Για τον Πολιτισµό και την Παράδοση

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Για τον Πολιτισµό και την Παράδοση"

Transcript

1 Χοροστάσι Για τον Πολιτισµό και την Παράδοση ΤΡΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΚ ΟΣΗ ΤΟΥ ΚΕΝΤΡΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΧΟΡΟΥ ΚΑΙ ΛΑΪΚΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Αριθµός Τεύχους 18 - ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ - ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ - ΜΑΡΤΙΟΣ Τιµή Τεύχους 4 Έδρα: Ελ. Βενιζέλου 134, Καλλιθέα - Τηλ.: Fax: ΚΩ : 6725 Από τη Στυλιοµαντήλα «Ολυµπίτικος Γάµος» του Βασίλη Χατζηβασίλη Σ α υ τ ό τ ο τ ε ύ χ ο ς δ ι α β ά σ τ ε : Ο προσδιορισµός της κατηγορίας χορών «Μπεράτι» Ο Αργαλειός και το ηµοτικό Τραγούδι Κοινωνιολογικά στοιχεία του αγροτικού πολιτισµού στη Νεοελληνική ποίηση Ο ελληνικός νοµισµατικός πολιτισµός της Ευρώπης Βασίλης Ν. Χατζηβασίλης, ένας δωδεκανήσιος λαϊκός ζωγράφος και πολλά άλλα ενδιαφέροντα θέµατα

2 2 ΧΟΡΟΣΤΑΣΙ Ιανουάριος - Φεβρουάριος - Μάρτιος 2007 Σηµείωµα του εκδότη Με ιδιαίτερη χαρά αφιερώνουµε το τεύχος αυτό στον Νίκο Μπαζιάνα, που είναι ένας από τους βασικούς συνεργάτες του περιοδικού, από το 1 ο τεύχος. Το αφιέρωµα αυτό αποτελεί ένα µικρό µόνο δείγµα τιµής για τη σηµαντική του προσφορά στον χώρο της Παράδοσης και του Πολιτισµού. Ο Νίκος Μπαζιάνας είναι γνωστός εκπαιδευτικός φιλόλογος και µελετητής της Παραδοσιακής µας Μουσικής, µε µακρόχρονη θητεία στην ελληνική ραδιοφωνία και τηλεόραση, µε πολλές σχετικές δηµοσιεύσεις στον περιοδικό τύπο και µε πλούσιο συγγραφικό έργο. Επίσης, στο χώρο της λαϊκής δηµιουργίας αναφέρονται και οι πολλές διαλέξεις του σε διάφορους φορείς ( ήµους, Συλλόγους, Σχολεία κ.λπ.), σε συνέδρια, συµπόσια και άλλες εκδηλώσεις). Μέσα από το συνολικό συγγραφικό και εν γένει πολιτιστικό εκπαιδευτικό του έργο αναδεικνύεται η πολύπλευρη γνώση του στο χώρο του λαϊκού Πολιτισµού. Ο λόγος του, ο ποιητικός και ο πεζός, είναι περιεκτικός και συµπυκνωµένος και διακρίνεται για την οξύτητα του πνεύµατος. Όλα αυτά και πολλά άλλα, ιδιαίτερα χαρακτηριστικά γνωρίσµατα του έργου και της προσωπικότητας του Νίκου Μπαζιάνα, επισηµαίνονται στις κριτικές των βιβλίων του από διακεκριµένους ανθρώπους του πνεύµατος και της Τέχνης. Αφιέρωµα στον Νίκο Μπαζιάνα σελ. 3 Ο προσδιορισµός της κατηγορίας των χορών «Μπεράτι», του Παντελή Καβακόπουλου σελ. 14 Κοινωνιολογικά στοιχεία του αγροτικού πολιτισµού στη Νεοελληνική ποίηση, του Κώστα Σαχινίδη σελ. 17 Ο Αργαλειός και το ηµοτικό Τραγούδι, του Αυγερινού Ανδρέου σελ. 18 Ο Ελληνικός νοµισµατικός πολιτισµός της Ευρώπης, του Σταύρου Θεοφανίδη σελ. 20 Αµφικτυονία Ελληνισµού σελ. 21 Η 19 η Μαΐου Ηµέρα Μνήµης της Γενοκτονίας του Ποντιακού Ελληνισµού, του Κων/νου Χιώλου σελ. 22 Συνέδριο για τη λαϊκή µας τέχνη σελ. 24 Βασίλης Ν. Χατζηβασίλης - Ένας δωδεκανήσιος λαϊκός ζωγράφος, του Μηνά Αλ. Αλεξιάδη σελ. 25 «Παραλλογές - παραλλαγές» - «Ο δηµιουργικός κόσµος του Στράτου Στασινού», του Γιάννη Μότσιου σελ. 28 Η ράση του Κ.Ε.ΧΟ.Λ.Π. σελ. 30 Εκδόσεις που λάβαµε σελ. 32 Χοροστάσι Ιδιοκτησία: Κέντρο Ελληνικού Χορού και Λαϊκού Πολιτισµού Εκδότης- ιευθυντής: ρ Κων/νος Σαχινίδης, Πρόεδρος του.σ. Έδρα: Ελ. Βενιζέλου Καλλιθέα Τηλ.: Fax: Επιστηµονικοί Σύµβουλοι: Καθ. Βασίλης Φίλιας Καθ. Μιχάλης Μερακλής Καθ. Γιάννης Μότσιος ρ Γεώργιος Αικατερινίδης Καθ. Μηνάς Αλ. Αλεξιάδης Αναπλ. καθ. Μανόλης Βαρβούνης ιεύθυνση Σύνταξης: Μαρία Άνθη Υπεύθυνοι Σύνταξης & Ύλης: Σοφία Καρακασίδου Χάρης Πανικίδης Άννα Κακοπέτρου Φιλολογική Επιµέλεια: Αντώνης Καζαντζόγλου Επεξεργασία φωτογραφιών: Studio Στάθη Σαχινίδη Μιχάλης ηµαράκης Γραµµατεία - Συνδροµές Χριστίνα Κεκάκη Τηλ.: Εκτύπωση: Γραφικές Τέχνες ηµ. Γκαντίραγας Γερανίου 7, Αθήνα Τηλ.: Ετήσιες Συνδροµές: Εσωτερικού: Φυσικά Πρόσωπα:15 ηµόσιοι Οργανισµοί: 20 Εξωτερικού: 25 Επιτρέπεται η ελεύθερη άντληση στοιχείων, αρκεί να αναφέρεται η πηγή και ο συγγραφέας. Οι συγγραφείς των άρθρων φέρουν την ευθύνη για τις απόψεις τους. Σηµείωση της Σύνταξης: Οι πόροι του Κέντρου Ελληνικού Χορού και Λαϊκού Πολιτισµού προέρχονται ΜΟΝΟ από αυτοχρηµατοδότηση, οικονοµική ενίσχυση και συνδροµές των µελών και των φίλων του, καθώς και από λίγες ή µικρές κρατικές επιχορηγήσεις (κατά καιρούς).

3 Ιανουάριος - Φεβρουάριος - Μάρτιος 2007 ΧΟΡΟΣΤΑΣΙ 3 Αφιέρωµα στον Νίκο Μπαζιάνα Ο Νίκος Μπαζιάνας γεννήθηκε στους Σοφάδες της Θεσσαλίας το Αποφοίτησε το 1948, πρώτος, από το Γυµνάσιο των Σοφάδων. Ως αριστούχος τιµήθηκε µε χρηµατικό βραβείο «επιµελείας και χρηστότητος» από το Υπουργείο Παιδείας. Πέτυχε τέταρτος στις εισαγωγικές εξετάσεις της Φιλοσοφικής Σχολής των Αθηνών. Σπούδασε δε, µε υποτροφία, επειδή πρώτευσε σε σχετικό διαγωνισµό του Πανεπιστηµίου. Κατά τη διάρκεια των σπουδών του ( ) παρακολούθησε, παράλληλα, µαθήµατα και τις σχετικές εκδηλώσεις στη «Σχολή της Εθνικής Μουσικής» του Σίµωνος Καρά. Υπηρέτησε στη Μέση Εκπαίδευση ως καθηγητής και γυµνασιάρχης. ιορίστηκε στις αρχές τού 1961, στα Φάρσαλα, και το 1966 µετατέθηκε στον Βόλο. Εκεί, συνεργάστηκε µε τον αείµνηστο αρχαιολόγο ηµήτρη Θεοχάρη και ίδρυσαν, το 1971, την «Εταιρεία Θεσσαλικών Ερευνών» και το «Ιστορικό Αρχείο Θεσσαλίας», του οποίου διορίστηκε πρώτος διευθυντής. Παράλληλα, αρθρογραφούσε στις τοπικές εφηµερίδες «Ταχυδρόµος» και «Θεσσαλία», και συνεργαζόταν στον Ραδιοφωνικό Σταθµό Βόλου. Οργάνωσαν, επίσης, ένα είδος Λαϊκού Πανεπιστη- µίου, και για δύο χρόνια περίπου προγραµµάτισαν σειρές µαθηµάτων, οµιλιών και διαλέξεων, όπου δίδαξαν διακεκριµένοι άνθρωποι του πνεύµατος και της τέχνης. Εξέδωσαν δε, και τον πρώτο τόµο τού «Αρχείου Θεσσαλικών Μελετών» µε επιστηµονικά - κυρίως - δηµοσιεύµατα θεσσαλικού ενδιαφέροντος. Όλες αυτές οι εκδηλώσεις και προσπάθειες συνεχίζονται µέχρι σήµερα. Το 1973 µετατέθηκε στην Αθήνα. Εκεί δραστηριοποιήθηκε στον χώρο του ραδιοφώνου και της τηλεόρασης. Με προτροπή του ζεύγους Καρά ανέλαβε, ως εξωτερικός συνεργάτης της ΕΡΤ 1, µία εκποµπή την εβδοµάδα, που αργότερα έγιναν δύο, µε δηµοτικά τραγούδια. Επέλεγε τα τραγούδια και έ- γραφε τα κείµενα των εκποµπών. Οι ραδιοφωνικές αυτές εκποµπές µε καταξιωµένους µουσικούς, οργανοπαίχτες και τραγουδιστές, αλλά και µε παλιούς δίσκους των 78 στροφών, που είχε συγκεντρώσει, ήταν πάνω από 300. Μερικές από αυτές ήταν αφιερώµατα σε διακεκριµένους λαϊκούς καλλιτέχνες στον χώρο της παραδοσιακής µουσικής. Ήταν ένας από τους πρωτεργάτες της Εκπαιδευτικής Τηλεόρασης ( ) και µετεκπαιδεύτηκε στη GRENOBLE, ως υπότροφος της γαλλικής κυβέρνησης πάνω σε θέµατα σεναριογραφίας και παραγωγής εκπαιδευτικών ταινιών. Όταν επέστρεψε από τη Γαλλία, είχε ήδη προαχθεί σε γυµνασιάρχη και τοποθετήθηκε στον Πολύδροσο (Σουβάλα) Φωκίδος. Το 1981 πήρε µετάθεση για την Αθήνα. Στις αρχές του 1982, αποσπάστηκε στην τηλεόραση της ΕΡΤ 1, ως υπεύθυνος της παραδοσιακής µουσικής. Με συνεργάτες τον σκηνοθέτη Χρίστο Ράλλη και φροντιστή τον Στέλιο Μακρή γύρισαν πολλές περιοχές της Ελλάδας και αρκετά νησιά. Μαγνητοσκόπησαν, µε το συνεργείο της ΕΡΤ, δηµοτικά τραγούδια και χορούς, αλλά και τον περιβάλλοντα χώρο, διάφορα έθιµα, λαϊκά δρώµενα κ.λπ. Σε χρονικό διάστηµα επτά ετών συγκεντρώθηκε ση- µαντικό, πολύτιµο υλικό, που αποτέλεσε το περιεχόµενο 350 περίπου εκποµπών (µεταδιδόταν µία εκποµπή την εβδοµάδα, κάθε Κυριακή µεσηµέρι). Ο Νίκος Μπαζιάνας ήταν ο παραγωγός, ο κειµενογράφος και ο µουσικός επιµελητής αυτών των εκποµπών. Όπως στο ραδιόφωνο παλαιότερα, έτσι και στην τηλεόραση έκανε αρκετά αφιερώµατα Ο Ν. Μπαζιάνας µε το συνεργείο και συνεργάστηκε της ΕΡΤ µαγνητοσκοπούν παραδοσιακούς χορούς και τραγούδια. µε πολλούς διακεκριµένους λαϊκούς καλλιτέχνες της παραδοσιακής µουσικής. Τα αφιερώµατα που έγιναν για αυτούς, τόσο στο ραδιόφωνο όσο και στην τηλεόραση, αποτελούν πολύτιµα ντοκουµέντα. Βρίσκονται στα αρχεία της ΕΡΤ 1, και πρέπει κάποτε να αναµεταδοθούν και να αξιοποιηθούν από κάποιους ειδικούς. Καρπός όλων αυτών των ενασχολήσεων µε το δη- µοτικό τραγούδι και τους ερµηνευτές του - οργανοπαίχτες και τραγουδιστές - είναι το βιβλίο του «Για τη Λαϊκή Μουσική µας Παράδοση», εκδόσεις Gutemberg - Τυπωθήτω, του Γιώργου αρδανού, Αθήνα 1977, σελ. 384, µε φωτογραφικό παράρτηµα. Σε αυτά συνέβαλαν και οι εµπειρίες του από τη φοίτησή του στη «Σχολή Εθνικής Μουσικής» του Σί- µωνος Καρά, όπου για αρκετά χρόνια ήταν µέλος του διοικητικού συµβουλίου και για ένα διάστηµα και αντιπρόεδρος, η θητεία του ως προέδρου στο σωµατείο «Ελληνικοί Χοροί» της όρας Στράτου, καθώς και οι σχέσεις που ανέπτυξε µε πολλούς µουσικούς, µε τους οποίους συνεργάστηκε, και έµαθε

4 4 ΧΟΡΟΣΤΑΣΙ Ιανουάριος - Φεβρουάριος - Μάρτιος 2007 πολλά από αυτούς, όπως και η µελέτη σχετικών βιβλίων. Ασχολείται επίσης µε την ποίηση και το δοκίµιο. ηµοσίευσε εκατοντάδες άρθρα και µελέτες σε διάφορα περιοδικά και εφηµερίδες. Έλαβε µέρος σε ε- πιστηµονικά - λαογραφικά συνέδρια και σεµινάρια µε σχετικές εισηγήσεις και ανακοινώσεις. Έδωσε κατά καιρούς πολυάριθµες διαλέξεις φιλολογικού και λαογραφικού περιεχοµένου. Συνεχίζει να συνεργάζεται µε αρκετά έντυπα, εφη- µερίδες και περιοδικά. ια τη διαδροµή του στον χώρο της παραδοσιακής µουσικής, ο ίδιος έχει γράψει: Γ «Η πρώτη µου επαφή µε το ραδιόφωνο έγινε το Ήµουν µέλος της χορωδίας του «Συλλόγου προς ιάδοσιν της Εθνικής Μουσικής» του Σίµωνος Καρά και µαθητής της Σχολής. Ο Καράς είχε µια ειδική εβδοµαδιαία εκποµπή στο τότε Ε.Ι.Ρ. για το δηµοτικό τραγούδι. Με συνεχείς πρόβες µαθαίναµε τραγούδια από όλες τις περιοχές της Ελλάδας και πραγµατοποιούσαµε αυτή την εκποµπή. Το 1954, ο Καράς µου πρότεινε, µε αφορµή τον καταστροφικό σεισµό που ισοπέδωσε την ιδιαίτερη πατρίδα µου, τους Σοφάδες, να γράψω 5-6 κείµενα για µία σειρά εκποµπών µε τραγούδια της περιοχής, που του τα είχα τραγουδήσει παλαιότερα και τα είχε καταγράψει σε βυζαντινή παρασηµαντική. Ακόµη δεν υπήρχαν Σίµων Καράς -Νίκος Μπαζιάνας µαγνητόφωνα. Αυτά χρησιµοποιήθηκαν και επένδυσαν τα κείµενά µου. Ως στρατιώτης ( ), µετά τη βασική µου εκπαίδευση στο ΚΕΝ Κορίνθου και τη δίµηνη µετάθεσή µου στη Θήβα, υπηρέτησα πάλι µε τη διαµεσολάβηση του Καρά στον Ραδιοφωνικό Σταθµό των Ενόπλων υνάµεων (ΥΕΝΕ ). Εκεί, ανέλαβα την εκποµπή του Πεζικού. Έγραφα τα κείµενα και επέλεγα τα τραγούδια. Συνεργάτες µου ήταν οι ηθοποιοί Θόδωρος Έξαρχος, Κώστας Ναός, Σαπφώ Νοταρά και, για ένα διάστηµα, ο ηµήτρης Παπαµιχαήλ, καθώς και ο Γιώργος Κωνσταντίνου. Συχνά καλούσα και γνωστούς τραγουδιστές και τραγουδίστριες της εποχής εκείνης, όπως τη Μαριάννα Χατζοπούλου, τη Ζωή Κουρούκλη κ.ά., σε ζωντανή µετάδοση. Στα Φάρσαλα, όπου διορίστηκα στις αρχές του 1961, οργάνωσα χορωδία δηµοτικών τραγουδιών από µαθητές και µαθήτριες, που παρουσίαζε ειδικά προγράµµατα στις εθνικές εορτές, και όχι µόνο. «Συνέθεσα», επίσης, µουσική για το θεατρικό έργο του Γιώργου Θεοτοκά «Το γεφύρι της Άρτας», το 1962, το οποίο και σκηνοθέτησα, που παίχτηκε σε δύο παραστάσεις και µε εισιτήριο! Με τα χρή- µατα από την πώληση των εισιτηρίων, πρότεινα και αγοράστηκε από το σχολείο µικροφωνικό συγκρότηµα, και µετέδιδα στα διαλείµµατα από δηµοτικό τραγούδι µέχρι κλασική µουσική. Το ίδιο έκανα και αργότερα, από το 1973 έως το 1977, στα δύο Γυ- µνάσια Ζωγράφου, Αρρένων και Θηλέων, όπου είχα µετατεθεί. Μουσική «συνέθεσα» και για άλλα θεατρικά, πατριωτικά έργα, που παίχτηκαν στις εθνικές επετείους, καθώς και στις γυµναστικές επιδείξεις. Και εδώ τελείωσε η σταδιοδροµία µου ως «συνθέτη»! Έ- µειναν µόνο 2-3 τραγούδια, που κάποιοι µαθητές τα θυµούνταν και τα τραγουδούσαν και µετά την αναχώρησή µου από τα Φάρσαλα για αρκετά χρόνια. Η αγάπη µου, πάντως, για το δηµοτικό τραγούδι ξεκίνησε όταν ήµουν ακόµη πολύ µικρός. Σε ηλικία δέκα ετών έµαθα να κατασκευάζω και να παίζω φλογέρα, ξύλινη µε πιπίγκι. Αργότερα, ασχολήθηκα µε διάφορα λαϊκά όργανα, όπως µαντολίνο, µπουζούκι - κυρίως -, λαούτο και σάζι. Στο µπουζούκι Ο Νίκος Μπαζιάνας διασκεδάζει τις κοπέλες της γειτονιάς του (1953) έπαιζα ως επί το πλείστον δηµοτικά τραγούδια. Υ- πήρχε, άλλωστε, η σχετική παράδοση στη γενέτειρά µου, που την εκπροσωπούσαν οι κουρείς Θανάσης Παπαλόπουλος και Γιάννης Ζάβαλος. Με τα δύο µπουζούκια «έβγαζαν» γάµο. Θυµάµαι, ότι «έβγαλα» κι εγώ γάµο στη γειτονιά µου µε µαντολίνο! Ήµουν, τότε, χρόνων. Τα ακούσµατά µου ήταν: το δηµοτικό τραγούδι και η βυζαντινή µουσική. Ο Γυφτογιάννης (Ισούφης) από τους Σοφάδες και ο Τσιτσιρίγκας από την Καρδίτσα ήταν οι καλύτεροι οργανοπαίχτες της περιοχής, έπαιζαν κλαρίνο. Ο Τσιτσιρίγκας ερχόταν µε τον Αχιλλάκο Νταλάρα (βιολί και τραγούδι) κάθε χρόνο στο πανηγύρι των Σοφάδων, στις 26 Ιουλίου, της Αγίας Παρασκευής. Λίγο παλαιότερα, ερχόταν ο Νικόλας Καρακώστας, που µερικές φορές είχε µαζί του τη Ρόζα Εσκενάζυ. Αυτούς άκουγα συχνά σε γάµους και σε πανηγύρια. Αλλά την αγάπη µου για το δηµοτικό τραγούδι, πιστεύω, ότι την οφείλω, κυρίως, στη µάνα µου. Στα

