Σύγχρονη ελληνική λογοτεχνία για εφήβους: οδεύοντας σε µια αβέβαιη ενηλικίωση(;) Μένη Κανατσούλη*

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Σύγχρονη ελληνική λογοτεχνία για εφήβους: οδεύοντας σε µια αβέβαιη ενηλικίωση(;) Μένη Κανατσούλη*"

Transcript

1 Σύγχρονη ελληνική λογοτεχνία για εφήβους: οδεύοντας σε µια αβέβαιη ενηλικίωση(;) Μένη Κανατσούλη* Σε µια προσπάθεια διευκρινήσεων για το τι σηµαίνει εφηβική λογοτεχνία, λογοτεχνία για νέους, µυθιστόρηµα της εφηβικής ηλικίας ή της εφηβείας κ.λπ. (Κανατσούλη 1996, 183, Allen, 260, Τσιαµπάση 2013, ), θα µπορούσα να αναλώσω όλη την εισήγησή µου. Για να µην αποµακρυνθώ όµως από τη στόχευση της παρούσας εργασίας, θα αρκεστώ σε σχεδόν επιγραµµατικούς ορισµούς της σύγχρονης εφηβικής λογοτεχνίας και κατ επέκταση της σύγχρονης ελληνικής, ακριβώς για να εξασφαλίσουµε κοινούς τόπους κατανόησης και επικοινωνίας. Για τον προσδιορισµό της, οι Nilsen και Donelson ( , 20-33) αποδίδουν στην εφηβική λογοτεχνία βασικά χαρακτηριστικά, όπως ότι: α) Oι λογοτεχνικές ιστορίες είναι ιδωµένες µέσα από την οπτική γωνία των εφήβων, που σηµαίνει ότι πολύ συχνά οι πρωταγωνιστές έχουν την ηλικία των αναγνωστών τους. β) Φορµουλαϊκό στοιχείο της πλοκής είναι να επιδιώκουν οι έφηβοι-ήρωες την ανεξαρτητοποίησή τους από την γονική (προστατευτική) εξουσία και, ακόµη, να έρχονται σε αντιπαράθεση µε τους γονείς τους, για να αποδειχθούν τελικά καλύτεροί τους γ) Αναφορικά µε τη θεµατολογία της, διαπιστώνεται η τάση να εκτυλίσσονται οι ιστορίες όχι σε ένα εξωραϊσµένο και ροµαντικό περιβάλλον, αλλά στο ρεαλιστικό της σύγχρονης µεγαλούπολης, όπου προβλήµατα όπως του διαζυγίου, της πρόωρης εγκυµοσύνης, των εκτρώσεων, του αλκοολισµού κ.λπ. καθορίζουν την εξέλιξη της ιστορίας και επηρεάζουν καθοριστικά την ωρίµανση ή µη ωρίµανση των χαρακτήρων. Η εφηβική λογοτεχνία δείχνει µεγάλη ευαισθησία για τα πάσης φύσεως προβλήµατα των εφήβων, ιδιαίτερα αυτών που ανήκουν σε εθνικές ή πολιτισµικές µειονότητες, πολύ περισσότερο όταν αυτές συνυπάρχουν, συνήθως παραγκωνισµένες, στο σύνολο µιας πολυπολιτισµικής κοινωνίας. δ) Αν και η (αµερικανική) εφηβική λογοτεχνία της δεκαετίας του 70 χαρακτηριζόταν από έναν έντονο ρεαλισµό, σε βαθµό που να γίνεται πεσιµιστική, στη µετέπειτα περίοδο επισηµαίνεται µια τάση να γράφονται βιβλία για εφήβους µε πιο αισιόδοξες προοπτικές. Η Roberta Seelinger Trites έχει συµβάλει σηµαντικά στη µελέτη του εφηβικού µυθιστορήµατος και αναφέρει χαρακτηριστικά ότι τα λογοτεχνικά αυτά κείµενα έχοντας ως αποδέκτη τον έφηβο, επιδιώκουν να καταστήσουν όσο γίνεται πιο ανώδυνη τη µετάβασή του από τον κόσµο της αθωότητας στον κόσµο της ευθύνης και της αυτονοµίας της προσωπικότητας, από την ηλικία της ανωριµότητας στην ωρίµανση (Trites 2000, 9-10). Η Άντα Κατσίκη-Γκίβαλου απαριθµεί τα βασικά γνωρίσµατα της εφηβείας, όπως αυτά άλλωστε διαχέονται και στη σύγχρονη εφηβική λογοτεχνία, βοηθώντας έτσι στην κατανόηση του περιεχοµένου της: ο αυτοπροσδιορισµός του εφήβου µε την αναζήτηση της ταυτότητάς του, η αµφισβήτηση και η τάση ανατροπής του κοινωνικά αποδεκτού, η γνωριµία µε το σώµα του, ο έρωτας και γενικότερα η σχέση του µε το άλλο ή το ίδιο φύλο, η τάση για αποµόνωση, η ανεξαρτητοποίηση από το γονικό περιβάλλον, οι ιδεολογικές και φιλοσοφικές αναζητήσεις, η αυτοκαταστροφική διάθεση, η αίσθηση της κοινωνικής ενσωµάτωσης και υπευθυνότητας (Κατσίκη-Γκίβαλου 2010, 21). Την προσπάθειά µου να ορίσω κατά κάποιον τρόπο τη σύγχρονη εφηβική λογοτεχνία, ακολουθεί η προσπάθειά µου να εξηγήσω τα βασικά ερωτήµατα που θέτει ο αρκετά διφορούµενος τίτλος της εισήγησης µου. Δηλαδή: Ποιος οδεύει στην ενηλικίωση; Ο/η έφηβος/η ή η εφηβική λογοτεχνία; Τι µπορεί να σηµαίνει στο πλαίσιο της λογοτεχνίας αυτής «ενηλικίωση»; Και γιατί «αβέβαιη ενηλικίωση;». Στα ερωτήµατα αυτά, θα προσπαθήσω να καταλήξω µε απαντήσεις που ουσιαστικά θα αποτελούν και µια συνοπτική θεώρηση της λογοτεχνίας για εφήβους όπως διαµορφώνεται στην Ελλάδα τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια. * Μένη Κανατσούλη, Καθηγήτρια Παιδικής Λογοτεχνίας, Τµήµα Επιστηµών Προσχολικής Αγωγής και Εκπαίδευσης, Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης, 1

2 Προτίµησα να αφήσω απέξω την παλαιότερη εφηβική λογοτεχνία και γιατί απηχεί την επικαιρότητα µιας άλλης εποχής και γιατί έχει ως ένα βαθµό µελετηθεί. Τα ελληνικά εφηβικά µυθιστορήµατα που θα «αναγνώσω» αποτελούν αντιπροσωπευτικά δείγµατα γραφής των σύγχρονων σηµαντικότερων Ελλήνων συγγραφέων του είδους, αλλά και αντανακλάσεις ως ένα βαθµό- των ιδεολογικών µετασχηµατισµών της ελληνικής κοινωνικής πραγµατικότητας. Στην ανάλυσή µου των εφηβικών µυθιστορηµάτων, θα προσπαθήσω να δείξω τον τρόπο που δοµούνται οι λογοτεχνικοί χαρακτήρες, την αφηγηµατική οπτική που υιοθετείται και ποιες οι ιδεολογικές επιδιώξεις. Στο πλαίσιο αυτό θα συνεξεταστούν παράγοντες όπως π.χ. το φύλο ή η σεξουαλικότητα των λογοτεχνικών χαρακτήρων, αλλά και οι εκάστοτε κοινωνικές αν και ρευστές- συνθήκες που επικρατούν στο άµεσο και ευρύτερο περιβάλλον τους. Θα οργανώσω το υλικό µου σε ειδολογικές κατηγορίες, ξεκινώντας από τα µυθιστορήµατα που µε ρεαλιστική, κάποτε κυνική ευκρίνεια αποδίδουν την ελληνική κοινωνία. Στα ρεαλιστικά-κοινωνικά µυθιστορήµατα κατατάσσεται η τριλογία του Φίλιππου Μανδηλαρά, Κάπου να ανήκεις (2010), Ύαινες (2011) και Ζωή σαν ασανσέρ (2012), αν και για τις Ύαινες επιφυλάσσοµαι να τις ανακατατάξω στη συνέχεια. Το πρώτο βιβλίο αντλεί τη θεµατική του από τη ζωή του φανατικού οπαδού, τις ψεύτικες φιλίες και τις φιλίες που στήνονται ανάµεσα σε άτοµα που δεν µπορούν παρά να ζουν και να εκφράζονται µέσα από την ψυχολογία του ποδοσφαιρόφιλου µπουλουκιού. Ο ήρωας µας, ο Γιάννης, αν και αποτελεί ψυχογράφηµα του οπαδού, όµως καθώς µεγαλώνει αποστασιοποιείται, αντιδρά, αλλάζει. Το µυθιστόρηµα οργανώνεται πάνω σε µια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα διαλογική αφήγηση, δηλαδή η πρωτοπρόσωπη αφήγηση του Γιάννη εναλλάσσεται µε τα (πολύ πιο συνοπτικά) σχόλια και παρατηρήσεις που του απευθύνει σε δεύτερο πρόσωπο η φίλη του, Ανθή. Ανάλογα µε το πρόσωπο που µιλά, διαφοροποιείται και η γραµµατοσειρά. Ο διάλογός τους φαίνεται να αρχίζει και να τελειώνει γύρω από το ποδόσφαιρο και τον οπαδισµό, όµως µέσα από αυτόν αναδύονται η αποσύνθεση και καταδίκη της ψυχολογίας της µάζας. Το τελευταίο κεφάλαιο είναι ο αφηγηµατικός καταλύτης, καθώς παραµένει µόνο ο (µονο)λόγος της Ανθής, µε τη δική της γραµµατοσειρά, η οποία απευθύνεται πάντα σε δεύτερο πρόσωπο, προς τον απόντα και αγαπηµένο αλλά, όπως γίνεται αντιληπτό, θανόντα Γιάννη. Οι Ύαινες είναι ένα ρεαλιστικό, κυνικό και µε µία έννοια εφιαλτικό µυθιστόρηµα, που περιγράφει τη ζωή στη σύγχρονη µεγαλούπολη (Αθήνα) την περίοδο της µεγάλης κρίσης εξαιτίας της χρεοκοπίας. Μικρές κοπέλες µεταβάλλονται σε ύαινες «ζώα πανούργα, λαίµαργα και δολερά» 1 -, παίρνουν τη ζωή τους στα χέρια τους, εγκαταλειµµένες από τους γονείς τους, κάνουν τα πάντα για να επιβιώσουν. Με επίκεντρο την ιστορία της Μάρθας και περιφερειακά τις ιστορίες της Σύνθιας και της Τάνιας απεικονίζεται ένα γυναικείο φύλο τολµηρό, αδίστακτο, µε φυλαγµένη καλά µια ιδιότυπη ευαισθησία. Το µυθιστόρηµα δύσκολα εντάσσεται µόνο στη ρεαλιστική πεζογραφία, ενώ στοιχεία φαντασίας και σίγουρα µεταµυθοπλασίας δίνουν το στίγµα του, όταν, προς το τέλος της κατά τα άλλα συµβατικής τριτοπρόσωπης αφήγησης, ο αναγνώστης αρχίζει να υποψιάζεται και τελικά κατανοεί ότι τα τρία γυναικεία πρόσωπα είναι µυθοπλαστικές κατασκευές που έχουν ξεφύγει από τις λογοτεχνικές σελίδες και έχουν πάρει υπόσταση ερήµην του δηµιουργού τους. Το τρίτο µυθιστόρηµα, Ζωή σαν ασανσέρ, εξελίσσεται επίσης στην Αθήνα της οικονοµικής κρίσης και αν ξύσουµε την επιφάνεια των δύο βασικών εφηβικών χαρακτήρων, του Στέλιου και της Χριστίνας, αποκαλύπτονται δύο τρυφερά παιδιά που ονειρεύονται τη δική τους ερωτική ιστορία. Η τυχαία συνάντησή τους θα εξελιχθεί σε µια αγωνιώδη αµοιβαία αναζήτηση και από την πλευρά του ενός και της άλλης, που περιβάλλεται από τα τραγούδια της Amy Winehouse και από την ψυχολογία των δύο εφήβων που µαζί µε τον έρωτα προσπαθούν να ανακαλύψουν και τον εαυτό τους. Οι σχέσεις µε τους γονείς τους υπάρχουν 1 Από το οπισθόφυλλο του βιβλίου. 2

