Η ΑΘΗΝΑ ΚΑΤΑ ΤΑ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΤΗΣ ΟΘΩΜΑΝΙΚΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ (18 ος 19 ος αιώνας) Η πόλη και το διοικητικό καθεστώς

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η ΑΘΗΝΑ ΚΑΤΑ ΤΑ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΤΗΣ ΟΘΩΜΑΝΙΚΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ (18 ος 19 ος αιώνας) Η πόλη και το διοικητικό καθεστώς"

Transcript

1 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΝΕΟΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ, ΛΑΟΓΡΑΦΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΑΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΔΙΠΛΩΜΑ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ «ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΩΝ ΛΑΩΝ ΤΗΣ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΥ ΤΟΥ ΑΙΜΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥΡΚΟΛΟΓΙΑ» Κομίνης Μάρκος Η ΑΘΗΝΑ ΚΑΤΑ ΤΑ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΤΗΣ ΟΘΩΜΑΝΙΚΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ (18 ος 19 ος αιώνας) Η πόλη και το διοικητικό καθεστώς Επιβλέπων καθηγητής: Αλεξανδρόπουλος Ιωάννης Η έγκριση της Μεταπτυχιακής Εργασίας από το τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του ΑΠΘ δεν υποδηλώνει αναγκαστικά ότι αποδέχεται το τμήμα τις γνώμες του συγγραφέα. ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2008

2 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ...2 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΣΥΝΤΟΜΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΟΘΩΜΑΝΙΚΗΣ ΑΘΗΝΑΣ (15ος 19ος αιώνας)..5 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: Η ΠΟΛΗ...12 α. Ο πληθυσμός...12 β. Τα περίχωρα και η πόλη...16 γ. Οι κάτοικοι...24 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: ΤΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΚΑΘΕΣΤΩΣ ΤΗΣ ΟΘΩΜΑΝΙΚΗΣ ΑΘΗΝΑΣ...33 α. Η περίοδος από το 1456 έως τις αρχές του 17 ου αιώνα...33 β. Η περίοδος από τις αρχές του 17 ου αιώνα έως το γ. Η περίοδος από το 1760 έως το δ. Η περίοδος από το 1795 έως το ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: ΟΙ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ...48 α. Ο βοεβόδας...48 β. Ο δισδάρης...52 γ. Άλλοι αξιωματούχοι...55 δ. Οι δημογέροντες...56 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5: ΕΙΚΟΝΕΣ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΖΩΗΣ ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ: Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΟΥ ΧΑΤΖΗ ΑΛΗ ΧΑΣΕΚΗ...64 α. Ο Χατζή Αλή Χασεκής...64 β. Ο Χατζή Αλή Χασεκή και οι δημογέροντες...67 ΕΠΙΛΟΓΟΣ...70 ΓΛΩΣΣΑΡΙ...72 ΒΟΕΒΟΔΕΣ ΚΑΙ ΔΗΜΟΓΕΡΟΝΤΕΣ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ ( )...84 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ...91 ΕΙΚΟΝΕΣ...96 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ...106

3 2 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η Αθήνα είναι γνωστή για την πολυετή ιστορία της. Λίγοι είναι αυτοί που δεν έχουν ακούσει για τους αρχαίους ρήτορες, τους φιλοσόφους και τους θεατρικούς συγγραφείς της. Λίγοι δεν έχουν ακούσει για την Ακρόπολη και την αρχαία Αγορά της πόλης. Από την άλλη, δεν είναι λίγοι κι αυτοί που έχουν ασχοληθεί με την εξέλιξή της από το 1834, όταν επιλέχθηκε για πρωτεύουσα του νεότευκτου τότε Ελληνικού Κράτους, μέχρι και σήμερα. Πόσοι, όμως, ξέρουν ή έχουν ακούσει, έστω και λίγα λόγια, για τη μεσαιωνική ή την οθωμανική Αθήνα; Προσπαθώντας να απαντήσω σε αυτή την ερώτηση αποφάσισα να μελετήσω την ιστορία της πόλης κατά τους άγνωστους, και για τον περισσότερο κόσμο ζοφερούς, αιώνες που η πόλη αποτελούσε τμήμα της επικράτειας της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Από το ξεκίνημα κιόλας αυτής της προσπάθειας ανακάλυψα το πόσο περιορισμένες είναι οι μελέτες που αφορούν το συγκεκριμένο θέμα. Μελέτες, μάλιστα, που στην πλειονότητά τους είχαν γίνει από τα τέλη του 19 ου αιώνα έως τα μέσα του 20 ου. Αυτομάτως, λοιπόν, εμφανιζόταν ένα σημαντικό πρόβλημα: όλες αυτές οι εργασίες στερούνταν πολύ βασικών πληροφοριών και στοιχείων που προέκυψαν από την ραγδαία, κατά τα τελευταία χρόνια, εξέλιξη στον τομέα της τουρκολογίας και της μελέτης της οθωμανικής ιστορίας γενικότερα. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα πολλά από τα στοιχεία της ιστορίας της οθωμανικής Αθήνας να ερμηνεύονται πλημμελώς ή λανθασμένα. Έτσι, λοιπόν, βασικός σκοπός της εργασίας έγινε η όσο το δυνατόν πιο εμπεριστατωμένη και επιστημονικά τεκμηριωμένη παρουσίαση της πόλης και ιδίως του τρόπου διοίκησής της από τα μέσα του 18 ου έως τις αρχές του 19 ου αιώνα. Έγινε προσπάθεια να μην βασιστεί αποκλειστικά σε δεδομένα της τοπικής ιστορίας, αλλά να χρησιμοποιηθούν και στοιχεία που αφορούν στη γενικότερη δομή της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Στις σελίδες που θα ακολουθήσουν γίνεται κατ αρχήν, μετά από μια σύντομη περιήγηση στα σημαντικότερα ιστορικά γεγονότα που σημάδεψαν την οθωμανική Αθήνα, μια περιγραφή του μεγέθους, του αστικού περιβάλλοντος και της πληθυσμιακής σύνθεσης της πόλης. Στη συνέχεια αναλύεται το διοικητικό καθεστώς της Αθήνας όσο αυτή αποτελούσε μέρος της οθωμανικής επικράτειας και παρουσιάζονται τα καθήκοντα και ο ρόλος των διοικητικών παραγόντων του τόπου, μουσουλμάνων και χριστιανών, κυρίως από το 1760 έως την έκρηξη της Ελληνικής

4 3 Επανάστασης το Επίσης, παραθέτονται κάποια παραδείγματα που φωτίζουν τις σχέσεις μεταξύ των μουσουλμάνων κρατικών διοικητικών υπαλλήλων και των χριστιανών φορέων της κοινοτικής διοίκησης. Τέλος, κρίθηκε σκόπιμο να συνταχθεί ένα σύντομο γλωσσάρι όπου επεξηγούνται διάφοροι, οθωμανικοί κυρίως, όροι, καθώς και μία χρονολογημένη λίστα με τους βοεβόδες και τους δημογέροντες της Αθήνας από το 1750 έως το 1821, όπως αυτοί φαίνονται μέσα από τις διάφορες πηγές. Η σύνταξη της εργασίας βασίστηκε κατά κύριο λόγο στη μελέτη ελληνικών και ξένων βιβλιογραφικών πηγών. Κατ αρχήν, πάρα πολύ χρήσιμες πληροφορίες μπορεί να αντλήσει κανείς από την «Ιστορία των Αθηνών» του Ιωάννη Μπενιζέλου ( ) και τα «Απομνημονεύματα» του Παναγή Σκουζέ ( ). Αμφότεροι υπήρξαν αυτόπτες μάρτυρες της ζωής στην οθωμανική Αθήνα καταγράφοντας εκ των έσω τα γεγονότα φωτίζοντας άγνωστες πτυχές της ιστορίας της πόλης. Σημαντικό, επίσης, είναι και το τρίτομο έργο «Μνημεία της ιστορίας των Αθηναίων. Τουρκοκρατία» του σπουδαίου αθηναιογράφου Δημήτριου Καμπούρογλου ( ), όπου συγκεντρώνονται διάφορα έγγραφα και άλλα τεκμήρια της εποχής. Στα παραπάνω πρέπει να προσθέσουμε ακόμα ένα έργο του Καμπούρογλου, την «Ιστορία των Αθηναίων», καθώς και το βιβλίο του Θεμιστοκλή Φιλαδελφέως ( ) «Ιστορία των Αθηνών επί Τουρκοκρατίας. Από του 1400 μέχρι του 1800», που αποτελούν δύο από τις πρώτες προσπάθειες να μελετηθεί η ιστορία της πόλης εκείνης της περιόδου. Ταυτόχρονα, οι πολλοί, Ευρωπαίοι κυρίως, περιηγητές που επισκέφθηκαν την πόλη εκείνη την περίοδο κατέγραψαν με τη δική τους ματιά τη ζωή του τόπου αφήνοντάς μας πολύτιμες αναφορές για την οθωμανική Αθήνα. Βέβαια, η ανάλυση και σύνθεση των πληροφοριών που βρίσκονται κρυμμένες στα έργα αυτά μόνο εύκολη δεν ήταν, αφού συχνά τα στοιχεία που προέκυπταν ήταν αντιφατικά, ακόμα και μέσα στο κείμενο του ίδιου συγγραφέα. Ταυτόχρονα, η προσπάθεια για όσο το δυνατόν αρτιότερη και εμπεριστατωμένη επεξήγηση της πληθώρας εννοιών και όρων, που αφορούσαν κυρίως την οθωμανική διοίκηση και βρίσκονταν μέσα σε αυτά τα κείμενα, απαιτούσε κοπιώδη και πολύωρη έρευνα. Σε αυτό ακριβώς το σημείο, θα ήθελα να ευχαριστήσω, τόσο για τη συμβολή του στο να ξεπεραστούν τέτοιου είδους δυσκολίες όσο και για τις γόνιμες συζητήσεις μας πάνω 1 Εδώ να σημειώσουμε ότι η εργασία σταματάει στην έναρξη της Επανάστασης. Παρότι η Αθήνα τυπικά έπαψε να αποτελεί τμήμα του οθωμανικού κράτους μόλις τον Μάρτιο του 1833, θεωρούμε ότι λόγω των συνεχών πολεμικών συγκρούσεων η πόλη είχε πάψει να αποτελεί de facto οθωμανική επαρχία κανονικά διοικούμενη από τον σουλτάνο.

5 4 στην οθωμανική ιστορία, τον καθηγητή μου κ. Ιωάννη Αλεξανδρόπουλο. Τέλος, θα ήταν παράλειψη να μην επισημάνω τη σημαντική βοήθεια που μου προσέφερε ο Δημήτρης Λούπης, ο οποίος στάθηκε πάντα πρόθυμος να με συμβουλέψει σε θέματα βιβλιογραφίας καθώς και στην ανάλυση κάποιων οθωμανικών κειμένων.

6 5 ΣΥΝΤΟΜΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΟΘΩΜΑΝΙΚΗΣ ΑΘΗΝΑΣ (15ος 19ος αιώνας) Πολλά χρόνια πριν η Αθήνα περάσει στην κυριαρχία των Οθωμανών, είχε πάψει να είναι ανεξάρτητη. Ήδη από τις αρχές του 13 ου αιώνα η πόλη βρισκόταν στα χέρια Λατίνων ηγεμόνων. Το 1205, μετά το τέλος της Δ Σταυροφορίας, ο Otto de la Roche έλαβε ως φέουδο τις επικράτειες της Θήβας, της Αθήνας και της Αταλάντης. Οι περιοχές αυτές αποτέλεσαν το δουκάτο των Αθηνών με πρωτεύουσα, όμως, τη Θήβα και ο διοικητής πήρε τον τίτλο του Dominus Athenarum. Οι Φράγκοι de la Roche έμειναν στην Αθήνα έως το 1311 όταν μετά τη μάχη της Κωπαΐδας στις 15 Μαρτίου τη θέση τους πήρε η Καταλανική Εταιρία. Οι Καταλανοί με τη σειρά τους διοίκησαν την Αθήνα έως το Εκείνη τη χρονιά, ο Φλωρεντίνος Nerio I Acciaioli, κι αφού είχε ήδη καταλάβει την υπόλοιπη Αττική από την άνοιξη του 1385, πολιόρκησε το φρούριο της Ακρόπολης κυριεύοντάς το στις 2 Μαΐου. Η οικογένεια Acciaioli, ήταν και η τελευταία στη σειρά των Λατίνων ηγεμόνων της Αθήνας πριν από την οθωμανική κατάκτηση το Ωστόσο, οι Οθωμανοί είναι πιθανό να μην έκαναν για πρώτη φορά την εμφάνισή τους στην Αθήνα το Ήδη από τα τελευταία χρόνια του 14 ου αιώνα μαρτυρείται τουρκική επιδρομή από τα στρατεύματα του Βαγιαζήτ Α (28/6/ /7/1402), τα οποία καθοδηγούμενα από τους Γιακούμπ και Εβρενός ή κατ άλλους από τον Τιμουρτάς Πασά ενώ κατευθύνονταν προς το Άργος λεηλάτησαν την πόλη. Για την ακριβή χρονολογία αυτού του γεγονότος έχουν επικρατήσει δύο απόψεις: η μία υποστηρίζει ότι οι Οθωμανοί έφτασαν στην Αθήνα γύρω στο 1392 και η άλλη το Παράλληλα, από την περίοδο αυτή (1394;) οι δούκες της Αθήνας φαίνεται ότι 2 Kenneth Setton, «The Catalans in Greece, », σ. 167 και «The Catalans and Florentines in Greece, », σ. 245, 254, στο Athens in the Middle Ages, Variorum Reprints, Λονδίνο 1975, Σοφία Δοανίδου, Η Φραγκοκρατία στην πόλη των Αθηνών , Βιβλιοπωλείον της Εστίας, Αθήνα 1980, σ , 75, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, τόμος 4, Türkiye Diyanet Vakfı, Κωνσταντινούπολη 1991, σ. 74, Θ. Ν. Φιλαδελφεύς, Ιστορία των Αθηνών επί Τουρκοκρατίας. Από του 1400 μέχρι του 1800, τόμος Α, εκδόσεις Διονυσίου Νότη Καραβία, Αθήνα 1981 (επανέκδοση του έργου του 1902), σ και Δημήτρης Μπελέζος, Η Λατινοκρατία στην Ελλάδα, έκδοση του περιοδικού Ιστορικά Θέματα, Αθήνα 2004, σ. 95.