5 Ιανουάριος - Φεβρουάριος - Μάρτιος 2007 ΧΟΡΟΣΤΑΣΙ 5 νιάτα της ήταν από τις καλύτερες τραγουδίστριες του χωριού και από τις πρώτες στο χοροστάσι. Ώς τα γεράµατά της σχεδόν τραγουδούσε µε πολύ µεράκι και µε ένα ήρεµο πάθος. Της έµοιασε η µικρότερη αδελφή µου. Από τον καλλικέλαδο ιερέα της ενορίας µας, τον άλλης εποχής», «Λυρικά και Στοχαστικά», «Φως εσπερινόν», ποίηση, «Το γλωσσικό ιδίωµα των Καραγκούνηδων», µελέτη, Γενικότερα, για το συγγραφικό του έργο έχουν γράψει τις καλύτερες κριτικές πολλοί κορυφαίοι και διακεκριµένοι άνθρωποι του Πνεύµατος και της Τέχνης, τις οποίες και παραθέτουµε παρακάτω. Η ποίηση του Νίκου Μπαζιάνα Του Παρµενίωνα Μπώλου, φιλολόγου Απονοµή του 1 ου ποιητικού βραβείου Φιλαδελφείου ιαγωνισµού, στις ιακρίνονται οι.: Νίκος Μπαζιάνας, Λάµπρος Μιλτιάδης, Βασίλης Μητσάκης Παπαλιούτα, µυήθηκα στη βυζαντινή µουσική. Με ενθουσίαζε µε το καταπληκτικό ψάλσιµό του. Συχνά, έκανε και τον ψάλτη, όταν λειτουργούσε ο Παπακρίβος. Ιδιαίτερη προτίµηση είχα σε ορισµένους ήχους, όπως στον πρώτο, πλάγιο του πρώτου και πλάγιο του δεύτερου. Στη νεκρώσιµη ακολουθία ε- ναλλάσσονται αρκετοί και διαφορετικοί ήχοι. Κυριαρχεί ο πλάγιος του πρώτου. Γι αυτό και δεν άφηνα κηδεία για κηδεία! Στα 12 Ευαγγέλια της Μεγάλης Πέµπτης, ο Παπαλιούτας ήταν ασύγκριτος στης «καταλήξεις», που τις άλλαζε σε κάθε Ευαγγέλιο. Οµολογώ, ότι δεν άκουσα στη ζωή µου να εκτελείται εντελέστερα η βυζαντινή ψαλµωδία. Το , κατά τη διάρκεια του εµφυλίου, είχε φιλοξενηθεί σε ένα διπλανό σπίτι κάποιος ο- ρεσίβιος, που είχε γραµµόφωνο µε δίσκους δηµοτικών τραγουδιών. Σχεδόν κάθε απόγευµα έβαζε και παίζονταν τα καλύτερα της συλλογής του, κυρίως προπολεµικής εγγραφής. Όλα αυτά µε επηρέασαν και µε έκαναν να αγαπήσω την παραδοσιακή µουσική και να ασχοληθώ µε αυτήν». Το πλούσιο συγγραφικό έργο, που έχει εκδώσει ο Νίκος Μπαζιάνας από το 1958 µέχρι το 2006, περιλαµβάνει δέκα (10) βιβλία: «Ανήσυχες ώρες», ποίηση, Πρώτο βραβείο Φιλαδελφείου ιαγωνισµού. «Θέµατα της εποχής µας», δοκίµια, «Τα φώτα της νύχτας», ποίηση, «Ισηµερία», ποίηση, «Χώρος της απουσίας», ποίηση, «Για τη λαϊκή µουσική µας παράδοση», µικρά µελετήµατα, «Τα Σοφαδίτικα - Μνήµες και βιώµατα µιας «Πριν βρει ο θεός τον κεραυνό πριν ο φονιάς µαχαίρι, όταν ο ήλιος ήταν είκοσι χρονώ κι η Παναγιά παιδούλα µε τσεµπέρι. Ήταν ωραίος ο καιρός» Ο ποιητής Νίκος Μπαζιάνας ανήκει στους ποιητές της δεύτερης µεταπολεµικής και κατοχικής γενιάς. Κουβαλά βιώµατα, γεγονότα και εµπειρίες, που εύκολα διακρίνει κανείς στις ποιητικές του συνθέσεις. Το ποιητικό έργο του Νίκου Μπαζιάνα αριθµεί πέντε συλλογές. Κάθε µία από αυτές έχει τον δικό της χαρακτήρα. Μας φέρνει ποικίλου περιεχοµένου µηνύµατα και µας ξεναγεί σε έναν µαγευτικό κόσµο, που µε µαεστρία και ταλέντο διαµόρφωσε και οικοδόµησε ο ποιητής. Από εκεί θα διαβούν σκέψεις και συναισθήµατα, αγάπες και έρωτες, προβληµατισµοί και υπαρξιακές αγωνίες, που όλα µαζί σηµαδεύουν την πορεία της ζωής του. Στα ποιήµατα του Νίκου Μπαζιάνα διακρίνει κανείς µία γλώσσα εύκαµπτη και ρέουσα, λυρική και ρεαλιστική, καθώς τη διατρέχει ένας φινετσάτος αυτοσαρκασµός. Ύστερα, οι στίχοι του καλοζυγισµένοι πετούν γεµάτοι έρωτα, λαχτάρα για τη ζωή και αγάπη για τον άνθρωπο, αγωνία για την αντίπερα όχθη, που την αντι- µετωπίζει µε προβληµατισµό και µε φιλοσοφηµένη διάθεση. Τα ποιήµατα του Νίκου Μπαζιάνα έχουν µια ειλικρίνεια, καθώς είναι εµπλουτισµένα µε τα προσωπικά του βιώµατα, τα γεγονότα και τις καταστάσεις, που ο ίδιος ένιωσε στο διάβα των χρόνων. Σε αυτά έδωσε πνοή και κίνηση το µεράκι και ο ασίγαστος καηµός του. Αυτά τα δύο έγιναν αχώριστοι φίλοι και σύντροφοι στην ποιητική του πορεία συνεπικουρούσης της ευαισθησίας και του ταλέντου του. Νοµίζω ότι στο πίσω µέρος της ποιητικής του λογικής υπάρχει µια ανικανοποίητη επιθυµία, ένας διακαής πόθος για τον χρόνο. Όµως, ο ποιητής πρόλαβε και αποτύπωσε σηµαντικές στιγµές και τραγούδησε ανεπανάληπτες µελωδίες σε όλες τις µουσικές κλίµακες. (Μικρό απόσπασµα από ευρύτερη µελέτη. Βλέπε εφηµ. «Νέος Αγών Καρδίτσας» α , β , γ ).

6 6 ΧΟΡΟΣΤΑΣΙ Ιανουάριος - Φεβρουάριος - Μάρτιος 2007 Κριτικές για το συγγραφικό έργο του Νίκου Μπαζιάνα Ανήσυχες Ώρες Αθήνα, 1958, σελ. 92, εκδ. Π. Βροχίδη Νόστιµον Ήµαρ Γύρνα. Οι µνηστήρες πλήθυναν, το υφάδι τέλειωσε, τα µάτια εγίναν βρύση. Γύρνα. Κάποιο άρρωστο σκυλί σε περιµένει από καιρό να ξεψυχήσει Σα ηµοτικό Είκοσι χρόνια ντύνεσαι µ Άνοιξες και φεγγάρια, είκοσι χρόνια κουβαλάς τον ήλιο στα µαλλιά σου! Στην πλάση τούτη εσήκωσες σηµαία το θείο κορµί σου! Ποιά νάσαι εσύ που ανάστησες τους πεθαµένους κόσµους; Έγινε η Γης Παράδεισος απ τ άνθια πό χεις ρίξει, κι αν µείνει ο κόσµος ορφανός είναι που εσύ θα λείψεις Ο νέος ποιητής, κ. Νίκος Μπαζιάνας, που µε τις «Ανήσυχες Ώρες» του αξιώθηκε του πρώτου βραβείου του Φιλαδελφείου ποιητικού διαγωνισµού, µε τους άψογους µετρικά στίχους του, δεν µπόρεσε ακόµα να ξεφύγει από την επιρροή του Καρυωτάκη και του Παλαµά και να εκφραστεί µε µια δικιά του ολότελα φωνή. Ο Νίκος Μπαζιάνας διαθέτει αξιόλογα στοιχεία, που µας κάνει να πιστεύουµε πως είναι σε θέση στο µέλλον να βρει τόνους, εξαιρετικά παρθενικούς, ζεστούς, µια που δεν του λείπει το ζωντανό αίσθηµα, η αίσθηση του µέτρου, η ευαισθησία και το ποιητικό πάθος. Κώστας Θρακιώτης Οι στίχοι του είναι γεµάτοι από µια απαισιοδοξία, µία απογοήτευση, που θέλουµε να πιστεύουµε, πως δεν είναι άρρωστη η πηγή της. Αυτή η κατάθλιψη που µας περιζώνει, που τη βλέπουµε καθηµερινά ανάµεσά µας, είναι ένα από τα προσφιλή θέµατα του Θεσσαλού ποιητή και µας το δίνει χωρίς προχειρότητες. Το έδαφος που πατάει ο Νίκος Μπαζιάνας είναι γυµνό, σχεδόν έρηµο. Το µάτι του µπρος σε αυτόν τον ατελεύτητο ορίζοντα του «τίποτε» πιάνει τα σύννεφα του µαρασµού και τα κλείνει στα ποιήµατά του( ). Σεβόµαστε την ιερή πίκρα του φίλου µας Νίκου Μπαζιάνα. Αν πούµε να γίνει αλλιώς, ίσως να πάψει να γράφει στίχους. Είναι, όµως, τόσο νέος, που, όταν περάσει σε άλλες περιοχές, θα είναι τόσο δοκιµασµένος, τόσο ανθρώπινος, που θα χρωστάει πολλά σε αυτή την «πικρία». Οι στίχοι του τίµιοι, πολύ τίµιοι, σαν τα χώµατα της πατρίδας του, που τον γέννησαν. Ηλίας Λεφούσης Κλείνοντας τις «Ανήσυχες Ώρες» έχεις την εντύπωση πως ο Νίκος Μπαζιάνας δεν ξεκίνησε, όπως συνηθίζεται να λέγεται, να γράψει στίχους έτσι και µόνο για να σκοτώσει την ώρα του ή για να προσθέσει ακόµα µια συλλογή στις εκατοντάδες που τυπώνονται κάθε χρόνο. Είναι φανερό, πως ζήτησε µια διέξοδο για την απογοήτευσή του, που είναι διάχυτη στις σελίδες του, τις πίκρες και τις µικρότητες που νιώθει και βλέπει γύρω του. Άλλες φορές εκφράζει ανησυχίες και αγωνίες, που βγαίνουν έξω από τα όρια του ατόµου και απλώνονται στο σύνολο. Χαρακτηριστικό για την περίπτωση αυτή είναι το ποίηµα «Πολιτισµός», που ο Μπαζιάνας τον βλέπει σαν «µία τραγική σύνθεση, µέσα στην οποία µάχεται το υποκείµενο µε το αντικείµενο, ο δη- µιουργός µε το δηµιούργηµά του. Λευτέρης Ραφτόπουλος Θέµατα της εποχής µας Αθήνα, 1971, σελ. 221, εκδ. Καραβία Η ποικιλία των θεµάτων δείχνει το εύρος της εποπτείας σου και το βάθος της ανησυχίας σου. Η φράση είναι λιτή και ουσιαστική. Οι αντιλήψεις που αναπτύσσονται ανήκουν στο χώρο της πνευµατικής περιωπής και οφείλονται σε γνώση, κριτική οξύνοια και συνείδηση ευθύνης. Ι. Μ. Παναγιωτόπουλος Τόση ποικιλία προβληµάτων που τα βλέπετε µε το µάτι και από τη γωνία του συγχρόνου παρατηρητού, και τα τοποθετείτε µε αντιλήψεις, άλλοτε συγκρατηµένες, άλλοτε τολµηρότερες - πάντα σεβαστές και αξιοπρόσεχτες, πηγές πάντα για διάλογο όλα αυτά αποτελούν ένα ανάγνωσµα ευχάριστο και εποικοδοµητικό. Και, καθώς προέρχονται από τον άξιο εκπαιδευτικό, καθώς φαίνεται από τα ενδιαφέροντά του, δείχνουν πως είναι προϊόντα εµπειρίας, που, βέβαια, θα µεταδίδεται καρποφόρα στους µαθητές του. Αξιότιµο υπόδειγµα διδακτικής συνείδησης. Τάκης Παπατσώνης Χαίροµαι την ωραία τους γλώσσα. Κυρίως όµως τις απόψεις που απηχούν. Ειδικότερα, όσα αφορούν την

7 Ιανουάριος - Φεβρουάριος - Μάρτιος 2007 ΧΟΡΟΣΤΑΣΙ 7 Παιδεία και τους νέους συνδυάζουν τις θέσεις ενός σοβαρού πνευµατικού ανθρώπου και την πείρα ενός φωτισµένου εκπαιδευτικού. Τί όµορφα που θα ήταν, αν τα πρόσεχαν οι «αρµόδιοι»! Μιχαήλ Περάνθης ιάβασα τα κείµενά σας. Οι ιδέες σας µε βρίσκουν εντελώς σύµφωνο. Ευάγγελος Παπανούτσος Το 1971, ο Νίκος Μπαζιάνας µας έδωσε µια συναγωγή δοκιµίων µε τίτλο «Θέµατα της εποχής µας», που δυστυχώς δεν προσέχτηκαν όσο τους άξιζε. Εκεί αποκαλύπτονταν ένα πλήθος από ιδιότητες πνευµατικού ανθρώπου πρώτης τάξεως. Αρκεί να διαβάσει κανείς το τελευταίο εκτενέστερο άρθρο του για το θέατρο του Μπέκετ, για να πεισθεί. Μιχάλης Γ. Μερακλής Τα «Θέµατα της εποχής µας» είναι από τα πιο καυτά θέµατα που απασχόλησαν και θα απασχολούν πάντα, όσο δεν θα βρίσκονται οι λύσεις τους. Ο κ. Μπαζιάνας µε γνώση και στοχασµό µιλάει χωρίς φόβο και πάθος τη γλώσσα της ειλικρίνειας και προσπαθεί να δώσει όσο γίνεται πιο αντικειµενικά τις απόψεις του. Όπως είναι φυσικό, κάθε λόγος έχει και τον αντίλογό του. Σήµερα, µάλιστα, που ένας κυκεώνας γνώσεων, φέρνει µπροστά µας τις µεγάλες συγκρούσεις πιο άµεσα και πιο επιτακτικά, η αντιµετώπιση καίριων θεµάτων µε συναίσθηση ευθύνης είναι µια προσφορά στο σύγχρονο άνθρωπο. Από αυτήν την άποψη ιδωµένα τα δοκίµια του Νίκου Μπαζιάνα δεν εκφράζουν µόνο την εποχή τους µα και την υπηρετούν. Γιώργος Παναγιώτου Έχει πολλές αρετές το βιβλίο του Νίκου Μπαζιάνα «Θέµατα της εποχής µας». Η αφηγηµατική πυκνότητα, ο διάχυτος λυρικός τόνος, οι διεισδυτικές παρατηρήσεις και προεκτάσεις και η βαθύτερη αγάπη στον άνθρωπο συγκροτούν µία ενότητα προσανατολισµών. Πρόκειται για µια ωραία προσφορά από κάθε άποψη. ηµήτρης Σταµέλος Τα φώτα της νύχτας Αθήνα, 1972, σελ. 71, εκδ. Καραβία Αγροτικό Στάχυ στάχυ θερίσαµε τον αγρό της υποµονής. εµάτι το δεµάτι υψώσαµε θηµωνιά τον απελπισµό. Ωραία τέθριππα κουβαλούν τη µοναξιά µας στ αλώνια του κόσµου. Αλέθουν σπυρί σπυρί τη ζωή µας της µοίρας οι µυλόπετρες. Τρώµε το πικρό ψωµί του πόνου Ποιήµατα εκλεκτής έµπνευσης και δουλεµένης, έ- µπειρης καταχτηµένης µε τη γνώση µορφής. Κανείς δεν θα µπορέσει να τα αντιπαρέλθει αδιάφορος, φθάνει ο ίδιος να είναι σε θέση να αντιληφθεί την αξία τους, που είναι αναµφισβήτητη. Έλλη Αλεξίου Αξιόλογη ποίηση µε φόντο το θάνατο, την πικρή ανθρώπινη µοίρα, το άγχος της εποχής. Ανάµεσα από στοχαστικούς στίχους, που µέσα από την κρυστάλλινη καθαρότητά τους µας µεταδίδουν το βιωµένο ποιητικό τους µήνυµα, ακούγεται συγκλονιστική η κραυγή του ανθρώπου της εποχής µας, η δίψα για λύτρωση. Το κλίµα σας είναι γνήσια λυρικό και η κραυγή σας µάς πείθει. Σοφία Μαυροειδή Παπαδάκη Σε ξαναβρήκα µε µεγάλη χαρά, ποιητή αυτό που είσαι κατά βάθος και πάντα. Τα «Φώτα της Νύχτας» είναι καρπός πολλής περισυλλογής, πολλού στοχασµού και ευρυτάτης συναισθηµατικής εξεργασίας. Ένας λόγος που κατέχει ακέρια την ευθύνη του, την αξία του και τη σηµασία του. Ι. Μ. Παναγιωτόπουλος Εκλεκτή ποίηση. Ζωηρή και θερµή έκφραση. Βαθειά σκέψη, που η φαντασία µεταπλάθει σε ποίηση, αισθή- µατα και εικόνες, αυστηρή περιγραµµένη µορφή. Α- µέσως, από την αρχή, κατακτούν τον αναγνώστη η ζωτικότητα του περιεχοµένου και των ιδεών. Θέµατα ογκώδη και ουσιαστικά που δίνονται µε άνεση στη δραµατικότητά τους, πηγαίος λόγος χωρίς προσποίηση. Μάρκος Αυγέρης Τα «Φώτα της Νύχτας»είναι ένα ακόµα τεκµήριο της πλούσιας φλέβας, που από τα βάθη του ποιητή ξεκινώντας, αναδύεται έµφορτη από τον πλούτο των βιω- µάτων εκείνων, που έγιναν ποιητική συνείδηση και λόγος. Μας προσφέρονται µε ευγενικιά τρυφερότητα, µια φιλοσοφηµένη στοχαστικότητα, µε µια απέριττη και υποβλητική διατύπωση. Περίτεχνος ο λόγος του, µε ανθρωπιά, λυρισµό και στοχαστικότητα µετουσιώνει το συναίσθηµα σε ποίηση υψηλής ποιότητας που ξέρει να συγκινεί αισθητικά σε βάθος. Ιάσων Ευαγγέλου Στο νέο του βιβλίο «Τα Φώτα της Νύχτας» ο Νίκος Μπαζιάνας κατόρθωσε να διατυπώσει σε ορισµένα εκφραστικά σχήµατα, µε σταθερότητα και διαύγεια, τα µόνιµα βιώµατα, που συνοδεύουν την ευγενική προσωπικότητά του. Πρέπει να τονιστεί, ότι σε όλο το