3 στο φόντο της ιστορίας: η Χριστίνα, ζώντας σε µια ιδιότυπη οικογένεια µε πολλά αδέλφια από τρεις διαφορετικές µανάδες ουσιαστικά αντιµετωπίζει την ανωριµότητα ενός πατέρα που αρέσκεται να λειτουργεί µε τις κλοπές που κάνει- ως Ροµπέν των Δασών. Ο Στέλιος, ζώντας σε ένα διαφορετικό περιβάλλον, µε έναν άνεργο και ρέµπελο πατέρα και µια εργαζόµενη και κουρασµένη µητέρα, αποστρέφεται την οικογένειά του. Και αν οι γονείς είναι αυτοί που µε τις επιλογές τους στιγµατίζουν τα παιδιά τους, όµως αυτό δεν εµποδίζει τελικά τους νεαρούς εφήβους να παίρνουν τις δικές τους αποφάσεις και να ονειρεύονται «µια ζωή που τη ζεις µέρα µε τη µέρα, που είναι ανάλαφρη, που δεν έχει υποχρεώσεις ενηλίκου [ ], αλλά µόνο ανθρώπινες σχέσεις και όνειρα» (σελ.83). Ανάλογη είναι η γονική παρουσία και στο µυθιστόρηµα του Βασίλη Παπαθεοδώρου Στη διαπασών (2009), το οποίο οργανώνεται πάνω στον πρωταγωνιστή, το Θανάση, έναν περιθωριοποιηµένο έφηβο, ένα «κακό» παιδί που απολαµβάνει το να ζει παραβατικά. Η παραβατικότητά του δικαιολογείται, καθώς το οικογενειακό του περιβάλλον είναι υποβαθµισµένο οικονοµικά (ζει στα Καµίνια), είναι συναισθηµατικά ατροφικό και άνισο (µια µητέρα που φροντίζει το γιό της και ένας πατριός που τον υποτιµά και τον απεχθάνεται). Η Σοφία Γαβριηλίδου για την αιτιολόγηση της αποκλίνουσας συµπεριφοράς των περιθωριακών εφηβικών χαρακτήρων αναφέρει χαρακτηριστικά ότι «µέσα από τεχνικές προαναγγελίας ή αναδροµών στην πρότερη οικογενειακή κατάσταση του περιθωριακού χαρακτήρα και στις σχέσεις του µε τους γονείς του αναζητείται η αιτιολόγηση παραβατικών συµπεριφορών. Με µορφή κανόνα χωρίς εξαιρέσεις, είναι οι χαλαροί ή και ανύπαρκτοι οικογενειακοί δεσµοί ή οι µη αρµονικές σχέσεις των γονιών που ευθύνονται για την παραβατική συµπεριφορά και την κοινωνική περιθωριοποίηση των χαρακτήρων» (Γαβριηλίδου 2011, 308). Επιπλέον, το γύρω κοινωνικό και πολιτισµικό περιβάλλον του Θανάση του παρέχει δυνατότητες µόνο µιας υποκουλτούρας, βασισµένης σε διαστρεβλωµένα ιδεολογήµατα περί Αρχαίας Ελλάδας, όπως αυτά τα διατυπώνουν οι Ελευθερολάκωνες, προφανώς σε αποµίµηση της Χρυσής Αυγής. Ψηφίδες που συµπληρώνουν αυτή την εικόνα της ελληνικής κοινωνίας όπως βέβαια συγκεκριµενοποιείται στη ζωή του βασικού ήρωα- είναι: ο χουλιγκανισµός, «Στο γήπεδο πάω για να εκτονωθώ [ ] Για να ανέβω στα κάγκελα, για να τρέξω όταν µας κυνηγάνε οι µπάτσοι, για να πλακωθώ µε τους βάζελους και τα χανούµια και τους Βουλγάρους. Βάζω το κασκόλ µου [ ] κι όποιον πάρει ο χάρος» (σελ.16) ο ρατσισµός, «Στο σχολείο µου ευτυχώς οι ξένοι είναι ακόµα πιο άχρηστοι και τούβλα από τους Έλληνες και ευτυχώς σε κάποια άλλα είχε επέµβει ο σύλλογος γονέων και είχε απειλήσει µε λιντσάρισµα τους διευθυντές, αν έβαζαν ξένο να κρατά τη σηµαία (σελ.112) οι επιτηδευµένες συλλογικές ταυτότητες, «Κάτι φλώροι κι αυτοί µε τα κινητά τους να δείχνουν βιντεάκια ο ένας στον άλλο [ ] και φυσικά όλες οι γκόµενες είχαν τις κοιλιές έξω και φορούσαν στριγκ, ειδικά αυτές που ήταν πάνω από ογδονταπέντε κιλά, και οι φλώροι όλοι µε χαµηλοκάβαλα» (σελ.37). Ως αντίβαρο στην εικόνα της «άγριας» εφηβείας του, υπάρχει ο έρωτας του Θανάση για τη Λουίζα και η αγάπη του για τη ροκ µουσική. Καθώς µάλιστα η αφηγηµατική διαχείριση του πρωταγωνιστή εστιάζει στο δικό του τρόπο θέασης των πραγµάτων, δεν έχουµε µόνο µια πρωτόπροσωπη αφήγηση µε τον χαρακτηριστικό κοφτό και υβριστικό λόγο των εφήβων, αλλά στην αρχή κάθε κεφαλαίου υπάρχουν οι αγγλικοί στίχοι ροκ τραγουδιών. Η περιθωριοποίηση του εφήβου, την ευθύνη της οποίας έχουν οι ενήλικοι, ανασχηµατίζεται από τα µισά του βιβλίου µε την αρχή της µεταστροφής του -ίσως γιατί και στο εφηβικό µυθιστόρηµα δεν αποκλείεται µια έντεχνα κρυµµένη δόση διδακτικής πρόθεσης. Ο έρωτας, η βαθιά στοργή του για την άτυχη µητέρα του και τελικά ο θάνατός της, το ήρεµο οικογενειακό σπιτικό των παππούδων στο χωριό, η αποστροφή προς όλους αυτούς που θεωρούσε ιδεολογικούς του φίλους, βγάζουν στην επιφάνεια το καλό κοµµάτι του εαυτού του. Και αν και ακόµη η ταυτότητά του είναι ακαταστάλακτη και η πορεία του προς την ωρίµανση γίνεται 3

4 στραβοπατώντας, όµως όταν µονολογεί: «Άλλαζα; Προς το καλό ή προς το κακό; Ποιος ξέρει τι είναι το ένα και τι είναι το άλλο; Ποιος ξέρει τελικά αν το καλό δεν κρύβει κακό µέσα του ή αν το κακό δεν κρύβει πολύ βαθιά το καλό;» (σελ.252), ο έφηβος αναγνώστης ακούει έναν σκεφτόµενο άνθρωπο. Με ένα ασθµαίνον, σχεδόν παραληρηµατικό ύφος ξεδιπλώνεται η πρωτόπρόσωπη αφήγηση της Νεφέλης στο Με λένε Σύννεφο (2012) της Αγγελικής Δαρλάση. Μια οργή και µια απορία ορίζει το λόγο της και τις αντιδράσεις της, άλλωστε δεν θα µπορούσε να ήταν και αλλιώς, καθώς η ηρωίδα βιώνει µια άσχηµη καθηµερινότητα σε ένα δήθεν πολιτισµένο οικογενειακό περιβάλλον της καλής κοινωνίας, µε έναν πατέρα µιζαδόρο της πολεοδοµίας που επιπλέον επιβάλλεται µε βιαιότητα και χειροδικία στα παιδιά του και µια µητέρα που έχοντας εκµοντερνίσει τη µητρότητα, ουσιαστικά στέρησε από τα παιδιά της τη στοργή. Και πάλι είναι οι γονείς που ευθύνονται για την «άγρια» εφηβεία των παιδιών τους, ενώ ως αντίβαρο λειτουργούν η φιλία, ο έρωτας, η αγάπη στις διάφορες εκδοχές της, ακόµη και η µητρική αγάπη που τελικά αναδύεται. Μια δεύτερη ειδολογική κατηγορία εφηβικών µυθιστορηµάτων είναι ρεαλιστικά µυθιστορήµατα µε κοινωνικές διαστάσεις αλλά στα οποία κυριαρχεί µια έντονα πολιτική άποψη. Το Ανίσχυρος άγγελος (2010) του Μάνου Κοντολέων είναι το πιο χαρακτηριστικό παράδειγµα πολιτικοποιηµένου µυθιστορήµατος, καθώς βασίζεται στην ιστορία του Αλέξη Γρηγορόπουλου και τον άδικο θάνατό του από το όπλο ενός αστυνοµικού. Στην ήδη γνωστή υπόθεση, είναι ενδιαφέρον το εγχείρηµα/εύρηµα της οπτικής γωνίας. Η ιστορία παρουσιάζεται από την πλευρά της κόρης του θύτη-αστυνοµικού. Έτσι, η ιστορία της νεαρής Αγγέλας είναι µια ιστορία αµφιβολίας, ερωτηµάτων, ρήξης προς τους γονείς, αλλά είναι και πολύ πέρα από αυτήν: το πολιτικό βρίσκεται στο είδος της ευθύνης που ενίοτε κληροδοτείται από κάποιους άλλους, ακόµη και τους ίδιους τους γονείς στα παιδιά τους, και αναγκάζει το άτοµο να κατανοήσει πόσο το ατοµικό είναι αναπόφευκτα αλληλένδετο µε το συλλογικό. Αδιαφιλονίκητα πολιτικά, αλλά µε διαφορετικό τρόπο, είναι τα µυθιστορήµατα που µιλούν για έφηβους-µετανάστες που έρχονται στην Ελλάδα αναζητώντας µια άλλη ζωή, για να συναντήσουν το ρατσισµό, την κοινωνική περιθωριοποίηση και τον πολιτισµικό αποκλεισµό. Αυτή είναι η µοίρα της Λιούµπα στο Μια ιστορία του Φιοντόρ (2004) του Κοντολέων, αλλά και του Άλεχ, της Ρεγγίνας, της Σόνιας, της Γκάλια και άλλων (αντίστοιχα στο Δεν µε λένε Ρεγγίνα Άλεχ µε λένε (2011) του Κοντολέων και Θα σε σώσω ό,τι κι αν γίνει (2013) της Αλεξάνδρας Μητσιάλη), οι οποίοι µάλιστα πέφτουν θύµατα οικονοµικής ή/και σεξουαλικής εκµετάλλευσης. Η άποψη της Γαβριηλίδου για άλλα εφηβικά µυθιστορήµατα ότι «η αποδοχή και η αφοµοίωση περιµένει τον κάθε µετανάστη στο τέλος, αφού πρώτα περάσει µια δοκιµασία ικανή να αναδείξει τη θετική του υπόσταση» (Γαβριηλίδου 2011, 298) φαίνεται πως στα συγκεκριµένα µυθιστορήµατα βρίσκει µερική εφαρµογή: η Λιούµπα γίνεται κατά µία έννοια αποδεκτή, η Γκάλια σώζεται παρά το βιασµό της, η Σόνια γλιτώνει γιατί ο συµπατριώτης της Ντιµίτρι που την αγαπά θα την ακολουθήσει βήµα προς βήµα για «να τη σώσει ό,τι κι αν γίνει». Όµως ο Άλεχ, η Ρεγγίνα και τόσοι άλλοι Άλεχ και Ρεγγίνα δεν θα σωθούν. Η ισότητα των δύο φύλων µε τραγικό τρόπο εδώ ισχύει απόλυτα. Η οικονοµική ανέχεια, η χρηµατική εξάρτηση από αυτούς που εµπορεύονται τα ανθρώπινα όνειρα για ελευθερία και ζωή θα κατατροπώσουν τον έρωτα του Άλεχ και της Ρεγγίνα, δεν θα κάνουν διάκριση ανάµεσα σε «ισχυρό» και «ασθενές» φύλο, το trafficking 2 θα είναι η κοινή µοίρα τους, για το δικό τους κορµί και τις δικές τους ψυχές. Τα τρία παραπάνω µυθιστορήµατα έχουν ένα κοινό χαρακτηριστικό: κανένα τους δεν είναι γραµµένο σε πρώτο πρόσωπο. Η πρωτοπρόσωπη αφήγηση που δηλώνει περισσότερο από κάθε άλλη την επίγνωση της ατοµικότητας, την αίσθηση του εαυτού και της ταυτότητας δεν αποδίδεται, πιστεύω εκ συγγραφικής προθέσεως, στους λογοτεχνικούς «ξένους» 2 Περισσότερα για το trafficking στην ιστοσελίδα 4