7 6 πλήρωναν και φόρο υποτέλειας στους Οθωμανούς 4. Τεκμήριο πρώιμης οθωμανικής επίθεσης στην πόλη αποτελεί και ένα χειρόγραφο μέλους οικογένειας της Ζακύνθου με αθηναϊκή καταγωγή που φέρει τη χρονολογία 1405 και στο οποίο διαβάζουμε πως οι γονείς του συντάκτη είχαν μεταναστεύσει από την Αθήνα «βλέποντας τον Αγαρηνόν πως ερχόμενος κουρσέβη τους ομοπίστους μας χριστιανούς» 5. Με την άλωση της Κωνσταντινούπολης το 1453, ο δρόμος για την κατάκτηση και των υπόλοιπων περιοχών του ελλαδικού χώρου άνοιξε για τον Μωάμεθ Β τον Πορθητή (Αύγουστος και 3/2/1451-3/5/1481). Έτσι, το καλοκαίρι του 1456 ο οθωμανικός στρατός με επικεφαλής τον Ομέρ μπέη έφτασε και στην Αθήνα. Αν και οι απόψεις για τον ακριβή χρόνο και τρόπο που η πόλη πέρασε στους Οθωμανούς διίστανται, φαίνεται ότι κατά το πρώτο δεκαήμερο του Ιουνίου ο δούκας Franco Acciaioli ( ) παρέδωσε την Αθήνα στον Ομέρ με αντάλλαγμα τη Θήβα και την περιοχή της Βοιωτίας. Δεν είναι ξεκάθαρο πάντως αν της παράδοσης προηγήθηκε μια σύντομη έστω πολιορκία 6. Όπως κι αν έγινε πάντως η παράδοση της πόλης, δύο χρόνια μετά, πιθανότατα τον Σεπτέμβριο του 1458, η Αθήνα δέχθηκε την επίσκεψη του σουλτάνου Μωάμεθ όταν αυτός επέστρεφε από την εκστρατεία του στην Πελοπόννησο. Λέγεται μάλιστα ότι ο θαυμασμός του για την ιστορία και τα μνημεία της πόλης 7 αποτέλεσε και αιτία να παραχωρηθούν ειδικά προνόμια στους Αθηναίους, για τα οποία θα γίνει λόγος παρακάτω. Λίγα μόλις χρόνια μετά την κατάκτησή της, η Αθήνα έμελλε να αποτελέσει την αφορμή για τον πρώτο βενετοτουρκικό πόλεμο ( ). Σύμφωνα με όσα γράφει ο Γάλλος Pierre Daru 8, κάποιος δούλος του τότε Οθωμανού διοικητή της Αθήνας αφού υπεξαίρεσε χρήματα από τον αφέντη του κατέφυγε στην βενετοκρατούμενη Κορώνη. Όταν οι Βενετοί αρνήθηκαν να τον παραδώσουν, «ο πασάς του Μοριά, για 4 Setton, «The Catalans and Florentines», σ Δημήτριος Καμπούρογλου, Μνημεία της ιστορίας των Αθηναίων. Τουρκοκρατία, τόμος Β, εκδόσεις Διονυσίου Νότη Καραβία, Αθήνα 1993 (επανέκδοση του έργου του 1891), σ Φιλαδελφεύς, τ. Α, σ καθώς και Δημήτριος Καμπούρογλου, Ιστορία των Αθηναίων, τόμος Β, εκδοτικός οίκος Παλμός, Αθήνα 1969 (επανέκδοση του έργου του 1896), σ Σύμφωνα με τα όσα εξιστορεί ο Κριτόβουλος: «Κατείχε γαρ αυτόν έρως σφοδρός της τε πόλεως ταύτης και των εν αυτή θαυμάτων» [Αικατερίνη Κουμαριανού, Αθήνα, η πόλη - οι άνθρωποι. Αφηγήσεις και μαρτυρίες, 12 ος -19 ος αιώνας, εκδόσεις Ποταμός, Αθήνα 2005, σ. 81]. 8 Pierre Antoine Noël Bruno, comte Daru ( ).

8 7 να εκδικηθεί για την άρνηση, εισέβαλλε στο Άργος και εκδίωξε τους Βενετούς» 9, κάτι που οδήγησε στο ξέσπασμα του πολέμου. Ένας πόλεμος, βέβαια, που έπληξε και την Αθήνα αφού στις 12 Ιουλίου 1466 ο Βενετός ναύαρχος Vetore Capello, επιστρέφοντας από τη Χαλκίδα στη Μεθώνη, αποβιβάστηκε στον Πειραιά και με την προσθήκη ενισχύσεων από το Ναύπλιο επιτέθηκε στην Αθήνα με πεζούς και 250 Έλληνες stradioti 10. Η πόλη εκτός του φρουρίου της Ακρόπολης λεηλατήθηκε και οι Βενετοί αποχώρησαν με 500 περίπου αιχμαλώτους 11. Το επόμενο σημαντικό γεγονός που σημάδεψε την πόλη ήταν η πολιορκία της από τον Francesco Morosini το Στις 21 Σεπτεμβρίου, στα πλαίσια του βενετοτουρκικού πολέμου του , οι Βενετοί έχοντας ως απώτερο στόχο τη Χαλκίδα αποβίβασαν στον Πειραιά πεζούς και 870 ιππείς. Οι οθωμανικές αρχές της Αθήνας βλέποντας τις εχθρικές δυνάμεις φυγάδευσαν τους αμάχους τους από την πόλη και οχυρώθηκαν στην Ακρόπολη περιμένοντας ενισχύσεις από τη Θήβα. Το πρωί της 23 ης Σεπτεμβρίου τα πυροβολεία των Βενετών είχαν στηθεί και άρχισαν να βάλλουν κατά της Ακρόπολης. Στις 25 του μήνα μια βόμβα χτύπησε τα προπύλαια οδηγώντας στην κατάρρευση ενός τμήματός τους. Το επόμενο βράδυ, 26 προς 27 Σεπτεμβρίου, μια άλλη βόμβα έπληξε τον Παρθενώνα, όπου ήταν αποθηκευμένη μεγάλη ποσότητα πυρίτιδας, προκαλώντας ανυπολόγιστες καταστροφές στο σχεδόν ακέραιο μέχρι τότε μνημείο. Κι ενώ οι συνθήκες για τους πολιορκημένους είχαν γίνει άθλιες, η οθωμανική φρουρά δεν παραδινόταν περιμένοντας τις ενισχύσεις. Πράγματι, στις 28 του μήνα εμφανίστηκαν τα οθωμανικά στρατεύματα. Η υπεροπλία των Βενετών, όμως, τα ανάγκασε να υποχωρήσουν και έτσι το μεσημέρι της 29 ης Σεπτεμβρίου οι πολιορκούμενοι παρέδωσαν την πόλη στον Morosini. Εντούτοις, 9 Pierre Daru, Histoire de la République de Venise, τόμος Β, Firmin Didot, Παρίσι 1821, σ Οι stradioti (ή stradiotti, strathioti) των Βενετών και estratiotas των Ισπανών ήταν μισθοφόροι πολεμιστές κατά κύριο λόγο ενταγμένοι σε ομάδες ελαφρού ιππικού. Οι Βενετοί φαίνεται να στρατολογούν τέτοιες μονάδες κατ αρχάς σε βενετοκρατούμενα ελληνικά εδάφη από τα μέσα του 15 ου αιώνα. Ο Βενετός χρονογράφος Marino Sanudo γράφει για την πολεμική τακτική και τις συνήθειές τους: «ορμούν εναντίον των Τούρκων, διοργανώνουν τέλεια τις επιδρομές, λεηλατούν χωριά με επιθέσεις και είναι πιστοί στον κύριό τους. Δεν πιάνουν αιχμαλώτους, αλλά κόβουν το κεφάλι του εχθρού για να εισπράξουν χρήματα από τον αρχηγό τους». [Γεώργιος Πηλείδης, «Stradioti: Ο ρόλος των Ελλήνων πολεμιστών», Ιστορικά, τεύχος 29 (4 Μαΐου 2000), σ ]. 11 Ιωάννης Χασιώτης, «Ο πρώτος βενετοτουρκικός πόλεμος ( ) και οι μεταπολεμικές κρίσεις», Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, τόμος Ι, Εκδοτική Αθηνών, Αθήνα 1974, σ. 269 και Φιλαδελφεύς, τ. Α, σ. 153.

9 8 όπως αποδείχθηκε η βενετική επίθεση και κατάληψη της Αθήνας είχε χαρακτήρα καθαρά τυχοδιωκτικό και προσωρινό. Οι όχι και τόσο ισχυρές οχυρώσεις της πόλης, η σχετικά ήσσονος σημασίας στρατηγική της θέση και μια επιδημία πανώλης οδήγησαν τη βενετική ηγεσία στην απόφαση να αποχωρήσουν οι δυνάμεις της από την πόλη. Παρά τις προσπάθειες των Αθηναίων να πείσουν τους Βενετούς να αφήσουν πίσω έστω ένα μικρό μέρος του στρατεύματός τους, οι βενετικές δυνάμεις ξεκίνησαν την σταδιακή τους αποχώρηση, η οποία ολοκληρώθηκε το πρώτο δεκαήμερο του Απριλίου του Μαζί τους την πόλη εγκατέλειψαν και αρκετοί Αθηναίοι οι οποίοι φοβούμενοι τα αντίποινα της οθωμανικής πλευράς κατέφυγαν στα νησιά του Σαρωνικού, στην Πελοπόννησο και σε κοντινά νησιά του Αιγαίου 12. Ο Κ. Ντόκος αναφέρει ότι πάνω από άτομα, χωρίς να υπολογίζονται σε αυτά οι αλβανικοί χριστιανικοί πληθυσμοί των περιχώρων της Αθήνας, διαπεραιώθηκαν με πλοία στην Πελοπόννησο, στην Αίγινα, στη Σαλαμίνα και σε νησιά των Κυκλάδων 13. Με τη φυγή της πλειονότητας των κατοίκων της η Αθήνα ερήμωσε και παραδόθηκε στο έλεος ληστρικών επιδρομών. Σύμφωνα με ένα λαϊκό τετράστιχο: «Κλαίει το Κουσέγιο γι άρχοντες καί το τσαρσί γι Αγάδες καί τα λουτρά του Ροδακιού δέν έχουν πιά Κυράδες» 14. Οι πρώτες περιπτώσεις επιστροφής των Αθηναίων στις εστίες τους φαίνεται να έλαβαν χώρα μετά τα τέλη Μαΐου του Μία επιτροπή πέντε Αθηναίων, που είχαν μετοικίσει στην Αίγινα, μετέβη στη Χαλκίδα ζητώντας από τον σερασκέρη Ιμπραήμ να επανεγκατασταθούν στην πατρίδα τους 15. Μέχρι το τέλος του 1690 ή τις αρχές του 1691, περισσότερες από 215 οικογένειες είχαν επιστρέψει στην Αθήνα, 12 Ιωάννης Χασιώτης, «Οι βενετοτουρκικές συγκρούσεις στις ελληνικές χώρες ( )», Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, τόμος ΙΑ, Εκδοτική Αθηνών, Αθήνα 1975, σ Βλ. επίσης Καμπούρογλου, Ιστορία των Αθηναίων, τ. Δ, σ Κωνσταντίνος Ντόκος, «Η μετοικεσία των Αθηναίων στην Πελοπόννησο και η πρώτη φάση του επαναπατρισμού τους ( )», Μνήμων, τόμος 10 (1985), σ Βλ. επίσης Ιωάννης Μπενιζέλος, Ιστορία των Αθηνών (επιμ. Ι. Κόκκωνας - Γ. Μπώκος), τόμος Α, Εκδοτική Αθηνών, Αθήνα 1986, σ Καμπούρογλου, Ιστορία των Αθηναίων, τ. Δ, σ Το Ροδάκιο ήταν αθηναϊκή συνοικία που κάλυπτε τη σημερινή περιοχή από το Σύνταγμα έως την Μητρόπολη. 15 Ντόκος, σ. 102.

10 9 χωρίς να περιλαμβάνονται σε αυτές οι αρβανίτικοι αγροτικοί πληθυσμοί 16. Ταυτόχρονα, την ίδια περίοδο είχαμε και την επανεγκατάσταση οθωμανικής φρουράς στην Αθήνα, ενώ η Πύλη σε μία προσπάθεια να επανέλθει η ζωή στην πόλη παραχώρησε στους κατοίκους φορολογική ασυδοσία για 3 χρόνια 17. Όπως αναφέρει και ο Καμπούρογλου, ο σουλτάνος Σουλεϊμάν Β (8/11/ /6/1691) εξέδωσε Χατ-ι Σερίφ δίνοντας χάρη στους Αθηναίους, οι οποίοι με αυτό τον τρόπο θα συνέχιζαν να απολαμβάνουν τα ίδια με τα προ του 1687 προνόμια 18. Στα μέσα του 18 ου αιώνα και λίγα χρόνια πριν την έλευση του περιβόητου τυράννου Χατζή Αλή Χασεκή (βοεβόδας κατά διαστήματα την περίοδο ) στον οποίο θα αναφερθούμε αναλυτικά παρακάτω την Αθήνα σημάδεψε μια εξέγερση, η οποία έμεινε γνωστή ως στάση του Σαρή Μουσελίμη. Σύμφωνα, λοιπόν, με τον Αθηναίο ιστορικό Ιωάννη Μπενιζέλο το 1754 ο Χατζή Αλή αγάς Χαμουζαγαζαντέ, μέλος παλιάς και ισχυρής μουσουλμανικής οικογένειας της Αθήνας, αποβλέποντας στο βοεβοδαλίκι 19 ξεσήκωσε μουσουλμάνους και χριστιανούς εναντίον του τότε βοεβόδα Σαρή Μουσελίμη. Όταν λίγο αργότερα ο Χατζή Αλή αγάς δολοφονήθηκε από το βοεβόδα, οι οπαδοί του πυρπόλησαν και λεηλάτησαν το κονάκι του αναγκάζοντάς τον να καταφύγει στο κάστρο της Ακρόπολης. Οι δύο πλευρές έφτασαν μέχρι την Κωνσταντινούπολη για να λύσουν τις διαφορές τους. Τελικά η διένεξη λύθηκε οριστικά τον επόμενο χρόνο οπότε και βοεβόδας ορίστηκε ο αδερφός 16 Ντόκος, σ Ντόκος, σ. 105, Μπενιζέλος, τ. Α, σ Ο Καμπούρογλου παραθέτει μεταφρασμένο το συγκεκριμένο έγγραφο: «Ο Μέγας αυθέντης προς τους κατοίκους των Αθηνών 1) Επειδή Κύριος ο Θεός ηθέλησε να δώση εις χείρας μας την πόλιν των Αθηνών, διατάσσω τον ιδικόν μας Κισλάρ Αγάν, πρώτον ευνούχον, να εισπράτη όλους τους φόρους όπως τους εισέπραττε και προηγουμένως. 2) Διατάσσω δι υμάς, ω άνδρες μου και διοικηταί που ευρίσκεσθε εις Αθήνας, να περιποιήσθε τους πιστούς μου υπηκόους και να προσέχητε μα μην τους πειράζει κανείς και να τους εξασφαλίζετε την ζωήν των και δεν θέλω και μία ακόμη τρίχα της κεφαλής των να πάθη τι. 3) Διατάσσω να είναι απηλλαγμένοι από κάθε εισφοράν ως και από τον φόρον της δεκάτης οι υπήκοοί μου επί τρία έτη και να μη τους ενοχλή κανείς αλλά ν απολαμβάνουν την ελευθερίαν των. 4) Διατάσσω ίνα οι πρόκριτοι έλθουν εις Κωνσταντινούπολιν δια να λάβουν τα προνόμιά των» [Καμπούρογλου, Ιστορία των Αθηναίων, τ. Δ, σ. 72]. 19 Οι πρόσοδοι της Αθήνας εκείνη την εποχή ανήκαν στον μαύρο αρχιευνούχο. Για τη νομή των προσόδων της πόλης και την διοικητική της οργάνωση βλ. κεφάλαιο 3.