8 8 ΧΟΡΟΣΤΑΣΙ Ιανουάριος - Φεβρουάριος - Μάρτιος 2007 έργο του, τη συνείδηση της µαταιότητας την ξεπερνά το όραµα του τραγικού µεγαλείου του ανθρώπου, που συνοψίζεται στην αξιοπρέπειά του. Όπως λέει ο ίδιος: εν έχει σηµασία η νύχτα σηµασία έχουν τα φώτα. Ε. Ν. Ρούσσος, φιλόλογος, συγγραφέας, µεταφραστής αρχαίων κειµένων Ισηµ ερία Αθήνα, 1976, σελ. 92, εκδ. Καραβία Αντιπολεµικά Σαλπίσµατα Ορθός θα στέκω, αδερφοί, και θα φωνάζω το δίκιο σας: Το χρέος σας ήταν να µην είχατε πολεµήσει και η δόξα σας να µην είχατε σκοτωθεί. * Αποφασίζοµεν και διατάσσοµεν: Απαγορεύεται το κελάηδηµα των πουλιών απαγορεύεται των κυµάτων ο φλοίσβος απαγορεύεται των φυτών η ανάπτυξη απαγορεύεται η ανατολή του ηλίου. Επί ποινή θανάτου απαγορεύεται η κυκλοφορία του αίµατος Έλαβα τα ποιήµατά σας υπό τον τίτλο «Ισηµερία», και διάβασα στους στίχους σας όλη την αγωνία για τα ανθρώπινα, δοσµένη µε ωραία φιλοσοφική διάθεση. Παναγιώτης Κανελλόπουλος Την «Ισηµερία» δεν την άφησα να περιµένει. Η έλξη που µονοµιάς άσκησε επάνω µου, µε οδήγησε στην άµεση ανάγνωση. Και συναπάντησα την ωριµότητά σου, την λυρική ουσία, την πυκνότητα του ύφους σου και την υποβλητική και υποδειγµατική του λιτότητα. Βρίσκεσαι εν πλήρει ανοδική πορεία. Ι. Μ. Παναγιωτόπουλος Θερµά συγχαρητήρια και ευχαριστίες για την ωραία «Ισηµερία»: ποιήµατα µε βαθύτατο στοχασµό και λυρισµό πηγαίο! Νίκος Εγγονόπουλος Χρόνια πολλά σε σας και στην έξοχη «Ισηµερία» σας, που της αξίζει, πράγµατι, µακροζωία και που µε θαυ- µασµό υποκλίνεται ενώπιόν της το καηµένο «Το λίγο του κόσµου». Κική ηµουλά Χάρηκα ειλικρινά την «Ισηµερία». Μοσχοβολάει α- ληθινή ποίηση - αυτή που θάπτεται στους καιρούς µας από τις τυµπανοκρουσίες των κενοδόξων, από τα ψεύτικα είδωλα «κυκλωµάτων», «συγκροτηµάτων» και όπως αλλιώς εµφανίζονται τώρα οι κλίκες. Τί µεστή πείρα, τί πικρός στοχασµός. Και µε πόσο αβρή καυστικότητα τα µετεικονίζεις! Άλλη µια φορά µπράβο σου Μιχαήλ Περάνθης, συγγραφέας Θα µπορούσα όλα τα ποιήµατά σας να τα χαρακτηρίσω σαν διαµαρτυρία, αλλά και σαν σύγκρουση µιας λεπταίσθητης ποιητικής ιδιοσυγκρασίας µε ένα τερατώδες παραµορφωµένο κοινωνικό περιβάλλον. Μέσα από αυτή την διαµαρτυρία και τη σύγκρουση βρίσκει τρόπους να περισωθεί έστω και τραυµατισµένη η φωνή σας. ηµήτρης Παπαδίτσας, ποιητής Οι στίχοι σας βρίσκω πως έχουν µια συγκινητική δύναµη και έναν στοχασµό που εισχωρεί βαθιά στα νοήµατα και στα πράγµατα. Γιώργος Κάρτερ, ποιητής Με τη νέα του ποιητική συλλογή ο Νίκος Μπαζιάνας µας δίνει έναν ολόκληρο κόσµο βιωµάτων, ιδεών, οδυνηρών συναντήσεων, αµφιβολιών. είναι τα χνάρια µιας πορείας, που σηµαδεύτηκε από αναζητήσεις, διαψεύσεις, προσδοκίες, αγωνίες, καθώς τελεί κάτω από ασίγαστα ερωτηµατικά για τη µοίρα αυτού του ί- διου του ανθρώπου. Προσωπικό και πανανθρώπινο, υποκειµενικό και αντικειµενικό, συγκεκριµένο και αφηρηµένο βρίσκονται σε µια αδιάλυτη διαλεκτική ενότητα. Μέσα στις νέες ιστορικές συνθήκες δοκιµάζονται όλες οι πίστεις, ξαναγυρίζουν όλα τα αρχέγονα ερωτηµατικά για την αιτία του πόνου, για τη λύση του ανθρώπινου δράµατος, Ο Μπαζιάνας δεν µένει µόνο στις διαπιστώσεις, δεν µένει µόνο στον πόνο, στην πάλη της πίστης µε την απιστία, δεν φθάνει όµως πέρα για πέρα στην ελπίδα. σταµατάει στο «σύνορο της ελπίδας», που είναι και το τελευταίο µέρος της ποιητικής του συλλογής. Τόσο δυνατά ήταν τα τραντάγµατα, που δεν άφησαν πια καµία δίοδο υποχώρησης. Νίκος Σωτηρίου, φιλόλογος Χώρος της απουσίας Βόλος, 1994, σελ. 101, εκδ. Γραφή Στρατόπεδο νεοσυλλέκτων χαράµατα στο πεδίο βολής. Αδέξιος σκοπευτής - όπως πάντα - δεχόµουν καθηµερινά τον ψόγο και τη χλεύη του δεκανέα.

9 Ιανουάριος - Φεβρουάριος - Μάρτιος 2007 ΧΟΡΟΣΤΑΣΙ 9 Μα κάποτε, βολή στη βολή βρήκα επιτέλους τον στόχο, και από περιέργεια έτρεξα να ιδώ. Από τη διάτρητη µαύρη κουκίδα του δίσκου έτρεχε το αίµα του σκοτωµένου. Ήταν χτυπηµένος στο σηµείο όπου φωλιάζουν τα όνειρα. * Γύρισε από τον πόλεµο, τον ρώτησαν «ποιος νίκησε». «Αυτό δεν έχει σηµασία», είπε. Κι έδειξε του στήθους τη βαθειά πληγή. Από τον ωραίο τίτλο µέχρι την τελευταία σελίδα παραµένει αµείωτη µία έµπνευση ευγενική, µία φαντασία αρµονική, µία σκέψη ανθρώπινη, µία απήχηση µουσική - και όλα συµµετρικά και ειλικρινή. Σας συγχαίρω και σας ευχαριστώ. Μιχαήλ Στασινόπουλος, πρώην Πρόεδρος της ηµοκρατίας Από τα κείµενά σας χάρηκα την πλούσια (και ευχερή) γνώση σας της Αγ. Γραφής και της Υµνογραφίας µας, όπως και των Κλασικών µας, από τον Θουκυδίδη ώς τον Πλαύτο. [ ]. Το ποίηµα 7 («Στρατόπεδο νεοσυλλέκτων», σελ. 64), είναι λακωνικά αριστουργηµατικό και θα συγκινούσε, µεταφρασµένο, όλους τους φιλειρηνικούς της γης. [ ]. Πάντως, σας συνέχει και σάς προβληµατισµός για την εποχή µας (σ ) και η φωνή σας είναι «προειδοποιητική». (Μόνο που όλων µας τις φωνές δεν τις «διαβάζουν» οι φταίχτες). Ας φιλοσοφήσουµε, όµως, µε τον λόγο σας από τον Θουκυδίδη, ότι αυτά «αεί έσονται» κατά την ανθρώπινη φύση. ηµήτριος Λουκάτος, λαογράφος - καθηγητής Πανεπιστηµίου Προσωπικά βιώµατα που προεκτείνονται σε γενικότερες θεωρήσεις, καταγραφή της εξωτερικής και εσωτερικής δοκιµασίας του ανθρώπου, ιστορικοί και θρησκευτικοί προβληµατισµοί, σε στίχους µεστούς µε µιαν εσωτερική διαύγεια και µουσικότητα, σε µιαν αρµονική συνάντηση ρεαλισµού και λυρισµού. Ποιήµατα που συγκινούν και προβληµατίζουν, µε την καθαρότητά τους, την ειλικρίνεια, τις προσεγγίσεις στα καθηµερινά και τα διαχρονικά, ποιήµατα που αποτελούν ωραία προσφορά στο σύγχρονο ποιητικό µας λόγο. ηµήτρης Σταµέλος, συγγραφέας - δηµοσιογράφος Πολύτιµος καρπός ώριµου στοχασµού και λεπτότατης ευαισθησίας η ποιητική συλλογή του Ν. Μπαζιάνα «Χώρος της απουσίας». Καίρια, ολιγόστιχα ποιήµατα - κάποια µάλιστα «επιγραµµατικές βολές» - µε περισσή σοφία τεχνουργηµένα µας καθηλώνουν, καθώς ξεδιπλώνουν το απροσδόκητο και το εκπληκτικό, µε το άπειρο βάθος της εσωτερικότητας και την οξυδερκέστατη θέαση των «ανθρώπειων» που, ιδιαίτερα στην εποχή µας, γεννούν µελαγχολία.[ ] Η επιτυχη- µένη σύζευξη του απολλώνιου - νοητικού στοιχείου µε το διονυσιακό - συναισθηµατικό ολοκληρώνει και καταξιώνει τον ποιητικό λόγο.[ ] Η συλλογή αυτή έχει ένα πλήθος από αρετές του λόγου. Επισηµαίνουµε µερικές: Σαφήνεια υποδειγµατική (ακόµη και σε εκείνα που «ούτε λέγει ούτε κρύπτει, αλλά σηµαίνει») πλούσια εικονοπλασία, εκφραστική πυκνότητα, οικονοµία ύφους, συναισθηµατικά φόρτιση των λέξεων και των εννοιών, έξαρση της λεπτοµέρειας, ικανότητα υποβολής και προπαντός ανθρώπινη ουσία και ανθρωπιά. Τα στατιστικά στοιχεία µάς πληροφορούν ότι το 1994 εκδόθηκαν στην Ελλάδα βιβλία, από τα οποία τα είναι ποιητικά (τα περισσότερα στην Ευρώπη). Ε, λοιπόν, η συλλογή αυτή νοµίζουµε ότι βρίσκεται µέσα στις είκοσι πρώτες. Ιάσων Ευαγγέλου, συγγραφέας - ποιητής Για τη λαϊκή µ ουσική µας παράδοση Αθήνα 1997, σελ. 384, εκδ. Gutemberg - Τυπωθήτω, µε φωτογραφικό παράρτηµα Ο Νίκος Μπαζιάνας είναι ένας ταµένος άνθρωπος. Εκπαιδευτικός το επάγγελµα, ασχολήθηκε ιδιαίτερα από τη νεαρή του ηλικία µε τη Λαογραφία και κυρίως µε το δηµοτικό τραγούδι και την παράδοσή του. Συχνά υπηρέτησε αυτό το πάθος ζωής και από δηµόσιας ευθύνης θέσεις, π.χ. στην ΕΡΤ. Τώρα, από τις εκδόσεις «Τυπωθήτω» του αρδανού, κυκλοφόρησε ένα περισπούδαστο και ταυτόχρονα εκλαϊκευµένο βιβλίο µε τον τίτλο «Για τη λαϊκή µουσική µας παράδοση». Πρόκειται για µικρά, αλλά ουσιώδη µελετήµατα που περικυκλώνουν το θέµα από όλες τις πλευρές. Εξετάζονται τα στοιχεία της γνησιότητας του δηµώδους ά- σµατος, µελετάται η ιστορία των δηµιουργών του, αποκαλύπτονται τα µυστικά των λαϊκών οργανοπαικτών, η ιθαγένεια των τραγουδιών, τα συνοδευτικά των τραγουδιών έθιµα. Αποπειράται ο Μπαζιάνας τον ορισµό και τη διαφορά ανάµεσα στο λαϊκό και το έ- ντεχνο τραγούδι, το λαϊκότροπο και το έντεχνο λαϊκό, εξετάζει την παράδοση της βυζαντινής µουσικής. Μελετά τα αρχαία µέτρα και τους αρχαίους ρυθµούς στα δηµοτικά άσµατα και συνάµα επεκτείνεται σε συναφή θέµατα για τη σηµασία των εθίµων, τη λαϊκή τέχνη, ακόµη και τη λαϊκή βωµολοχία. Εν επιµέτρω εξετάζει

10 10 ΧΟΡΟΣΤΑΣΙ Ιανουάριος - Φεβρουάριος - Μάρτιος 2007 στενότερα τις ρίζες των λαϊκών δρωµένων στη γενέθλια γη του, τη Θεσσαλία. Ο Μπαζιάνας είναι ένας από τους τελευταίους που ανθίστανται στην πληµµυρίδα του ξένου και λαϊκότροπου και τουρκοφερµένου τραγουδιού. Όταν κάποτε από ανάγκη ψυχής θα επιστρέψουµε στα οικεία (και θα επιστρέψουµε σύντοµα - η νεολαία το αναζητεί), ο Μπαζιάνας θα µας δίδει χείρα βοηθείας. Κώστας Γεωργουσόπουλος Τον γνωρίζαµε ως διακεκριµένο εκπαιδευτικό, ως ποιητή και δοκιµιογράφο ανήσυχο και τον συναντάµε ως θαυµαστό µελετητή της λαϊκής µουσικής µας. Πρόκειται για τον Νίκο Μπαζιάνα, που µε το επιβλητικό βιβλίο του «Για τη λαϊκή µουσική µας παράδοση» µας συγκινεί, µας εντυπωσιάζει, µας ενθαρρύνει. Τα Μικρά του Μελετήµατα για ένα τόσο µεγάλο και γόνιµο θέµα,αναδείχνονται σπουδαία, θεµελιωτικά, εγερτικά και µαζί φωτιστικά. Κώστας Τσιρόπουλος, διευθυντής περιοδικού «Ευθύνη» Το βιβλίο του Νίκου Μπαζιάνα «Για τη λαϊκή µουσική µας παράδοση», εγώ, προσωπικώς, το θεωρώ ως το καλύτερο της ελληνικής βιβλιογραφίας σε αυτόν τον τοµέα. ιότι, ο συγγραφέας είναι κάτοχος του θέ- µατος σε βάθος και σε πλάτος, αφού, όχι µόνον το έ- χει µελετήσει, αλλά και το έχει βιώσει. Είναι γραµµένο σε ωραία νεοελληνική γλώσσα µε ένα εύστοχο λεξιλόγιο, που απλώνεται άνετα και άφοβα σε όλες τις φάσεις της διά µέσου των αιώνων. Η δε σαφήνεια και η γλαφυρότητα των προτάσεων τις κάνει να ρέουν µαλακά και ευχάριστα, έτσι που ο αναγνώστης να µη σκοντάφτει σε καµία περίπτωση πάνω στα νοήµατα. Και όσο προχωρεί κανείς στην ανάγνωση, το ύφος των κειµένων γίνεται όλο και πιο συναρπαστικό, και στο τέλος του κάθε κεφαλαίου µας περιµένει, κάθε φορά, µία ευχάριστη έκπληξη. Γιάννης Σελλούντος, φιλόλογος Τα Σοφαδίτικα Καρδίτσα 1999, σελ. 295 µε φωτογραφικό παράρτηµα, εκδ. ήµος Σοφάδων Πρόκειται, για «µνήµες και βιώµατα» µιας εποχής, που έφυγε και δεν υπόκειται πια σε επιστροφή ή αναβίωση. Η αναφορά σε αυτή γίνεται για λόγους γνωστικούς και συναισθηµατικούς, ενώ η βαθύτερη επιθυµία του συγγραφέα φαίνεται πως είναι η αισθητική επιτυχία, πράγµα που σηµαίνει ότι ο Μπαζιάνας χρησιµοποιώντας ιστορικά, λαογραφικά και προσωπικά στοιχεία φιλοδοξεί να µας δώσει - και το πετυχαίνει πλήρως - λογοτεχνικά κείµενα: Αφηγή- µατα και διηγήµατα, ντυµένα µε τα όµορφα φορέµατα της θείας Τέχνης. Έµµεσα, ο Μπαζιάνας είναι ένας ειλικρινής τραγουδιστής της νιότης και ένας σταθερός υµνητής της ζωής. Ο λόγος του, σε αυτό το βιβλίο, είναι νοσταλγικός, ερωτικός των πραγµάτων, φιλοσοφηµένος, σεµνός, δηµοκρατικός, φιλοπαίγµων. Πολλά από τα κείµενά του είναι καθαρά ηθογραφικά. Σε όλα τα αφηγήµατα ή διηγήµατα ο λόγος ρέει, φεύγει γρήγορα, είναι καλοδουλεµένος και καλοσυνταγµένος. Νίκος Κατοίκος, φιλόλογος Ο συγγραφέας του βιβλίου, ο Νίκος Μπαζιάνας, υ- πήρξε «εν τινί τρόπω» και Φαρσαλινός. Η πεντάχρονη θητεία του ( ) ως καθηγητής φιλόλογος, στα Φάρσαλα, στο τότε εξατάξιο εκεί Γυµνάσιο, άφησε εποχή Έγινε ίνδαλµα των µαθητών του, ήταν ο ρέκτης και ευρηµατικός ιδάσκαλος, που έριξε αφειδώλευτα τους σπόρους της γνώσης, της αισθαντικότητας και της παράδοσής µας. Τι χορωδίες, τι θεατρικά, τι λαογραφικές εξορµήσεις, τι µάθηµα ποιότητας στην τάξη, και τί, προπάντων, αµοιβαιότητα και αγάπη µε τους µαθητές χώρια που στάθηκε ένας από τους πυλώνες του αξεπέραστου Μορφωτικού Ο- µίλου «Ο άοχος» των Φαρσάλων. Όσοι χαριτωθήκαµε να τον έχουµε καθηγητή, στα Φάρσαλα, κεινα τα χρόνια, κρατάµε ακόµη µέσα µας θύµησες ακριβές από το πέρασµά του. Γι αυτό και µε χαρά τον παρακολουθούσαµε και στα κατοπινά, δηµιουργικά πετάγµατά του: Ποιητής, δοκιµιογράφος, λαογράφος, αρθρογράφος, συγγραφέας, µουσικός επιµελητής (κοντά στον Σίµωνα Καρά στην ΕΡΤ), προπάντων δε φιλόλογος και µε αρµατωσιά, «άσκαλος» µε τα όλα του Κι ακόµα ένας αισιόδοξος, παρά τα απανωτά χτυπή- µατα της µοίρας στην υγεία του Με το έργο του «Τα Σοφαδίτικα», ο Νίκος Μπαζιάνας δίνει (και δίνεται) µέσα από το περίσσευµα της καρδιάς του. Το διάβασµα αυτού του βιβλίου του συγγραφέα, αποζηµιώνει τον αναγνώστη σε συγκίνηση, αναπόληση, τρυφερότητα, γνώση και στοχασµό. Λάκης Βαϊρακλιώτης Τα «Σοφαδίτικα», είναι συγκλονιστικά διηγήµατα, έργα µιας ευαισθησίας που από θεσσαλική γίνεται πανανθρώπινη. Τον Μπαζιάνα τον παρακολουθούν πολλοί, στην πενηντάχρονη πνευµατική του πορεία και προσφορά του, ως εκπαιδευτικό και διανοούµενο, ως λαογράφο, ερευνητή, ποιητή - µε ένα λόγο ως δηµιουργό προσωπικής τέχνης και κοινωνικών παρεµβάσεων. Τον πα-

11 Ιανουάριος - Φεβρουάριος - Μάρτιος 2007 ΧΟΡΟΣΤΑΣΙ 11 ρακολουθούν, τον απολαµβάνουν, τον µελετούν, κρίνουν και παρουσιάζουν το έργο του είτε µε κείµενα στον Τύπο είτε µε οµιλίες σε διάφορες εκδηλώσεις, που γίνονται προς τιµή του. Τί µπορούµε λοιπόν να προσθέσουµε για ένα άτοµο που έχει καλλιεργήσει διάφορα είδη του λόγου και που έχει εδραιωµένη τη φιλοσοφία του για τη ζωή και δεδοµένες τις αντιλήψεις του για τις αναζητήσεις και το ρόλο της τέχνης; Γνωρίζαµε κείµενα του Μπαζιάνα - ποιήµατα, δοκί- µια, δηµοσιογραφικά κοµµάτια κ.ά. -, αλλά τον συγκλονισµό που θα παθαίναµε διαβάζοντας τα «Σοφαδίτικα», ειλικρινά δεν τον είχαµε φανταστεί. Πέτρος Κυπριωτέλης, συγγραφέας - εκδότης - δηµοσιογράφος Λυρικά και Στοχαστικά Αθήνα 2002, σελ. 118, εκδ. Σ. Τουµαζάτου Μέσα στον κατακλυσµό από ανθρώπους - θεατές και ανθρώπους - καταναλωτές πληροφοριών, ο συγγραφέας φανερώνει µια ακµαία βούληση προς υπεράσπιση ενός ντόµπρου τρόπου σκέψης και, ταυτόχρονα, ενός διαυγούς λυρισµού. Το αποτέλεσµα είναι, πως είτε τον απασχολεί ο χρόνος, είτε το σύµπαν, είτε µελετά τη φύση και τα προσκλητήρια των εποχών για τον ψυχισµό, παρέχει στον αναγνώστη θάρρος και ανάπαυση που µακράν απέχει του εφησυχασµού. Νατάσα Κεσµέτη, κριτικός Λογοτεχνίας Μαγική η πένα του Νίκου Μπαζιάνα, έχει για µια α- κόµη φορά κεντήσει αριστουργήµατα στο χαρτί. Έχει αποκαλύψει σε αυτό όλο το βάθος και όλο το πλάτος της ευαισθησίας του. Έχει καταγράψει όλους τους κραδασµούς της λαβωµένης, αλλά λεύτερης, από προκαταλήψεις, κι ασυµβίβαστης καρδιάς του. Έχει βγάλει στο άπλετο φως όλες τις µύχιες σκέψεις και όλες τις υπαρξιακές αγωνίες του. Έχει φανερώσει µε λόγο καθαρό και σταράτο, και µε έναν λυρισµό απροσποίητο και απαλλαγµένο από τα επιτηδευµένα επινοήµατα της τεχνητής καλολογίας, στοχασµούς που προβληµατίζουν αψιά, αλήθειες που τσουρουφλίζουν επώδυνα. Κώστας Λιάπης, συγγραφέας, επιµελητής εκδόσεων Στα λυρικά σου πεζογραφήµατα, που θυµίζουν πολύ τα «Χειρόγραφα της Μοναξιάς» του φίλου µου Ι. Μ. Παναγιωτόπουλου, βρήκα πιο ζεστές και πιο αισιόδοξες ανθρώπινες στιγµές. Κι εδώ, είσαι ποιητής, η ανάσα σου είναι βαθύτερη και ο προβληµατισµός σου ωριµότερος, σχεδόν δοκιµιακός. Πολύ µου άρεσαν. Ο Ι. Μ. Παναγιωτόπουλος θα τα χειροκροτούσε. Παντελής Πάσχος, καθηγητής Πανεπιστηµίου Με τον σεµνό - τόσο που να αδικεί - τίτλο «Λυρικά και Στοχαστικά» ο άξιος φιλόλογος - συγγραφέας Νίκος Μπαζιάνας σύναξε σε έναν τόµο κείµενά του, όχι τόσο λυρικά όσο στοχαστικά, κείµενα που καταδείχνουν για ακόµη µια φορά τη δύναµη του στοχασµού του, την ποιητική του ευαισθησία, την ευγένεια της γλώσσας του και τη γόνιµη ανησυχία του πνεύµατός του. Η ανάγνωσή τους αποτελεί απόλαυση. Κώστας Τσιρόπουλος, /τής περιοδικού «Ευθύνη» Το 2002, ο Νίκος Μπαζιάνας συγκέντρωσε σε ένα κοµψό τοµίδιο παλαιά του κείµενα, που είναι γραµµένα µε έναν τρόπο στοχαστικό, που θυµίζει διήγηση πολυταξιδεµένου αλλά αποσταµένου οδοιπόρου. Είναι κείµενα πεζά, αλλά γραµµένα σε τόνο λυρικό και σε ευαίσθητο πολυτονικό σύστηµα ορθογραφίας. Σαράντος Καργάκος, ιστορικός - φιλόλογος Οποιοδήποτε πόνηµα αυτού του εξαίρετου συγγραφέα, του Νίκου Μπαζιάνα, κι αν πάρεις στα χέρια σου και το µελετήσεις, ανακαλύπτεις το µεγαλείο της συγγραφικής του ικανότητας, τον θαυµάσιο λυρισµό του και το βάθος του στοχασµού του. Το ίδιο ισχύει και για το νέο βιβλίο «Λυρικά και Στοχαστικά». Ο αναγνώστης εκστασιάζεται κυριολεκτικά και µετέχει στις υψηλές πτήσεις της φαντασίας του. Τα κείµενά του σε συνεπαίρνουν και σε γοητεύουν. Ολόκληρο το βιβλίο είναι ένα «άσµα ηρωικό και πένθιµο». Ένας γλυκόηχος λυρισµός, ένα φως ανέσπερο. Είναι στιγµές που νοµίζεις ότι ο συγγραφέας δεν γράφει πεζό κείµενο, αλλά ποίηση, τραγούδια που άλλοτε υµνούν και άλλοτε µοιρολογούν τα ανθρώπινα. Νίκος Καραφύλλης, συγγραφέας Φως Εσπερινόν Αθήνα 2004, σελ. 90, εκδ. Παρασκήνιο Αντιπολεµικά Σαλπίσµατα Αγωνίζονται υπέρ αγωνίζονται κατά και πάντα ο θεός µαζί τους Μη σας ξεγελούν. Κάθε παιδί σκοτώνεται στον πόλεµο. Κι αν γυρίσει κανείς θα ναι πια από άλλη πατρίδα. * Πριν βρει ο θεός τον κεραυνό πριν ο φονιάς µαχαίρι, όταν ο ήλιος ήταν είκοσι χρονώ κι η Παναγιά παιδούλα µε τσεµπέρι. Ήταν ωραίος ο καιρός