5 έφηβους. Υπογραµµίζεται έτσι πολύ εµφατικά η εξουσία άλλων που ασκείται επάνω τους, ο ετεροκαθορισµός τους. Ακόµη και ο φόβος τους ή η ανασφάλειά τους. Ξεκάθαρα και χωρίς ωραιοποιητικές υπεκφυγές αυτό συντελείται κυρίως στο Δεν µε λένε Ρεγγίνα Άλεχ µε λένε: η εµπορευµατοποίηση του εφηβικού σώµατος έσβησε την ίδια την ύπαρξη του φέροντος. Εδώ, «το σώµα» κάθε άλλο παρά «αναδεικνύεται σε βασικό συστατικό της ταυτότητας και της αίσθησης του εαυτού» (Μακρυνιώτη 2004, 27). Ως ξεχωριστή τρίτη- κατηγορία θεωρώ µυθιστορήµατα που παρόλο που εµφανέστατα έχουν κοινωνικά θέµατα, όµως κυριαρχούνται είτε από ένα περισσότερο συναισθηµατικό και λυρικό ύφος είτε διαποτίζονται από µια πιο παραδοσιακή αντίληψη ζωής. Στο Το δέντρο το µονάχο (2010) της Μαρίας Παπαγιάννη, βρίσκεται στο επίκεντρο η Βιολέτα, η αλαφροΐσκιωτη, η µάγισσα όπως την αποκαλούν οι συγχωριανοί της, αυτή που έλειπε χρόνια, κλεισµένη σε κλινική. Η Βιολέτα δεν ήταν τρελή ούτε µάγισσα, µόνο ήταν διαφορετική, «µιλούσε στα δέντρα, στα λουλούδια, στα πουλιά και στα ζώα» (σελ.22). Η Βιολέτα ξαναγυρίζει στο χωριό και δεν γίνεται εύκολα αποδεκτή, αντίθετα γίνεται αποδέκτης προκαταλήψεων και ρατσισµού, βρίσκεται αποµονωµένη από τη ντόπια κοινωνία. Ζητήµατα λοιπόν κοινωνικής αποδοχής και αποκλεισµού είναι βασικά για το στήσιµο της πλοκής, το σηµαντικό όµως για την ψυχογράφηση της Βιολέτας είναι το παραδοσιακό περιβάλλον γύρω της, ο σταµατηµένος χρόνος, η απόσταση του γενέθλιου τόπου από τον πολιτισµό. Οι τρεις έφηβοι που θέλουν να διαλευκάνουν το µυστήριο γύρω από τη Βιολέτα διαµορφώνονται µέσα σε αυτό το περιβάλλον και µέσα σε αυτό θα βαδίσουν για να ανακαλύψουν το δικό τους δρόµο προς την ωριµότητα. Επ αυτού σχολιάζει χαρακτηριστικά ο Γιάννης Παπαδάτος: «Οι διαδροµές τους µέσα από δύσκολα περάσµατα της φύσης είναι, στην ουσία, ο συµβολικός δύσβατος δρόµος προς την ενηλικίωσή τους που αναδύεται από τη δηµιουργική δύναµη της παράδοσης [ ], έστω και αν αυτή µοιάζει ξεπερασµένη στον σύγχρονο πολιτισµό της επικοινωνίας και του διαδικτύου» (Παπαδάτος 2014, 53). Πολύ ιδιαίτερο το µυθιστόρηµα του Κυριάκου Μαργαρίτη Ο κονσερβοσυλλέκτης (2008) που µιλά για έναν ιδιόρρυθµο, παράξενο αλλά και ξεχωριστό έφηβο, τον Πιµ. Μεγαλώνοντας µόνος σε ένα εγκαταλελειµµένο αρχοντικό σπίτι, χωρίς καµιά κοινωνική δεξιότητα, κατάφερε να αναπτύξει µια δική του ασυνήθιστη ευαισθησία. Μια ευαισθησία που εκδηλώνεται στην αγάπη του για τη µουσική την οποία δηµιουργεί µόνος του µε κονσερβοκούτια. Μέχρι τη στιγµή που προστέθηκε στη ζωή του µια νέα αγάπη, η αγάπη προς τη Νανά, «την ωραιο- Νανά», για την οποία θα φτιάξει για να της χαρίσει ένα µικρό κοµψοτέχνηµα από κονσερβοκούτι µε τη δική του χορεύτρια-νανά: ξεπετάχτηκε από το κονσερβοκούτι µια νεράιδα, «η νεράιδα άρχισε να στριφογυρίζει αφού το ελατήριο ήταν προσαρµοσµένο σε ένα γρανάζι και ω του θαύµατος!- µια θεϊκή µελωδία πληµµύρισε το χώρο, ένα είδος βιεννέζικο βαλς» (σελ.131). Ο ευαίσθητος και χαρισµατικός Πιµ όµως δεν θα αξιωθεί την ανταπόκριση στην αγάπη του. Έχοντας ζήσει τα δεκαέξι πρώτα χρόνια της ζωής του µοναχικός, ιδιαίτερος, αντισυµβατικός και ακοινώνητος, θα προσκρούσει στον ακατανόητο για αυτόν τρόπο ζωής της Νανάς και των φίλων της. Θα υποστεί τις λοιδορίες τους, χωρίς να τους αντιπαλεύει, γιατί δεν τους κατανοεί. Το ίδιο δεν τον κατανοούν και αυτοί. Η καλλιτεχνική του υπόσταση, η παράξενη τρυφερότητά του τον καθιστούν έναν σχεδόν µοναδικό τύπο, αµάλγαµα αρρενωπότητας και µοναχικής ευαισθησίας, στο εφηβικό µυθιστόρηµα. Η τέταρτη ειδολογική κατηγορία περιέχει εφηβικά µυθιστορήµατα που µέσα στη ρεαλιστική αναπαράσταση της πραγµατικότητας που επιχειρούν αφήνουν να διεισδύσει το φανταστικό, ένα είδος µαγικού ρεαλισµού. Για παράδειγµα, ο Ανίσχυρος άγγελος δεν αποµακρύνεται από τα πραγµατικά γεγονότα, όµως παρεµβάσεις στην υπόθεση µε σχόλια που προοιωνίζουν την εξέλιξη, δοσµένα σε πρωτοπρόσωπη αφήγηση και µε πλάγιους χαρακτήρες, κάνει ένας άγγελος. Στις Ύαινες, όπως είδαµε ήδη, οι λογοτεχνικοί χαρακτήρες εξελίσσονται σε µεταµυθοπλαστικούς, οι ηρωίδες γίνεται φανερό προς το τέλος ότι 5

6 αποτελούν µυθοπλαστικές κατασκευές που όµως αποκτούν τη δική τους αυτοτέλεια και καθίστανται υπαρκτά πρόσωπα στο πλαίσιο της λογοτεχνικής πραγµατικότητας που περιγράφεται. Στη Συνέντευξη µε το φάντασµα του βάλτου (2014) της Μαρίας Λαµπαδαρίδου- Πόθου, η αναδροµή στα ιστορικά γεγονότα του Β Παγκοσµίου Πολέµου και την ελληνική αντίσταση αλλά και στις προδοσίες που συνέβησαν τότε γίνεται, κατά ένα ρεαλιστικό τρόπο, µέσα από το ηµερολόγιο του παππού της έφηβης Δήµητρας και, φαντασιακά, µε τη συνάντησή της µε το φάντασµα του αδικοσκοτωµένου Βρετανού αξιωµατικού. Πάντως, παρά τις ενδιαφέρουσες ανιχνεύσεις στο χώρο της µεταµυθοπλασίας, του φανταστικού και του µαγικού ρεαλισµού από πλευράς ορισµένων συγγραφέων, η τάση αυτή εµφανίζεται ασθενική στην ελληνική εφηβική λογοτεχνία. Συµπεράσµατα: Μολονότι πολλά από τα χαρακτηριστικά που αναφέραµε εισαγωγικά και γενικά για το εφηβικό µυθιστόρηµα εντοπίζονται και στα ελληνικά εφηβικά της τελευταίας 15ετίας τα οποία και εξετάσαµε, θα προτιµήσω να εστιάσω τα τελικά µου συµπεράσµατα στα γνωρίσµατα εκείνα που αποδίδουν πιο συγκεκριµένα και ουσιαστικά τον ιδιαίτερο χαρακτήρα της λογοτεχνίας αυτής. 1. Ανάµιξη ειδολογικών κατηγοριών Μια πρώτη βασική παρατήρηση που αφορά τα εφηβικά µυθιστορήµατα είναι ότι δεν µπορούν να ενταχθούν µε βεβαιότητα σε ένα µόνο λογοτεχνικό είδος, αντίθετα επιδιώκεται και επιτυγχάνεται συνδυασµός ειδολογικών κατηγοριών. Έτσι, για παράδειγµα, το ιστορικό µυθιστόρηµα συνυπάρχει µε το κοινωνικό (Συνέντευξη µε το φάντασµα του βάλτου) ή η πλοκή του αστυνοµικού µυθιστορήµατος αποτελεί το καµβά σε σχολικές ιστορίες που αναδεικνύουν ζητήµατα ρατσισµού (Οι Εννέα Καίσαρες). Είναι σαφές ότι µε το δια-ειδολογικό παιχνίδι υπογραµµίζεται η εξέλιξη της ελληνικής εφηβικής λογοτεχνίας προς νέες κατευθύνσεις και πειραµατισµούς. Ταυτόχρονα αυτό το παιχνίδι διαµόρφωσης µιας δίπολης ή αµφίσηµης ειδολογικής ταυτότητας βρίσκεται σε συµφωνία µε τη φύση των εφηβικών µυθοπλαστικών χαρακτήρων που και αυτοί µη έχοντας σαφή προορισµό, χωρίς πυξίδα αλλά και χωρίς περιορισµούς, αναζητούν την ταυτότητά τους για να οδηγηθούν ή να µην οδηγηθούν προς τους δικούς τους δρόµους αυτογνωσίας. 2. Καθοριστική η σχέση µε γονείς, καθοριστικός ο έρωτας στη ζωή των εφήβων. Τα εφηβικά µυθιστορήµατα που µελετήσαµε, ανεξαρτήτως της ειδολογικής κατηγορίας που ανήκουν, έχουν κυρίαρχο µοτίβο της πλοκής τους τη συνήθως συγκρουσιακή ή και εχθρική σχέση µε τους γονείς (Sommers, 266), ενώ αντισταθµιστικά σε αυτήν υπάρχει ο λυτρωτικός, απελευθερωτικός εφηβικός έρωτας. Φυσικά όλα αυτά εντάσσονται σε µια ακολουθία γεγονότων που έχουν δραµατικό χαρακτήρα, εξάρσεις της πλοκής και έντονες ψυχολογικές διεργασίες. Έτσι, το πλαίσιο που δηµιουργείται µέσα από τις γονικές σχέσεις µε αντίκτυπο και στις ερωτικές- είναι αυτό της κρίσης και είναι αυτές οι περίοδοι κρίσης που καθορίζουν τη µετάβαση από την παιδική ηλικία στην ενηλικίωση. Ακριβώς αυτή την κρίση έχουν κατά νου ορισµένοι µελετητές που προσδιόρισαν το εφηβικό µυθιστόρηµα µε τον όρο «κρισοτοπία» (crisotopia) ή ως µυθιστόρηµα κρίσης (Roxborough, 248) 3. Οι κρίσεις, ως συστατικό απαραίτητο των εφηβικών µυθιστορηµάτων, οδηγούν στη διαµόρφωση των πρωταγωνιστών σε «άγριους» εφήβους, επαναστάτες µε αιτία, που πάντως οδεύουν προς την ωριµότητα, όσο και αν αυτό γίνεται διστακτικά, σε µια πορεία αβεβαιότητας, αµφιβολιών και ανατροπών. Για την Κατερίνα Γεωργοπούλου, ειδοποιός διαφορά του εφηβικού µυθιστορήµατος είναι ότι το κεντρικό θέµα πρέπει να αφορά άµεσα τον έφηβο και να σχετίζεται µε τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της εφηβικής ηλικίας. Με άλλα λόγια, αν απλώς αναφέρεται σε κοινωνικά 6