11 10 του Χατζή Αλή αγά, Χατζή Αχμέτ αγάς, αλλά οι Αθηναίοι αναγκάστηκαν να αποζημιώσουν αδρά τον Σαρή Μουσελίμη 20. Η αρχή του τέλους για την οθωμανική παρουσία στην Αθήνα υπήρξε η άνοιξη του Στις 25 Μαΐου οι επαναστατημένοι Έλληνες μπήκαν από το Μενίδι στην Αθήνα αναγκάζοντας τις οθωμανικές αρχές και τον μουσουλμανικό πληθυσμό να κλειστούν στην Ακρόπολη. Δύο μήνες αργότερα, στις 20 Ιουλίου, τα στρατεύματα του Ομέρ Βρυώνη κατέφθασαν στην πόλη λύνοντας την πολιορκία. Η αποχώρησή τους, όμως, τον Οκτώβριο επέτρεψε στους επαναστάτες να περικυκλώσουν ξανά το κάστρο της Ακρόπολης, οι υπερασπιστές του οποίου το παρέδωσαν στις 10 Ιουνίου Η διοίκηση της Αθήνας παρέμεινε σε ελληνικά χέρια για πέντε περίπου χρόνια, αφού στα μέσα του καλοκαιριού του 1826 ο Κιουταχής εισέβαλλε στην Αττική και ύστερα από πολύμηνη πολιορκία κατέστη κύριος της Ακρόπολης στις 24 Μαΐου Με το Πρωτόκολλο του Λονδίνου το 1830 πολλοί Έλληνες που είχαν εγκαταλείψει την πόλη τους επέστρεψαν στις εστίες τους. Ο Christopher Wordsworth που βρέθηκε στην Αθήνα το 1832 παραθέτει μια πολύ ωραία σκηνή λίγο καιρό προτού η πόλη πάψει να είναι κτήση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας: «Αυτή η πόλη βρίσκεται ακόμα στα χέρια των Τούρκων [ ]. Ο Αθηναίος αγρότης, καθώς οδηγεί το φορτωμένο μουλάρι του από τον Υμηττό μέσω της ανατολικής πύλης της πόλης, ακόμα πετάει το μικρό δεμάτι από θυμάρι και χαμόκλαδα από το φορτίο που φέρνει στη ράχη 20 Μπενιζέλος, τ. Α, σ Η εξέγερση αυτή επιβεβαιώνεται και από τον J. Stuart, ο οποίος ευρισκόμενος την εποχή εκείνη στην Αθήνα, μας την περιγράφει, αν και με λίγες διαφορές απ ότι ο Μπενιζέλος, ως εξής: «Ο επονείδιστος θάνατος του Μπεκίρ, του κιζλάρ αγά συνέβη ενώ ο κος Revett κι εγώ βρισκόμασταν στην Αθήνα και οι αναταραχές που επέφερε σε αρκετά τμήματα της Τουρκικής Αυτοκρατορίας, έφτασαν μέχρι αυτό το μέρος. Ο Βοεβόδας ή Κυβερνήτης εκεί, ο οποίος ήταν υποχείριο αυτού του Μπεκίρ, λαμβάνοντας τα νέα για τη μοίρα του προστάτη του, έφυγε βιαστικά από την πόλη, αλλά καταδιώχθηκε και τον έφεραν πίσω φυλακισμένο. Διορίστηκε ένας άλλος Βοεβόδας, ο οποίος σύντομα κατέστησε τον εαυτό του εξαιρετικά αντιπαθή λόγω της τυραννίας και της πλεονεξίας του. Όντας ένοχος για πολλές αχρειότητες, μία αντιπροσωπεία από άρχοντες της πόλης τον επισκέφθηκε με διαμαρτυρίες για τη βαριά του φορολογία, με πολλούς από αυτούς να δολοφονούνται επί τόπου εκείνοι που ξέφυγαν πλαισιώθηκαν αμέσως από τους δυσαρεστημένους, οι οποίοι συγκρότησαν ένα πολυάριθμο σώμα και με μεγάλη οργή επιτέθηκαν στην κατοικία του τυράννου, στην οποία, ύστερα από οξεία αντιδικία, έβαλαν φωτιά. Ο Βοεβόδας πέρασε μέσα από τον εξαγριωμένο όχλο και κατέφυγε στο φρούριο, όπου πολιορκήθηκε στενά μέχρι την άφιξη κάποιων στρατευμάτων σταλμένων από τον Πασά του Ευρίπου για να κατασιγάσουν τον ξεσηκωμό, στα οποία τον παρέδωσαν ως κρατούμενο και απομακρύνθηκε σιδηροδέσμιος». (James Stuart and Nicholas Revett, The antiquities of Athens, τόμος Β, John Haberkorn, Λονδίνο 1787, σ. 37).

12 11 του μουλαριού του ως φόρο στον μουσουλμάνο εισπράκτορα διοδίων, που κάθεται στην είσοδο της πόλης και λίγες μέρες πριν, το κανόνι της Ακρόπολης έριξε τη βολή που σήμανε τη λήξη του τουρκικού Ραμαζανιού του τελευταίου που θα γιορταστεί στην Αθήνα» 21. Και όντως εκείνος ήταν ο τελευταίος μουσουλμανικός εορτασμός στην πόλη, αφού στις 31 Μαρτίου 1833 η οθωμανική φρουρά παρέδωσε επίσημα και το κάστρο της Ακρόπολης στο νεοϊδρυθέν Ελληνικό Κράτος Christopher Wordsworth, Athens and Attica: Notes of a tour, John Murray, Λονδίνο 1855, σ Αρκετές πληροφορίες για την Αθήνα κατά τη διάρκεια της επανάστασης βρίσκουμε στο βιβλίο του Διονυσίου Σουρμελή, Ιστορία των Αθηνών κατά τον υπέρ ελευθερίας αγώνα αρχομένη από της επαναστάσεως μέχρι της αποκαταστάσεως των πραγμάτων, Αίγινα 1834, σ. 3, 8-14, 26, 141, 247, 267, 289.

13 12 Η ΠΟΛΗ Ο πληθυσμός Η Αθήνα της οθωμανικής περιόδου μπορεί να μην αποτελούσε μία από τις σημαντικότερες πόλεις της αυτοκρατορίας, ήταν ωστόσο μία από τις μεγάλες και εύρωστες οικονομικά πόλεις της. Σύμφωνα με τον Machiel Kiel, το 1489 η πόλη αριθμούσε κατοίκους, οι οποίοι το 1506 είχαν ήδη φτάσει τους Κατά το 16 ο αιώνα στην Αθήνα παρατηρείται μια συνεχής πληθυσμιακή αύξηση και μάλιστα στην οθωμανική απογραφή πληθυσμού του η πόλη εμφανίζεται ως η τέταρτη μεγαλύτερη της αυτοκρατορίας στα Βαλκάνια μετά την Κωνσταντινούπολη, την Αδριανούπολη και τη Θεσσαλονίκη 24. Ο Νικολάι Τοντόροφ αναφέρει ότι κατά τον αιώνα αυτό η πόλη είχε ετήσιο ρυθμό αύξησης πληθυσμού 8,1 25. Σύμφωνα με κατάστιχα του 1521, στην Αθήνα υπήρχαν χριστιανικά νοικοκυριά (περίπου κάτοικοι 26 ), 11 μουσουλμανικά (γύρω στα άτομα) και 83 άτομα της φρουράς του κάστρου. Το 1540 τα χριστιανικά νοικοκυριά ήταν ( κάτοικοι), τα μουσουλμανικά 43 ( κάτοικοι) και η φρουρά αριθμούσε 114 άτομα. Τέλος, το 1570 καταγράφηκαν νοικοκυριά χριστιανών ( κάτοικοι) και 57 μουσουλμάνων (περίπου 300 άτομα) T.D.V. İslam Ansiklopedisi, σ Δ. Γέροντας - Ν. Νικολούδης, Η προσωπογραφία μιας πόλης. Αθήνα , εκδόσεις Τροχαλία, Αθήνα 1997, σ Νικολάι Τοντόροφ, Η βαλκανική πόλη 15 ος - 19 ος αιώνας, εκδόσεις Θεμέλιο, Αθήνα 1986, σ Τα κατάστιχα κατέγραφαν αριθμό εστιών και όχι ατόμων. Έτσι, για να υπολογιστεί ο αριθμός των κατοίκων χρησιμοποιούμε μια σταθερά 5 άτομα ανά νοικοκυριό. 27 T.D.V. İslam Ansiklopedisi, σ.75. Για την ίδια περίοδο ο Τοντόροφ δίνει λίγο διαφορετικά στοιχεία: Σύμφωνα με την απογραφή του υπήρχαν νοικοκυριά (περί τους κατοίκους), ενώ για την απογραφή του μας δίνει νοικοκυριά ( κάτοικοι) [Τοντόροφ, σ. 108]. Αλλά και ο ίδιος ο Kiel σε άλλο άρθρο του μας πληροφορεί ότι το 1570 ο πληθυσμός της Αθήνας ήταν περίπου , σχεδόν εξ ολοκλήρου ελληνικός (αναφέρει μόνο 56 μουσουλμανικά νοικοκυριά) [Machiel Kiel, «Population growth and food production in 16 th century Athens and Attica according to the ottoman tahrir defters», Varia Turcica, τόμος Δ, Comité International d Études Pré-Ottomanes et Ottomanes, VI th Symposium, Κέιμπριτζ 1-4 Ιουλίου 1984, The Divit Press, Κωνσταντινούπολη - Παρίσι - Λάιντεν 1987, σ ].

14 13 Περνώντας στο 17 ο αιώνα, η αναζήτησή μας για τα δημογραφικά στοιχεία της Αθήνας βασίζεται κυρίως σε μαρτυρίες περιηγητών και επισκεπτών της πόλης, οι οποίες, όμως, είναι αρκετά συγκεχυμένες και σε αυτές ο πληθυσμός παρουσιάζεται να κυμαίνεται μεταξύ κατοίκους. Μία από τις κυριότερες πηγές αποτελεί ο τότε πρόξενος της Γαλλίας (1657/ /65) και στη συνέχεια της Αγγλίας (1664/ ) 28 στην Αθήνα Jean Giraud, μέσω του οποίου μαθαίνουμε ότι κατά το δεύτερο μισό του 17 ου αιώνα «στην πόλη δεν είναι πάνω από ψυχές». Μάλιστα ο Giraud μας πληροφορεί ότι «τα 2/3 των κατοίκων είναι Έλληνες», ενώ υπολoγίζει ότι υπήρχαν σπίτια ελληνικά, 600 τουρκικά, 150 αρβανίτικα και 3 όσων ήταν «λατινικού θρησκεύματος» 29. Σημαντικές πληροφορίες για την Αθήνα μας παρέχει και ο γνωστός ταξιδευτής Evliya Çelebi που επισκέφθηκε την πόλη το Σύμφωνα με αυτόν «συνολικά υπάρχουν σπίτια» και «4.000 καταγεγραμμένοι άπιστοι που πληρώνουν χαράτσι, αλλά και άπιστοι επιπλέον» 30. Επίσης, ο Ιταλός Cornelio Magni αναφέρει ότι το 1674 στην Αθήνα κατοικούσαν άνθρωποι, από τους οποίους μόνο οι ήταν μουσουλμάνοι 31. «Τουλάχιστον κατοίκους», κατέγραψε γύρω στα 1675 ο Γάλλος Guillet, «από τους οποίους ή είναι Τούρκοι» M. Maxime Collignon, Le consul Jean Giraud et sa relation de l Attique au XVIIe siecle, Παρίσι 1913, σ. 8, 10 και Δημήτρης Καρύδης, Πολεοδομικά των Αθηνών της Τουρκοκρατίας, Αθήνα 1981, πίνακας XV του παραρτήματος. 29 Collignon, σ Şeyit Ali Kahraman - Yücel Dağlı - Robert Dankoff (επιμ.), Evliya Çelebi Seyahatnâmesi. Topkapı Sarayı Kütüphanesi Bağdat 308 Numaralı Yazmanın Transkripsiyonu - Dizini (8. Kitap), Yapı ve Kredi Bankası, Κωνσταντινούπολη 2003, σ Πάντως, τα στοιχεία αυτά φαίνονται αντιφατικά και μάλλον υπερβολικά, αν σκεφτούμε ότι σπίτια βγάζουν έναν αριθμό κατοίκων περίπου Cornelio Magni, Relazione della citta d Athene, colle provincie dell Attica, Focia, Beozia, e Negroponte, ne tempi, che furono queste passeggiata Cornelio Magni Parmegiano l anno 1674, Πάρμα 1688, σ. 22, Georges Guillet de Saint-Georges, An account of a late voyage to Athens, containing the estate both ancient and modern of that famous city, and of the present empire of the Turks, the life of the now Sultan Mahomet the IV, with the Ministry of the Grand Vizier Coprogli Achmet Pacha : also the most remarkable passages in the Turkish camp at the siege of Candia and divers other particularities of the affairs of the port / by Monsieur de La Guillatiere, a French gentleman, J. M. for H. Herringman, Λονδίνο 1676, σ. 146.

15 14 Τα γεγονότα της κατάληψης της Αθήνας από τους Βενετούς και η συνακόλουθη μετανάστευση των κατοίκων της στα τέλη του 17 ου αιώνα, είχαν ως αποτέλεσμα να διακοπεί η πληθυσμιακή ανάπτυξη της πόλης. Το 1704, κι ενώ λιγοστοί Αθηναίοι είχαν επιστρέψει στις εστίες τους, ο Γάλλος αρχαιοθήρας και απεσταλμένος του βασιλιά Λουδοβίκου ΙΔ (14/5/1643 1/9/1715) Paul Lucas έκανε λόγο για λιγοστό πληθυσμό αλλά ευημερία της πόλης υποστηρίζοντας ότι οι κάτοικοι ήταν ως επί το πλείστον Έλληνες, εκτός από οικογένειες Εβραίων και περίπου 300 μουσουλμάνους 33. Το 1721 η πόλη φαίνεται ότι είχε πληθυσμό μόλις (Charles de Saint Maure) 34. Ο αριθμός αυτός παρουσιάζεται σχεδόν διπλάσιος μια δεκαετία αργότερα, με τον Άγγλο έμπορο Charles Thomson να μιλάει το 1730 για κατοίκους, το 1/4 των οποίων ήταν μουσουλμάνοι 35. Σύμφωνα με τα όσα αναφέρουν διάφοροι Ευρωπαίοι που επισκέφθηκαν την Αθήνα το νούμερο αυτό φαίνεται να παραμένει σχεδόν ίδιο και κατά το δεύτερο μισό του 18 ου αιώνα. Έτσι, ο James Stuart, που μαζί με τον Nicholas Revett βρέθηκαν στην πόλη στα μέσα του 18 ου αιώνα, γράφει για κατοίκους από τους οποίους τα 4/5 ήταν χριστιανοί 36. Το 1768 ο Γερμανός ευγενής Johann Hermann von Riedesel υπολογίζει, επίσης, ότι η Αθήνα κατοικούνταν από ψυχές 37. Ο ηγούμενος Martin, που έφτασε τον Αύγουστο του 1784 συνοδεύοντας τον Γάλλο πρέσβη στην Κωνσταντινούπολη Choiseul-Gouffier, κάνει λόγο για κατοίκους 38. Στις ανεβάζει τον πληθυσμό της πόλης το 1788 ο λοχαγός της βρετανικής φρουράς του Γιβραλτάρ Sutherland 39, ενώ ο Alessandro Bisani, που βρέθηκε εκεί την ίδια χρονιά, σημειώνει ότι «η Αθήνα, επί του παρόντος, δεν περιέχει πάνω από κατοίκους, συμπεριλαμβανομένων των Τούρκων, ο αριθμός των οποίων είναι πράγματι 33 Κυριάκος Σιμόπουλος, Ξένοι ταξιδιώτες στην Ελλάδα, Δημόσιος και ιδιωτικός βίος, λαϊκός πολιτισμός, Εκκλησία και οικονομική ζωή, από τα περιηγητικά χρονικά, τόμος Β, Αθήνα 1973, σ Σιμόπουλος, τ. Β, σ Σιμόπουλος, τ. Β, σ Stuart - Revett, τόμος Α, σ Σιμόπουλος, τ. Β, σ Abbé Martin, Voyage à Constantinople, fait à l occasion de l ambassade de M. le Comte de Choiseul-Gouffier à la porte ottomane, François et Louis Janet, Παρίσι 1819, σ Σιμόπουλος, τ. Β, σ. 503.

