ΣΧΟΛΕΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΙΑ ΞΕΝΟΥΣ «ΜΕΓΑΣ ΑΛΕΞΑΝ ΡΟΣ» ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΤΡΑΓΟΥ ΙΑ. Μια εισαγωγή για το Έργο «ΤΡΑΓΟΥ Ω ΕΛΛΗΝΙΚΑ»

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΣΧΟΛΕΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΙΑ ΞΕΝΟΥΣ «ΜΕΓΑΣ ΑΛΕΞΑΝ ΡΟΣ» ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΤΡΑΓΟΥ ΙΑ. Μια εισαγωγή για το Έργο «ΤΡΑΓΟΥ Ω ΕΛΛΗΝΙΚΑ»"

Transcript

1 ΣΧΟΛΕΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΙΑ ΞΕΝΟΥΣ «ΜΕΓΑΣ ΑΛΕΞΑΝ ΡΟΣ» ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΤΡΑΓΟΥ ΙΑ Μια εισαγωγή για το Έργο «ΤΡΑΓΟΥ Ω ΕΛΛΗΝΙΚΑ» Αθήνα 2006

2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος I. Εισαγωγή II. Ένα Χρονολόγιο (1 ος -20 ος αιώνας) III. ηµοτική Μουσική Η Λαογραφία απέναντι στο δηµοτικό τραγούδι Υλικοτεχνικά γνωρίσµατα δηµοτικού τραγουδιού Μετελίξεις και διαδοχικά σχήµατα δηµοτικού τραγουδιού Μουσικά όργανα Το δηµοτικό τραγούδι Ανάλογα µε το πως χορεύονται τα ονοµάζουµε Παρουσίαση- ιάσωση δηµοτικών τραγουδιών Ενδεικτική δισκογραφία δηµοτικού τραγουδιού IV. Λαϊκή Μουσική Η ιστορία του ρεµπέτικου Τα ρεµπέτικα Η γέννηση Η πορεία µέσα στο χρόνο... Η ιστορία γράφει... Η λαογραφία απέναντι στο ρεµπέτικο τραγούδι Υλικοτεχνικά γνωρίσµατα ρεµπέτικου τραγουδιού Μετελίξεις και διάδοχα σχήµατα ρεµπέτικου τραγουδιού Ο επίλογος Ενδεικτική δισκογραφία V. Σύγχρονη Ελληνική µουσική H Ελληνική µουσική σήµερα Η Ελληνική Ροκ µουσική Η Ελληνική jazz και pop µουσική VI. Παραρτήµατα 1. Σηµειώσεις για την έναρξη της εργασίας Βιβλιογραφία 2. Βιβλιογραφία 3. ιευθύνσεις στο ιαδίκτυο για την Ιστορία του Ελληνικού Τραγουδιού και για αναζήτηση τραγουδιών και στίχων. 4. Βιβλία για το Τραγούδι 5. Κείµενα από ιαδικτυακές Πηγές 6. Κατάλογοι τραγουδιών από το ιαδίκτυο - Βασικές Μορφές 2

3 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η βάση για την έναρξη της εργασίας µου ήταν η συζήτηση που είχα µε τον Κ. Καρκανιά Γενικό ιευθυντή του Ελληνοβρετανικού και του Σχολείου Ελληνικών «Μέγας Αλέξανδρος» στην αρχή της πρακτικής µου, τις σηµειώσεις από την οποία περιλαµβάνω στο Παράρτηµα 1. Τα κείµενα που ακολουθούν δεν είναι αποτέλεσµα µιας πρωτότυπης δικής µου έρευνας αλλά είναι µια επεξεργασία υλικού, το οποίο συνέλεξα από πηγές, οι οποίες αναφέρονται στα Παραρτήµατα 2 και 3. Τα κύρια κείµενα τα οποία χρησιµοποίησα από πηγές του διαδικτύου (Παράρτηµα 3), τα παραθέτω στο Παράρτηµα 5. Στο Παράρτηµα 6 παραθέτω καταλόγους µε ελληνικά τραγούδια από διάφορες πηγές του διαδικτύου από τους οποίους φαίνονται οι τρόποι αναζήτησης τραγουδιών από τις πηγές αυτές. Τέλος θέλω να ευχαριστήσω τον Κ. Καρκανιά, ο οποίος µου έδωσε την ευκαιρία και στην συνέχει τις κατευθύνσεις και την ενθάρρυνση για να φέρω εις πέρας αυτή την αρχική (και πρέπει να οµολογήσω, πρόχειρη και όχι τελική) εργασία µου. Είδη τραγουδιών Μια αρχική πρόχειρη κατηγοριοποίηση 1. ηµοτικά - Παραδοσιακά 2. Ρετρό - Παλιά Ελαφρά 3. Ρεµπέτικα 4. Έντεχνα λαϊκά 5. Λαϊκά σύγχρονα 6. Ελληνικά σύγχρονα Τα ελληνικά δηµοτικά τραγούδια διακρίνονται σε: ηµοτικά ορχηστρικά ηµοτικά χορευτικά Εθνικά Πατριωτικά Θρησκευτικά Χριστουγέννων Πρωτοχρονιάς Ερωτικά Σχολικά Οικογενειακά Τραγούδια Φυσιολατρικά (για τη φύση, τις εποχές, τα ζώα) Τραγούδια νησιώτικα - Θαλασσινά 3

4 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΟΥΣΙΚΗ Ι. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ιστορία της µουσικής τέχνης έχει ισχυρές ρίζες στην Ελλάδα. Η µουσική θεµελιώθηκε στην αρχή της αρµονίας όπως αυτή αναπτύχθηκε γι πρώτη φορά στις πυθαγόρειες θεωρίες, οι οποίες γι αυτόν τον λόγο θεωρούνται και η βάση της µετέπειτα εξέλιξης της ευρωπαϊκής µουσικής. Η µουσική ως τέχνη και στοιχείο πολιτισµού κατείχε κορυφαία θέση στην κοινωνία της Αρχαίας Ελλάδας. Οι Αρχαίοι Έλληνες θεωρούσαν την µουσική (που σχετίζεται µε τις Μούσες, θεότητες των τεχνών) αναγκαίο τµήµα της παιδείας και αγωγής του ανθρώπου καθότι η µουσική διαπλάθει το πνεύµα όπως η µουσική το σώµα. Η µουσική δεν ήταν απλά µια µορφή τέχνης και αυτοέκφρασης αλλά ένα δοµικό στοιχείο της εκπαίδευσης άρρηκτα συνυφασµένο µε την αρετή και την φιλοσοφία. Αυτό εξηγεί γιατί καλός µουσικός στην Αρχαία Ελλάδα δεν θεωρούνταν αυτός που ήταν δεξιοτέχνης σε ένα µουσικό όργανο ούτε αυτός που τραγουδούσε όµορφα, αλλά αυτός που µπορούσε να µεταδώσει ηθικές αξίες, κάλλος και αρετή. Απόδειξη της ύψιστης σηµασίας της µουσικής στην αρχαιότητα είναι ότι αυτή υπήρχε σε όλες τις κοινωνικές δραστηριότητες, στις γιορτές, στο δράµα, στα γυµναστήρια, στις λατρευτικές εκδηλώσεις, στις σπονδές. Στον ιερό χώρο των ελφών υπήρχε ένας ναός αφιερωµένος στον θεό Απόλλωνα, τον θεό της µουσικής, όπου γίνονταν πανελλήνιοι µουσικοί αγώνες. Αοιδοί, ραψωδοί µε λύρες και άλλα µουσικά όργανα, υµνούσαν µέσω της µουσικής τους τα κατορθώµατα των ηρώων και τη δύναµη των θεών, και παρήγαγαν άσµατα για όλες τις ανθρώπινες καταστάσεις και εµπειρίες, άσµατα που αγαπήθηκαν και από άλλους λαούς εκτός Ελλάδας. Η µουσική συνδυασµένη µε άλλες τέχνες όπως ο χορός, η υποκριτική, και η ποίηση ήταν και αναπόσπαστο στοιχείο του ελληνικού δράµατος. Από το µεγάλο αριθµό θεωρητικών µελετών για την µουσική της αρχαιότητας έχουν διασωθεί ελάχιστες, όπως επίσης ελάχιστες είναι οι παρτιτούρες που έχουν διασωθεί. Κατά τους µεσαιωνικούς χρόνους η ανάπτυξη της Ελληνικής µουσικής εντάσσεται στο πλαίσιο της βυζαντινής παράδοσης. Εξαιτίας της Οθωµανικής κατοχής οι µουσικές παραδόσεις εκείνης της εποχής διατηρούνται µόνο στην δηµοτική και Εκκλησιαστική µουσική. Τον 17 ο -18 ο αιώνα το δηµοτικό τραγούδι ήταν προσωποκεντρικό και προκρίνονται τα τραγούδια που υµνούσαν τους κλέφτες(αγωνιστές ενάντια στους κατακτητές). Από το 1830 και µετά την ανακήρυξη της ανεξαρτησίας της χώρας αρχίζει να διαµορφώνεται η εθνική έντεχνη µουσική. Νωρίτερα µόνο στα Επτάνησα γίνονταν προσπάθειες να δηµιουργηθούν έντεχνα έργα. Ο Μάντζαρος µελοποίησε τον «Ύµνο εις την ελευθερία» του. Σολωµού που γίνεται ο Εθνικός ύµνος της Ελλάδας. Το τελευταίο τέταρτο του 19 ου αιώνα και στις αρχές του 20 ου και µέσα στο πνεύµα πειραµατισµού µε τις µουσικές φόρµες και τα διάφορα µουσικά είδη, οι δηµιουργοί της έντεχνης µουσικής δείχνουν µεγάλο ενδιαφέρον για το δηµοτικό τραγούδι. Στην βάση του δηµοτικού τραγουδιού δηµιουργείται το νέο µουσικό είδος για την Ελλάδα το κωµειδύλλιο, πρώτοι δηµιουργοί του οποίου είναι οι. Κοροµηλάς και ο. Κόκκος. Αρχίζοντας από την δεκαετία , στην Ελλάδα εµφανίζονται µουσικοσυνθέτες, διευθυντές ορχήστρας, µουσικοκριτικοί που αποφοιτούν από ελληνικά µουσικά εκπαιδευτικά ιδρύµατα και οι οποίοι αφήνουν το στίγµα τους στην τροχιά που διέγραψε η κλασική µουσική σε παγκόσµιο επίπεδο. Στο πεδίο της λαϊκής µουσικής µετά τη δεκαετία του 30 εµφανίζεται στην Ελλάδα το πολύ ιδιότυπο µουσικό είδος που είναι γνωστό ως ρεµπέτικα, και το οποίο παραµένει και σήµερα ένα από τα πιο δηµοφιλή είδη για τους µουσικόφιλους της χώρας. Επίσης, στις επόµενες 4

5 δεκαετίες, η Ελλάδα αποδείχτηκε ιδιαίτερα ανοιχτή σε ευρωπαϊκά και άλλα ακούσµατα (rock,jazz, latin, electronica) τα οποία εµπότισε µε το ιδιαίτερο ελληνικό στοιχείο αποσπώντας πολλές διακρίσεις και εκτός των συνόρων της χώρας. ΙΙ. ΈΝΑ ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ 1 ος -8 ος αιώνας: 1. Γέννηση του δηµοτικού τραγουδιού µε την ανάπτυξη του Χριστιανισµού µέσα απ τις ορχηστρικές και παντοµιµικές παραστάσεις, έτσι όπως διαµορφώνονται αυτές µε τα καινούργια δεδοµένα της εποχής: α) ιάδοση του Χριστιανισµού, β) Οι µεγάλες µεταναστεύσεις του βορρά, γ) Πτώση του αρχαίου ελληνορωµαϊκού κόσµου. 2. Η µόνη έντεχνη µουσική εκδήλωση τα χρόνια αυτά είναι το βυζαντινό µέλος παράλληλα µε το δηµοτικό τραγούδι. 8 ος -10 ος αιώνας: ηµιουργία ακριτικού τραγουδιού για να εκφράσουν τη ζωή και τους αγώνες των ακριτών στα σύνορα της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας. 11 ος -19 ος αιώνας: Στα τελευταία χρόνια του Βυζαντίου δηµιουργείται το κλέφτικο τραγούδι και καλλιεργείται µέχρι και την απελευθέρωση το1821,εκφράζοντας τους αγώνες για λευτεριά τα ήθη και έθιµα,τη χαρά τη λύπη κι άλλες καταστάσεις επίκαιρες. 19 ος αιώνας: 1. Η πρώτη προσπάθεια µουσικής εκπαίδευσης απ τον Καποδίστρια στο Ναύπλιο µε την ίδρυση της πρώτης µπάντας του ελληνικού στρατού(μουσικός θίασος) και στη συνέχεια απ τον Όθωνα.(1834-Πρωτεύουσα η Αθήνα) 2. Το 1837 ανεβάστηκε «ο κουρέας της Σεβίλλης». 3. Η ίδρυση του Ωδείου των Αθηνών (1871) 20 ος αιώνας: 1. ηµιουργία Εθνικής µουσικής σχολής.. Λαυράγκας (Κεφαλονιά ), Γ. Λαµπελέτ (Κέρκυρα ), Μ. Καλοµοίρης (Σµύρνη ) Μ. Βάρβογλης (Βρυξέλλες ),Αιµ. Ριάδης (Θεσ/νίκη ). 2. Ίδρυση του Ωδείου Θεσ/νίκης (1914). 3. Ίδρυση του Ελληνικού Ωδείου (1919). 4. Ίδρυση του Εθνικού Ωδείου (1926). 5. Ίδρυση Ελληνικού Μελοδράµατος (Λαυράγκας). 6. Η γέννηση της ελληνικής Οπερέτας και η διαµόρφωση του έντεχνου τραγουδιού. Θ. Σακελλαρίδης ( ), Ν. Χ.ατζηαποστόλου ( ),. Μητρόπουλος ( ), Α. Ευαγγελάτος ( ), Ν. Σκαλκώτας ( ), Γ. Χρήστου ( ), Γ. Ξενάκης (1921)Μ. Θεοδωράκης (1925), Μάνος Χατζιδάκης ( ). 5

6 ΙΙΙ. ΗΜΟΤΙΚΗ ΜΟΥΣΙΚΗ Η Λαογραφία απέναντι στο δηµοτικό τραγούδι Η τάση αναζήτησης και καταγραφής των εκφραστικών δηµιουργιών του αγροτικού κόσµου κατά τον 19 ο αιώνα δεν µπορεί να αποσυνδεθεί από την ανάπτυξη των πολιτικών και πνευµατικών ρευµάτων του εθνικισµού και του ροµαντισµού αντίστοιχα. Η διαµόρφωση της εθνικής συνείδησης στους λαούς της Ευρώπης συνδέθηκε µε την ανακάλυψη των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών του κάθε «λαού» ως µοναδικών και ιστορικά αναλλοίωτων στοιχείων του έθνους, που αναζητήθηκαν µε ένταση µέσα από τα λαϊκά (populaires στην ελληνική γλώσσα επικράτησε από εκείνα τα χρόνια ο όρος δηµοτικά) τραγούδια. Πολύ έντονη ήταν αυτή η διαδικασία στην περίπτωση της Γερµανίας. Γενικότερα, στη συγκεκριµένη περίοδο έρχονται στο φως εκδόσεις και οξύνεται το ενδιαφέρον για τα λαϊκά τραγούδια, τα παραµύθια και ευρύτερα τα έθιµα και άλλων ευρωπαϊκών και βαλκανικών λαών. Στις αρχές του 19 ου αιώνα είχαν γίνει κάποιες προσπάθειες συγκέντρωσης και έκδοσης ελληνικών τραγουδιών από ευρωπαίους µελετητές, οι οποίες όµως δεν καρποφόρησαν. Η επανάσταση του 1821 και το ρεύµα του φιλελληνισµού που συγκίνησε τους ριζοσπαστικούς κύκλους της δυτικής Ευρώπης, όξυναν αυτό το ενδιαφέρον. Η πρώτη έκδοση συλλογής ελληνικών δηµοτικών τραγουδιών έγινε από τον Κλοντ Φοριέλ (Fauriel) στο Παρίσι το Μετά την ίδρυση του ελληνικού κράτους, βλέπουµε το ενδιαφέρον και των ελλήνων διανοούµενων για τα τραγούδια του λαού, να αναζωπυρώνεται. Ο Ζαµπέλιος εξέδωσε ένα βιβλίο 767 σελίδων, τα Άσµατα δηµοτικά της Ελλάδος, εκδοθέντα µετά µελέτης ιστορικής περί Μεσαιωνικού Ελληνισµού. Ο επιµελητής ελάχιστα ενδιαφερόταν για την καταγραφή τραγουδιών κυρίως ανακύκλωνε τις παλιότερες συλλογές. Εκείνο που τον απασχόλησε ήταν να προβάλλει την άποψη περί στενής συγγένειας των λαϊκών αυτών δηµιουργιών µε αντίστοιχες ποιητικές δηµιουργίες της αρχαιότητας και κατά συνέπεια να τονίσει τη θεωρία της συνέχειας του αρχαίου,του µεσαιωνικού και του νεότερου ελληνικού πολιτισµού. Τα δηµοτικά τραγούδια και κυρίως τα κλέφτικα αποτελούσαν στη σκέψη των διανοουµένων του 19 ου αιώνα έκφραση του αγωνιστικού φρονήµατος του ηρωισµού και µιας αντιστασιακής διάθεσης των Ελλήνων κατά την περίοδο της οθωµανικής κυριαρχίας. Αυτή η πρόσληψη συνδεόταν άρρηκτα µε τη γενικότερη µυθοπλαστική προσέγγιση τόσο του κλεφταρµατολισµού, ερήµην βεβαίως των ιστορικών πηγών, όσο και του περιεχοµένου των ίδιων των κλέφτικων τραγουδιών. Στον βαθµό που τα στοιχεία για µια τέτοια προσέγγιση δεν υπήρχαν ή δεν ήταν ιδιαίτερα έντονα, οι επιµελητές προέβαιναν σε µια σειρά διορθώσεις, που η νεότερη έρευνα τις έχει χαρακτηρίσει ως νοθεύσεις τραγουδιών. Οι επεµβάσεις αυτές είχαν να κάνουν µε τη γλωσσική «βελτίωσή» τους,τη µεταγραφή τους δηλαδή σε µια κοινή νεοελληνική γλώσσα απαλλαγµένη από τοπικούς ιδιωµατισµούς. Απαλείφθηκαν λέξεις αλβανικής ή τουρκικής προέλευσης, τροποποιήθηκαν φθόγγοι, και παράλληλα στίχοι εξαφανίστηκαν, άλλαξαν περιεχόµενο ή προστέθηκαν νέοι, ώστε η τελική µορφή να είναι εντάξιµη στα ελληνοπρεπή σχήµατα που προωθούσαν οι επιµελητές. Τα δηµοτικά τραγούδια διατηρούνται ακόµη στα χείλη του Ελληνικού λαού και φυλάσσονται µε ιδιαίτερη αγάπη στο νου και την καρδιά του. 6