12 12 ΧΟΡΟΣΤΑΣΙ Ιανουάριος - Φεβρουάριος - Μάρτιος 2007 ιάβασα τα ποιήµατά σου της συλλογής «Φως Εσπερινόν». Είναι βράδυ. Και δεν µ έχει αφήσει ακόµα ένας γλυκός σπαραγµός, που µου µετέδωσαν. Κάτι, που µόνο η αληθινή ποίηση µπορεί να το κάνει. Μιχάλης Γ. Μερακλής Λαογράφος, καθηγητής Πανεπιστηµίου Το «Φως Εσπερινόν» είναι η πέµπτη ποιητική συλλογή του Νίκου Μπαζιάνα. Και σε αυτήν, ο αναγνώστης διακρίνει τον φιλοσοφικό στοχασµό, το διανοητικό του πάλεµα για το αντίκρυσµα της αντικειµενικής Α- λήθειας, για την προέλευση - δηµιουργία του κόσµου, για την πορεία του ανθρώπου, από πού προέρχεται και πού οδεύει, προβλήµατα αγκαθωτά, που απασχόλησαν έντονα την παγκόσµια φιλοσοφία. Σε όλη την ποίηση του Μπαζιάνα υπάρχει µία διάχυτη στοχαστική απαισιοδοξία και τραγικότητα. Ωστόσο, ο Νίκος Μπαζιάνας είναι εραστής της ζωής και αποστρέφεται τον θάνατο. Γιάννης Πατρίκος, φιλόλογος Στην τύχη, σήµερα,πρόλαβα και διάβασα δείγµατα αγαπητά της σκεπτικής σας ποίησης: Βεγγαλικά εν σκοτία (σ. 16), Γυρολόγος των άστρων (σ. 19), Φωνή βοώντος (σ. 20), Τί να γίνει όµως; «ο θεός είναι η αφορµή, η αιτία βρίσκεται πολύ πιο πέρα» (σ. 25). Κική ηµουλά, ποιήτρια, ακαδηµαϊκός Το διάβασα και το ξαναδιάβασα το «Φως Εσπερινόν». Το απόλαυσα. Η ποίησή σου έχει πάντα τη δύναµη να αγγίζει τον αναγνώστη, να τον συγκινεί, να τον διεγείρει, να τον προβληµατίζει και να τον οδηγεί στα µονοπάτια της υπαρξιακής αναζήτησης. Έχει τη δύναµη να τον βοηθάει να διεισδύει στην ουσία των πραγµάτων και όχι στα επικαιρικά και τα εφήµερα. Οι πόλεµοι, οι βαρβαρότητες, ο θάνατος, τα θύµατα µέσα από τα «Αντιπολεµικά Σαλπίσµατα» συγκλονίζουν και ταράζουν τις εφησυχασµένες συνειδήσεις. Μηλίτσα Καραθάνου, ποιήτρια Με τον τίτλο «Φως Εσπερινόν» κυκλοφόρησε πρόσφατα η νέα ποιητική συλλογή του Νίκου Μπαζιάνα. Για άλλη µια φορά µας εντυπωσιάζει ο πολυγραφότατος και χαλκέντερος Νίκος Μπαζιάνας. Για άλλη µια φορά ο µεγάλος δάσκαλος µας προκαλεί θαυµασµό και µας εµπνέει σεβασµό µε την ευρυµάθεια που τον διακρίνει, µε τον πλουραλισµό που χαρακτηρίζει το συγγραφικό του έργο. Ο Νίκος Μπαζιάνας µε την ευγένεια της ψυχής του διδάσκει, γοητεύει, εµπνέει, συγκινεί και ανυψώνει την ψυχή του αναγνώστη µέσα από την αγνή καθαρότητα των στίχων του. Πολυνείκης Μπάρδης, εκπαιδευτικός, δηµοσιογράφος, συγγραφέας Τα «Άδηλα και τα Κρύφια» µε άγγιξαν, για να µην πω µε συγκλόνισαν. Να είναι άραγε ο χρόνος, που αδυσώπητος µε σπρώχνει προς το ανεξερεύνητο τέλος ή µήπως η δύναµη του λόγου σου, που µε έκανε να αισθανθώ την απελπισία της ανυπαρξίας και της µοναξιάς; Στη «Μελέτη Θανάτου», µία άλλη απουσία πολύ πιο κοντινή και ανθρώπινη, η απουσία των αγαπηµένων που χάσαµε ή η απουσία κάθε ελπίδας για τη συνέχεια της ύπαρξής µας, µε µελαγχόλησε µέχρι δακρύων Η ποίησή σου έχει αποβάλει όλα τα περιττά ψιµύθια και γυµνή ροµφαία κόβει τις ελπίδες και σπαράσσει τις καρδιές. Ευτυχώς, που και που, και ιδιαίτερα στις «Ελεγείες και Σάτιρες», ο γνωστός σαρκασµός σου και το ανατρεπτικό χιούµορ σου δρουν υποδόρια, για να φέρουν ένα µειδίαµα στα χείλη και µια ανακούφιση στην καρδιά. Μαρία Καραβολάνη, φιλόλογος Χάρηκα για άλλη µια φορά τον υπέροχο λόγο σου, τον οποίο, εδώ, περισσότερο από κάθε άλλη φορά, τον χαρακτηρίζει πρωτοτυπία, βάθος σκέψης, ώριµο συναίσθηµα και λεπτότητα. Ήσουν - και είσαι - πάντα ένας καλλιτέχνης ποιητής της γραφής, ένας ποιητής φειδωλός στο περιττό, και κάθε δικό σου είναι κέρδος δικό µας. Γιώργος Μαρκόπουλος, ποιητής Ο Νίκος Μπαζιάνας, στα 2004, κυκλοφόρησε την ποιητική συλλογή «Φως Εσπερινόν». Πρόκειται για µια επιλογή ποιηµάτων του από το Είναι το 9 ο βιβλίο αυτό, και από την επιλογή µπορούµε να διαπιστώσουµε την πορεία των δηµιουργιών του. Μεγάλο το προσόν του, το ότι δεν πλατυάζει, δεν ε- παναλαµβάνει τα ίδια µε διαφορετικές λέξεις, δεν είναι δυσνόητος. Αποφεύγει µε επιτυχία όλα αυτά που είναι ασθένειες των περισσότερων σύγχρονων ποιητών. Αυτό το «Φως Εσπερινόν», µε τις 7 ενότητες, δίνει όλο το εύρος της ζωής και των προβληµατισµών. Η αντιπολεµική ενότητα µπορεί άνετα να συγκριθεί µε την ποίηση των πιο µεγάλων ποιητών, που ύψωσαν ποικιλότροπα τη φωνή τους κατά του πολέ- µου και υπέρ της ειρήνης. Ο Νίκος Μπαζιάνας µε αυτό το βιβλίο σκορπίζει άπλετο φως στα σκοτάδια του καιρού µας - κι όλων των καιρών που πέρασαν. Μιχάλης Σταφυλάς, περιοδικό «Πνευµατική Ζωή»

13 Ιανουάριος - Φεβρουάριος - Μάρτιος 2007 ΧΟΡΟΣΤΑΣΙ 13 Το γλωσσικό ιδίωµ α των Καραγκούνηδων Αθήνα 2006, σελ. 150, εκδ. ήµος Σοφάδων Η µελέτη του φιλολόγου, ποιητή και ερευνητή της λαϊκής παράδοσης, Νίκου Μπαζιάνα, µε τίτλο «Το γλωσσικό ιδίωµα των Καραγκούνηδων», που κυκλοφόρησε πρόσφατα από τον ήµο Σοφάδων, γενέτειρας του συγγραφέα, αποτελεί το 10 ο βιβλίο του, πέρα βέβαια από τα περίπου δηµοσιεύµατά του σε εφηµερίδες και περιοδικά. Μαζί µε τα «Σοφαδίτικα», που ο ίδιος είχε εκδώσει το 1999, η παρούσα επίπονη εργασία συµπληρώνει µια θεµατική πολύτιµη για ό- σους επιθυµούν να εντρυφήσουν στον πολιτισµό της περιοχής. Οι Σοφαδίτες, λοιπόν, και γενικότερα οι Καραγκούνηδες, που, σηµειωτέον, δεν πρέπει να συγχέονται µε τους Σαρακατσάνους, βρήκαν έναν άξιο µελετητή και ένα ιδιαίτερα κατατοπιστικό έργο για το γλωσσικό τους ιδίωµα. Ο ζήλος του Νίκου Μπαζιάνα και η αγάπη για τον τόπο του µας προσπόρισαν µία πολύτιµη µελέτη και είναι προς τιµήν του ήµου Σοφάδων το ότι επέδειξε τη δέουσα ευαισθησία και χρηµαδότησε την έκδοση. Γιάννης Κωβαίος, φιλόλογος - συγγραφέας Από καρδιάς ευχαριστώ και συγχαίρω για το νέο και σοφό γλωσσολογικό έργο σου. Αν και µετριοφρόνως εκφράζεσαι γι αυτήν την προσφορά σου, νοµίζω, πως είναι ακρογωνιαίος λίθος γι αυτούς που θα θελήσουν να οικοδοµήσουν ανάλογες φιλολογικές εργασίες. Γοητεύοµαι διαβάζοντας τις παρατηρήσεις σου στην αναλυτική διερεύνηση, όπου βρίσκω συγγένεια µε το ιδίωµα του χωριού µου (περιοχή Κοζάνης). Έχεις δίκιο, Νίκο, να λες πως η γλώσσα είναι ο βασικός κορ- µός της Παράδοσης, - είναι το σπίτι µας. Παντελής Πάσχος, καθηγητής Πανεπιστηµίου - λογοτέχνης Έχουµε στα χέρια µας ένα καλαίσθητο, εύληπτο, ε- κλαϊκευµένο επιστηµονικό βιβλίο. Απ ό,τι γνωρίζω είναι η πρώτη και µοναδική µελέτη του γλωσσικού ι- διώµατος των Καραγκούνηδων του πολυτάλαντου καραγκούνη Νίκου Μπαζιάνα, του εξαιρετικού φιλολόγου, του βραβευµένου ποιητή, του δοκιµιογράφου και όχι µόνον. Για τούτο, αξίζουν θερµότατα συγχαρητήρια στον ακούραστο υπηρέτη των Γραµµάτων και του τόπου µας. Χαρίλαος Ντούλας, φιλόλογος Το τελευταίο βιβλίο του Νίκου Μπαζιάνα αποτελεί µια πρωτότυπη και αξιοσήµαντη µελέτη µε τίτλο «Το γλωσσικό ιδίωµα των Καραγκούνηδων». Ο συγγραφέας εργάστηκε από τα νεανικά του χρόνια συγκεντρώνοντας όλο αυτό το πολύτιµο γλωσσικό υλικό. Με τη µατιά του απλού αναγνώστη διαπιστώνω την τιτάνια προσπάθεια του Νίκου Μπαζιάνα να τιθασεύσει αυτό το τεράστιο υλικό, να το καταδείξει σε ενότητες και να το ερµηνεύσει. Η µελέτη αυτή διακρίνεται για την επιµονή του Μπαζιάνα να ανιχνεύσει όλες τις ιδιοµορφίες του γλωσσικού καραγκούνικου ιδιώµατος. Το επιστηµονικό αυτό έργο θεµελιώθηκε πάνω σε παρθένο έδαφος, αφού καµία παρόµοια εργασία δεν έχει προηγηθεί. Γιάννης Μουγογιάννης, συγγραφέας Το βιβλίο του Νίκου Μπαζιάνα «Το γλωσσικό ιδίωµα των Καραγκούνηδων» είναι όντως περισπούδαστο, γιατί, µ όλο που καταπιάνεται µε την έρευνα ενός παρθένου κι εντελώς ανεξερεύνητου χώρου, όπως είναι η καραγκούνικη ντοπιολαλιά, τα καταφέρνει µε πολλή γνώση και θαυµαστή µεθοδικότητα να δώσει, ύστερα από µια εντυπωσιακή εισαγωγή του, και στον πιο ανεπαρκή αναγνώστη του τη δυνατότητα να γνωρίσει όλα τα χαρακτηριστικά, κύρια και δευτερεύοντα, του συγκεκριµένου ιδιώµατος. Άνοιξε, λοιπόν, ένα πλατύ δρόµο και έβαλε πρώτος το υνί του και όργωσε ένα σηµαντικότατο κοµµάτι του παρθένου αυτού χώρου. Ενός χώρου, που θα είναι στο µέλλον πολύ πιο πρόσφορος για καλλιέργεια από έναν µελλοντικό οργοτόµο. Κώστας Λιάπης,συγγραφέας - επιµελητής εκδόσεων Ιδού µια µελέτη που αποδεικνύει ότι οι φιλόλογοι, και µάλιστα οι ντόπιοι, είναι οι πιο κατάλληλοι να ερευνήσουν γλωσσικά ιδιώµατα. Το έργο του Νίκου Μπαζιάνα «Το γλωσσικό ιδίωµα των Καραγκούνηδων» είναι το πιο σηµαντικό που έχει εκδοθεί ολόκληρο σχεδόν τον τελευταίο αιώνα, µετά τη µοναδική διατριβή του Θεσσαλού, επίσης, Αχιλλέως Τζαρτζάνου (από τον Τύρναβο) το 1909 για τη σύγχρονη θεσσαλική διάλεκτο, αλλά ειδικά µε το καραγκούνικο ιδίωµα δεν έχει ασχοληθεί άλλος. Ο ίδιος είναι καραγκούνης, από τους Σοφάδες της Θεσσαλίας, άρα γράφει «από πρώτο χέρι» και ως φιλόλογος και ως «χρήστης» του βορειοελλαδικού αυτού γλωσσικού ιδιώµατος. Ανδρέας Παναγόπουλος, φιλόλογος - καθηγητής Πανεπιστηµίου

14 14 ΧΟΡΟΣΤΑΣΙ Ιανουάριος - Φεβρουάριος - Μάρτιος 2007 Κ Ο προσδιορισµός της κατηγορίας χορών «Μπεράτι»* του Παντελή Καβακόπουλου, Μουσικολόγου οινό χαρακτηριστικό των περισσοτέρων κυκλικών χορών της Ελλάδας είναι αυτός που κινείται «στα τρία». ηλαδή, τρία βήµατα δεξιά και τρία επί τόπου, σε σύνολο έξι. Παρόµοιος χορός µε το ίδιο όνοµα είναι και ο χορός που κινείται στα τέσσερα. Όµως, ο λαός, λόγω του ότι ο χορός κινείται παρόµοια µε αυτόν «στα τρία», τον άφησε µε το ίδιο όνοµα. Ο µορφικός χαρακτήρας στην πλαστική κίνηση του χορού δεν είναι πάντα ο ίδιος. Εξαρτάται από ποια περιοχή του ελληνικού χώρου προέρχεται, αν δηλαδή είναι σεµνός, αργός, γρήγορος, πηδηχτός. Τα βήµατα των ελληνικών χορών σε παλµική κίνηση ποδιών, κορµού, χεριών και κεφαλιού, κατά περιοχές είναι διακριτά. Το κατά περιοχές µουσικοχορευτικό ιδιόχρωµα διαµορφώνεται ασυναίσθητα από γενιά σε γενιά, µέσα από την παράδοση. Είναι αυτό που κινεί το ενδιαφέρον όλων των ερευνητών να πλησιάσουν στην πηγή, να ακούσουν τη µουσική και τους αντίστοιχους χορούς και να τους καταγράψουν. Παράδειγµα: Όλοι µιλούµε την ίδια ελληνική γλώσσα, όµως η τοπική διάλεκτος της κάθε περιοχής, παρουσιάζει το δικό της ιδιόµορφο λαογραφικό ενδιαφέρον για µελέτη και διάσωση της ντοπιολαλιάς. Η προβολή του χορού στα σηµερινά δεδοµένα παρουσιάζεται διττά. Η πρώτη µορφή χορού είναι η θεατρική όψη. ηλαδή, η έντεχνη χορογραφία, η φιγουράτη κίνηση µε τα διάφορα σκέρτσα και τα πηδήµατα των χορευτών. Είναι κίνηση, που εξασκεί και δυναµώνει τους µυς, τις κλειδώσεις των ποδιών, της µέσης και γενικότερα όλη την κορµοστασιά των χορευτών. Είναι καθαρά γυµναστική µε κινήσεις ρυθµικών βηµάτων χορού. Η δεύτερη µορφή είναι η µεθυστική αγάπη του χορού, µέσα από την ευαισθητοποιηµένη, σε αργή αγωγή, µελωδία, που δίνει στους χορευτές, την εξίσου καλλιτεχνική δηµιουργία στην κίνηση, στη χορευτική ανάπλαση, τη λυγεράδα, τη συγκίνηση και γενικά την παρουσία του χορού, άλλοτε σε κύκλο και άλλοτε σε διπλό κάγκελο, σε απλά παραδοσιακά χορευτικά βήµατα, όπως πλάθεται το παραδοσιακό ζυµάρι της νοικοκυράς. Αυτές οι δύο χαρακτηριστικές µορφές του χορού είναι: Πρώτον οι χορευτές εκείνοι που κινούνται από τον ρυθµό, έστω και αν ο ρυθµός αυτός εκτελείται από ένα ντέφι ή ένα τουµπελέκι ή από κάποιον που παίζει πιάνο. Και, δεύτερον, όταν το σύνολο των χορευτών βιώνει το παραδοσιακό µουσικό άκουσµα και ξεσηκώνεται από την καλλιτεχνική και ευαισθητοποιηµένη µουσική των οργανοπαικτών. Εξετάζοντας τους ελληνικούς χορούς, µορφολογικά, όλοι τους κινούνται, κατά κάποιο τρόπο, στα ίδια βήµατα. Η διαφορά είναι η φορά και ο ιδιόµορφος χαρακτήρας στη χορευτική παρουσία. ηλαδή, ο τρόπος έκφρασης στην κίνηση, πάντα δεξιά, ελάχιστες φορές αριστερά και µε επιτόπια βήµατα, µπροστά, πίσω, αριστερά και πάλι δεξιά. Ο ιδιόχρωµος, κατά περιοχές, χορευτικός βηµατισµός στην όλη πλαστικότητα του κορµιού, είναι ε- κείνος, που δίνει τον ξεχωριστό ποιοτικό χαρακτήρα. Η παλµική βιωµατική χορευτική κίνηση του κορ- µιού, των ποδιών, των χεριών, του κεφαλιού είναι τα διακριτά σηµεία, που ξεχωρίζουν τον γνήσιο από τον έντεχνο χορό. Οι περισσότεροι χοροί κινούνται «στα τρία». Θεσσαλία, Ήπειρο, Μακεδονία, Αιγαιοπελαγίτικα νησιά, όπως και σε αυτά του Ιονίου. Όµως, οι όµοιοι αυτοί χοροί, µεταξύ τους διαφέρουν στην αγωγή του ρυθµού, στις διαφορετικές χρονικές αξίες του κάθε βήµατος, στην κίνηση και γενικά στην όλη εκφραστική παρουσία. Όµως, ποιός παράγοντας είναι ε- κείνος, που παρουσιάζει όλη αυτή την παλµική διαφοροποίηση; Είναι τα διαφορετικά, κατά περιοχές, * Εισήγηση στο 3 ο Επιστηµονικό Συµπόσιο µε θέµα: «Παράδοση και Πολιτισµός», που έγινε στην αίθουσα του Φ.Σ. Παρνασσός στις στο πλαίσιο των επετειακών εκδηλώσεων για τα τρία χρόνια έκδοσης του περιοδικού ΧΟΡΟΣΤΑ- ΣΙ. Προσφωνώντας τον κ. Καβακόπουλο ο Πρόεδρος της συνεδρίασης καθηγητής κ. Μιχάλης Γ. Μερακλής είπε τα εξής: «ίνοντας τον λόγο στον κ. Παντελή Καβακόπουλο µε τον ο- ποίο είχα τη χαρά να συνεργαστώ, φιλοξενώντας τον τουλάχιστον για έξι µήνες στο Πανεπιστήµιο των Ιωαννίνων, όπου θα συγκέντρωνε και θα µελετούσε κι άλλο µουσικολογικό υλικό, θυµάµαι κάτι που είχε πει ο κορυφαίος µελετητής της δηµοτικής µας λαϊκής µουσικής, ο Samuell Bo Bovy, ότι ο Καβακόπουλος κάνει ένα είδος διαλεκτολογίας στην περιοχή της µελέτης της µουσικής παράδοσης. Πραγµατικά, πάντα µε εντυπωσίαζε η ετοιµότητά του να αναγνωρίζει αµέσως, από πού µπορεί να προέρχεται ένα τραγούδι ακούγοντας ακόµη και ένα φθόγγο, τον πρώτο φθόγγο ή τον πρώτο ήχο του τραγουδιού. Έχει µια σοφία γύρω από τα θέ- µατα αυτά, η οποία καταγράφεται άλλωστε και στα βιβλία που έχει εκδώσει και επί τη ευκαιρία µπορώ να πω, ότι βραβεύτηκε το πρόσφατο βιβλίο του, που έχει τίτλο «Σκοποί και Χοροί της Βορειοδυτικής Μακεδονίας», από την Ακαδηµία Αθηνών, µε εισήγηση του ακαδηµαϊκού κ. Μενέλαου Παλάντιου».

