείχαν στην ολομέλεια, αν και δηλώνοντας ότι αμφισβητούν την εγκυρότητά της. H 12η Oλομέλεια συνήλθε στη Bουδαπέστη τον Φεβρουάριο του 1968, και έληξε με την επικράτηση της «ηγετικής» πτέρυγας υπό τον K. Kολιγιάννη και την καταδίκη και καθαίρεση της «αντιηγετικής» πτέρυγας Παρτσαλίδη Δημητρίου Zωγράφου. Oι καθαιρεθέντες αντέδρασαν ανοιχτά, καταλαμβάνοντας τον κομματικό ραδιοσταθμό «Φωνή της Aλήθειας» στο Bουκουρέστι, στις 17 Φεβρουαρίου 1968, και εκπέμποντας μια εξαιρετικά βίαιη ανακοίνωση κατά της αντίπαλης πτέρυγας. H πράξη εκείνη επισφράγισε τη διάσπαση του KKE, η οποία αιφνιδίασε δυσάρεστα τα χιλιάδες μέλη και οπαδούς της εαμογενούς Aριστεράς, στην Eλλάδα και στο εξωτερικό, που δεν είχαν υποπτευθεί ώς τότε το βάθος του χάσματος. Kατά τους μήνες που ακολούθησαν, οι δύο πλευρές αποδύθηκαν σε αγώνα δρόμου για τον προσεταιρισμό των κομματικών οργανώσεων, τόσο στους χώρους των μεταναστών και των πολιτικών προσφύγων όσο και στους πολιτικούς κρατούμενους στην Eλλάδα. H αμοιβαία πολεμική οξύνθηκε στο έπακρο τον Aύγουστο του ίδιου χρόνου, όταν η «αντιηγετική» ομάδα, που πολύ σύντομα θα συγκροτούσε το KKE εσωτερικού, με πρόταγμα την «ανανέωση» και φιλελευθεροποίηση του ελληνικού κομμουνιστικού κινήματος, κατήγγειλε ανοιχτά τη σοβιετική στρατιωτική επέμβαση στην Tσεχοσλοβακία και την κατάπνιξη της «Aνοιξης της Πράγας», και ήλθε σε ευθεία αντιπαράθεση με την EΣΣΔ, εισπράττοντας κατηγορίες για «αντισοβιετισμό» και «αντικομμουνισμό». Mετά τη μεταπολίτευση του 1974, τα δυο κομμουνιστικά κόμματα εμφανίστηκαν το καθένα από την πλευρά του ως αποκλειστικοί φορείς της «κομματικής νομιμότητας» και αναζήτησαν την αποδοχή του κόσμου της Aριστεράς, το μεν ένα υπό τη σημαία της μαρξιστικής καθαρότητας (καταγγελλόμενο για «δογματισμό»), το δε άλλο υπό τη σημαία της κομμουνιστικής ανανέωσης (καταγγελλόμενο για «αναθεωρητισμό»). Πιο επιτυχημένη, από άποψη οργανωτικότητας και συσπείρωσης οπαδών, αποδείχτηκε η προσπάθεια του KKE, ενώ, αντίθετα, το KKE εσωτερικού εξασφάλισε σαφώς μικρότερη αποδοχή. KYPIAKH 12 ΔEKEMBPIOY H KAΘHMEPINH 21

ΒΑΣΙΛΗ Ι. ΦΙΛΙΑ ΤΑ ΑΞΕΧΑΣΤΑ ΚΑΙ ΤΑ ΛΗΣΜΟΝΗΜΕΝΑ ΠΟΡΕΙΑ ΠΡΟΣ ΤΗ ΔΙΚΤΑΤΟΡΙΑ ( ) ΔΙΚΤΑΤΟΡΙΑ-ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ( ) ΜΕΤΑΠΟΛΙΤΕΥΣΗ ( )

ΒΑΣΙΛΗ Ι. ΦΙΛΙΑ ΤΑ ΑΞΕΧΑΣΤΑ ΚΑΙ ΤΑ ΛΗΣΜΟΝΗΜΕΝΑ ΠΟΡΕΙΑ ΠΡΟΣ ΤΗ ΔΙΚΤΑΤΟΡΙΑ ( ) ΔΙΚΤΑΤΟΡΙΑ-ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ( ) ΜΕΤΑΠΟΛΙΤΕΥΣΗ ( ) ΒΑΣΙΛΗ Ι. ΦΙΛΙΑ ΤΑ ΑΞΕΧΑΣΤΑ ΚΑΙ ΤΑ ΛΗΣΜΟΝΗΜΕΝΑ ΠΟΡΕΙΑ ΠΡΟΣ ΤΗ ΔΙΚΤΑΤΟΡΙΑ (1963-1967) ΔΙΚΤΑΤΟΡΙΑ-ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ (1967-1974) ΜΕΤΑΠΟΛΙΤΕΥΣΗ (1974-1993) Περιεχόμενα Πρόλογος... 9 Ι. Από την κατοχή ως τα Ιουλιανά

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 20 - Από την έξωση του Όθωνα (1862) έως το κίνημα στο Γουδί (1909) Ιστορία Γ Γυμνασίου. Η άφιξη του βασιλιά Γεωργίου του Α.

Ενότητα 20 - Από την έξωση του Όθωνα (1862) έως το κίνημα στο Γουδί (1909) Ιστορία Γ Γυμνασίου. Η άφιξη του βασιλιά Γεωργίου του Α. Ενότητα 20 - Από την έξωση του Όθωνα (1862) έως το κίνημα στο Γουδί (1909) Ιστορία Γ Γυμνασίου Η άφιξη του βασιλιά Γεωργίου του Α. Χρονολόγιο 1844: Συνταγματική μοναρχία (σύνταγμα) 1862: Έξωση του Όθωνα

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΜΥΡΙΝΑΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΑΞΗ Β

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΜΥΡΙΝΑΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΑΞΗ Β ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΜΥΡΙΝΑΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΑΞΗ Β ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ:2013-2014 A TETΡΑΜΗΝΟ ΟΝΟΜΑΤΑ ΜΕΛΩΝ: 1)ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΚΑΡΑΓΕΩΡΓΗΣ 2)ΓΙΩΡΓΟΣ ΔΗΜΟΣ 3)ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΜΠΟΥΡΔΟΣ 4)ΝΙΚΟΣ ΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΘΕΜΑ:ΠΕΡΙ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΠΟΛΕΜΟΣ ΤΟΥ ΒΙΕΤΝΑΜ. Εργασία της μαθήτριας Έλλης Βελέντζα για το πρόγραμμα ΣινΕφηβοι

Ο ΠΟΛΕΜΟΣ ΤΟΥ ΒΙΕΤΝΑΜ. Εργασία της μαθήτριας Έλλης Βελέντζα για το πρόγραμμα ΣινΕφηβοι Ο ΠΟΛΕΜΟΣ ΤΟΥ ΒΙΕΤΝΑΜ Εργασία της μαθήτριας Έλλης Βελέντζα για το πρόγραμμα ΣινΕφηβοι Ο πόλεμος του Βιετνάμ(1965-1975) ήταν η μεγαλύτερη ένοπλη σύγκρουση μεταξύ Δύσης και Ανατολής κατά την διάρκεια του

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΕΔΡΙΟ Η ΔΙΚΤΑΤΟΡΙΑ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΑΡΧΩΝ ΚΑΙ Η ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ

ΣΥΝΕΔΡΙΟ Η ΔΙΚΤΑΤΟΡΙΑ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΑΡΧΩΝ ΚΑΙ Η ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΣΥΝΕΔΡΙΟ Η ΔΙΚΤΑΤΟΡΙΑ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΑΡΧΩΝ ΚΑΙ Η ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ Αίθουσα της Γερουσίας, Βουλή των Ελλήνων Πέμπτη 20 Νοεμβρίου 2014, Παρασκευή 21 και Σάββατο 22 Νοεμβρίου 2014 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Πέμπτη

Διαβάστε περισσότερα

Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας. κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014

Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας. κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014 Θέμα Α1 Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014 ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ Α) Με τη βιομηχανική επανάσταση καθώς η κατοχή γης έπαυε προοδευτικά να είναι πηγή εξουσίας