7 Με τα τραγούδια αυτά ο λαός συνοδεύει τις γιορτινές στιγµές της ζωής, τις Εθνικές εορτές, αλλά και τις πένθιµες ώρες του. Ακόµη και στα θρησκευτικά πανηγύρια των Ορθοδόξων Ελλήνων τα δηµοτικά τραγούδια αποτελούν την προέκταση της θείας λατρείας, γιατί όλο το Εκκλησίασµα, «εν ενί στόµατι και µια καρδία», χορεύει, συνήθως χωρίς όργανα, στον αυλόγυρο της εκκλησίας, µε επικεφαλή τον ιερέα, τραγουδώντας µε βαθιά ριζωµένη την αντίληψη, ότι έτσι τιµούν τον εορτάζοντα άγιο ή το εορταζόµενο γεγονός. Η µουσική παράδοση των Ελλήνων, είναι συνυφασµένη µε τα ήθη, τα έθιµα και την ιστορία του λαού, η οποία, κατά κοινή οµολογία Ελλήνων και ξένων ερευνητών, είναι υψηλής αξίας. Οι Αρχαίοι Έλληνες πριν από τις µάχες χόρευαν και τραγούδαγαν, εµψυχώνοντας έτσι τους πολεµιστές. Χαρακτηριστικό παράδειγµα είναι η προετοιµασία των 300 του Λεωνίδα πριν από τη µάχη των Θερµοπυλών. Οι στρατιώτες χόρεψαν, τραγούδησαν και ετοιµάστηκαν για τη µάχη. Το ίδιο διατηρήθηκε στην παράδοσή µας και για την κλεφτουριά του 1821.Στα βουνά οι κλέφτες και οι αρµατολοί γλεντούσαν πριν από τις µάχες. Υλικοτεχνικά γνωρίσµατα δηµοτικού τραγουδιού Η δηµοτική µουσική αποτελεί λαϊκή δηµιουργία, η οποία βασίζεται στον αυτοσχεδιασµό και στην προφορική µετάδοση. Πρόκειται για τροπική, µη συγκερασµένη µουσική, προσαρµοσµένη στις φυσικές κλίµακες. Επίσης, µε εξαίρεση τα πολυφωνικά τραγούδια της Ηπείρου, είναι µονοφωνική. Από ρυθµοτονική άποψη, το ελληνικό τραγούδι είναι κυρίως ιαµβικό ή τροχαϊκό, ενώ ο στίχος στις περισσότερες περιπτώσεις διατηρείται σταθερός, µε συνηθέστερο τύπο τον δεκαπεντασύλλαβο (πολιτικό). Μετελίξεις και διαδοχικά σχήµατα ηµοτικού τραγουδιού Οι απαρχές του ελληνικού δηµοτικού τραγουδιού, πέρα από τα στοιχεία της αρχαιότητας που διακρίνουµε σε αυτό, θα πρέπει να τοποθετηθούν στη βυζαντινή εποχή, µε τα ακριτικά τραγούδια (9 ος -11 ος αιώνας, που αφηγούνται τους αγώνες των ακριτών στα σύνορα της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας) και τις παραλογές (λαϊκές µπαλάντες που διηγούνται κυρίως δραµατικά κοινωνικά γεγονότα, έχουν την αρχή τους στον 9 ο αιώνα και κοιτίδα τους είναι το εσωτερικό της Μ. Ασίας). Ο υπόλοιπος βασικός πυρήνας των δηµοτικών τραγουδιών περιλαµβάνει τραγούδια κυρίως µη διηγηµατικά που κυριαρχεί το συναίσθηµα και οι άµεσες αναφορές στην καθηµερινή ζωή, τις χαρές και τις λύπες του λαού που τα έφτιαξε και τα χρησιµοποιεί. Τόσο στον κύκλο της ζωής (νανουρίσµατα, ταχταρίσµατα, της αγάπης, του γάµου, της ξενιτιάς, µοιρολόγια) όσο και στον κύκλο του χρόνου (κάλαντα Χριστουγέννων, Πρωτοχρονιάς, Φώτων, Πάσχα, Αποκριάτικα κλπ.) Τα δηµοτικά τραγούδια είναι λειτουργικά δεµένα µε τα σχετικά έθιµα συνδυάζοντας σε µία θαυµαστή ενότητα το λόγο, µε τη µελωδία και την κίνηση. Μετά την ίδρυση του ελληνικού κράτους, ωστόσο, η παραγωγή δηµοτικής µουσικής αρχίζει να φθίνει. Ο όλος µηχανισµός δηµιουργίας,συντήρησης και µετάδοσης της δηµοτικής µουσικής µέσα από προφορικές διαδικασίες άλλαξε εντελώς και στο πέρασµα του χρόνου χάθηκε τελείως, γιατί δεν είχε την δυνατότητα ανανέωσης. Ο σταδιακός µετασχηµατισµός της ελληνικής κοινωνίας από αγροτική σε αστική και οι συνακόλουθες κοινωνικές, οικονοµικές και πολιτικές αλλαγές που επήλθαν, οδήγησαν 7

8 τελικά στην οριστική διακοπή της νέας παραγωγής δηµοτικών τραγουδιών και στην επικράτηση της αστικολαϊκής µουσικής. Μουσικά Όργανα Για τα δηµοτικά τραγούδια χρησιµοποιούνται µουσικά όργανα που κατασκευάζονται µε φυσικά υλικά και διακρίνονται σε: νυκτά λαουτοειδή χορδόφωνα: ταµπουράς, µπουζούκι, λα(γ)ούτο κ.ά. τοξωτά λαουτοειδή χορδόφωνα: λύρα, µονόχορδο ή ρεµπάµπ, κεµανές, «βιολί» κ.ά. πολύχορδα χορδόψωνα / ψαλτήρια: κανονάκι, σαντούρι αερόφωνα: διάφοροι τύποι από φλογέρες και σουραύλια, πίπιζα και τα όµοιά της, ζουρνάς και καραµούζα, διάφορα είδη από ασκαύλους, όπως τσαµπούνα και γκάιντα και τέλος σύριγγες (ή φλογέρες του Πανός) µε 7-12 σωλήνες µεµβρανόφωνα και ιδόφωνα: ντέφι, τουµπελέκι, νταούλι, ζίλια κρόταλα κ.ά. Η γεωγραφική ταξινόµηση των τραγουδιών φωτογραφίζει επίσης τα διαφορετικά όργανα ή την διαφορετικότητα των ίδιων οργάνων. Η µια περιοχή έχει σαν κυρίαρχο όργανο το κλαρίνο ενώ η άλλη τη λύρα που µε την σειρά της διαφέρει από περιοχή σε περιοχή (ποντιακή, πολίτικη, κρητική) Το βασικό κρουστό στην Ήπειρο είναι το ντέφι,στα νησιά το τουµπελέκι ενώ το νταούλι αλλάζει µέγεθος και χαρακτήρα ανάλογα µε τον τόπο καταγωγής. Το ηµοτικό Τραγούδι Το δηµοτικό τραγούδι είναι το καθρέφτισµα της ψυχής του λαού µας. Είναι η ευαισθησία του απλού ανθρώπου, που εκφράζεται µε λόγια και µουσική, που βγαίνουν µέσα από την καρδιά του. Είναι ιριδισµοί αισθηµάτων και αισθήσεων, µουσική πανδαισία, είναι οµορφιά είναι ποιότητα. Το δηµοτικό τραγούδι είναι τα ψηλά βουνά, τα σκιερά δάση και τα δροσερά ποτάµια της Πατρίδας µας, όπου µε τρυφεράδα τα στοιχεία της φύσης µπλέκονται µε τα συναισθήµατα και γίνονται έρωτας, αγάπη, θυµός, πολεµικός παιάνας, θρήνος, πίκρα, νανούρισµα, ταχτάρισµα. Το δηµοτικό τραγούδι είναι λεβεντιά, ντοµπροσύνη, µπέσα, παλικαριά, που µε την συνοδεία του κλαρίνου και του λαούτου οδηγεί το κορµί σε ρυθµό αρχέγονου χορού όπου το µυαλό εκστασιάζεται και ξετυλίγονται τα όνειρα σα δροσερό ποτάµι σε άνυδρη πεδιάδα. Πίσω από κάθε δηµοτικό τραγούδι κρύβεται ένας δηµιουργός, εξαιτίας όµως του λόγου για τον οποίο δηµιουργήθηκε, το κάθε δηµοτικό τραγούδι συµπληρώθηκε και τελειοποιήθηκε από τον λαό. Τα δηµοτικά τραγούδια και κατ επέκταση όλη η ελληνική µουσική παράδοση, καθρεφτίζουν τους αγώνες, τους πόθους, τις χαρούµενες ή τις δύσκολες στιγµές του λαού, όσο και στιγµές ηρωισµού ή δόξας, αλλά και την ευγένεια και την ανωτερότητα της ψυχής του λαού. Ολόκληρο το σύστηµα της αρχαίας ρυθµοποιϊας σώζεται στα Ελληνικά ηµοτικά τραγούδια. Χοροί αρχαιότροποι, όπως, «τα βαλλίσµατα» των µπάλλων ή στον πιο διαδεδοµένο στην Ελλάδα συρτό κυκλικό χορό, που είναι γνωστός από τον 1 ο µ.χ. αιώνα, είναι από τα στοιχεία που συνδέουν αυτή την παράδοση µε την αρχαιότητα. Αλλά και σε παραστάσεις αγγείων ή άλλων αρχαιολογικών ευρηµάτων, αναγνωρίζει κανείς σηµερινούς ελληνικούς χορευτικούς τρόπους ή λαϊκά µουσικά όργανα, που χρησιµοποιούν ακόµα οι Έλληνες λαϊκοί οργανοπαίκτες. Τα τρία βασικά στοιχεία, η ποίηση, η µελωδία και η µουσική, σε συνδυασµό µε άλλα στοιχεία που περιέχουν, προσδίδουν την ιδιαιτερότητα, τόσο την τοπική, όσο και τη γενικότερη στον ελληνικό χώρο, π.χ. η ποίηση περιέχει, εκτός των άλλων, πληροφορίες ιστορικές, γεωγραφικές, 8

9 λαογραφικές και κυρίως τις γλωσσικές ιδιαιτερότητες του τόπου από τον οποίο προέρχεται. Οι µελωδίες που επενδύουν την ποίηση στην παραδοσιακή δηµοτική µουσική διασώζουν ζωντανά όλον τον πλούτο του ενιαίου κορµού της Ελληνικής µουσικής (δηλαδή κλίµακες, διαστήµατα, χροιές, ήχοι, φθορές, γένη, συστήµατα κλπ.). Επειδή συνοδεύονται και µε όργανα, είναι ιδιαίτερα αναπτυγµένες ως «ετεροφωνίες», δηλ. οργανικές µελωδίες που συνοδεύουν το τραγούδι. Πολλές φορές οι µελωδίες παρουσιάζονται και χωρίς κείµενο, είναι οι λεγόµενες οργανικές µελωδίες. Η Ελληνική µουσική παράδοση δανείζεται, επίσης, και από τη βυζαντινή µουσική γραφή, η οποία αποτελεί, θα λέγαµε και τη γλώσσα της. ηµοτικά τραγούδια γραµµένα σε βυζαντινή παρασηµαντική βρίσκουµε από τη µεταβυζαντινή κυρίως εποχή και µετά. Τα δηµοτικά τραγούδια τα διακρίνουµε ανάλογα µε τον τρόπο που τραγουδιούνται και το σκοπό που εξυπηρετούν σε διάφορες κατηγορίες, στις οποίες ο λαός έχει δώσει διάφορα ονόµατα, οι δε ερευνητές έχουν κάνει συστηµατικές κατατάξεις σύµφωνα µε το περιεχόµενό τους. Ο λαός τα διακρίνει κυρίως στα λεγόµενα κλέφτικα (κυρίως αργοί καθιστικοί σκοποί), στις πατινάδες (τραγούδια δροµικά) και στα χορευτικά, τα οποία παρουσιάζουν την µεγαλύτερη ποικιλία κατά τόπους. Η κατάταξη των δηµοτικών τραγουδιών, η οποία στηρίζεται στο περιεχόµενο, τα γενεσιουργά αίτια και την φύση των τραγουδιών είναι η ακόλουθη: Ακριτικά ηµοτικά τραγούδια. Είναι αυτά που αναφέρονται στους ακρίτες, δηλαδή τους φύλακες των συνόρων της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας και ανάγονται στη χρονική περίοδο του 8 ου -12 ου αιώνα. Παραλλαγές. Μεσαιωνικά τραγούδια τα οποία έχουν κυρίως περιεχόµενο δραµατικό, διακρίνονται για το έντονο παραµυθικό τους στοιχείο, συγγενεύουν αρκετά µε τα ακριτικά τραγούδια και είναι πολύστιχα, όπως και τα ακριτικά. Ιστορικά τραγούδια. Τα ιστορικά τραγούδια αναφέρονται σε ιστορικά γεγονότα της µακραίωνης Ελληνικής ιστορίας. Κλέφτικα. Είναι τραγούδια που αναφέρονται στους κλέφτες και αρµατωλούς κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας και εξυµνούν τα ηρωϊκά κατορθώµατά τους. (Πήραν την πόλη, Ο θάνατος του ιάκου, Τ` Αντρίκου, του Αλή πασά). Τραγούδια του καθηµερινού βίου. Υποδιαιρούνται ανάλογα µε το που αναφέρονται, σε εργατικά, ποιµενικά, του γάµου. (Ωραία που ναι η νύφη µας, Σήµερα λάµπει ο ουρανός, Ας είναι η ώρα η καλή, Φίλοι καλώς ορίσατε, Ο γάµος καλορίζικος, Είσαι άγγελος ωραίος). Τα λεγόµενα κάλαντα. Θρησκευτικά τραγούδια, Χριστουγέννων, Πρωτοχρονιάς, Θεοφανίων, Λαζάρου, Μεγάλης Παρασκευής, Πάσχα κ.ά. Μοιρολόγια. Αναφέρονται στον θάνατο προσφιλών προσώπων, στα οποία συµπεριλαµβάνονται και τα τραγούδια του χάρου και του κάτω κόσµου. Πλαστά / Αλληγορικά. ( Τα µάγια, Ο βοσκός και ο χάρος) Τραγούδια µε ονόµατα πόλεων και χωριών. ( Πάργα,Λιβαδειά, Σαµαρίνα, Ανάπλι) Τραγούδια µε ονόµατα δέντρων και φυτών. (Ιτιά, βασιλικός, Μηλίτσα, Αµάραντος, Πλάτανος, Μαντζουράνα, Μανουσάκια) Τραγούδια πουλιών και ζώων. (Αετός, Τρυγώνα, Λαφίνα, Παπάκι) Τραγούδια ονοµάτων. (Αναστασία, Μαρία, κυρα Βαγγελιώ,Νικολός, ηµητρούλα, Γεωργίτσα, Βασιλική, Γκόλφω, Ερηνάκι, Κωνσταντινιά, Ανδρέας Ζέπος κ.ά.) Ανάλογα µε το πώς χορεύονται τα ονοµάζουµε: συρτά, µπάλλους, τσάµικα, χασάπικα, ζεϊµπέκικα, καρσιλαµάδες, αντικρυστούς, ζωναράδικους, σούστες κ.ά. Ο χορευτικός 9