16 15 πολύ μικρός» 40. Λίγα χρόνια μετά, το 1795, ο Άγγλος βοτανολόγος John Sibthorp αναφέρει ότι στην Αθήνα υπήρχαν περίπου νοικοκυριά και με βάση, όπως σημειώνει και ο ίδιος, την αναλογία των 5 ατόμων ανά κατοικία, ο πληθυσμός έφτανε τους κατοίκους. Ο Sibthorp, βέβαια, επισημαίνει πως «είναι απαραίτητο να τονίσουμε ότι περίπου άτομα, κυρίως Τούρκοι, είχαν πεθάνει κατά τις δύο τελευταίες επιδημίες πανώλης και ότι ένας αριθμός είχε εξαναγκαστεί, λόγω της σκληρότητας και της βαριάς φορολογίας του Αλή Αγά, να μεταναστεύσει» 41. Τέλος, περιγράφοντας την Αθήνα της εποχής του Χατζή Αλή Χασεκή, ο Παναγής Σκουζές γράφει ότι στην πόλη υπήρχαν «1.500 οικογένειες Χριστιανών, 375 Τούρκων, τριάντα οικογένειες Αιθίοπες μαύροι, 25 οικογένειες Τουρκόγυφτοι σιδερουργοί» 42. Στα πρώτα χρόνια του 19 ου αιώνα ο Edward Dodwell μας πληροφορεί ότι «η Αθήνα σήμερα υποτίθεται ότι αυξάνει σε πληθυσμό και πολιτισμό, και ότι περιέχει κοντά στους κατοίκους τα εννέα δέκατα των οποίων είναι Έλληνες και οι υπόλοιποι Τούρκοι» 43. Λίγο αργότερα, το 1809, ο Άγγλος πολιτικός και λόγιος John Hobhouse υπολογίζει ότι ο αριθμός των νοικοκυριών κυμαινόταν μεταξύ και 1.300, από τα οποία τα 400 ήταν τουρκικά, τα 300 αλβανικά και τα υπόλοιπα ελληνικά 44. Τρία χρόνια μετά ο Άγγλος Cazenove κάνει λόγο για «περίπου ψυχές, από τις οποίες τα τρία τέταρτα, τουλάχιστον, είναι Έλληνες» 45. Ο Γάλλος Pouqueville που βρέθηκε στην Αθήνα στα τέλη του 1815 αναφέρει: «Ο πληθυσμός της πόλης συντίθεται από Μωαμεθανούς, έναν ίδιο αριθμό Ελλήνων, και [Alessandro Bisani], A picturesque tour through part of Europe, Asia, and Africa: containing many new remarks on the present state of society, remains of ancient edifices, &c., J. Davis, Λονδίνο 1793, σ [John] Sibthorp, «Remarks respecting Attica; from the journals of the late Dr. Sibthorp» στο Travels in various countries of the East; being a continuation of memoirs relating to European and Asiatic Turkey, edited by Robert Walpole, Λονδίνο 1820, σ Παναγής Σκουζές, Απομνημονεύματα. Η τυραννία του Χατζή Αλή Χασεκή στην τουρκοκρατούμενη Αθήνα ( ) (επιμέλεια - εισαγωγή - σχόλια Θανάσης Παπαδόπουλος), εκδόσεις Κέδρος, Αθήνα 1975, σ Edward Dodwell, A classical and topographical tour through Greece, during the years 1801, 1805 and 1806, Rodwell and Martin, Λονδίνο 1819, τόμος Β, σ John Cam Hobhouse, A journey through Albania and other provinces of Turkey in Europe and Asia, to Constantinople, during the years 1809 and 1810, James Cawthorn, Λονδίνο 1813, σ [Henry Cazenove], A narrative, in two parts: written in 1812, James Compton, Λονδίνο 1813, σ. 222.

17 16 Χριστιανών Σκιπετάρων ή Αλβανών» 46. Ύστερα από μερικά χρόνια, όταν ξεσπούσε η Ελληνική Επανάσταση, ο Fuller ανήγαγε τον αριθμό των Αθηναίων σε , με το 1/5 τους να είναι μουσουλμάνοι και οι υπόλοιποι Έλληνες και Αλβανοί 47. Τέλος, σύμφωνα με την επίσημη απογραφή που διενήργησε η αστυνομία στις 26 Οκτώβρη 1824, στην Αθήνα υπήρχαν εστίες και κάτοικοι 48. Συγκεφαλαιώνοντας, διαπιστώνουμε ότι κατά το 16 ο αιώνα ο πληθυσμός της Αθήνας αυξανόταν συνεχώς ξεπερνώντας προς τα τέλη του τους κατοίκους. Το 17 ο, παρά τις αντιφατικές πληροφορίες που έχουμε, ο αριθμός των κατοίκων πρέπει να κυμαινόταν κάπου ανάμεσα σε και Μετά την βενετική κατάκτηση και την ερήμωση της πόλης, στα πρώτα χρόνια του 18 ου αιώνα η Αθήνα κατοικούνταν από άτομα, αριθμός που σιγά σιγά ανέβηκε στις και έμεινε πάνω κάτω σταθερός μέχρι και την εποχή της Επανάστασης. Τα περίχωρα και η πόλη Σύμφωνα με τον Sibthorp, οι ντόπιοι χώριζαν την Αττική σε 4 περιφέρειες: τα Μεσόγεια, το Κατάδεμα 49, την Ελευσίνα και την περιοχή της πόλης των Αθηνών 50. Επίσης, η ίδια πηγή μας πληροφορεί ότι στα τέλη του 18 ου αιώνα σε ολόκληρη την Αττική υπήρχαν 60 οικισμοί με συνολικό πληθυσμό κατοίκους (συμπεριλαμβανομένης και της Αθήνας), από τους οποίους ήταν Τούρκοι, πλήρωναν χαράτσι και οι υπόλοιποι ήταν γυναίκες και παιδιά κάτω των 12 ετών 51. Εδώ αξίζει να σημειωθεί ότι, αντίθετα με ό,τι συνέβαινε μέσα στα όρια της 46 F. C. H. L. Pouqueville, Travels in Southern Epirus, Acarnania, Aetolia, Attica, and Peloponesus, or the Morea, &c. &c. in the years , Sir Richard Phillips and Co., Λονδίνο 1822, σ John Fuller, Narrative of a tour through some parts of the Turkish Empire, John Murray, Λονδίνο 1830, σ Ιωάννης Τραυλός, Πολεοδομική εξέλιξις των Αθηνών. Από των προϊστορικών χρόνων μέχρι των αρχών του 19 ου αιώνος, Αθήνα 1960, σ Κατάδεμα ονομαζόταν η ευρύτερη περιοχή στα βόρεια της Αθήνας όπου οι σημερινές περιοχές της Χασιάς, των Λιοσίων και του Καματερού. 50 Για την περιφέρεια της Αθήνας ο Σκουζές γράφει: «Τα έξω μέρη της Αθήνας, τα χωριά, εδιαιρούντο εις δύο: τα ανατολικο - μεσημβρινά μέρη, χωριά, ονομάζοντο Μεσόγεια, τα αρκτο - δυτικά ονομάζοντο Κατάδημα» [Σκουζές, σ ]. 51 Sibthorp, σ. 144.

18 17 πόλης της Αθήνας, η πλειονότητα των κατοίκων της υπαίθρου ήταν χριστιανοί Αρβανίτες. Ήδη από το 1506 τα στοιχεία που διαθέτουμε δείχνουν ότι στην Αττική υπήρχαν 36 χωριά, 7 ελληνικά και 29 αλβανικά, που μεταφράζονταν σε 380 ελληνικές εστίες και 645 αλβανικές (ποσοστά 37%-63%) 52. Ας πάρουμε, λοιπόν, μια εικόνα από την Αττική και τα περίχωρα της Αθήνας. Ο Bisani κινούμενος από το Πόρτο Ράφτη προς την Αθήνα παρατηρεί ότι «η ύπαιθρος είναι σχεδόν έρημη από κατοίκους και δεν παρουσιάζει στη θέα τίποτα εκτός από βάτα και αγκάθια. Σε όλον αυτό το χώρο υπάρχουν μοναχά δύο ή τρία μικρά χωριά. Δεν είναι παρά μόνο στα περίχωρα της Αθήνας που η γεωργία γίνεται και πάλι αντιληπτή» 53. Εκεί, στα περίχωρα της πόλης της Αθήνας, όπως γράφει ο Hobhouse, «οι σύγχρονοι Αθηναίοι [ ] μετρούν σχεδόν χίλιους κήπους στην περιφέρεια της μικρής τους περιοχής [ ] οι περισσότεροι από αυτούς βρίσκονται στην μακριά σειρά ελαιόδεντρων που αποτελούν το δυτικό όριο της πεδιάδας της Αθήνας. Η περιοχή που ποτίζεται από τον Κηφισό, και γειτονεύει με την περιοχή της Ακαδημίας και τον Ίππιο Κολωνό, [ ] στα νότια ονομάζεται Σεπόλια και στα βόρεια Πατήσια, και χωρίζεται σε μεγάλες εκτάσεις που έχουν ειδικά παραχωρηθεί για να προμηθεύουν την πόλη με φρούτα και λαχανικά. [ ] Οι ελαιώνες της Αθήνας βρίσκονται επίσης σε αυτή την πλευρά της πόλης, αλλά εκτείνονται πολύ πέρα από τα Σεπόλια και τα Πατήσια, και προς τα βόρεια και προς τα νότια, ακολουθώντας μια καμπύλη γραμμή επτά ή οκτώ μιλίων σε μήκος, και έχουν άνισο πλάτος από ένα έως τρία μίλια, ξεκινώντας όχι μακριά από τη βορειότερη άκρη της σειράς χαμηλών λόφων που ονομάζεται Άγχεσμος, και τελειώνοντας ενάμισι μίλι, ίσως, από το ακρωτήριο της Μουνυχίας» 54. Ο μεγάλος αυτός ελαιώνας της Αθήνας, που εκτεινόταν κυρίως κατά μήκος της κοιλάδας του Κηφισού (από εκεί αντλεί το όνομά της και η περιοχή του Ελαιώνα), παρήγαγε μεγάλες ποσότητες λαδιού 55 περιζήτητου «σε όλο το Λεβάντε» 56 όπως τονίζει ο Bisani, αλλά και στην Ευρώπη, αν κρίνουμε από τις εξαγωγές και τα πλοία που 52 Δημήτρης Καρύδης - Machiel Kiel, «Σαντζάκι του Ευρίπου 15 ος -16 ος αι.», ανάτυπο από τα Τετράμηνα, τεύχος 28-29, Άμφισσα 1985, σ Bisani, σ Hobhouse, σ Σύμφωνα με την έρευνα του Καρύδη, η παραγωγή λαδιού το 1790 ήταν οκάδες και το 1797 ήταν οκάδες. Επίσης, για το 1798 αναφερόταν ότι μια καλή σοδειά μπορούσε να αποδώσει οκάδες και ότι η συνήθης παραγωγή ήταν οκάδες [Καρύδης, σ ]. 56 Bisani, σ. 58

19 18 έφευγαν για τη Μασσαλία από τον Πειραιά 57. Έναν Πειραιά, όμως, που δεν θύμιζε σε τίποτα το μεγάλο λιμάνι της αρχαιότητας. Όσοι από τους ξένους επισκέπτονταν την περιοχή συμφωνούσαν με τα όσα έγραφε ο Dupré γύρω στα 1819: «Τώρα κανείς δεν συναντά τίποτα περισσότερο στον Πειραιά από την άθλια καλύβα ενός Τούρκου τελωνειακού και το μοναστήρι του Αγίου Σπυρίδωνα» 58. Ερχόμενοι στην πόλη της Αθήνας, θα την βρούμε να εκτείνεται κάτω από τη βόρεια πλευρά του βράχου της Ακρόπολης, έτσι ώστε να προστατεύεται από τις επιδρομές των πειρατών 59. Εξετάζοντας την πολεοδομική της συγκρότηση, κατ αρχήν, και σύμφωνα με τους Jacques Spon και George Wheler, που βρέθηκαν στην Αθήνα το 1676, η πόλη ήταν διαιρεμένη σε 8 τμήματα, τα οποία αποκαλούνταν πλατώματα 60. Το πιθανότερο είναι αυτός ο διαχωρισμός να εξυπηρετούσε στη διοικητική διαίρεση της πόλης. Από την άλλη, ο Giraud την ίδια περίοδο σημειώνει πως «η πόλη είναι διαιρεμένη σε 32 τμήματα που τα ονομάζουν μαχαλάδες (Macala)» 61. Αυτή η πληροφορία είναι πολύ κοντά στα χειρόγραφα του Σκουζέ καθώς και στις δύο απογραφές του 1822 και 1824, όπου η πόλη φαίνεται να ήταν χωρισμένη σε 35 ή 36 ενορίες ή μαχαλάδες Καρύδης, σ και πίνακες VII, X και XI του παραρτήματος. 58 Louis Dupré, Voyage à Athènes et a Constantinople, ou collection de portraits, de vues et de costumes grecs et οttomans, peints sur les lieux, d après nature, lithographies et colories par L. Dupré, élève de David; accompagné d un texte orné de vignettes, Παρίσι 1825, σ Βλ. επίσης το σχέδιο της πόλης (εικ. 1 & 2). 60 Ήταν τα ακόλουθα: 1) της Πλάκας, στα νοτιοανατολικά, 2) της Σωτήρας του Κοττάκη, ανατολικά, προς την εκκλησία του Λυκοδήμου, 3) του Μονοκαλούφτη, στη μέση της πόλης, με το τζαμί της Μπέινας, 4) της Ρόμβης ή Ρούμπης, ανάμεσα στη σημερινή πλατεία Συντάγματος και τη συνοικία του Ψυρρή (όπου υπάρχει ακόμα ο ναός της Κοιμήσεως της Θεοτόκου ή Παναγιάς της Ρόμβης), 5) του Βορέα ή Βορειά, προς τα βόρεια, με το ναό της Χρυσοσπηλιώτισας, 6) του Ψυρρή, στα βορειοδυτικά, όπου και ο ναός των Αγίων Θεοδώρων και η κολώνα του Αγίου Ιωάννη, 7) των Άγιων Κόλυμπων ή του Κόλυμπου, στα δυτικά προς το Θησείο και 8) της Γερλάδας, κάτω από το κάστρο της Ακρόπολης, προς το ναό του Αγίου Νικολάου [Καρύδης, σ. 213 και Τραυλός, σ. 180]. 61 Collignon, σ Ο Σκουζές σε ένα από τα χειρόγραφά του αναφέρει: «Οι ενορίες όπου ήτον εφημερίες είναι οι κάτωθεν μαχαλάδες. Ελέγοντο: Υπεπαντή, Βλασαρού, Ασώματος (Σκαλιά), Μεγάλο Μοναστήρι, Άγιοι Απόστολοι, Άγιος Θωμάς, Άγιος Φίλιππος, Χριστοκοπίδι, Άγιος Αθανάσιος, Άγιος Νικόλαος Χτενά, η Αγία, Μεγάλη Παναγιά, Άγιοι Ανάργυροι, Πρόδρομος, Άγιος Δημήτριος ο Νέος, Χρυσοσπηλαιώτισσα, Καμνικαρέα, Ρόμπη, Άγιοι Θεόδωροι, Άγιος Γεώργιος Καρύτζης, Καλογριώνη, Γοργοπήκου, Ανγγέλου, Ροδακιό, Κοτάτζι, Σωτήρας Δικαίας, Καντήλι, Ρανκαβά, Χειλά, Αγία Ειρήνη, Καθολικό, Πελεκαρίχι,