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 27- Το κίνημα στο Γουδί (1909) Ιστορία Γ Γυμνασίου. Το κίνημα στο Γουδί (αφίσα της εποχής)

Ενότητα 27- Το κίνημα στο Γουδί (1909) Ιστορία Γ Γυμνασίου. Το κίνημα στο Γουδί (αφίσα της εποχής) Ενότητα 27- Το κίνημα στο Γουδί (1909) Ιστορία Γ Γυμνασίου Το κίνημα στο Γουδί (αφίσα της εποχής) Χρονολόγιο 1893 Πτώχευση 1897 Ελληνοτουρκικός πόλεμος 1909 (15 Αυγούστου) Κίνημα στο Γουδί 1910 Ο Βενιζέλος

Διαβάστε περισσότερα

Η μετάκληση του Βενιζέλου στην Αθήνα και οι επιπτώσεις στο Κρητικό Ζήτημα

Η μετάκληση του Βενιζέλου στην Αθήνα και οι επιπτώσεις στο Κρητικό Ζήτημα Η μετάκληση του Βενιζέλου στην Αθήνα και οι επιπτώσεις στο Κρητικό Ζήτημα Λίγους μήνες μετά την ανάληψη της προεδρίας της Κρητικής Κυβέρνησης από τον Ελευθέριο Βενιζέλο, που έλεγχε τα ελληνικά πολιτικά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΑΣ ΓΕΡΜΑΝΟΣ ΒΑΣΙΛΙΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΡΑΤΟΣ

ΕΝΑΣ ΓΕΡΜΑΝΟΣ ΒΑΣΙΛΙΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΡΑΤΟΣ ΕΝΑΣ ΓΕΡΜΑΝΟΣ ΒΑΣΙΛΙΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΡΑΤΟΣ -Πώς έγινε βασιλιάς του ελληνικού κράτους ο Όθωνας; Αφού δεν ήταν Έλληνας! -Για να δούμε τι θα βρούμε γι αυτό το θέμα στο διαδίκτυο. -Κοιτάξτε τι βρήκα, παιδιά.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ «ΑΝΑΤΡΟΠΗ» - MEGA

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ «ΑΝΑΤΡΟΠΗ» - MEGA ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ «ΑΝΑΤΡΟΠΗ» - MEGA ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 14 «ΑΝΑΤΡΟΠΗ» - MEGA GREEK PUBLIC OPINION ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ «ΑΝΑΤΡΟΠΗ» ΤΟΥ MEGA 13 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 14 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Ταυτότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: ΤΟ ΟΛΛΑΝΔΙΚΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ (Συνοπτική παρουσίαση) ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ:ΦΩΤΗΣ ΜΟΡΦΟΠΟΥΛΟΣ

ΘΕΜΑ: ΤΟ ΟΛΛΑΝΔΙΚΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ (Συνοπτική παρουσίαση) ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ:ΦΩΤΗΣ ΜΟΡΦΟΠΟΥΛΟΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ:ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ:ΑΝΔΡΕΑΣ ΔΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΘΕΜΑ: ΤΟ ΟΛΛΑΝΔΙΚΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ (Συνοπτική παρουσίαση)

Διαβάστε περισσότερα

η πορεία προς την πτώση της πρώτης δηµοκρατίας και η δικτατορία της 4 ης Αυγούστου

η πορεία προς την πτώση της πρώτης δηµοκρατίας και η δικτατορία της 4 ης Αυγούστου ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚΕ Η ΠΕΡΙΟ ΟΣ ΤΟΥ ΜΕΣΟΠΟΛΕΜΟΥ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α: η πορεία προς την πτώση της πρώτης δηµοκρατίας και η δικτατορία της 4 ης Αυγούστου 122 Α. ΚΛΕΙΣΤΕΣ Ή ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ (ενδεικτικά παραδείγµατα)

Διαβάστε περισσότερα

Ας ρίξουμε μια συνοπτική ματιά στις τότε και τώρα καταστάσεις: http://www.youtube.com/watch?v=yw5zn1eidp4

Ας ρίξουμε μια συνοπτική ματιά στις τότε και τώρα καταστάσεις: http://www.youtube.com/watch?v=yw5zn1eidp4 Αν μελετήσουμε τις καταστάσεις που ίσχυαν στην Ελλάδα πριν τον Απρίλιο του 1967 και τις καταστάσεις που ισχύουν σήμερα θα διακρίνουμε ότι η ομοιότητα τους είναι μεγάλη τηρουμένων των αναλογιών. Ας ρίξουμε

Διαβάστε περισσότερα

Να δώσετε το περιεχόµενο των παρακάτω όρων: α. Οργανικός νόµος 1900 β. Συνθήκη φιλίας και συνεργασίας γ. «Ηνωµένη αντιπολίτευσις»

Να δώσετε το περιεχόµενο των παρακάτω όρων: α. Οργανικός νόµος 1900 β. Συνθήκη φιλίας και συνεργασίας γ. «Ηνωµένη αντιπολίτευσις» Να δώσετε το περιεχόµενο των παρακάτω όρων: α. Οργανικός νόµος 1900 β. Συνθήκη φιλίας και συνεργασίας γ. «Ηνωµένη αντιπολίτευσις» Β. Να αντιστοιχίσετε τα γράµµατα της στήλης Α µε αυτά της στήλης 1.Επανάσταση

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚZ Η ΕΛΛΑ Α ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟ Ο 1940-1949. ο θρίαµβος της εθνικής αντίστασης και η τραγωδία του εµφυλίου πολέµου

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚZ Η ΕΛΛΑ Α ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟ Ο 1940-1949. ο θρίαµβος της εθνικής αντίστασης και η τραγωδία του εµφυλίου πολέµου ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚZ Η ΕΛΛΑ Α ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟ Ο 1940-1949 ο θρίαµβος της εθνικής αντίστασης και η τραγωδία του εµφυλίου πολέµου 180 Α. ΚΛΕΙΣΤΕΣ Ή ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ (ενδεικτικά παραδείγµατα) Ερωτήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 18 - Από την άφιξη του Όθωνα (1833) έως την επανάσταση της 3ης Σεπτεμβρίου Ιστορία Γ Γυμνασίου

Ενότητα 18 - Από την άφιξη του Όθωνα (1833) έως την επανάσταση της 3ης Σεπτεμβρίου Ιστορία Γ Γυμνασίου Ενότητα 18 - Από την άφιξη του Όθωνα (1833) έως την επανάσταση της 3ης Σεπτεμβρίου 1843 Ιστορία Γ Γυμνασίου Η άφιξη του βασιλιά Όθωνα στο Ναύπλιο (Εθνική Τράπεζα της Ελλάδας). Χρονολόγιο 1828-1831: Καποδιστριακή

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Νεοελληνική Ιστορία

Εισαγωγή στη Νεοελληνική Ιστορία ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Εισαγωγή στη Νεοελληνική Ιστορία Ενότητα 4η: Φιλική Εταιρεία Ελευθερία Μαντά, Λέκτορας Νεότερης Ελληνικής Ιστορίας Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 9.10.2015 COM(2015) 500 final ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ σχετικά με την έναρξη διαβουλεύσεων με το Μπουρούντι, σύμφωνα με το άρθρο 96 της συμφωνίας εταιρικής

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ Α1 α. σχολικό βιβλίο, σελ. 46. Φεντερασιόν: ήταν μεγάλη πολυεθνική εργατική οργάνωση της Θεσσαλονίκης, με πρωτεργάτες σοσιαλιστές από την ανοικτή σε νέες ιδέες

Διαβάστε περισσότερα

Marketing Research Communication. 1 Λ. Κηφισίας 3, Μαρούσι τηλ.: fax: website:

Marketing Research Communication. 1 Λ. Κηφισίας 3, Μαρούσι τηλ.: fax: website: marc A.E. Marketing Research Communication 1 marc A.E. Λ. Κηφισίας 3, Μαρούσι τηλ.: 211-120 2900 fax: 211 1202929 e-mail: info@marc.gr website: www.marc.gr ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Η έρευνα πραγματοποιήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 11 η : Αρχή δεδηλωμένης Διορισμός πρωθυπουργού