10 προσδιορισµός δεν φτάνει από µόνος του για να δείξει ακριβώς τον χορό αλλά χρειάζεται και τον τοπικό, π.χ. Πολίτικο Χασάπικο και Χασάπικο Μακεδονίας ή Τσάµικο Ηπείρου ή Τσάµικο Πελοποννήσου. Υπάρχουν περιπτώσεις, όπου για τον σαφή προσδιορισµό χρειάζεται και ο ρυθµός, π.χ. Συρτό Ηπείρου στα δύο και Συρτό Ηπείρου στα τρία ή Συρτός επτάσηµος Μακεδονίας και Συρτός δίσηµος Μακεδονίας. Έχουµε βέβαια και παράδοξες περιπτώσεις, όπως Συρτός Καλαµατιανός Μακεδονίας (Γερακίνα και Νιγρίτα), όπου ο Καλαµατιανός σε αυτή την περίπτωση υποδηλώνει τον τρόπο που χορεύεται και τον ρυθµό και όχι τον τόπο, και δίσηµα συρτά που χορεύονται στα τρία (Ρόβας). Υπάρχουν τραγούδια που ακολουθούν ένα ρυθµό από την αρχή ως το τέλος και λιγότερα που πατάνε σε περισσότερους ρυθµούς (π.χ. «Κλέφτες οι παλιοί» από εξάσηµο αργό σε τρίσηµο τσάµικο που καταλήγει δίσηµο συρτό, «Ζαγορίσιο παλιό» µε αργό δεκάσηµο σε τρίσηµο τσάµικο που καταλήγει δίσηµο συρτό, «Ζαγορίσιο παλιό» µε αργό δεκάσηµο σε τρίσηµο τσάµικο και συρτό δίσηµο µε παύσεις). Συχνά χρησιµοποιείται ένα χαρακτηριστικό του χορού για να ονοµάσει το τραγούδι. Άλλοτε είναι το µουσικό θέµα κι έτσι έχουµε Μαντηλάτο από τα µαντήλια των χορευτριών, Ζωναράδικο από το κράτηµα των χορευτών, Παππίσιο επειδή χορευόταν από παππούδες, χορό των κουταλιών, χορό των µαχαιριών συγκαθιστό ίσιο, κλειστό, κοφτό, βαρύ, δετό, παλαβό, αργό, γρήγορο, πηδηχτό, στρωτό, κουτσό κλπ. Τραγούδια που δεν χορεύονται ονοµάζονται της τάβλας ή του τραπεζιού. Οι Καρσιλαµάδες είναι η τούρκικη ονοµασία των αντικρυστών. Έχει επικρατήσει σαν ονοµασία που αφορά τραγούδια σε εννιάσηµους και επτάσηµους ρυθµούς από την Θράκη, τη Μακεδονία, την Μ. Ασία, τα Μέγαρα κλπ., ενώ υπάρχουν και τα τραγούδια που ενώ χορεύονται (ολόκληρα ή εν µέρει) αντικρυστά, αναφέρονται µε άλλες ονοµασίες όπως ο Μπάλλος, το Φυσούνι κ.ά. Παρουσίαση- ιάσωση δηµοτικών τραγουδιών Συγκεκριµένοι καλλιτέχνες όπως η όµνα Σαµίου, ο Λουδοβίκος των Ανωγείων, ο Ψαραντώνης, η Γλυκερία και ο Παντελής Θαλασσινός επιδίδονται στην συλλογή και παρουσίαση ηµοτικών Τραγουδιών από όλη την Ελλάδα Νησιώτικα, Ηπειρώτικα, Κρητικά, Ποντιακά, Θρακιώτικα, Ρουµελιώτικα κ.ά.). Σηµαντικές για την συµβολή τους στην διάσωση του ηµοτικού τραγουδιού αποτελούν οι σχολές της εθνικής µουσικής Σίµωνα Καρρά και του µαθητή του Βασίλη Νόνη, που διδάσκουν παραδοσιακή και βυζαντινή µουσική. Ενδεικτική δισκογραφία δηµοτικού τραγουδιού όµνα Σαµίου, Έχε Γεια Παναγιά (EMI, 1974) Πετρολούκας Χαλκιάς, Μοιρολόγια και Γυρίσµατα (Πάπιγκο, 1993) Ειρήνη Κονιτοπούλου Λεγάκη, Νησιώτικα Τραγούδια (Olympic) Συλλογή Νο 4, Τραγούδια του Γάµου (FM, records) 10

11 ΙV. ΛΑΪΚΗ ΜΟΥΣΙΚΗ Η ιστορία του Ρεµπέτικου Τα ρεµπέτικα Είναι µικρά απλά αστικά τραγoύδια, που τραγουδούν απλοί άνθρωποι. Είναι ελληνικά τραγούδια που αναπτύχθηκαν στα τέλη του 19 ου αιώνα και ολοκλήρωσαν τον κύκλο τους στο τέλος της δεκαετίας του 50. Αν και καταρχήν ερωτικά, τα ρεµπέτικα είναι στο βάθος µάλλον κοινωνικού περιεχοµένου. Εξέφρασαν τους ανθρώπους που µετακινήθηκαν, εθελοντικά (εσωτερική ή εξωτερική µετανάστευση) ή µε τη βία (προσφυγιά), από την περιφέρεια στις µεγάλες πόλεις. Η γέννηση Ανεπιθύµητοι στο κέντρο των πόλεων αλλά χρήσιµοι στις συναλλαγές των αστών, οι άνθρωποι αυτοί εγκαταστάθηκαν σε πρώτη φάση στις άκρες των µεγάλων πόλεων: Σµύρνη, Πειραιάς, Θεσσαλονίκη, Σύρο, Σικάγο, Νέα Υόρκη και άλλα λιµάνια φιλόξενα, στο περιθώριο και την παρανοµία. Η εποχή που πρωτοέγινε γνωστό το ρεµπέτικο τραγούδι είναι κοντινή µεν, άγνωστη δε. Ούτε τα αίτια της ανάπτυξης, ούτε οι αρχικές επιδράσεις, ούτε οι πρώτες εστίες του ρεµπέτικου είναι επακριβώς γνωστές. Υποτίθεται ότι οι πιο πάνω πόλεις είναι οι χώροι όπου γεννήθηκε, όχι τυχαία το ρεµπέτικο τραγούδι. Το ρεµπέτικο τραγούδι αποτελεί µια πολύ ενδιαφέρουσα πτυχή στην ιστορία, και όχι µόνο, του λαϊκού πολιτισµού των πόλεων, που συνεχίζει να συγκινεί τις ψυχές των ανθρώπων. Η πορεία µέσα στο χρόνο Το ρεµπέτικο τραγούδι είναι για πολλούς ο κληρονόµος του δηµοτικού τραγουδιού. Λειτούργησε άλλωστε σαν τέτοιο, µέχρι τα χρόνια της Μικρασιατικής καταστροφής. Το 1923 η Ελλάδα αντιµετώπισε τον ερχοµό του προσφύγων από την Μ. Ασία µετά από την καταστροφή του Οι πρόσφυγες αυτοί εγκαταστάθηκαν κυρίως γύρω από την Θεσσαλονίκη και τον Πειραιά και ήταν φυσικό να φέρουν µαζί και την µουσική τους. Μετά το 1922 λοιπόν οι προσφυγικοί συνοικισµοί γεµίζουν από µουσικά κέντρα και τα πράγµατα αλλάζουν ραγδαία. Οι χώροι διασκέδασης αποτελούν νέους µαζικούς χώρους, όπου στη συνέχεια θα αναπτυχθεί το ρεµπέτικο τραγούδι. Κάποια παρόµοια τραγούδια έλεγαν οι κουτσαβάκηδες της εποχής του ηµήτριου Μπαϊρακτάρη (ταγµατάρχη-αστυνοµικού διευθυντή Αθηνών στην περίοδο ), αλλά δεν σώθηκαν στις µέρες µας. Εκείνη την εποχή, η Ευρωπαϊκή µουσική είχε επιδράσει πολύ στην αστική τάξη, ενώ στα λαϊκά στρώµατα ήταν διαδεδοµένες περισσότερο η δηµοτική και η λαϊκή µουσική. Η λαϊκή τάξη, λοιπόν, άρχισε να έχει επαφές µε τους πρόσφυγες και την κουλτούρα τους. Οι µουσικοί δηµιουργοί αυτών των δύο προελεύσεων, άρχισαν να βγάζουν καινούργιες µουσικές ιδέες. Η ιστορία γράφει Το µικρασιάτικο ύφος έχει πλέον επικρατήσει στα ρεµπέτικα και έχει γίνει τρόπος έκφρασης καθ όλη αυτή την περίοδο ( ). Τα ρεµπέτικα βέβαια έχουν πάντα τη µουσική των φτωχών και εκφράζουν µε διαφορετικό τρόπο και λυρικότητα, την αγάπη, την χαρά, την λύπη και τις δυσκολίες της καθηµερινότητας. 11

12 Κάποιον όρο για τα ρεµπέτικα δίνει η Gail Holst στο βιβλίο της «Road of rebetica», απαντώντας στο ερώτηµα «Τι είναι ξεχωριστό στο ρεµπέτικο»; «Είναι ο συνδυασµός µεταξύ παραδοσιακής µουσικής της Ανατολικής Μεσογείου και των στίχων των τραγουδιών που είχαν σχέση µε την ζωή του αστικού υπόκοσµου». Τα ρεµπέτικα είχαν την δική τους πηγή στην προφορική παράδοση, όπου ο αυτοσχεδιασµός έπαιξε ιδιαίτερο ρόλο και στην µουσική και τη λυρικότητα τους. Τα τραγούδια άρχιζαν πάντα µε ένα ορχηστρικό κοµµάτι το λεγόµενο ταξίµι, κατά το οποίο ο καλλιτέχνης έδειχνε την ικανότητα του. Το ταξίµι δίνει το δικό του αίσθηµα στο τραγούδι και µπορεί να διαρκέσει µέχρι και 12 λεπτά. Μετά από αυτό το τραγούδι αρχίζει συχνά ο τραγουδιστής να αυτοσχεδιάζει µιλώντας στον ακροατή για διάφορα γεγονότα τοπικού ενδιαφέροντος. Ας σηµειωθεί, ότι οι παράλιοι Μικρασιάτες είχαν ήθη αστικού πληθυσµού και σχεδόν καθόλου έθιµα. Κυριότεροι φορείς του ρεµπέτικου τραγουδιού ήταν οι πρόσφυγες, οι φυλακισµένοι, οι χασικλήδες και οι φαντάροι. Μόνο τριάντα χρόνια κράτησε η ακµή του ρεµπέτικου τραγουδιού ( ), κατά τα οποία µπορούµε να διακρίνουµε τρεις περιόδους: Στην πρώτη περίοδο ( ) κυριάρχησε: Το σµυρναίικο στυλ και γνωστοί συνθέτες της εποχής ήταν οι: Πλω, Εϊτζερίδης, ραγάτης, Μαρίνος, Καρίπης. Στην δεύτερη περίοδο ( ) έχουµε την Χρυσή εποχή του ρεµπέτικου. Τα πυτιά έδωσαν την θέση τους στους µπουζουκοµπαγλαµάδες και οι Σµυρνιές τραγουδίστριες των καφέ-αµάν στους σέρτικους τραγουδιστές των τεκέδων, που συγχρόνως ήταν και συνθέτες, στιχουργοί και δεξιοτέχνες του µπουζουκιού. Τότε ήταν που το ρεµπέτικο, µε κλασική απλότητα, απεκάλυψε τον αγνό κόσµο του περιθωρίου. Τέλος η τρίτη περίοδος ( ) είναι η εποχή που ο Τσιτσάνης και ο Χιώτης έπαιζε µπουζούκι σε δίσκο του Χάρµα. Ήταν η εποχή της πείνας, των κρεµατορίων των πυροβολισµών, του τρόµου, που όλα τα αγνόησε το ρεµπέτικο τραγούδι, γιατί ήταν πολύ νωρίς ακόµη να τραγουδήσει για αυτά. Ο Βασίλης Τσιτσάνης είναι ο µάγος εκείνης της εποχής. Μετέβαλε το ρεµπέτικο τραγούδι σε λαϊκό. Μίλησε για τον έρωτα µε τρυφερότητα κοριτσιού, έκλαψε κρυφά για όσους έπεσαν στα σταυροδρόµια από πιστολιές προδοτών, έπαιξε µπουζούκι µε τέλειο τρόπο. Ακόµα ο Τσιτσάνης µαζί µε το Μητσάκη και τον Χιώτη, διάλεξαν νέους τραγουδιστές µε φωνές που θύµιζαν ψαράδες, χτίστες, µανάβηδες. Ο Τσιτσάνης εγκατέλειψε οριστικά το ούτι, το σαντούρι, την µαντίλα (µαντίλα έπαιζε ο Τούντας καθώς και ο Τσιτσάνης όταν ήταν παιδί) χρησιµοποιώντας στα παλιά καλά τραγούδια του µόνο µπουζούκι και κιθάρα. Επίσης, ο Τσιτσάνης πλούτισε το Ρεµπέτικο µε δυσκολόπαιχτα ταξίµια και άλλα µελωδικά κοσµήµατα. Ανέφερε πρώτος αυτός τον εαυτό του στα τραγούδια του, τραγούδησε για το µαράζι του ακριβού έρωτος, άφησε κατά µέρους τις απλοϊκές ρύµες, έγραψε έναν αληθινά πανελλήνιο ύµνο, την «Συννεφιασµένη Κυριακή». Τα τραγούδια του Τσιτσάνη ήταν µελαγχολικά, ευγενή, ενάρετα, κατανυκτικά. Κατά την διάρκεια της δικτατορίας του Μεταξά και της Γερµανικής Κατοχής, οι ρεµπέτες πέρασαν δύσκολα χρόνια. Ο Μεταξάς απαγόρευσε το µπουζούκι. Τα ρεµπέτικα άρχισαν σιγά σιγά να ξεχνιούνται. Ακούγονταν τραγούδια ιταλικού στυλ, ευτυχώς υπήρχε ο Βαµβακάρης µε την περίφηµη καλαµατιανή κοµπανία (Παπαιωάννου, Χατζηχρήστος, Μητσάκης). Ήταν η εποχή που δεσπόζει ο Μάρκος Βαµβακάρης µεγάλος λαϊκός τραγουδιστής, συνθέτης και οργανοπαίχτης. ίπλα του ο Τούντας, ο Μπαγιαντέρας, ο Μπάτης, οανέστης αλίας, ο Στράτος Παγιουµτζής (ή τεµπέλης), ο Μορφέας, ο Χατζηχρήστος, ο Περιστέρης, ο Παπαϊωάννου. Καθεµία από τις τρεις προαναφερθείσες εποχές της ακµής του ρεµπέτικου (συµβατικά ας τις πούµε: σµυρναίικη, κλασσική και λαϊκή), χωρίς να αποτελεί 12

13 στεγανό διαµέρισµα, έχει το δικό της στυλ και κάθε στυλ διαχωρίζεται σαφώς από τα άλλα. Η Λαογραφία απέναντι στο ρεµπέτικο τραγούδι Το ρεµπέτικο τραγούδι, ως προϊόν του αστικού πολιτισµού, δεν κίνησε το ενδιαφέρον των λαογράφων. Άλλωστε, µόνο κατά τις τελευταίες δεκαετίες έπαψε η Λαογραφία να ασχολείται αποκλειστικά µε τον πολιτισµό του αγροτικού χώρου και έστρεψε το ενδιαφέρον της στις πόλεις. Ιδιαίτερα µετά την ταύτιση του ρεµπέτικου τραγουδιού µε τον υπόκοσµο και την παρανοµία, θεωρήθηκε ότι σε αυτό «δεν κρυσταλλώνεται µε γνήσιο και ενεργή τρόπο η βαθύτερη ουσία του έθνους, και, έτσι αγνοήθηκε και τέθηκε στο περιθώριο του λαογραφικού ενδιαφέροντος». Μόνο µετά τα πρώτα µεταπολεµικά χρόνια, όταν το ρεµπέτικο τραγούδι άρχισε να γνωρίζει ευρεία απήχηση, ορισµένοι λόγιοι και διανοούµενοι άρχισαν να ενδιαφέρονται γι αυτό και µέσα από τα κείµενά τους σε περιοδικά και εφηµερίδες της εποχής άνοιξαν µια µεγάλη συζήτηση γύρω από το ρεµπέτικο. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει ο Τζάκης: «Οι υποστηρικτές αναγνώριζαν σε αυτό βυζαντινά µουσικά µοτίβα και ρηµατικές εκφράσεις παρέπεµπαν άµεσα στο δηµοτικό τραγούδι και το κατέτασσαν στα κατεξοχήν δείγµατα του ελληνικού πολιτισµού, ενώ οι επικριτές εντόπιζαν κακότεχνες µουσικές και ποιητικές κατασκευές, που χαρακτήριζαν ένα απαξιωµένο ανατολίτικο παρελθόν και ένα περιθωριοποιηµένο και κακόφηµο παρόν. Με άλλα λόγια, η συζήτηση ελάχιστα αφορούσε το τι ήταν το ρεµπέτικο τραγούδι και τα κοινωνικά περιβάλλοντα που το παρήγαγαν, και εστιαζόταν στο τι αυτό «εκπροσωπούσε», ακριβέστερα στο αν µπορούσε και αν του άρµοζε να περιληφθεί στο σώµα του ελληνικού πολιτισµού. Έτσι, επικριτές και υποστηρικτές λειτούργησαν µε τον ίδιο περίπου µηχανισµό, µέσω του οποίου οι πρώτοι Έλληνες Λαογράφοι είχαν ενδιαφερθεί για τις ρίζες, δηλαδή την καταγωγή των στοιχείων του πολιτισµού που συνέλεγαν και µελετούσαν. Με τον εντοπισµό των καταγωγικών στοιχείων επιχειρήθηκε η αναζήτηση του «χαρακτήρα» του ρεµπέτικου, ο οποίος θα έπρεπε να ήταν συµβατός ή ασύµβατος προς τον «χαρακτήρα» του ελληνικού λαού / έθνους. Υλικοτεχνικά γνωρίσµατα του ρεµπέτικου Αντίθετα από το δηµοτικό, το ρεµπέτικο τραγούδι δεν αποτελεί προϊόν αυτοσχέδιας λαϊκής δηµιουργίας του αγροτικού χώρου, αλλά είναι αποτέλεσµα έµπνευσης ενός συγκεκριµένου ατόµου στα πλαίσια ενός αστικού περιβάλλοντος. Παρουσιάζει, ωστόσο, επιδράσεις από την αυτοσχεδιαστική τεχνική του δηµοτικού τραγουδιού. Χρησιµοποιεί, επίσης, το σύντοµο διατονικό και χρωµατικό φθογγολόγιο όπως και το δηµοτικό τραγούδι. Η αρµονία του είναι και αυτή τροπική και στηρίζεται σε δρόµους που απηχούν τα ανατολίτικα µακάµ, µε ιδιότυπους τονικούς και τροπικούς χειρισµούς. Εξάλλου η µελωδική έκταση των ρεµπέτικων τραγουδιών «ξεπερνά την έκταση µιας κοινότυπος δηµοτικής µελωδίας». Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει ο Ανωγειανάκης, «το ρεµπέτικο [...] οφείλει το ύφος του στη συγχώνευση στοιχείων του παλαιότερου ελληνικού λαϊκού τραγουδιού, της βυζαντινής µελωδίας και του λαϊκού τραγουδιού της Ανατολής». Τα ρεµπέτικα τραγούδια παίζονταν µε παραδοσιακά οργανικά σχήµατα, όπως το νάι, ο ζουρνάς, οι ταµπουράδες, το κανονάκι, το ούτι, τα ζίλια και άλλα παραδοσιακά ιδιόφωνα της Ανατολής. Αργότερα, ωστόσο, «η απλή συγχορδιακή συνοδεία και ο 13

