Σύγχρονη ελληνική λογοτεχνία για εφήβους: οδεύοντας σε µια αβέβαιη ενηλικίωση(;) Μένη Κανατσούλη*

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Σύγχρονη ελληνική λογοτεχνία για εφήβους: οδεύοντας σε µια αβέβαιη ενηλικίωση(;) Μένη Κανατσούλη*"

Transcript

1 Σύγχρονη ελληνική λογοτεχνία για εφήβους: οδεύοντας σε µια αβέβαιη ενηλικίωση(;) Μένη Κανατσούλη* Σε µια προσπάθεια διευκρινήσεων για το τι σηµαίνει εφηβική λογοτεχνία, λογοτεχνία για νέους, µυθιστόρηµα της εφηβικής ηλικίας ή της εφηβείας κ.λπ. (Κανατσούλη 1996, 183, Allen, 260, Τσιαµπάση 2013, ), θα µπορούσα να αναλώσω όλη την εισήγησή µου. Για να µην αποµακρυνθώ όµως από τη στόχευση της παρούσας εργασίας, θα αρκεστώ σε σχεδόν επιγραµµατικούς ορισµούς της σύγχρονης εφηβικής λογοτεχνίας και κατ επέκταση της σύγχρονης ελληνικής, ακριβώς για να εξασφαλίσουµε κοινούς τόπους κατανόησης και επικοινωνίας. Για τον προσδιορισµό της, οι Nilsen και Donelson ( , 20-33) αποδίδουν στην εφηβική λογοτεχνία βασικά χαρακτηριστικά, όπως ότι: α) Oι λογοτεχνικές ιστορίες είναι ιδωµένες µέσα από την οπτική γωνία των εφήβων, που σηµαίνει ότι πολύ συχνά οι πρωταγωνιστές έχουν την ηλικία των αναγνωστών τους. β) Φορµουλαϊκό στοιχείο της πλοκής είναι να επιδιώκουν οι έφηβοι-ήρωες την ανεξαρτητοποίησή τους από την γονική (προστατευτική) εξουσία και, ακόµη, να έρχονται σε αντιπαράθεση µε τους γονείς τους, για να αποδειχθούν τελικά καλύτεροί τους γ) Αναφορικά µε τη θεµατολογία της, διαπιστώνεται η τάση να εκτυλίσσονται οι ιστορίες όχι σε ένα εξωραϊσµένο και ροµαντικό περιβάλλον, αλλά στο ρεαλιστικό της σύγχρονης µεγαλούπολης, όπου προβλήµατα όπως του διαζυγίου, της πρόωρης εγκυµοσύνης, των εκτρώσεων, του αλκοολισµού κ.λπ. καθορίζουν την εξέλιξη της ιστορίας και επηρεάζουν καθοριστικά την ωρίµανση ή µη ωρίµανση των χαρακτήρων. Η εφηβική λογοτεχνία δείχνει µεγάλη ευαισθησία για τα πάσης φύσεως προβλήµατα των εφήβων, ιδιαίτερα αυτών που ανήκουν σε εθνικές ή πολιτισµικές µειονότητες, πολύ περισσότερο όταν αυτές συνυπάρχουν, συνήθως παραγκωνισµένες, στο σύνολο µιας πολυπολιτισµικής κοινωνίας. δ) Αν και η (αµερικανική) εφηβική λογοτεχνία της δεκαετίας του 70 χαρακτηριζόταν από έναν έντονο ρεαλισµό, σε βαθµό που να γίνεται πεσιµιστική, στη µετέπειτα περίοδο επισηµαίνεται µια τάση να γράφονται βιβλία για εφήβους µε πιο αισιόδοξες προοπτικές. Η Roberta Seelinger Trites έχει συµβάλει σηµαντικά στη µελέτη του εφηβικού µυθιστορήµατος και αναφέρει χαρακτηριστικά ότι τα λογοτεχνικά αυτά κείµενα έχοντας ως αποδέκτη τον έφηβο, επιδιώκουν να καταστήσουν όσο γίνεται πιο ανώδυνη τη µετάβασή του από τον κόσµο της αθωότητας στον κόσµο της ευθύνης και της αυτονοµίας της προσωπικότητας, από την ηλικία της ανωριµότητας στην ωρίµανση (Trites 2000, 9-10). Η Άντα Κατσίκη-Γκίβαλου απαριθµεί τα βασικά γνωρίσµατα της εφηβείας, όπως αυτά άλλωστε διαχέονται και στη σύγχρονη εφηβική λογοτεχνία, βοηθώντας έτσι στην κατανόηση του περιεχοµένου της: ο αυτοπροσδιορισµός του εφήβου µε την αναζήτηση της ταυτότητάς του, η αµφισβήτηση και η τάση ανατροπής του κοινωνικά αποδεκτού, η γνωριµία µε το σώµα του, ο έρωτας και γενικότερα η σχέση του µε το άλλο ή το ίδιο φύλο, η τάση για αποµόνωση, η ανεξαρτητοποίηση από το γονικό περιβάλλον, οι ιδεολογικές και φιλοσοφικές αναζητήσεις, η αυτοκαταστροφική διάθεση, η αίσθηση της κοινωνικής ενσωµάτωσης και υπευθυνότητας (Κατσίκη-Γκίβαλου 2010, 21). Την προσπάθειά µου να ορίσω κατά κάποιον τρόπο τη σύγχρονη εφηβική λογοτεχνία, ακολουθεί η προσπάθειά µου να εξηγήσω τα βασικά ερωτήµατα που θέτει ο αρκετά διφορούµενος τίτλος της εισήγησης µου. Δηλαδή: Ποιος οδεύει στην ενηλικίωση; Ο/η έφηβος/η ή η εφηβική λογοτεχνία; Τι µπορεί να σηµαίνει στο πλαίσιο της λογοτεχνίας αυτής «ενηλικίωση»; Και γιατί «αβέβαιη ενηλικίωση;». Στα ερωτήµατα αυτά, θα προσπαθήσω να καταλήξω µε απαντήσεις που ουσιαστικά θα αποτελούν και µια συνοπτική θεώρηση της λογοτεχνίας για εφήβους όπως διαµορφώνεται στην Ελλάδα τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια. * Μένη Κανατσούλη, Καθηγήτρια Παιδικής Λογοτεχνίας, Τµήµα Επιστηµών Προσχολικής Αγωγής και Εκπαίδευσης, Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης, 1

2 Προτίµησα να αφήσω απέξω την παλαιότερη εφηβική λογοτεχνία και γιατί απηχεί την επικαιρότητα µιας άλλης εποχής και γιατί έχει ως ένα βαθµό µελετηθεί. Τα ελληνικά εφηβικά µυθιστορήµατα που θα «αναγνώσω» αποτελούν αντιπροσωπευτικά δείγµατα γραφής των σύγχρονων σηµαντικότερων Ελλήνων συγγραφέων του είδους, αλλά και αντανακλάσεις ως ένα βαθµό- των ιδεολογικών µετασχηµατισµών της ελληνικής κοινωνικής πραγµατικότητας. Στην ανάλυσή µου των εφηβικών µυθιστορηµάτων, θα προσπαθήσω να δείξω τον τρόπο που δοµούνται οι λογοτεχνικοί χαρακτήρες, την αφηγηµατική οπτική που υιοθετείται και ποιες οι ιδεολογικές επιδιώξεις. Στο πλαίσιο αυτό θα συνεξεταστούν παράγοντες όπως π.χ. το φύλο ή η σεξουαλικότητα των λογοτεχνικών χαρακτήρων, αλλά και οι εκάστοτε κοινωνικές αν και ρευστές- συνθήκες που επικρατούν στο άµεσο και ευρύτερο περιβάλλον τους. Θα οργανώσω το υλικό µου σε ειδολογικές κατηγορίες, ξεκινώντας από τα µυθιστορήµατα που µε ρεαλιστική, κάποτε κυνική ευκρίνεια αποδίδουν την ελληνική κοινωνία. Στα ρεαλιστικά-κοινωνικά µυθιστορήµατα κατατάσσεται η τριλογία του Φίλιππου Μανδηλαρά, Κάπου να ανήκεις (2010), Ύαινες (2011) και Ζωή σαν ασανσέρ (2012), αν και για τις Ύαινες επιφυλάσσοµαι να τις ανακατατάξω στη συνέχεια. Το πρώτο βιβλίο αντλεί τη θεµατική του από τη ζωή του φανατικού οπαδού, τις ψεύτικες φιλίες και τις φιλίες που στήνονται ανάµεσα σε άτοµα που δεν µπορούν παρά να ζουν και να εκφράζονται µέσα από την ψυχολογία του ποδοσφαιρόφιλου µπουλουκιού. Ο ήρωας µας, ο Γιάννης, αν και αποτελεί ψυχογράφηµα του οπαδού, όµως καθώς µεγαλώνει αποστασιοποιείται, αντιδρά, αλλάζει. Το µυθιστόρηµα οργανώνεται πάνω σε µια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα διαλογική αφήγηση, δηλαδή η πρωτοπρόσωπη αφήγηση του Γιάννη εναλλάσσεται µε τα (πολύ πιο συνοπτικά) σχόλια και παρατηρήσεις που του απευθύνει σε δεύτερο πρόσωπο η φίλη του, Ανθή. Ανάλογα µε το πρόσωπο που µιλά, διαφοροποιείται και η γραµµατοσειρά. Ο διάλογός τους φαίνεται να αρχίζει και να τελειώνει γύρω από το ποδόσφαιρο και τον οπαδισµό, όµως µέσα από αυτόν αναδύονται η αποσύνθεση και καταδίκη της ψυχολογίας της µάζας. Το τελευταίο κεφάλαιο είναι ο αφηγηµατικός καταλύτης, καθώς παραµένει µόνο ο (µονο)λόγος της Ανθής, µε τη δική της γραµµατοσειρά, η οποία απευθύνεται πάντα σε δεύτερο πρόσωπο, προς τον απόντα και αγαπηµένο αλλά, όπως γίνεται αντιληπτό, θανόντα Γιάννη. Οι Ύαινες είναι ένα ρεαλιστικό, κυνικό και µε µία έννοια εφιαλτικό µυθιστόρηµα, που περιγράφει τη ζωή στη σύγχρονη µεγαλούπολη (Αθήνα) την περίοδο της µεγάλης κρίσης εξαιτίας της χρεοκοπίας. Μικρές κοπέλες µεταβάλλονται σε ύαινες «ζώα πανούργα, λαίµαργα και δολερά» 1 -, παίρνουν τη ζωή τους στα χέρια τους, εγκαταλειµµένες από τους γονείς τους, κάνουν τα πάντα για να επιβιώσουν. Με επίκεντρο την ιστορία της Μάρθας και περιφερειακά τις ιστορίες της Σύνθιας και της Τάνιας απεικονίζεται ένα γυναικείο φύλο τολµηρό, αδίστακτο, µε φυλαγµένη καλά µια ιδιότυπη ευαισθησία. Το µυθιστόρηµα δύσκολα εντάσσεται µόνο στη ρεαλιστική πεζογραφία, ενώ στοιχεία φαντασίας και σίγουρα µεταµυθοπλασίας δίνουν το στίγµα του, όταν, προς το τέλος της κατά τα άλλα συµβατικής τριτοπρόσωπης αφήγησης, ο αναγνώστης αρχίζει να υποψιάζεται και τελικά κατανοεί ότι τα τρία γυναικεία πρόσωπα είναι µυθοπλαστικές κατασκευές που έχουν ξεφύγει από τις λογοτεχνικές σελίδες και έχουν πάρει υπόσταση ερήµην του δηµιουργού τους. Το τρίτο µυθιστόρηµα, Ζωή σαν ασανσέρ, εξελίσσεται επίσης στην Αθήνα της οικονοµικής κρίσης και αν ξύσουµε την επιφάνεια των δύο βασικών εφηβικών χαρακτήρων, του Στέλιου και της Χριστίνας, αποκαλύπτονται δύο τρυφερά παιδιά που ονειρεύονται τη δική τους ερωτική ιστορία. Η τυχαία συνάντησή τους θα εξελιχθεί σε µια αγωνιώδη αµοιβαία αναζήτηση και από την πλευρά του ενός και της άλλης, που περιβάλλεται από τα τραγούδια της Amy Winehouse και από την ψυχολογία των δύο εφήβων που µαζί µε τον έρωτα προσπαθούν να ανακαλύψουν και τον εαυτό τους. Οι σχέσεις µε τους γονείς τους υπάρχουν 1 Από το οπισθόφυλλο του βιβλίου. 2