15 Ιανουάριος - Φεβρουάριος - Μάρτιος 2007 ΧΟΡΟΣΤΑΣΙ 15 ρυθµικά µετρικά σχήµατα, που ορίζουν τη µορφή και τη χροιά χορού και µουσικής. Παράδειγµα: όλοι µιλούµε την ίδια ελληνική γλώσσα, όµως η διαφορετική διάλεκτος της κάθε περιοχής έχει τη δική της σε άκουσµα σαγήνη, τον δικό της µορφικό χαρακτήρα. Τ ο Μ π ε ρ ά τ ι πιο πάνω πρόλογος είναι µια κατατοπιστική Ο εισαγωγή, µέσα από την οποία µου δίνεται η ευκαιρία να ανακοινώσω µία εξέχουσα µουσικοχορευτική επωνυµία χορών της Ελλάδας, µε το όνοµα «Μπεράτι» ή «Μπεράτσε», όπως λέγεται και στον νοµό Φλώρινας. Η έννοια της λέξης «Μπεράτι» δεν είναι κατηγορία µίας συγκεκριµένης µελωδίας µε τον αντίστοιχό της ρυθµό, χορό, τραγούδι, όπως ο τσάµικος, ο συρτός πηδηχτός, ο επονοµαζόµενος καλαµατιανός ή ο συρτός νησιώτικος, στα τρία κ.λπ. Οι χοροί αυτοί ανήκουν, σε ορισµένες συγκεκριµένες κατηγορίες, όπως τις κατέταξε ο λαός. ο ρυθµός είναι συγκεκριµένος, όπως και στο τραγούδι. Τα ολίγα αυτά µπεράτια που σώζονται, στον µεγαλύτερο χώρο της Ελλάδας είναι οργανικά, αλλά υπάρχουν και µερικά µε τραγούδι. Τα Μπεράτια, που υπάρχουν σε όλες τις άλλες περιοχές της Ελλάδας, εκτός της Κεντρικής Μακεδονίας, της Θράκης και των νησιών, που δεν τα ξέρουν και δεν τα χορεύουν, έχουν διαφορετικούς ρυθµούς αλλά, όµως, ο χορός κινείται στα ίδια βήµατα, τα ο- ποία έχουν διαφορετικές χρονικές αξίες. Η µόνη ο- µοιότητα σε αυτά τα µπεράτια είναι η αγωγή, που είναι πάντα αργή µε µία ιδιόµορφη τονικότητα και βαρύτητα στο κάθε τους βήµα και στο κάθε µουσικό µοτίβο. Οι µελωδίες είναι πολλές, αλλά τα ρυθµικά τους σχήµατα ποικίλουν. Ένα σπάνιο, σε 4σηµο ρυθ- µό, είναι και το τζουµερκιώτικο µπεράτι, ενώ, µερικά άλλα είναι, σε 5σηµα, 8σηµα και 10σηµα µέτρα. Σε πολλές περιοχές του ελληνικού χώρου, όπως στην Ήπειρο, την Πελοπόννησο, τη Στερεά Ελλάδα, τη Θεσσαλία και τη υτική Μακεδονία, συναντούµε Πάνω σε διαφορετικά θέµατα τραγουδιών και µουσικών κλιµάκων, υφαίνεται ένας συγκεκριµένος ρυθµός. Ο ρυθµός αυτός µπορεί να είναι 6σηµος σε τσάµικο χορό, ή 7σηµος σε καλαµατιανό ή 4σηµος σε συρτό κ.λπ. Οι χοροί αυτοί είναι, αυτονόητοι, µε το όνοµά τους και µε διαφορετικό αντίστοιχο τραγούδι. Το «Μπεράτι» δεν είναι µια συγκεκριµένη κατηγορία χορών, ούτε στο ρυθµό, µα ούτε και στη µουσική. Τα «Μπεράτια» είναι πολλά και το καθένα έχει τη δική του µουσική και το δικό του ξέχωρο ρυθµό. Και, ενώ, θα έπρεπε ο κάθε ρυθµός να έχει µια καθορισµένη επωνυµία, παραδόξως όλα αυτά τα διαφορετικά µπεράτια έχουν το γενικό όνοµα «Μπεράτι». Π.χ. έχουµε τα λογής λογής τσάµικα µε τον ί- διο πάντα συγκεκριµένο 6σηµο µέτριο ρυθµό. Παλαιότερα, ο ρυθµός αυτός ήταν αργός. Σήµερα, γενικά, όλοι οι χοροί είναι γρήγοροι, εκτός της περιοχής Αγρινίου και Ξηρόµερου. Το ίδιο και µε τις κατηγορίες «Καλαµατιανός», «Συρτός», «Στα τρία» κ.λπ. Στην επωνυµία «Μπεράτι» σε ορισµένους σκοπούς και ορισµένες επώνυµες µελωδίες, που ο λαός τις λέει µπεράτια. Τέτοια γνωστά και επώνυµα, στον ρυθµό τους, µπεράτια, σε 7σηµο µε τραγούδι ρυθµό, είναι δύο, το «Χειµαρριώτικο» και το «Μπαίνω µεσ τ αµπέλι σαν νοικοκυρά». Ο λαός δεν τα λέει µε το όνοµά τους, αλλά το καθένα από αυτά, τα προσφωνεί ως «Μπεράτι». Ο πρώτος του χορού παραγγέλνει στους οργανοπαίχτες «παίξε µου ένα µπεράτι» και οι µουσικοί παίζουν όποιο µπεράτι τους «έρθει» εκείνη τη στιγµή στο µυαλό. Συνήθως, παίζουν το «Χειµαρριώτικο» ή το «Μπαίνω µεσ τ αµπέλι». Και τα δύο κινούνται στον ρυθµό του καλαµατιανού. Όµως, η διαφορά του καλαµατιανού από το µπεράτι είναι µεγάλη. Στην Ήπειρο, υπάρχουν ανώνυµα µπεράτια σε 5σηµο ρυθµό, που στη διάρκεια της µουσικής ο ρυθµός του χορού, µέσα από τις πενιές του λαούτου και του ντεφιού, µετατρέπεται σε 10σηµο µετρικό σχήµα. Αυτά τα συγκεκριµένα κρούσµατα των δύο οργάνων είναι αυτά που ορίζουν και τον παλµό του χορού. Στον ίδιο, επίσης, χώρο, όπως και στη υτική Μα-

16 16 ΧΟΡΟΣΤΑΣΙ Ιανουάριος - Φεβρουάριος - Μάρτιος 2007 κεδονία, υπάρχουν και µπεράτια σε 8σηµο ρυθµό. Όλα τα Μπεράτια κινούνται πάντα στην ίδια ρυθµική αγωγή, όµως σε διαφορετικό χρωµατικό και συναισθηµατικό ποιοτικό χαρακτήρα, όπως είναι το µπεράτι που χορεύουν στους νοµούς Πρέβεζας και Άρτας. Όλα τα Μπεράτια, ενώ, έχουν το καθένα διαφορετικά, κατά περιοχές, µουσικά και ρυθµικά ακούσµατα, εν τούτοις λέγονται µπεράτια. Και διερωτάται ο αναγνώστης γιατί. Τη σχετική εξήγηση την έχω διατυπώσει προ πολλών χρόνων στα πρακτικά της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστηµίου των Ιωαννίνων, το , όταν σαν έκτακτος συνεργάτης ερευνούσα, ηχογραφούσα και κατέγραφα τραγούδια της περιοχής. Παράλληλα, κατέγραψα έναν σεβαστό αριθµό τραγουδιών, επεξηγώντας και αναλύοντας, µουσικολογικά, και τα µπεράτια. Την επεξήγηση αυτή την επαναλαµβάνω και πάλι πιο αναλυτικά, µέσα από την πολυετή εµπειρία µου ως παραδοσιακός βιολιστής από τα µικρά µου χρόνια. Απ ότι ξέρουµε, ο 7σηµος ρυθµός στα δύο επώνυµα µπεράτια, το «Χειµαρριώτικο» και το «Μπαίνω µεσ τ αµπέλι», θα έπρεπε να χορεύεται στα 12 βήµατα του γνωστού σε αγωγή καλαµατιανού, όπως και όλα τα τραγούδια του αυτού ρυθµού. Όµως, όλα τα µπεράτια χορεύονται, σε αργόσυρτο ρυθµό, σε τρία ε- ναλλασσόµενα βήµατα, µία µε το δεξί και µία µε το αριστερό πόδι. Οι σκοποί αυτοί ακολουθούν µία ιδιάζουσα σωµατική χορευτική βαρύτητα, µέσα από τη ρυθµική αγωγή. Είναι αργόσυρτα µέλη, έτσι που η όλη κορµοστασιά του πρώτου χορευτή να έχει την άνεση να δίνει µεγαλύτερη σηµασία στη σωµατική ευλύγιστη προβολή, σε αντίθεση µε τον κλασικό αλέγκρο καλαµατιανό. Όµως, το παραδοσιακό «µπεράτι», που προέρχεται από το όνοµα της πόλης Βεράτι ή Μπεράτι, παρουσιάζεται και στα χωριά της Βορείου Η- πείρου. Το µέλος του είναι αργό µε συγκοπές και µε την ανάλογη, στα βήµατα, βαρύτητα του ρυθµού. Εδώ, µουσική και χορός προβάλλονται στην ολότητά τους από τον χορευτή, µε υπέρµετρο αίσθηµα ενθουσιασµού, µέσα από τον οποίο χορεύει η ψυχή και πολύ λιγότερο τα πόδια και το σώµα. Εδώ, χορεύει η καρδιά και όλος ο ψυχικός κόσµος του χορευτή, α- πολαµβάνοντας ταυτόχρονα τα δύο συνθετικά: µουσική και χορό. Πολλές φορές, ο πρώτος του χορού λέει στους οργανοπαίχτες για να παίξουν ένα «βαρύ µπεράτι» ή «βάρα µου στα χοντρά», δηλαδή σε χαµηλή σκάλα «λεσκοβικιάρικα», δηλαδή, σε αργό, βαρύ ρυθµό. υστυχώς, στις µέρες µας, το «µπεράτι» σαν χορός δεν έχει την παλιά του ιδιόµορφη αίγλη. Το είδος αυτού του χορού και της µουσικής µόνο σε αρβανίτικους µπερατιανούς και λεσκοβικιάρικους σκοπούς τους συναντούσα στα νεανικά µου χρόνια. Τα µπεράτια, που χορεύονται στον µεγαλύτερο στεριανό χώρο, ανάλογα µε τον ποιοτικό χαρακτήρα, της κάθε περιοχής, κράτησαν, ωστόσο, τη συγκεκριµένη αργή και τη βαρύνουσα των µοτίβων αισθησιακή του σώµατος έκφραση, που διαµόρφωσε η διαχρονικότητα µέσα από την παράδοση. Το ιδιόµορφο αυτό είδος έκφρασης του χορού µπεράτι, σε όποιο ρυθµό και αν ανήκει (ακόµη και πριν από τον τύραννο Αλή Πασά, µε τους διωγµούς, τις µετακοµίσεις και τα ταξίδια), έγινε ένας παραδοσιακός φορέας, που διαµόρφωσε διαχρονικά τον ι- διάζοντα µορφικό χορευτικό του χαρακτήρα. Παραθέτω ένα από τα 7σηµα µπεράτια, το επώνυµο «Χειµαρριώτικο».

17 Ιανουάριος - Φεβρουάριος - Μάρτιος 2007 ΧΟΡΟΣΤΑΣΙ 17 Κοινωνιολογικά στοιχεία του αγροτικού πολιτισµού στη Νεοελληνική ποίηση του Κώστα Σαχινίδη, ρα Κοινωνιολογίας Α ν και η ποίηση ανήκει στον φιλολογικό γνωστικό τοµέα θεώρησης και χρειάζεται- κυρίως - φιλολογική και αισθητική προσέγγιση, ωστόσο είναι αναγκαία µία γενικότερη αναφορά στη σχέση της κοινωνίας της υπαίθρου µε την ποίηση. Η ποίηση αποτελεί ένα στοιχείο του πολιτισµού, που στηρίζεται στην παράδοση και εκφράζει τον έντεχνο λόγο. Επίσης, το δηµοτικό τραγούδι είναι ένα κοινωνικό προϊόν, που στηρίζεται στην παράδοση και τον α- γροτικό πολιτισµό, ενώ, ταυτόχρονα, αποτελεί ένα είδος λαϊκής λογοτεχνίας µε ποιητική µορφή. Πρόκειται για µία ποιητική κληρονοµιά που µεταδίδεται µε τον προφορικό λόγο από γενιά σε γενιά. Στη βάση αυτής της κληρονοµιάς, πολλοί ποιητές αναδηµιουργούν ή ανασυνθέτουν το παραδεδοµένο, από το λαό, υλικό και το αναπλάθουν σε µία νέα µορφή. Για το λόγο αυτό, η ύπαιθρος κατέχει σηµαντική θέση στη γενικότερη ποίηση. Η σχέση αυτή της ποίησης και της υπαίθρου είναι µία δηµιουργική σχέση, που συντηρείται µε µακρόχρονες συλλογικές διαδικασίες. Άλλωστε, η ύπαιθρος και η αγροτική ζωή αποτελούν ένα απέραντο λαογραφικό «περιβόλι», όπου αναπτύχθηκε πιο πολύ η δηµοτική ποίηση. Πάντως, σε κάθε εποχή, η ύπαιθρος και ο αγροτικός πολιτισµός υπήρξαν µία αστείρευτη «λαλέουσα» πηγή, από την οποία άντλησε τη δηµιουργική του έµπνευση ένα µεγάλο πλήθος γνωστών ή αγνώστων ποιητών. Πρώτος ο κορυφαίος των ποιητών, ο Όµηρος, ύµνησε την ύπαιθρο σε πλείστα όσα σηµεία των επών του. Παροµοίως, και πολλοί σύγχρονοι ποιητές και λογοτέχνες αναφέρθηκαν στη ζωή της υπαίθρου, µε παραστατικότατο τρόπο, όπως οι: Αλέξανδρος Παπαδιαµάντης, Κώστας Κρυστάλλης κ.ά. Το περιεχόµενο της ποιητικής δηµιουργίας τους, αλλά και της δηµοτικής ποίησης, γενικότερα, είναι κυρίως αγροτικό και αναφέρεται στην ποιµενική και την αγροτική ζωή. Με αυτόν τον τρόπο, η ποίηση και το δηµοτικό τραγούδι γίνονται ένα µέσον κοινωνικής έκφρασης που αντανακλά τη ζωή και τα βιώµατα τα οποία δηµιουργούνται από αυτή. Ειδικότερα, το ποιητικό τους περιεχόµενο αναφέρεται στα παραδοσιακά αγροτικά επαγγέλµατα, στα αγροτικά ήθη και έθιµα, στα βουνά και τους κά- µπους, στα ποτάµια κ.λπ. Όλα αυτά και πολλά άλλα αποτέλεσαν σηµαντικό µέρος της θεµατολογίας πολλών ποιητικών αριστουργηµάτων. Σε έναν τέτοιο κοινωνικό και φυσικό περίγυρο γεννήθηκε η δηµοτική ποίηση, η οποία εµπνέεται από την προφορική πολιτιστική κληρονοµιά. Τις ίδιες όµως επιρροές δέχεται και η καλλιτεχνική δηµιουργία εκείνων των ποιητών, οι οποίοι ακολουθούν και εµπνέονται από την εξέλιξη της ανθρωπότητας στηριγµένοι στις µεγάλες αξίες της παραδοσιακής ποιητικής κληρονοµιάς. Γι αυτό, αποκτούν έναν υψηλό εκφραστικό πλούτο εµπνευσµένο από τη λαϊκή µούσα και την ποιητική δηµιουργία, από την ο- ποία, πολύ συχνά, οι σύγχρονοι ποιητές χρησιµοποιούν διάφορα µορφολογικά στοιχεία µε παρόµοια δοµή ή µετρική αξία ή λεκτική συµπεριφορά. Ακό- µη, σε ορισµένες περιπτώσεις, χρησιµοποιούν ποιητικά δάνεια και αναδηµιουργούν τη λαϊκή ποίηση στηριγµένοι σε ποιητικά δεδοµένα, όπως είναι το τοπικό γλωσσικό ιδίωµα, οι τοπικές παραδόσεις, τα τοπικά γεγονότα κ.λπ. Ειδικότερα, από αυτήν την τοπική ιδιαιτερότητα αντλούν οι ποιητές ορισµένα βασικά ποιητικά στοιχεία, όπως είναι η δηµώδης γλώσσα, το ανάλογο λογοτεχνικό ύφος, ο ρυθµός, η περιγραφικότητα κ. ά. Κυρίως, όµως, ορισµένες κατηγορίες ποιητών - τραγουδιστών ακολουθούν τους κανόνες και τη διαδικασία δηµιουργίας της λαϊκής ποίησης των δηµοτικών τραγουδιών. Χαρακτηριστικό παράδειγµα αποτελούν οι λεγόµενοι µαντιναδόροι ή ριµαδόροι της Κρήτης, οι οποίοι στα γλέντια τους αυτοσχεδιάζουν τους στίχους των µαντινάδων τους εκείνη τη στιγµή που διασκεδάζουν και τραγουδούν οµαδικά. Ωστόσο, στα ποιητικά έργα των περισσοτέρων ποιητών παρατηρείται µια αποµάκρυνσή τους από οποιαδήποτε θεµατολογική αναφορά στην ύπαιθρο. Βέβαια, η αστικοποίηση της ζωής τους και το αστικό κοινωνικό περιβάλλον, µε τα αστικά βιώµατα που κυριαρχούν γύρω τους, δεν δηµιουργούν ανάλογες κοινωνικές ανάγκες και συνθήκες, ώστε να τροφοδοτούν την έµπνευση και τη φαντασία των ποιητών για παρόµοιες ποιητικές δη- µιουργίες, οι οποίες να έχουν σχέση µε την ύπαιθρο. Γι αυτό, ίσως, και η ποίηση πολλών υστερεί σε ζωντανές εικόνες της κοινωνίας της υπαίθρου, επειδή δεν τους εκφράζει. Ωστόσο, η στροφή των συγχρόνων λογοτεχνών προς την ύπαιθρο και η αξιοποίηση του πλούτου των παραδόσεων και των αξιών, που διατηρούνται ακόµη σε ένα βαθµό, θα τους βοηθούσε περισσότερο στη λογοτεχνική τους δηµιουργία αλλά, ταυτόχρονα, θα συνέβαλαν και οι ίδιοι στην προβολή και τη διάδοση του λαϊκού µας Πολιτισµού.