14 οργανικός ήχος εµπλουτίζεται µε άλλα όργανα, πολλά από τα οποία είναι ή τείνουν να είναι συγκρατηµένα, όπως το µπουζούκι, φανερώνοντας έτσι δυτικές επιδράσεις». Τέτοιες επιδράσεις γίνονται εµφανείς και στο φωνητικό µέρος του ρεµπέτικου, το οποίο διαιρείται σε άσµα και ρεφραίν, καθώς επίσης και στην πολυφωνία που χαρακτηρίζει ενίοτε το ρεµπέτικο τραγούδι. Από την περίοδο δε του πειραιώτικου ρεµπέτικου και ύστερα οι δυτικές αυτές επιδράσεις γίνονται κανόνας, καθώς οι σύντοµες κλίµακες µετατρέπονται οριστικά σε συγκεκριµένες. Μετελίξεις και διάδοχα σχήµατα ρεµπέτικου τραγουδιού Η Σµύρνη υπήρξε το σταυροδρόµι εκείνο στο οποίο συναντήθηκαν οι µουσικές της Ανατολής και της ύσης. Οι ορχήστρες της (οι λεγόµενες εστουδιαντίνες) έπαιζαν Ευρωπαϊκή (µε επικρατούντα όργανα την κιθάρα και το µαντολίνο), λαϊκή (µε σαντούρι και βιολί) και τουρκική µουσική (µε ούτι, κανονάκι). Με την καταστροφή της Σµύρνης το 1922 και το τεράστιο κύµα προσφυγιάς που κατέκλυσε την Ελλάδα ήρθε και το αστικό σµυρναίικο τραγούδι. Οι Μικρασιάτες δηµιουργοί για να µπορέσουν να επιβιώσουν φτιάχνουν µουσικά συγκροτήµατα. Όργανά τους είναι το σαντούρι και το βιολί. Στην Κοκκινιά θα λειτουργήσουν οι ταβέρνες, όπου θα τραγουδηθεί το ρεµπέτικο σµυρναίικο τραγούδι. Σε αυτά τα κέντρα θα ακουστούν τραγούδια για τον πόνο και τα βάσανα της προσφυγιάς, για τον τεκέ και το χασίς, θύµατα του οποίου θα γίνουν πολλοί δηµιουργοί του ρεµπέτικου τραγουδιού. Τα πρώτα ρεµπέτικα αναφέρονται κυρίως σε παραβατικές πράξεις και σε ερωτικές σχέσεις ενώ το κοινωνικό στοιχείο στην θεµατική τους είναι περιορισµένο. Πολλοί από τους Μικρασιάτες δηµιουργούς του θα στελεχώσουν τις δισκογραφικές εταιρείες, όπως ο Τούντας. Το σµυρναίικο ρεµπέτικο θα κυριαρχήσει µέχρι και το Η πολιτιστική ποικιλότητα στην νέα Ελλάδα που δηµιουργείται, ενοποιείται και στρέφει το βλέµµα προς την ύση. Μοιραία, τα πολύπλοκα και απαιτητικά στο παίξιµο, µουσικά όργανα του καφέ-αµάν, που συν τοις άλλοις «µυρίζουν» Ανατολή, αρχίζουν σιγά σιγά να χάνουν την απήχησή τους. Η νέα κουλτούρα, που διαµορφώνεται στην Αθήνα και τα άλλα µεγάλα αστικά κέντρα, αναζητά τον νέο εκφραστή της. Είναι η ώρα του µπουζουκιού. Το µπουζούκι δεν είναι παρά ένα σάζι, ένας ταµπουράς που στη θέση των κινητών µπερντέδων (τα διαχωριστικά ελάσµατα στο µανίκι του οργάνου) έχει τα σταθερά τάστα. Αυτό το γεγονός του αφαιρεί το πλεονέκτηµα να αποδίδει τα µόρια (υποδιαιρέσεις των τόνων) που αποτελούν το χαρακτηριστικό γνώρισµα του µικρασιάτικου ήχου. Έτσι, το µπουζούκι προσιδιάζει περισσότερο στην δυτική-συγκερασµένη µουσική παρά στην Μικρασιατική. Το καλοκαίρι του 1934 θα εµφανιστεί στον Πειραιά, στην ταβέρνα του Σαραντόπουλου, η «Τετράδα του Πειραιώς». Έτσι δηµιουργείται η πρώτη κοµπανία µε µπουζούκι και µπαγλαµά. Αυτοί οι τέσσερις είναι: ο Μάρκος Βαµβακάρης, ο Αντώνης ελιάς, ο Μπάτης και ο Στράτος Παγιουµτζής. Από τότε η µικρασιατική σχολή του ρεµπέτικου αρχίζει να υποχωρεί και επικρατεί το πειραιώτικο ρεµπέτικο. Οι ρεµπέτες, σιγά-σιγά βγαίνουν από τα στενά πλαίσια του τεκέ και της φυλακής και εµφανίζονται σε ταβέρνες, αρχικά ως πλανόδιοι µουσικοί. Το 1938 επιβάλλεται από το καθεστώς του Μεταξά λογοκρισία. Το περιεχόµενο των ρεµπέτικων τραγουδιών αλλάζει αναγκαστικά. Οι αναφορές στο χασίσι,στους τεκέδες και στους ναργιλέδες εκλείπουν. Η ιστορία του ρεµπέτικου τραγουδιού περνάει σε άλλη φάση µε το Βασίλη Τσιτσάνη, ο οποίος καλείται να το «εξευγενίσει και να το αποκαθάρει από καθετί πρόστυχο και χαµηλό. Αυτό που κατάφερε ο Τσιτσάνης, βγάζοντας το λαϊκό τραγούδι από το περιθώριο, όπου το είχαν τάξει τα αντικοινωνικά και ανατολίτικα» στοιχεία του, ήταν 14

15 να εντάξει σε µία νέα κοινωνική πραγµατικότητα: στην ανατέλλουσα νέα τάξη της Μεταπολεµικής Ελλάδας, τον δυτικό πολιτικό προσανατολισµό και το αστικό όνειρο, στο οποίο προσδοκά να ενσωµατωθεί µία θολή εργατική τάξη, που για να αντιµετωπίσει τα προσωπικά και κοινωνικά της αδιέξοδα καταφεύγει στην ονειροφαντασία του εξωτικού και στο άπιαστο όνειρο. Ο Τσιτσάνης, εκτός από τον εξευρωπαϊσµό των κλιµάκων του, που συνδύασε και µε την επιβολή «ευρωπαϊκού» κουρδίσµατος στο µπουζούκι (εγκαταλείποντας τα ανατολίτικα παραδοσιακά «ντουζένια»), έφερε και ένα νέο ύφος παιξίµατος µε γρήγορες πενιές και γκλισάντι. Έτσι ήρθε να αντιπαραθέσει τη δεξιοτεχνία του στην λιτή και κοφτή «πενιά» της πειραιώτικης κοµπανίας του Βαµβακάρη. Σηµαντική υπήρξε επίσης η συµβολή του στον εµπλουτισµό της ορχήστρας µε νέα ηχοχρώµατα (ακόµη και πιάνο), ενώ επέβαλε και το ακορντεόν ως όργανο της κοµπανίας. Πρόσθεσε, δηλαδή, όργανα που ήρθαν να τονίσουν και να σφραγίσουν το πέρασµα σε µία συγκερασµένη και αρµονική µουσική γραφή. Καινοτόµος υπήρξε επίσης και στην ποιητική δοµή των τραγουδιών του για πρώτη φορά η παράδοση του ρεµπέτικου αποµακρύνεται συνειδητά από τις παραδοσιακές φάρµες του δίστιχου και της οµοιοκαταληξίας. Επισηµοποιεί και γενικεύει το ρόλο του ρεφραίν µέσα στο τραγούδι, ενώ δεν είναι σπάνια τα σηµεία όπου επιβάλλει µεικτά στιχουργικά σχήµατα, που ακολουθούν τις πρωτοτυπίες και τις απρόσµενες αλλαγές τις µελωδίας. Με τον Τσιτσάνη το ρεµπέτικο γίνεται πλέον «τέχνη» και η ρήξη µε την παράδοση αρχίζει να γίνεται ορατή. Στην δεκαετία του 1950 εµφανίζονται νέοι τραγουδιστές, όπως ο Στέλιος Καζαντζίδης, ο Γρηγόρης Μπιθικώτσης, η Σωτηρία Μπέλλου. Το ρεµπέτικο βρίσκει απήχηση σε όλο και µεγαλύτερα στρώµατα του πληθυσµού. Αυτό έχει σαν αποτέλεσµα να επεκταθεί η θεµατολογία του (εµφάνιση αρχοντορεµπέτικων) και να αλλάξουν οι χώροι στους οποίους ακουγόταν. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει ο Ιωαννίδης, «χαρακτηριστικό φαινόµενο είναι το ουσιαστικό τέλος αυτού που λίγα χρόνια πριν είχε θεωρηθεί ως πηγή ζωής για την νεοελληνική µουσική του αστικού λαϊκού τραγουδιού». Ο θάνατος αυτός του ρεµπέτικου οφείλεται καταρχήν σε γενικότερη κοινωνική αναδιάρθρωση, όπου το λαϊκό «κουτούκι» (ή τεκές κλπ.) µετατρέπεται σε «λαϊκή ταβέρνα» (ή τα µπουζούκια). Σε αυτό τον χώρο πραγµατοποιείται η πρώτη «εθνική συµφιλίωση» των Νεοελλήνων δια µέσου της µουσικής, µε την οποία διασκεδάζουν όλοι µαζί τα βράδια, καθώς και µια ιδιότυπη «κατάργηση των τάξεων», που οδηγεί όµως στην µουσική προλεταριοποίηση του µεγαλύτερου µέρους του λαού, ανεξαρτήτως κοινωνικής διαστρωµάτωσης. Αυτό βέβαια, δεν σηµαίνει ότι και µέσα σε αυτή την διαδικασία «κάθαρσης» και αστικοποίησης δεν εµφανίζονται πολύ σηµαντικοί µουσικοί: ο Μανώλης Χιώτης, σπουδαίος δεξιοτέχνης, αναλαµβάνει να ξεναγήσει τους νεόκοπους αστούς στις µόδες του έξω κόσµου, ενώ ο Γιώργος Ζαµπέτας και ο Γιώργος Μητσάκης θα δώσουν στο λαϊκό τραγούδι τον απαραίτητο λυρισµό και την κανταδόρικη διάθεση. Οι τρεις αυτοί ταλαντούχοι συνθέτες, αλλά και ικανότατοι τραγουδιστές και µουσικοί ταυτόχρονα, προετοιµάζουν το έδαφος για τον Χατζηδάκη και τον Θεοδωράκη. Αυτοί θα περιοριστούν στο ρόλο του συνθέτη, επιβάλλοντας όµως την ιδιοφυΐα τους και προς τη δική του κατεύθυνση ο καθένας, στο είδος που ορίστηκε ως «έντεχνο λαϊκό». Με δυτική µουσική παιδεία προβάλλοντας όµως το αίτηµα της Ελληνικότητας, µέσα σε µία νέα κοινωνική πραγµατικότητα, ιδιόρρυθµη και µεταβατική, δεσπόζουν στη δεκαετία του '60, συνδυάζοντας το «ελαφρό» µα δυτικότροπο τραγούδι µε στοιχεία από το ρεµπέτικο. Η περίοδος που άνοιξε µε την εµφάνιση των Μπητλς και έκλεισε µε τις φοιτητικές εξεγέρσεις του '68 αποτελεί µία από τις πιο γόνιµες εποχές, σε ό τι αφορά την άρση 15

16 των κοινωνικών συµβάσεων και τη γένεση µιας µορφής πολιτισµικού ριζοσπαστισµού για τις δυτικές κοινωνίες. Η Ελλάδα δεν αποτέλεσε εξαίρεση. Η ρήξη αυτή ξεκίνησε από την αποδοχή και οικειοποίηση ενός νέου µουσικού ιδιώµατος (ροκ εντ ρολ), γρήγορα όµως επεκτάθηκε στις ατοµικές συµπεριφορές (µε έµφαση στις σχέσεις των δύο φύλων), στη συλλογική έκφραση αλλά και γενικότερα στην αισθητική. Παράλληλα εγχώριες δηµιουργίες, όπως ο Επιτάφιος του Μ. Θεοδωράκη ή το φορτηγό του. Σαββόπουλου, που εισάγουν εκφραστικές καινοτοµίες, έχουν µεγάλη απήχηση κυρίως στην νεολαία της εποχής. Μια νέα γενιά συνθετών κάνει την εµφάνισή της, όπως οι Μ. Λοϊζος, Σ. Ξαρχάκος, Γ. Μαρκόπουλος κ.ά., ένα καινούργιο µουσικό είδος γνωρίζει αναπάντεχη επιτυχία (Νέο Κύµα), ενώ και το λαϊκό τραγούδι συνεχίζει την «χρυσή» εποχή του. Όλες σχεδόν οι εξελίξεις ανακόπτονται στο τέλος της δεκαετίας µε την επιβολή από την στρατιωτική χούντα µιας στυγνής λογοκρισίας, που ανατρέπει την προηγούµενη πορεία. Η αποκατάσταση της δηµοκρατίας σηµατοδοτεί την απόλυτη παντοδυναµία του πολιτικού τραγουδιού, σε µία σχεδόν µονοµερή ανάπτυξη. Η έντονη πολιτικοποίηση της εποχής ενισχύει µουσικές προτάσεις µε σαφείς πολιτικές συνδηλώσεις, ενώ η µουσική βιοµηχανία αναπτύσσεται χαράζοντας τα δικά της πρότυπα. Στις σηµαντικότερες τάσεις που εµφανίζονται πρέπει να σηµειωθούν η αναβίωση του ρεµπέτικου τραγουδιού που αποκτά µαζικότερο ακροατήριο (κυρίως µε την βοήθεια των Γ. Νταλάρα, Χ. Αλεξίου κ.ά.) Τέλος, η εποχή µετά το 75 καθρεφτίστηκε στο λαϊκό τραγούδι απόλυτα. Ιδιαίτερα η σηµερινή, ένας κόσµος που αναζητά ταυτότητα, που επηρεάζεται όσο ποτέ από την παγκόσµια κουλτούρα, που ατενίζει την οικουµένη µέσα από την µικρή οθόνη. Η εποχή της αποθέωσης της εικόνας, εκφράζεται µε πλέον γλαφυρό τρόπο στο παρόν του λαϊκού τραγουδιού. Για αυτήν την εποχή είναι δύσκολο και νωρίς να µιλήσουµε, γιατί αυτή η εποχή είµαστε εµείς! Ο επίλογος Τα ρεµπέτικα κράτησαν για παραπάνω από 50 χρόνια. Σήµερα έχουν περάσει πια στην ιστορία σαν αθάνατα τραγούδια. Τα τελευταία δέκα χρόνια αποχώρησαν από τη ζωή ή πέρασαν στο περιθώριο και τελευταίοι από τους µεγάλους δηµιουργούς του ρεµπέτικου τραγουδιού, που συντηρούσαν µε τον ένα ή µε τον άλλο τρόπο τις εστίες διάδοσης των ρεµπέτικων τραγουδιών. Ευτυχώς, πολλοί νέοι ασχολήθηκαν µε το είδος αυτό µε αποτέλεσµα να περάσουν στην ιστορία του ρεµπέτικου νέοι τραγουδιστές και µουσικοί, ακολουθώντας πορεία προσήλωσης, ταύτισης και σεβασµού στις παραδόσεις. Αυτή η συνεχιζόµενη παρουσία στο προσκήνιο των ρεµπέτικων φανερώνει την βιολογική ανάγκη ύπαρξης στους αιώνες ενός λαϊκού µουσικού είδους, που έχει καταγραφεί πλέον σαν ουσιαστικό στοιχείο της κοινωνικής συνείδησης µεγάλων τµηµάτων του ελληνικού λαού. Ενδεικτική δισκογραφία Βασίλης Τσιτσάνης, Συννεφιασµένη Κυριακή, 1965 Μάρκος Βαµβακάρης, Φραγκοσυριανή, 1994 (τελευταία επανέκδοση) Γιάννης Παπαϊωάννου, Η Ελλάδα του Γιάννη Παπαϊωάννου, ΕΜΙ, 1995 Αρχείο, Συνθέτες του Ρεµπέτικου,ΜΙΝΟΣ 40 Χρόνια Μπέλλου LYRA,