3 στο φόντο της ιστορίας: η Χριστίνα, ζώντας σε µια ιδιότυπη οικογένεια µε πολλά αδέλφια από τρεις διαφορετικές µανάδες ουσιαστικά αντιµετωπίζει την ανωριµότητα ενός πατέρα που αρέσκεται να λειτουργεί µε τις κλοπές που κάνει- ως Ροµπέν των Δασών. Ο Στέλιος, ζώντας σε ένα διαφορετικό περιβάλλον, µε έναν άνεργο και ρέµπελο πατέρα και µια εργαζόµενη και κουρασµένη µητέρα, αποστρέφεται την οικογένειά του. Και αν οι γονείς είναι αυτοί που µε τις επιλογές τους στιγµατίζουν τα παιδιά τους, όµως αυτό δεν εµποδίζει τελικά τους νεαρούς εφήβους να παίρνουν τις δικές τους αποφάσεις και να ονειρεύονται «µια ζωή που τη ζεις µέρα µε τη µέρα, που είναι ανάλαφρη, που δεν έχει υποχρεώσεις ενηλίκου [ ], αλλά µόνο ανθρώπινες σχέσεις και όνειρα» (σελ.83). Ανάλογη είναι η γονική παρουσία και στο µυθιστόρηµα του Βασίλη Παπαθεοδώρου Στη διαπασών (2009), το οποίο οργανώνεται πάνω στον πρωταγωνιστή, το Θανάση, έναν περιθωριοποιηµένο έφηβο, ένα «κακό» παιδί που απολαµβάνει το να ζει παραβατικά. Η παραβατικότητά του δικαιολογείται, καθώς το οικογενειακό του περιβάλλον είναι υποβαθµισµένο οικονοµικά (ζει στα Καµίνια), είναι συναισθηµατικά ατροφικό και άνισο (µια µητέρα που φροντίζει το γιό της και ένας πατριός που τον υποτιµά και τον απεχθάνεται). Η Σοφία Γαβριηλίδου για την αιτιολόγηση της αποκλίνουσας συµπεριφοράς των περιθωριακών εφηβικών χαρακτήρων αναφέρει χαρακτηριστικά ότι «µέσα από τεχνικές προαναγγελίας ή αναδροµών στην πρότερη οικογενειακή κατάσταση του περιθωριακού χαρακτήρα και στις σχέσεις του µε τους γονείς του αναζητείται η αιτιολόγηση παραβατικών συµπεριφορών. Με µορφή κανόνα χωρίς εξαιρέσεις, είναι οι χαλαροί ή και ανύπαρκτοι οικογενειακοί δεσµοί ή οι µη αρµονικές σχέσεις των γονιών που ευθύνονται για την παραβατική συµπεριφορά και την κοινωνική περιθωριοποίηση των χαρακτήρων» (Γαβριηλίδου 2011, 308). Επιπλέον, το γύρω κοινωνικό και πολιτισµικό περιβάλλον του Θανάση του παρέχει δυνατότητες µόνο µιας υποκουλτούρας, βασισµένης σε διαστρεβλωµένα ιδεολογήµατα περί Αρχαίας Ελλάδας, όπως αυτά τα διατυπώνουν οι Ελευθερολάκωνες, προφανώς σε αποµίµηση της Χρυσής Αυγής. Ψηφίδες που συµπληρώνουν αυτή την εικόνα της ελληνικής κοινωνίας όπως βέβαια συγκεκριµενοποιείται στη ζωή του βασικού ήρωα- είναι: ο χουλιγκανισµός, «Στο γήπεδο πάω για να εκτονωθώ [ ] Για να ανέβω στα κάγκελα, για να τρέξω όταν µας κυνηγάνε οι µπάτσοι, για να πλακωθώ µε τους βάζελους και τα χανούµια και τους Βουλγάρους. Βάζω το κασκόλ µου [ ] κι όποιον πάρει ο χάρος» (σελ.16) ο ρατσισµός, «Στο σχολείο µου ευτυχώς οι ξένοι είναι ακόµα πιο άχρηστοι και τούβλα από τους Έλληνες και ευτυχώς σε κάποια άλλα είχε επέµβει ο σύλλογος γονέων και είχε απειλήσει µε λιντσάρισµα τους διευθυντές, αν έβαζαν ξένο να κρατά τη σηµαία (σελ.112) οι επιτηδευµένες συλλογικές ταυτότητες, «Κάτι φλώροι κι αυτοί µε τα κινητά τους να δείχνουν βιντεάκια ο ένας στον άλλο [ ] και φυσικά όλες οι γκόµενες είχαν τις κοιλιές έξω και φορούσαν στριγκ, ειδικά αυτές που ήταν πάνω από ογδονταπέντε κιλά, και οι φλώροι όλοι µε χαµηλοκάβαλα» (σελ.37). Ως αντίβαρο στην εικόνα της «άγριας» εφηβείας του, υπάρχει ο έρωτας του Θανάση για τη Λουίζα και η αγάπη του για τη ροκ µουσική. Καθώς µάλιστα η αφηγηµατική διαχείριση του πρωταγωνιστή εστιάζει στο δικό του τρόπο θέασης των πραγµάτων, δεν έχουµε µόνο µια πρωτόπροσωπη αφήγηση µε τον χαρακτηριστικό κοφτό και υβριστικό λόγο των εφήβων, αλλά στην αρχή κάθε κεφαλαίου υπάρχουν οι αγγλικοί στίχοι ροκ τραγουδιών. Η περιθωριοποίηση του εφήβου, την ευθύνη της οποίας έχουν οι ενήλικοι, ανασχηµατίζεται από τα µισά του βιβλίου µε την αρχή της µεταστροφής του -ίσως γιατί και στο εφηβικό µυθιστόρηµα δεν αποκλείεται µια έντεχνα κρυµµένη δόση διδακτικής πρόθεσης. Ο έρωτας, η βαθιά στοργή του για την άτυχη µητέρα του και τελικά ο θάνατός της, το ήρεµο οικογενειακό σπιτικό των παππούδων στο χωριό, η αποστροφή προς όλους αυτούς που θεωρούσε ιδεολογικούς του φίλους, βγάζουν στην επιφάνεια το καλό κοµµάτι του εαυτού του. Και αν και ακόµη η ταυτότητά του είναι ακαταστάλακτη και η πορεία του προς την ωρίµανση γίνεται 3

4 στραβοπατώντας, όµως όταν µονολογεί: «Άλλαζα; Προς το καλό ή προς το κακό; Ποιος ξέρει τι είναι το ένα και τι είναι το άλλο; Ποιος ξέρει τελικά αν το καλό δεν κρύβει κακό µέσα του ή αν το κακό δεν κρύβει πολύ βαθιά το καλό;» (σελ.252), ο έφηβος αναγνώστης ακούει έναν σκεφτόµενο άνθρωπο. Με ένα ασθµαίνον, σχεδόν παραληρηµατικό ύφος ξεδιπλώνεται η πρωτόπρόσωπη αφήγηση της Νεφέλης στο Με λένε Σύννεφο (2012) της Αγγελικής Δαρλάση. Μια οργή και µια απορία ορίζει το λόγο της και τις αντιδράσεις της, άλλωστε δεν θα µπορούσε να ήταν και αλλιώς, καθώς η ηρωίδα βιώνει µια άσχηµη καθηµερινότητα σε ένα δήθεν πολιτισµένο οικογενειακό περιβάλλον της καλής κοινωνίας, µε έναν πατέρα µιζαδόρο της πολεοδοµίας που επιπλέον επιβάλλεται µε βιαιότητα και χειροδικία στα παιδιά του και µια µητέρα που έχοντας εκµοντερνίσει τη µητρότητα, ουσιαστικά στέρησε από τα παιδιά της τη στοργή. Και πάλι είναι οι γονείς που ευθύνονται για την «άγρια» εφηβεία των παιδιών τους, ενώ ως αντίβαρο λειτουργούν η φιλία, ο έρωτας, η αγάπη στις διάφορες εκδοχές της, ακόµη και η µητρική αγάπη που τελικά αναδύεται. Μια δεύτερη ειδολογική κατηγορία εφηβικών µυθιστορηµάτων είναι ρεαλιστικά µυθιστορήµατα µε κοινωνικές διαστάσεις αλλά στα οποία κυριαρχεί µια έντονα πολιτική άποψη. Το Ανίσχυρος άγγελος (2010) του Μάνου Κοντολέων είναι το πιο χαρακτηριστικό παράδειγµα πολιτικοποιηµένου µυθιστορήµατος, καθώς βασίζεται στην ιστορία του Αλέξη Γρηγορόπουλου και τον άδικο θάνατό του από το όπλο ενός αστυνοµικού. Στην ήδη γνωστή υπόθεση, είναι ενδιαφέρον το εγχείρηµα/εύρηµα της οπτικής γωνίας. Η ιστορία παρουσιάζεται από την πλευρά της κόρης του θύτη-αστυνοµικού. Έτσι, η ιστορία της νεαρής Αγγέλας είναι µια ιστορία αµφιβολίας, ερωτηµάτων, ρήξης προς τους γονείς, αλλά είναι και πολύ πέρα από αυτήν: το πολιτικό βρίσκεται στο είδος της ευθύνης που ενίοτε κληροδοτείται από κάποιους άλλους, ακόµη και τους ίδιους τους γονείς στα παιδιά τους, και αναγκάζει το άτοµο να κατανοήσει πόσο το ατοµικό είναι αναπόφευκτα αλληλένδετο µε το συλλογικό. Αδιαφιλονίκητα πολιτικά, αλλά µε διαφορετικό τρόπο, είναι τα µυθιστορήµατα που µιλούν για έφηβους-µετανάστες που έρχονται στην Ελλάδα αναζητώντας µια άλλη ζωή, για να συναντήσουν το ρατσισµό, την κοινωνική περιθωριοποίηση και τον πολιτισµικό αποκλεισµό. Αυτή είναι η µοίρα της Λιούµπα στο Μια ιστορία του Φιοντόρ (2004) του Κοντολέων, αλλά και του Άλεχ, της Ρεγγίνας, της Σόνιας, της Γκάλια και άλλων (αντίστοιχα στο Δεν µε λένε Ρεγγίνα Άλεχ µε λένε (2011) του Κοντολέων και Θα σε σώσω ό,τι κι αν γίνει (2013) της Αλεξάνδρας Μητσιάλη), οι οποίοι µάλιστα πέφτουν θύµατα οικονοµικής ή/και σεξουαλικής εκµετάλλευσης. Η άποψη της Γαβριηλίδου για άλλα εφηβικά µυθιστορήµατα ότι «η αποδοχή και η αφοµοίωση περιµένει τον κάθε µετανάστη στο τέλος, αφού πρώτα περάσει µια δοκιµασία ικανή να αναδείξει τη θετική του υπόσταση» (Γαβριηλίδου 2011, 298) φαίνεται πως στα συγκεκριµένα µυθιστορήµατα βρίσκει µερική εφαρµογή: η Λιούµπα γίνεται κατά µία έννοια αποδεκτή, η Γκάλια σώζεται παρά το βιασµό της, η Σόνια γλιτώνει γιατί ο συµπατριώτης της Ντιµίτρι που την αγαπά θα την ακολουθήσει βήµα προς βήµα για «να τη σώσει ό,τι κι αν γίνει». Όµως ο Άλεχ, η Ρεγγίνα και τόσοι άλλοι Άλεχ και Ρεγγίνα δεν θα σωθούν. Η ισότητα των δύο φύλων µε τραγικό τρόπο εδώ ισχύει απόλυτα. Η οικονοµική ανέχεια, η χρηµατική εξάρτηση από αυτούς που εµπορεύονται τα ανθρώπινα όνειρα για ελευθερία και ζωή θα κατατροπώσουν τον έρωτα του Άλεχ και της Ρεγγίνα, δεν θα κάνουν διάκριση ανάµεσα σε «ισχυρό» και «ασθενές» φύλο, το trafficking 2 θα είναι η κοινή µοίρα τους, για το δικό τους κορµί και τις δικές τους ψυχές. Τα τρία παραπάνω µυθιστορήµατα έχουν ένα κοινό χαρακτηριστικό: κανένα τους δεν είναι γραµµένο σε πρώτο πρόσωπο. Η πρωτοπρόσωπη αφήγηση που δηλώνει περισσότερο από κάθε άλλη την επίγνωση της ατοµικότητας, την αίσθηση του εαυτού και της ταυτότητας δεν αποδίδεται, πιστεύω εκ συγγραφικής προθέσεως, στους λογοτεχνικούς «ξένους» 2 Περισσότερα για το trafficking στην ιστοσελίδα 4