7 προβλήµατα που µπορεί να αφορούν την εφηβεία π.χ. ναρκωτικά ή τη βία, δεν σηµαίνει αναγκαστικά ότι µιλάµε για εφηβική λογοτεχνία. Αντίθετα, το βασικό στοιχείο της είναι εάν επικεντρώνεται στην περιγραφή της προσωπικότητας και της ψυχοσύνθεσης του συγκεκριµένου εφήβου (Γεωργοπούλου 2004, 201). Αυτή η έµφαση στις ψυχικές διαδικασίες συχνά δίδεται µέσα από την κατάσταση της αγριότητας, µέσα από τις ακραίες και ενίοτε αντιδραστικές συµπεριφορές των εφήβων, που µάλιστα τονίζονται από το εφηβικό και πολύ συχνά υβριστικό λεξιλόγιο που χρησιµοποιούν. Η ακρότητα, η «αγριότητα» της συµπεριφοράς τους µπορεί να αποβεί καταστροφική και συνήθως αυτοκαταστροφική και σε βιβλία όπως Η Κωνσταντίνα και οι αράχνες της (2002) οι αράχνες καθίστανται το πολύσηµο σύµβολο του αδιεξόδου της Κωνσταντίνας που έχει µπλέξει µε ουσίες (Ακριτόπουλος 2010, 299). Ο αποπροσανατολισµός, η παγίδευση, το κενό που αισθάνεται η Κωνσταντίνα αλλά και πολλοί άλλοι χαρακτήρες των εφηβικών µυθιστορηµάτων αναζητούν να βρουν διέξοδο. Οι δαιδαλώδεις δρόµοι του ψυχισµού τους είναι η παγίδα και η λύτρωσή τους, κατ αυτόν τον τρόπο όµως αναπαρασταίνονται µε αληθοφάνεια οι πραγµατικοί έφηβοι και τα προβλήµατά τους. 4. Ασθενικές οι αναφορές στο φύλο, στο σώµα και στη σεξουαλικότητα. Ο Roxborough µιλώντας για την «κρισοτοπία» του εφηβικού µυθιστορήµατος διαπιστώνει τις δύο κατηγορίες κρίσεων: τη ρήξη µε τις παραδοσιακές αξίες και θεσµούς του ενήλικου κόσµου, δηλαδή οικογένεια, γάµο, συγγένεια και, δεύτερο, την κρίση που αφορά την αυτογνωσία των εφήβων και ιδιαίτερα αυτή που συνδέεται µε τη σεξουαλικότητα και το φύλο (Roxborough, 249). Παρόλα αυτά, στην πλειοψηφία των µυθιστορηµάτων που µελετήσαµε, διαπιστώνουµε να έχουν υποχωρήσει οι αναφορές στο σώµα και στη διαµόρφωση της ετεροφυλοφιλικής ή οµοφυλοφιλικής σεξουαλικότητας. Οι βλέψεις των συγγραφέων στρέφονται αλλού, δεν φαίνεται να τους πολυαπασχολεί το φύλο και οι προεκτάσεις του. Πιστεύω ότι αυτό οφείλεται κατά κύριο λόγο στο ότι πολλά από τα µυθιστορήµατα που εξετάσαµε είναι γραµµένα από άνδρες (Κοντολέων, Μανδηλαράς, Παπαθεοδώρου, Μαργαρίτης). Χωρίς να υποστηρίζω ότι οι άντρες συγγραφείς στην Ελλάδα δεν πραγµατεύονται και ζητήµατα έµφυλων ταυτοτήτων, όµως τολµώ να διατυπώσω την άποψη ότι αυτά καθίστανται δευτερεύοντα ή δεν υπάρχουν µπροστά σε ζητήµατα που κατά την αντίληψή τους έχουν καθολικό ενδιαφέρον 3. Και προς επίρρωση της άποψής µου αυτής επικαλούµαι µια παρατήρηση της Σούλας Οικονοµίδου για παλαιότερα εφηβικά µυθιστορήµατα στα οποία τις απεικονίσεις των έµφυλων ταυτοτήτων συσχετίζει µε το γεγονός ότι η πλειοψηφία των κεντρικών χαρακτήρων είναι γυναίκες και όχι άντρες (Οικονοµίδου 2004, 285). Φαίνεται πως η ενασχόληση µε ζητήµατα φύλου και έµφυλης σεξουαλικότητας στα ελληνικά εφηβικά µυθιστορήµατα εξακολουθεί να είναι ακόµη γυναικεία υπόθεση. 5. Διακειµενικές νύξεις. Σε πολλά εφηβικά µυθιστορήµατα υπεισέρχονται στοιχεία από άλλα παλαιότερα «κείµενα». Ήδη από τον τίτλο του Μια ιστορία του Φιοντόρ καθίσταται σαφής η σχέση του βιβλίου µε το Ντοστογιέφσκι και ειδικότερα µε τον Ηλίθιο, αν και επίσης υπάρχουν αναφορές στο Μαγιακόφσκι και στο Ρίτσο. Στο Θα σε σώσω ό,τι κι αν γίνει, η αγάπη του Ντιµίτρι για την απαχθείσα Σόνια εξελίσσεται παράλληλα µε την ερωτική ιστορία του Ουγκώ που εµπνέει τους δύο εφήβους, τον Άνθρωπο που γελά. Αλλά και στη Συνέντευξη µε το φάντασµα του 3 Τα θέµατα φύλου όπως αναφύονται στο πλαίσιο νέων θεωρήσεων για το ανδρικό φύλο και των τρόπων µε τους οποίους προσεγγίζεται και από άντρες συγγραφείς απασχολούν µόνο πρόσφατα τη λογοτεχνική θεωρία. Έχω διατυπώσει τις απόψεις µου για τους άντρες συγγραφείς της παιδικής και εφηβικής λογοτεχνίας στο βιβλίο µου Ο ήρωας και η ηρωίδα µε τα χίλια πρόσωπα. Νέες απόψεις για το φύλο στην παιδική λογοτεχνία (2008). Παρόλα αυτά εξακολουθώ να πιστεύω ότι το φύλο ως διαδικασία που εγγράφει στα σώµατα κοινωνικές συµπεριφορές απασχολεί κατά κύριο λόγο τις γυναίκες, είτε είναι συγγραφείς είτε αναγνώστριες είτε λογοτεχνικοί χαρακτήρες. 7

8 βάλτου, δηλώνεται από τη συγγραφέα στα παραθέµατα η βασική ιστορική πηγή της για το 2 ο Παγκόσµιο Πόλεµο στη Λήµνο. Όµως τα διακείµενα µπορεί να προέρχονται και από πηγές εξωλογοτεχνικές: οι στίχοι ροκ τραγουδιών στο Στη διαπασών ή τα τραγούδια της Winehouse στο Η ζωή σαν ασανσέρ δεν συνιστούν µόνο ένα φόντο της ιστορίας πολύ κοντά στο νεανικό αναγνωστικό κοινό, αλλά και οµολογούν την ανανεωτική δυνατότητα των εφηβικών µυθιστορηµάτων. 6. Αφηγηµατικές εκδοχές και αφηγηµατικοί συνδυασµοί Σε µια πληθώρα µυθιστορηµάτων, όπως διαφάνηκε ήδη µε τα παραδείγµατα που προαναφέρθηκαν, φαίνεται πως όχι µόνο συνηθίζεται αλλά επικυριαρχεί η πρωτοπρόσωπη αφήγηση: σε πρώτο πρόσωπο µιλούν οι δύο έφηβοι πρωταγωνιστές στο Κάπου ν ανήκεις και Ζωή σαν ασανσέρ αντίστοιχα, η Νεφέλη στο Με λένε σύννεφο, ο Θανάσης Στη διαπασών, η Δήµητρα στη Συνέντευξη µε το φάντασµα του βάλτου, η Κωνσταντίνα, επαναστατηµένη και εξαρτηµένη από ουσίες, στο Η Κωνσταντίνα και οι αράχνες της. Χωρίς άλλο πίσω από τις πρωτοπρόσωπες αφηγήσεις, πρέπει να ανακαλύψουµε προσωπικότητες που αναρωτιούνται, ψάχνουν, σκέφτονται, κρίνουν, προτάσσουν την άποψή τους και τον εαυτό τους. Η πρωτοπρόσωπη αφήγηση αποτελεί ένδειξη κριτικής ικανότητας ή εγωκεντρισµού, αλλά πάντως αποκαλύπτει τη συγγραφική πρόθεση να αναδεικνύονται οι υποκειµενικότητες των λογοτεχνικών προσώπων και η σηµασία τους στη διαµόρφωση ταυτότητας. Μια τέτοια αφηγηµατική πρόταση βρίσκεται σίγουρα σε πλήρη αντίθεση, όπως ήδη το σχολιάσαµε, µε έφηβους «ξένους» που, αν και έχουν πρωταγωνιστικό ρόλο, όµως δεν οµιλούν σε πρώτο πρόσωπο. Ίσως αυτό προέκυψε τυχαία στη λογοτεχνική παραγωγή, όµως ίσως µπορούµε να διαβλέψουµε ότι είναι µια σκόπιµη αφηγηµατική επιλογή, ένας εύσχηµος τρόπος για να τονισθούν όλα αυτά που παρεµποδίζουν τους εφήβους σε µια ξένη χώρα και κουλτούρα για να γίνουν ο εαυτός τους, για να αποκτήσουν αυτοπεποίθηση και επίγνωση της ατοµικότητάς τους. Από την άλλη, οι πρωτοπρόσωπες αφηγήσεις συνδυάζονται συχνά µε άλλες αφηγηµατικές τεχνικές, καθιστώντας πιο αινιγµατική ή πιο συναρπαστική την εξέλιξη της πλοκής, π.χ. στον Ανίσχυρο άγγελο η πρωτοπρόσωπη αφήγηση γίνεται όχι από τους πρωταγωνιστές, αλλά από τον άγγελο. Αυτός παρακολουθεί τους τραγικούς χαρακτήρες να δρουν, ίσως και λίγο ως ανδρείκελα, αυτοί ανίκανοι να προβλέψουν το µέλλον και ο ίδιος ανίσχυρος να τους βοηθήσει. Ή στη Συνέντευξη µε το φάντασµα του βάλτου, η πιο αποστασιοποιηµένη σε τρίτο πρόσωπο αφήγηση που εστιάζει στο παρόν της έφηβης Δήµητρας εναλλάσσεται µε την πρωτοπρόσωπη παρελθοντική του ηµερολογίου του παππού της. Η τριτοπρόσωπη αφήγηση στους Εννέα Καίσαρες του Παπαθεοδώρου συνταιριάζεται µε την πολυπρόσωπη δράση των πολλών χαρακτήρων και την περιφορά του αφηγηµατικού φακού σε αυτούς, ενώ στον Κονσερβοσυλλέκτη η επιλογή της αφήγησης σε τρίτο πρόσωπο µε εστίαση στον Πιµ εξηγείται λογικά, καθώς µε την κατάληξη της ιστορίας µαθαίνουµε ότι ο κύριος πρωταγωνιστής εξαφανίζεται από την πόλη όπου συντελέστηκαν τα γεγονότα, απογοητευµένος, συντετριµµένος, και η αφήγηση της ιστορίας δεν µπορεί παρά να γίνει από ένα τρίτο, αν και δευτερεύον στην υπόθεση, πρόσωπο-παρατηρητή των γεγονότων. Οι εφηβικοί λογοτεχνικοί χαρακτήρες που εµψυχώνουν την πλοκή στα εφηβικά µυθιστορήµατα παρουσιάζονται µέσα στη δίνη των συναισθηµάτων και των γεγονότων που βιώνουν κατά την εφηβεία τους. Ανασφαλείς, στραβοπατώντας αλλά ψάχνοντας, οδεύουν µε αβέβαιο τρόπο προς την αναζήτηση της αλήθειάς τους, προς την αναζήτηση της δικής τους ταυτότητας, του εαυτού τους. Η πορεία προς την ωριµότητα περιγράφεται αµφίβολη, µε πισωγυρίσµατα. Είναι µια αβέβαιη πορεία. Το ελληνικό εφηβικό µυθιστόρηµα που παρακολουθεί τους εφηβικούς χαρακτήρες αφουγκράζεται τις δικές τους αµφιταλαντεύσεις και εσωτερικές συγκρούσεις. Μαζί µε αυτούς ανιχνεύει και διαµορφώνει αβέβαια καθώς 8

9 αναζητά και αναρωτιέται- αλλά σταθερά το περιεχόµενο και την ιδεολογία της σύγχρονης ελληνικής εφηβικής λογοτεχνίας. Η αβέβαιη δική της πορεία µάλλον προδιαγράφει και την ωρίµανσή της. Βιβλιογραφία Ακριτόπουλος, Αλέξανδρος Δ.: «Δυναµικές εξουσίας, καταπίεσης και ελέγχου στο σύγχρονο νεανικό-εφηβικό µυθιστόρηµα». Στο Παπαντωνάκης Γιώργος Αναγνωστοπούλου Διαµάντη (Επιµ.), Εξουσία και δύναµη στην παιδική και νεανική λογοτεχνία. Αθήνα: Πατάκης 2010: Allen, Amanda K.: Breathlessly Awaiting the Next Installment: Revealing the Complexity of Young Adult Literature. Children s Literature 40 (2012): Γαβριηλίδου, Σοφία: «Περιθωριακοί χαρακτήρες στη σύγχρονη ελληνική Εφηβική Λογοτεχνία». Στο Κανατσούλη Μένη Πολίτης Δηµήτρης (Επιµ.), Σύγχρονη Εφηβική Λογοτεχνία. Από την ποιητική της εφηβείας στην αναζήτηση της ερµηνείας της. Αθήνα: Πατάκης 2011: Γεωργοπούλου, Κατερίνα: «Το σύγχρονο εφηβικό µυθιστόρηµα». Στο Τσιλιµένη Τασούλα (Επιµ.), Το σύγχρονο ελληνικό παιδικό νεανικό µυθιστόρηµα. Θεσσαλονίκη: Σύγχρονοι ορίζοντες 2004: Κανατσούλη, Μένη: «Τρόποι ανάγνωσης της εφηβικής λογοτεχνίας». Διαδροµές 43 (1996): Κανατσούλη, Μένη: Ο ήρωας και η ηρωίδα µε τα χίλια πρόσωπα. Νέες απόψεις για το φύλο στην παιδική λογοτεχνία. Αθήνα: Gutenberg Κατσίκη-Γκίβαλου, Άντα: «Αναγκαίες διακρίσεις και θεωρητικές/ιστορικές αναζητήσεις της Εφηβικής Λογοτεχνίας». Στο Κανατσούλη Μένη Πολίτης Δηµήτρης (Επιµ.), Σύγχρονη Εφηβική Λογοτεχνία. Από την ποιητική της εφηβείας στην αναζήτηση της ερµηνείας της. Αθήνα: Πατάκης 2011: Μακρυνιώτη, Δήµητρα: «Εισαγωγή. Το σώµα στην ύστερη νεωτερικότητα». Στο Μακρυνιώτη Δήµητρα (Επιµ.), Τα όρια του σώµατος. Διεπιστηµονικές προσεγγίσεις. Αθήνα: Νήσος 2004: Nilsen, Alleen Pace Donelson, Kenneth: Literature for Today's Young adults. New York: Harper Collins College Publishers Οικονοµίδου, Σούλα: «Αφιερωµένο εξαιρετικά : η ιδεολογία και η έννοια του εννοούµενου αναγνώστη στο σύγχρονο εφηβικό µυθιστόρηµα». Στο Τσιλιµένη Τασούλα (Επιµ.), Το σύγχρονο ελληνικό παιδικό νεανικό µυθιστόρηµα. Θεσσαλονίκη: Σύγχρονοι ορίζοντες 2004: Παπαδάτος, Γιάννης Σ.: Το παιδικό βιβλίο στην εκπαίδευση και στην κοινωνία. Αθήνα: Παπαδόπουλος Roxborough, Steve: The novel of crisis: contemporary adolescent fiction. Children s Literature 7 (1978):