17 V. ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΟΥΣΙΚΗ Η Ελληνική µουσική σήµερα Η Ελληνική µουσική που κυριαρχεί σήµερα χαρακτηρίζεται από ένα κράµα ρυθµών Ανατολής και ύσης Η εµπορευµατοποίηση των µέσων επικοινωνίας και ειδικά του ραδιοφώνου έχει συντελέσει και στην εµπορευµατοποίηση της µουσικής. Το µπουζούκι, δηµιούργηµα του Βασίλη Τσιτσάνη το οποίο απενοχοποίησε στην αστική συνείδηση ο Μανώλης Χιώτης, εξακολουθεί να χτυπά στην καρδιά του Έλληνα διακρίνουµε ωστόσο προσπάθειες αξιοποίησης της παράδοσης µε επιρροές εξ Ανατολής (αναφέρουµε σαν παράδειγµα το µουσικό σχήµα του Ρος Ντέιλι που στην δεκαετία του 70 λειτούργησε ως πρωτοποριακό µουσικό σχολείο για επίλεκτους µουσικούς ανοίγοντας ηχητικούς δρόµους που επέτρεψαν το µπόλιασµα της παραδοσιακής µουσικής µε ακούσµατα της Ανατολής, οι υνάµεις του Αιγαίου, που ερµήνευσαν µελωδικά κάποια δηµοτικά τραγούδια, η λεγόµενη «Σχολή της Θεσσαλονίκης», οι εκφραστές της οποίας χρησιµοποιούν ούτι, και άλλα όργανα της Ανατολής. Η Ελληνική ροκ µουσική Το Ελληνικό Ροκ πειραµατίζεται, απειλεί και ενίοτε διασπά την «παραχωµένη» µουσική µας άποψη για τον ροκ ήχο. Τα συγκροτήµατα που φέρεται να επηρέασαν σε µεγάλο βαθµό τις εξελίξεις στην δεκαετία του 1990 είναι τα συγκροτήµατα Τρύπες, τα Ξύλινα Σπαθιά και οι Στέρεο Νόβα. Σήµερα η ελληνική ροκ σκηνή διέρχεται µια εποχή άνθησης µε αξιόλογες µπαλάντες και καλλιτέχνες όπως οι Ενδελέχεια, τα ιάφανα Κρίνα, οι Πυξ Λαξ, η Θεοδοσία Τσάτσου, ο Μανώλης Φάµελλος. Η Ελληνική τζαζ και ποπ µουσική Η Ελληνική τζαζ σκηνή έχει επίσης να παρουσιάσει σηµαντικούς καλλιτέχνες, οργανοπαίχτες και ολόκληρες µπάντες, όπως οι Μάρκος Αλεξίου, ο Μάκης Αµπλιανίτης, Μιλτιάδης Παπαστάµου, Γιώργος Πολυχρονάκος. Ονόµατα της ελληνικής ποπ µουσικής, όπως η Μαντώ, η Αλέξια, ο Σάκης Ρουβάς, η Άννα Βίσση σηµειώνουν µεγάλη επιτυχία κυρίως στο νεανικό κοινό της χώρας. Η ελληνική σκηνή ηλεκτρονικής µουσικής (electronica, jazz) εκπροσωπείται από γκρουπ όπως οι πρωτοπόροι για τα ελληνικά πράγµατα Στέρεο Νόβα, αλλά και πλήθος «δισκοβάλτες» (dj s) οι οποίοι πειραµατίζονται µε τα νεότερα είδη και συχνά εισάγουν το ελληνικό κοινό στις πιο πρωτοποριακές εκφάνσεις της ηλεκτρονικής µουσικής. Η Ελληνική µουσική εν γένει χαρακτηρίζεται από µια ιδιάζουσα δυναµική, είναι πολυσυλλεκτική, εµπορική αλλά και ποιοτική, παραδοσιακή (µε ενσωµατωµένα έθνικ ενίοτε στοιχεία), «αντιστασιακή» µε έκδηλες επιρροές από το πολιτικό τραγούδι των δεκαετιών του 60 και 70, συνδιαλέγεται µε την ηλεκτρονική µουσική, συνωστίζει προκλητικά το κοινό της σε φεστιβάλ ροκ και ηλεκτρονικής χορευτικής µουσικής, χορεύει τσιφτετέλια και ζειµπέκικα, επιτρέπει στους «τραγουδοποιούς» της να σπάσουν τις καθιερωµένες µουσικές φόρµες και διαπλέκει το παραδοσιακό µε το µοντέρνο αναδεικνύοντας τις πάµπολλες εκφάνσεις του ήχου, που καταφέρνει ακόµη να αναπνέει κάτω από το βάρος της αριθµητικής των πωλήσεων. Στην Ελλάδα υπάρχουν πολλοί συναυλιακοί χώροι και διάφοροι µουσικοί φορείς που συµβάλλουν καθοριστικά στην εξέλιξη της ελληνικής µουσικής ταυτότητας αλλά και την επαφή του ελληνικού κοινού µε τους σηµαντικότερους καλλιτέχνες της παγκόσµιας σκηνής. 17

18 VI. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1. Τετάρτη, 9 Νοεµβρίου 2005 ΤΡΑΓΟΥ Ω ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΜΙΑ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΗ ΜΕΘΟ ΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ Ι ΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΣΕ ΞΕΝΟΥΣ ΑΡΧΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ Σήµερα, ύστερα από συζήτηση µε τον κύριο Καρκανιά που αφορούσε το πρόγραµµα «Τραγουδώ Ελληνικά» ορίστηκαν οι κεντρικοί άξονες της αρχικής εργασίας, που αφορά την εκλογή των τραγουδιών που θα χρησιµοποιηθούν σαν βάση για την διδασκαλία της ελληνικής σε ξένους. 1. Το έργο Πρόκειται για ένα πρόγραµµα ανάπτυξης µεθόδου διδασκαλίας της ελληνικής γλώσσας, που απευθύνεται σε ξένους οι οποίοι έχουν φτάσει στο δεύτερο επίπεδο γλωσσικής επάρκειας (µε βάση την επιπεδοποίηση του Κέντρου Ελληνικής Γλώσσας). Με το συγκεκριµένο πρόγραµµα θα γίνει µια διαφορετική προσέγγιση της ελληνικής διδασκαλίας µέσω της χρήσης τραγουδιών. Βασικό πρόβληµα είναι ο τρόπος µε τον οποίο θα γίνει η εκλογή των τραγουδιών έτσι ώστε να γίνεται µια ευρεία περιήγηση στον χώρο του ελληνικού τραγουδιού και να εξυπηρετούνται οι σκοποί διδασκαλίας της ελληνικής γλώσσας. 2. Είδη τραγουδιών ηµοτικά Λαϊκά Σύγχρονα ( ιαφόρων Τάσεων) Από αυτά άλλα είναι χορευτικά και άλλα όχι. Τα ηµοτικά Τραγούδια διακρίνονται σε πολλές κατηγορίες, όπως: Ηρωικά Ερωτικά Θρησκευτικά Σχολικά Οικογενειακά Της ξενιτιάς Θαλασσινά Φυσιολατρικά κλπ. Τα ίδια χωρίζονται σε διάφορες θεµατικές κατηγορίες. Σαν πιθανά υποθέµατα υπάρχουν η θάλασσα, η αυγή, το φεγγάρι, το τσιγάρο κλπ. Εξάλλου υπάρχουν τραγούδια καθιστικά (της τάβλας, επιτραπέζια) και χορευτικά (σε πολλές δεκάδες χορευτικών ρυθµών). 18

19 3. Πηγές πληροφοριών Οι πηγές στις οποίες θα ανατρέξουµε για το απαιτούµενο υλικό είναι: Ειδικά περιοδικά. Βιβλία (γενικά για το τραγούδι, βιβλία µε τραγούδια). Καταλόγους ισκογραφικών Εταιρειών. ιαδίκτυο ( ιευθύνσεις ηλεκτρονικών καταστηµάτων) κλπ. 4. οµή της εργασίας 1. Θα αρχίσουµε µε µια εισαγωγή. 2. Θα συνεχίσουµε µε την έρευνα και την αποτύπωση της υπάρχουσας βιβλιογραφίας. 3. Θα προσδιορίσουµε τις καλύτερες πηγές για άντληση πληροφοριών για τους στίχους και τα λοιπά στοιχεία για τα ελληνικά τραγούδια. 4. Στην συνέχεια θα καταγράψουµε τις σκέψεις µας για τον τρόπο επιλογής των τραγουδιών µε σκοπό την χρήση τους στην διδασκαλία της ελληνικής γλώσσας. 5. Στο τέλος θα επιλεγούν τα τραγούδια. 19

20 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 2. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Αµαργιαννάκης Γ., «ηµοτική Μουσική», λήµµα στην Εκπαιδευτική Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια, τόµος 28, Θέατρο,κινηµατογράφος, µουσική, χορός, Εκδοτική Αθηνών, Αθήνα 1999, σ Ανωγειανάκης Φ., «Για το ρεµπέτικο τραγούδι», στο Χολστ Γκ., ρόµος για το ρεµπέτικο και άρθρα για το ρεµπέτικο τραγούδι από τον ελληνικό τύπο ( ), εκδ. Ντένιζ Χάρβεϋ, Λίµνη Ευβοίας, χ.χ., σ Ανωγειανάκης Φ., «Το γενεαλογικό δέντρο ενός µουσικού», Λαογραφία 29 (1974), σ.σ ραγούµης Μ., «Το προεπαναστατικό δηµοτικό τραγούδι: καταγραφές, όργανα», στο: Γράψας Ν., κ.ά, Τέχνες ΙΙ: Επισκόπηση Ελληνικής Μουσικής και Χορού, τ. Γ, εκδ. ΕΑΠ, Πάτρα 2003, σσ ραγούµης Μ., «Το ρεµπέτικο τραγούδι:µουσικολογικά στοιχεία», στο: Γράψας Ν., κ.ά., Τέχνες ΙΙ:Επισκόπηση Ελληνικής Μουσικής και Χορού, τ.γ, εκδ. ΕΑΠ, Πάτρα 2003, σ Ιωαννίδης Γ., «Στη µεταπολεµική Ελλάδα», στο ένθετο της εφηµερίδας Καθηµερινή Επτά Ηµέρες µε γενικό τίτλο Μουσική και Πολιτική, Κυριακή 13 Ιανουαρίου 2002, σ Λέκκας., «Καντάδα και λαϊκορεµπέτικο», στο: Γράψας Ν., κ.ά., Τέχνες ΙΙ: Επισκόπηση Ελληνικής Μουσικής και Χορού, τ.γ, Εκδ. ΕΑΠ,Πάτρα 2003, σ Τζάκης., «Το κλέφτικο και το ρεµπέτικο τραγούδι :εθνικοί µύθοι και λαογραφικές αναζητήσεις», στο: Γράψας Ν., κ.ά., Τέχνες ΙΙ: Επισκόπηση Ελληνικής Μουσικής και Χορού,τ. Γ, ΕΚ. ΕΑΠ, Πάτρα 2003,σ.σ Τσάπρας Γ., «Εµφάνιση και καθιέρωση της δισκογραφίας: από τη Μικρασιατική Καταστροφή έως την Κατοχή», στο: Γράψας Ν., κ.ά., Τέχνες ΙΙ: Επισκόπηση Ελληνικής Μουσικής και Χορού, τ.γ εκδ. ΕΑΠ, Πάτρα 2003, σ Τσάµπρας Γ., «Το ελληνικό τραγούδι µετά τον Πόλεµο»,στο: Γράψας Ν., κ.ά., Τέχνες ΙΙ: Επισκόπηση Ελληνικής Μουσικής και Χορού, τ.γ, εκδ. ΕΑΠ, Πάτρα 2003, σ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 3. ΠΗΓΕΣ ΣΤΟ ΙΑ ΙΚΤΥΟ Α. ιευθύνσεις στο ιαδίκτυο για την Ιστορία του Ελληνικού Τραγουδιού: Β. ιευθύνσεις στο ιαδίκτυο για αναζήτηση ελληνικών τραγουδιών και στίχων: 20

«Η Λαογραφία απέναντι στο δημοτικό και το ρεμπέτικο τραγούδι» Ανδρονίκη Μαστοράκη

«Η Λαογραφία απέναντι στο δημοτικό και το ρεμπέτικο τραγούδι» Ανδρονίκη Μαστοράκη «Η Λαογραφία απέναντι στο δημοτικό και το ρεμπέτικο τραγούδι» Ανδρονίκη Μαστοράκη 2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 2 ΕΙΣΑΓΩΓΉ 3 Α. ΛΑΟΓΡΑΦΊΑ 4 α) Προλεγόμενα... 4 β) Η Λαογραφία απέναντι στο δημοτικό τραγούδι...

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ. Όπως η εκκλησιαστική, έτσι και η δημοτική μουσική είναι μονοφωνική και τροπική και δεν ακολουθεί τη δυτική τονική αρμονία.

ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ. Όπως η εκκλησιαστική, έτσι και η δημοτική μουσική είναι μονοφωνική και τροπική και δεν ακολουθεί τη δυτική τονική αρμονία. Το δημοτικό τραγούδι αποτελεί μια σημαντική έκφραση της λαϊκής δημιουργίας. Ως λογοτεχνικό είδος αντλεί το υλικό του από την προφορική λογοτεχνική παράδοση. Στις παραδοσιακές κοινωνίες (στην εποχή της

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΛΛΗΝΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΑΜΑΝΕ

Η ΕΛΛΗΝΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΑΜΑΝΕ 1 Η ΕΛΛΗΝΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΑΜΑΝΕ Ο Σμυρναϊκός Μανές ή αλλιώς Μανέρως. Κατά τους Αρχαίους συγγραφείς ο Μανέρως ήταν θλιβερός ήχος και τον ονομάζανε Μανέρω ή Λίναιος θρήνος διότι κατά τα λεγόμενα με τον ήχο αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Εργάστηκαν οι: Υπεύθυνη Καθηγήτρια: Κελεμπάκης Κωνσταντίνος Μαλάμης Μάνος Μίλε Αντρέας Μπαμπάτσικος Ιάσονας. Αφεντούλη Σοφία

Εργάστηκαν οι: Υπεύθυνη Καθηγήτρια: Κελεμπάκης Κωνσταντίνος Μαλάμης Μάνος Μίλε Αντρέας Μπαμπάτσικος Ιάσονας. Αφεντούλη Σοφία ΤΟ ΡΕΜΠΕΤΙΚΟ Εργάστηκαν οι: Κελεμπάκης Κωνσταντίνος Μαλάμης Μάνος Μίλε Αντρέας Μπαμπάτσικος Ιάσονας Υπεύθυνη Καθηγήτρια: Αφεντούλη Σοφία Ρεμπέτικο τραγούδι ονομάζεται το ελληνικό αστικό λαϊκό τραγούδι.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΡΕΥΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΣΤΟΝ 20ο αι.

ΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΡΕΥΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΣΤΟΝ 20ο αι. ΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΡΕΥΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΣΤΟΝ 20ο αι. ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΗ ΜΟΥΣΙΚΗ ΚΟΥΤΣΟΝΙΚΟΛΗΣ ΝΙΚΟΣ ΡΟΥΜΕΛΙΩΤΗΣ ΓΙΩΡΓΟΣ ΡΙΤΣΩΝΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΡΕΜΠΕΤΙΚΑ ΚΟΥΤΣΕΓΚΟΥ ΒΑΛΙΑ ΚΥΡΙΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΔΗΜΗΤΡΑ ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ ΔΑΥΙΔ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΡΕΜΠΕΤΙΚΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ ΚΑΙ ΤΟ ΜΟΥΣΙΚΟ ΓΙΓΝΕΣΘΑΙ ΜΕΣΑ ΣΤΟ ΟΠΟΙΟ ΕΞΕΛΙΧΘΗΚΕ

ΤΟ ΡΕΜΠΕΤΙΚΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ ΚΑΙ ΤΟ ΜΟΥΣΙΚΟ ΓΙΓΝΕΣΘΑΙ ΜΕΣΑ ΣΤΟ ΟΠΟΙΟ ΕΞΕΛΙΧΘΗΚΕ ΤΟ ΡΕΜΠΕΤΙΚΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ ΚΑΙ ΤΟ ΜΟΥΣΙΚΟ ΓΙΓΝΕΣΘΑΙ ΜΕΣΑ ΣΤΟ ΟΠΟΙΟ ΕΞΕΛΙΧΘΗΚΕ Ρίζου Δώρα Σχισμένου Δώρα Συγκούνα Αριστέα Τάση Ραφαέλα Τόλη Όλγα Τσανάδη Δήμητρα 1 Τι ονομάζουμε ρεμπέτικο τραγούδι, οι καταβολές

Διαβάστε περισσότερα

*ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΙ ΧΟΡΟΙ*

*ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΙ ΧΟΡΟΙ* *ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΙ ΧΟΡΟΙ* *ΧΟΡΟΣ* Ο χορός είναι μορφή καλλιτεχνικής και αθλητικής έκφρασης η οποία γενικά αναφέρεται στην κίνηση του σώματος, συνήθως ρυθμική και σύμφωνη με τη μουσική.είναι ένας τρόπος επικοινωνίας

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνική νησιώτικη μουσική

Ελληνική νησιώτικη μουσική Ελληνική νησιώτικη μουσική Περιεχόμενα : Γενικά Ρυθμός Χοροί Σποράδες Κυκλάδες Δωδεκάνησα Ρόδος, Κάσος, Κάρπαθος Επτάνησα Μουσικά Όργανα Λύρα Λαούτο Βιολί Μπουζούκι Ασκομαντούρα Γενικά : Νησιώτικα, είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑ ΟΣΙΑΚΟΙ ΧΟΡΟΙ. Ερευνητική Εργασία Α Τετραμήνου 4ο Γενικό Λύκειο Λαμίας Τμήμα: Α 6 Σχ. Έτος :

ΠΑΡΑ ΟΣΙΑΚΟΙ ΧΟΡΟΙ. Ερευνητική Εργασία Α Τετραμήνου 4ο Γενικό Λύκειο Λαμίας Τμήμα: Α 6 Σχ. Έτος : ΠΑΡΑ ΟΣΙΑΚΟΙ ΧΟΡΟΙ Ερευνητική Εργασία Α Τετραμήνου 4ο Γενικό Λύκειο Λαμίας Τμήμα: Α 6 Σχ. Έτος : 2016-2017 ΣΚΟΠΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Σκοπός της εργασίας είναι η ευαισθητοποίηση των νέων για τους παραδοσιακούς χορούς

Διαβάστε περισσότερα

Στη Μινωική Κρήτη απεικονίζονται χοροί με μορφή λιτανείας ή πομπής.οι αρχαίοι Έλληνες προκειμένου να μιλήσουν για το χορό, χρησιμοποιούσαν

Στη Μινωική Κρήτη απεικονίζονται χοροί με μορφή λιτανείας ή πομπής.οι αρχαίοι Έλληνες προκειμένου να μιλήσουν για το χορό, χρησιμοποιούσαν ΧΟΡΟΣ Τι είναι ο χορός; Ο χορός είναι μορφή καλλιτεχνικής και αθλητικής έκφρασης η οποία γενικά αναφέρεται στην κίνηση του σώματος, συνήθως ρυθμική και σύμφωνη με τη μουσική. Είναι ένας τρόπος επικοινωνίας

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ

ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΑΘΗΝΑ 2011 Έκδοση: c Πνευματικό

Διαβάστε περισσότερα

μακέτα δημοτικό τραγουδι.qxp_layout 1 5/12/16 11:22 π.μ. Page 3 ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ

μακέτα δημοτικό τραγουδι.qxp_layout 1 5/12/16 11:22 π.μ. Page 3 ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ ΙΟΡΔΑΝΗΣ Λ. ΚΟΥΖHΝΟΠΟΥΛΟΣ Δημοτικό Τραγούδι O AΠΟΗΧΟΣ ΜΙΑΣ ΑΛΛΗΣ ΕΠΟΧΗΣ Εκδόσεις Κολοκοτρώνη 49, Αθήνα 105 60 Τηλ.: 210 3226343 - Fax: 210 3221238 e-mail: info@enploeditions.gr www.enploeditions.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ ΚΟΚΚΙΝΗ ΧΑΝΙ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ 2009

ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ ΚΟΚΚΙΝΗ ΧΑΝΙ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ 2009 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ ΚΟΚΚΙΝΗ ΧΑΝΙ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ 2009 Τ.Θ.: 534, 715 00 ΚΟΚΚΙΝΗ ΧΑΝΙ ΗΡΑΚΛΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΗΛ.: 2810 763141 FAX: 2810 762701 www.ppkae.gr / e-mail: info@ppkae.gr Αγαπητοί φίλοι, Κρατάτε στα χέρια

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΒΑΛΚΑΝΙΚΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΒΑΛΚΑΝΙΩΝ ΔΡΩΜΕΝΑ ΔΗΜΟΣ ΑΡΤΑΙΩΝ. Κάστρο Άρτας, 20-21-22 Ιουνίου. - Light in Babylon (Τουρκία - Ισραήλ - Συρία - Γαλλία)

ΚΕΝΤΡΟ ΒΑΛΚΑΝΙΚΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΒΑΛΚΑΝΙΩΝ ΔΡΩΜΕΝΑ ΔΗΜΟΣ ΑΡΤΑΙΩΝ. Κάστρο Άρτας, 20-21-22 Ιουνίου. - Light in Babylon (Τουρκία - Ισραήλ - Συρία - Γαλλία) ΚΕΝΤΡΟ ΒΑΛΚΑΝΙΚΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΒΑΛΚΑΝΙΩΝ ΔΡΩΜΕΝΑ ΔΗΜΟΣ ΑΡΤΑΙΩΝ Κάστρο Άρτας, 20-21-22 Ιουνίου Παρασκευή 20 Ιουνίου - Light in Babylon (Τουρκία - Ισραήλ - Συρία - Γαλλία) Οι Light in Babylon αποτελούν ένα «πολυεθνικό»

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΣΥΛΛΟΓΩΝ. www.kavala.gov.gr τηλ. 2513500204, 2513500205 Φαξ: 2510-620405 email: politismos@dkavalas.