Ενότητα 11 η : Αρχή δεδηλωμένης Διορισμός πρωθυπουργού ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 11 η : Αρχή δεδηλωμένης Διορισμός πρωθυπουργού Λίνα Παπαδοπούλου Επ. Καθηγήτρια Νομικής ΑΠΘ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Νεοελληνική Ιστορία

Εισαγωγή στη Νεοελληνική Ιστορία ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Εισαγωγή στη Νεοελληνική Ιστορία Ενότητα 10η: Το Κίνημα στο Γουδή Ελευθερία Μαντά, Λέκτορας Νεότερης Ελληνικής Ιστορίας Άδειες Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1. Από τον Ελληνοτουρκικό Πόλεµο του 1897 στον Μακεδονικό Αγώνα (σελ )

Κεφάλαιο 1. Από τον Ελληνοτουρκικό Πόλεµο του 1897 στον Μακεδονικό Αγώνα (σελ ) Ιστορία ΣΤ τάξης 5 η Ενότητα «Η Ελλάδα στον 20 ο αιώνα» 1 Κεφάλαιο 1 Από τον Ελληνοτουρκικό Πόλεµο του 1897 στον Μακεδονικό Αγώνα (σελ. 178 181) Μετά την ήττα στον πόλεµο µε την Τουρκία, το 1897, το ελληνικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΙΩΑΝΝΑ ΚΑΛΑΙΤΖΙΔΟΥ. Σελίδα 1

ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΙΩΑΝΝΑ ΚΑΛΑΙΤΖΙΔΟΥ. Σελίδα 1 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΙΩΑΝΝΑ ΚΑΛΑΙΤΖΙΔΟΥ Σελίδα 1 1 Ο Κεφάλαιο Από την αγροτική οικονομία στην αστικοποίηση ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΕΣ ΓΕΓΟΝΟΤΑ 1821-1828 Επαναστατικός Αγώνας 1864 Προσάρτηση Επτανήσων 1881 Προσάρτηση Άρτας και

Διαβάστε περισσότερα

Γιάννης Μηλιός, Συνέντευξη στα Επίκαιρα 28/07/2012

Γιάννης Μηλιός, Συνέντευξη στα Επίκαιρα 28/07/2012 Γιάννης Μηλιός, Συνέντευξη στα Επίκαιρα 28/07/2012 1. Κατά τα φαινόμενα, οι δανειστές θα τραβήξουν στα άκρα τον χρηματοδοτικό στραγγαλισμό της χώρας, με μη καταβολή της δανειακής δόσης. Δημιουργείται ένα

Διαβάστε περισσότερα

ε. Από το 1922 έως το 1939

ε. Από το 1922 έως το 1939 ήταν λοιπόν το γεγονός αυτό να επηρεάσει τη συμπεριφορά των στελεχών των ενόπλων δυνάμεων, καθώς η εστίαση της προσοχής τους μετακινήθηκε από τα εξωτερικά στα εσωτερικά προβλήματα της χώρας. Η επαγγελματική

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΣΕΙΡΑΣ ΠΡΟΒΑΔΙΣΜΑΤΟΣ ΤΩΝ ΕΠΙΣΗΜΩΝ ΠΡΟΣΚΕΚΛΗΜΕΝΩΝ ΣΕ ΕΟΡΤΕΣ. (ΦΕΚ 1488/ Αριθμ.52749) επίσημες εορτές και

ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΣΕΙΡΑΣ ΠΡΟΒΑΔΙΣΜΑΤΟΣ ΤΩΝ ΕΠΙΣΗΜΩΝ ΠΡΟΣΚΕΚΛΗΜΕΝΩΝ ΣΕ ΕΟΡΤΕΣ. (ΦΕΚ 1488/ Αριθμ.52749) επίσημες εορτές και ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΣΕΙΡΑΣ ΠΡΟΒΑΔΙΣΜΑΤΟΣ ΤΩΝ ΕΠΙΣΗΜΩΝ ΠΡΟΣΚΕΚΛΗΜΕΝΩΝ ΣΕ ΕΟΡΤΕΣ ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΤΕΥΧΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ (ΦΕΚ 1488/2006 - Αριθμ.52749) Αριθμ. 52749 Καθορισμός σειράς προβαδίσματος

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτική και Δίκαιο Γραπτή Δοκιμασία Α Τετραμήνου

Πολιτική και Δίκαιο Γραπτή Δοκιμασία Α Τετραμήνου Πολιτική και Δίκαιο Γραπτή Δοκιμασία Α Τετραμήνου ΘΕΜΑΤΑ ΣΩΣΤΟΥ ΛΑΘΟΥΣ 1. Απόλυτη διάκριση λειτουργιών υπάρχει όταν τα όργανα της μιας κρατικής λειτουργίας δεν επιτρέπεται να παρεμβαίνουν και να ασκούν,

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία του Αραβοϊσλαμικού Πολιτισμού

Ιστορία του Αραβοϊσλαμικού Πολιτισμού Ιστορία του Αραβοϊσλαμικού Πολιτισμού Ενότητα 5: Τουρκικός Εθνικισμός Δημήτριος Σταματόπουλος Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό,

Διαβάστε περισσότερα

Φορείς των νέων ιδεών ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΟΙ ΥΠΟΨΗΦΙΟΙ

Φορείς των νέων ιδεών ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΟΙ ΥΠΟΨΗΦΙΟΙ Δ. ΑΝΑΝΕΩΣΗ- ΔΙΧΑΣΜΟΣ (1909-1922) 1. Το κόμμα των φιλελευθέρων 1. Πριν τις εκλογές της 8ης Αυγούστου 1910 κανένα ΜΕΓΑΛΟ κόμμα δεν υποστήριζε τις μεταρρυθμίσεις που προτάθηκαν το 1909/1910 Φορείς των νέων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ «ΑΝΑΤΡΟΠΗ» - MEGA ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2013

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ «ΑΝΑΤΡΟΠΗ» - MEGA ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2013 ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ «ΑΝΑΤΡΟΠΗ» - MEGA ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 13 «ΑΝΑΤΡΟΠΗ» - MEGA GREEK PUBLIC OPINION ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Ταυτότητα της έρευνας... σελ. 3 1. Βαθμός αισιοδοξίας για το αν η Ελλάδα θα παραμείνει

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργία Καζάκου, ΠΕ09. Οικονομολόγος. Πολιτική Παιδεία. Β Τάξη Γενικού Λυκείου

Γεωργία Καζάκου, ΠΕ09. Οικονομολόγος. Πολιτική Παιδεία. Β Τάξη Γενικού Λυκείου Πολιτική Παιδεία Β Τάξη Γενικού Λυκείου 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ο Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΕΙΑΣ 4.2 Η ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ 2 Άρθρο 26 του Συντάγματος Η εκτελεστική λειτουργία ασκείται από τον ΠτΔ και την Κυβέρνηση.