10 Somers, Joseph Michael: Are you there, reader? It s me Margaret: A reconsideration of Judy Blume s prose as sororal dialogism. Children s Literature Association Quarterly 33, 3 (2008): Trites, Roberta Seelinger: Disturbing the Universe: Power and Repression in Adolescent Literature. Iowa City: University of Iowa Press Τσιαµπάση, Φανή: «Μου µαθαίνετε να χαµογελάω, σας παρακαλώ; της Ελένης Δικαίου. Μια περίπτωση σύγχρονου εξελικτικού µυθιστορήµατος». Στο Ακριτόπουλος Αλέξανδρος (Επιµ.), Ελληνική Παιδική-Νεανική Λογοτεχνία. Ιστορία, Κριτική, Διδασκαλία. Αθήνα: Ηρόδοτος 2013: Human Trafficking, στο United Nations Office on Drugs and Crime, ανακτήθηκε στις 14/12/2014. Εφηβικά µυθιστορήµατα Δαρλάση, Αγγελική: Με λένε Σύννεφο. Αθήνα: Πατάκης Ζέη, Άλκη: Η Κωνσταντίνα και οι αράχνες της. Αθήνα: Κέδρος Κοντολέων, Μάνος: Μια ιστορία του Φιοντόρ. Αθήνα: Πατάκης Κοντολέων, Μάνος: Ανίσχυρος άγγελος. Αθήνα: Πατάκης Κοντολέων, Μάνος: Δεν µε λένε Ρεγγίνα Άλεχ µε λένε. Αθήνα: Πατάκης Λαµπαδαρίδου-Πόθου, Μαρία: Συνέντευξη µε το φάντασµα του βάλτου. Αθήνα: Πατάκης Μανδηλαράς, Φίλιππος: Κάπου να ανήκεις. Αθήνα: Πατάκης Μανδηλαράς, Φίλιππος: Ύαινες. Αθήνα: Πατάκης Μανδηλαράς, Φίλιππος: Ζωή σαν ασανσέρ. Αθήνα: Πατάκης Μαργαρίτης, Κυριάκος: Ο κονσερβοσυλλέκτης. Αθήνα: Ψυχογιός Μητσιάλη, Αλεξάνδρα: Θα σε σώσω ό,τι κι αν γίνει. Αθήνα: Παπαδόπουλος Παπαγιάννη Μαρία: Το Δέντρο το Μονάχο. Αθήνα: Πατάκης Παπαθεοδώρου, Βασίλης: Οι Εννέα Καίσαρες. Αθήνα: Καστανιώτης Παπαθεοδώρου, Βασίλης: Στη διαπασών. Αθήνα: Καστανιώτης

Κριτική για το βιβλίο της Άννας Γαλανού Όταν φεύγουν τα σύννεφα εκδ. Διόπτρα, από τη Βιργινία Αυγερινού

Κριτική για το βιβλίο της Άννας Γαλανού Όταν φεύγουν τα σύννεφα εκδ. Διόπτρα, από τη Βιργινία Αυγερινού Ημερομηνία 20/5/2016 Μέσο Συντάκτης Link vivlio-life.gr Βιργινία Αυγερινού http://vivlio-life.gr/%ce%ba%cf%81%ce%b9%cf%84%ce%b9%ce%ba%ce%ae- %CE%B3%CE%B9%CE%B1-%CF%84%CE%BF-%CE%B2%CE%B9%CE%B2%CE%BB%CE%AF%CE%BF-

Διαβάστε περισσότερα

Λογοτεχνικό Εξωσχολικό Ανάγνωσμα Περιόδου Χριστουγέννων

Λογοτεχνικό Εξωσχολικό Ανάγνωσμα Περιόδου Χριστουγέννων Λογοτεχνικό Εξωσχολικό Ανάγνωσμα Περιόδου Χριστουγέννων Τίτλος βιβλίου: «Μέχρι το άπειρο κι ακόμα παραπέρα» Συγγραφέας: Άννα Κοντολέων Εκδόσεις: Πατάκη ΕΡΓΑΣΙΕΣ: 1. Ένας έφηβος, όπως είσαι εσύ, προσπαθεί

Διαβάστε περισσότερα

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου]

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας: Σεμίραμις Αμπατζόγλου Τάξη: Γ'1 Γυμνασίου

Διαβάστε περισσότερα

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Είδος διδακτικής πρακτικής: project, ομαδοσυνεργατική διδασκαλία Προτεινόμενη διάρκεια: 20 ώρες Εισαγωγικές παρατηρήσεις Η διδακτική ενότητα «Τα φύλα στη λογοτεχνία»

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ. Άντα Κατσίκη-Γκίβαλου Μάρω Λοΐζου: Η προσφορά της στη Λογοτεχνία για Παιδιά και Νέους

ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ. Άντα Κατσίκη-Γκίβαλου Μάρω Λοΐζου: Η προσφορά της στη Λογοτεχνία για Παιδιά και Νέους ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ Άντα Κατσίκη-Γκίβαλου Μάρω Λοΐζου: Η προσφορά της στη Λογοτεχνία για Παιδιά και Νέους Με την ανακοίνωση αυτή επιχειρείται η ανάδειξη των βασικών χαρακτηριστικών του λογοτεχνικού έργου της Μάρως

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

Μεταξία Κράλλη! Ένα όνομα που γνωρίζουν όλοι οι αναγνώστες της ελληνικής λογοτεχνίας, ωστόσο, κανείς δεν ξέρει ποια

Μεταξία Κράλλη! Ένα όνομα που γνωρίζουν όλοι οι αναγνώστες της ελληνικής λογοτεχνίας, ωστόσο, κανείς δεν ξέρει ποια Δευτέρα, Ιουνίου 16, 2014 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΗΣ ΜΕΤΑΞΙΑΣ ΚΡΑΛΛΗ Η Μεταξία Κράλλη είναι ένα από τα δημοφιλέστερα πρόσωπα της σύγχρονης ελληνικής λογοτεχνίας. Μετά την κυκλοφορία του πρώτου της βιβλίου, "Μια φορά

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία. Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307. Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth.

Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία. Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307. Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth. Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307 Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth.gr Είδος Μαθήματος: Υποχρεωτικό Εξάμηνο: 1 ο και 2 ο Μονάδες ECTS: 6

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία: Συμβουλές για... γονείς σε απόγνωση (1951)

Εφηβεία: Συμβουλές για... γονείς σε απόγνωση (1951) Κείμενο Εφηβεία: Συμβουλές για... γονείς σε απόγνωση (1951) Έχετε περάσει την αγωνία των πρώτων ημερών της ζωής του παιδιού σας. Έχετε (ξε)περάσει εκείνες τις νύχτες που έπρεπε να σηκώνεστε στις 3 τα ξημερώματα

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο 1 Εφηβεία (4590)

Κείμενο 1 Εφηβεία (4590) Κείμενο 1 Εφηβεία (4590) Οι έφηβοι βρίσκονται αντιμέτωποι με την πραγματικότητα του επόμενου βήματος, που οδηγεί στην ενηλικίωση, ενώ η κοινωνία απαιτεί απ αυτούς να αρχίσουν να προετοιμάζονται για τους

Διαβάστε περισσότερα

Η συγγραφέας Γιώτα Γουβέλη και «Η πρώτη κυρία» Σάββατο, 12 Δεκεμβρίου :21

Η συγγραφέας Γιώτα Γουβέλη και «Η πρώτη κυρία» Σάββατο, 12 Δεκεμβρίου :21 Ημερομηνία 12/12/2015 Μέσο Συντάκτης Link http://now24.gr/ Μαίρη Γκαζιάνη http://now24.gr/i-singrafeas-giota-gouveli-ke-i-proti-kiria/ Η συγγραφέας Γιώτα Γουβέλη και «Η πρώτη κυρία» Σάββατο, 12 Δεκεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παιδική ηλικία είναι ένα ζήτημα για το οποίο η κοινωνιολογία έχει δείξει μεγάλο ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 έως σήμερα βρίσκεται υπό εξέλιξη ένα πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Διοικώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Διοικώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Διοικώ 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι «διοίκηση» 2. Η «διοίκηση»

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΑΞΗ ΩΣ «ΛΕΣΧΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ» «ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙ»

Η ΤΑΞΗ ΩΣ «ΛΕΣΧΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ» «ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙ» Η ΤΑΞΗ ΩΣ «ΛΕΣΧΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ» «ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙ» Στόχοι: Η καλλιέργεια της φιλαναγνωσίας, η ανάπτυξη, δηλαδή, μέσα στην τάξη-λογοτεχνικό εργαστήρι εσωτερικών κινήτρων, ώστε να εδραιωθεί μια σταθερότερη

Διαβάστε περισσότερα

Όταν φεύγουν τα σύννεφα μένει το καθαρό

Όταν φεύγουν τα σύννεφα μένει το καθαρό Ημερομηνία 9/6/2016 Μέσο Συντάκτης Link http://plusmag.gr/ Αλεξάνδρα Παναγοπούλου http://plusmag.gr/article/%cf%84%ce%b1%ce%bd_%cf%86%ce%b5%ce%b3%ce%bf%cf %85%CE%BD_%CF%84%CE%B1_%CF%83%CE%BD%CE%BD%CE%B5%CF%86%CE%B1_%CE%B

Διαβάστε περισσότερα

ενίσχυση δεσμών ομάδας, ομαδικό κινητικό παιχνίδι με διαλογική συζήτηση, δραστηριότητες δημιουργικής έκφρασης και βιωματικής μάθησης

ενίσχυση δεσμών ομάδας, ομαδικό κινητικό παιχνίδι με διαλογική συζήτηση, δραστηριότητες δημιουργικής έκφρασης και βιωματικής μάθησης Ενότητα: Σκοπός: Στόχοι: Βασικές Έννοιες: Μεθοδολογικές Επιλογές: ισότητα φύλων, έμφυλες ταυτότητες ανάπτυξη αυτογνωσίας και αυτοσυνείδησης σε σχέση με τις ταυτότητες φύλου 1) κατανόηση του τρόπου με τον

Διαβάστε περισσότερα

Πορτραίτα: Johanna Lindsey

Πορτραίτα: Johanna Lindsey Ημερομηνία 10/5/2016 Μέσο Συντάκτης Link http://www.bookcity.gr/ Χρύσα Βασιλείου http://www.artsandthecity.gr/bloggers/%cf%80%ce%bf%cf%81%cf%84%cf%81%ce%b1% CE%AF%CF%84%CE%B1/22032- %CF%80%CE%BF%CF%81%CF%84%CF%81%CE%B1%CE%AF%CF%84%CE%B1-johanna-lindsey

Διαβάστε περισσότερα

14 Δυσκολίες μάθησης για την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες και αιτιολογίες για τις

14 Δυσκολίες μάθησης για την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες και αιτιολογίες για τις ΠΡΟΛΟΓΟΣ Οι δυσκολίες μάθησης των παιδιών συνεχίζουν να απασχολούν όλους όσοι ασχολούνται με την ανάπτυξη των παιδιών και με την εκπαίδευση. Τους εκπαιδευτικούς, οι οποίοι, μέσα στην τάξη τους, βρίσκονται

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνικο-πολιτισμική ετερότητα & Αναλυτικό Πρόγραμμα

Κοινωνικο-πολιτισμική ετερότητα & Αναλυτικό Πρόγραμμα Εισήγηση-παρουσίαση: Κοινωνικο-πολιτισμική ετερότητα & Αναλυτικό Πρόγραμμα Βασίλης Τσάφος, Επίκουρος Καθηγητής, Τμήμα Εκπαίδευσης και Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία, Πανεπιστήμιο Αθηνών Σχολιάζουν: Αλεξάνδρα

Διαβάστε περισσότερα

Τα προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών ως προγράµ- σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ. µε φορέα υλοποίησης το