ΕΝΤΥΠΟ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΣΥΛΛΟΓΩΝ. www.kavala.gov.gr τηλ. 2513500204, 2513500205 Φαξ: 2510-620405 email: politismos@dkavalas. ΕΝΤΥΠΟ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΣΥΛΛΟΓΩΝ www.kavala.gov.gr τηλ. 2513500204, 2513500205 Φαξ: 2510-620405 email: politismos@dkavalas.gr Όνοµα συλλόγου Βιογραφικό Πχ. έτος ίδρυσης, ιδρυτές ιστορικά στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

Project A Λυκείου. Ασημακοπούλου Όλγα Διαμαντοπούλου Λώρα Καραφύλλη Ελένη Τζεβελεκάκη Μαρία. Θέμα: Ιστορική συνέχεια στους παραδοσιακούς χορούς

Project A Λυκείου. Ασημακοπούλου Όλγα Διαμαντοπούλου Λώρα Καραφύλλη Ελένη Τζεβελεκάκη Μαρία. Θέμα: Ιστορική συνέχεια στους παραδοσιακούς χορούς Project A Λυκείου Ασημακοπούλου Όλγα Διαμαντοπούλου Λώρα Καραφύλλη Ελένη Τζεβελεκάκη Μαρία Θέμα: Ιστορική συνέχεια στους παραδοσιακούς χορούς Οι παραδοσιακοί χοροί στην αρχαία Ελλάδα Ο χορός στην Αρχαία

Διαβάστε περισσότερα

Μουσική και Μαθηματικά!!!

Μουσική και Μαθηματικά!!! Μουσική και Μαθηματικά!!! Η μουσική είναι ίσως από τις τέχνες η πιο δεμένη με τα μαθηματικά, με τη μαθηματική σκέψη, από την ίδια τη φύση της. Η διατακτική δομή μπορεί να κατατάξει τα στοιχεία ενός συνόλου,

Διαβάστε περισσότερα

Γρήγορο χασάπικο ( χασαπιά ) ΛΑΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ

Γρήγορο χασάπικο ( χασαπιά ) ΛΑΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Γρήγορο χασάπικο ( χασαπιά ) ΛΟΓΡΦΙΚ ΣΤΟΙΧΕΙ Παραδοσιακές στολές Θράκης Ο χορός «Γρήγορο χασάπικο» είναι χορός της Θράκης αλλά χορεύεται σήμερα σε αρκετές περιοχές της Ελλάδας με διαφορετικές μελωδίες.

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο δραστηριοτήτων 4 ης τηλεδιάσκεψης

Φύλλο δραστηριοτήτων 4 ης τηλεδιάσκεψης Φύλλο δραστηριοτήτων 4 ης τηλεδιάσκεψης Οµάδα... Ονόµατα::...... ραστηριότητα 1 η Από το βιβλίο Ιστορίας της Νεότερης Ελλάδας χάθηκε το κεφάλαιο του Μικρασιατικού πολέµου. Εσείς αναλαµβάνετε να το γράψετε.

Διαβάστε περισσότερα

Ρυθµός Κίνηση Χορός Ενοποίηση µουσικοκινητικής αγωγής - χορού. ρ. Απόστολος Ντάνης Σχολικός Σύµβουλος Φ.Α.

Ρυθµός Κίνηση Χορός Ενοποίηση µουσικοκινητικής αγωγής - χορού. ρ. Απόστολος Ντάνης Σχολικός Σύµβουλος Φ.Α. Ρυθµός Κίνηση Χορός Ενοποίηση µουσικοκινητικής αγωγής - χορού στα δηµοτικά σχολεία µε Ε.Α.Ε.Π. ρ. Απόστολος Ντάνης Σχολικός Σύµβουλος Φ.Α. Η θεµατική ενότητα «ρυθµός-κίνηση-χορός» στη σχολική Φυσική Αγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ανατολικό Αιγαίο, λόγιο και λαϊκό από την Άρτα στη Λέσβο και πάλι πίσω

ανατολικό Αιγαίο, λόγιο και λαϊκό από την Άρτα στη Λέσβο και πάλι πίσω ανατολικό Αιγαίο, λόγιο και λαϊκό από την Άρτα στη Λέσβο και πάλι πίσω 17-18 Ιουνίου 2010 Στούντιο Λήδρα, Κέκροπος 12 Πλάκα ιοργάνωση: Πολιτιστικό Εργαστήριο, Τ.Ε.Μ.ΠΟ., Πάντειο Πανεπιστήµιο Τµήµα Λαϊκής

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο εργασίας της ΣΤ τάξης 2012-2013. Η Ταραντέλα (Tarantella)

Σχέδιο εργασίας της ΣΤ τάξης 2012-2013. Η Ταραντέλα (Tarantella) Τσούμας Θανάσης Εκπαιδευτικός Φυσικής Αγωγής Η Ταραντέλα (Tarantella) ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η συγκεκριμένη πρόταση υλοποίησης σχεδίου εργασίας στο πλαίσιο του μαθήματος της Φυσικής Αγωγής στην ΣΤ τάξη δεν έγινε τυχαία,

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΙ ΧΟΡΟΙ ΚΑΙ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣΟΥ

ΘΕΜΑ: ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΙ ΧΟΡΟΙ ΚΑΙ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣΟΥ 2/Θ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΑΓΙΑΣΟΥ ΠΡΌΓΡΑΜΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Σχολικό έτος 2004 2005 ΘΕΜΑ: ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΙ ΧΟΡΟΙ ΚΑΙ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣΟΥ ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΝΗΠΙΑΓΩΓΟΙ: ΖΟΥΜΠΟΥΛΗ ΜΑΤΕΛΗ ΜΥΡΣΙΝΗ ΣΑΜΟΘΡΑΚΗ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΤΖΑΝΗ ΕΙΡΗΝΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟ ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΑΡΜΟΝΙΑ (ΟΣΤΙΝΑΤΟ 1) ΣΧΟΛΕΙΟ/ΤΑΞΗ: A AΡ. ΜΑΘΗΤΩΝ:

ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟ ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΑΡΜΟΝΙΑ (ΟΣΤΙΝΑΤΟ 1) ΣΧΟΛΕΙΟ/ΤΑΞΗ: A AΡ. ΜΑΘΗΤΩΝ: ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟ ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΑΡΜΟΝΙΑ (ΟΣΤΙΝΑΤΟ 1) ΣΧΟΛΕΙΟ/ΤΑΞΗ: A AΡ. ΜΑΘΗΤΩΝ: ΣΚΟΠΟΣ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: ΠΕΡΙΟΔΟΣ: ΣΤΟΧΟΙ:ΝΑ ΑΝΑΓΝΩΡΙΖΟΥΝ ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΕΝΟΡΧΗΣΤΡΩΣΗ ΚΑΙ ΤΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΠ 40. Εθνοπολιτισμικές ταυτότητες και χορευτικά ρεπερτόρια του Βορειοελλαδικού χώρου.

ΕΛΠ 40. Εθνοπολιτισμικές ταυτότητες και χορευτικά ρεπερτόρια του Βορειοελλαδικού χώρου. ΕΛΠ 40 Εθνοπολιτισμικές ταυτότητες και χορευτικά ρεπερτόρια του Βορειοελλαδικού χώρου. Διαμόρφωση κεφαλαίων εργασίας: 1. Μουσική και χορός: απαραίτητα στοιχέια κουλτούρας 2. Βορειοελλαδικός χώρος και πληθυσιακές

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΛ ΑΛΙΑΡΤΟΥ Σχ. Έτος ΟΜΑΔΑ: Κατερίνα Αραπίτσα Κατερίνα Βίτση Ειρήνη Γκραμόζι Σοφία Ντασιώτη

ΓΕΛ ΑΛΙΑΡΤΟΥ Σχ. Έτος ΟΜΑΔΑ: Κατερίνα Αραπίτσα Κατερίνα Βίτση Ειρήνη Γκραμόζι Σοφία Ντασιώτη ΓΕΛ ΑΛΙΑΡΤΟΥ Σχ. Έτος 2015-2016 ΟΜΑΔΑ: Κατερίνα Αραπίτσα Κατερίνα Βίτση Ειρήνη Γκραμόζι Σοφία Ντασιώτη Η ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Η ΒΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΚΑΒΑΦΗ Η ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑ ΣΤΗΝ ΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΚΑΒΑΦΗ

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 01 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α

Διαβάστε περισσότερα

Ωδείο ΣΙΜΩΝ ΚΑΡΑΣ. Κέντρο Έρευνας και Προβολής της Ελληνικής Μουσικής. «Ολιστική Προσέγγιση της Ελληνικής Μουσικής»

Ωδείο ΣΙΜΩΝ ΚΑΡΑΣ. Κέντρο Έρευνας και Προβολής της Ελληνικής Μουσικής.  «Ολιστική Προσέγγιση της Ελληνικής Μουσικής» Ωδείο ΣΙΜΩΝ ΚΑΡΑΣ Κέντρο Έρευνας και Προβολής της Ελληνικής Μουσικής www.kepem.org «Ολιστική Προσέγγιση της Ελληνικής Μουσικής» Διαδικτυακό (Online) Θερινό - Χειμερινό Ακαδημαϊκό Πρόγραμμα Σπουδών με τη

Διαβάστε περισσότερα

Eν φωναίς και οργάνοις ΒασΙλησ Θ. ΓρατσοΥνασ

Eν φωναίς και οργάνοις ΒασΙλησ Θ. ΓρατσοΥνασ Eν φωναίς και οργάνοις ΒασΙλησ Θ. ΓρατσοΥνασ Μεθοδική παρουσίαση των θέσεων των φθογγοσήμων στο ούτι, το πολίτικο λαούτο και τον ταμπουρά σε σχέση με τις τονικές αλλαγές. AΘΗΝΑ 1999 2 3 Iούνιος 2001 Χρωστάω

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΜΕΓΑΛΟΙ ΣΥΝΘΕΤΕΣ ΤΗΣ ΣΜΥΡΝΗΣ

ΟΙ ΜΕΓΑΛΟΙ ΣΥΝΘΕΤΕΣ ΤΗΣ ΣΜΥΡΝΗΣ Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Ε Κ Δ Η Λ Ω Σ Ε Ω Ν ΟΙ ΜΕΓΑΛΟΙ ΣΥΝΘΕΤΕΣ ΤΗΣ ΣΜΥΡΝΗΣ Α Π Ο 2 7 Μ Α Ρ Τ Ι Ο Υ Ε Ω Σ 4 Α Π Ρ Ι Λ Ι Ο Υ Οι Μεγάλοι Συνθέτες Της Σμύρνης Φέτ αφι Διορ στο Οι ανα κλη ελλ τρό μιλή της μας φόρ

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924

Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924 Γ. ΕΡΓΑΣΙΕΣ - ΑΣΚΗΣΕΙΣ (ενδεικτικά παραδείγµατα) Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924 Με βάση τα στοιχεία που παρέχει το κεφάλαιο ΚΒ του σχολικού σας βιβλίου (σσ. 73-119) να συντάξετε έναν χρονολογικό πίνακα

Διαβάστε περισσότερα

Χαιρετισμός στην εκδήλωση για την συμπλήρωση 20 χρόνων από την αδελφοποίηση των Δήμων Ηρακλείου και Λεμεσού

Χαιρετισμός στην εκδήλωση για την συμπλήρωση 20 χρόνων από την αδελφοποίηση των Δήμων Ηρακλείου και Λεμεσού Ηράκλειο, Τρίτη 28/04/2009 Χαιρετισμός στην εκδήλωση για την συμπλήρωση 20 χρόνων από την αδελφοποίηση των Δήμων Ηρακλείου και Λεμεσού Κυρίες και κύριοι, Αισθάνομαι και αισθανόμαστε όλοι ιδιαίτερη χαρά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΑΡΚΑΔΩΝ ΑΓ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΑΤΤΙΚΗΣ

ΕΝΩΣΗ ΑΡΚΑΔΩΝ ΑΓ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΑΤΤΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗ ΑΡΚΑΔΩΝ ΑΓ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΑΤΤΙΚΗΣ 40 Χρόνια Ιστορία Η Ένωση Αρκάδων Αγ. Δημητρίου ιδρύθηκε το 1975 με πρωταρχικό στόχο τη σύσφιξη των σχέσεων μεταξύ των Αρκάδων που κατοικούσαν στον Άγιο Δημήτριο. Σιγά

Διαβάστε περισσότερα

Το Τραγούδι ως Συμπληρωματικό ή Κύριο Εκπαιδευτικό Υλικό για τη Διδασκαλία της Ελληνικής Γλώσσας:

Το Τραγούδι ως Συμπληρωματικό ή Κύριο Εκπαιδευτικό Υλικό για τη Διδασκαλία της Ελληνικής Γλώσσας: Το Τραγούδι ως Συμπληρωματικό ή Κύριο Εκπαιδευτικό Υλικό για τη Διδασκαλία της Ελληνικής Γλώσσας: Η Μέθοδος του Σχολείου μας «Τραγουδώ Ελληνικά» για τα Επίπεδα Β1 και Β2 του Κέντρου Ελληνικής Γλώσσας Κωνσταντίνος

Διαβάστε περισσότερα

Το Βιολί. Πασχαλιά-Μπρέντα Νίκη. Μαθήτρια Α2 Γυμνασίου, Ελληνικό Κολλέγιο Θεσσαλονίκης. Επιβλέπων Καθηγητής: Κωνσταντίνος Παρασκευόπουλος

Το Βιολί. Πασχαλιά-Μπρέντα Νίκη. Μαθήτρια Α2 Γυμνασίου, Ελληνικό Κολλέγιο Θεσσαλονίκης. Επιβλέπων Καθηγητής: Κωνσταντίνος Παρασκευόπουλος Το Βιολί Πασχαλιά-Μπρέντα Νίκη Μαθήτρια Α2 Γυμνασίου, Ελληνικό Κολλέγιο Θεσσαλονίκης Επιβλέπων Καθηγητής: Κωνσταντίνος Παρασκευόπουλος Καθηγητής Πληροφορικής Ελληνικού Κολλεγίου Θεσσαλονίκης Περίληψη Στην

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική Εργασία Β Τετραμήνου. 4 ο Γενικό Λύκειο Λαμίας Τμήμα: Β 4

Ερευνητική Εργασία Β Τετραμήνου. 4 ο Γενικό Λύκειο Λαμίας Τμήμα: Β 4 Ερευνητική Εργασία Β Τετραμήνου 4 ο Γενικό Λύκειο Λαμίας Τμήμα: Β 4 Σχολικό έτος :2013 2014 Παγιούλα Αναστασία Παναγιωτόπουλος ημήτρης Παναγιωτοπούλου Νικολέτα Παπά Γιάννης Παπαδημητρίου Ελένη Παπαευσταθίου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΟΥΣ : Γιάννης Πετσουλας-Μπαλής Στεφανία Ολέκο Χριστίνα Χρήστου Βασιλική Χρυσάφη

ΑΠΟ ΤΟΥΣ : Γιάννης Πετσουλας-Μπαλής Στεφανία Ολέκο Χριστίνα Χρήστου Βασιλική Χρυσάφη ΑΠΟ ΤΟΥΣ : Γιάννης Πετσουλας-Μπαλής Στεφανία Ολέκο Χριστίνα Χρήστου Βασιλική Χρυσάφη Ο ΠΥΘΑΓΟΡΑΣ (572-500 ΠΧ) ΗΤΑΝ ΦΟΛΟΣΟΦΟΣ, ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΣ ΚΑΙ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟΣ ΤΗΣ ΜΟΥΙΣΚΗΣ. ΥΠΗΡΞΕ Ο ΠΡΩΤΟΣ ΠΟΥ ΕΘΕΣΕ ΤΙΣ ΒΑΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικές μουσικές ιστορίες

Ελληνικές μουσικές ιστορίες Ελληνικές μουσικές ιστορίες Η ελληνική μουσική του χτες και του σήμερα 1. Ενώστε με γραμμή τις λέξεις της αριστερής στήλης με τις λέξεις που αντιστοιχούν στη δεξιά: Ρεμπέτικο Πολιτικό Έντεχνο Αντιπολεμικό

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία στο μάθημα της Μουσικής. Τάξη: Γ 3 Μαθήτριες: Τάιχ Βαρβάρα και Στίνη Αΐντα Θέμα: Έντεχνο Τραγούδι

Εργασία στο μάθημα της Μουσικής. Τάξη: Γ 3 Μαθήτριες: Τάιχ Βαρβάρα και Στίνη Αΐντα Θέμα: Έντεχνο Τραγούδι Εργασία στο μάθημα της Μουσικής Τάξη: Γ 3 Μαθήτριες: Τάιχ Βαρβάρα και Στίνη Αΐντα Θέμα: Έντεχνο Τραγούδι Έντεχνο Τραγούδι o Πότε εμφανίστηκε το έντεχνο τραγούδι; Το έντεχνο τραγούδι εμφανίστηκε προς στα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ: ΜΟΥΣΙΚΑ ΟΡΓΑΝΑ ΠΟΥ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΝΤΑΙ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΓΙΑ ΟΛΑ ΤΑ ΕΙΔΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ. ΤΟΠΟΙ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗΣ.