5 έφηβους. Υπογραµµίζεται έτσι πολύ εµφατικά η εξουσία άλλων που ασκείται επάνω τους, ο ετεροκαθορισµός τους. Ακόµη και ο φόβος τους ή η ανασφάλειά τους. Ξεκάθαρα και χωρίς ωραιοποιητικές υπεκφυγές αυτό συντελείται κυρίως στο Δεν µε λένε Ρεγγίνα Άλεχ µε λένε: η εµπορευµατοποίηση του εφηβικού σώµατος έσβησε την ίδια την ύπαρξη του φέροντος. Εδώ, «το σώµα» κάθε άλλο παρά «αναδεικνύεται σε βασικό συστατικό της ταυτότητας και της αίσθησης του εαυτού» (Μακρυνιώτη 2004, 27). Ως ξεχωριστή τρίτη- κατηγορία θεωρώ µυθιστορήµατα που παρόλο που εµφανέστατα έχουν κοινωνικά θέµατα, όµως κυριαρχούνται είτε από ένα περισσότερο συναισθηµατικό και λυρικό ύφος είτε διαποτίζονται από µια πιο παραδοσιακή αντίληψη ζωής. Στο Το δέντρο το µονάχο (2010) της Μαρίας Παπαγιάννη, βρίσκεται στο επίκεντρο η Βιολέτα, η αλαφροΐσκιωτη, η µάγισσα όπως την αποκαλούν οι συγχωριανοί της, αυτή που έλειπε χρόνια, κλεισµένη σε κλινική. Η Βιολέτα δεν ήταν τρελή ούτε µάγισσα, µόνο ήταν διαφορετική, «µιλούσε στα δέντρα, στα λουλούδια, στα πουλιά και στα ζώα» (σελ.22). Η Βιολέτα ξαναγυρίζει στο χωριό και δεν γίνεται εύκολα αποδεκτή, αντίθετα γίνεται αποδέκτης προκαταλήψεων και ρατσισµού, βρίσκεται αποµονωµένη από τη ντόπια κοινωνία. Ζητήµατα λοιπόν κοινωνικής αποδοχής και αποκλεισµού είναι βασικά για το στήσιµο της πλοκής, το σηµαντικό όµως για την ψυχογράφηση της Βιολέτας είναι το παραδοσιακό περιβάλλον γύρω της, ο σταµατηµένος χρόνος, η απόσταση του γενέθλιου τόπου από τον πολιτισµό. Οι τρεις έφηβοι που θέλουν να διαλευκάνουν το µυστήριο γύρω από τη Βιολέτα διαµορφώνονται µέσα σε αυτό το περιβάλλον και µέσα σε αυτό θα βαδίσουν για να ανακαλύψουν το δικό τους δρόµο προς την ωριµότητα. Επ αυτού σχολιάζει χαρακτηριστικά ο Γιάννης Παπαδάτος: «Οι διαδροµές τους µέσα από δύσκολα περάσµατα της φύσης είναι, στην ουσία, ο συµβολικός δύσβατος δρόµος προς την ενηλικίωσή τους που αναδύεται από τη δηµιουργική δύναµη της παράδοσης [ ], έστω και αν αυτή µοιάζει ξεπερασµένη στον σύγχρονο πολιτισµό της επικοινωνίας και του διαδικτύου» (Παπαδάτος 2014, 53). Πολύ ιδιαίτερο το µυθιστόρηµα του Κυριάκου Μαργαρίτη Ο κονσερβοσυλλέκτης (2008) που µιλά για έναν ιδιόρρυθµο, παράξενο αλλά και ξεχωριστό έφηβο, τον Πιµ. Μεγαλώνοντας µόνος σε ένα εγκαταλελειµµένο αρχοντικό σπίτι, χωρίς καµιά κοινωνική δεξιότητα, κατάφερε να αναπτύξει µια δική του ασυνήθιστη ευαισθησία. Μια ευαισθησία που εκδηλώνεται στην αγάπη του για τη µουσική την οποία δηµιουργεί µόνος του µε κονσερβοκούτια. Μέχρι τη στιγµή που προστέθηκε στη ζωή του µια νέα αγάπη, η αγάπη προς τη Νανά, «την ωραιο- Νανά», για την οποία θα φτιάξει για να της χαρίσει ένα µικρό κοµψοτέχνηµα από κονσερβοκούτι µε τη δική του χορεύτρια-νανά: ξεπετάχτηκε από το κονσερβοκούτι µια νεράιδα, «η νεράιδα άρχισε να στριφογυρίζει αφού το ελατήριο ήταν προσαρµοσµένο σε ένα γρανάζι και ω του θαύµατος!- µια θεϊκή µελωδία πληµµύρισε το χώρο, ένα είδος βιεννέζικο βαλς» (σελ.131). Ο ευαίσθητος και χαρισµατικός Πιµ όµως δεν θα αξιωθεί την ανταπόκριση στην αγάπη του. Έχοντας ζήσει τα δεκαέξι πρώτα χρόνια της ζωής του µοναχικός, ιδιαίτερος, αντισυµβατικός και ακοινώνητος, θα προσκρούσει στον ακατανόητο για αυτόν τρόπο ζωής της Νανάς και των φίλων της. Θα υποστεί τις λοιδορίες τους, χωρίς να τους αντιπαλεύει, γιατί δεν τους κατανοεί. Το ίδιο δεν τον κατανοούν και αυτοί. Η καλλιτεχνική του υπόσταση, η παράξενη τρυφερότητά του τον καθιστούν έναν σχεδόν µοναδικό τύπο, αµάλγαµα αρρενωπότητας και µοναχικής ευαισθησίας, στο εφηβικό µυθιστόρηµα. Η τέταρτη ειδολογική κατηγορία περιέχει εφηβικά µυθιστορήµατα που µέσα στη ρεαλιστική αναπαράσταση της πραγµατικότητας που επιχειρούν αφήνουν να διεισδύσει το φανταστικό, ένα είδος µαγικού ρεαλισµού. Για παράδειγµα, ο Ανίσχυρος άγγελος δεν αποµακρύνεται από τα πραγµατικά γεγονότα, όµως παρεµβάσεις στην υπόθεση µε σχόλια που προοιωνίζουν την εξέλιξη, δοσµένα σε πρωτοπρόσωπη αφήγηση και µε πλάγιους χαρακτήρες, κάνει ένας άγγελος. Στις Ύαινες, όπως είδαµε ήδη, οι λογοτεχνικοί χαρακτήρες εξελίσσονται σε µεταµυθοπλαστικούς, οι ηρωίδες γίνεται φανερό προς το τέλος ότι 5