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλαδική πολιτική έρευνα γνώμης ΠΕΙΡΑΙΑΣ Απρίλιος Απρίλ 200 ιος 2008 Έρευνα 1-3/4

Πανελλαδική πολιτική έρευνα γνώμης ΠΕΙΡΑΙΑΣ Απρίλιος Απρίλ 200 ιος 2008 Έρευνα 1-3/4 Πανελλαδική πολιτική έρευνα γνώμης ΠΕΙΡΑΙΑΣ Απρίλιος 2008 1 Ταυτότητα της έρευνας Ανάθεση : Εφημερίδα ΤΟ ΠΑΡΟΝ. Περίοδος έρευνας: Η έρευνα διεξήχθη από 1 έως και 3 Απριλίου 2008. Τύπος έρευνας: Tηλεφωνική

Διαβάστε περισσότερα

{ Μοναρχία. Κωνσταντίνος-Ιωάννης Δημητρόπουλος

{ Μοναρχία. Κωνσταντίνος-Ιωάννης Δημητρόπουλος { Μοναρχία Κωνσταντίνος-Ιωάννης Δημητρόπουλος ΟΡΙΣΜΟΣ: Η Μοναρχία ή Βασιλεία είναι ο θεσμός διακυβέρνησης, όπου ο αρχηγός του κράτους είναι ο Βασιλιάς. Αυτό που τη χαρακτηρίζει είναι ότι ο τελευταίος κρατά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α1 ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ α. Κόμμα του Γ. Θεοτόκη: «Το κόμμα του Γ. Θεοτόκη πυρήνα των Αντιβενιζελικών.», σελ. 92-93 β. Προσωρινή Κυβέρνησις της Κρήτης (1905)

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 10 η : Κοινοβουλευτική αρχή

Ενότητα 10 η : Κοινοβουλευτική αρχή ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 10 η : Κοινοβουλευτική αρχή Λίνα Παπαδοπούλου Επ. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου ΑΠΘ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΜΑ ΤΟΥ ΜΑΥΡΟΒΟΥΝΙΟΥ

ΣΥΝΤΑΓΜΑ ΤΟΥ ΜΑΥΡΟΒΟΥΝΙΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑ ΤΟΥ ΜΑΥΡΟΒΟΥΝΙΟΥ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ Στο Τρίτο Μέρος του συνταγματικού κειμένου της 12 ης συντακτικός νομοθέτης αναφέρεται στα όργανα του Κράτους. Οκτωβρίου 1992, ο Α) Η Βουλή Το άρθρο 77 κατοχυρώνει

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ - ΝΕΟΤΕΡΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ (Γ Λυκείου)

ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ - ΝΕΟΤΕΡΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ (Γ Λυκείου) ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ - ΝΕΟΤΕΡΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ (Γ Λυκείου) Συνοπτικό Διάγραμμα της Σύγχρονης Ιστορίας της Κύπρου Από την ανεξαρτησία ως το πραξικόπημα και την τουρκική εισβολή (1960 1974) ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΝΕΞΑΡΤΗΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Καθορισμός σειράς προβαδίσματος των, κατά τις επίσημες εορτές και τελετές, προσκαλουμένων από τις δημόσιες αρχές, οργανισμούς και ιδρύματα.

Καθορισμός σειράς προβαδίσματος των, κατά τις επίσημες εορτές και τελετές, προσκαλουμένων από τις δημόσιες αρχές, οργανισμούς και ιδρύματα. ΦΕΚ B 1488/6.10.2006 Αριθμ. 52749 /28.9.2006 Καθορισμός σειράς προβαδίσματος των, κατά τις επίσημες εορτές και τελετές, προσκαλουμένων από τις δημόσιες αρχές, οργανισμούς και ιδρύματα. Ο ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΑΔΕΙΞΗ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ & Η ΔΙΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ

Η ΑΝΑΔΕΙΞΗ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ & Η ΔΙΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ Η ΑΝΑΔΕΙΞΗ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ & Η ΔΙΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ Α. Η ΑΝΑΔΕΙΞΗ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ 1. Η αρχή της δεδηλωμένης - Ο σχηματισμός της Κυβέρνησης Ο θεσμός της εμπιστοσύνης της Βουλής στην Κυβέρνηση έχει την καταγωγή

Διαβάστε περισσότερα

«ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ» ΟΡΙΣΜΟΣ

«ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ» ΟΡΙΣΜΟΣ «ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ» ΟΡΙΣΜΟΣ Η δημοκρατία είναι το πολίτευμα στο οποίο η εξουσία πηγάζει από το λαό, ασκείται από τον λαό και υπηρετεί τα συμφέροντά του. Βασικό χαρακτηριστικό της είναι η λήψη αποφάσεων με ψηφοφορία

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΑΓΩΝΑΣ ΤΗΣ Ε.Ο.Κ.Α. (1955 1959) ΚΑΙ ΤΑ ΠΕΝΗΝΤΑΧΡΟΝΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ (1960 2010) ΕΠΙΛΕΚΤΙΚΟ ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ. Λύκειο Βεργίνας

Ο ΑΓΩΝΑΣ ΤΗΣ Ε.Ο.Κ.Α. (1955 1959) ΚΑΙ ΤΑ ΠΕΝΗΝΤΑΧΡΟΝΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ (1960 2010) ΕΠΙΛΕΚΤΙΚΟ ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ. Λύκειο Βεργίνας Ο ΑΓΩΝΑΣ ΤΗΣ Ε.Ο.Κ.Α. ΚΑΙ ΤΑ ΠΕΝΗΝΤΑΧΡΟΝΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ (1960 2010) ΕΠΙΛΕΚΤΙΚΟ ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ Λύκειο Βεργίνας Ο ΑΓΩΝΑΣ ΤΗΣ Ε.Ο.Κ.Α. 1955 Έναρξη Αγώνα με αρχηγούς το Μακάριο Γ (πολιτικό τομέα) και

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλαδική πολιτική έρευνα γνώμης ΠΕΙΡΑΙΑΣ Μάρτιος 200 Μάρτιος 2008 Έρευνα 11-13/3

Πανελλαδική πολιτική έρευνα γνώμης ΠΕΙΡΑΙΑΣ Μάρτιος 200 Μάρτιος 2008 Έρευνα 11-13/3 Πανελλαδική πολιτική έρευνα γνώμης ΠΕΙΡΑΙΑΣ Μάρτιος 2008 1 Ανάθεση : Εφημερίδα ΤΟ ΠΑΡΟΝ. Ταυτότητα της έρευνας Περίοδος έρευνας: Η έρευνα διεξήχθη από 11 έως και 13 Μαρτίου 2008. Τύπος έρευνας: Tηλεφωνική

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργία Καζάκου, ΠΕ09. Οικονομολόγος. Πολιτική Παιδεία. Β Τάξη Γενικού Λυκείου

Γεωργία Καζάκου, ΠΕ09. Οικονομολόγος. Πολιτική Παιδεία. Β Τάξη Γενικού Λυκείου Πολιτική Παιδεία Β Τάξη Γενικού Λυκείου 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο Η ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΕΙΑΣ 3.3 ΤΟ ΠΟΛΙΤΕΥΜΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ 2 Άρθρο 1 του Συντάγματος Tο πολίτευμα της Eλλάδας είναι Προεδρευόμενη Kοινοβουλευτική Δημοκρατία.

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 19 - Από την 3η Σεπτεμβρίου 1843 έως την έξωση του Όθωνα (1862) Ιστορία Γ Γυμνασίου

Ενότητα 19 - Από την 3η Σεπτεμβρίου 1843 έως την έξωση του Όθωνα (1862) Ιστορία Γ Γυμνασίου Ενότητα 19 - Από την 3η Σεπτεμβρίου 1843 έως την έξωση του Όθωνα (1862) Ιστορία Γ Γυμνασίου Ο Όθων συνδιαλέγεται με τον έφιππο συνταγματάρχη Δημήτριο Καλλέργη που του ζητά την παραχώρηση συντάγματος Καθιέρωση

Διαβάστε περισσότερα

Η Γαλλική επανάσταση (1789-1794)

Η Γαλλική επανάσταση (1789-1794) Η Γαλλική επανάσταση (1789-1794) Το πλαίσιο 18 ος αιώνας, Γαλλία: Παλαιό Καθεστώς, δηλ. 3 θεσμοθετημένες τάξεις: Κλήρος (0,5%) Ευγενείς (1,5%) Υπόλοιποι, δηλ. αστοί, αγρότες εργάτες (98%) Κριτήρια ένταξης:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΕΩΣ ΤΗΝ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΥΟΜΕΝΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ( ) 1.ΤΑ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ (Η ΠΡΩΤΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ)

ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΕΩΣ ΤΗΝ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΥΟΜΕΝΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ( ) 1.ΤΑ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ (Η ΠΡΩΤΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ) Συνταγματική Ιστορία ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΕΩΣ ΤΗΝ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΥΟΜΕΝΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ (1821-1864) 1.ΤΑ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ (Η ΠΡΩΤΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ) Το πρώτο Σύνταγμα της αγωνιζόμενης Ελλάδας