20 19 Μέχρι τα τέλη του 18 ου αιώνα, και παρά τις αναφορές κάποιων περιηγητών, εκτός του κάστρου της Ακρόπολης στην Αθήνα δεν υπήρχε κάποιο άλλο οχυρωματικό έργο. Μόλις το 1778, επί Χατζή Αλή Χασεκή, λόγω των ληστρικών επιδρομών που δεχόταν η πόλη «έγινε απόφαση και μέσα εις τρεις μήνας ετείχισεν την πόλην, σμίγοντες τα δύο τείχη εις την Ακρόπολην. [ ] Εις την εργασίαν ήτον όλη η πόλη, ομού και τα χωριά όλα. Τα εσινάφια εσφάλησαν τα εργαστήρια όλα, ομού και οι Τούρκοι εστέκοντο εις επιστασίες» 63. Το γεγονός ότι η κατασκευή της οχύρωσης έγινε βιαστικά κι ενώ οι εργασίες διακόπηκαν σε κάποιο σημείο λόγω του κινδύνου επίθεσης από τον μπουλούκμπαση της Λιβαδειάς Μαξούτ 64 είχε ως αποτέλεσμα να υψωθεί απλώς ένα πρόχειρο τείχισμα τριών περίπου μέτρων που είχε πάχος λιγότερο από ένα μέτρο 65. Ας δούμε, λοιπόν, εκτός από τα περίφημα αρχαία μνημεία της, τι μπορούσε να αντικρίσει κανείς στην οθωμανική Αθήνα. Ο Άγγλος αρχαιολόγος Richard Chandler, που βρέθηκε στην πόλη στα μέσα της δεκαετίας του 1760, την περιγράφει ως εξής: Μανκούτη, Κατηφόρη, Αγία Ελεούσα» [Σκουζές, σ ]. Σε άλλο χειρόγραφό του, όμως, υποστηρίζει ότι στην Αθήνα υπήρχαν 150 εκκλησίες από τις οποίες ενορίες αποτελούσαν οι 36, προσθέτοντας στις παραπάνω και τον «Προφήτη Ηλία» [Σκουζές, σ. 137]. Όπως, βέβαια, παρατηρεί ο Καρύδης στις απογραφές του 1822 και 1824 οι ενορίες Μεγάλη Παναγιά και Αγία Πελεκαρίχη δεν αναφέρονται και στη θέση τους είναι καταγεγραμμένες αυτές του Κιμινιάτου και του Αγίου Νικολάου (Κοντίτο) [Καρύδης, σ. 216]. 63 Σκουζές, σ Μπενιζέλος, τ. Β, σ Το τείχος αυτό διέθετε 7 πύλες: 1) την πόρτα του Κάστρου, την οποία μάλλον χρησιμοποιούσαν ελάχιστα, κατά την εκφορά των νεκρών από την Ακρόπολη στο μεγάλο μουσουλμανικό νεκροταφείο που βρισκόταν εκεί, καθώς και στις μουσουλμανικές θρησκευτικές γιορτές. Ονομαζόταν και πόρτα των Μνημάτων ή του Καράμπαμπα, λόγω του ομώνυμου τεκέ, 2) την πόρτα του Δράκου ή του Μαντραβίλη ή Aslan apısı. Βρισκόταν προς τη μεριά του Θησείου και οδηγούσε στον Πειραιά, 3) την πόρτα του Μοριά (Mora apısı). Βρισκόταν στην περιοχή του Διπύλου και μέσω της Ιεράς Οδού οδηγούσε στην Πελοπόννησο. Λεγόταν και Γύφτικη λόγω της γειτνίασης με τα τσιγγάνικα σιδηρουργεία, 4) την Μενιδιάτικη πόρτα ή των Αγ. Αποστόλων (λόγω της ομώνυμης εκκλησίας). Οδηγούσε στο Μενίδι κι από εκεί στην Εύβοια, γι αυτό στα τουρκικά ονομαζόταν Eġriboz (Εύριπος) apısı, 5) τη Μεσογείτικη πόρτα (Mesoya apısı), όπου η σημερινή οδός Όθωνος. Λεγόταν και Μπουμπουνίστρα λόγω της ομώνυμης πηγής που βρισκόταν εκεί, 6) την πόρτα της Βασιλοπούλας ή Καμαρόπορτα, η οποία δεν ήταν άλλη από την πύλη του Αδριανού. Βέβαια, την πύλη αυτή φαίνεται να την χρησιμοποιούσαν ελάχιστα και τελικά χτίστηκε και ενσωματώθηκε στο τείχος, και 7) την Αρβανίτικη πόρτα, αφού βρισκόταν στην αρβανίτικη συνοικία της Πλάκας. Την αποκαλούσαν και πόρτα των Τριών Πύργων και οδηγούσε στο Φάληρο και το Σούνιο [Τραυλός, σ , Φιλαδελφεύς, τ. Β, σ ].

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Θεατρικές Παραστάσεις στα νησιά του Βορείου Αιγαίου Λήμνος, Λέσβος, Χίος Καλοκαίρι 2014 «Ένα τραγούδι γυρεύουμε. Το τραγούδι των τραγουδιών καρτερούμε. Το τραγούδι

Διαβάστε περισσότερα

Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά

Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά Η Αγορά ήταν η μεγαλύτερη πλατεία της πόλης. Η πλατεία άρχισε να χρησιμοποιείται ως δημόσιος χώρος από τα αρχαϊκά χρόνια. Μέχρι τότε στην περιοχή υπήρχαν σπίτια και τάφοι. Ο

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΥΚΟΣ ΠΥΡΓΟΣ Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΣΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΤΩΝ ΑΙΩΝΩΝ

ΛΕΥΚΟΣ ΠΥΡΓΟΣ Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΣΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΤΩΝ ΑΙΩΝΩΝ ΛΕΥΚΟΣ ΠΥΡΓΟΣ Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΣΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΤΩΝ ΑΙΩΝΩΝ Μια πολύπαθη Ιστορία κουβαλάει στους πέτρινους τοίχους του το κατ εξοχήν σύμβολο της Θεσσαλονίκης. Ο Λευκός Πύργος της Θεσσαλονίκης είναι ένας Πύργος

Διαβάστε περισσότερα

Η αναδροµική κατασκευή του Παρθενώνα στην εποχή της ιστορίας της αρχιτεκτονικής

Η αναδροµική κατασκευή του Παρθενώνα στην εποχή της ιστορίας της αρχιτεκτονικής Η αναδροµική κατασκευή του Παρθενώνα στην εποχή της ιστορίας της αρχιτεκτονικής Πλήρης απουσία του Παρθενώνα από τη δυτική Αναγέννηση όταν η Ακρόπολη ήταν παλάτι του Φλωρεντίνου δούκα Acciauoli Ο Παρθενώνας

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΔΙΟΝ ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ Το Δίον ήταν μια αρχαιότατη πόλη στρατηγικής σημασίας και μια από τις πιο φημισμένες μακεδονικές πολιτείες. Η γεωγραφική θέση

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΥΣΕΙΟ ΙΣΛΑΜΙΚΗΣ ΤΕΧΝΗΣ ΜΠΕΝΑΚΗ

ΜΟΥΣΕΙΟ ΙΣΛΑΜΙΚΗΣ ΤΕΧΝΗΣ ΜΠΕΝΑΚΗ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ Σάββατο 9 Ιανουαρίου, ώρα 10.30 π.μ. ΠΕΡΙΠΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΟΔΟ ΑΙΟΛΟΥ Σημείο συγκέντρωσης: Ιερός Ναός Αγ. Ειρήνης, επί της οδού Αιόλου ΜΟΥΣΕΙΟ ΙΣΛΑΜΙΚΗΣ ΤΕΧΝΗΣ ΜΠΕΝΑΚΗ Σημείο συγκέντρωσης: Είσοδος

Διαβάστε περισσότερα

Αξιοθέατα Μακεδονίας, Στερεάς Ελλάδας και Θράκης

Αξιοθέατα Μακεδονίας, Στερεάς Ελλάδας και Θράκης PROJECT Β ΤΕΤΡΑΜΗΝΟΥ Αξιοθέατα Μακεδονίας, Στερεάς Ελλάδας και Θράκης Μέλη: Αλέξανδρος Χατζόπουλος, Δέσποινα Γρηγοριάδου, Μαρία Γούλα, Αθανάσιος Ουζούνης, Ευθύμης Καραβίτης, Δημήτρης Χατζηβλασίου Επιμελητές:

Διαβάστε περισσότερα

Μαρτυρίες για τον πληθυσμό της Λιβαδειάς μέχρι τη δεκαετία του 1830

Μαρτυρίες για τον πληθυσμό της Λιβαδειάς μέχρι τη δεκαετία του 1830 Μαρτυρίες για τον πληθυσμό της Λιβαδειάς μέχρι τη δεκαετία του 1830 Χρονολογία Μαρτυρία Πηγή 1466-7 Χριστιανοί: 164 οικογένειες και 25 άγαμοι, Οθωμανικό κατάστιχο 1 μουσουλμάνοι: 57 οικογένειες και 25

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ ΣΤΑΘΜΟΙ ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ

ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ ΣΤΑΘΜΟΙ ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ ΣΤΑΘΜΟΙ ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ Στην Αττική οι Αρβανίτες κατοικούσαν στο μεγαλύτερο μέρος της υπαίθρου. Ουσιαστικά την ελληνική γλώσσα την διατηρήσαν οι κλειστές ελληνικές κοινωνίες των Αθηνών

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Μ Α Θ Η Τ Ω Ν ΤΗΣ Ε ΚΑΙ ΣΤ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΗΡΙΩΝ «ΑΘΗΝΑ» ΘΕΜΑ: ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΤΩΝ ΑΘΗΝΩΝ

Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Μ Α Θ Η Τ Ω Ν ΤΗΣ Ε ΚΑΙ ΣΤ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΗΡΙΩΝ «ΑΘΗΝΑ» ΘΕΜΑ: ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΤΩΝ ΑΘΗΝΩΝ Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Μ Α Θ Η Τ Ω Ν ΤΗΣ Ε ΚΑΙ ΣΤ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΗΡΙΩΝ «ΑΘΗΝΑ» ΘΕΜΑ: ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΤΩΝ ΑΘΗΝΩΝ Ε ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΤ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΑΡΒΑΝΙΤΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΕΛΕΝΗ ΓΕΡΕΝΤΕ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΤΡΑΚΑ ΗΜΗΤΡΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΙΟΝΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

ΜΕΙΟΝΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΜΕΙΟΝΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Η Θεσσαλονίκη αποτελούσε και αποτελεί «σταυροδρόμι» πολιτισμών Ένα μεγάλο κομμάτι του πληθυσμού της αποτελούνταν από τους Εβραίους: ΕΤΟΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ: ΣΥΝΟΛΙΚΟΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ ΕΒΡΑΙΚΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που

Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που ΚΡΗΝΗ Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που συνορεύει με τις πρώην κοινότητες και επίσης δημοτικά

Διαβάστε περισσότερα

Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια

Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια κάτοψη, περισσότερους από έναν ορόφους και στιβαρή κατασκευή.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ. Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις στις τρεις (3). Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με τέσσερις (4) μονάδες.

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ. Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις στις τρεις (3). Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με τέσσερις (4) μονάδες. ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ Μάθημα: Μεσαιωνική και Νεότερη Ιστορία Τάξη: Β Γυμνασίου Ενότητα: Οι πρώτοι αιώνες του Βυζαντίου Χρόνος εξέτασης: 45 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Ενα πλακόστρωτο μονοπάτι οδηγεί βόρεια από τη Μονή Γουβερνέτου μέσα στο φαράγγι Αυλάκι που κατηφορίζει μέχρι τη θάλασσα.

Ενα πλακόστρωτο μονοπάτι οδηγεί βόρεια από τη Μονή Γουβερνέτου μέσα στο φαράγγι Αυλάκι που κατηφορίζει μέχρι τη θάλασσα. Η Μονή Γουβερνέτου Η Μονή Γουβερνέτου μοιάζει σαν κάστρο, με πύργους που χρησίμευαν για την προστασία από επιδρομείς. Ειδικά η εξωτερική όψη του μοναστηριού φανερώνει τις έντονες ενετικές επιδράσεις: μοιάζει

Διαβάστε περισσότερα

Α Κύκλος: 1 14 Ιουλίου 2013

Α Κύκλος: 1 14 Ιουλίου 2013 Α Κύκλος: 1 14 Ιουλίου 2013 ΔΕΥΤΕΡΑ, 1 Ιουλίου Άφιξη στο ξενοδοχείο Ιλισός και τακτοποίηση στα δωμάτια 17:30 Κέρασμα και συνάντηση με τους υπεύθυνους των Θερινών Σχολείων 20:30-23:00 ΤΡΙΤΗ, 2 Ιουλίου 09:30-10:00

Διαβάστε περισσότερα

SOU ZHELEZNIK Stara Zagora, Bulgaria

SOU ZHELEZNIK Stara Zagora, Bulgaria SOU ZHELEZNIK Stara Zagora, Bulgaria Η Στάρα Ζαγόρα είναι είναι η έκτη μεγαλύτερη πόλη της Βουλγαρίας και ένα σημαντικό οικονομικό κέντρο της χώρας. Είναι γνωστή ως πόλη των ίσιων δρόμων, των φλαμουριών

Διαβάστε περισσότερα

Η Βυζαντινή Κωνσταντινούπολη

Η Βυζαντινή Κωνσταντινούπολη Η Βυζαντινή Κωνσταντινούπολη ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ Ε ΤΑΞΗ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Σελίδα 1 Κωνσταντινούπολη Η ξακουστή και δοξασµένη πολιτεία, µε τη λαµπρή, χιλιόχρονη ιστορία, που για δέκα αιώνες δέσποζε πρωτεύουσα της

Διαβάστε περισσότερα

Τοµπάζης /Τουµπάζης - Γιακουµάκης

Τοµπάζης /Τουµπάζης - Γιακουµάκης Επώνυµο Τοµπάζης /Τουµπάζης - Γιακουµάκης Όνοµα Υπογραφή Μανώλης Σφραγίδα Υπογραφές Αγωνιστών της Ελληνικής Επαναστάσεως, ΙΕΕΕ, Αθήνα, 1984 Σφραγίδες Ελευθερίας, ΙΕΕΕ, Αθήνα, 1983 Ιδιότητα Γέννησης Χρόνος

Διαβάστε περισσότερα

Η Γαλλική επανάσταση (1789-1794)

Η Γαλλική επανάσταση (1789-1794) Η Γαλλική επανάσταση (1789-1794) Το πλαίσιο 18 ος αιώνας, Γαλλία: Παλαιό Καθεστώς, δηλ. 3 θεσμοθετημένες τάξεις: Κλήρος (0,5%) Ευγενείς (1,5%) Υπόλοιποι, δηλ. αστοί, αγρότες εργάτες (98%) Κριτήρια ένταξης:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ

ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ εμφανίζεται ΣΤΗ ΒΟΡΕΙΑ ΙΤΑΛΙΑ Επηρεάζεται από το ελληνικό και ρωμαϊκό πολιτισμό ΟΥΜΑΝΙΣΜΟΣ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ ΘΕΑΤΡΟ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑ Αξία στον ΝΤΑ ΒΙΝΤΣΙ ΣΑΙΞΠΗΡ ΚΟΠΕΡΝΙΚΟΣ Άνθρωπο ΜΙΧΑΗΛ

Διαβάστε περισσότερα

33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1

33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1 ΕΝΑ ΓΟΗΤΕΥΤΙΚΟ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΧΡΟΝΙΑ, ΓΕΜΑΤΟ ΕΚΠΛΗΞΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΛΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ. 33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1 Εικόνα 1 Εικόνα 2 Ρωμαϊκές λεγεώνες

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ. Γιώργος Ε 1

Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ. Γιώργος Ε 1 Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ Γιώργος Ε 1 ΣΩΤΗΡΑ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ Η Σωτήρα έχει Αγιολογική ονομασία: φέρει το όνομα του Σωτήρος Χριστού. Εξάλλου στις 6 Αυγούστου τελείται μεγάλο πανηγύρι κατά τη γιορτή της Μεταμορφώσεως

Διαβάστε περισσότερα

Η Λίνδος απέχει 50 χλμ. νότια από την πόλη της Ρόδου. Ο οικισμός διατηρεί το χρώμα και την ατμόσφαιρα μιας άλλης εποχής. Κυρίαρχο στοιχείο ο

Η Λίνδος απέχει 50 χλμ. νότια από την πόλη της Ρόδου. Ο οικισμός διατηρεί το χρώμα και την ατμόσφαιρα μιας άλλης εποχής. Κυρίαρχο στοιχείο ο Η Λίνδος απέχει 50 χλμ. νότια από την πόλη της Ρόδου. Ο οικισμός διατηρεί το χρώμα και την ατμόσφαιρα μιας άλλης εποχής. Κυρίαρχο στοιχείο ο ρομαντισμός, που καταλαμβάνει τον επισκέπτη, μόλις φθάσει στο

Διαβάστε περισσότερα

Το Μεσαιωνικό Κάστρο Λεμεσού.