18 18 ΧΟΡΟΣΤΑΣΙ Ιανουάριος - Φεβρουάριος - Μάρτιος 2007 Ο Αργαλειός και το ηµοτικό Τραγούδι* του Αυγερινού Ανδρέου, ικηγόρου, Γενικού Γραµµατέα της Εταιρείας Ελλήνων Λογοτεχνών Ο λόκληρη η ζωή του λαού µας καθρεφτίζεται µες τα δηµοτικά τραγούδια. Ο δουλευτής της γης, ο ακάµατος ταξιδευτής της θάλασσας, το τσοπανόπουλο, που ροβολάει από ράχη σε ράχη και από λιβάδι σε λιβάδι, η όµορφη κόρη, που κεντάει ή υφαίνει στον αργαλειό της, πάρθηκαν από τον άγνωστο λαϊκό τραγουδιστή, απ τον ποιητή λαό, για να γίνουν τραγούδια αθάνατα, πολύτιµα για τη µελέτη της ζωής του λαού µας. Ο άγνωστος τραγουδιστής τραγουδάει πότε χαρού- µενα και πότε λυπηµένα, τις εσωτερικές εντυπώσεις και τα συναισθήµατα του ίδιου και των συνανθρώπων του, τραγουδάει τη χαρά και τη λύπη, το µισεµό και το νόστο, τον έρωτα και τον πόνο, τη ζωή και το θάνατο. Όσα συµβαίνουν στη φύση δονούν τις χορδές της λύρας της ψυχής του. Τραγουδάει για τη δουλειά και τα σύνεργά της. Έτσι, µας παραδόθηκαν τραγούδια του θερισµού, του τρυγητού, του οργώµατος και της σποράς, άρτια λογοτεχνικά. Όµως, και για τις γυναικείες δουλειές έχουν γραφεί πολλά τραγούδια. Για το κέντηµα, τη ρόκα, το πλύσιµο στη βρύση και τον αργαλειό υπάρχουν και διαδίδονται στην ύπαιθρο χώρα, πολλά τραγούδια. Τα τραγούδια του αργαλειού τα χρησιµοποιούσε ο λαός για να κάνει πιο άνετη την κουραστική δουλειά του. Αν και δεν έχουν την ίδια αξία µε τα τραγούδια της ξενιτιάς, τα κλέφτικα ή τις παραλογές, κλείνουν µέσα τους µια καθαρή εικόνα για τη γυναικεία αυτή δουλειά απ τον καιρό του Ησιόδου µέχρι πριν λίγα χρόνια. Ο αργαλειός για κάθε σπίτι ήταν ολόκληρη περιουσία και το θεωρούσαν µεγάλη τους τιµή: Τιµή µεγάλη και τρανή που ν ο αργαλειός στο σπίτι το κάθε δόντι του χτενιού αξίζει µαργαρίτι. Η νια, καθισµένη στον αργαλειό, δίπλα στη µάνα της, παίρνει µαθήµατα, πώς να κεντάει, πώς να περνάει τη σαΐτα, πώς να δένει το χτένι και τόσες άλλες µικρολεπτοµέρειες, που χρειάζονται για την εκµάθηση της κουραστικής αυτής τέχνης. Το παλιό λαϊκό δίστιχο µας λέει φανερά, πως ο αργαλειός είναι η µεγαλύτερη σκλαβιά: Το κέντηµα είναι γλέντηµα κι η ρόκα είναι σεργιάνι κι αυτός ο δόλιος αργαλειός είναι σκλαβιά µεγάλη. Για τα κορίτσια η προκοπή κι η νοικοκυροσύνη τους, στον αργαλειό φαινόταν. Έπρεπε, θρονιασµένη στον αργαλειό, καθηµερινή και σχόλη, να υφαίνει την προίκα της. Η χαρά του άντρα, όταν βλέπει την αγαπηµένη του να υφαίνει, δεν περιγράφεται. Με ικανοποίηση και περηφάνια τραγουδάει: ικός µου είναι κι ο αργαλειός δικό µου και το χτένι, δική µου είναι κι η πέρδικα, που κάθεται κι υφαίνει. Ο γαµπρός θεωρεί τιµή του ότι η νύφη ξέρει να υ- φαίνει στον αργαλειό και το συµπεθεριό πηγαίνοντας στης νύφης το χωριό εξυµνεί την τέχνη της αυτή και τραγουδάει: Όσο ζυγώνω στο χωριό τόσο καλοκαρδίζω. Ακώ µαγγάνια και βροντούν, ανέµες κι ανεµίζουν, ακώ και την αγάπη µου στον αργαλειό και υφαίνει. Σε ένα άλλο τραγούδι που επιχωριάζει στην Ήπειρο εξυµνείται και η νύφη και ο αργαλειός της: Κόρη που υφαίνεις το πανί που υφαίνεις και ξυφαίνεις και όλους τους νιους µαραίνεις. Πόσο πωλείται το πανί; * Εισήγηση στο 4 ο Επιστηµονικό Συµπόσιο µε θέµα «Ύπαιθρος και αγροτικός πολιτισµός στη Νεοελληνική ποίηση» που έγινε στην αίθουσα συνεδρίων της Εταιρείας Ελλήνων Λογοτεχνών στις µε συνδιοργανωτές το ΚΕΧΟΛΠ, την ΕΕΛ και το Χοροστάσι.

19 Ιανουάριος - Φεβρουάριος - Μάρτιος 2007 ΧΟΡΟΣΤΑΣΙ 19 Πόσο έχει και το χτένι και η κόρη που το υφαίνει; Χίλια φλουριά έχει το πανί κι άλλα τόσα έχει το χτένι και η κόρη που το υφαίνει. Ένα χορευτικό τραγούδι από τη Ρούµελη αναφέρεται στην προσήλωση της κόρης στον αργαλειό: Πόχει ασηµένιον αργαλειό και φιλντισένιο χτένι, Χάϊδω µου και Χαϊδεµένη. Πού φαινε τα µεταξωτά που τα βελούδα υφαίνει, Χάϊδω µου και Χαϊδεµένη. Παρασκευή κοµπόδιαζε και Σάββατο τα υφαίνει. Χάιδω µου και Χαϊδεµένη. Την Κυριακή τα φόρεσε, στην εκκλησιά πηγαίνει Χάϊδω µου και Χαϊδεµένη Σε άλλο τραγούδι από την Πάτρα η προσήλωση της κόρης στον αργαλειό την κάνει να µην προσέχει τον αγαπηµένο της: Θέ µου µια κόρη Πατρινιά, µια κόρη από τη Πάτρα, ξανθή και µαυροµάτα. Έχει ασηµένιον αργαλειό και φιλντισένιο χτένι, της κρένω δε µου κρένει. Να της τσακιότανε τ αντί να σπαζε και το χτένι, της κρένω δε µου κρένει. Να της κοπούν πολλές κλωστές να κάθεται να δένει, της κρένω δε µου κρένει Ο ελληνικός λαός αγαπούσε πάντοτε την εργασία και είχε σε ανυποληψία τους τεµπέληδες. είτε µε πόση λεπτή ειρωνεία καυτηριάζει τη συνήθεια κάποιας γυναίκας, που εκτός από τον αργαλειό, δεν κάνει άλλη δουλειά: Καλά το υφαίνεις το πανί, καλά το µασουρίζεις κι όταν σου πουν γι άλλη δουλειά, τη ράχη σου γυρίζεις. Ούτε η άσχετη µε την τέχνη του αργαλειού γυναίκα ξέφυγε από τη δηµιουργία του ποιητή λαού: Σαν δεν ήξερες να υφάνεις, ηµητρούλαµ, τρούλαµ, τρούλαµ. Σαν δεν ήξερες να υφάνεις, τα µασούρια τι τα βάνεις; Πάρε µε στον αργαλειό σου, ηµητρούλαµ, τρούλαµ, τρούλαµ. Πάρε µε στον αργαλειό σου, για το σκάσιµο του αντρός σου Χαρακτηριστικό, επίσης, για το χιούµορ και την ειρωνεία του, είναι το γνωστό τραγούδι της παπαδιάς. Η παπαδιά, το αιώνιο θέµα για ειρωνεία, η πιο τραγουδισµένη γυναίκα, είναι και στο πιο κάτω τραγούδι η κύρια έµπνευση του λαού: Μια παπαδιά Τούρκα η παπαδιά- µια παπαδιά στον αργαλειό, µια παπαδιά στον αργαλειό, τα πόδια της κουνάει, και µε το νου Τούρκα η παπαδιάκαι µε το νου της έλεγε και µε το νου της λέει (λέει πολλά η παπαδιά για την αγάπη). Τα πιο πολλά τραγούδια του αργαλειού έχουν και κλείνουν µέσα τους βαθύ ερωτικό συναίσθηµα, γλυκιά λυρική νότα που συγκινούν: Ανάθεµα στη µάνα σου Που σ έµαθε να υφαίνεις Σαν την κλωνιά κλονίζεσαι Σαν το µασούρι τρέµεις. Στη λύση και στη δέση του πανιού η αφοσίωσή της είναι τόσο µεγάλη που δε θέλει τίποτε: Στη λύση, δέση του πανιού τον αγαπώ δε θέλω, µόνο στη µέση του πανιού να τραγουδώ, να υφαίνω. Όταν φθάσει όµως στη µέση του πανιού τραγουδάει: Ως εκαθόµουν κι ύφαινα, αγάπης µου µαντίλι κλώνον χρυσάφι ως έβαλα κλώνον µαργαριτάρι και κλώνον ασπροχρύσαφο να φάνω το µαντίλι Η γυναίκα που υφαίνει στον αργαλειό πρέπει να τελειώσει όλα τα ρούχα µέχρι τη Λαµπρή και παρακαλεί τη σαΐτα της να περνάει γρήγορα: Πέτα σαΐτα µου µε το µετάξι νάρθει ο καλός µου τη Λαµπρή νάβρει χρυσά ν αλλάξει Το ξετύλιγµα της ανέµης των δηµοτικών τραγουδιών σίγουρα θα µας φανέρωνε κι άλλα τραγούδια του κύκλου του αργαλειού, σε µια πιο εκτενή µελέτη.

20 20 ΧΟΡΟΣΤΑΣΙ Οκτώβριος - Νοέµβριος - εκέµβριος 2006 Ε Ο Ελληνικός νοµισµατικός πολιτισµός της Ευρώπης 1 του Σταύρου Θεοφανίδη, καθηγητή Εφαρµοσµένης Οικονοµίας του Παντείου Πανεπιστηµίου ίναι γνωστό, ότι το χρήµα µε τον Πολιτισµό είναι στοιχεία αρµονικά δεµένα. Να υπενθυµίσω ότι η δραχµή είναι το οικονοµικό σύµβολο, που δηµιούργησε τον Ελληνικό Πολιτισµό µε καταθέσεις µέσα στον ιερό ναό του Παρθενώνα (ο «θησαυρός»). Η δραχµή ήταν το πρώτο νόµισµα της Ευρώπης και το πρώτο διεθνές νόµισµα του κόσµου, που, στην αρχαιότητα ήταν πιο ισχυρό ακόµη και από το σηµερινό δολάριο και το ευρώ. Το πανίερο και διαχρονικό όνοµα της δραχµής, ετυ- Union» και «Central European Bank» είναι 100% ελληνικές 2. Υπάρχουν, όµως, και δέκα (10) κύριες πρωτιές των Ελλήνων στον Νοµισµατικό Πολιτισµό της Ευρώπης, οι οποίες είναι: 1. Το παγκόσµιο σύµβολο απεικόνισης του ευρώ ( ) είναι ελληνικό - αττικό έψιλον (ε) µε δύο οριζόντιες παράλληλες γραµµές στο κέντρο, για να θυµίζει την αρχική προέλευση και το λίκνο του ευρωπαϊκού πολιτισµού, το πρώτο γράµµα της ονοµατοδοσίας «Ευρώπη». 2. Το όνοµα του ενιαίου νοµίσµατος είναι ελληνικότατο: Ευρώ. Μάλιστα, το όνοµα Ευρώπη αναφέρεται για πρώτη φορά σε πολλά αρχαία κείµενα, όπως του Όµηρου, του Ησίοδου (στη Θεογονία) κ.ά. 3. Οι Έλληνες πρόσφεραν στην Ευρώπη το πρώτο νόµισµα: Ήλεκτρο / ραχµή. 4. Η ελληνική δραχµή γίνεται το πρώτο διεθνές νό- Η δηµιουργική ένωση της Ευρώπης µε τον θεό ία - Ταύρο µολογικά προέρχεται από το αρχαίο ρήµα δράττο- µαι, λ.χ. Πάω να τα «δράξω», δηλαδή «τα πιάνω». Άλλωστε, οι εφευρέτες και οι πρωτοπόροι της παγκοσµιοποίησης ήταν οι Αρχαίοι Έλληνες, δεδοµένου ότι, εκτός από την Ελληνική ραχµή, και η Ελληνική Γλώσσα, η Ελληνική Παιδεία (η Φιλοσοφία, το Θέατρο), η Ελληνική Ναυτιλία, το Ελληνικό ιαδίκτυο των Ιερών Ναών του ωδεκάθεου και των Μαντείων και, κυρίως, η Ελληνική Πόλις είναι µερικά από τα στοιχεία και τα ισχυρά τεκµήρια της πρωτοποριακής τους συµβολής. εν είναι τυχαίο, ότι οι σηµερινές διεθνείς λέξεις «bravo» (από το «βραβείο»), «bank» (από το «πήγµα»), «economy», «money» (από την Ήρα την «µονία»), «video», «data», «union» (από το «ενόω», «ενώνω»), «policy», «democracy» είναι αρχαίες ελληνικές. εν είναι τυχαίο, ότι οι λέξεις «Euro», «European µισµα στον κόσµο Η πρώτη Ευρωπαϊκή Ένωση δηµιουργείται στην Ελλάδα µε την Ελληνική Αµφικτυονία της ωδώνης, το π.χ. 6. Η Ευρωπαϊκή Ένωση (= European Union) αποτελείται από δύο ελληνικές λέξεις (η λέξη Union προέρχεται από το αρχαίο ρήµα ενόω, που σηµαίνει ενώνω). 7. Στην Αρχαία Ελλάδα δηµιουργούνται οι πρώτοι χρηµατοπιστωτικοί θεσµοί, δηλαδή οι τράπεζες. Γι αυτό και η λέξη bank (βλ. 8). Σηµειώσεις: 1. Οµιλία στον Οργανισµό Προωθήσεως Εξαγωγών «Εφαρµογή του Ευρώ». 2. Στην εγκυκλοπαίδεια «Encyclopaedia Britannica, Macropaedia» (vol. 12, 15 th ed.), στο λήµµα money, αναφέρεται: «Historians assign to Lydia, a Greek State in Asia Minor, priority in using coined money». 3. «The Athenian drachma became the standard coin of trade in Greece and in much of Asia and Europe...». «Encyclopaedia Britannica, Macropaedia», vol. 12 (money). (συνέχεια στη σελίδα 23)

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. «Μόνο γιατί µ αγάπησες» (Οι τρίλιες που σβήνουν, 1928, σελ. 72 73 σχολικού βιβλίου) ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. «Μόνο γιατί µ αγάπησες» (Οι τρίλιες που σβήνουν, 1928, σελ. 72 73 σχολικού βιβλίου) ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ «Μόνο γιατί µ αγάπησες» (Οι τρίλιες που σβήνουν, 1928, σελ. 72 73 σχολικού βιβλίου) Μαρία Πολυδούρη ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Το ποίηµα υπερασπίζεται µια ορισµένη ποιητική επιλογή. Ποια είναι αυτή και σε ποιο είδος

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργης Κρόκος (1916-1997)

Γιώργης Κρόκος (1916-1997) Γιώργης Κρόκος (1916-1997) Ο αείµνηστος Γιώργης Κρόκος υπήρξε µια πολύπλευρη και πολυτάλαντη προσωπικότητα. Στο επάγγελµα δάσκαλος, αγάπησε τα παιδιά µε πάθος, απόφοιτος της Σχολής του Πανεπιστηµίου Αθηνών,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΡΑΘΩΝΙΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ

ΜΑΡΑΘΩΝΙΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ Ο θαυμαστός κόσμος της ΑΛΚΗΣ ΖΕΗ ΜΑΡΑΘΩΝΙΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ για τους μαθητές και τις μαθήτριες της Δ, Ε και ΣΤ Δημοτικού Νοέμβριος 2011-Μάιος 2012 Υπό την αιγίδα του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Μαραθώνιος

Διαβάστε περισσότερα

Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254)

Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Τι εκφράζει

Διαβάστε περισσότερα

Ο θαυμαστός κόσμος της ΑΛΚΗΣ ΖΕΗ. 5ος ΜΑΡΑΘΩΝΙΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ. για τους μαθητές και τις μαθήτριες του Δημοτικού και του Γυμνασίου

Ο θαυμαστός κόσμος της ΑΛΚΗΣ ΖΕΗ. 5ος ΜΑΡΑΘΩΝΙΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ. για τους μαθητές και τις μαθήτριες του Δημοτικού και του Γυμνασίου Ο θαυμαστός κόσμος της ΑΛΚΗΣ ΖΕΗ 5ος ΜΑΡΑΘΩΝΙΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ για τους μαθητές και τις μαθήτριες του Δημοτικού και του Γυμνασίου Oκτώβριος 2015-Μάιος 2016 Αποστολή: Γνωρίζω την αγαπημένη συγγραφέα

Διαβάστε περισσότερα

Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188)

Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. α) Ποιες σκέψεις διατυπώνει ο Μακρυγιάννης στο εξεταζόµενο

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Επιμέλεια εργασίας: Παναγιώτης Γιαννόπουλος Περιεχόμενα Ερώτηση 1 η : σελ. 3-6 Ερώτηση 2 η : σελ. 7-9 Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 2 Ερώτηση 1 η Η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση...

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση... Γιώργης Παυλόπουλος Τι είναι ποίηση... "Αν ένα πουλί μπορούσε να πει με ακρίβεια τι τραγουδάει, γιατί τραγουδάει, και τι είναι αυτό που το κάνει να τραγουδάει, δεν θα τραγούδαγε". Κυρίες και Κύριοι Φίλες

Διαβάστε περισσότερα

Τέλλου Άγρα: «Αµάξι στη βροχή» (Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σ. 270)

Τέλλου Άγρα: «Αµάξι στη βροχή» (Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σ. 270) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ: Τέλλου Άγρα: «Αµάξι στη βροχή» (Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σ. 270) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµµατολογικά στοιχεία: 1. Η αναπόληση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα

Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα ΓΙΩΡΓΟΣ Σ. ΔΡΟΥΛΙΑΣ Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα Παραγωγή λόγου για την Ε και την ΣΤ Δημοτικού ΠΡΟΛΟΓΟΣ Για να κρατάς αυτό το βιβλίο στα χέρια σου, σημαίνει ότι θέλεις να μάθεις να εκφράζεσαι

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΙΤΣΟΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΙ ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ /ΑΥΓΟΡΟΥ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΙΤΣΟΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΙ ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ /ΑΥΓΟΡΟΥ «ΑΞΙΖΕ ΝΑ ΥΠΑΡΧΟΥΜΕ ΓΙΑ ΝΑ ΣΥΝΑΝΤΗΘΟΥΜΕ» ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΝΕΑ ΓΕΝΙΑ ΣΕ ΔΡΑΣΗ» ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΙΤΣΟΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΙ ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ /ΑΥΓΟΡΟΥ 1 Ο ΕΠΑ.Λ ΧΑΝΙΩΝ Ό,τι δεν συνέβη, είναι ό,τι δεν ποθήσαμε,

Διαβάστε περισσότερα

Γιάννης Ρίτσος: Ανυπόταχτη Πολιτεία (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 51-53)

Γιάννης Ρίτσος: Ανυπόταχτη Πολιτεία (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 51-53) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Γιάννης Ρίτσος: Ανυπόταχτη Πολιτεία (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 51-53) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµ- µατολογικά στοιχεία:

Διαβάστε περισσότερα

Γεννήθηκε το 1883 στο Ηράκλειο της Κρήτης Υπήρξε φιλόσοφος, ποιητής, θεατρικός συγγραφέας Έργα: µυθιστορήµατα, ποίηση, θεατρικά,

Γεννήθηκε το 1883 στο Ηράκλειο της Κρήτης Υπήρξε φιλόσοφος, ποιητής, θεατρικός συγγραφέας Έργα: µυθιστορήµατα, ποίηση, θεατρικά, http://www.amis-kazantzaki.gr./ Γεννήθηκε το 1883 στο Ηράκλειο της Κρήτης Υπήρξε φιλόσοφος, ποιητής, θεατρικός συγγραφέας Έργα: µυθιστορήµατα, ποίηση, θεατρικά, ταξιδιωτικά Τα πιο γνωστά του έργα: Αναφορά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του Σολωμού. Το μεταφυσικό στοιχείο εντοπίζεται λόγου χάρη στο στίχο 54 όπου ανιχνεύουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ. Όπως η εκκλησιαστική, έτσι και η δημοτική μουσική είναι μονοφωνική και τροπική και δεν ακολουθεί τη δυτική τονική αρμονία.

ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ. Όπως η εκκλησιαστική, έτσι και η δημοτική μουσική είναι μονοφωνική και τροπική και δεν ακολουθεί τη δυτική τονική αρμονία. Το δημοτικό τραγούδι αποτελεί μια σημαντική έκφραση της λαϊκής δημιουργίας. Ως λογοτεχνικό είδος αντλεί το υλικό του από την προφορική λογοτεχνική παράδοση. Στις παραδοσιακές κοινωνίες (στην εποχή της

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΟΡΤΗ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ ΤΡΑΓΟΥ ΙΑ

ΓΙΟΡΤΗ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ ΤΡΑΓΟΥ ΙΑ ΓΙΟΡΤΗ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ ΤΡΑΓΟΥ ΙΑ 1 Πάλης ξεκίνηµα Πάλης ξεκίνηµα νέοι αγώνες οδηγοί της ελπίδας Όχι άλλα δάκρυα κλείσαν οι τάφοι λευτεριάς λίπασµα Λουλούδι φωτιάς βγαίνει στους τάφους µήνυµα στέλνουν Απάντηση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Περίληψη ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Α. Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόµενο του κειµένου σε 100-120 λέξεις χωρίς δικά σας σχόλια. Το κείµενο αναφέρεται στις επιπτώσεις της

Διαβάστε περισσότερα

Οµιλία του Προέδρου Valéry GISCARD d ESTAING. Στα εγκαίνια της λατείας Jacqueline de Romilly. Ελληνικό Πολιτιστικό Κέντρο Παρισίων

Οµιλία του Προέδρου Valéry GISCARD d ESTAING. Στα εγκαίνια της λατείας Jacqueline de Romilly. Ελληνικό Πολιτιστικό Κέντρο Παρισίων 1 Οµιλία του Προέδρου Valéry GISCARD d ESTAING Στα εγκαίνια της λατείας Jacqueline de Romilly Ελληνικό Πολιτιστικό Κέντρο Παρισίων Αθήνα --- ευτέρα 16 Σε τεµβρίου 2013 2 Κύριε ήµαρχε, Κυρία Πρόεδρε του

Διαβάστε περισσότερα

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007 1 / 15 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Έρευνα υποστηριζόµενη από τη Γενική ιεύθυνση Εκπαίδευσης και Πολιτισµού της Ε.Ε., στο πλαίσιο του προγράµµατος Σωκράτης «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΚΡΥΦΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΡΟΛΟΙ: Αφηγητής 1(Όσους θέλει ο κάθε δάσκαλος) Αφηγητής 2 Αφηγητής 3 Παπα-Λάζαρος Παιδί 1 (Όσα θέλει ο κάθε δάσκαλος) Παιδί 2

ΤΟ ΚΡΥΦΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΡΟΛΟΙ: Αφηγητής 1(Όσους θέλει ο κάθε δάσκαλος) Αφηγητής 2 Αφηγητής 3 Παπα-Λάζαρος Παιδί 1 (Όσα θέλει ο κάθε δάσκαλος) Παιδί 2 ΤΟ ΚΡΥΦΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΡΟΛΟΙ: 1. Αφηγητής 1(Όσους θέλει ο κάθε δάσκαλος) 2. Αφηγητής 2 3. Αφηγητής 3 4. Παπα-Λάζαρος 5. Παιδί 1 (Όσα θέλει ο κάθε δάσκαλος) 6. Παιδί 2 7. Παιδί 3 8. Παιδί 4 9. Παιδί 5 10. Μητέρα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Θρησκευτικά B Δημοτικού (Μέρος Α ) Ομορφος κόσμος ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Θρησκευτικά Β Δημοτικού Ομορφος κόσμος (Μέρος A ) Συγγραφική ομάδα:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΠΡΩΤΟΓΗΡΟΥ Πρωτοδίκου Διοικητικών Δικαστηρίων ΟΜΙΛΙΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΤΗΣ ΧΟΡΩΔΙΑΣ ΟΡΧΗΣΤΡΑΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΧΑΛΚΙΔΟΣ

ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΠΡΩΤΟΓΗΡΟΥ Πρωτοδίκου Διοικητικών Δικαστηρίων ΟΜΙΛΙΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΤΗΣ ΧΟΡΩΔΙΑΣ ΟΡΧΗΣΤΡΑΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΧΑΛΚΙΔΟΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΠΡΩΤΟΓΗΡΟΥ Πρωτοδίκου Διοικητικών Δικαστηρίων ΟΜΙΛΙΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΤΗΣ ΧΟΡΩΔΙΑΣ ΟΡΧΗΣΤΡΑΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΧΑΛΚΙΔΟΣ Κυριακή 19 Δεκεμβρίου 2010 Έμπλεη ευγνωμοσύνης, με βαθιά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 27-05-2004

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 27-05-2004 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 27-05-2004 1. Πράγματι, τα προαναφερθέντα αποτελούν κυρίαρχα χαρακτηριστικά της ποίησης του Ελύτη, που πιστοποιούνται σαφέστατα- και στο δοθέν ποίημα. Συγκεκριμένα:

Διαβάστε περισσότερα

Ρομαντισμός. Εργασία για το μάθημα της λογοτεχνίας Αραμπατζή Μαρία, Βάσιου Μαρίνα, Παραγιού Σοφία Σχολικό έτος 2013-2014 Τμήμα Α1

Ρομαντισμός. Εργασία για το μάθημα της λογοτεχνίας Αραμπατζή Μαρία, Βάσιου Μαρίνα, Παραγιού Σοφία Σχολικό έτος 2013-2014 Τμήμα Α1 Ρομαντισμός Εργασία για το μάθημα της λογοτεχνίας Αραμπατζή Μαρία, Βάσιου Μαρίνα, Παραγιού Σοφία Σχολικό έτος 2013-2014 Τμήμα Α1 Τζον Κόνσταμπλ Το κάρο του σανού Ρομαντισμός Τέλη 18 ου αι. μέσα 19 ου αι.

Διαβάστε περισσότερα

Η σταδιακή ανάπτυξη της δοµής του, ήταν και το µοντέλο για όλα τα πρώτα ανάλογα εργαστήρια του Θεοδώρου, τα οποία κινούνταν σε αυτήν την θεµατική.

Η σταδιακή ανάπτυξη της δοµής του, ήταν και το µοντέλο για όλα τα πρώτα ανάλογα εργαστήρια του Θεοδώρου, τα οποία κινούνταν σε αυτήν την θεµατική. ΠΟΛΥΤΕΧΝΟ από το 2000 µέχρι σήµερα ένα εργαστήρι σκηνικής έκφρασης και δηµιουργίας, ή µια πρόταση ασκήσεων δηµιουργικής φαντασίας -------------------------------------------- (α) αντικείµενο και ιστορικό

Διαβάστε περισσότερα

Από ξύλο και ασήμι φτιαγμένο το νέο βιβλίο της Δήμητρας Παπαναστασοπούλου

Από ξύλο και ασήμι φτιαγμένο το νέο βιβλίο της Δήμητρας Παπαναστασοπούλου Ημερομηνία 19/3/2015 Μέσο Συντάκτης Link artpress.sundaybloody.com Βασίλης Κάργας http://artpress.sundaybloody.com/?it_books=%ce%b1%cf%80%cf%8c- %CE%BE%CF%8D%CE%BB%CE%BF-%CE%BA%CE%B1%CE%B9- %CE%B1%CF%83%CE%AE%CE%BC%CE%B9-

Διαβάστε περισσότερα

Β2. α) 1 ος τρόπος πειθούς: Επίκληση στη λογική Μέσο πειθούς: Επιχείρημα («Να γιατί η αρχαία τέχνη ελευθερίας»)

Β2. α) 1 ος τρόπος πειθούς: Επίκληση στη λογική Μέσο πειθούς: Επιχείρημα («Να γιατί η αρχαία τέχνη ελευθερίας») Α1. ΠΕΡΙΛΗΨΗ Το κείμενο πραγματεύεται το διαχρονικό ρόλο και τη συμβολή της αρχαίας ελληνικής τέχνης σε παγκόσμια κλίμακα. Αρχικά, επισημαίνεται ότι ο καλλιτέχνης προσπαθεί μέσω της τέχνης να αποστασιοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

Τηλ./Fax: 210.62.19.712, Τηλ: 210.6218.894 www.apolito.gr e-mail:info@apolito.gr Λεωφόρος Μαραθώνος &Χρυσοστόµου Σµύρνης 3,

Τηλ./Fax: 210.62.19.712, Τηλ: 210.6218.894 www.apolito.gr e-mail:info@apolito.gr Λεωφόρος Μαραθώνος &Χρυσοστόµου Σµύρνης 3, «...Πλαστήκαµε για να µην είµαστε µονάχοι. Για τούτο η καρδιά µας ασταµάτητα διψά για τους άλλους. Χωρίς το διάλογο των υπάρξεων µας η ζωή φαίνεται αδειανή, ερηµωµένη, αδικαιολόγητη. Ζούµε και πλησιάζουµε

Διαβάστε περισσότερα

Έρικα Τζαγκαράκη. Τα Ηλιοβασιλέματα. της μικρής. Σταματίας

Έρικα Τζαγκαράκη. Τα Ηλιοβασιλέματα. της μικρής. Σταματίας Έρικα Τζαγκαράκη Τα Ηλιοβασιλέματα της μικρής Σταματίας στην μικρη Ριτζάκη Σταματία-Σπυριδούλα Τα Ηλιοβασιλέματα της μικρής Σταματίας ISBN: 978-618-81493-0-4 Έρικα Τζαγκαράκη Θεσσαλονίκη 2014 Έρικα Τζαγκαράκη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού Σταύρος Κούλας Γραφίστας - Πώς ορίζεται το επάγγελμά σας, και ποιες είναι οι παραλλαγές του; H γραφιστική είναι ένα επάγγελμα που ορίζει τη σχέση του ανθρώπου

Διαβάστε περισσότερα

Μουσικοκινητική αγωγή

Μουσικοκινητική αγωγή Μουσικοκινητική Αγωγή Α εξάμηνο Θεωρία Μίχα Παρασκευή, PhD Μουσικολόγος, Μουσικοπαιδαγωγός 1 Μουσικοκινητική Αγωγή (Θ) - ΜΙΧΑ Παρασκευή 1 Μουσικοκινητική αγωγή Η μουσικότητα των ήχων και της ανθρώπινης

Διαβάστε περισσότερα

9/7 31/7 Θεατρική παράσταση ΟΜΑΔΑΣ 33 «ΕΞΟΔΟΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ»

9/7 31/7 Θεατρική παράσταση ΟΜΑΔΑΣ 33 «ΕΞΟΔΟΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ» 9/7 31/7 Θεατρική παράσταση ΟΜΑΔΑΣ 33 «ΕΞΟΔΟΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ» Πολλές φορές ο μόνος τρόπος για να αφηγηθείς τη δική σου ιστορία είναι μέσα από τις ιστορίες των άλλων. Ίσως ο μόνος τρόπος για να μιλήσεις για το

Διαβάστε περισσότερα

Στέφανος Λίβος: «Η συγγραφή δεν είναι καθημερινή ανάγκη για μένα. Η έκφραση όμως είναι!»

Στέφανος Λίβος: «Η συγγραφή δεν είναι καθημερινή ανάγκη για μένα. Η έκφραση όμως είναι!» Ημερομηνία 27/4/2015 Μέσο Συντάκτης Link www.thinkover.gr Ανδριάνα Βούτου http://www.thinkover.gr/2015/04/27/stefanos-livos/ Στέφανος Λίβος: «Η συγγραφή δεν είναι καθημερινή ανάγκη για μένα. Η έκφραση

Διαβάστε περισσότερα

Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex

Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex Η Έμη Σίνη μεγάλωσε στη Ρόδο, σπούδασε πολιτικός μηχανικός στο Μετσόβιο

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Διαλέξεων ΟΙ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΕΣ ΤΗΣ ΣΚΕΨΗΣ

Πρόγραμμα Διαλέξεων ΟΙ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΕΣ ΤΗΣ ΣΚΕΨΗΣ Πρόγραμμα Διαλέξεων ΟΙ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΕΣ ΤΗΣ ΣΚΕΨΗΣ Κύκλος επτά (7) διαλέξεων, με την συμμετοχή εννέα (9) κορυφαίων ομιλητών, με κοινό χαρακτηριστικό γνώρισμα την πρωτοποριακή σκέψη. Στόχος των ομιλιών είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΣΜΑΡΑΓΔΙ ΣΤΗ ΒΡΟΧΗ της Άννας Γαλανού - Book review

ΣΜΑΡΑΓΔΙ ΣΤΗ ΒΡΟΧΗ της Άννας Γαλανού - Book review Ημερομηνία 20/8/2015 Μέσο Συντάκτης Link www.culture21century.gr Γιώτα Παπαδημακοπούλου http://www.culture21century.gr/2015/08/book-review_33.html ΣΜΑΡΑΓΔΙ ΣΤΗ ΒΡΟΧΗ της Άννας Γαλανού - Book review 20

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΕΣΒΕΥΤΗΣ ΕΘΕΛΟΝΤΙΣΜΟΥ

ΠΡΕΣΒΕΥΤΗΣ ΕΘΕΛΟΝΤΙΣΜΟΥ ΜΙΧΑΛΗΣ ΧΑΤΖΗΜΙΧΑΗΛ Μήνυμα Μιχάλη Χατζημιχαήλ για τον εθελοντισμό Όταν ένας συνάνθρωπος μας ή μια ομάδα ανθρώπων γύρω μας χρειάζεται βοήθεια κι εμείς αρνηθούμε, τότε οι λέξεις αλληλεγγύη, ανιδιοτέλεια,

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΥΠΕΥΘΗΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Αλεξανδρή Ελευθερία. Η ΕΛΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ: Δημαράκης Κοσμάς Δράκου Άννα Καίρης Μάριος Κομίνη Ιωάννα Σουλάνδρος Τάσος

Η ΥΠΕΥΘΗΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Αλεξανδρή Ελευθερία. Η ΕΛΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ: Δημαράκης Κοσμάς Δράκου Άννα Καίρης Μάριος Κομίνη Ιωάννα Σουλάνδρος Τάσος Η ΥΠΕΥΘΗΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Αλεξανδρή Ελευθερία Η ΕΛΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ: Δημαράκης Κοσμάς Δράκου Άννα Καίρης Μάριος Κομίνη Ιωάννα Σουλάνδρος Τάσος Ξεκινώντας την εργασία θα θέλαμε να παραθέσουμε το παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Συνέντευξη στη Μαίρη Γκαζιάνη «Τελικά οι σύγχρονοι Έλληνες φέρουμε στο αίμα μας το dna των αρχαίων προγόνων

Διαβάστε περισσότερα

Δ ι α γ ω ν ί ς μ α τ α π ρ ο ς ο μ ο ί ω ς η σ 1

Δ ι α γ ω ν ί ς μ α τ α π ρ ο ς ο μ ο ί ω ς η σ 1 Δ ι α γ ω ν ί ς μ α τ α π ρ ο ς ο μ ο ί ω ς η σ 1 2 s c h o o l t i m e. g r Ο Άρης Ιωαννίδης Γεννήθηκε το 1973 στο Βόλο. Το 1991 εισήχθη στο Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, απ όπου έλαβε

Διαβάστε περισσότερα

Ολοι είμαστε αδέλφια

Ολοι είμαστε αδέλφια ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Θρησκευτικά Γ Δημοτικού (Μέρος Α ) Ολοι είμαστε αδέλφια ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Θρησκευτικά Γ Δημοτικού Ολοι είμαστε αδέλφια (Μέρος A )

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Ιωάννου Τσαρούχης. Στάλες. Ποίηση

Χρήστος Ιωάννου Τσαρούχης. Στάλες. Ποίηση Χρήστος Ιωάννου Τσαρούχης Στάλες Ποίηση ΣΤΑΛΕΣ Χρήστος Ιωάννου Τσαρούχης Διορθώσεις: Χαρά Μακρίδη Επιμέλεια: Κωνσταντίνος Ι. Κορίδης Σελιδοποίηση: Ζωή Ιωακειμίδου Σχέδιο βιβλίου: Λαμπρινή Βασιλείου-Γεώργα

Διαβάστε περισσότερα

Α/ΟΝΟΜΑ ΣΥΛΛΟΓΟΥ : ΛΕΣΧΗ ΠΟΝΤΙΩΝ ΝΟΜΟΥ ΚΑΒΑΛΑΣ

Α/ΟΝΟΜΑ ΣΥΛΛΟΓΟΥ : ΛΕΣΧΗ ΠΟΝΤΙΩΝ ΝΟΜΟΥ ΚΑΒΑΛΑΣ Α/ΟΝΟΜΑ ΣΥΛΛΟΓΟΥ : ΛΕΣΧΗ ΠΟΝΤΙΩΝ ΝΟΜΟΥ ΚΑΒΑΛΑΣ Β/ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ: Με την έναρξη του ξεριζωμού των Ελλήνων του Πόντου, από τις πατρογονικές τους ρίζες, ύστερα από 3.000 χρόνια παρουσίας, στο μακρινό πόντο, κουβαλώντας

Διαβάστε περισσότερα

w w w. p e r i e x o m e n a n e t. g r

w w w. p e r i e x o m e n a n e t. g r w w w. p e r i e x o m e n a n e t. g r Ο Iliaz Bobaj γράφει για την Παναγιώτα Ζαλώνη Ο Νίκος Μπατσικανής, ο Χάρης Μελιτάς, η Παναγιώτα Ζαλώνη και η Αλεξάνδρα ΒαΐτσηΒάκρου. (Απόσπασμα) Η Ελληνίδα Ποιήτρια

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Ειρήνη Σταματούδη, LL.M., Ph.D. Διευθύντρια Ο.Π.Ι.

Εισαγωγή. Ειρήνη Σταματούδη, LL.M., Ph.D. Διευθύντρια Ο.Π.Ι. Εισαγωγή Ο οδηγός που κρατάς στα χέρια σου είναι μέρος μιας σειράς ενημερωτικών οδηγών του Οργανισμού Πνευματικής Ιδιοκτησίας. Σκοπό έχει να δώσει απαντήσεις σε κάποια βασικά ερωτήματα που μπορεί να έχεις

Διαβάστε περισσότερα

Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις. Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν.

Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις. Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν. Αποστόλη Λαμπρινή (brines39@ymail.com) ΔΥΝΑΜΗ ΨΥΧΗΣ Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν. Θα σε χτυπάνε, θα σε πονάνε,

Διαβάστε περισσότερα

Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας. Ιωαννίνων. Αριθμητικός Γραμματισμός. Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη

Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας. Ιωαννίνων. Αριθμητικός Γραμματισμός. Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας Ιωαννίνων Αριθμητικός Γραμματισμός Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη ΘΕΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΗΣ «Προγραμματισμός-Οργάνωση και υλοποίηση μιας διδακτικής ενότητας στον Αριθμητικό Γραμματισμό» ΠΡΟΣΘΕΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Μίλτου Σαχτούρη: «Η Αποκριά» (Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σσ. 287-288)

Μίλτου Σαχτούρη: «Η Αποκριά» (Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σσ. 287-288) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ: Μίλτου Σαχτούρη: «Η Αποκριά» (Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σσ. 287-288) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµµατολογικά στοιχεία: 1.

Διαβάστε περισσότερα

Ουίλλιαµ Σαίξπηρ: «Σονέτο XVIII» (Ν.Ε.Λ. Β Λυκείου, Α5, σσ. 54-55)

Ουίλλιαµ Σαίξπηρ: «Σονέτο XVIII» (Ν.Ε.Λ. Β Λυκείου, Α5, σσ. 54-55) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Ουίλλιαµ Σαίξπηρ: «Σονέτο XVIII» (Ν.Ε.Λ. Β Λυκείου, Α5, σσ. 54-55) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµµατολογικά στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α. Κάθε πολιτισμός αφήνει το στίγμα του στην ιστορία, όμως η αρχαία ελληνική τέχνη ξεπέρασε τα όρια του χρόνου με το πανανθρώπινο μήνυμά της, με τη δύναμη του πνεύματος και του συναισθήματος.

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός»

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 «Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» (Φλώρινα - Μακεδονία Καύκασος) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 01 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α

Διαβάστε περισσότερα

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Ελάτε να ζήσουμε τα όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Χριστούγεννα (μέσα από ιστορίες και χριστουγεννιάτικα παιχνίδια) 1 Στόχοι: Μέσα από διάφορες

Διαβάστε περισσότερα

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!»