Τα προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών ως προγράµ- σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ. µε φορέα υλοποίησης το Η δηµιουργία του παρόντος υλικού έγινε στο πλαίσιο της ενέργειας 2.4.3 κατηγορία πράξεων γ του ΕΠΕΑΕΚ 2 µε τίτλο: «Προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Ο "Παραμυθάς" Νίκος Πιλάβιος στα Χανιά

Ο Παραμυθάς Νίκος Πιλάβιος στα Χανιά Ο "Παραμυθάς" Νίκος Πιλάβιος στα Χανιά 18 Ιαν 2014 Χανιά (18/1), Σταλός (19/1), Χανιά 18.01 έως 19.01 Ο "Παραμυθάς" Νίκος Πιλάβιος στα Χανιά Ο Παραμυθάς των παιδικών μας χρόνων έρχεται στην Κρήτη Όταν

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση Βιβλίου. Αναστασία Οικονομίδου Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης στην Προσχολική Ηλικία, Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης

Παρουσίαση Βιβλίου. Αναστασία Οικονομίδου Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης στην Προσχολική Ηλικία, Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης Επιστημονική Επετηρίδα, Παιδαγωγικού Τμήματος Νηπιαγωγών Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Τόμος 8 (2015) Παρουσίαση Βιβλίου Κανατσούλη Μ.,(2014) Μυστικά, ψέματα, όνειρα και άλλα: λογοτεχνία για αναγνώστες προσχολικής

Διαβάστε περισσότερα

Ο Σωτήρης Σαμπάνης μιλάει για το νέο του βιβλίο "Σκανταλόπετρα"

Ο Σωτήρης Σαμπάνης μιλάει για το νέο του βιβλίο Σκανταλόπετρα Ημερομηνία 24/11/2015 Μέσο Συντάκτης Link achaianews.gr Κατερίνα Σαμψώνα http://bit.ly/1qtceq0 Ο Σωτήρης Σαμπάνης μιλάει για το νέο του βιβλίο "Σκανταλόπετρα" Η Σκανταλόπετρα είναι το νέο βιβλίο του Σωτήρη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ. «Παιδική & Εφηβική Λογοτεχνία χωρίς ευτυχισµένο τέλος»

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ. «Παιδική & Εφηβική Λογοτεχνία χωρίς ευτυχισµένο τέλος» ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ «Παιδική & Εφηβική Λογοτεχνία χωρίς ευτυχισµένο τέλος» Καλαµάτα, 9 10 Απριλίου 2016 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΑΒΒΑΤΟ 9 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2016 08.30 09.00: Προσέλευση-Εγγραφές συνέδρων 09.00 09.15: Χαιρετισµοί

Διαβάστε περισσότερα

Τίτσα Πιπίνου: «Οι ζωές μας είναι πολλές φορές σαν τα ξενοδοχεία..»

Τίτσα Πιπίνου: «Οι ζωές μας είναι πολλές φορές σαν τα ξενοδοχεία..» Ημερομηνία 11/8/2016 Μέσο Συντάκτης Link artpress.sundaybloody.com Βασόλης Κάργας http://artpress.sundaybloody.com/?it_books=%cf%84%ce%af%cf%84%cf%83%ce%b1- %CF%80%CE%B9%CF%80%CE%AF%CE%BD%CE%BF%CF%85-%CE%BF%CE%B9-

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα της παρουσίασης. Οικογενειακό περιβάλλον και αγωγή. Η οικογένεια. Στάδια κοινωνικοποίησης µέσα από την οικογένεια:

Θέµατα της παρουσίασης. Οικογενειακό περιβάλλον και αγωγή. Η οικογένεια. Στάδια κοινωνικοποίησης µέσα από την οικογένεια: ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Θέµατα της παρουσίασης Οικογενειακό περιβάλλον και αγωγή Σακελλαρίου Κίµων Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα H οικογένεια ως

Διαβάστε περισσότερα

Βασικά στοιχεία Αφηγηματολογίας

Βασικά στοιχεία Αφηγηματολογίας Βασικά στοιχεία Αφηγηματολογίας Διδάσκουσα: Δέσποινα Καραβαγγέλη 1. Αφηγηματικές τεχνικές Η αφηγηματολογία είναι η επιστήμη που μελετά την αφηγηματική λειτουργία και µας προσφέρει ό,τι απαιτείται για να

Διαβάστε περισσότερα

μετάφραση: Μαργαρίτα Ζαχαριάδου

μετάφραση: Μαργαρίτα Ζαχαριάδου μετάφραση: Μαργαρίτα Ζαχαριάδου Δύο Σε μια σπουδαία αρχαία πόλη που την έλεγαν Ουρούκ, ζούσε ένας νεαρός βασιλιάς, ο Γκιλγκαμές. Πατέρας του Γκιλγκαμές ήταν ο βασιλιάς Λουγκαλμπάντα και μητέρα του η

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ. συγγραφέας ΓΙΑΝΝΑ ΦΙΛΑΟΥ

ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ. συγγραφέας ΓΙΑΝΝΑ ΦΙΛΑΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ (ψυχοκοινωνική προσέγγιση) συγγραφέας ΓΙΑΝΝΑ ΦΙΛΑΟΥ Στο βιβλίο με τίτλο ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ, η συγγραφέας Γιάννα Φιλάου καταγράφει και αναλύει τις ανθρώπινες

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Τερζίδης: Δεν υπάρχει το συναίσθημα της αυτοθυσίας αν μιλάμε για πραγματικά όνειρα

Χρήστος Τερζίδης: Δεν υπάρχει το συναίσθημα της αυτοθυσίας αν μιλάμε για πραγματικά όνειρα Χρήστος Τερζίδης: Δεν υπάρχει το συναίσθημα της αυτοθυσίας αν μιλάμε για πραγματικά όνειρα 21/04/2015 Το φως της λάμπας πάνω στο τραπέζι αχνοφέγγει για να βρίσκουν οι λέξεις πιο εύκολα το δρόμο τους μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες Προστασίας και Κινδύνου

Παράγοντες Προστασίας και Κινδύνου Η ψυχική ζωή του παιδιού οικοδομείται μέσα από μια σχέση αλληλεπίδρασης με τους σημαντικούς Άλλους, τη μητέρα και τον πατέρα αρχικά και το ευρύτερο περιβάλλον στη συνέχεια. Μέσα από αυτήν τη συναισθηματική

Διαβάστε περισσότερα

«Tα 14 Πράγματα που Κάνουν οι Καταπληκτικοί Γονείς», από την ψυχολόγο-συγγραφέα Dr. Λίζα Βάρβογλη!

«Tα 14 Πράγματα που Κάνουν οι Καταπληκτικοί Γονείς», από την ψυχολόγο-συγγραφέα Dr. Λίζα Βάρβογλη! «Tα 14 Πράγματα που Κάνουν οι Καταπληκτικοί Γονείς», από την ψυχολόγο-συγγραφέα Dr. Λίζα Βάρβογλη! Οι καταπληκτικοί γονείς κάνουν καταπληκτικά πράγματα! Και δεν εννοώ περίπλοκα, δύσκολα, ή κάτι τέτοιο,

Διαβάστε περισσότερα

Σιωπάς για να ακούγεσαι

Σιωπάς για να ακούγεσαι Σιωπάς για να ακούγεσαι 01/12/2014 Γράφει η Αίγλη Τούμπα Μάρω Βαμβουνάκη Εκδόσεις Ψυχογιός σελ. 272 Ίσως από τα καλύτερα μυθιστορήματα της Μάρως Βαμβουνάκη να ήταν το «Οι παλιές αγάπες πάνε στον Παράδεισο».

Διαβάστε περισσότερα

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη»

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Συνέντευξη στην Ελευθερία Καμπούρογλου Το «Μια συγνώμη για το τέλος» είναι η νέα συγγραφική δουλειά της Λένας Μαντά, που μόλις

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΡΤΙΝΗ ΑΓΚΑΛΙΑ ΟΜΑΔΑ Β. Ερώτηση 1 α

ΧΑΡΤΙΝΗ ΑΓΚΑΛΙΑ ΟΜΑΔΑ Β. Ερώτηση 1 α ΧΑΡΤΙΝΗ ΑΓΚΑΛΙΑ ΟΜΑΔΑ Β Ερώτηση 1 α Το βιβλίο με τίτλο «Χάρτινη Αγκαλιά», της Ιφιγένειας Μαστρογιάννη, περιγράφει την ιστορία ενός κοριτσιού, της Θάλειας, η οποία αντιμετωπίζει προβλήματα υγείας. Φεύγει

Διαβάστε περισσότερα

Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις

Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Α/ Α Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Απλή Αν κάνετε αναζήτηση µιας λέξης σε ένα αρχαιοελληνικό σώµα κειµένων, αυτό που θα λάβετε ως αποτέλεσµα θα είναι: Μια καταγραφή όλων των εµφανίσεων της λέξης στο συγκεκριµένο

Διαβάστε περισσότερα

Κώστια Κοντολέων: Είμαι από τη φύση μου αισιόδοξο άτομο Από parallaxi - April 6, 2016

Κώστια Κοντολέων: Είμαι από τη φύση μου αισιόδοξο άτομο Από parallaxi - April 6, 2016 Κώστια Κοντολέων: Είμαι από τη φύση μου αισιόδοξο άτομο Από parallaxi - April 6, 2016 Η Κώστια Κοντολέων είναι συγγραφέας και μεταφράστρια. Έχει μεταφράσει περισσότερα από εκατό βιβλία, μεταξύ των οποίων

Διαβάστε περισσότερα

Οδυσσέας Ελύτης: Η Μαρίνα των βράχων (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 55-58)

Οδυσσέας Ελύτης: Η Μαρίνα των βράχων (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 55-58) 1. ΚΕΙΜΕΝO Οδυσσέας Ελύτης: Η Μαρίνα των βράχων (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 55-58) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµ- µατολογικά στοιχεία:

Διαβάστε περισσότερα

Τους τροµάζει η µοναξιά. Πώς θα κάνουν καινούρια αρχή µετά από τόσα χρόνια συµβίωσης; Τι θα αντιµετωπίσουν;

Τους τροµάζει η µοναξιά. Πώς θα κάνουν καινούρια αρχή µετά από τόσα χρόνια συµβίωσης; Τι θα αντιµετωπίσουν; Διαζύγιο Σύµφωνα µε στατιστικά στοιχεία, στις αναπτυγµένες χώρες υπολογίζεται ότι ένας στους δύο γάµους καταλήγει σε διαζύγιο. Το διαζύγιο είναι µια ψυχικά τραυματική εμπειρία για αυτούς που χωρίζουν.

Διαβάστε περισσότερα

ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη

ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη Ημερομηνία 25/2/2015 Μέσο Συντάκτης Link diastixo.gr Ελπιδοφόρος Ιντζέμπελης http://diastixo.gr/sinentefxeis/xenoi/3524-william-landay ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη Δημοσιεύτηκε

Διαβάστε περισσότερα

Ρέας Γαλανάκη: «Η µεταµφίεση»

Ρέας Γαλανάκη: «Η µεταµφίεση» Ρέας Γαλανάκη: «Η µεταµφίεση» Η συγγραφέας γεννήθηκε το 1947 στην Κρήτη Έγραψε ποιήµατα στην αρχή και µετά διηγήµατα και µυθιστορήµατα Είναι µία από τις σηµαντικότερες φωνές της σύγχρονης ευρωπαϊκής πεζογραφίας

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΗΜΕΡΗΣΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Η Πένυ Παπαδάκη μας μιλά με αφορμή την επανέκδοση του βιβλίου της "Φως στις σκιές"

Η Πένυ Παπαδάκη μας μιλά με αφορμή την επανέκδοση του βιβλίου της Φως στις σκιές Η Πένυ Παπαδάκη μας μιλά με αφορμή την επανέκδοση του βιβλίου της "Φως στις σκιές" Κυρία Παπαδάκη, το βιβλίο σας Φως στις Σκιές που επανεκδίδεται από τις εκδόσεις Ψυχογιός, πραγματεύεται δύσκολα κοινωνικά

Διαβάστε περισσότερα

Η Επιστήµη της Κοινωνιολογίας

Η Επιστήµη της Κοινωνιολογίας ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ Η Επιστήµη της Κοινωνιολογίας 1. Ορισµός και αντικείµενο της Κοινωνιολογίας 1.1. Κοινωνιολογία και κοινωνία Ερωτήσεις του τύπου «σωστό λάθος» Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις ως Σωστές ή Λανθασµένες,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ

ΟΡΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ Η κοινωνία μας περνά ένα στάδιο ταχύτατων μεταλλαγών και ανακατατάξεων, όπου αμφισβητούνται αξίες και θεσμοί. Σήμερα οι θεσμοί έχουν γίνει πολύμορφοι και σύνθετοι, ενώ ταυτόχρονα όσοι άντεξαν

Διαβάστε περισσότερα

Διάρκεια: 2Χ80 Προτεινόμενη τάξη: Δ -Στ Εισηγήτρια: Χάρις Πολυκάρπου

Διάρκεια: 2Χ80 Προτεινόμενη τάξη: Δ -Στ Εισηγήτρια: Χάρις Πολυκάρπου ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Θεατρικό Εργαστήρι: Δημιουργία δραματικών πλαισίων με αφορμή μαθηματικές έννοιες. Ανάπτυξη ικανοτήτων για επικοινωνία μέσω του θεάτρου και του δράματος. Ειδικότερα αναφορικά με τις παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

Λογοτεχνικό Εξωσχολικό Ανάγνωσμα Περιόδου Χριστουγέννων ΕΡΓΑΣΙΕΣ

Λογοτεχνικό Εξωσχολικό Ανάγνωσμα Περιόδου Χριστουγέννων ΕΡΓΑΣΙΕΣ Σχολικό έτος 2014-15 Τάξη Β Γυμνασίου Λογοτεχνικό Εξωσχολικό Ανάγνωσμα Περιόδου Χριστουγέννων Τίτλος βιβλίου: «Χάρτινη αγκαλιά» Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Εκδόσεις: Καλέντης Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1.