Το Μεσαιωνικό Κάστρο Λεμεσού. Το Μεσαιωνικό Κάστρο Λεμεσού. 1 Περιεχόμενα: Εισαγωγή σελ.3 Ιστορική αναδρομή σελ.4 Περιγραφή του χώρου σελ.5-7 Βιβλιογραφία σελ.8 Παράρτημα σελ.9-10 2 Εισαγωγή. Στο κέντρο της Λεμεσού υπάρχει το Κάστρο

Διαβάστε περισσότερα

43378.JPG. Παλαιά παραλία. 43380.JPG 43379.JPG 43382.JPG. Πορτρέτο στρατιωτικού. Στιγμιότυπο σεπεριοχή της Θεσσαλονίκης. 43383.JPG 43386.JPG 43384.

43378.JPG. Παλαιά παραλία. 43380.JPG 43379.JPG 43382.JPG. Πορτρέτο στρατιωτικού. Στιγμιότυπο σεπεριοχή της Θεσσαλονίκης. 43383.JPG 43386.JPG 43384. 43375.JPG Παλαιά παραλία. 43377.JPG Παλαιά παραλία. 43378.JPG Παλαιά παραλία. 43379.JPG 43380.JPG Πορτρέτο στρατιωτικού. 43382.JPG Στιγμιότυπο σεπεριοχή της Θεσσαλονίκης. 43383.JPG Άποψη του Λευκού Πύργου.

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΝΑΣΤΗΛΩΣΗ

Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΝΑΣΤΗΛΩΣΗ ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΑΘΗΝΩΝ Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΝΑΣΤΗΛΩΣΗ 18 Sunday Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΠΑΕΙ ΤΑ ΕΣΜΑ ΤΗΣ Ίσως είναι το πιο αναγνωρίσιμο μνημείο παγκοσμίως, συνυφασμένο με τη δημοκρατία που γεννήθηκε και ζει(;) σε αυτήν τη χώρα. Και

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤ Κ*ΑΤοΡ1Α. Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤ*Κ*ΑΤοΡ1Α. Η 3υζαντινή εποχή Γ* - * **-^ Διασυνδέσεις. ΒιΒλιογραφία Τ Τ"*-*

Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤ Κ*ΑΤοΡ1Α. Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤ*Κ*ΑΤοΡ1Α. Η 3υζαντινή εποχή Γ* - * **-^ Διασυνδέσεις. ΒιΒλιογραφία Τ Τ*-* Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤΚΑΤοΡ1Α Η 3υζαντινή εποχή Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤ ΚΑΤοΡ1Α Κωνσταντινούπολη, Μ' ένα λεωφορείο τριγυρνάμε όλοι μέσα στην πόλη, σελ. 59-63. Βυζαντινή αυτοκρατορία, Εμπορικοί δρόμοι, σελ 34 Μύθοι και

Διαβάστε περισσότερα

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας Το φυλλάδιο αυτό είναι του/της... που επισκέφθηκε το Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας στις... Το φυλλάδιο που κρατάς στα χέρια σου

Διαβάστε περισσότερα

Άγιος Ιωάννης Πρόδρομος - Κυνηγός (Καθολικό ομωνύμου Ι. Μονής)

Άγιος Ιωάννης Πρόδρομος - Κυνηγός (Καθολικό ομωνύμου Ι. Μονής) Δημοτ. Διαμέρισμα Περιοχή Παρεκκλήσιo Ανάβυσσος Ανάβυσσος Άρτεμις Άρτεμις Άγιος Παντελεήμων Άγιος Νικόλαος Άγιος Ιωάννης Πρόδρομος Άγιος Σπυρίδων και Άγιος Παντελεήμων Γέρακας Κοιμητήριο Άγιος Γεώργιος

Διαβάστε περισσότερα

WWW.KINDYKIDS.GR. Όταν η ζωή στο νηπιαγωγείο γίνεται παιχνίδι! Το Site για γονείς και νηπιαγωγούς

WWW.KINDYKIDS.GR. Όταν η ζωή στο νηπιαγωγείο γίνεται παιχνίδι! Το Site για γονείς και νηπιαγωγούς WWW.KINDYKIDS.GR Όταν η ζωή στο νηπιαγωγείο γίνεται παιχνίδι! Το Site για γονείς και νηπιαγωγούς Το υλικό αυτό αποτελεί πνευματική ιδιοκτησία του KindyKids.gr και διανέμεται δωρεάν. Ο Αθανάσιος Διάκος

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΒΛΙΟ ΠΕΜΠΤΟ. Η ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή

ΒΙΒΛΙΟ ΠΕΜΠΤΟ. Η ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή ΒΙΒΛΙΟ ΠΕΜΠΤΟ Η ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή Όταν λέµε Αγία Παρασκευή εννοούµε τη µικρή Εκκλησία, που είναι δυτικά του χωριού στη θέση Παναγία (Παναΐα), την οποία βλέπουµε στην

Διαβάστε περισσότερα

Τα Λουτρά του κάστρου της Χίου.

Τα Λουτρά του κάστρου της Χίου. Τα Λουτρά του κάστρου της Χίου. Ερευνητική εργασία της ομάδας των ρεπόρτερ της Α τάξης του 1 ου ΕΠΑΛ Χίου 2011-2012 (Βιργινία Καλλούδη, Κυριακή Αρβανίτη, Ραφαήλ Καραμανής, Μαρία Λιτσάκη) Περιεχόμενα Η

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η σημερινή βασιλική «Αγ. Σοφία» βρίσκεται στο κέντρο της κύριας νεκρόπολης της αρχαίας πόλης Σέρντικα. Σ αυτή την περιοχή έχουν ανακαλυφθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΩΡΓΗ ΚΑΤΣΟΥΛΗ ΜΑΡΙΟΥ ΝΙΚΟΛΙΝΑΚΟΥ ΒΑΣΙΛΗ ΦΙΛΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΝΕΩΤΕΡΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ. Από το 1453 μέχρι το 1830 ΤΟΜΟΣ Α ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ..

ΓΙΩΡΓΗ ΚΑΤΣΟΥΛΗ ΜΑΡΙΟΥ ΝΙΚΟΛΙΝΑΚΟΥ ΒΑΣΙΛΗ ΦΙΛΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΝΕΩΤΕΡΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ. Από το 1453 μέχρι το 1830 ΤΟΜΟΣ Α ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ.. ΓΙΩΡΓΗ ΚΑΤΣΟΥΛΗ ΜΑΡΙΟΥ ΝΙΚΟΛΙΝΑΚΟΥ ΒΑΣΙΛΗ ΦΙΛΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΝΕΩΤΕΡΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Από το 1453 μέχρι το 1830 ΤΟΜΟΣ Α ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ.. 7 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΤΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΠΡΙΝ ΤΗΝ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Φρούρια, Κάστρα Κέρκυρα. Παλαιό Φρούριο

Φρούρια, Κάστρα Κέρκυρα. Παλαιό Φρούριο Παλαιό Φρούριο Είναι χτισμένο σε μια δίκορφη φυσική τοποθεσία από τον 16ο αιώνα στην άλλοτε Βυζαντινή πόλη της Κέρκυρας. Το Παλιό φρούριο είναι ένα χαρακτηριστικό σύμβολο της παλιάς πόλης και οι δύο κορυφές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΧΩΡΗΣΕΙΣ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΧΩΡΩΝ ΚΑΙ ΜΝΗΜΕΙΩΝ ΠΡΟΣ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΗΣΗ. Ανακτορούπολη - εξωτερικά της νότιας πλευράς του χώρου, Νέα Πέραμος

ΠΑΡΑΧΩΡΗΣΕΙΣ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΧΩΡΩΝ ΚΑΙ ΜΝΗΜΕΙΩΝ ΠΡΟΣ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΗΣΗ. Ανακτορούπολη - εξωτερικά της νότιας πλευράς του χώρου, Νέα Πέραμος ΠΑΡΑΧΩΡΗΣΕΙΣ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΧΩΡΩΝ ΚΑΙ ΜΝΗΜΕΙΩΝ ΠΡΟΣ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΗΣΗ Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας & Θράκης Αρχαιολογικός Χώρος Αβδήρων Αρχαιολογικός Χώρος Ζώνης, Έβρος Ιερό Μεγάλων θεών, Σαμοθράκη Αρχαίο

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Αρχαία Ελληνική Ιστορία (55ΑΥ2) Διδάσκων: Α. Farrington (email: eduserv@otenet.gr. Έλεγχος προόδου (Ενότητες 4 5)

Εισαγωγή στην Αρχαία Ελληνική Ιστορία (55ΑΥ2) Διδάσκων: Α. Farrington (email: eduserv@otenet.gr. Έλεγχος προόδου (Ενότητες 4 5) Εισαγωγή στην Αρχαία Ελληνική Ιστορία (55ΑΥ2) Διδάσκων: Α. Farrington (email: eduserv@otenet.gr 1. Ποια από τις ακόλουθες μάχες δεν έχει σχέση με τους Μηδικούς Πολέμους; α. η μάχη της Μυκάλης β. η μάχη

Διαβάστε περισσότερα

ISBN 978-960-484-159-2

ISBN 978-960-484-159-2 Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑ Ο Μέγας Αλέξανδρος Κείμενο: Φίλιππος Μανδηλαράς Επιμέλεια κειμένου: Ράνια Ζωίδη Εικονογράφηση: Ναταλία Καπατσούλια Διόρθωση: Αντωνία Κιλεσσοπούλου 2010, Εκδόσεις Κυριάκος Παπαδόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης;

Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης; Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης; Μέρος της οχύρωσης Οι αρχαιολογικές ανασκαφές που διενεργούνται στην περιοχή της La Bastida (Totana, Murcia στην Ισπανία) έχουν αποκαλύψει ένα επιβλητικό οχυρωματικό

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: «Προτάσεις για την Τουριστική Ανάπτυξη και προβολή της Τοπικής Κοινότητας Στράτου» Κύρια πύλη δευτερεύουσα πύλη πύλη Ακρόπολης Παραποτάμια πύλη

ΘΕΜΑ: «Προτάσεις για την Τουριστική Ανάπτυξη και προβολή της Τοπικής Κοινότητας Στράτου» Κύρια πύλη δευτερεύουσα πύλη πύλη Ακρόπολης Παραποτάμια πύλη ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Στράτος 29-12 - 2011 ΝΟΜΟΣ ΑΙΤΩΛΟΑΚΑΡΝΑΝΙΑΣ Αριθμ. Πρωτ.: ΔΗΜΟΣ ΑΓΡΙΝΙΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΣΤΡΑΤΟΥ ΤΟΠΙΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΣΤΡΑΤΟY ΠΛΗΡ: Πατσέας Αναστάσιος ΤΗΛ: 6978558904 Π Ρ Ο Σ Κο Αντιδήμαρχο

Διαβάστε περισσότερα

5ήµερη προσκυνηµατική εκδροµή στην Αµοργό

5ήµερη προσκυνηµατική εκδροµή στην Αµοργό 5ήµερη προσκυνηµατική εκδροµή στην Αµοργό Η Αµοργός, το νησί του ''Απέραντου Γαλάζιου'', βρίσκεται στο νοτιοανατολικό άκρο των Κυκλάδων, σε απόσταση 136 ναυτικών µιλίων από τον Πειραιά. Είναι µακρόστενο

Διαβάστε περισσότερα

ψ Ρ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΚΑΙ ΣΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ -N^ ->5^ **' ΑΣΗΜΙΝΑ ΛΕΟΝΤΗ

ψ Ρ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΚΑΙ ΣΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ -N^ ->5^ **' ΑΣΗΜΙΝΑ ΛΕΟΝΤΗ ψ Ρ ' '.'."» *?' Ρ -N^ ->5^ ι"*** **' "HSf % ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΚΑΙ ΣΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ ΑΣΗΜΙΝΑ ΛΕΟΝΤΗ Το Τμήμα Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων της Υπηρεσίας Συντήρησης Μνημείων

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Κηπουρός ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΑΝΑΚΤΟΡΙΚΟ ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑ ΔΙΔΥΜΟΤΕΙΧΟΥ Θράκη 2006, Ιστορικό Ανακτορικό Συγκρότημα Διδυμοτείχου

Χρήστος Κηπουρός ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΑΝΑΚΤΟΡΙΚΟ ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑ ΔΙΔΥΜΟΤΕΙΧΟΥ Θράκη 2006, Ιστορικό Ανακτορικό Συγκρότημα Διδυμοτείχου Ιστορικό Ανακτορικό Συγκρότημα Διδυμοτείχου 1 ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΑΝΑΚΤΟΡΙΚΟ ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑ ΔΙΔΥΜΟΤΕΙΧΟΥ Copyright 2006, Χρήστος Κηπουρός Μαυρομιχάλη 13 Διδυμότειχο xkipuros@otenet.gr Ιστορικό Ανακτορικό Συγκρότημα Διδυμοτείχου

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΟΣ ΜΝΗΜΗΣ ΚΑΤΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΟΜΙΛΟΣ ΜΝΗΜΗΣ ΚΑΤΕΧΟΜΕΝΩΝ ΟΜΙΛΟΣ ΜΝΗΜΗΣ ΚΑΤΕΧΟΜΕΝΩΝ Ο ΟΜΙΛΟΣ ΜΝΗΜΗΣ ΚΑΤΕΧΟΜΕΝΩΝ, στις διάφορες δραστηριότητες που διοργανώνει κάθε χρόνο, προσπαθεί να αφυπνίσει τους μαθητές για το πρόβλημα που αντιμετωπίζει η Κύπρος εξαιτίας της

Διαβάστε περισσότερα

ναού του Ολύμπιου Διός που ολοκλήρωσε, το 131 μ.χ., ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Αδριανός.