ΤΙΤΛΟΣ: ΜΟΥΣΙΚΑ ΟΡΓΑΝΑ ΠΟΥ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΝΤΑΙ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΓΙΑ ΟΛΑ ΤΑ ΕΙΔΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ. ΤΟΠΟΙ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗΣ. ΤΙΤΛΟΣ: ΜΟΥΣΙΚΑ ΟΡΓΑΝΑ ΠΟΥ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΝΤΑΙ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΓΙΑ ΟΛΑ ΤΑ ΕΙΔΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ. ΤΟΠΟΙ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗΣ. ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗΣ ΤΟΥΣ. ΤΙΤΛΟΣ ΥΠΟΘΕΜΑΤΟΣ: ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΚΟΝΙΚΗ Ι ΑΣΚΑΛΙΑ. ΜΟΥΣΙΚΗ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ «ΕΝΑΣ ΚΟΣΜΟΣ.. ΜΕΤΑ ΜΟΥΣΙΚΗΣ» ΙΑΡΚΕΙΑ 1 Ώρα

ΕΙΚΟΝΙΚΗ Ι ΑΣΚΑΛΙΑ. ΜΟΥΣΙΚΗ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ «ΕΝΑΣ ΚΟΣΜΟΣ.. ΜΕΤΑ ΜΟΥΣΙΚΗΣ» ΙΑΡΚΕΙΑ 1 Ώρα ΕΙΚΟΝΙΚΗ Ι ΑΣΚΑΛΙΑ ΜΟΥΣΙΚΗ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ «ΕΝΑΣ ΚΟΣΜΟΣ.. ΜΕΤΑ ΜΟΥΣΙΚΗΣ» ΙΑΡΚΕΙΑ 1 Ώρα ΥΛΙΚΑ ΚΑΙ ΜΕΣΑ (Για τον Καθηγητή) CD player. Σχολικό CD Β Γυµνασίου µε τα πρώτα πέντε ηχητικά παραδείγµατα και το τραγούδι

Διαβάστε περισσότερα

Η ιστορία του χωριού μου μέσα από φωτογραφίες

Η ιστορία του χωριού μου μέσα από φωτογραφίες Η ιστορία του χωριού μου μέσα από φωτογραφίες Μία εικόνα είναι χίλιες λέξεις Έτσι έλεγαν οι αρχαίοι Κινέζοι Εμείς, οι μαθητές της Α και Β Τάξης του δημοτικού σχολείου Λισβορίου θα σας πούμε την ιστορία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του Σολωμού. Το μεταφυσικό στοιχείο εντοπίζεται λόγου χάρη στο στίχο 54 όπου ανιχνεύουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ 2013

ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ 2013 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ 2013 ΔΗΜΟΣ ΒΟΡΕΙΑΣ ΚΥΝΟΥΡΙΑΣ ΣΑΒΒΑΤΟ 6 ΙΟΥΛΙΟΥ 2013, ώρα 20:30 «Ο Καραγκιόζης Πειρατής» ΑΠΟ ΤΟ ΘΕΑΤΡΟ ΣΚΙΩΝ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 7 ΙΟΥΛΙΟΥ 2013, ώρα 21:30 ΚΑΛΟΚΑΙΡΙΝΗ ΣΥΝΑΥΛΙΑ με θέμα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΟ «ΤΟ ΠΑΓΚΡΗΤΙΟΝ» ΕΡΕΥΝΑ. Της μαθήτριας της Α Λυκείου Χριστίνας Ρητσοπούλου

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΟ «ΤΟ ΠΑΓΚΡΗΤΙΟΝ» ΕΡΕΥΝΑ. Της μαθήτριας της Α Λυκείου Χριστίνας Ρητσοπούλου ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΟ «ΤΟ ΠΑΓΚΡΗΤΙΟΝ» ΕΡΕΥΝΑ Της μαθήτριας της Α Λυκείου Χριστίνας Ρητσοπούλου Ποιο είναι το αγαπημένο είδος μουσικής των μαθητών της Α Λυκείου Στα πλαίσια του μαθήματος «Tεχνολογία» ΗΡΑΚΛΕΙΟ 2009

Διαβάστε περισσότερα

Κύθνος (Θερμιά) Κυκλάδων

Κύθνος (Θερμιά) Κυκλάδων ΚΕΠΕΜ Σεμινάρια χορού 2012-2013 1 ο Σεμινάριο: Κύθνος (Θερμιά) Κυκλάδων Παρασκευή, 23 Νοεμβρίου 2012 18.00-21.30 Εισηγητής: Μάκης Πιρπινιάς ΚΕΝΤΡΟΝ ΕΡΕΥΝΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΟΛΗΣ ΤΗΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΜΛΦ ΑΡΧΕΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΑΝΤΙΣΜΟΣ. Το κίνημα του ρομαντισμού κυριάρχησε στην ευρωπαϊκή λογοτεχνία από τα τέλη του 18ου αιώνα μέχρι τα μέσα του 19ου αιώνα.

ΡΟΜΑΝΤΙΣΜΟΣ. Το κίνημα του ρομαντισμού κυριάρχησε στην ευρωπαϊκή λογοτεχνία από τα τέλη του 18ου αιώνα μέχρι τα μέσα του 19ου αιώνα. ΡΟΜΑΝΤΙΣΜΟΣ Το κίνημα του ρομαντισμού κυριάρχησε στην ευρωπαϊκή λογοτεχνία από τα τέλη του 18ου αιώνα μέχρι τα μέσα του 19ου αιώνα. Ο ρομαντισμός προβάλλει το συναίσθημα και τη φαντασία. Στα ποιήματα υπάρχει

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΘΟΛΟΓΙΑ ΣΤΙΧΩΝ ΤΡΑΓΟΥΔΙΩΝ ΜΕ ΘΕΜΑ ΤΟΝ ΕΡΩΤΑ

ΑΝΘΟΛΟΓΙΑ ΣΤΙΧΩΝ ΤΡΑΓΟΥΔΙΩΝ ΜΕ ΘΕΜΑ ΤΟΝ ΕΡΩΤΑ ΜΑΘΗΤΡΙΑ: ΜΑΡΙΑ ΚΑΡΑΜΠΕΛΑ ΜΑΘΗΜΑ : ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΤΜΗΜΑ:Γ1 ΣΧΟΛΟΚΟ ΕΤΟΣ: 2007-2008 ΑΝΘΟΛΟΓΙΑ ΣΤΙΧΩΝ ΤΡΑΓΟΥΔΙΩΝ ΜΕ ΘΕΜΑ ΤΟΝ ΕΡΩΤΑ (Στίχοι που δείχνουν τα όνειρα και τον πόνο των ερωτευμένων) Όλοι οι

Διαβάστε περισσότερα

ΩΔΕΙΟΝ "ΝΙΚΟΣ ΣΚΑΛΚΩΤΑΣ"

ΩΔΕΙΟΝ ΝΙΚΟΣ ΣΚΑΛΚΩΤΑΣ ΩΔΕΙΟΝ "ΝΙΚΟΣ ΣΚΑΛΚΩΤΑΣ" Αναγνωρισμένο από το κράτος 33 ΧΡΟΝΙΑ ΔΙΑΚΡΙΣΕΙΣ... Διδάσκονται όλα τα είδη Ενόργανης, Θεωρητικής και Φωνητικής Μουσικής Αγίας Λαύρας 95 210-2232339 210-2287555 www.odeio-nikos-skalkotas.gr

Διαβάστε περισσότερα

Κλέφτικο τραγούδι: [Της νύχτας οι αρµατολοί] (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 163-164)

Κλέφτικο τραγούδι: [Της νύχτας οι αρµατολοί] (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 163-164) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Κλέφτικο τραγούδι: [Της νύχτας οι αρµατολοί] (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 163-164) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Αφού µελετήσετε τη διήγηση του Κολοκοτρώνη

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»;

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Ο όρος«βυζαντινόν» αναφέρεται στο Μεσαιωνικό κράτος που εδιοικείτο από την Κωνσταντινούπολη, τη μεγάλη πόλη των ακτών του Βοσπόρου. Οι ιστορικοί χρησιμοποιούν τον όρο αυτόν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 3ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ. ΘΕΜΑΤΑ Α. Να γράψετε στο τετράδιό σας την περίληψη του κειµένου χωρίς δικά σας σχόλια σε λέξεις.

ΑΡΧΗ 3ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ. ΘΕΜΑΤΑ Α. Να γράψετε στο τετράδιό σας την περίληψη του κειµένου χωρίς δικά σας σχόλια σε λέξεις. ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 1 IOYNIOY 2001 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΕΞΙ (6) ΚΕΙΜΕΝΟ: Πολύς λόγος έχει

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία της Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης στην Ελλάδα: Το παράδειγμα των Φιλοσοφικών Σχολών

Ιστορία της Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης στην Ελλάδα: Το παράδειγμα των Φιλοσοφικών Σχολών ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ιστορία της Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης στην Ελλάδα: Το παράδειγμα των Φιλοσοφικών Σχολών Ενότητα: Φοιτητές και φοιτήτριες Βασίλειος Φούκας

Διαβάστε περισσότερα

Σχολική Μουσική Εκπαίδευση: αρχές, στόχοι, δραστηριότητες. Ζωή Διονυσίου

Σχολική Μουσική Εκπαίδευση: αρχές, στόχοι, δραστηριότητες. Ζωή Διονυσίου Σχολική Μουσική Εκπαίδευση: αρχές, στόχοι, δραστηριότητες Ζωή Διονυσίου Χρηματοδότηση Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό έχει αναπτυχθεί στα πλαίσια του εκπαιδευτικού έργου του διδάσκοντα. Το έργο «Ανοικτά Ακαδημαϊκά

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΑΤΗ Η ΥΣΤΕΡΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΑΤΗ Η ΥΣΤΕΡΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΑΤΗ Η ΥΣΤΕΡΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ 1. Ύστερη Μεσαιωνική Περίοδος - Η Ύστερη Μεσαιωνική περίοδος ξεκινάει από τον 11 ο αι., ο οποίος σηματοδοτεί την έναρξη μίας διαφορετικής

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΘΕΣΜΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΑΘΗΝΑ

Ο ΘΕΣΜΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΑΘΗΝΑ Ο ΘΕΣΜΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΑΘΗΝΑ 4 Ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ - ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2012 13 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΤΜΗΜΑ : Α4 ΕΙΡΗΝΗ ΜΑΡΑΖΑΚΗ, ΜΑΡΙΑ ΜΕΡΑΜΒΕΛΙΩΤΑΚΗ, ΙΩΑΝΝΑ ΠΑΠΑ ΑΚΗ ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ : ΕΥ. ΣΕΡ ΑΚΗ 1 Ο ρόλος του οίκου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΔΗ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑ ΜΟΥΣΙΚΗΣ. Φλεγομενεσ ροδεσ

ΕΙΔΗ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑ ΜΟΥΣΙΚΗΣ. Φλεγομενεσ ροδεσ ΕΙΔΗ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑ ΜΟΥΣΙΚΗΣ Φλεγομενεσ ροδεσ Ως μουσική ορίζεται η τέχνη που βασίζεται στην οργάνωση ήχων με σκοπό τη σύνθεση, εκτέλεση και ακρόαση/λήψη ενός μουσικού έργου. Με τον όρο εννοείται επίσης και

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 18673 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 16/12/2014 ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ ΚΕΙΜΕΝΟ Η ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ Α. Ο συγγραφέας του παρόντος κειμένου παρουσιάζει τον προβληματισμό του αναφορικά με

Διαβάστε περισσότερα

Από τις «Άγριες θάλασσες» στην αθανασία, χάρη στο νέο βιβλίο της Τέσυ Μπάιλα

Από τις «Άγριες θάλασσες» στην αθανασία, χάρη στο νέο βιβλίο της Τέσυ Μπάιλα Από τις «Άγριες θάλασσες» στην αθανασία, χάρη στο νέο βιβλίο της Τέσυ Μπάιλα Απόψεις &Σχόλια Γράφει η Κώστια Κοντολέων 08/05/2017 11:06 Ελλάδα, μια χώρα που διεκδικεί την πρώτη θέση στο Πάνθεον των ηρώων

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ. που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες μας.

ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ. που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες μας. ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ Λεμεσός, πόλη μας αγαπημένη. Η πόλη που γεννηθήκαμε, η πόλη που μεγαλώνουμε. Πόλη που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες

Διαβάστε περισσότερα

Ύψος Συχνότητα Ένταση Χροιά. Ο ήχος Ο ήχος είναι μια μορφή ενέργειας. Ιδιότητες του ήχου. Χαρακτηριστικά φωνής

Ύψος Συχνότητα Ένταση Χροιά. Ο ήχος Ο ήχος είναι μια μορφή ενέργειας. Ιδιότητες του ήχου. Χαρακτηριστικά φωνής Ο ήχος Ο ήχος είναι μια μορφή ενέργειας Είναι οι παλμικές δονήσεις που δημιουργούνται από ένα οποιοδήποτε σώμα, όταν τεθεί σε κίνηση, σε κραδασμό Την κίνηση σε ένα σώμα που βρίσκεται σε αδράνεια, μπορεί

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΕΣΒΕΥΤΗΣ ΕΘΕΛΟΝΤΙΣΜΟΥ

ΠΡΕΣΒΕΥΤΗΣ ΕΘΕΛΟΝΤΙΣΜΟΥ ΜΙΧΑΛΗΣ ΧΑΤΖΗΜΙΧΑΗΛ Μήνυμα Μιχάλη Χατζημιχαήλ για τον εθελοντισμό Όταν ένας συνάνθρωπος μας ή μια ομάδα ανθρώπων γύρω μας χρειάζεται βοήθεια κι εμείς αρνηθούμε, τότε οι λέξεις αλληλεγγύη, ανιδιοτέλεια,

Διαβάστε περισσότερα

-Ένα σημαντικό πρόσωπο των γραμμάτων ήταν και ο Αντώνης Σαμαράκης.

-Ένα σημαντικό πρόσωπο των γραμμάτων ήταν και ο Αντώνης Σαμαράκης. 150-157sinora i texni b meros x :crete 9/24/09 12:43 AM Page 150 -Ένα σημαντικό πρόσωπο των γραμμάτων ήταν και ο Αντώνης Σαμαράκης. Ο Αντώνης Σαμαράκης. Ο Αντώνης Σαμαράκης (1919-2003) ήταν πεζογράφος.

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ (ΔΕΥΤΕΡΑ 18 ΜΑΪΟΥ 2015) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ (ΔΕΥΤΕΡΑ 18 ΜΑΪΟΥ 2015) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ (ΔΕΥΤΕΡΑ 18 ΜΑΪΟΥ 2015) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Α1. Ο συγγραφέας αναφέρεται στη σπουδαιότητα των αρχαίων χώρων θέασης και ακρόασης. Αρχικά τονίζει πως

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΚΤΙΚΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ

ΠΡΑΚΤΙΚΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΧΑΛΚΙ ΙΚΗΣ ΗΜΟΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ Ταχ. /νση: 630 75 Ιερισσός Ιερισσός, 10-10-2016 Τηλ.: 2377 0 21130, 23770 21121 Αρ.Πρωτ: 414 Fax: 2377 0 21132 E mail:aristoteleio@dimosaristoteli.gr

Διαβάστε περισσότερα

334 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Δυτ. Μακεδονίας (Φλώρινα)

334 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Δυτ. Μακεδονίας (Φλώρινα) 334 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Δυτ. Μακεδονίας (Φλώρινα) Ιστορικό Σημείωμα γαι την Παιδαγωγική Σχολή Φλώρινας Η Παιδαγωγική Ακαδημία Φλώρινας ιδρύθηκε τον Νοέμβριο του 1941, δηλ. κατά την διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Το Τζιβαέρι είναι παραδοσιακό τραγούδι της ξενιτιάς με προέλευση. από την Μικρά Ασία. Σε αυτό το τραγούδι εκφράζεται η αγάπη

Το Τζιβαέρι είναι παραδοσιακό τραγούδι της ξενιτιάς με προέλευση. από την Μικρά Ασία. Σε αυτό το τραγούδι εκφράζεται η αγάπη Τζιβαέρι Αχ! Η ξενιτιά το χαίρεται Το μοσχολούλουδο μου σιγανά και ταπεινά Αχ! Εγώ ήμουνα που το στειλα Με θέλημα δικό μου σιγανά πατώ στη γη Αχ! Πανάθεμά σε ξενιτιά Εσέ και το καλό σου σιγανά και ταπεινά

Διαβάστε περισσότερα

A.K. 0294. Επώνυμο. Παλαιοθόδωρος. Όνομα. Παναγιώτης. Ψευδώνυμο/ Καλλιτεχνικό όνομα. Τάκης Παλαιοθόδωρος. Τόπος γεννήσεως.