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο. Εφηβεία (4596)

Κείμενο. Εφηβεία (4596) Κείμενο Εφηβεία (4596) Η εφηβεία αποτελεί μία μεταβατική περίοδο στη ζωή του ανθρώπου, η οποία αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Κατά τη διάρκειά της, συντελούνται βιολογικές,

Διαβάστε περισσότερα

«Οι σελίδες αφηγούνται»

«Οι σελίδες αφηγούνται» Πειραματικό Δ.Σ. Φλώρινας Υπεύθυνη εκπαιδευτικός : Πουγαρίδου Παρασκευή Τάξη : Δ «Οι σελίδες αφηγούνται» 1. Θέμα project κριτήρια επιλογής θέματος Η επιλογή του συγκεκριμένου project σχετίζεται άμεσα με

Διαβάστε περισσότερα

Πότε πήρατε την απόφαση να γράψετε το πρώτο σας μυθιστόρημα; Ήταν εξαρχής στα σχέδιά σας να πορευθείτε από κοινού ή ήταν κάτι που προέκυψε τυχαία;

Πότε πήρατε την απόφαση να γράψετε το πρώτο σας μυθιστόρημα; Ήταν εξαρχής στα σχέδιά σας να πορευθείτε από κοινού ή ήταν κάτι που προέκυψε τυχαία; Δευτέρα, Ιουνίου 23, 2014 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΩΝ ΛΙΑ ΖΩΤΟΥ ΚΑΙ ΘΟΔΩΡΗ ΚΑΡΑΓΕΩΡΓΙΟΥ Η Λία Ζώτου και ο Θοδωρής Καραγεωργίου γεννήθηκαν σε δύο γειτονικά χωριά της Καβάλας. Η Λία σπούδασε στο Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Φύλο (sex) Σεξουαλικότητα (sexuality) Σεξουαλική υγεία (sexual health) Κοινωνική ταυτότητα (γένος) (gender) Κοινωνική ταυτότητα φύλου (gender identity) Σεξουαλικός προσανατολισµός

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Μια νέα σχέση με τους συνομηλίκους (6621)

Κείμενο Μια νέα σχέση με τους συνομηλίκους (6621) Κείμενο Μια νέα σχέση με τους συνομηλίκους (6621) Καθώς τα παιδιά μπαίνουν στην εφηβεία, οι σχέσεις με τους συνομηλίκους τους μεταβάλλονται. Στις σύγχρονες κοινωνίες τέσσερις είναι οι βασικές αλλαγές που

Διαβάστε περισσότερα

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία Παρουσίαση Προγράµµατος σε Διδασκαλικό Σύλλογο Δηµοτικού Σχολείου Αγ. Αντωνίου Αξιοποίηση Λαϊκών Ιστοριών της Κύπρου για Προώθηση της Διαπολιτισµικής Εκπαίδευσης Σεπτ 2011 - Αυγ 2013 Δίκτυο συνεργασίας

Διαβάστε περισσότερα

Βία κατά των γυναικών ένα αρχαίο ζήτηµα που ανθεί και στον 21 αιώνα. Θεοφανώ Παπαζήση

Βία κατά των γυναικών ένα αρχαίο ζήτηµα που ανθεί και στον 21 αιώνα. Θεοφανώ Παπαζήση Βία κατά των γυναικών ένα αρχαίο ζήτηµα που ανθεί και στον 21 αιώνα Θεοφανώ Παπαζήση Αναπληρώτρια καθηγήτρια ΑΠΘ Από την απελευθέρωση των σεξουαλικών σχέσεων στα τέλη της δεκαετίας του 60 αρχές 70, µετά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Διδακτική παρέμβαση 2-3 ωρών στο μάθημα της Λογοτεχνίας της Β Λυκείου και συγκεκριμένα στο κείμενο «Ζάβαλη Μάϊκω» του Στρατή Μυριβήλη με αξιοποίηση ΤΠΕ (χρήση αρχείων power point, διαδικτύου και

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. ΖΩΡΖ ΣΑΡΗ- ΚΑΙ ΠΑΛΙ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Από το μυθιστόρημα Ε.Π. (Ενωμένες Πάντα)

ΚΕΙΜΕΝΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. ΖΩΡΖ ΣΑΡΗ- ΚΑΙ ΠΑΛΙ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Από το μυθιστόρημα Ε.Π. (Ενωμένες Πάντα) ΚΕΙΜΕΝΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΖΩΡΖ ΣΑΡΗ- ΚΑΙ ΠΑΛΙ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Από το μυθιστόρημα Ε.Π. (Ενωμένες Πάντα) Βιογραφικά στοιχεία της Συγγραφέα Η πεζογράφος Ζώρζ Σαρρή γεννήθηκε στην Αθήνα το 1925

Διαβάστε περισσότερα

Διάλογος 4: Συνομιλία ανάμεσα σε φροντιστές

Διάλογος 4: Συνομιλία ανάμεσα σε φροντιστές Ενότητα 1 Σελίδα 1 Διάλογος 1: Αρχική επικοινωνία με την οικογένεια για πρόσληψη Διάλογος 2: Προετοιμασία υποδοχής ασθενούς Διάλογος 3: Η επικοινωνία με τον ασθενή Διάλογος 4: Συνομιλία ανάμεσα σε φροντιστές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος Θεοτόκης: Η Τιµή και το Χρήµα (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 108-120)

Κωνσταντίνος Θεοτόκης: Η Τιµή και το Χρήµα (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 108-120) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Κωνσταντίνος Θεοτόκης: Η Τιµή και το Χρήµα (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 108-120) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµ- µατολογικά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ ΣΕ ΗΜΕΡΙΔΑ

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ ΣΕ ΗΜΕΡΙΔΑ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ ΣΕ ΗΜΕΡΙΔΑ Το Γενικό Λύκειο Μίκρας σε συνεργασία με το Τμήμα Ψυχολογίας του Α.Π.Θ. δ ι ο ρ γ α ν ώ ν ε ι επιμορφωτική ημερίδα για εκπαιδευτικούς Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης με θέμα

Διαβάστε περισσότερα

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες.

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1 Σενάριο Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Σε αντίθεση με τα αφηγηματικά ή λογοτεχνικά είδη, το σενάριο περιγράφει αυτό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο.

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Τα τελευταία χρόνια βρισκόµαστε µπροστά σε µια βαθµιαία αποδόµηση της ανδροκρατικής έννοιας της ηγεσίας

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Λογοτεχνίας

Διδακτική της Λογοτεχνίας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διδακτική της Λογοτεχνίας Ενότητα 1: Σκοποί της διδασκαλίας της λογοτεχνίας l Βενετία Αποστολίδου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

3 ο ΛΥΚΕΙΟ ΖΩΓΡΑΦΟΥ. Θέμα: ο εαυτός μου αυτός ο άγνωστος. Ερευνητική εργασία- Project Α τάξη Υπεύθυνη καθηγήτρια: Χρυσή Βιδαλάκη

3 ο ΛΥΚΕΙΟ ΖΩΓΡΑΦΟΥ. Θέμα: ο εαυτός μου αυτός ο άγνωστος. Ερευνητική εργασία- Project Α τάξη Υπεύθυνη καθηγήτρια: Χρυσή Βιδαλάκη 3 ο ΛΥΚΕΙΟ ΖΩΓΡΑΦΟΥ Θέμα: ο εαυτός μου αυτός ο άγνωστος Ερευνητική εργασία- Project Α τάξη Υπεύθυνη καθηγήτρια: Χρυσή Βιδαλάκη Ζωγράφου 2013-2014 Περιεχόμενα 1. Εισαγωγή-συνοπτική αιτιολόγηση του θέματος

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΑ ΓΙΑ ΣΧΟΛΙΑΣΜΟ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΗΘΙΚΗΣ (αποσπάσματα από το βιβλίο του Έριχ Φρομ «η τέχνη της αγάπης», Εκδόσεις Μπουκουμάνη).

ΚΕΙΜΕΝΑ ΓΙΑ ΣΧΟΛΙΑΣΜΟ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΗΘΙΚΗΣ (αποσπάσματα από το βιβλίο του Έριχ Φρομ «η τέχνη της αγάπης», Εκδόσεις Μπουκουμάνη). ΚΕΙΜΕΝΑ ΓΙΑ ΣΧΟΛΙΑΣΜΟ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΗΘΙΚΗΣ (αποσπάσματα από το βιβλίο του Έριχ Φρομ «η τέχνη της αγάπης», Εκδόσεις Μπουκουμάνη). 1. Σ ένα πολιτισμό όπου επικρατεί το εμπορικό πνεύμα και η

Διαβάστε περισσότερα

Η Ισμήνη Μπάρακλη, απαντά στο «κουτσομπολιό» της αυλής!!!

Η Ισμήνη Μπάρακλη, απαντά στο «κουτσομπολιό» της αυλής!!! Παρασκευή, 10 Ιουνίου 2016 Η Ισμήνη Μπάρακλη, απαντά στο «κουτσομπολιό» της αυλής!!! «Ώρες να χα να σ ακούω», ήταν μια αυθόρμητη πρόταση που... έφυγε από το στόμα μου, αναγκάζοντας την Ισμήνη να χαμογελάσει

Διαβάστε περισσότερα

Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα

Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα ΓΙΩΡΓΟΣ Σ. ΔΡΟΥΛΙΑΣ Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα Παραγωγή λόγου για την Ε και την ΣΤ Δημοτικού ΠΡΟΛΟΓΟΣ Για να κρατάς αυτό το βιβλίο στα χέρια σου, σημαίνει ότι θέλεις να μάθεις να εκφράζεσαι

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Ημερησίων Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α )

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Ημερησίων Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) 29 Μαΐου 2014 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Ημερησίων Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) Α1. Ο συγγραφέας αναφέρεται στο φαινόμενο της έξαρσης της νεανικής εγκληματικότητας

Διαβάστε περισσότερα

Η Ιουλία Ιωάννου συνομιλεί με τη Λένα Μαντά για το vivlio-life.gr. July 05, 2016 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΝ admin

Η Ιουλία Ιωάννου συνομιλεί με τη Λένα Μαντά για το vivlio-life.gr. July 05, 2016 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΝ admin Η Ιουλία Ιωάννου συνομιλεί με τη Λένα Μαντά για το vivlio-life.gr July 05, 2016 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΝ admin Συγγραφέας του μυθιστορήματος «Η εκδίκηση των αγγέλων» που κυκλοφορεί από τις εκδόσειςψυχογιός.

Διαβάστε περισσότερα

Ο Στέφανος Δάνδολος έρχεται στη Θεσσαλονίκη με το νέο του βιβλίο

Ο Στέφανος Δάνδολος έρχεται στη Θεσσαλονίκη με το νέο του βιβλίο Typosthes.gr Τύπος Θεσσαλονίκης / Πολιτισμός GET RSS Ο συγγραφέας γράφει για την Ελλάδα της κρίσης μέσα από ένα μυθιστόρημα που εκτυλίσσεται τον 19ο αιώνα Ο Στέφανος Δάνδολος έρχεται στη Θεσσαλονίκη με

Διαβάστε περισσότερα

Βιογραφικά είδη. Σοβαρό, επίσηµο, τυπικό

Βιογραφικά είδη. Σοβαρό, επίσηµο, τυπικό Βιογραφικά είδη (Βιογραφία, µυθιστορηµατική βιογραφία, αυτοβιογραφία, µυθιστορηµατική αυτοβιογραφία, βιογραφικό σηµείωµα, αυτοβιογραφικό σηµείωµα, αποµνηµονεύµατα, ηµερολόγιο, συστατική επιστολή) Περιεχόµενο

Διαβάστε περισσότερα

Νίκος Σιδέρης. Μιλώ για την κρίση με το παιδί. Εμπιστευτική επιστολή σε μεγάλους που σκέφτονται ΠΡΩΤΗ ΕΚΔΟΣΗ ΑΝΤΙΤΥΠΑ

Νίκος Σιδέρης. Μιλώ για την κρίση με το παιδί. Εμπιστευτική επιστολή σε μεγάλους που σκέφτονται ΠΡΩΤΗ ΕΚΔΟΣΗ ΑΝΤΙΤΥΠΑ ΠΡΩΤΗ ΕΚΔΟΣΗ 12.000 ΑΝΤΙΤΥΠΑ Νίκος Σιδέρης Μιλώ για την κρίση με το παιδί Εμπιστευτική επιστολή σε μεγάλους που σκέφτονται Από τον συγγραφέα του μπεστ σέλερ Τα παιδιά δεν θέλουν ψυχολόγο. Γονείς θέλουν!