ναού του Ολύμπιου Διός που ολοκλήρωσε, το 131 μ.χ., ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Αδριανός. ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ ΠΥΛΗ ΤΟΥ ΑΔΡΙΑΝΟΥ Πρόκειται για τα απομεινάρια ενός από τους μεγαλύτερους ναούς του αρχαίου κόσμου, του ναού του Ολύμπιου Διός που ολοκλήρωσε, το 131 μ.χ., ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Αδριανός.

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ Α1 α. σχολικό βιβλίο, σελ. 46. Φεντερασιόν: ήταν μεγάλη πολυεθνική εργατική οργάνωση της Θεσσαλονίκης, με πρωτεργάτες σοσιαλιστές από την ανοικτή σε νέες ιδέες

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ

ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ α. η αραβική εξάπλωση με την καθοδήγηση των δύο πρώτων χαλιφών οι Άραβες εισέβαλαν και κατέκτησαν σε σύντομο χρονικό διάστημα τις πλούσιες χώρες της Εγγύς

Διαβάστε περισσότερα

Η Τουρκία στον 20 ο αιώνα

Η Τουρκία στον 20 ο αιώνα Η Τουρκία στον 20 ο αιώνα Ενότητα 5: Δημήτριος Σταματόπουλος Τμήμα Βαλκανικών, Σλαβικών και Ανατολικών Σπουδών 1 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑ119 Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης. Δημήτρης Πλάντζος

ΙΑ119 Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης. Δημήτρης Πλάντζος ΙΑ119 Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης Δημήτρης Πλάντζος Η παλιννόστηση του κλασικού: Νοσταλγία για την κλασική αρχαιότητα ως επινοημένη παιδική ηλικία της ανθρωπότητας

Διαβάστε περισσότερα

Οι Μαθητές: Αγγελόπουλος Ηρακλής Ανδρεσάκης Κωνσταντίνος

Οι Μαθητές: Αγγελόπουλος Ηρακλής Ανδρεσάκης Κωνσταντίνος Οι Μαθητές: Αγγελόπουλος Ηρακλής Ανδρεσάκης Κωνσταντίνος Ο Πειραιάς (Αρχαία Ελληνικά: Πειραιεύς) είναι πόλη της περιφέρειας Αττικής και διαθέτει τον σημαντικότερο λιμένα της Ελλάδας και της ανατολικής

Διαβάστε περισσότερα

κάντε κλικ στη Τρίτη επιλογή : Οι Θεσσαλονικείς αδελφοί ισαπόστολοι Κύριλλος και Μεθόδιος

κάντε κλικ στη Τρίτη επιλογή : Οι Θεσσαλονικείς αδελφοί ισαπόστολοι Κύριλλος και Μεθόδιος ΤΑΞΗ Δ ΜΑΘΗΜΑ : ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΤ ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Κύριλλος και Μεθόδιος : Ιεραπόστολοι στους σλαβικούς λαούς. ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ 1. Να αντιληφθούν οι μαθητές ότι μέσα από την ιεραποστολή του Κυρίλλου

Διαβάστε περισσότερα

E N O T H T A YΠOMNHMA. Οδηγοί του κόσμου, Τα ελληνικά νησιά, εκδ. ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, Αθήνα, 1998

E N O T H T A YΠOMNHMA. Οδηγοί του κόσμου, Τα ελληνικά νησιά, εκδ. ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, Αθήνα, 1998 0-0086_D3_GLOSSA_TEYXOS C GLOSSA 2/9/2 0:6 AM Page 78 6 Η Ρόδος Η Ρόδος είναι το μεγαλύτερο νησί των Δωδεκα - νήσων. Δίκαια την αποκαλούν το μαργαριτάρι της Μεσογείου. Οι σπάνιες ομορφιές της ξεδιπλώ νο

Διαβάστε περισσότερα

Βυζαντινά και Οθωμανικά μνημεία της Μάκρης

Βυζαντινά και Οθωμανικά μνημεία της Μάκρης Βυζαντινά και Οθωμανικά μνημεία της Μάκρης Στρατηγικής σημασίας η θέση της Μάκρης / Κατοικήθηκε από την αρχαιότητα Οικισμός με διαρκή ανθρώπινη παρουσία από τα νεολιθικά χρόνια Ορατά στο κέντρο της σημερινής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡOΛΟΓΟΣ... 9

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡOΛΟΓΟΣ... 9 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Q ΠΡOΛΟΓΟΣ... 9 Θλιβερή η εικόνα της Αθήνας... 11 Η ζωή στην ελεύθερη Αθήνα... 15 Η επιλογή του Όθωνα... 20 Το ταξίδι προς την Ελλάδα... 23 Η καταδίκη του Κολοκοτρώνη... 29 Δύσκολα και άλυτα

Διαβάστε περισσότερα

Εικονογραφία. Μιχαήλ Βόδας Σούτσος Μεγάλος Διερµηνέας και ηγεµόνας της Μολδαβίας Dupré Louis, 1820

Εικονογραφία. Μιχαήλ Βόδας Σούτσος Μεγάλος Διερµηνέας και ηγεµόνας της Μολδαβίας Dupré Louis, 1820 Φαναριώτες Ονοµασία που δόθηκε στα µέλη της παλαιάς βυζαντινής αριστοκρατίας (µεταξύ εκείνων που δεν διέφυγαν στη Δύση ή δεν εξισλαµίσθηκαν) και σε εµπόρους από τις περιοχές του Πόντου, της Ανατολίας (:

Διαβάστε περισσότερα

Πάσχα στα «πόδια» της Χαλκιδικής Άγιον Όρος, 5 μέρες. 18 22 Απριλίου 2014

Πάσχα στα «πόδια» της Χαλκιδικής Άγιον Όρος, 5 μέρες. 18 22 Απριλίου 2014 Σίνα 14 & Ακαδημίας, τηλ. 210 3642707, φαξ. 201-3642707 e-mail: info@cosmorama.gr Πάσχα στα «πόδια» της Χαλκιδικής Άγιον Όρος, 5 μέρες 18 22 Απριλίου 2014 Μόνο σε εμάς θα βρείτε: Πλούσιες πρωινές ξεναγήσεις

Διαβάστε περισσότερα

9 ο ΣΥΝΤΑΓΜΑ ΠΕΖΙΚΟΥ «ΓΙΑΝΝΙΤΣΑ»

9 ο ΣΥΝΤΑΓΜΑ ΠΕΖΙΚΟΥ «ΓΙΑΝΝΙΤΣΑ» 9 ο ΣΥΝΤΑΓΜΑ ΠΕΖΙΚΟΥ «ΓΙΑΝΝΙΤΣΑ» ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟΣ ΟΔΗΓΟΣ ΝΕΟΤΟΠΟΘΕΤΗΜΕΝΩΝ ΣΤΕΛΕΧΩΝ ΣΤΟ 9 ο ΣΥΝΤΑΓΜΑ ΠΕΖΙΚΟΥ «ΓΙΑΝΝΙΤΣΑ» ΠΡΟΣΦΩΝΗΣΗ ΚΤΟΥ 9 ΟΥ ΣΠ Αγαπητέ Κύριε-α Συνάδελφε. Με διαταγή του ΓΕΣ μετατίθεστε στο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ

ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ Η πολυπόθητη μέρα για την εκδρομή μας στην Κωνσταντινούπολη είχε φτάσει! Βαλίτσες, φωτογραφικές μηχανές, τα λόγια που είχε να μάθει ο καθένας από όσους συμμετέχουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΝΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ «ΠΑΜΕ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ» ΚΑΙ «ΠΑΜΕ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΠΕΡΙΠΑΤΟ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ»

ΤΑ ΝΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ «ΠΑΜΕ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ» ΚΑΙ «ΠΑΜΕ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΠΕΡΙΠΑΤΟ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ» ,,^ -^,;-,..:..,, : χ λ κ«:! «e.«?s"'h. ΗΗΗΜΗΗΒ ΤΑ ΝΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ «ΠΑΜΕ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ» ΚΑΙ «ΠΑΜΕ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΠΕΡΙΠΑΤΟ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ» ΕΙΡΗΝΗ ΚΑΙΜΑΡΑ Τα καινούρια προγράμματα του Τμήματος Εκπαιδευτικών

Διαβάστε περισσότερα

S-63 1573: ΑΝΕΓΕΙΡΕΤΑΙ ΤΟ ΒΑΡΩΣΙ. ΠΩΣ ΗΤΑΝ Η ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΣ ΤΟ 1563

S-63 1573: ΑΝΕΓΕΙΡΕΤΑΙ ΤΟ ΒΑΡΩΣΙ. ΠΩΣ ΗΤΑΝ Η ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΣ ΤΟ 1563 S-63 1573: ΑΝΕΓΕΙΡΕΤΑΙ ΤΟ ΒΑΡΩΣΙ. ΠΩΣ ΗΤΑΝ Η ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΣ ΤΟ 1563 Αμμόχωστος 2011 Στα 1573, δυο χρόνια μετά την κατάληψη της Αμμοχώστου από τους Οθωμανούς, κτίστηκε το Βαρώσι. Η ανέγερση του Βαρωσιού είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης 2 η εργασία 2012 13 ΘΕΜΑ: «Στις παραμονές της λεγόμενης βιομηχανικής επανάστασης,

Διαβάστε περισσότερα

4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη

4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη 4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη 1. Τι ήταν και γιατί γράφτηκαν οι επιστολές του αποστόλου Παύλου; Ήταν γράμματα που έστελνε ο απόστολος στις χριστιανικές κοινότητες που είχε ιδρύσει.

Διαβάστε περισσότερα

Η λεοπάρδαλη, η νυχτερίδα ή η κουκουβάγια βλέπουν πιο καλά μέσα στο απόλυτο σκοτάδι;

Η λεοπάρδαλη, η νυχτερίδα ή η κουκουβάγια βλέπουν πιο καλά μέσα στο απόλυτο σκοτάδι; ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Η λεοπάρδαλη, η νυχτερίδα ή η κουκουβάγια βλέπουν πιο καλά μέσα στο απόλυτο σκοτάδι; Κανένα από αυτά τα ζώα. Στο απόλυτο σκοτάδι είναι αδύνατο να δει κανείς ο,τιδήποτε. Ποια δουλειά

Διαβάστε περισσότερα

Ορτυγία. Κάντε κλικ για να επεξεργαστείτε τον υπότιτλο του υποδείγματος

Ορτυγία. Κάντε κλικ για να επεξεργαστείτε τον υπότιτλο του υποδείγματος Ορτυγία Κάντε κλικ για να επεξεργαστείτε τον υπότιτλο του υποδείγματος Τοποθεσία Πού βρίσκεται; Το νησί της Ορτυγίας βρίσκεται στην κάτω Ιταλία στις Συρακούσες. Τα αξιοθέατα: Ο ναός του Απόλλωνα üη πλατεία

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΗΜΑΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΕΘΝΟΣΗΜΟ

Η ΣΗΜΑΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΕΘΝΟΣΗΜΟ Η ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ Η ΣΗΜΑΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΕΘΝΟΣΗΜΟ Η σημαία της Βουλγαρίας αποτελείται από τρεις ισομεγέθεις οριζόντιες λωρίδες χρώματος λευκού(στην κορυφή), πράσινου και κόκκινου. Το λευκό αντιπροσωπεύει την ειρήνη,

Διαβάστε περισσότερα

Γενικά Αρχεία του Κράτους Αρχεία Νομού Λευκάδας

Γενικά Αρχεία του Κράτους Αρχεία Νομού Λευκάδας Γενικά Αρχεία του Κράτους Αρχεία Νομού Λευκάδας Ελένη Δ. Γράψα Προϊσταμένη Γ.Α.Κ. Αρχείων Ν. Λευκάδας e-mail: mail@gak. lef.sch. g Ιστορικά στοιχεία Τον Ιούλιο του 1684 ο Βενετός αρχιστράτηγος Φραγκίσκος

Διαβάστε περισσότερα

Περίληψη ηµιουργία έντυπου και ψηφιακού υλικού για την Τουριστική Προβολή του ήµου Νέας Προποντίδας.

Περίληψη ηµιουργία έντυπου και ψηφιακού υλικού για την Τουριστική Προβολή του ήµου Νέας Προποντίδας. Α Π Ο Σ Π Α Σ Μ Α Από το υπ αρ. 4/2011 πρακτικό Συνεδριάσεων Τ.Σ. της Τοπικής Κοινότητας Ν.Σιλάτων του ήµου Νέας Προποντίδας Χαλκιδικής 7/2011 Απόφ. Αριθ. Περίληψη ηµιουργία έντυπου και ψηφιακού υλικού

Διαβάστε περισσότερα

Η ιστορία του χωριού μου μέσα από φωτογραφίες

Η ιστορία του χωριού μου μέσα από φωτογραφίες Η ιστορία του χωριού μου μέσα από φωτογραφίες Μία εικόνα είναι χίλιες λέξεις Έτσι έλεγαν οι αρχαίοι Κινέζοι Εμείς, οι μαθητές της Α και Β Τάξης του δημοτικού σχολείου Λισβορίου θα σας πούμε την ιστορία

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5. Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη

Κεφάλαιο 5. Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη Κεφάλαιο 5 Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη Έφτασε μια μισάνοιχτη πόρτα, ένα μικρό κενό στο χώρο και το χρόνο, σαν ένα ασήμαντο λάθος της Ιστορίας για να πέσει η Πόλη. Εκείνο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΧΩΡΙΟ ΜΑΣ ΑΡΤΙΚΙΟΝ ΤΡΙΦΥΛΙΑΣ ΜΕΣΣΗΝΙΑΣ

ΤΟ ΧΩΡΙΟ ΜΑΣ ΑΡΤΙΚΙΟΝ ΤΡΙΦΥΛΙΑΣ ΜΕΣΣΗΝΙΑΣ ΤΟ ΧΩΡΙΟ ΜΑΣ ΑΡΤΙΚΙΟΝ ΤΡΙΦΥΛΙΑΣ ΜΕΣΣΗΝΙΑΣ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1.Ονομασία Υπαγωγή. 2.Γεωγραφική θέση. 3.Συνοικισμοί του. 4.Οδική σύνδεσή του. 5.Ιστορία του. 6.Τοποθεσίες[τοπωνυμία] της περιοχής του. 7.Προιόντα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ. που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες μας.

ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ. που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες μας. ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ Λεμεσός, πόλη μας αγαπημένη. Η πόλη που γεννηθήκαμε, η πόλη που μεγαλώνουμε. Πόλη που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες

Διαβάστε περισσότερα

Β. ΓΙΑΤΗΧΑΛΚΙΔΑ. γενικά: πρωτεύουσα ν.ευβοίας 80 χλμ από την Αθήνα 53.584 κάτοικοι επίσημα

Β. ΓΙΑΤΗΧΑΛΚΙΔΑ. γενικά: πρωτεύουσα ν.ευβοίας 80 χλμ από την Αθήνα 53.584 κάτοικοι επίσημα Η ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΧΑΛΚΙΔΑΣ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΘΑΛΑΣΣΙΟΥ ΜΕΤΩΠΟΥ ΠΑΛΟΓΟΥ ΣΟΦΙΑ A. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Αντικείμενο: Χαλκίδα Στόχος: μελέτη του θαλάσσιου μετώπου Μέθοδοι επεξεργασίας: βιβλιογραφία-διαδίκτυο αεροφωτογραφίες

Διαβάστε περισσότερα

Διοικητικό Συμβούλιο. Πρόλογος

Διοικητικό Συμβούλιο. Πρόλογος Διοικητικό Συμβούλιο Πρόεδρος: Χ. Παπαφράγκος Αντιπρόεδρος: Ε. Σκληρός Γραμματέας/Ταμίας: Α. Σωτηρόπουλος Μέλη: Φ. Καρακώστας Σ. Σκούρτης Πρόλογος Αγαπητοί Συνάδελφοι, Με χαρά σας προσκαλούμε στις 3 προγραμματισμένες

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 02

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 02 Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν

Διαβάστε περισσότερα

Ένα ξεχασμένο θέατρο. (το Ρωμαϊκό Ωδείο) Έφη Νικολοπούλου, ΒΠΠΓ

Ένα ξεχασμένο θέατρο. (το Ρωμαϊκό Ωδείο) Έφη Νικολοπούλου, ΒΠΠΓ Ένα ξεχασμένο θέατρο. (το Ρωμαϊκό Ωδείο) Έφη Νικολοπούλου, ΒΠΠΓ Στο ευρύτερο αρχαιολογικό χώρο της Γόρτυνας στη Κρήτη, έχουν εντοπιστεί από τους αρχαιολόγους τέσσερις θεατρικοί χώροι διαφορετικών εποχών.

Διαβάστε περισσότερα

Ταξίδι στην Καβάλα. Σχεδιάστηκε με το trip planner του emtgreece.com. Σχεδιάστε το δικό σας ταξίδι, τώρα.

Ταξίδι στην Καβάλα. Σχεδιάστηκε με το trip planner του emtgreece.com. Σχεδιάστε το δικό σας ταξίδι, τώρα. Ταξίδι στην Καβάλα Σχεδιάστηκε με το trip planner του emtgreece.com. Σχεδιάστε το δικό σας ταξίδι, τώρα. Ταξίδι στην Καβάλα Παρασκευή, 28 Αύγουστος 2015 Παραλία Άσπρης Άμμου Αφήνοντας την πόλη της Καβάλας

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία του νεότερου και σύγχρονου κόσμου

Ιστορία του νεότερου και σύγχρονου κόσμου Ιστορία ΣΤ' Δημοτικού Ιστορία του νεότερου και σύγχρονου κόσμου Βιβλίο μαθητή ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ Ιωάννης Κολιόπουλος Ομότιμος Καθηγητής Ιάκωβος Μιχαηλίδης Επίκουρος Καθηγητής, ΑΠΘ Αθανάσιος Καλλιανιώτης Σχολικός

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΟ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΑΤΤΙΚΗΣ

ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΟ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΑΤΤΙΚΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΟ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΑΤΤΙΚΗΣ ΧΩΡΟΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗΣ ΜΝΗΜΗΣ - ΤΟΠΟΣΗΜΑ Η αφετηρία και ο τερματισμός: Στρατόπεδο Χαϊδαρίου (μπλοκ 15) - Σκοπευτήριο Καισαριανής. Μνημεία της Εθνικής μας Αντίστασης.

Διαβάστε περισσότερα

Το τζαμί Αραπζάρ (προηγουμένως Σταυρός του Μισιρίκου) φραγκοβυζαντινή εκκλησία παρά την Εκκλησία Φανερωμένης σε φωτογραφία όπως

Το τζαμί Αραπζάρ (προηγουμένως Σταυρός του Μισιρίκου) φραγκοβυζαντινή εκκλησία παρά την Εκκλησία Φανερωμένης σε φωτογραφία όπως S-65 Η ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ 1578 Μια σειρά από επαναστάσεις πραγματοποιήθηκαν στην περίοδο της Τουρκοκρατίας (1571-1878) οι οποίες είχαν τη δική τους σημασία. Με αυτές τις επαναστάσεις ασχολήθηκε ο Κύπριος ερευνητής

Διαβάστε περισσότερα

Αγία Αναστασία η Μεγαλομάρτυς η Φαρμακολύτρια 22 Δεκεμβρίου

Αγία Αναστασία η Μεγαλομάρτυς η Φαρμακολύτρια 22 Δεκεμβρίου Αγία Αναστασία η Μεγαλομάρτυς η Φαρμακολύτρια 22 Δεκεμβρίου http://www.google.com.cy/imgres?imgurl=http://www.pigizois.net/sinaxaristis/12/22.jpg&imgrefurl=http://www.saint.gr/3239/saint.aspx&usg= 3Fna2LMd87t9UxeDDztnUV4LuDo=&h=835&w=586&sz=63&hl=en&start=1&zoom=1&tbnid=bpzYaMtyqRnVnM:&t

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΡΚΟΣ ΜΠΟΛΑΡΗΣ (Υπουργός Υγείας και Κοινωνικής. Αγαπητέ συνάδελφε, ευχαριστώ πολύ για την ερώτηση. Κατ αρχάς θα πρέπει

ΜΑΡΚΟΣ ΜΠΟΛΑΡΗΣ (Υπουργός Υγείας και Κοινωνικής. Αγαπητέ συνάδελφε, ευχαριστώ πολύ για την ερώτηση. Κατ αρχάς θα πρέπει ΜΑΡΚΟΣ ΜΠΟΛΑΡΗΣ (Υπουργός Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης): Ευχαριστώ πολύ, κύριε Πρόεδρε. Αγαπητέ συνάδελφε, ευχαριστώ πολύ για την ερώτηση. Κατ αρχάς θα πρέπει να σας πω ότι στο αρχείο μου έχω έγγραφη

Διαβάστε περισσότερα

Από τα παιδιά της Β 2

Από τα παιδιά της Β 2 Από τα παιδιά της Β 2 Γιαλούσα Η Γιαλούσα βρίσκεται στην Καρπασία. Είναι κοντά στο Μοναστήρι του Αποστόλου Ανδρέα. Το χωριό οφείλει το όνομα του στη θέση του, που είναι δίπλα από τη θάλασσα. Οι κάτοικοι

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»;

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Ο όρος«βυζαντινόν» αναφέρεται στο Μεσαιωνικό κράτος που εδιοικείτο από την Κωνσταντινούπολη, τη μεγάλη πόλη των ακτών του Βοσπόρου. Οι ιστορικοί χρησιμοποιούν τον όρο αυτόν

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΝΗΣΙΑ ΤΩΝ ΚΥΚΛΑΔΩΝ

ΤΑ ΝΗΣΙΑ ΤΩΝ ΚΥΚΛΑΔΩΝ ΤΑ ΝΗΣΙΑ ΤΩΝ ΚΥΚΛΑΔΩΝ Η Σύρος είναι νησί των Κυκλάδων. Πρωτεύουσά της είναι η Ερμούπολη, η οποία είναι πρωτεύουσα της Περιφέριας Νότιου Αιγαίου αλλά και του πρώην Νομού Κυκλάδων. Η Σύρος αναπτύχθηκε ιδιαίτερα

Διαβάστε περισσότερα

Η Πόλη έξω από τα Â Ë

Η Πόλη έξω από τα Â Ë Η Πόλη έξω από τα Â Ë Είναι τόσα πολλά αυτά που έχει να κάνει και να δει ο επισκέπτης της Πόλης της Ρόδου, τόσες πολλές οι επιλογές που σίγουρα δεν θα πλήξει. Μέρες ολόκληρες θα µπορούσε κανείς να περάσει

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτιστικό απόθεμα της Εύβοιας: καταγραφή της υφιστάμενης κατάστασης

Πολιτιστικό απόθεμα της Εύβοιας: καταγραφή της υφιστάμενης κατάστασης Πολιτιστικό απόθεμα της Εύβοιας: καταγραφή της υφιστάμενης κατάστασης Παρή Καλαμαρά Διευθύντρια της Εφορείας Αρχαιοτήτων Εύβοιας Εμπορικό Επιμελητήριο - Χαλκίδα, 7-6-2015 Τα κάστρα στα χρόνια του Βυζαντίου

Διαβάστε περισσότερα

Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή;

Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή; Γιατί μελετούμε την Αγία Γραφή; Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή; Είναι ένα σπουδαίο βιβλίο Το πιο πολυδιαβασμένο στον κόσμο. Το πρώτο που τυπώθηκε από τον Γουτεμβέργιο

Διαβάστε περισσότερα

7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ. αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις

7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ. αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις 7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις πώς διαχειρίστηκε ο Ηράκλειος τόσο τους κινδύνους που απειλούσαν τα σύνορα του ανατολικού ρωμαϊκού κράτους όσο και τα σοβαρά προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

1. Γράφουμε το όνομα της Κύπρου και του Ηνωμένου Βασιλείου στη θέση τους στον χάρτη.

1. Γράφουμε το όνομα της Κύπρου και του Ηνωμένου Βασιλείου στη θέση τους στον χάρτη. Ο Αντρέας είναι δέκα χρόνων, κάτοικος Λονδίνου στο Ηνωμένο Βασίλειο και προγραμματίζει να έρθει στην Κύπρο με τους γονείς του για να περάσει τις καλοκαιρινές του διακοπές. Μελετά διάφορες πληροφορίες για

Διαβάστε περισσότερα

Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της.

Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της. Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της. Βρίσκεται στο κέντρο σχεδόν της ελληνικής χερσονήσου, πάνω στο

Διαβάστε περισσότερα

Ìéá áëçèéíþ éóôïñßá áðü ôï ÉñÜê

Ìéá áëçèéíþ éóôïñßá áðü ôï ÉñÜê Ìéá áëçèéíþ éóôïñßá áðü ôï ÉñÜê Η ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΑΡΙΟΣ ΤΗΣ ΒΑΣΟΡΑΣ Τίτλος πρωτοτύπου: The Librarian of Basra Κείμενο - Εικονογράφηση: Jeanette Winter Μετάφραση: Γιάννης Παπαδόπουλος Διόρθωση: Γιάννης Τσατσαρός

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΔΙΟΥ, Αλέξανδρος Μπαξεβανάκης, ΒΠΠΓ

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΔΙΟΥ, Αλέξανδρος Μπαξεβανάκης, ΒΠΠΓ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΔΙΟΥ, Αλέξανδρος Μπαξεβανάκης, ΒΠΠΓ ΔΙΟΝ ΑΠΟ ΤΙΣ ΠΙΟ ΟΝΟΜΑΣΤΕΣ ΠΟΛΕΙΣ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Το αρχαίο Δίον του Ολύμπου βρίσκεται 15 χλμ. νότια της Κατερίνης, στους πρόποδες του Ολύμπου δίπλα στο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΞΗ ΣΥΓΚΛΗΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΒΟΥΛΕΥΤΩΝ-Βουλευτές:

ΤΑΞΗ ΣΥΓΚΛΗΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΒΟΥΛΕΥΤΩΝ-Βουλευτές: ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΑΣΚΑΙΟΙΠΕΡΙΑΥΤΟΝ ΣΥΓΚΛΗΤΙΚΟΙKAI BOYΛΕΥΤΕΣ (HONESTIORES ΕΝΤΙΜΟΤΑΤΟΙ) - ΣΤΡΑΤΟΣ- ΚΛΗΡΟ ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Αυτοκράτορας: H ανάρρηση στο θρόνο χάρη στο

Διαβάστε περισσότερα

Η ύδρευση της Θεσσαλονίκης σε ταχυδρομικά δελτάρια του 20 ου αι.

Η ύδρευση της Θεσσαλονίκης σε ταχυδρομικά δελτάρια του 20 ου αι. Η ύδρευση της Θεσσαλονίκης σε ταχυδρομικά δελτάρια του 20 ου αι. Η Θεσσαλονίκη υδρευόταν κυρίως από τις πηγές στο Χορτιάτη, το Ρετζίκι και τη Σταυρούπολη. Μέσα στην πόλη υπήρχαν επίσης πηγάδια, δεξαμενές

Διαβάστε περισσότερα

31.03 01.04 02.04 Γ Υ Μ Ν Α Σ Ι Ο

31.03 01.04 02.04 Γ Υ Μ Ν Α Σ Ι Ο 31.03 01.04 02.04 Γ Υ Μ Ν Α Σ Ι Ο 2η στάση 3 ΒΕΡΟΙΑ ΙΩΑΝΝΙΝΑ Άφιξη περίπου... Στο Epirus Palace 5* 7ο χλμ. Ιωαννίνων-Αθηνών Τηλέφωνο: 2651 093555 0 λεπτά ΜΟΥΣΘΕΝΗ 1η στάση 15 λεπτά ΞΑΝΘΗ Αναχώρηση 07.00

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΤΑ: α. Γιατί μετακινούνταν οι άνθρωποι της Κύπρου κατά την Αρχαϊκή Εποχή; Ποιοι μετακινούνταν; Πού μετακινούνταν; Πώς μετακινούνταν;

ΚΑΡΤΑ: α. Γιατί μετακινούνταν οι άνθρωποι της Κύπρου κατά την Αρχαϊκή Εποχή; Ποιοι μετακινούνταν; Πού μετακινούνταν; Πώς μετακινούνταν; ΚΑΡΤΑ: α Πηγή 1: Κείμενο αρχαιολόγου Χιλιάδες ειδώλια, μικρά και μεγάλα, βρέθηκαν σε διάφορα ιερά της Κύπρου. Οι προσκυνητές αφιέρωναν τα ειδώλια στους θεούς και τις θέες τους. Πολλοί άνθρωποι όπως αγρότες,

Διαβάστε περισσότερα

Χώροι θέασης και ακρόασης της αρχαίας Ελευσίνας. Φοίβος Αργυρόπουλος

Χώροι θέασης και ακρόασης της αρχαίας Ελευσίνας. Φοίβος Αργυρόπουλος Χώροι θέασης και ακρόασης της αρχαίας Ελευσίνας Φοίβος Αργυρόπουλος ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΑΚΟ ΙΕΡΟ ΤΗΣ ΔΗΜΗΤΡΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΕΥΣΙΝΑ Πανίερο έγινε το Θριάσιο πεδίο από τη στιγμή που η θεά Δήμητρα θέλησε να εκφράσει την ευγνωμοσύνη

Διαβάστε περισσότερα

Χρόνος πραγματοποίησης εκδρομής: 28/03/2012-01/04/2012 ή εναλλακτικά 04/04/2012 08/04/2012

Χρόνος πραγματοποίησης εκδρομής: 28/03/2012-01/04/2012 ή εναλλακτικά 04/04/2012 08/04/2012 ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΑΓΜΑΤΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΤΡΙΗΜΕΡΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΚΔΡΟΜΗΣ ΜΕ ΒΑΣΙΚΟ ΠΡΟΟΡΙΣΜΟ ΤΗΝ ΠΑΤΡΑ ΤΗΣ Β ΤΑΞΗΣ ΤΟΥ ΠΡΟΤΥΠΟΥ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ Χρόνος πραγματοποίησης εκδρομής: 28/03/2012-01/04/2012

Διαβάστε περισσότερα

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Διάλεξη 15 Ο Δωδέκατος Αιώνας (β μέρος): Δυναστεία Αγγέλων: Ισαάκιος Β Άγγελος (1185-1195) - Αλέξιος Γ Άγγελος (1195-1203) - Ισαάκιος Β και Αλέξιος Δ Άγγελοι (1203-1204) - Αλέξιος Ε Μούρτζουφλος

Διαβάστε περισσότερα