6 αποτελούν µυθοπλαστικές κατασκευές που όµως αποκτούν τη δική τους αυτοτέλεια και καθίστανται υπαρκτά πρόσωπα στο πλαίσιο της λογοτεχνικής πραγµατικότητας που περιγράφεται. Στη Συνέντευξη µε το φάντασµα του βάλτου (2014) της Μαρίας Λαµπαδαρίδου- Πόθου, η αναδροµή στα ιστορικά γεγονότα του Β Παγκοσµίου Πολέµου και την ελληνική αντίσταση αλλά και στις προδοσίες που συνέβησαν τότε γίνεται, κατά ένα ρεαλιστικό τρόπο, µέσα από το ηµερολόγιο του παππού της έφηβης Δήµητρας και, φαντασιακά, µε τη συνάντησή της µε το φάντασµα του αδικοσκοτωµένου Βρετανού αξιωµατικού. Πάντως, παρά τις ενδιαφέρουσες ανιχνεύσεις στο χώρο της µεταµυθοπλασίας, του φανταστικού και του µαγικού ρεαλισµού από πλευράς ορισµένων συγγραφέων, η τάση αυτή εµφανίζεται ασθενική στην ελληνική εφηβική λογοτεχνία. Συµπεράσµατα: Μολονότι πολλά από τα χαρακτηριστικά που αναφέραµε εισαγωγικά και γενικά για το εφηβικό µυθιστόρηµα εντοπίζονται και στα ελληνικά εφηβικά της τελευταίας 15ετίας τα οποία και εξετάσαµε, θα προτιµήσω να εστιάσω τα τελικά µου συµπεράσµατα στα γνωρίσµατα εκείνα που αποδίδουν πιο συγκεκριµένα και ουσιαστικά τον ιδιαίτερο χαρακτήρα της λογοτεχνίας αυτής. 1. Ανάµιξη ειδολογικών κατηγοριών Μια πρώτη βασική παρατήρηση που αφορά τα εφηβικά µυθιστορήµατα είναι ότι δεν µπορούν να ενταχθούν µε βεβαιότητα σε ένα µόνο λογοτεχνικό είδος, αντίθετα επιδιώκεται και επιτυγχάνεται συνδυασµός ειδολογικών κατηγοριών. Έτσι, για παράδειγµα, το ιστορικό µυθιστόρηµα συνυπάρχει µε το κοινωνικό (Συνέντευξη µε το φάντασµα του βάλτου) ή η πλοκή του αστυνοµικού µυθιστορήµατος αποτελεί το καµβά σε σχολικές ιστορίες που αναδεικνύουν ζητήµατα ρατσισµού (Οι Εννέα Καίσαρες). Είναι σαφές ότι µε το δια-ειδολογικό παιχνίδι υπογραµµίζεται η εξέλιξη της ελληνικής εφηβικής λογοτεχνίας προς νέες κατευθύνσεις και πειραµατισµούς. Ταυτόχρονα αυτό το παιχνίδι διαµόρφωσης µιας δίπολης ή αµφίσηµης ειδολογικής ταυτότητας βρίσκεται σε συµφωνία µε τη φύση των εφηβικών µυθοπλαστικών χαρακτήρων που και αυτοί µη έχοντας σαφή προορισµό, χωρίς πυξίδα αλλά και χωρίς περιορισµούς, αναζητούν την ταυτότητά τους για να οδηγηθούν ή να µην οδηγηθούν προς τους δικούς τους δρόµους αυτογνωσίας. 2. Καθοριστική η σχέση µε γονείς, καθοριστικός ο έρωτας στη ζωή των εφήβων. Τα εφηβικά µυθιστορήµατα που µελετήσαµε, ανεξαρτήτως της ειδολογικής κατηγορίας που ανήκουν, έχουν κυρίαρχο µοτίβο της πλοκής τους τη συνήθως συγκρουσιακή ή και εχθρική σχέση µε τους γονείς (Sommers, 266), ενώ αντισταθµιστικά σε αυτήν υπάρχει ο λυτρωτικός, απελευθερωτικός εφηβικός έρωτας. Φυσικά όλα αυτά εντάσσονται σε µια ακολουθία γεγονότων που έχουν δραµατικό χαρακτήρα, εξάρσεις της πλοκής και έντονες ψυχολογικές διεργασίες. Έτσι, το πλαίσιο που δηµιουργείται µέσα από τις γονικές σχέσεις µε αντίκτυπο και στις ερωτικές- είναι αυτό της κρίσης και είναι αυτές οι περίοδοι κρίσης που καθορίζουν τη µετάβαση από την παιδική ηλικία στην ενηλικίωση. Ακριβώς αυτή την κρίση έχουν κατά νου ορισµένοι µελετητές που προσδιόρισαν το εφηβικό µυθιστόρηµα µε τον όρο «κρισοτοπία» (crisotopia) ή ως µυθιστόρηµα κρίσης (Roxborough, 248) 3. Οι κρίσεις, ως συστατικό απαραίτητο των εφηβικών µυθιστορηµάτων, οδηγούν στη διαµόρφωση των πρωταγωνιστών σε «άγριους» εφήβους, επαναστάτες µε αιτία, που πάντως οδεύουν προς την ωριµότητα, όσο και αν αυτό γίνεται διστακτικά, σε µια πορεία αβεβαιότητας, αµφιβολιών και ανατροπών. Για την Κατερίνα Γεωργοπούλου, ειδοποιός διαφορά του εφηβικού µυθιστορήµατος είναι ότι το κεντρικό θέµα πρέπει να αφορά άµεσα τον έφηβο και να σχετίζεται µε τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της εφηβικής ηλικίας. Με άλλα λόγια, αν απλώς αναφέρεται σε κοινωνικά 6

7 προβλήµατα που µπορεί να αφορούν την εφηβεία π.χ. ναρκωτικά ή τη βία, δεν σηµαίνει αναγκαστικά ότι µιλάµε για εφηβική λογοτεχνία. Αντίθετα, το βασικό στοιχείο της είναι εάν επικεντρώνεται στην περιγραφή της προσωπικότητας και της ψυχοσύνθεσης του συγκεκριµένου εφήβου (Γεωργοπούλου 2004, 201). Αυτή η έµφαση στις ψυχικές διαδικασίες συχνά δίδεται µέσα από την κατάσταση της αγριότητας, µέσα από τις ακραίες και ενίοτε αντιδραστικές συµπεριφορές των εφήβων, που µάλιστα τονίζονται από το εφηβικό και πολύ συχνά υβριστικό λεξιλόγιο που χρησιµοποιούν. Η ακρότητα, η «αγριότητα» της συµπεριφοράς τους µπορεί να αποβεί καταστροφική και συνήθως αυτοκαταστροφική και σε βιβλία όπως Η Κωνσταντίνα και οι αράχνες της (2002) οι αράχνες καθίστανται το πολύσηµο σύµβολο του αδιεξόδου της Κωνσταντίνας που έχει µπλέξει µε ουσίες (Ακριτόπουλος 2010, 299). Ο αποπροσανατολισµός, η παγίδευση, το κενό που αισθάνεται η Κωνσταντίνα αλλά και πολλοί άλλοι χαρακτήρες των εφηβικών µυθιστορηµάτων αναζητούν να βρουν διέξοδο. Οι δαιδαλώδεις δρόµοι του ψυχισµού τους είναι η παγίδα και η λύτρωσή τους, κατ αυτόν τον τρόπο όµως αναπαρασταίνονται µε αληθοφάνεια οι πραγµατικοί έφηβοι και τα προβλήµατά τους. 4. Ασθενικές οι αναφορές στο φύλο, στο σώµα και στη σεξουαλικότητα. Ο Roxborough µιλώντας για την «κρισοτοπία» του εφηβικού µυθιστορήµατος διαπιστώνει τις δύο κατηγορίες κρίσεων: τη ρήξη µε τις παραδοσιακές αξίες και θεσµούς του ενήλικου κόσµου, δηλαδή οικογένεια, γάµο, συγγένεια και, δεύτερο, την κρίση που αφορά την αυτογνωσία των εφήβων και ιδιαίτερα αυτή που συνδέεται µε τη σεξουαλικότητα και το φύλο (Roxborough, 249). Παρόλα αυτά, στην πλειοψηφία των µυθιστορηµάτων που µελετήσαµε, διαπιστώνουµε να έχουν υποχωρήσει οι αναφορές στο σώµα και στη διαµόρφωση της ετεροφυλοφιλικής ή οµοφυλοφιλικής σεξουαλικότητας. Οι βλέψεις των συγγραφέων στρέφονται αλλού, δεν φαίνεται να τους πολυαπασχολεί το φύλο και οι προεκτάσεις του. Πιστεύω ότι αυτό οφείλεται κατά κύριο λόγο στο ότι πολλά από τα µυθιστορήµατα που εξετάσαµε είναι γραµµένα από άνδρες (Κοντολέων, Μανδηλαράς, Παπαθεοδώρου, Μαργαρίτης). Χωρίς να υποστηρίζω ότι οι άντρες συγγραφείς στην Ελλάδα δεν πραγµατεύονται και ζητήµατα έµφυλων ταυτοτήτων, όµως τολµώ να διατυπώσω την άποψη ότι αυτά καθίστανται δευτερεύοντα ή δεν υπάρχουν µπροστά σε ζητήµατα που κατά την αντίληψή τους έχουν καθολικό ενδιαφέρον 3. Και προς επίρρωση της άποψής µου αυτής επικαλούµαι µια παρατήρηση της Σούλας Οικονοµίδου για παλαιότερα εφηβικά µυθιστορήµατα στα οποία τις απεικονίσεις των έµφυλων ταυτοτήτων συσχετίζει µε το γεγονός ότι η πλειοψηφία των κεντρικών χαρακτήρων είναι γυναίκες και όχι άντρες (Οικονοµίδου 2004, 285). Φαίνεται πως η ενασχόληση µε ζητήµατα φύλου και έµφυλης σεξουαλικότητας στα ελληνικά εφηβικά µυθιστορήµατα εξακολουθεί να είναι ακόµη γυναικεία υπόθεση. 5. Διακειµενικές νύξεις. Σε πολλά εφηβικά µυθιστορήµατα υπεισέρχονται στοιχεία από άλλα παλαιότερα «κείµενα». Ήδη από τον τίτλο του Μια ιστορία του Φιοντόρ καθίσταται σαφής η σχέση του βιβλίου µε το Ντοστογιέφσκι και ειδικότερα µε τον Ηλίθιο, αν και επίσης υπάρχουν αναφορές στο Μαγιακόφσκι και στο Ρίτσο. Στο Θα σε σώσω ό,τι κι αν γίνει, η αγάπη του Ντιµίτρι για την απαχθείσα Σόνια εξελίσσεται παράλληλα µε την ερωτική ιστορία του Ουγκώ που εµπνέει τους δύο εφήβους, τον Άνθρωπο που γελά. Αλλά και στη Συνέντευξη µε το φάντασµα του 3 Τα θέµατα φύλου όπως αναφύονται στο πλαίσιο νέων θεωρήσεων για το ανδρικό φύλο και των τρόπων µε τους οποίους προσεγγίζεται και από άντρες συγγραφείς απασχολούν µόνο πρόσφατα τη λογοτεχνική θεωρία. Έχω διατυπώσει τις απόψεις µου για τους άντρες συγγραφείς της παιδικής και εφηβικής λογοτεχνίας στο βιβλίο µου Ο ήρωας και η ηρωίδα µε τα χίλια πρόσωπα. Νέες απόψεις για το φύλο στην παιδική λογοτεχνία (2008). Παρόλα αυτά εξακολουθώ να πιστεύω ότι το φύλο ως διαδικασία που εγγράφει στα σώµατα κοινωνικές συµπεριφορές απασχολεί κατά κύριο λόγο τις γυναίκες, είτε είναι συγγραφείς είτε αναγνώστριες είτε λογοτεχνικοί χαρακτήρες. 7