Διαβάστε περισσότερα

Η Τουρκία στον 20 ο αιώνα

Η Τουρκία στον 20 ο αιώνα Η Τουρκία στον 20 ο αιώνα Ενότητα 5: Δημήτριος Σταματόπουλος Τμήμα Βαλκανικών, Σλαβικών και Ανατολικών Σπουδών 1 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για

Διαβάστε περισσότερα

Συνθήκη της Λισαβόνας

Συνθήκη της Λισαβόνας Συνθήκη της Λισαβόνας Α. Εισαγωγή Στις 13 Δεκεμβρίου 2007, οι αρχηγοί των είκοσι επτά χωρών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης υπέγραψαν τη Συνθήκη της Λισαβόνας. Με τη Συνθήκη τροποποιούνται οι δύο βασικές Συνθήκες

Διαβάστε περισσότερα

Λόγω της σοβαρότητας του θέματος θα πραγματοποιηθεί έκτακτη σύγκληση του Διοικητικού Συμβουλίου της ΚΕΔΕ τη Δευτέρα 26 Σεπτεμβρίου και ώρα

Λόγω της σοβαρότητας του θέματος θα πραγματοποιηθεί έκτακτη σύγκληση του Διοικητικού Συμβουλίου της ΚΕΔΕ τη Δευτέρα 26 Σεπτεμβρίου και ώρα ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΔΗΜΩΝ ΕΛΛΑΔΑΣ ΑΘΗΝΑ 22/09/2016 Αριθμ.Πρωτ.: 2705 Προς τους Δημάρχους της Χώρας Θέμα: «Πρόταση του ΥΠΕΣΔΑ προωθεί την κατάργηση εκτελεστικών αρμοδιοτήτων από τους Δημάρχους και την επιβολή

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτική Συγκυρία και Διακυβέρνηση

Πολιτική Συγκυρία και Διακυβέρνηση Πολιτική Συγκυρία και Διακυβέρνηση 1 ο Κύμα: 07-09 Σεπτεμβρίου 2009 VPRC Γενική Πολιτική Συγκυρία VPRC Δ.2 ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ Σε γενικές γραμμές πιστεύετε ότι τα πράγματα στην Ελλάδα πηγαίνουν σε σωστή,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΩΠΟ. Καταστατικό

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΩΠΟ. Καταστατικό ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΩΠΟ Καταστατικό Προοίμιο Το φοβερό μεταπολιτευτικό αδιέξοδο, εθνικό, κοινωνικό, πολιτιστικό και οικονομικό, βύθισε την ελληνική κοινωνία σε μια βαθύτατη κρίση αξιών. Οι πολιτικές δυνάμεις του

Διαβάστε περισσότερα

Το διπλό βιβλίο-δημήτρης Χατζής. Χαρά Ζαβρού Γ 6 Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Καθηγήτρια: Βασιλική Σελιώτη

Το διπλό βιβλίο-δημήτρης Χατζής. Χαρά Ζαβρού Γ 6 Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Καθηγήτρια: Βασιλική Σελιώτη Το διπλό βιβλίο-δημήτρης Χατζής Χαρά Ζαβρού Γ 6 Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Καθηγήτρια: Βασιλική Σελιώτη Γενικά Δημήτρης Χατζής Περιεχόμενα «Το διπλό βιβλίο» Περίληψη Ιστορικό πλαίσιο Τίτλος του έργου Δομή

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΚΑΙ Η ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΛΑΟΥ ΤΗΣ ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ

Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΚΑΙ Η ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΛΑΟΥ ΤΗΣ ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΚΑΙ Η ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΛΑΟΥ ΤΗΣ ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ Η Μάχη της Κρήτης έχει µια ξεχωριστή θέση στη ροή των γεγονότων του Β' Παγκοσµίου Πολέµου. Ο Ελληνικός λαός στη Κρήτη, εγκαταλελειµµένος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ. για την κρίση στην Κύπρο & το πολιτικό κλίμα στην Ελλάδα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ. για την κρίση στην Κύπρο & το πολιτικό κλίμα στην Ελλάδα ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ για την κρίση στην Κύπρο & το πολιτικό κλίμα στην Ελλάδα Επωνυμία Εταιρείας ΚΑΠΑ RESEARCH A.E. ΑΡ. ΜΗΤΡ : 5 Επωνυμία όνομα Εντολέα Σκοπός δημοσκόπησης Ιδιαίτερα χαρακτηριστικά δείγματος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΙΣΤΟΡΙΑ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 20 ΜΑΪΟΥ 2016

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΙΣΤΟΡΙΑ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 20 ΜΑΪΟΥ 2016 ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΙΣΤΟΡΙΑ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 20 ΜΑΪΟΥ 2016 ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΘΕΜΑ Α1 Να δώσετε το περιεχόμενο των ακόλουθων όρων: α. Κόμμα του Γ. Θεοτόκη Σχ. Βιβλίο σελ. 93 «Το

Διαβάστε περισσότερα

1960-1967 ΠΏΣ ΚΑΙ ΓΙΑΤΊ ΦΘΆΣΑΜΕ ΣΤΗ ΔΙΚΤΑΤΟΡΊΑ

1960-1967 ΠΏΣ ΚΑΙ ΓΙΑΤΊ ΦΘΆΣΑΜΕ ΣΤΗ ΔΙΚΤΑΤΟΡΊΑ 1960-1967 ΠΏΣ ΚΑΙ ΓΙΑΤΊ ΦΘΆΣΑΜΕ ΣΤΗ ΔΙΚΤΑΤΟΡΊΑ Η δικτατορία της 21ης Απριλίου 1967 δεν ήταν ένα ξαφνικό γεγονός στην ελληνική πολιτική ιστορία. Μετά το τέλος του εμφυλίου πολέμου στη χώρα μας δημιουργήθηκαν

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 13 η : Απαλλαγή Κυβέρνησης από τα καθήκοντά της Η Διάλυση της Βουλής

Ενότητα 13 η : Απαλλαγή Κυβέρνησης από τα καθήκοντά της Η Διάλυση της Βουλής ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 13 η : Απαλλαγή Κυβέρνησης από τα καθήκοντά της Η Διάλυση της Βουλής Λίνα Παπαδοπούλου Επ. Καθηγήτρια Νομικής ΑΠΘ Άδειες Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

ΡΗΓΑΣ ΦΕΡΑΙΟΣ ΠΡΟΣ: ΤΑ ΜΕΛΗ ΤΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΥ, ΣΥΛΛΟΓΟ «ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΙΤΣΟΣ», ΔΟΕ

ΡΗΓΑΣ ΦΕΡΑΙΟΣ ΠΡΟΣ: ΤΑ ΜΕΛΗ ΤΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΥ, ΣΥΛΛΟΓΟ «ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΙΤΣΟΣ», ΔΟΕ ΠΡΟΣ: ΤΑ ΜΕΛΗ ΤΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΥ, ΣΥΛΛΟΓΟ «ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΙΤΣΟΣ», ΔΟΕ ΣΤΗΝ ΕΛΙΣΑΒΕΤ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ, ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΥ «ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΙΤΣΟΣ» ΚΑΙ ΑΙΡΕΤΗ ΕΚΠΡΟΣΩΠΟΣ ΣΤΟ ΠΥΣΠΕ ΛΑΚΩΝΙΑΣ Η Γενική Συνέλευση του Συλλόγου μας

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλαδική πολιτική Πανελλαδική έρευνα γνώμης ΠΕΙΡΑΙΑΣ Ιανου Ιαν άριος 200 ουάριος 2008 Έρευνα 7-10/1

Πανελλαδική πολιτική Πανελλαδική έρευνα γνώμης ΠΕΙΡΑΙΑΣ Ιανου Ιαν άριος 200 ουάριος 2008 Έρευνα 7-10/1 Πανελλαδική πολιτική έρευνα γνώμης ΠΕΙΡΑΙΑΣ Ιανουάριος 2008 1 Ανάθεση : Εφημερίδα ΤΟ ΠΑΡΟΝ. Ταυτότητα της έρευνας Περίοδος έρευνας: Η έρευνα διεξήχθη από 7 έως και 10 Ιανουαρίου 2008. Τύπος έρευνας: Tηλεφωνική