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!» 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη «Το χάνουμε!» Σοφία Παράσχου Εικονογράφηση: Βαγγέλης Ελευθερίου Σελ. 52 Δραστηριότητες για Α & Β τάξη Συγγραφέας: Η Σοφία Παράσχου γεννήθηκε στην Κάρπαθο και ζει στην

Διαβάστε περισσότερα

Η ζωή είναι αλλού. < <Ηλέκτρα>> Το διαδίκτυο είναι γλυκό. Προκαλεί όμως εθισμό. Γι αυτό πρέπει τα παιδιά. Να το χρησιμοποιούν σωστά

Η ζωή είναι αλλού. < <Ηλέκτρα>> Το διαδίκτυο είναι γλυκό. Προκαλεί όμως εθισμό. Γι αυτό πρέπει τα παιδιά. Να το χρησιμοποιούν σωστά Δράση 2 Σκοπός: Η αποτελεσματικότερη ενημέρωση των μαθητών σχετικά με όλα τα είδη συμπεριφορικού εθισμού και τις επιπτώσεις στην καθημερινή ζωή! Οι μαθητές εντοπίζουν και παρακολουθούν εκπαιδευτικά βίντεο,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Μόνο με το αίσθημα μπορείς να διδάξεις. Αν καθήσεις στην έδρα η ποίηση θα φύγει από το παράθυρο. «Κώστας Μόντης» Βασικές αρχές: 1) Το λογοτεχνικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ

ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ αρχική εκδοχή: Θεοδωρίδης Μ. (2006), «Πώς ερωτεύονται στη Βερόνα; σκέψεις για

Διαβάστε περισσότερα

Επιστολή : Νεοελληνική Γλώσσα για το Γυμνάσιο

Επιστολή : Νεοελληνική Γλώσσα για το Γυμνάσιο Επιστολή : Νεοελληνική Γλώσσα για το Γυμνάσιο Η επιστολή ή το γράμμα είναι ένα είδος επικοινωνιακού λόγου, πολύ χρήσιμο για την κοινωνική μας ζωή. Υπάρχουν διάφορα είδη επιστολών. Μια επιστολή μπορεί να

Διαβάστε περισσότερα

Κ. Μάνσφηλντ: «Το µάθηµα µουσικής» (Ν.Ε.Λ. Β Λυκείου, Β14, σσ. 263-270)

Κ. Μάνσφηλντ: «Το µάθηµα µουσικής» (Ν.Ε.Λ. Β Λυκείου, Β14, σσ. 263-270) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ: Κ. Μάνσφηλντ: «Το µάθηµα µουσικής» (Ν.Ε.Λ. Β Λυκείου, Β14, σσ. 263-270) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµµατολογικά στοιχεία:

Διαβάστε περισσότερα

Ο Σωτήρης Σαμπάνης μιλάει για το νέο του βιβλίο "Σκανταλόπετρα"

Ο Σωτήρης Σαμπάνης μιλάει για το νέο του βιβλίο Σκανταλόπετρα Ημερομηνία 24/11/2015 Μέσο Συντάκτης Link achaianews.gr Κατερίνα Σαμψώνα http://bit.ly/1qtceq0 Ο Σωτήρης Σαμπάνης μιλάει για το νέο του βιβλίο "Σκανταλόπετρα" Η Σκανταλόπετρα είναι το νέο βιβλίο του Σωτήρη

Διαβάστε περισσότερα

Βιτσέντζου Κορνάρου: Ερωτόκριτος β. [Ήρθεν η ώρα κι ο καιρός] (στίχοι 767-818) (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 80-82)

Βιτσέντζου Κορνάρου: Ερωτόκριτος β. [Ήρθεν η ώρα κι ο καιρός] (στίχοι 767-818) (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 80-82) 1. KEIMENO Βιτσέντζου Κορνάρου: Ερωτόκριτος β. [Ήρθεν η ώρα κι ο καιρός] (στίχοι 767-818) (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 80-82) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Σε ποιο

Διαβάστε περισσότερα

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου]

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας: Σεμίραμις Αμπατζόγλου Τάξη: Γ'1 Γυμνασίου

Διαβάστε περισσότερα

Αγαπητοί φίλοι και φίλες, νέοι και νέες καλησπέρα σας,

Αγαπητοί φίλοι και φίλες, νέοι και νέες καλησπέρα σας, ZORBA PHOTOS REMARKS Delivered in Greek by Emmanuel Velivasakis at the Conclusion of the Zorba the Greek Play. Αγαπητοί φίλοι και φίλες, νέοι και νέες καλησπέρα σας, Λέγομαι Μανώλης Βεληβασάκης, και είμαι

Διαβάστε περισσότερα

Οδυσσέας Ελύτης: Η Μαρίνα των βράχων (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 55-58)

Οδυσσέας Ελύτης: Η Μαρίνα των βράχων (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 55-58) 1. ΚΕΙΜΕΝO Οδυσσέας Ελύτης: Η Μαρίνα των βράχων (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 55-58) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµ- µατολογικά στοιχεία:

Διαβάστε περισσότερα

Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού

Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Μακρυνίτσα 2010 Ύμνος της ομάδας «Ευαγγέλιο» Βιβλία και μαθήματα ζωγραφισμένα σχήματα και τόσα βοηθήματα να μη δυσκολευτώ Απ όλους τόσα έμαθα

Διαβάστε περισσότερα

Συνέντευξη από τη. ηµοσιογράφοι. κα Τατιάνα Στεφανίδου. Είµαι πολλά χρόνια δηµοσιογράφος, από το 1992.

Συνέντευξη από τη. ηµοσιογράφοι. κα Τατιάνα Στεφανίδου. Είµαι πολλά χρόνια δηµοσιογράφος, από το 1992. ΑΞΙΖΕΙ ΝΑ ΤΟ ΙΑΒΑΣΕΙΣ Συνέντευξη από τη δηµοσιογράφο κα Τατιάνα Στεφανίδου ηµοσιογράφοι Χάρης Μιχαηλίδης ηµήτρης Μαρούδας Φένια Πάσσα Αµαλία Τζήµα Λυδία Τούµπη Συντονισµός -επιµέλεια κειµένου Όµιλος δηµοσιογραφίας

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ

ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ Τα παιδιά του Αδάμ είναι τα άκρα ενός σώματος, Μοιράζονται όλα την ίδια ρίζα. Όταν ένα άκρο περνάει τις μέρες του

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α. Στο κείµενο αυτό η συγγραφέας πραγµατεύεται την αρχαία ελληνική τέχνη και την προσφορά της στον άνθρωπο. Αρχικά επισηµαίνει την ιδιαιτερότητά

Διαβάστε περισσότερα

Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού

Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Μακρυνίτσα 2008 Ύµνος της οµάδας Ύµνος των Αγίων Ανδρόνικου και Αθανασίας Έχει του «αύριο» κρυµµένη την ελπίδα και τη φυλάει σαν τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Φ Ρ Ο Ν Τ Ι Σ Τ Η Ρ Ι A ΑΓΙΑΣ ΒΑΡΒΑΡΑΣ 21 & ΠΕΡΙΚΛΕΟΥΣ, Π. ΦΑΛΗΡΟ ΤΗΛ-FAX: 210 9851164,, Ε-mail: info@neapaideia.edu.gr ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ Δ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 27 ΜΑΡΤΙΟΥ 2011 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 27 ΜΑΡΤΙΟΥ 2011 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 27 ΜΑΡΤΙΟΥ 2011 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α. Συμμαθητές, συμμαθήτριες, Στα πλαίσια της συζήτησής μας για την τέχνη, θα παρουσιαστούν περιληπτικά

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Το μάθημα της Θεατρικής Αγωγής θα διδάσκεται από φέτος στην Ε και Στ Δημοτικού. Πρόκειται για μάθημα βιωματικού χαρακτήρα, με κύριο

Διαβάστε περισσότερα

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013 Εμπειρίες που αποκόμισα από το Διήμερο Σεμινάριο που αφορά στην ένταξη Παιδιών με Απώλεια Ακοής στη Μέση Γενική και Μέση Τεχνική και Επαγγελματική Εκπαίδευση Είχα την τύχη να συμμετάσχω στο διήμερο σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Ο Μικρός Πρίγκιπας έφτασε στη γη. Εκεί είδε μπροστά του την αλεπού. - Καλημέρα, - Καλημέρα, απάντησε ο μικρός πρίγκιπας, ενώ έψαχνε να βρει από πού ακουγόταν η

Διαβάστε περισσότερα

Ομαδική Εργασία Παραγωγής Γραπτού Λόγου με θέμα: «ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΟΥ»

Ομαδική Εργασία Παραγωγής Γραπτού Λόγου με θέμα: «ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΟΥ» Ομαδική Εργασία Παραγωγής Γραπτού Λόγου με θέμα: «ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΟΥ» Δ τάξη, 2013-2014 Παρουσίαση γραπτής εργασίας «ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΟΥ» ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2013 Τα βήματα που ακολουθήσαμε ήταν: 1. Αφού η δασκάλα μας έγραψε

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόµενα: 5 Ο στάδιο: γράφω και διαβάζω τρισύλλαβες λέξεις 6 ο στάδιο: γράφω και διαβάζω λέξεις που αρχίζουν µε φωνήεν 7 ο στάδιο: γράφω και διαβάζω λέξεις που έχουν τελικό σίγµα (-ς) 8 ο στάδιο: γράφω

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ»

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» «ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» ΤΑΞΗ Γ1 2 ο Δ Σ ΓΕΡΑΚΑ ΔΑΣΚ:Αθ.Κέλλη ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Κατά τη διάρκεια της περσινής σχολικής χρονιάς η τάξη μας ασχολήθηκε με την ανάγνωση και επεξεργασία λογοτεχνικών βιβλίων

Διαβάστε περισσότερα

Συμμετοχή στην έκθεση για τις προσωπικότητες της " Μη βίας"

Συμμετοχή στην έκθεση για τις προσωπικότητες της  Μη βίας Συμμετοχή στην έκθεση για τις προσωπικότητες της " Μη βίας" Στις 25-2-2013 οι ομάδα των Έμπιστων Διαμεσολαβητών του σχολείου μας πραγματοποίησε επίσκεψη στην έκθεση για τις προσωπικότητες της " Μη βίας"

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση γραπτού λόγου

Κατανόηση γραπτού λόγου Β1 1 Επίπεδο Β1 (25 μονάδες) Διάρκεια: 40 λεπτά Ερώτημα 1 (6 μονάδες) Διαβάζετε σ ένα περιοδικό οδηγίες για να μάθουν σωστά τα παιδιά σας σκι. Το περιοδικό όμως είναι παλιό κι έτσι βλέπετε καθαρά μόνο

Διαβάστε περισσότερα

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Περιγραφή εργαστηρίου Οι ιστορίες είναι γεγονότα ζωής ή του μυαλού ή μήπως απλώς

Διαβάστε περισσότερα

Συνθέσεις από το Αιγαίο και τη Μεσόγειο, Ποίηση και ζωγραφική κ ά. ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Συνθέσεις από το Αιγαίο και τη Μεσόγειο, Ποίηση και ζωγραφική κ ά. ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Το Μουσείο Νεοελληνικής Τέχνης του ήµου Ρόδου, µε χαρά ανακοινώνει την ατοµική εικαστική έκθεση, του γνωστού «δικού µας» ζωγράφου Μάνου Αναστασιάδη, που θα φιλοξενήσει στην "Νέα Πτέρυγά" του,

Διαβάστε περισσότερα

Νέα Ελληνική Λογοτεχνία Α Λυκείου Κωδικός 4528 Ενότητα: «Παράδοση και μοντερνισμός στη νεοελληνική ποίηση»

Νέα Ελληνική Λογοτεχνία Α Λυκείου Κωδικός 4528 Ενότητα: «Παράδοση και μοντερνισμός στη νεοελληνική ποίηση» Νέα Ελληνική Λογοτεχνία Α Λυκείου Κωδικός 4528 Ενότητα: «Παράδοση και μοντερνισμός στη νεοελληνική ποίηση» ΛΑΜΠΡΟΣ ΠΟΡΦΥΡΑΣ (1879-1932), Είδα Εἶδα μία χώρα ξωτικιὰ στ ἀνήσυχο ὄνειρό μου: πόσ ὄμορφη δὲ

Διαβάστε περισσότερα

Η µαγεία του βιβλίου

Η µαγεία του βιβλίου Η µαγεία του βιβλίου Χριστιάνα Αντρέου Παναγιώτα Χαραλάµπους για το βιβλίο Το βιβλίο, το βιβλίο είναι φίλος µου καλός. Το κρατώ και το διαβάζω, και λεπτό δε σταµατώ. Η µαγεία του µε ταξιδεύει στο δικό

Διαβάστε περισσότερα

Ποιητικές καταθέσεις ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. ποιήματα. CaptainBook.gr

Ποιητικές καταθέσεις ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. ποιήματα. CaptainBook.gr Το παρόν έργο πνευματικής ιδιοκτησίας προστατεύεται από τις διατάξεις της ελληνικής νομοθεσίας (Ν. 2121/1993 όπως έχει τροποποιηθεί και ισχύει σήμερα) και από τις διεθνείς συμβάσεις περί πνευματικής ιδιοκτησίας.

Διαβάστε περισσότερα

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς A...Τα αισθήματα και η ενεργεία που δημιουργήθηκαν μέσα μου ήταν μοναδικά. Μέσα στο γαλάζιο αυτό αυγό, ένιωσα άτρωτος, γεμάτος χαρά και αυτοπεποίθηση.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΣΗΕΑ ΠΟΙΗΣΗΣ ΦΕΣΤΙΒΑΛ. www.periexomena.gr. εκδήλωση

ΕΣΗΕΑ ΠΟΙΗΣΗΣ ΦΕΣΤΙΒΑΛ. www.periexomena.gr. εκδήλωση www.periexomena.gr ΕΣΗΕΑ ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΠΟΙΗΣΗΣ Την Παρασκευή 18 Σεπτεµβρίου στις 7µµ, στην Αίθουσα Ε.Σ.Η.Ε.Α. Ακαδηµίας 20, στην Αθήνα, ξεκίνησε το 5ο «Φεστιβάλ Ποίησης». Διοργανωτής η Μη Κυβερνητική Οργάνωση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΦΟΡΑ ΓΙΑ ΤΟΝ Β ΚΥΚΛΟ ΤΟΥ ΔΙΗΜΕΡΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ «ΕΣΥ ΚΑΙ ΕΓΩ ΜΑΖΙ» ΣΤΙΣ 28-29 ΜΑΪΟΥ 2015

ΑΝΑΦΟΡΑ ΓΙΑ ΤΟΝ Β ΚΥΚΛΟ ΤΟΥ ΔΙΗΜΕΡΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ «ΕΣΥ ΚΑΙ ΕΓΩ ΜΑΖΙ» ΣΤΙΣ 28-29 ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΝΑΦΟΡΑ ΓΙΑ ΤΟΝ Β ΚΥΚΛΟ ΤΟΥ ΔΙΗΜΕΡΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ «ΕΣΥ ΚΑΙ ΕΓΩ ΜΑΖΙ» ΣΤΙΣ 28-29 ΜΑΪΟΥ 2015 Ο β κύκλος του διήμερου καλλιτεχνικού, βιωματικού σεμιναρίου «ΕΣΥ ΚΑΙ ΕΓΩ ΜΑΖΙ» πραγματοποιήθηκε στις 28 και 29

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ A ΛΥΚΕΙΟΥ

ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ A ΛΥΚΕΙΟΥ Κύρια έννοια: Φιλία ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ A ΛΥΚΕΙΟΥ «Ποια πρέπει να είναι τα κριτήρια επιλογής των φίλων µας;» ευτερεύουσες έννοιες: Κριτήρια επιλογής Ζητούµενο: Το θέµα Φιλία αποκαλείται το κοινωνικό συναίσθηµα

Διαβάστε περισσότερα

Γυμνάσιο Αγ. Βαρβάρας Λεμεσού. Τίτλος Εργασίας: Έμαθα από τον παππού και τη

Γυμνάσιο Αγ. Βαρβάρας Λεμεσού. Τίτλος Εργασίας: Έμαθα από τον παππού και τη Γυμνάσιο Αγ. Βαρβάρας Λεμεσού Σχολείο Ετος: 2013-2014 Τίτλος Εργασίας: Έμαθα από τον παππού και τη γιαγιά μου Όνομα Μαθήτριας: Νικολέττα Χρίστου Τάξη: Γ 4 Όνομα Καθηγήτριας: Σταυρούλας Ιωάννου Λεμεσός

Διαβάστε περισσότερα

ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ

ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ Μη µου µιλάς γι' αυτά που ξεχνάω Μη µε ρωτάς για καλά κρυµµένα µυστικά Και µε κοιτάς... και σε κοιτώ... Κι είναι η στιγµή που δεν µπορεί να βγεί απ' το µυαλό Φυσάει... Κι είναι

Διαβάστε περισσότερα

Α. Γαλανού: «Οι ήρωες των βιβλίων μου με ακολουθούν πάντα»

Α. Γαλανού: «Οι ήρωες των βιβλίων μου με ακολουθούν πάντα» Ημερομηνία 20/01/2015 Μέσο Συντάκτης Link prosopakritis.gr Αμαλία Αγγελάκη http://goo.gl/a1tyfd Α. Γαλανού: «Οι ήρωες των βιβλίων μου με ακολουθούν πάντα» H Άννα Γαλανού γεννήθηκε στο Ηράκλειο της Κρήτης.

Διαβάστε περισσότερα

Φίλες και φίλοι, Συνδημότες και συνδημότισσες, Αγαπητοί μου συνεργάτες, Σας ευχαριστώ από τα βάθη της ψυχής μου για αυτή την μεγάλη και εντυπωσιακή

Φίλες και φίλοι, Συνδημότες και συνδημότισσες, Αγαπητοί μου συνεργάτες, Σας ευχαριστώ από τα βάθη της ψυχής μου για αυτή την μεγάλη και εντυπωσιακή Φίλες και φίλοι, Συνδημότες και συνδημότισσες, Αγαπητοί μου συνεργάτες, Σας ευχαριστώ από τα βάθη της ψυχής μου για αυτή την μεγάλη και εντυπωσιακή σας παρουσία. Η παρουσία σας σήμερα εδώ αποδεικνύει ότι

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Όσο μπορείς, Κ. Π. Καβάφη ( Παράλληλο κείμενο: Τριαντάφυλλα στο παράθυρο, Α. Εμπειρίκου)

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Όσο μπορείς, Κ. Π. Καβάφη ( Παράλληλο κείμενο: Τριαντάφυλλα στο παράθυρο, Α. Εμπειρίκου) ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Κείμενο: Όσο μπορείς, Κ. Π. Καβάφη ( Παράλληλο κείμενο: Τριαντάφυλλα στο παράθυρο, Α. Εμπειρίκου) 1 2 ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Κείμενο: Χρόνος: Όσο μπορείς, Κ. Π. Καβάφη

Διαβάστε περισσότερα

1. ΚΕΙΜΕΝΟ Ανδρέας Κάλβος: Τα Ηφαίστεια (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 11-15)

1. ΚΕΙΜΕΝΟ Ανδρέας Κάλβος: Τα Ηφαίστεια (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 11-15) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Ανδρέας Κάλβος: Τα Ηφαίστεια (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 11-15) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµ- µατολογικά στοιχεία: 1. Πώς

Διαβάστε περισσότερα

Διήμερο σεμινάριο. Εισαγωγή στη θεατρική Σκηνοθεσία. Bar theater

Διήμερο σεμινάριο. Εισαγωγή στη θεατρική Σκηνοθεσία. Bar theater Διήμερο σεμινάριο Εισαγωγή στη θεατρική Σκηνοθεσία Bar theater & Γιατί η υποκριτική είναι Τέχνη Σάββατο και Κυριακή 19 και 20 Οκτωβρίου 2013 στην αίθουσα του ''Θυρεάτη''(παραπλεύρως Αφων Καρκούλη) Έναρξη

Διαβάστε περισσότερα

http://hallofpeople.com/gr/ Μισελ ντε Μονταιν ΔΟΚΙΜΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ (απόσπασμα από την αρχή) Τα συναισθήματα μας επεκτείνονται πέρα από εμάς

http://hallofpeople.com/gr/ Μισελ ντε Μονταιν ΔΟΚΙΜΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ (απόσπασμα από την αρχή) Τα συναισθήματα μας επεκτείνονται πέρα από εμάς http://hallofpeople.com/gr/ Μισελ ντε Μονταιν ΔΟΚΙΜΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ (απόσπασμα από την αρχή) Τα συναισθήματα μας επεκτείνονται πέρα από εμάς Εκείνοι που κατηγορούν τους ανθρώπους ότι τρέχουν διαρκώς πίσω

Διαβάστε περισσότερα

Συνοπτική περίληψη του βιβλίου:

Συνοπτική περίληψη του βιβλίου: ΕΡΩΤΑΣ ΣΤΑ ΨΕΜΑΤΑ Συνοπτική περίληψη του βιβλίου: Η Μακένζι «Μαξ» Μίλερ βρίσκεται μπροστά σ ένα πρόβλημα: την αιφνιδιαστική επίσκεψη των γονιών της. Γιατί αν δουν τα βαμμένα μαλλιά της, τα τατουάζ και

Διαβάστε περισσότερα