8 βάλτου, δηλώνεται από τη συγγραφέα στα παραθέµατα η βασική ιστορική πηγή της για το 2 ο Παγκόσµιο Πόλεµο στη Λήµνο. Όµως τα διακείµενα µπορεί να προέρχονται και από πηγές εξωλογοτεχνικές: οι στίχοι ροκ τραγουδιών στο Στη διαπασών ή τα τραγούδια της Winehouse στο Η ζωή σαν ασανσέρ δεν συνιστούν µόνο ένα φόντο της ιστορίας πολύ κοντά στο νεανικό αναγνωστικό κοινό, αλλά και οµολογούν την ανανεωτική δυνατότητα των εφηβικών µυθιστορηµάτων. 6. Αφηγηµατικές εκδοχές και αφηγηµατικοί συνδυασµοί Σε µια πληθώρα µυθιστορηµάτων, όπως διαφάνηκε ήδη µε τα παραδείγµατα που προαναφέρθηκαν, φαίνεται πως όχι µόνο συνηθίζεται αλλά επικυριαρχεί η πρωτοπρόσωπη αφήγηση: σε πρώτο πρόσωπο µιλούν οι δύο έφηβοι πρωταγωνιστές στο Κάπου ν ανήκεις και Ζωή σαν ασανσέρ αντίστοιχα, η Νεφέλη στο Με λένε σύννεφο, ο Θανάσης Στη διαπασών, η Δήµητρα στη Συνέντευξη µε το φάντασµα του βάλτου, η Κωνσταντίνα, επαναστατηµένη και εξαρτηµένη από ουσίες, στο Η Κωνσταντίνα και οι αράχνες της. Χωρίς άλλο πίσω από τις πρωτοπρόσωπες αφηγήσεις, πρέπει να ανακαλύψουµε προσωπικότητες που αναρωτιούνται, ψάχνουν, σκέφτονται, κρίνουν, προτάσσουν την άποψή τους και τον εαυτό τους. Η πρωτοπρόσωπη αφήγηση αποτελεί ένδειξη κριτικής ικανότητας ή εγωκεντρισµού, αλλά πάντως αποκαλύπτει τη συγγραφική πρόθεση να αναδεικνύονται οι υποκειµενικότητες των λογοτεχνικών προσώπων και η σηµασία τους στη διαµόρφωση ταυτότητας. Μια τέτοια αφηγηµατική πρόταση βρίσκεται σίγουρα σε πλήρη αντίθεση, όπως ήδη το σχολιάσαµε, µε έφηβους «ξένους» που, αν και έχουν πρωταγωνιστικό ρόλο, όµως δεν οµιλούν σε πρώτο πρόσωπο. Ίσως αυτό προέκυψε τυχαία στη λογοτεχνική παραγωγή, όµως ίσως µπορούµε να διαβλέψουµε ότι είναι µια σκόπιµη αφηγηµατική επιλογή, ένας εύσχηµος τρόπος για να τονισθούν όλα αυτά που παρεµποδίζουν τους εφήβους σε µια ξένη χώρα και κουλτούρα για να γίνουν ο εαυτός τους, για να αποκτήσουν αυτοπεποίθηση και επίγνωση της ατοµικότητάς τους. Από την άλλη, οι πρωτοπρόσωπες αφηγήσεις συνδυάζονται συχνά µε άλλες αφηγηµατικές τεχνικές, καθιστώντας πιο αινιγµατική ή πιο συναρπαστική την εξέλιξη της πλοκής, π.χ. στον Ανίσχυρο άγγελο η πρωτοπρόσωπη αφήγηση γίνεται όχι από τους πρωταγωνιστές, αλλά από τον άγγελο. Αυτός παρακολουθεί τους τραγικούς χαρακτήρες να δρουν, ίσως και λίγο ως ανδρείκελα, αυτοί ανίκανοι να προβλέψουν το µέλλον και ο ίδιος ανίσχυρος να τους βοηθήσει. Ή στη Συνέντευξη µε το φάντασµα του βάλτου, η πιο αποστασιοποιηµένη σε τρίτο πρόσωπο αφήγηση που εστιάζει στο παρόν της έφηβης Δήµητρας εναλλάσσεται µε την πρωτοπρόσωπη παρελθοντική του ηµερολογίου του παππού της. Η τριτοπρόσωπη αφήγηση στους Εννέα Καίσαρες του Παπαθεοδώρου συνταιριάζεται µε την πολυπρόσωπη δράση των πολλών χαρακτήρων και την περιφορά του αφηγηµατικού φακού σε αυτούς, ενώ στον Κονσερβοσυλλέκτη η επιλογή της αφήγησης σε τρίτο πρόσωπο µε εστίαση στον Πιµ εξηγείται λογικά, καθώς µε την κατάληξη της ιστορίας µαθαίνουµε ότι ο κύριος πρωταγωνιστής εξαφανίζεται από την πόλη όπου συντελέστηκαν τα γεγονότα, απογοητευµένος, συντετριµµένος, και η αφήγηση της ιστορίας δεν µπορεί παρά να γίνει από ένα τρίτο, αν και δευτερεύον στην υπόθεση, πρόσωπο-παρατηρητή των γεγονότων. Οι εφηβικοί λογοτεχνικοί χαρακτήρες που εµψυχώνουν την πλοκή στα εφηβικά µυθιστορήµατα παρουσιάζονται µέσα στη δίνη των συναισθηµάτων και των γεγονότων που βιώνουν κατά την εφηβεία τους. Ανασφαλείς, στραβοπατώντας αλλά ψάχνοντας, οδεύουν µε αβέβαιο τρόπο προς την αναζήτηση της αλήθειάς τους, προς την αναζήτηση της δικής τους ταυτότητας, του εαυτού τους. Η πορεία προς την ωριµότητα περιγράφεται αµφίβολη, µε πισωγυρίσµατα. Είναι µια αβέβαιη πορεία. Το ελληνικό εφηβικό µυθιστόρηµα που παρακολουθεί τους εφηβικούς χαρακτήρες αφουγκράζεται τις δικές τους αµφιταλαντεύσεις και εσωτερικές συγκρούσεις. Μαζί µε αυτούς ανιχνεύει και διαµορφώνει αβέβαια καθώς 8

9 αναζητά και αναρωτιέται- αλλά σταθερά το περιεχόµενο και την ιδεολογία της σύγχρονης ελληνικής εφηβικής λογοτεχνίας. Η αβέβαιη δική της πορεία µάλλον προδιαγράφει και την ωρίµανσή της. Βιβλιογραφία Ακριτόπουλος, Αλέξανδρος Δ.: «Δυναµικές εξουσίας, καταπίεσης και ελέγχου στο σύγχρονο νεανικό-εφηβικό µυθιστόρηµα». Στο Παπαντωνάκης Γιώργος Αναγνωστοπούλου Διαµάντη (Επιµ.), Εξουσία και δύναµη στην παιδική και νεανική λογοτεχνία. Αθήνα: Πατάκης 2010: Allen, Amanda K.: Breathlessly Awaiting the Next Installment: Revealing the Complexity of Young Adult Literature. Children s Literature 40 (2012): Γαβριηλίδου, Σοφία: «Περιθωριακοί χαρακτήρες στη σύγχρονη ελληνική Εφηβική Λογοτεχνία». Στο Κανατσούλη Μένη Πολίτης Δηµήτρης (Επιµ.), Σύγχρονη Εφηβική Λογοτεχνία. Από την ποιητική της εφηβείας στην αναζήτηση της ερµηνείας της. Αθήνα: Πατάκης 2011: Γεωργοπούλου, Κατερίνα: «Το σύγχρονο εφηβικό µυθιστόρηµα». Στο Τσιλιµένη Τασούλα (Επιµ.), Το σύγχρονο ελληνικό παιδικό νεανικό µυθιστόρηµα. Θεσσαλονίκη: Σύγχρονοι ορίζοντες 2004: Κανατσούλη, Μένη: «Τρόποι ανάγνωσης της εφηβικής λογοτεχνίας». Διαδροµές 43 (1996): Κανατσούλη, Μένη: Ο ήρωας και η ηρωίδα µε τα χίλια πρόσωπα. Νέες απόψεις για το φύλο στην παιδική λογοτεχνία. Αθήνα: Gutenberg Κατσίκη-Γκίβαλου, Άντα: «Αναγκαίες διακρίσεις και θεωρητικές/ιστορικές αναζητήσεις της Εφηβικής Λογοτεχνίας». Στο Κανατσούλη Μένη Πολίτης Δηµήτρης (Επιµ.), Σύγχρονη Εφηβική Λογοτεχνία. Από την ποιητική της εφηβείας στην αναζήτηση της ερµηνείας της. Αθήνα: Πατάκης 2011: Μακρυνιώτη, Δήµητρα: «Εισαγωγή. Το σώµα στην ύστερη νεωτερικότητα». Στο Μακρυνιώτη Δήµητρα (Επιµ.), Τα όρια του σώµατος. Διεπιστηµονικές προσεγγίσεις. Αθήνα: Νήσος 2004: Nilsen, Alleen Pace Donelson, Kenneth: Literature for Today's Young adults. New York: Harper Collins College Publishers Οικονοµίδου, Σούλα: «Αφιερωµένο εξαιρετικά : η ιδεολογία και η έννοια του εννοούµενου αναγνώστη στο σύγχρονο εφηβικό µυθιστόρηµα». Στο Τσιλιµένη Τασούλα (Επιµ.), Το σύγχρονο ελληνικό παιδικό νεανικό µυθιστόρηµα. Θεσσαλονίκη: Σύγχρονοι ορίζοντες 2004: Παπαδάτος, Γιάννης Σ.: Το παιδικό βιβλίο στην εκπαίδευση και στην κοινωνία. Αθήνα: Παπαδόπουλος Roxborough, Steve: The novel of crisis: contemporary adolescent fiction. Children s Literature 7 (1978):

10 Somers, Joseph Michael: Are you there, reader? It s me Margaret: A reconsideration of Judy Blume s prose as sororal dialogism. Children s Literature Association Quarterly 33, 3 (2008): Trites, Roberta Seelinger: Disturbing the Universe: Power and Repression in Adolescent Literature. Iowa City: University of Iowa Press Τσιαµπάση, Φανή: «Μου µαθαίνετε να χαµογελάω, σας παρακαλώ; της Ελένης Δικαίου. Μια περίπτωση σύγχρονου εξελικτικού µυθιστορήµατος». Στο Ακριτόπουλος Αλέξανδρος (Επιµ.), Ελληνική Παιδική-Νεανική Λογοτεχνία. Ιστορία, Κριτική, Διδασκαλία. Αθήνα: Ηρόδοτος 2013: Human Trafficking, στο United Nations Office on Drugs and Crime, ανακτήθηκε στις 14/12/2014. Εφηβικά µυθιστορήµατα Δαρλάση, Αγγελική: Με λένε Σύννεφο. Αθήνα: Πατάκης Ζέη, Άλκη: Η Κωνσταντίνα και οι αράχνες της. Αθήνα: Κέδρος Κοντολέων, Μάνος: Μια ιστορία του Φιοντόρ. Αθήνα: Πατάκης Κοντολέων, Μάνος: Ανίσχυρος άγγελος. Αθήνα: Πατάκης Κοντολέων, Μάνος: Δεν µε λένε Ρεγγίνα Άλεχ µε λένε. Αθήνα: Πατάκης Λαµπαδαρίδου-Πόθου, Μαρία: Συνέντευξη µε το φάντασµα του βάλτου. Αθήνα: Πατάκης Μανδηλαράς, Φίλιππος: Κάπου να ανήκεις. Αθήνα: Πατάκης Μανδηλαράς, Φίλιππος: Ύαινες. Αθήνα: Πατάκης Μανδηλαράς, Φίλιππος: Ζωή σαν ασανσέρ. Αθήνα: Πατάκης Μαργαρίτης, Κυριάκος: Ο κονσερβοσυλλέκτης. Αθήνα: Ψυχογιός Μητσιάλη, Αλεξάνδρα: Θα σε σώσω ό,τι κι αν γίνει. Αθήνα: Παπαδόπουλος Παπαγιάννη Μαρία: Το Δέντρο το Μονάχο. Αθήνα: Πατάκης Παπαθεοδώρου, Βασίλης: Οι Εννέα Καίσαρες. Αθήνα: Καστανιώτης Παπαθεοδώρου, Βασίλης: Στη διαπασών. Αθήνα: Καστανιώτης

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου]

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας: Σεμίραμις Αμπατζόγλου Τάξη: Γ'1 Γυμνασίου

Διαβάστε περισσότερα

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Είδος διδακτικής πρακτικής: project, ομαδοσυνεργατική διδασκαλία Προτεινόμενη διάρκεια: 20 ώρες Εισαγωγικές παρατηρήσεις Η διδακτική ενότητα «Τα φύλα στη λογοτεχνία»

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία. Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307. Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth.

Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία. Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307. Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth. Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307 Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth.gr Είδος Μαθήματος: Υποχρεωτικό Εξάμηνο: 1 ο και 2 ο Μονάδες ECTS: 6

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παιδική ηλικία είναι ένα ζήτημα για το οποίο η κοινωνιολογία έχει δείξει μεγάλο ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 έως σήμερα βρίσκεται υπό εξέλιξη ένα πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

Τα προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών ως προγράµ- σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ. µε φορέα υλοποίησης το

Τα προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών ως προγράµ- σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ. µε φορέα υλοποίησης το Η δηµιουργία του παρόντος υλικού έγινε στο πλαίσιο της ενέργειας 2.4.3 κατηγορία πράξεων γ του ΕΠΕΑΕΚ 2 µε τίτλο: «Προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ. συγγραφέας ΓΙΑΝΝΑ ΦΙΛΑΟΥ

ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ. συγγραφέας ΓΙΑΝΝΑ ΦΙΛΑΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ (ψυχοκοινωνική προσέγγιση) συγγραφέας ΓΙΑΝΝΑ ΦΙΛΑΟΥ Στο βιβλίο με τίτλο ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ, η συγγραφέας Γιάννα Φιλάου καταγράφει και αναλύει τις ανθρώπινες

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Διοικώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Διοικώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Διοικώ 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι «διοίκηση» 2. Η «διοίκηση»

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΗΜΕΡΗΣΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ο "Παραμυθάς" Νίκος Πιλάβιος στα Χανιά

Ο Παραμυθάς Νίκος Πιλάβιος στα Χανιά Ο "Παραμυθάς" Νίκος Πιλάβιος στα Χανιά 18 Ιαν 2014 Χανιά (18/1), Σταλός (19/1), Χανιά 18.01 έως 19.01 Ο "Παραμυθάς" Νίκος Πιλάβιος στα Χανιά Ο Παραμυθάς των παιδικών μας χρόνων έρχεται στην Κρήτη Όταν

Διαβάστε περισσότερα

Ο Σωτήρης Σαμπάνης μιλάει για το νέο του βιβλίο "Σκανταλόπετρα"

Ο Σωτήρης Σαμπάνης μιλάει για το νέο του βιβλίο Σκανταλόπετρα Ημερομηνία 24/11/2015 Μέσο Συντάκτης Link achaianews.gr Κατερίνα Σαμψώνα http://bit.ly/1qtceq0 Ο Σωτήρης Σαμπάνης μιλάει για το νέο του βιβλίο "Σκανταλόπετρα" Η Σκανταλόπετρα είναι το νέο βιβλίο του Σωτήρη

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα της παρουσίασης. Οικογενειακό περιβάλλον και αγωγή. Η οικογένεια. Στάδια κοινωνικοποίησης µέσα από την οικογένεια:

Θέµατα της παρουσίασης. Οικογενειακό περιβάλλον και αγωγή. Η οικογένεια. Στάδια κοινωνικοποίησης µέσα από την οικογένεια: ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Θέµατα της παρουσίασης Οικογενειακό περιβάλλον και αγωγή Σακελλαρίου Κίµων Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα H οικογένεια ως

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. ΖΩΡΖ ΣΑΡΗ- ΚΑΙ ΠΑΛΙ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Από το μυθιστόρημα Ε.Π. (Ενωμένες Πάντα)

ΚΕΙΜΕΝΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. ΖΩΡΖ ΣΑΡΗ- ΚΑΙ ΠΑΛΙ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Από το μυθιστόρημα Ε.Π. (Ενωμένες Πάντα) ΚΕΙΜΕΝΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΖΩΡΖ ΣΑΡΗ- ΚΑΙ ΠΑΛΙ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Από το μυθιστόρημα Ε.Π. (Ενωμένες Πάντα) Βιογραφικά στοιχεία της Συγγραφέα Η πεζογράφος Ζώρζ Σαρρή γεννήθηκε στην Αθήνα το 1925

Διαβάστε περισσότερα

Διάρκεια: 2Χ80 Προτεινόμενη τάξη: Δ -Στ Εισηγήτρια: Χάρις Πολυκάρπου

Διάρκεια: 2Χ80 Προτεινόμενη τάξη: Δ -Στ Εισηγήτρια: Χάρις Πολυκάρπου ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Θεατρικό Εργαστήρι: Δημιουργία δραματικών πλαισίων με αφορμή μαθηματικές έννοιες. Ανάπτυξη ικανοτήτων για επικοινωνία μέσω του θεάτρου και του δράματος. Ειδικότερα αναφορικά με τις παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη

ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη Ημερομηνία 25/2/2015 Μέσο Συντάκτης Link diastixo.gr Ελπιδοφόρος Ιντζέμπελης http://diastixo.gr/sinentefxeis/xenoi/3524-william-landay ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη Δημοσιεύτηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ

ΟΡΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ Η κοινωνία μας περνά ένα στάδιο ταχύτατων μεταλλαγών και ανακατατάξεων, όπου αμφισβητούνται αξίες και θεσμοί. Σήμερα οι θεσμοί έχουν γίνει πολύμορφοι και σύνθετοι, ενώ ταυτόχρονα όσοι άντεξαν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Βιογραφικά είδη. Σοβαρό, επίσηµο, τυπικό

Βιογραφικά είδη. Σοβαρό, επίσηµο, τυπικό Βιογραφικά είδη (Βιογραφία, µυθιστορηµατική βιογραφία, αυτοβιογραφία, µυθιστορηµατική αυτοβιογραφία, βιογραφικό σηµείωµα, αυτοβιογραφικό σηµείωµα, αποµνηµονεύµατα, ηµερολόγιο, συστατική επιστολή) Περιεχόµενο

Διαβάστε περισσότερα

Οδυσσέας Ελύτης: Η Μαρίνα των βράχων (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 55-58)

Οδυσσέας Ελύτης: Η Μαρίνα των βράχων (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 55-58) 1. ΚΕΙΜΕΝO Οδυσσέας Ελύτης: Η Μαρίνα των βράχων (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 55-58) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµ- µατολογικά στοιχεία:

Διαβάστε περισσότερα

Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα

Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα ΓΙΩΡΓΟΣ Σ. ΔΡΟΥΛΙΑΣ Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα Παραγωγή λόγου για την Ε και την ΣΤ Δημοτικού ΠΡΟΛΟΓΟΣ Για να κρατάς αυτό το βιβλίο στα χέρια σου, σημαίνει ότι θέλεις να μάθεις να εκφράζεσαι

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Ημερησίων Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α )

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Ημερησίων Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) 29 Μαΐου 2014 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Ημερησίων Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) Α1. Ο συγγραφέας αναφέρεται στο φαινόμενο της έξαρσης της νεανικής εγκληματικότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Φύλο (sex) Σεξουαλικότητα (sexuality) Σεξουαλική υγεία (sexual health) Κοινωνική ταυτότητα (γένος) (gender) Κοινωνική ταυτότητα φύλου (gender identity) Σεξουαλικός προσανατολισµός

Διαβάστε περισσότερα

15/9/2009. 1880 ποίηση & πεζογραφία στρέφονται προς νέες κατευθύνσεις Νέα εκφραστικά μέσα

15/9/2009. 1880 ποίηση & πεζογραφία στρέφονται προς νέες κατευθύνσεις Νέα εκφραστικά μέσα Νέα Αθηναϊκή Σχολή Λογοτεχνία Β Λυκείου Εισαγωγή Επιμέλεια: Τ. Γιακουμάτου www.netschoolbook.gr 1880 ποίηση & πεζογραφία στρέφονται προς νέες κατευθύνσεις Νέα εκφραστικά μέσα Εσωτερική αναδιάρθρωση κράτους-στόχος

Διαβάστε περισσότερα

Η συγγραφέας και ψυχολόγος Γιούλη Μιγγείρου στο agrinio-life Μαμά, μπαμπά σας χρειάζομαι!

Η συγγραφέας και ψυχολόγος Γιούλη Μιγγείρου στο agrinio-life Μαμά, μπαμπά σας χρειάζομαι! Η συγγραφέας και ψυχολόγος Γιούλη Μιγγείρου στο agrinio-life Μαμά, μπαμπά σας χρειάζομαι! Με ένα πραγματικά απλό και κατανοητό λόγο, η κυρία Μιγγείρου στο νέο της βιβλίο Μαμά, μπαμπά σας χρειάζομαι, που

Διαβάστε περισσότερα

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη»

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Συνέντευξη στην Ελευθερία Καμπούρογλου Το «Μια συγνώμη για το τέλος» είναι η νέα συγγραφική δουλειά της Λένας Μαντά, που μόλις

Διαβάστε περισσότερα

Η Επιστήµη της Κοινωνιολογίας

Η Επιστήµη της Κοινωνιολογίας ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ Η Επιστήµη της Κοινωνιολογίας 1. Ορισµός και αντικείµενο της Κοινωνιολογίας 1.1. Κοινωνιολογία και κοινωνία Ερωτήσεις του τύπου «σωστό λάθος» Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις ως Σωστές ή Λανθασµένες,

Διαβάστε περισσότερα

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία Παρουσίαση Προγράµµατος σε Διδασκαλικό Σύλλογο Δηµοτικού Σχολείου Αγ. Αντωνίου Αξιοποίηση Λαϊκών Ιστοριών της Κύπρου για Προώθηση της Διαπολιτισµικής Εκπαίδευσης Σεπτ 2011 - Αυγ 2013 Δίκτυο συνεργασίας

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21 ου αιώνα) Νέο Πρόγραμμα Σπουδών, Οριζόντια Πράξη» MIS: 295450 Υποέργο 1: «Εκπόνηση Προγραμμάτων Σπουδών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και οδηγών για τον εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Περιγραφή εργαστηρίου Οι ιστορίες είναι γεγονότα ζωής ή του μυαλού ή μήπως απλώς

Διαβάστε περισσότερα

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες.