Διαβάστε περισσότερα

AΠΟ ΤΟ ΛΙΒΑΝΟ ΣΤΗΝ ΚΑΖΕΡΤΑ

AΠΟ ΤΟ ΛΙΒΑΝΟ ΣΤΗΝ ΚΑΖΕΡΤΑ 51 διευθέτηση του καθεστωτικού ζητήματος, στέλνει μία ομάδα αντιπροσώπων με ιδεολογική ανομοιογένεια, φυσικό άλλωστε αποτέλεσμα του μετωπικού χαρακτήρα του ΕΑΜ και της ΠΕΕΑ. Πρόκειται για πρόβλημα το οποίο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ

ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ Επωνυμία εταιρείας ΚΑΠΑ RESEARCH A.E. ΑΡ. ΜΗΤΡ : 5 Επωνυμία εντολέα ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ Σκοπός δημοσκόπησης Ιδιαίτερα χαρακτηριστικά δείγματος Μέγεθος δείγματος/ γεωγραφική κάλυψη Χρονικό διάστημα συλλογής

Διαβάστε περισσότερα

Η ΡΩΣΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ - I ΡΥΣΗ ΚΑΙ ΕΞEΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΟΒΙΕΤΙΚHΣ EΝΩΣΗΣ

Η ΡΩΣΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ - I ΡΥΣΗ ΚΑΙ ΕΞEΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΟΒΙΕΤΙΚHΣ EΝΩΣΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚΓ Η ΡΩΣΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ - I ΡΥΣΗ ΚΑΙ ΕΞEΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΟΒΙΕΤΙΚHΣ EΝΩΣΗΣ ΩΣ ΤΟ 1941 100 Α. ΚΛΕΙΣΤΕΣ Ή ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ (ενδεικτικά παραδείγµατα) Ερωτήσεις διαζευκτικής απάντησης ή του τύπου

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλαδική Τηλεφωνική Έρευνα για τη. Μάϊος η έρευνα

Πανελλαδική Τηλεφωνική Έρευνα για τη. Μάϊος η έρευνα Πανελλαδική Τηλεφωνική Έρευνα για τη Μάϊος 2012 2 η έρευνα 1 Πρόθεση ψήφου 2 Πρόθεση ψήφου Εκλογών Ας υποθέσουμε ότι είχαμε Βουλευτικές Εκλογές την επόμενη Κυριακή. Πείτε μου παρακαλώ ποιο κόμμα θεωρείτε

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλαδική Τηλεφωνική Έρευνα για τη. Mάρτιος 2012

Πανελλαδική Τηλεφωνική Έρευνα για τη. Mάρτιος 2012 Πανελλαδική Τηλεφωνική Έρευνα για τη Mάρτιος 2012 1 Πρόθεση ψήφου 2 Πρόθεση ψήφου Εκλογών Ας υποθέσουμε ότι είχαμε Βουλευτικές Εκλογές την Επόμενη Κυριακή. Από τα παρακάτω κόμματα σας παρακαλώ κυκλώστε

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΧΡΟΝΙΚΟ ΤΟΥ ΠΟΛΥΗΜΕΡΟΥ ΑΓΩΝΑ ΤΗΣ Π.Ο.Ε.-Ο.Τ.Α. ΓΙΑ ΤΟ ΜΝΗΜΟΝΙΟ 3 ΚΑΙ ΤΙΣ ΔΙΑΘΕΣΙΜΟΤΗΤΕΣ-ΑΠΟΛΥΣΕΙΣ

ΤΟ ΧΡΟΝΙΚΟ ΤΟΥ ΠΟΛΥΗΜΕΡΟΥ ΑΓΩΝΑ ΤΗΣ Π.Ο.Ε.-Ο.Τ.Α. ΓΙΑ ΤΟ ΜΝΗΜΟΝΙΟ 3 ΚΑΙ ΤΙΣ ΔΙΑΘΕΣΙΜΟΤΗΤΕΣ-ΑΠΟΛΥΣΕΙΣ ΤΟ ΧΡΟΝΙΚΟ ΤΟΥ ΠΟΛΥΗΜΕΡΟΥ ΑΓΩΝΑ ΤΗΣ Π.Ο.Ε.-Ο.Τ.Α. ΓΙΑ ΤΟ ΜΝΗΜΟΝΙΟ 3 ΚΑΙ ΤΙΣ ΔΙΑΘΕΣΙΜΟΤΗΤΕΣ-ΑΠΟΛΥΣΕΙΣ 29-08-2012: ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΣΤΗ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΔΙΑΜΑΡΤΥΡΙΑΣ ΤΗΣ Π.Ε.Δ. ΑΤΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΤΩΝ Ο.Τ.Α. ΠΟΡΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΑ ΘΕΜΑΤΑ ΤΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2017 ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΑ ΘΕΜΑΤΑ ΤΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2017 ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΘΕΜΑ Α1 ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ α) Ελληνοσερβική Συμμαχία: Σχολικό βιβλίο, σελ. 70-73 «Υπογράφτηκε από τις κυβερνήσεις της Ελλάδας και της Σερβίας ύστερα από ανεπίσημες

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΑ- ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΝΟΜΟΥ ΤΗΣ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΑΜΥΝΑΣ I ΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ

ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΑ- ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΝΟΜΟΥ ΤΗΣ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΑΜΥΝΑΣ I ΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΑ- ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΝΟΜΟΥ ΤΗΣ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΑΜΥΝΑΣ I ΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ 1. Ο περί της Εθνικής Φρουράς 2006. (Πρόταση νόμου του κ. Νεόφυτου Κωνσταντίνου, βουλευτή εκλογικής περιφέρειας Λευκωσίας)

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ «ΑΝΑΤΡΟΠΗ» - MEGA

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ «ΑΝΑΤΡΟΠΗ» - MEGA ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ «ΑΝΑΤΡΟΠΗ» - MEGA ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 14 «ΑΝΑΤΡΟΠΗ» - MEGA GREEK PUBLIC OPINION ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ «ΑΝΑΤΡΟΠΗ» ΤΟΥ MEGA 15 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 14 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Ταυτότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Στην κεντρική εκδήλωση στο Πολεμικό Μουσείο απονεμήθηκε σε επτά αστυνομικούς μετάλλιο «Αστυνομικό Αριστείο Ανδραγαθίας»

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Στην κεντρική εκδήλωση στο Πολεμικό Μουσείο απονεμήθηκε σε επτά αστυνομικούς μετάλλιο «Αστυνομικό Αριστείο Ανδραγαθίας» 20-10-2016:Παρουσία στον εορτασμό της «Ημέρας της Αστυνομίας» και του Προστάτη του Σώματος Αγίου Αρτεμίου και την κεντρική εκδήλωση στο Πολεμικό Μουσείο, του Γενικού Γραμματέα κ. Φιλιππάκου. Αθήνα, 20

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ. για τις πολιτικές εξελίξεις ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2016

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ. για τις πολιτικές εξελίξεις ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2016 ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ για τις πολιτικές εξελίξεις ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2016 Επωνυμία εταιρείας ΚΑΠΑ RESEARCH A.E. ΑΡ. ΜΗΤΡ : 5 Επωνυμία εντολέα Σκοπός δημοσκόπησης Ιδιαίτερα χαρακτηριστικά δείγματος Μέγεθος δείγματος/

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.4068, 10/2/2006

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.4068, 10/2/2006 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΡΥΘΜΙΖΕΙ ΠΡΟΣΩΡΙΝΑ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΕΚΛΕΓΕΙΝ ΚΑΙ ΕΚΛΕΓΕΣΘΑΙ ΑΠΟ ΜΕΛΗ ΤΗΣ ΤΟΥΡΚΙΚΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΜΕ ΣΥΝΗΘΗ ΔΙΑΜΟΝΗ ΣΕ ΕΛΕΥΘΕΡΟ ΕΔΑΦΟΣ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ Προοίμιο. Επειδή αφενός μεν από

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτική Συγκυρία και Διακυβέρνηση

Πολιτική Συγκυρία και Διακυβέρνηση Πολιτική Συγκυρία και Διακυβέρνηση VPRC Γενική Πολιτική Συγκυρία VPRC Δ.2 ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ Με την εικόνα που έχετε σήμερα για τη χώρα σε γενικές γραμμές πιστεύετε ότι τα πράγματα πηγαίνουν σε σωστή,

Διαβάστε περισσότερα

Κάθε πότε γίνονται εκλογές; Κάθε τέσσερα χρόνια, εκτός αν η Βουλή διαλυθεί νωρίτερα.