Διαβάστε περισσότερα

Πραγµατικότητα η ανισότητα των δύο φύλων

Πραγµατικότητα η ανισότητα των δύο φύλων Πραγµατικότητα η ανισότητα των δύο φύλων Simerini 21/02/2010 ΤΗΣ ΑΡΤΕΜΗΣ-ΕΛΕΝΗΣ ΚΑΖΑ Πόσο φεµινίστριες είναι οι Κύπριες; Κάποτε µιλούσαµε για ισότητα µεταξύ των δύο φύλων. Τελικά, εν έτει 2010, το ωραίο

Διαβάστε περισσότερα

«Εφηβεία από το Α έως το Ω» Μια Ακαδημία για Γονείς

«Εφηβεία από το Α έως το Ω» Μια Ακαδημία για Γονείς «Εφηβεία από το Α έως το Ω» Μια Ακαδημία για Γονείς Ξενοδοχείο President 18 Νοεμβρίου 2015 1 η Συνάντηση Άρτεμις Κ. Τσίτσικα Επικ. Καθηγήτρια Παιδιατρικής-Εφηβικής Ιατρικής Επιστ. Υπεύθυνος Μονάδας Εφηβικής

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Ενισχύστε την Αυτοπεποίθηση των Παιδιών Βελτιώνοντας & Μαθαίνοντας τον Γονεϊκό Τύπο!!! ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Κλεισθένους 12 (Στοά Κοββατζή) 1 ος όροφος Τηλ.: 2742029421 Κιν.: 6979985566

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Επεξηγήσεις συμβόλων/αρχικών γραμμάτων: ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ 2009-10 Υ= Υποχρεωτικό Κ= ενότητα μαθημάτων «Κοινωνία και Εκπαίδευση» Ε= Κατ

Διαβάστε περισσότερα

Ευθύς και πλάγιος λόγος. Μια εναλλακτική πρόταση για τη διδασκαλία τους στο δημοτικό σχολείο μέσω των κόμικς

Ευθύς και πλάγιος λόγος. Μια εναλλακτική πρόταση για τη διδασκαλία τους στο δημοτικό σχολείο μέσω των κόμικς Ευθύς και πλάγιος λόγος. Μια εναλλακτική πρόταση για τη διδασκαλία τους στο δημοτικό σχολείο μέσω των κόμικς Αμαραντίδου Κυριακή, Εκπαιδευτικός ΠΕ70, υποψ. PhD Πουγαρίδου Παρασκευή, Εκπαιδευτικός ΠΕ70,

Διαβάστε περισσότερα

1o ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΛΕΥΚΩΣΙΑ 7 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2006 «ΣΩΣΤΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΙΣΟΡΡΟΠΗΜΕΝΑ ΑΤΟΜΑ ΥΓΙΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΝΕΟΥΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΥΠΡΟΥ»

1o ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΛΕΥΚΩΣΙΑ 7 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2006 «ΣΩΣΤΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΙΣΟΡΡΟΠΗΜΕΝΑ ΑΤΟΜΑ ΥΓΙΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΝΕΟΥΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΥΠΡΟΥ» 1o ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΛΕΥΚΩΣΙΑ 7 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2006 «ΣΩΣΤΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΙΣΟΡΡΟΠΗΜΕΝΑ ΑΤΟΜΑ ΥΓΙΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΝΕΟΥΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΥΠΡΟΥ» ΕΥΑ ΝΕΟΦΥΤΟΥ Βοηθός ιευθύντρια Σχολείων Μέσης Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Η προσέγγιση του γραπτού λόγου και η γραφή. Χ.Δαφέρμου

Η προσέγγιση του γραπτού λόγου και η γραφή. Χ.Δαφέρμου Η προσέγγιση του γραπτού λόγου και η γραφή Πώς μαθαίνουν τα παιδιά να μιλούν? Προσπαθώντας να επικοινωνήσουν Πώς μαθαίνουν τα παιδιά να γράφουν? Μαθαίνoυν να γράφουν γράφοντας Η γραφή λύνει προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

«Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά»

«Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά» «Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά» Θεοδώρα Πάσχου α.μ 12181 Τμήμα Λογοθεραπείας-Τ.Ε.Ι ΗΠΕΙΡΟΥ Εισαγωγικές επισημάνσεις 1) η εκδήλωση διαταραχών στην κατάκτηση μαθησιακών δεξιοτήτων προκαλεί

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΑΠΟΔΕΛΤΙΩΣΗ

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΑΠΟΔΕΛΤΙΩΣΗ Ημερομηνία 5/1/2017 Μέσο biblioparousiaseiskritikes.blogspot.gr Συντάκτης Link Γιούλη Τσάκαλου Πέμπτη, 5 Ιανουαρίου 2017 http://biblioparousiaseiskritikes.blogspot.gr/2017/01/blog-post_5.html Αποκλειστική

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος: Power/ Knowledge: Selected interviews and other writings

Τίτλος: Power/ Knowledge: Selected interviews and other writings ACADEMIA ISSN, 2241-1402 http://hepnet.upatras.gr Volume 3, Number 1, 2013 BOOK REVIEW Τίτλος: Power/ Knowledge: Selected interviews and other writings 1972-1977 Συγγραφέας: M.Foucault Σελίδες: 288 Επιστημονική

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ «ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ»

Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ «ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ» Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ «ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ» Ειρηάννα Δραγώνα Θεατροπαιδαγωγός- Εμψυχώτρια Θεάτρου [ Το κείμενο βασίστηκε στις

Διαβάστε περισσότερα

Ηλικία - Επιχειρηματικότητα

Ηλικία - Επιχειρηματικότητα Ηλικία - Επιχειρηματικότητα 40% 35% 34,3% 34,0% 30% 25% 20% 21,3% 15% 10% 5% 0% 1,3% 18-24 25-34 35-44 45-54 55+ 9,0% 1 Τι επιλέγει 84% επιλέγει την έναρξη νέας δραστηριότητας ανεξάρτητα επιπέδου εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει: Μαρία Παπαδοπούλου, Συμβουλευτική Ψυχολόγος Παίδων & Ενηλίκων, Κινητή Μονάδα Ψυχικής Υγείας Παιδιών Εφήβων, Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης

Γράφει: Μαρία Παπαδοπούλου, Συμβουλευτική Ψυχολόγος Παίδων & Ενηλίκων, Κινητή Μονάδα Ψυχικής Υγείας Παιδιών Εφήβων, Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Γράφει: Μαρία Παπαδοπούλου, Συμβουλευτική Ψυχολόγος Παίδων & Ενηλίκων, Κινητή Μονάδα Ψυχικής Υγείας Παιδιών Εφήβων, Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Η μητέρα μοιάζει με πηγή σε βουνό που ποτίζει το δέντρο

Διαβάστε περισσότερα

Η Αναπαράσταση του Οικογενειακού και Κοινωνικού Περιβάλλοντος ηρώων με ειδικές ανάγκες στα σύγχρονα παιδικά αφηγήματα.

Η Αναπαράσταση του Οικογενειακού και Κοινωνικού Περιβάλλοντος ηρώων με ειδικές ανάγκες στα σύγχρονα παιδικά αφηγήματα. Η Αναπαράσταση του Οικογενειακού και Κοινωνικού Περιβάλλοντος ηρώων με ειδικές ανάγκες στα σύγχρονα παιδικά αφηγήματα. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Έναυσμα αυτής της εργασίας αποτέλεσαν, η συνεχής επαφή με τον τρυφερό κόσμο

Διαβάστε περισσότερα

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Περιγραφή εργαστηρίου Οι ιστορίες είναι γεγονότα ζωής ή του μυαλού ή μήπως απλώς

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Επεξηγήσεις συμβόλων/αρχικών γραμμάτων:

ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Επεξηγήσεις συμβόλων/αρχικών γραμμάτων: ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ 2009-10 Υ= Υποχρεωτικό Ε= Κατ επιλογήν υποχρεωτικό Επεξηγήσεις συμβόλων/αρχικών γραμμάτων: Κ= ενότητα μαθημάτων «Κοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ Ο ρόλος της Δια βίου Μάθησης στην καταπολέμηση των εκπαιδευτικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Τοζήτηματωνκοινωνικώνανισοτήτωνστηνεκπαίδευσηαποτελείένα

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

15/9/2009. 1880 ποίηση & πεζογραφία στρέφονται προς νέες κατευθύνσεις Νέα εκφραστικά μέσα

15/9/2009. 1880 ποίηση & πεζογραφία στρέφονται προς νέες κατευθύνσεις Νέα εκφραστικά μέσα Νέα Αθηναϊκή Σχολή Λογοτεχνία Β Λυκείου Εισαγωγή Επιμέλεια: Τ. Γιακουμάτου www.netschoolbook.gr 1880 ποίηση & πεζογραφία στρέφονται προς νέες κατευθύνσεις Νέα εκφραστικά μέσα Εσωτερική αναδιάρθρωση κράτους-στόχος

Διαβάστε περισσότερα

Η συγγραφέας και ψυχολόγος Γιούλη Μιγγείρου στο agrinio-life Μαμά, μπαμπά σας χρειάζομαι!

Η συγγραφέας και ψυχολόγος Γιούλη Μιγγείρου στο agrinio-life Μαμά, μπαμπά σας χρειάζομαι! Η συγγραφέας και ψυχολόγος Γιούλη Μιγγείρου στο agrinio-life Μαμά, μπαμπά σας χρειάζομαι! Με ένα πραγματικά απλό και κατανοητό λόγο, η κυρία Μιγγείρου στο νέο της βιβλίο Μαμά, μπαμπά σας χρειάζομαι, που

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΙΚΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΜΑΘΗΤΏΝ ΚΑΙ ΜΑΘΗΤΡΙΩΝ

ΕΡΩΤΙΚΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΜΑΘΗΤΏΝ ΚΑΙ ΜΑΘΗΤΡΙΩΝ ΕΡΩΤΙΚΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΜΑΘΗΤΏΝ ΚΑΙ ΜΑΘΗΤΡΙΩΝ Στο πλαίσιο του μαθήματος της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας της Γ Γυμνασίου οι μαθητές ήρθαν σε επαφή με ένα δείγμα ερωτικής ποίησης. Συγκεκριμένα διδάχτηκαν το ποίημα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ : ΚΟΙΝ.: Ι. ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ

ΠΡΟΣ : ΚΟΙΝ.: Ι. ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Π/ΘΜΙΑΣ & Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ Δ/ΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΤΜΗΜΑ Α Να διατηρηθεί μέχρι... Βαθμός Ασφαλείας...

Διαβάστε περισσότερα

Η Παιδική Λογοτεχνία

Η Παιδική Λογοτεχνία Τα παιδικά αναγνώσματα και η πορεία τους από τον 19 ο αιώνα μέχρι σήμερα Η Παιδική Λογοτεχνία Ονόματα μαθητριών: Μπουλούγαρη Ελίνα Περιφανάκη Σουζάνα Σταθακάρου Κατερίνα Σταθοπούλου Αναστασία Στεργίου

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΚΑΝΩ. ΚΑΛΕΣΕ το 1109

ΤΙ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΚΑΝΩ. ΚΑΛΕΣΕ το 1109 1109 ΤΙ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΚΑΝΩ ΚΑΛΕΣΕ το 1109 για να μιλήσεις με έναν από τους Ειδικούς Χειριστές Κλήσεων, που θα χαρεί να απαντήσει στις απορίες σου σχετικά με το τί μπορείς να κάνεις εσύ για να σταματήσεις την

Διαβάστε περισσότερα

Σχολικό Έτος: 2014-2015 Α Τετράμηνο Τάξη: Α Λυκείου Εργασία: «Συναισθήματα και εφηβεία» Υπεύθυνη Καθηγήτρια: Κα Γιανναρά

Σχολικό Έτος: 2014-2015 Α Τετράμηνο Τάξη: Α Λυκείου Εργασία: «Συναισθήματα και εφηβεία» Υπεύθυνη Καθηγήτρια: Κα Γιανναρά Σχολικό Έτος: 2014-2015 Α Τετράμηνο Τάξη: Α Λυκείου Εργασία: «Συναισθήματα και εφηβεία» Υπεύθυνη Καθηγήτρια: Κα Γιανναρά Τα συναισθήματα παίζουν καθοριστικό ρόλο στην καθημερινή ζωή των έφηβων μαθητών.

Διαβάστε περισσότερα