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1 Σενάριο Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Σε αντίθεση με τα αφηγηματικά ή λογοτεχνικά είδη, το σενάριο περιγράφει αυτό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ Ο ρόλος της Δια βίου Μάθησης στην καταπολέμηση των εκπαιδευτικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Τοζήτηματωνκοινωνικώνανισοτήτωνστηνεκπαίδευσηαποτελείένα

Διαβάστε περισσότερα

«Εφηβεία από το Α έως το Ω» Μια Ακαδημία για Γονείς

«Εφηβεία από το Α έως το Ω» Μια Ακαδημία για Γονείς «Εφηβεία από το Α έως το Ω» Μια Ακαδημία για Γονείς Ξενοδοχείο President 18 Νοεμβρίου 2015 1 η Συνάντηση Άρτεμις Κ. Τσίτσικα Επικ. Καθηγήτρια Παιδιατρικής-Εφηβικής Ιατρικής Επιστ. Υπεύθυνος Μονάδας Εφηβικής

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ «ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ»

Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ «ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ» Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ «ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ» Ειρηάννα Δραγώνα Θεατροπαιδαγωγός- Εμψυχώτρια Θεάτρου [ Το κείμενο βασίστηκε στις

Διαβάστε περισσότερα

Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex

Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex Η Έμη Σίνη μεγάλωσε στη Ρόδο, σπούδασε πολιτικός μηχανικός στο Μετσόβιο

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος Θεοτόκης: Η Τιµή και το Χρήµα (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 108-120)

Κωνσταντίνος Θεοτόκης: Η Τιµή και το Χρήµα (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 108-120) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Κωνσταντίνος Θεοτόκης: Η Τιµή και το Χρήµα (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 108-120) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµ- µατολογικά

Διαβάστε περισσότερα

ΣΜΑΡΑΓΔΙ ΣΤΗ ΒΡΟΧΗ της Άννας Γαλανού - Book review

ΣΜΑΡΑΓΔΙ ΣΤΗ ΒΡΟΧΗ της Άννας Γαλανού - Book review Ημερομηνία 20/8/2015 Μέσο Συντάκτης Link www.culture21century.gr Γιώτα Παπαδημακοπούλου http://www.culture21century.gr/2015/08/book-review_33.html ΣΜΑΡΑΓΔΙ ΣΤΗ ΒΡΟΧΗ της Άννας Γαλανού - Book review 20

Διαβάστε περισσότερα

ποτάµι" της Γιώτας Γουβέλη

ποτάµι της Γιώτας Γουβέλη "Το µαγεµένο ποτάµι" της Γιώτας Γουβέλη Written by Μαρία Τσαγγάρη font size decrease font size increase font size Print Email Η Γιώτα Γουβέλη στο νέο της βιβλίο µε τίτλο "Το µαγεµένο ποτάµι" που κυκλοφορεί

Διαβάστε περισσότερα

Βία κατά των γυναικών ένα αρχαίο ζήτηµα που ανθεί και στον 21 αιώνα. Θεοφανώ Παπαζήση

Βία κατά των γυναικών ένα αρχαίο ζήτηµα που ανθεί και στον 21 αιώνα. Θεοφανώ Παπαζήση Βία κατά των γυναικών ένα αρχαίο ζήτηµα που ανθεί και στον 21 αιώνα Θεοφανώ Παπαζήση Αναπληρώτρια καθηγήτρια ΑΠΘ Από την απελευθέρωση των σεξουαλικών σχέσεων στα τέλη της δεκαετίας του 60 αρχές 70, µετά

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση προφορικού λόγου

Κατανόηση προφορικού λόγου Κατανόηση προφορικού λόγου Επίπεδο Γ Δεύτερη διδακτική πρόταση Μυθολογία Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Υλικό: Ενσωμάτωση δραστηριοτήτων: 1 διδακτική ώρα έφηβοι και

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο.

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Τα τελευταία χρόνια βρισκόµαστε µπροστά σε µια βαθµιαία αποδόµηση της ανδροκρατικής έννοιας της ηγεσίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Μόνο με το αίσθημα μπορείς να διδάξεις. Αν καθήσεις στην έδρα η ποίηση θα φύγει από το παράθυρο. «Κώστας Μόντης» Βασικές αρχές: 1) Το λογοτεχνικό

Διαβάστε περισσότερα

Γεννήθηκε το 1883 στο Ηράκλειο της Κρήτης Υπήρξε φιλόσοφος, ποιητής, θεατρικός συγγραφέας Έργα: µυθιστορήµατα, ποίηση, θεατρικά,

Γεννήθηκε το 1883 στο Ηράκλειο της Κρήτης Υπήρξε φιλόσοφος, ποιητής, θεατρικός συγγραφέας Έργα: µυθιστορήµατα, ποίηση, θεατρικά, http://www.amis-kazantzaki.gr./ Γεννήθηκε το 1883 στο Ηράκλειο της Κρήτης Υπήρξε φιλόσοφος, ποιητής, θεατρικός συγγραφέας Έργα: µυθιστορήµατα, ποίηση, θεατρικά, ταξιδιωτικά Τα πιο γνωστά του έργα: Αναφορά

Διαβάστε περισσότερα

Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης

Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης Γυναίκες καλλιτέχνες και δημόσιος χώρος στη σύγχρονη Ελλάδα: όροι και όρια μιας σχέσης Διάχυτη είναι στις μέρες μας η αντίληψη ότι πλέον οι αντιξοότητες, θεσμικές

Διαβάστε περισσότερα

Αφροδίτη Βακάλη: «Σε όλες τις εποχές ο δρόμος της συγγραφής ήταν και είναι μοναχικός»

Αφροδίτη Βακάλη: «Σε όλες τις εποχές ο δρόμος της συγγραφής ήταν και είναι μοναχικός» Αφροδίτη Βακάλη: «Σε όλες τις εποχές ο δρόμος της συγγραφής ήταν και είναι μοναχικός» Η Αφροδίτη Βακάλη γεννήθηκε στην Αθήνα το 1965 και είναι εκπαιδευτικός. Σπούδασε Αγγλική Φιλολογία στο Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενα Τράπεζας Θεμάτων ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ:ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΥΠΟΣ Μ.Μ.Ε

Κείμενα Τράπεζας Θεμάτων ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ:ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΥΠΟΣ Μ.Μ.Ε ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ Κείμενα Τράπεζας Θεμάτων ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ:ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΥΠΟΣ Μ.Μ.Ε 18251/18351/20220 [Η (παρα)πληροφόρηση στο Διαδίκτυο] 18234/18275/20215 [Ο εθισμός στην τηλεόραση]

Διαβάστε περισσότερα

OPMH. κοντά στο µαθητή!

OPMH. κοντά στο µαθητή! ΠΑΝΕΛΛΑ ΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑ Α A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑ Α Β ) ΠΕΜΠΤΗ 29 ΜΑΪΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

Διαβάστε περισσότερα

Πιάστε τους! Συλλογή Χελιδόνια Εκδόσεις Πατάκη

Πιάστε τους! Συλλογή Χελιδόνια Εκδόσεις Πατάκη Συλλογή Χελιδόνια Εκδόσεις Πατάκη Πιάστε τους! Φίλιππος Μανδηλαράς, Μαρία Παπαγιάννη Εικονογράφηση: Μιχάλης Κουντούρης Σελ. 260 Έπαινος Κύκλου του Ελληνικού Παιδικού Βιβλίου ραστηριότητες για την Ε & την

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Το μάθημα της Θεατρικής Αγωγής θα διδάσκεται από φέτος στην Ε και Στ Δημοτικού. Πρόκειται για μάθημα βιωματικού χαρακτήρα, με κύριο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Ενισχύστε την Αυτοπεποίθηση των Παιδιών Βελτιώνοντας & Μαθαίνοντας τον Γονεϊκό Τύπο!!! ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Κλεισθένους 12 (Στοά Κοββατζή) 1 ος όροφος Τηλ.: 2742029421 Κιν.: 6979985566

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡXAIA ΕΛΛΗΝΙΚH ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ- ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

ΑΡXAIA ΕΛΛΗΝΙΚH ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ- ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Πράξη «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ, στους Άξονες Προτεραιότητας 1,2,3, -Οριζόντια Πράξη», ΑΡXAIA ΕΛΛΗΝΙΚH ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ- ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Δρ. Χαρά Κοσεγιάν Οκτώβρης 2011 Βασική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Η καλλιέργεια της κριτικής ανάγνωσης µέσα από το µάθηµα της λογοτεχνίας

Η καλλιέργεια της κριτικής ανάγνωσης µέσα από το µάθηµα της λογοτεχνίας Η καλλιέργεια της κριτικής ανάγνωσης µέσα από το µάθηµα της λογοτεχνίας Η εµπειρία της χρήσης των «Αναγνωστικών Ηµερολογίων» στην Α Γυµνασίου της Βάλιας Λουτριανάκη Η χρήση αναγνωστικών ηµερολογίων (reading

Διαβάστε περισσότερα

«Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά»

«Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά» «Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά» Θεοδώρα Πάσχου α.μ 12181 Τμήμα Λογοθεραπείας-Τ.Ε.Ι ΗΠΕΙΡΟΥ Εισαγωγικές επισημάνσεις 1) η εκδήλωση διαταραχών στην κατάκτηση μαθησιακών δεξιοτήτων προκαλεί

Διαβάστε περισσότερα

Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα

Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΟ ΓΥΝΑΙΚΕΙΟ ΦΥΛΟ ΣΤΟΝ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟ Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΘΕΜΑΤΑ ΦΥΛΟΥ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Ηλικία - Επιχειρηματικότητα

Ηλικία - Επιχειρηματικότητα Ηλικία - Επιχειρηματικότητα 40% 35% 34,3% 34,0% 30% 25% 20% 21,3% 15% 10% 5% 0% 1,3% 18-24 25-34 35-44 45-54 55+ 9,0% 1 Τι επιλέγει 84% επιλέγει την έναρξη νέας δραστηριότητας ανεξάρτητα επιπέδου εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 1.Α. Ο ρόλος και η λειτουργία του Προλόγου ως δομικό στοιχείο της τραγωδίας: Ο πρόλογος μιας τραγωδίας αποτελεί τα πρώτο από τα απαγγελλόμενα μέρη και εκτελείται από τους

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ»

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ» ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ» Σκοπός της εκπόνησης του Προγράμματος Αγωγής Υγείας ήταν Να γνωρίσουν τα παιδιά το σώμα τους και βασικές του λειτουργίες. Nα γνωρίσουν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του Σολωμού. Το μεταφυσικό στοιχείο εντοπίζεται λόγου χάρη στο στίχο 54 όπου ανιχνεύουμε

Διαβάστε περισσότερα

Σχολικό Έτος: 2014-2015 Α Τετράμηνο Τάξη: Α Λυκείου Εργασία: «Συναισθήματα και εφηβεία» Υπεύθυνη Καθηγήτρια: Κα Γιανναρά

Σχολικό Έτος: 2014-2015 Α Τετράμηνο Τάξη: Α Λυκείου Εργασία: «Συναισθήματα και εφηβεία» Υπεύθυνη Καθηγήτρια: Κα Γιανναρά Σχολικό Έτος: 2014-2015 Α Τετράμηνο Τάξη: Α Λυκείου Εργασία: «Συναισθήματα και εφηβεία» Υπεύθυνη Καθηγήτρια: Κα Γιανναρά Τα συναισθήματα παίζουν καθοριστικό ρόλο στην καθημερινή ζωή των έφηβων μαθητών.