A.K. 0294. Επώνυμο. Παλαιοθόδωρος. Όνομα. Παναγιώτης. Ψευδώνυμο/ Καλλιτεχνικό όνομα. Τάκης Παλαιοθόδωρος. Τόπος γεννήσεως. A.K. 0294 Επώνυμο Παλαιοθόδωρος Όνομα Παναγιώτης Ψευδώνυμο/ Καλλιτεχνικό όνομα Τάκης Παλαιοθόδωρος Τόπος γεννήσεως Καλύβια Ηλείας Ημερομηνία γεννήσεως 3/5/1942 Ημερομηνία θανάτου Εν ζωή Βιογραφικά στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ.

ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. 22-3-2011 ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. 1. Εισαγωγή 2. Η Πρώτη Συνάντηση της Ομάδας Μαθητών. 3. Η Δεύτερη

Διαβάστε περισσότερα

β. εκφράζουν αλήθειες για τον Χριστό, τη Θεοτόκο, την Αγία Τριάδα, τους αγίους

β. εκφράζουν αλήθειες για τον Χριστό, τη Θεοτόκο, την Αγία Τριάδα, τους αγίους ΜΑΘΗΜΑ 30 Ο 31 Ο ΥΜΝΟΓΡΑΦΙΑ ΣΤΗ ΛΑΤΡΕΙΑ Να συμπληρώσετε την πρόταση επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας, από τις φράσεις α, β, γ, δ. Να τεκμηριώσετε με συντομία την επιλογή

Διαβάστε περισσότερα

Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254)

Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Τι εκφράζει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΛΙΝΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ CULTURE 2000. Enfants d ici Contes d ailleurs. Η µουσική των Τσιγγάνων Μια εκπαιδευτική προσέγγιση

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΛΙΝΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ CULTURE 2000. Enfants d ici Contes d ailleurs. Η µουσική των Τσιγγάνων Μια εκπαιδευτική προσέγγιση ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΛΙΝΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ CULTURE 2000 Enfants d ici Contes d ailleurs Η µουσική των Τσιγγάνων Μια εκπαιδευτική προσέγγιση Νάνση Τουµπακάρη, Μουσικοπαιδαγωγός Γενικά Μελετώντας την µουσική

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΙΠΠΕΙΟΥΣ Σχολικό έτος 2006 2007. ΘΕΜΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ: Το δημοτικό τραγούδι: ένα αναπόσπαστο κομμάτι της λαϊκής μας παράδοσης

ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΙΠΠΕΙΟΥΣ Σχολικό έτος 2006 2007. ΘΕΜΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ: Το δημοτικό τραγούδι: ένα αναπόσπαστο κομμάτι της λαϊκής μας παράδοσης ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΙΠΠΕΙΟΥΣ Σχολικό έτος 2006 2007 ΘΕΜΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ: Το δημοτικό τραγούδι: ένα αναπόσπαστο κομμάτι της λαϊκής μας παράδοσης Υπεύθυνη προγράμματος: Δώρα Χαραλαμπή ΕΠΙΛΟΓΗ ΘΕΜΑΤΟΣ Το δημοτικό

Διαβάστε περισσότερα

Βιτσέντζου Κορνάρου: Ερωτόκριτος β. [Ήρθεν η ώρα κι ο καιρός] (στίχοι 767-818) (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 80-82)

Βιτσέντζου Κορνάρου: Ερωτόκριτος β. [Ήρθεν η ώρα κι ο καιρός] (στίχοι 767-818) (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 80-82) 1. KEIMENO Βιτσέντζου Κορνάρου: Ερωτόκριτος β. [Ήρθεν η ώρα κι ο καιρός] (στίχοι 767-818) (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 80-82) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Σε ποιο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΣΚΟΥΤΑΡΕΩΣ ΣΚΟΥΤΑΡΙ ΣΕΡΡΩΝ 90 ΧΡΟΝΙΑ

ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΣΚΟΥΤΑΡΕΩΣ ΣΚΟΥΤΑΡΙ ΣΕΡΡΩΝ 90 ΧΡΟΝΙΑ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΣΚΟΥΤΑΡΕΩΣ «Ασπίδα μου, αγλάισμα της Θρώσσας γης που εχάθη, στα λαξευμένα μάρμαρα της μνήμης τ όνομά σου...» ΣΚΟΥΤΑΡΙ ΣΕΡΡΩΝ 90 ΧΡΟΝΙΑ Από τις αλησμόνητες πατρίδες στους νέους τόπους Η

Διαβάστε περισσότερα

Μουσικοκινητική αγωγή

Μουσικοκινητική αγωγή Μουσικοκινητική Αγωγή Α εξάμηνο Θεωρία Μίχα Παρασκευή, PhD Μουσικολόγος, Μουσικοπαιδαγωγός 1 Μουσικοκινητική Αγωγή (Θ) - ΜΙΧΑ Παρασκευή 1 Μουσικοκινητική αγωγή Η μουσικότητα των ήχων και της ανθρώπινης

Διαβάστε περισσότερα

Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 1

Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 1 1 a) H πραγματική ζωή κρύβει χαρά, αγάπη, στόχους, όνειρα, έρωτα, αλλά και πόνο, απογοήτευση, πίκρες, αγώνα. αν λείπουν όλα αυτά τα συναισθήματα και οι ανατροπές, αν χαθεί η καρδιά και η ψυχή, η ελευθερία,

Διαβάστε περισσότερα

Ο Χορός στα Προγράμματα Σπουδών της Φυσικής Αγωγής. Δρ. Απόστολος Ντάνης Σχολικός Σύμβουλος Φυσικής Αγωγής

Ο Χορός στα Προγράμματα Σπουδών της Φυσικής Αγωγής. Δρ. Απόστολος Ντάνης Σχολικός Σύμβουλος Φυσικής Αγωγής Ο Χορός στα Προγράμματα Σπουδών της Φυσικής Αγωγής Δρ. Απόστολος Ντάνης Σχολικός Σύμβουλος Φυσικής Αγωγής Ο ρόλος του χορού στην εκπαίδευση Ο χορός είναι κίνηση φυσική δραστηριότητα. Συνεπώς είναι θεματικό

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟ ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟ ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟ ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΑΡΜΟΝΙΑ-ΟΣΤΙΝΑΤΟ (2) ΣΧΟΛΕΙΟ/ΤΑΞΗ: Α ΑΡ. ΜΑΘΗΤΩΝ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: ΠΕΡΙΟΔΟΣ: ΣΤΟΧΟΙ: ΑΚΡΟΑΣΗΣ: Επίπεδο 1ο Επίπεδο 2ο Επίπεδο 3ο Επίπεδο 4ο Επίπεδο 5ο Ακούσουν το τραγούδι

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα πολιτιστικών εκδηλώσεων Ιούλιος - Αύγουστος 2013 Δήμου Ναυπακτίας

Πρόγραμμα πολιτιστικών εκδηλώσεων Ιούλιος - Αύγουστος 2013 Δήμου Ναυπακτίας Πρόγραμμα πολιτιστικών εκδηλώσεων Ιούλιος - Αύγουστος 2013 Δήμου Ναυπακτίας Δημοτικές Ενότητες: Είσοδος Ελεύθερη Ναυπάκτου, Αντιρρίου, Χάλκειας Αποδοτίας, Πλατάνου, Πυλήνης Ο Δήμος Ναυπακτίας διαθέτει

Διαβάστε περισσότερα

Πάτρα : Οικονομία, Κοινωνία, Πολιτισμός. Η εικόνα της πόλης την Όμορφη Εποχή

Πάτρα : Οικονομία, Κοινωνία, Πολιτισμός. Η εικόνα της πόλης την Όμορφη Εποχή Πάτρα 1880-1920: Οικονομία, Κοινωνία, Πολιτισμός. Η εικόνα της πόλης την Όμορφη Εποχή ΘΕΜΑ ΟΜΑΔΑΣ: Η ΕΙΚΟΝΑ ΤΗΣ ΠΑΛΙΑΣ ΚΑΙ ΚΑΙΝΟΥΡΓΙΑΣ ΠΟΛΗΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΙΣ ΑΠΟΨΕΙΣ ΣΥΝΟΜΗΛΙΚΩΝ ΜΑΣ ( ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟΥ)

Διαβάστε περισσότερα

Ένα γιορτινό καράβι «έδεσε» στην πλατεία του Ορχομενού!

Ένα γιορτινό καράβι «έδεσε» στην πλατεία του Ορχομενού! Ένα γιορτινό καράβι «έδεσε» στην πλατεία του Ορχομενού! Για πρώτη φορά την κεντρική πλατεία του Ορχομενού δεν στολίζει για τις γιορτές ένα χριστουγεννιάτικο δέντρο, αλλά ένα πραγματικά εντυπωσιακό χριστουγεννιάτικο

Διαβάστε περισσότερα

ΗΦΑΙΣΤΕΙΑ. Πάντα,το φαινόμενο αυτό κέντριζε το ενδιαφέρον και την περιέργεια των ανθρώπων οι οποίοι προσπαθούσαν να το κατανοήσουν.

ΗΦΑΙΣΤΕΙΑ. Πάντα,το φαινόμενο αυτό κέντριζε το ενδιαφέρον και την περιέργεια των ανθρώπων οι οποίοι προσπαθούσαν να το κατανοήσουν. ΗΦΑΙΣΤΕΙΑ Πάντα,το φαινόμενο αυτό κέντριζε το ενδιαφέρον και την περιέργεια των ανθρώπων οι οποίοι προσπαθούσαν να το κατανοήσουν. Όταν οι άνθρωποι παρακολουθούν από τα Μ.Μ.Ε εκρήξεις ηφαιστείων το θέαμα

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση Διδασκαλίας. Ενότητα: Γ Γυμνασίου. Θέμα: Δραστηριότητες Παραγωγής Λόγου Διάρκεια: Μία διδακτική περίοδος. Α: Στόχοι. Οι μαθητές/ τριες:

Πρόταση Διδασκαλίας. Ενότητα: Γ Γυμνασίου. Θέμα: Δραστηριότητες Παραγωγής Λόγου Διάρκεια: Μία διδακτική περίοδος. Α: Στόχοι. Οι μαθητές/ τριες: Πρόταση Διδασκαλίας Ενότητα: Τάξη: 7 η - Τέχνη: Μια γλώσσα για όλους, σε όλες τις εποχές Γ Γυμνασίου Θέμα: Δραστηριότητες Παραγωγής Λόγου Διάρκεια: Μία διδακτική περίοδος Α: Στόχοι Οι μαθητές/ τριες: Να

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΥΣΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2013-14 ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΜΟΥΣΙΚΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ ΩΣ ΤΙΣ ΜΕΡΕΣ ΜΑΣ

ΜΟΥΣΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2013-14 ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΜΟΥΣΙΚΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ ΩΣ ΤΙΣ ΜΕΡΕΣ ΜΑΣ ΜΟΥΣΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2013-14 ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΜΟΥΣΙΚΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ ΩΣ ΤΙΣ ΜΕΡΕΣ ΜΑΣ Πρόγραμμα Εισαγωγή: Ε. Μόσχου Μινωική και μυκηναϊκή διατροφή (Στοιχεία σχετικά με την αρχαιολογική

Διαβάστε περισσότερα

ιονύσιος Σολωµός ( )

ιονύσιος Σολωµός ( ) ιονύσιος Σολωµός (1798 1857) Ένας από τους σηµαντικότερους νεοέλληνες ποιητές. Είναι ο εθνικός µας ποιητής Ήταν ο πρώτος που καλλιέργησε συστηµατικά τη δηµοτική γλώσσα Αξιοποίησε την προγενέστερη ποιητική

Διαβάστε περισσότερα

Του γιοφυριού της Άρτας- Ανάλυση. Επιμέλεια: Κατερίνα Κάζηρα

Του γιοφυριού της Άρτας- Ανάλυση. Επιμέλεια: Κατερίνα Κάζηρα Του γιοφυριού της Άρτας- Ανάλυση Επιμέλεια: Κατερίνα Κάζηρα Σε ποια κατηγορία τραγουδιών ανήκει το συγκεκριμένο τραγούδι; Ανήκει στα δημοτικά τραγούδια και συγκεκριμένα στις παραλογές. Τι είναι οι παραλογές;

Διαβάστε περισσότερα

Συντάχθηκε απο τον/την Άννα Φραγκουδάκη - Τελευταία Ενημέρωση Κυριακή, 26 Σεπτέμβριος :28

Συντάχθηκε απο τον/την Άννα Φραγκουδάκη - Τελευταία Ενημέρωση Κυριακή, 26 Σεπτέμβριος :28 Άννα Φραγκουδάκη Η ευρωπαϊκή ταυτότητα του μέλλοντος (Και το απαραίτητο μεσογειακό περιεχόμενό της) Είναι σημαντική προϋπόθεση για τη δημοκρατία και το μέλλον της Ευρωπαϊκής Ένωσης η καλλιέργεια της ευρωπαϊκής

Διαβάστε περισσότερα

ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ

ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ICOM ΔΙΕΘΝΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΜΟΥΣΕΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Αγ.Ασωμάτων 15 ΑΘΗΝΑ 105 53 Τηλ./Fax: 210 3219414 www.otenet.gr/icom Email icom@otenet.gr ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ Το Διεθνές Συμβούλιο Μουσείων ιδρύθηκε

Διαβάστε περισσότερα

409 Μουσικής Επιστήμης και Τέχνης Μακεδονίας (Θεσσαλονίκη)

409 Μουσικής Επιστήμης και Τέχνης Μακεδονίας (Θεσσαλονίκη) 409 Μουσικής Επιστήμης και Τέχνης Μακεδονίας (Θεσσαλονίκη) Σκοπός Το Τμήμα προσφέρει προγράμματα εφαρμοσμένων μουσικών σπουδών στα πρότυπα των Ανωτάτων Μουσικών Ακαδημιών (Musikhochschule) και παρέχει

Διαβάστε περισσότερα

Τρύπες. PDF Created with deskpdf PDF Writer - Trial :: http://www.docudesk.com

Τρύπες. PDF Created with deskpdf PDF Writer - Trial :: http://www.docudesk.com Τρύπες Γιάννης Αγγελάκας: φωνή Γιώργος Καρράς: µπάσσο - φωνητικά Μπάµπης Παπαδόπουλος: κιθάρες- φωνητικά Ασκληπιός Ζαµπέτας: κιθάρες Γιώργος Τόλιος: τύµπανα ηµιουργήθηκαν το 1983 όταν ο Γιώργος Καρράς

Διαβάστε περισσότερα

www.kalymnikifilia.gr

www.kalymnikifilia.gr Η επιρροή του ελληνικού πολιτισμού και της ελληνικής γλώσσας στη διαμόρφωση του ρωσικού εκπαιδευτικού συστήματος (το παράδειγμα των Εκπαιδευτικών ιδρυμάτων της Μόσχας) ΒΑΝΤΙΜ ΓΙΑΡΟΒΟÏ Kαθηγητής μουσικής

Διαβάστε περισσότερα

Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα

Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα Κ. Σ. Δ. Μ. Ο. Μ. Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα της Κάτω Ιταλίας. Η κοινότητα στεγαζόταν

Διαβάστε περισσότερα

Το Ρεμπέτικο. Η εξέλιξη του Ρεμπέτη μέσα στο χρόνο, στην κοινωνία και στην πολιτική

Το Ρεμπέτικο. Η εξέλιξη του Ρεμπέτη μέσα στο χρόνο, στην κοινωνία και στην πολιτική Το Ρεμπέτικο Η εξέλιξη του Ρεμπέτη μέσα στο χρόνο, στην κοινωνία και στην πολιτική ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΑΠO ΤΟΥΣ ΜΑΘΗΤΕΣ: Σταλίκας Δημήτρης Σιδέρης Λάζαρος Χριστάκης Χάρης Τζουβάρας Κώστας Ανδρούτσος Ιωάννης Χριστόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Το μάθημα της Θεατρικής Αγωγής θα διδάσκεται από φέτος στην Ε και Στ Δημοτικού. Πρόκειται για μάθημα βιωματικού χαρακτήρα, με κύριο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Περίληψη ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Α. Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόµενο του κειµένου σε 100-120 λέξεις χωρίς δικά σας σχόλια. Το κείµενο αναφέρεται στις επιπτώσεις της

Διαβάστε περισσότερα

Bίντεο 1: Η Αµµόχωστος του σήµερα (2 λεπτά) ήχος θάλασσας

Bίντεο 1: Η Αµµόχωστος του σήµερα (2 λεπτά) ήχος θάλασσας ΘΥΜΑΜΑΙ; Πρόσωπα Ήρωας: Λούκας Αφηγητής 1: Φράνσις Παιδί 1: Ματθαίος Παιδί 2: Αιµίλιος Βασίλης (αγόρι):δηµήτρης Ελένη (κορίτσι): Αιµιλία Ήλιος: Περικλής Θάλασσα: Θεοδώρα 2 ΘΥΜΑΜΑΙ; CD 1 Ήχος Θάλασσας Bίντεο

Διαβάστε περισσότερα

Μουσική Παιδαγωγική Θεωρία και Πράξη

Μουσική Παιδαγωγική Θεωρία και Πράξη Μουσική Παιδαγωγική Θεωρία και Πράξη Σκοποί Στόχοι - Δραστηριότητες Ζωή Διονυσίου Χρηματοδότηση Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό έχει αναπτυχθεί στα πλαίσια του εκπαιδευτικού έργου του διδάσκοντα. Το έργο «Ανοικτά

Διαβάστε περισσότερα

Το τραγούδι και ο μύθος

Το τραγούδι και ο μύθος Πολιτιστικό πρόγραμμα Μάνος Χατζιδάκις Το τραγούδι και ο μύθος 1 ο Γυμνάσιο Ωραιοκάστρου Σχολικό έτος 2014-15 Το μυθικό στοιχείο συναντάται συχνά στη θεματολογία πολλών τραγουδιών. Η αφήγηση μιας φανταστικής

Διαβάστε περισσότερα

Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας. κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014

Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας. κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014 Θέμα Α1 Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014 ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ Α) Με τη βιομηχανική επανάσταση καθώς η κατοχή γης έπαυε προοδευτικά να είναι πηγή εξουσίας

Διαβάστε περισσότερα