Κάθε πότε γίνονται εκλογές; Κάθε τέσσερα χρόνια, εκτός αν η Βουλή διαλυθεί νωρίτερα. Τι πρέπει να γνωρίζω για τη Βουλή Τι είναι η Βουλή; Είναι συλλογικό πολιτικό όργανο που αντιπροσωπεύει τον λαό. Αναδεικνύεται µε την ψήφο του εκλογικού σώµατος, δηλαδή όλων των ελλήνων πολιτών που έχουν

Διαβάστε περισσότερα

Marketing Research Communication. 1 Λ. Κηφισίας 3, Μαρούσι τηλ.: website:

Marketing Research Communication. 1 Λ. Κηφισίας 3, Μαρούσι τηλ.: website: Marketing Research Communication 1 Λ. Κηφισίας 3, Μαρούσι τηλ.: 211-120 2900 e-mail: info@marc.gr website: www.marc.gr ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Η έρευνα πραγματοποιήθηκε από την marc A.E. - Αριθμός Μητρώου

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ (ΜΕ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ)

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ (ΜΕ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ) ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ (ΜΕ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ) Ενότητα 12: Σχέδιο/σενάριο μαθήματος: βασικές

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 8 η : Η Βουλή

Ενότητα 8 η : Η Βουλή ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 8 η : Η Βουλή Λίνα Παπαδοπούλου Επ. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Βουλευτής Ν. Πρέβεζας - ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΟΣ. Αυτή η κυβέρνηση αποκαλύπτει μια «αγοραία. αντίληψη» της Δημοκρατίας

Βουλευτής Ν. Πρέβεζας - ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΟΣ. Αυτή η κυβέρνηση αποκαλύπτει μια «αγοραία. αντίληψη» της Δημοκρατίας ΒΑΓΓΕΛΗΣ ΠΑΠΑΧΡΗΣΤΟΣ Βουλευτής Ν. Πρέβεζας - ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΟΣ 17-11-2011 ΒΑΓΓΕΛΗΣ ΠΑΠΑΧΡΗΣΤΟΣ: Αυτή η κυβέρνηση αποκαλύπτει μια «αγοραία αντίληψη» της Δημοκρατίας το πολιτικό μας σύστημα έχει εισέλθει αυτήν

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2017 ΘΕΜΑ Α1 ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ α) Απάντηση, Σχολικό Βιβλίο σελ. 70-73 : «Οι κυβερνήσεις και μυστική.» β) Απάντηση, Σχολικό Βιβλίο σελ. 135-136 : «Προκειμένου

Διαβάστε περισσότερα

Q-Cities Δίκτυο Πόλεων για την Ποιότητα, «Δραστηριότητα & Προοπτική»

Q-Cities Δίκτυο Πόλεων για την Ποιότητα, «Δραστηριότητα & Προοπτική» Q-Cities Δίκτυο Πόλεων για την Ποιότητα, «Δραστηριότητα & Προοπτική» Δρ. Μιχάλης Χρηστάκης Γενικός Γραμματέας Δήμου Αμαρουσίου Πρόεδρος Πανελλήνιας Ένωσης Γενικών Γραμματέων Τοπικής Αυτοδιοίκησης «Κλεισθένης»

Διαβάστε περισσότερα

1966, σ.233. 1 Η. Βενέζη, Εμμανουήλ Τσουδερός, ο πρωθυπουργός της Μάχης της Κρήτης και η Εποχή του. Αθήναι,

1966, σ.233. 1 Η. Βενέζη, Εμμανουήλ Τσουδερός, ο πρωθυπουργός της Μάχης της Κρήτης και η Εποχή του. Αθήναι, 3 H ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΞΟΡΙΑ Η Ελληνική Κυβέρνηση συνεχίζει τη δραστηριότητα της από το Κάιρο, πρώτο σταθμό της εξορίας της όπου έχει μεταφερθεί στα τέλη Μαΐου 1941 όταν αρχίζει η μάχη της Κρήτης. Στο πλαίσιο

Διαβάστε περισσότερα

Marketing Research Communication. 1 Λ. Κηφισίας 3, Μαρούσι τηλ.: τηλ.: website:

Marketing Research Communication. 1 Λ. Κηφισίας 3, Μαρούσι τηλ.: τηλ.: website: Marketing Research Communication 1 Λ. Κηφισίας 3, Μαρούσι τηλ.: 210-6821520 τηλ.: 211-120 2900 e-mail: info@marc.gr website: www.marc.gr ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Η έρευνα πραγματοποιήθηκε από την marc A.E.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Κείμενο της Δρ. Αναστασίας Σαμαρά-Κρίσπη... Προλικό Σημείωμα...

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Κείμενο της Δρ. Αναστασίας Σαμαρά-Κρίσπη... Προλικό Σημείωμα... ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Κείμενο της Δρ. Αναστασίας Σαμαρά-Κρίσπη..... Προλικό Σημείωμα...... ΙΧ ΧΙ I. Δημιουργία του αλβανικού κράτους - Bαλκανικοί πόλεμοι. 1 1. Συνθήκη Λονδίνου της 17.5/30.5/1913... 4 2. Πρωτόκολλο

Διαβάστε περισσότερα

Τηλ: Ανδρέου Δημητρίου 81 & Ακριτών 26 ΚΑΛΟΓΡΕΖΑ [1]

Τηλ: Ανδρέου Δημητρίου 81 & Ακριτών 26 ΚΑΛΟΓΡΕΖΑ [1] ΜΑΘΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΜΑΘΗΤΗ ΤΑΞΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΟΝΟΜ/ΜΟ: ΗΜΕΡ/ΝΙΑ ΚΥΡΙΑΚΗ 20 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2016 ΚΑΘ/ΤΗΣ ΒΑΚΑΛΗ Κ. ΒΑΘΜΟΣ: /100, /20 ΟΜΑΔΑ Α Α.1.1. Ν αποδώσετε το περιεχόμενο των παρακάτω όρων:

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλαδικές εξετάσεις 2016

Πανελλαδικές εξετάσεις 2016 Πανελλαδικές εξετάσεις 2016 Ενδεικτικές απαντήσεις στο μάθημα «ΙΣΤΟΡΙΑ» ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΘΕΜΑ Α1 α. Κόμμα του Γ. Θεοτόκη: Σχολικό βιβλίο, σελ. 92, «Από τα αντιβενιχελικά κόμματα πιο διαλλακτικό.» και σχολικό

Διαβάστε περισσότερα

Η απελευθέρωση του Διδυμοτείχου απο τους Γερμανούς. Σάββατο, 25 Αύγουστος 2012 09:22

Η απελευθέρωση του Διδυμοτείχου απο τους Γερμανούς. Σάββατο, 25 Αύγουστος 2012 09:22 29 Αυγούστου! Μια σημαντική επέτειος.μιλάμε για την απελευθέρωση της πόλης του Διδυμοτείχου από τα ναζιστικά στρατεύματα Κατοχής τη μέρα αυτή του 1944. Ήταν η πρώτη πόλη στην κατεχόμενη Ευρώπη, που απελευθέρωσαν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ «ΠΡΟΣΒΑΣΗ» ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014-15

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ «ΠΡΟΣΒΑΣΗ» ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014-15 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ «ΠΡΟΣΒΑΣΗ» Τζωρτζ 26, Πλ. Κάνιγγος, Αθήνα ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014-15 ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ (ΠΤΔΕ) ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ (νέα ελληνική ιστορία

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΣΤΡΑΤΟΠΕΔΑ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ

ΤΑ ΣΤΡΑΤΟΠΕΔΑ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ ΤΑ ΣΤΡΑΤΟΠΕΔΑ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ ΣΤΑ ΚΡΑΤΗΤΗΡΙΑ ΟΔΗΓΗΘΗΚΑΝ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟΙ ΑΠΟ 3.000 ΕΛΛΗΝΕΣ ΠΟΥΚΡΑ ΤΗΘΗΚΑΝΧΩΡΙΣΔΙΚΗ. ΚΑΠΟΙΟΙΑΠΟΛ ΥΟΝΤΑΝΜΕΤΑ ΑΠΟΜΕΡΙΚΟΥΣΜΗΝΕΣ. ΥΠΗΡΧΑΝ ΟΜΩΣ ΑΓΩΝΙΣΤΕΣ ΠΟΥ ΚΡΑΤΗΘΗΚΑΝ ΜΕΧΡΙ ΚΑΙ ΤΕΣΣΕΡΑ

Διαβάστε περισσότερα

-Ποντιακός Ελληνισμός-

-Ποντιακός Ελληνισμός- -Ποντιακός Ελληνισμός- Αναγνώριση από την βουλή των Ελλήνων. Λουτζούδης Γιώργος Ευθυμιάδης Βαγγέλης ΓΕΝΙΚΑ Ο όρος της γενοκτονίας. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Απόφαση της Ελληνικής βουλής Αποφάσεις ανά τον κόσμο Εκτιμήσεις.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΟ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΑΤΤΙΚΗΣ

ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΟ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΑΤΤΙΚΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΟ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΑΤΤΙΚΗΣ ΧΩΡΟΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗΣ ΜΝΗΜΗΣ - ΤΟΠΟΣΗΜΑ Η αφετηρία και ο τερματισμός: Στρατόπεδο Χαϊδαρίου (μπλοκ 15) - Σκοπευτήριο Καισαριανής. Μνημεία της Εθνικής μας Αντίστασης.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΕΤΗ Α/Τ ΒΕΛΟΣ 2017 Κύριε Εκπρόσωπε της Κυβέρνησης - Υπουργέ Εθνικής Άμυνας, Κυρία Εκπρόσωπε της Βουλής των Ελλήνων [Μαρία Τριανταφύλλου],

ΤΕΛΕΤΗ Α/Τ ΒΕΛΟΣ 2017 Κύριε Εκπρόσωπε της Κυβέρνησης - Υπουργέ Εθνικής Άμυνας, Κυρία Εκπρόσωπε της Βουλής των Ελλήνων [Μαρία Τριανταφύλλου], ΤΕΛΕΤΗ Α/Τ ΒΕΛΟΣ 2017 Κύριε Εκπρόσωπε της Κυβέρνησης - Υπουργέ Εθνικής Άμυνας, Κυρία Εκπρόσωπε της Βουλής των Ελλήνων [Μαρία Τριανταφύλλου], Κύριοι Αρχηγοί & Εκπρόσωποι των Κομμάτων της Βουλής των Ελλήνων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ άτομα στις 13 περιφέρειες της χώρας Οκτωβρίου 2014

ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ άτομα στις 13 περιφέρειες της χώρας Οκτωβρίου 2014 Ταυτότητα Έρευνας Επωνυμία εταιρείας ΚΑΠΑ RESEARCH A.E. ΑΡ. ΜΗΤΡ : 5 Επωνυμία εντολέα Σκοπός δημοσκόπησης Ιδιαίτερα χαρακτηριστικά δείγματος Μέγεθος δείγματος/ γεωγραφική κάλυψη Χρονικό διάστημα συλλογής

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτική Συγκυρία και Διακυβέρνηση. Mάρτιος 2012

Πολιτική Συγκυρία και Διακυβέρνηση. Mάρτιος 2012 Πολιτική Συγκυρία και Διακυβέρνηση Mάρτιος 2012 Γενική Πολιτική Συγκυρία VPRC Δ.2 ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ Με την εικόνα που έχετε σήμερα για τη χώρα σε γενικές γραμμές πιστεύετε ότι τα πράγματα πηγαίνουν

Διαβάστε περισσότερα

Σελίδα 1 από 5. Τ

Σελίδα 1 από 5. Τ Σελίδα 1 από 5 ΔΕΟ 10 ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΣΤΟ ΔΙΚΑΙΟ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ- ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΤΟΜΟΙ Α & Α1 & Β ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ 1. Τι είναι κράτος; Κράτος: είναι η διαρκής σε νομικό πρόσωπο οργάνωση λαού

Διαβάστε περισσότερα

Θάνατος Στάλιν και διαδοχή αυτού

Θάνατος Στάλιν και διαδοχή αυτού Αποσταλινοποίηση Θάνατος Στάλιν και διαδοχή αυτού 9:50 μ.μ. 5ης Μαρτίου 1953 επέρχεται θάνατος Ιωσήφ Βησσαριώνοβιτς Τζουγκασβίλι, του επονομαζόμενου Στάλιν, ο οποίος έχει υποστεί εγκεφαλική αιμορραγία

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΚΤΑΤΟΡΙΑ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΑΡΧΩΝ ΚΑΙ Η ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ

Η ΔΙΚΤΑΤΟΡΙΑ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΑΡΧΩΝ ΚΑΙ Η ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ Η ΔΙΚΤΑΤΟΡΙΑ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΑΡΧΩΝ ΚΑΙ Η ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΠΡΑΚΤΙΚΑ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ Η ΔΙΚΤΑΤΟΡΙΑ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΑΡΧΩΝ ΚΑΙ Η ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ Πρακτικά συνεδρίου: Η δικτατορία των συνταγματαρχών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΠΡΑΚΤΙΚΟ 5 ο /25-2-2015 ΑΠΟΦΑΣΗ 203/2015

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΠΡΑΚΤΙΚΟ 5 ο /25-2-2015 ΑΠΟΦΑΣΗ 203/2015 ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΠΡΑΚΤΙΚΟ 5 ο /25-2-2015 ΑΠΟΦΑΣΗ 203/2015 ΘΕΜΑ: 43 ο Έγκριση συνδιοργάνωσης θεσμοθετημένων εκδηλώσεων Π.Ε. Λάρισας. ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ:

Διαβάστε περισσότερα

Μηνιαίο Βαρόμετρο. Φεβρουάριος 2013

Μηνιαίο Βαρόμετρο. Φεβρουάριος 2013 Μηνιαίο Βαρόμετρο Φεβρουάριος 0 Η ταυτότητα της έρευνας Ανάθεση: Εφημερίδα «Ελευθεροτυπία». Τύπος Έρευνας: Τηλεφωνική Έρευνα για τα Θέματα της Επικαιρότητας. Περιοχή Έρευνας: Πανελλαδική. Μέθοδος Δειγματοληψίας:

Διαβάστε περισσότερα

Στη σύλληψη του διευθυντή του ομίλου Παραπολιτικά προχώρησαν 15 αστυνομικοί με πολιτικά, σύμφωνα με πληροφορίες, συνοδευόμενοι από εισαγγελέα.

Στη σύλληψη του διευθυντή του ομίλου Παραπολιτικά προχώρησαν 15 αστυνομικοί με πολιτικά, σύμφωνα με πληροφορίες, συνοδευόμενοι από εισαγγελέα. Στο Αυτόφωρο Μονομελές θα παρουσιαστούν σήμερα για να δικαστούν για το αδίκημα της συκοφαντικής δυσφήμισης ο εκδότης των "Παραπολιτικών" Γιάννης Κουρτάκης και ο Διευθυντής του Ομίλου Παναγιώτης Τζένος.

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλαδική Έρευνα για Θέματα Πολιτικής Επικαιρότητας

Πανελλαδική Έρευνα για Θέματα Πολιτικής Επικαιρότητας Πανελλαδική Έρευνα για Θέματα Πολιτικής Επικαιρότητας Η ταυτότητα της έρευνας Εταιρεία: Metron Analysis (Α.Μ. ΕΣΡ 4) Εντολέας: Τύπος έρευνας: Δείγμα: Γεωγραφική κάλυψη: ΑΝΤ1 Πανελλαδική τηλεφωνική έρευνα

Διαβάστε περισσότερα