Διαβάστε περισσότερα

η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού

η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού 1 η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού Το βιβλίο αυτό, του ψυχοθεραπευτή Gestalt Πέτρου Θεοδώρου, κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΒΙΒΛΙΟΦΟΡΟΣ και σε Ελληνική και

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία στην θεµατική ενότητα : Η ανδρική και γυναικεία εµπειρία. ραστηριότητα 3 Μεγαλώνοντας σαν αγόρι- Μεγαλώνοντας σαν κορίτσι

Εργασία στην θεµατική ενότητα : Η ανδρική και γυναικεία εµπειρία. ραστηριότητα 3 Μεγαλώνοντας σαν αγόρι- Μεγαλώνοντας σαν κορίτσι Εργασία στην θεµατική ενότητα : Η ανδρική και γυναικεία εµπειρία ραστηριότητα 3 Μεγαλώνοντας σαν αγόρι- Μεγαλώνοντας σαν κορίτσι Εύη Πάτκου 1 ο Γυµνάσιο Πυλαίας Θεσσαλονίκη Ιανουάριος 2004 1 Εισαγωγή Τα

Διαβάστε περισσότερα

ηµιουργική Ψυχολογική Γραφή

ηµιουργική Ψυχολογική Γραφή ηµιουργική Ψυχολογική Γραφή Ζωντανά βιβλία, της Ιωάννας Ν. Τριπερίνα, Ψυχολόγου, MSc, µε ιστορίες που µάς δίνουν το έναυσµα να τις βιώσουµε, δραµατοποιήσουµε, συζητήσουµε, διαβάσουµε, ώστε να µάθουµε και

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ , ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Λ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΑΝΤΑ ΚΑΤΣΙΚΗ - ΓΚΙΒΑΛΟΤ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΠΟΡΕΙΑ ΑΘΗΝΑ 2001 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η οριοθέτηση της παιδικής λογοτεχνίας σε σχέση με την

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Συνάντησης. Υποστηρικτικό Υλικό Συνάντησης 1

Θέματα Συνάντησης. Υποστηρικτικό Υλικό Συνάντησης 1 ΤΡΙΤΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΔΙΚΤΥΟΥ «ΕΛΕΝΗ ΣΚΟΥΡΑ» για την «Ενίσχυση της Συμμετοχής των Γυναικών που ανήκουν σε ευπαθείς κοινωνικά ομάδες» στις Θέματα Συνάντησης Ολοκλήρωση προτάσεων για την

Διαβάστε περισσότερα

Αγαπητές/οί συνάδελφοι, σε αυτό το τεύχος σας προτείνουµε µερικά ενδιαφέροντα βιβλία που αφορούν βασικές αρχές της Συµβουλευτικής.

Αγαπητές/οί συνάδελφοι, σε αυτό το τεύχος σας προτείνουµε µερικά ενδιαφέροντα βιβλία που αφορούν βασικές αρχές της Συµβουλευτικής. Αγαπητές/οί συνάδελφοι, σε αυτό το τεύχος σας προτείνουµε µερικά ενδιαφέροντα βιβλία που αφορούν βασικές αρχές της Συµβουλευτικής. Arist Von Schlippe, Jochen Schweitzer επιµέλεια: Βιργινία Ιωαννίδου µετάφραση:

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων σε παιδιά με νοητική ανεπάρκεια μέσα από το παιχνίδι με τους συνομηλίκους τους: ένα πιλοτικό πρόγραμμα παρέμβασης

Ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων σε παιδιά με νοητική ανεπάρκεια μέσα από το παιχνίδι με τους συνομηλίκους τους: ένα πιλοτικό πρόγραμμα παρέμβασης Ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων σε παιδιά με νοητική ανεπάρκεια μέσα από το παιχνίδι με τους συνομηλίκους τους: ένα πιλοτικό πρόγραμμα παρέμβασης Γ. Μπάρμπας Ε. Γκιργκινούδη θεωρητικό πλαίσιο βασικός πυρήνας

Διαβάστε περισσότερα

Συμπτώματα συνεξάρτησης

Συμπτώματα συνεξάρτησης Συμπτώματα συνεξάρτησης Οι συνεξαρτητικές συμπεριφορές είναι αυτοκαταστροφικές συμπεριφορές. Το συνεξαρτητικό άτομο προσπαθεί να βοηθήσει τους άλλους καταστρέφοντας τον εαυτό του. Τέτοιου είδους συμπεριφορές

Διαβάστε περισσότερα

Ελισάβετ Μουτζά(ν) Μαρτινέγκου «Αυτοβιογραφία»

Ελισάβετ Μουτζά(ν) Μαρτινέγκου «Αυτοβιογραφία» Ελισάβετ Μουτζά(ν) Μαρτινέγκου «Αυτοβιογραφία» Η πρώτη Ελληνίδα συγγραφέας γεννήθηκε στη Ζάκυνθο το 1801 Είχε ιδιαίτερη έφεση στα γράµµατα και κατάφερε να µορφωθεί σχεδόν µόνη της Ξεχωρίζει από τους δασκάλους

Διαβάστε περισσότερα

www.synodoiporos,weebly.com Page 1

www.synodoiporos,weebly.com Page 1 ΓΡΑΦΟΝΤΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΕΙΜΕΝΟΥ Σε πρώτη φάση διαβάζουμε τουλάχιστον 2 φορές ολόκληρο το κείμενο και φροντίζουμε να το κατανοήσουμε πλήρως. Προσέχουμε ιδιαίτερα τη στάση - άποψη του συγγραφέα και το σκοπό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΘΟΥΣΑ 4. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 Θετικές σχέσεις: θεωρία και πράξη

ΑΙΘΟΥΣΑ 4. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 Θετικές σχέσεις: θεωρία και πράξη TETARTH 15 ΜΑΪΟΥ 2013 14.00-15.00 ΠΡΟΣΕΛΕΥΣΗ ΣΥΝΕΔΡΩΝ-ΕΓΓΡΑΦΕΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ, ΝΕΑ ΧΗΛΗ ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗ ΑΜΦΙΘΕΑΤΡΟ ΑΙΘΟΥΣΑ 9 ΑΙΘΟΥΣΑ 10 ΑΙΘΟΥΣΑ ΣΥΝΕΛΕΥΣΕΩΝ 15.00-17.00 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 1 Σκέφτομαι & Πράττω

Διαβάστε περισσότερα

Από ξύλο και ασήμι φτιαγμένο το νέο βιβλίο της Δήμητρας Παπαναστασοπούλου

Από ξύλο και ασήμι φτιαγμένο το νέο βιβλίο της Δήμητρας Παπαναστασοπούλου Ημερομηνία 19/3/2015 Μέσο Συντάκτης Link artpress.sundaybloody.com Βασίλης Κάργας http://artpress.sundaybloody.com/?it_books=%ce%b1%cf%80%cf%8c- %CE%BE%CF%8D%CE%BB%CE%BF-%CE%BA%CE%B1%CE%B9- %CE%B1%CF%83%CE%AE%CE%BC%CE%B9-

Διαβάστε περισσότερα

ΜΥΘΟΙ ΚΑΙ ΑΛΗΘΕΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΟΥ ΦΑΣΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΑΥΤΙΣΜΟΥ. Επιμέλεια: Στέργιος Νότας

ΜΥΘΟΙ ΚΑΙ ΑΛΗΘΕΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΟΥ ΦΑΣΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΑΥΤΙΣΜΟΥ. Επιμέλεια: Στέργιος Νότας ΜΥΘΟΙ ΚΑΙ ΑΛΗΘΕΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΟΥ ΦΑΣΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΑΥΤΙΣΜΟΥ Επιμέλεια: Στέργιος Νότας ΜΥΘΟΣ: Ο αυτισμός είναι μια σπάνια διαταραχή. ΑΛΗΘΕΙΑ: Παλαιότερες επιδημιολογικές έρευνες έδειχναν ότι στον γενικό

Διαβάστε περισσότερα

www.thelonaxero.com Η συγκεκριμένη εργασία αφορά την παρουσίαση του βιβλίου «www.thelonaxero.com» με αξιοποίηση του εργαλείου Power Point.

www.thelonaxero.com Η συγκεκριμένη εργασία αφορά την παρουσίαση του βιβλίου «www.thelonaxero.com» με αξιοποίηση του εργαλείου Power Point. www.thelonaxero.com Η συγκεκριμένη εργασία αφορά την παρουσίαση του βιβλίου «www.thelonaxero.com» με αξιοποίηση του εργαλείου Power Point. Συγγραφέας του βιβλίου είναι η Τζακλίν Ουίλσον και απευθύνεται

Διαβάστε περισσότερα

«Εφηβεία: Μια καταιγίδα στη ζωή;»

«Εφηβεία: Μια καταιγίδα στη ζωή;» «Εφηβεία: Μια καταιγίδα στη ζωή;» Η εφηβεία αποτελεί μία μεταβατική περίοδο στη ζωή του ανθρώπου. Αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Κατά τη διάρκειά της συντελούνται

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ

Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ Τα παιχνίδια είναι δημιουργήματα του Ελληνικού πολιτισμού με ρίζες που φτάνουν στην

Διαβάστε περισσότερα

«Ο ρόλος της εκπαίδευσης ενηλίκων στη σύγχρονη κοινωνία»

«Ο ρόλος της εκπαίδευσης ενηλίκων στη σύγχρονη κοινωνία» «Ο ρόλος της εκπαίδευσης ενηλίκων στη σύγχρονη κοινωνία» Σίμου Δανάη Μεταπτυχιακή φοιτήτρια: Συνεχιζόμενη Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση danai.simou@st.ouc.ac.cy Περίληψη: Στη σημερινή κοινωνία παρατηρούνται

Διαβάστε περισσότερα

Α Ο Π ΤΕΛΕΣΜ Σ ΑΤ Α Α Τ Α ΤΗΣ Η Σ ΕΡΕ Ρ ΥΝΑ Ν Σ Α

Α Ο Π ΤΕΛΕΣΜ Σ ΑΤ Α Α Τ Α ΤΗΣ Η Σ ΕΡΕ Ρ ΥΝΑ Ν Σ Α ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΠΟΥ ΕΧΟΥΝ ΟΙ ΕΦΗΒΟΙ ΕΧΟΥΝ ΜΕΤΑΞΥ ΤΟΥΣ Λυκειο Παλαιομετόχου Υπεύθυνη Καθηγήτρια Παναγιώτα Αποστόλου Αυγουστή Μαθητές που εργάστηκαν Α6 Χριστίνα Αντρέου Γιώργος Μαρκου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗ ΣΕ ΘΕΜΑΤΑ. Συντάκτριες - ηµιουργοί: Αγγέλου ήµητρα Ζορµπά Βασιλική

ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗ ΣΕ ΘΕΜΑΤΑ. Συντάκτριες - ηµιουργοί: Αγγέλου ήµητρα Ζορµπά Βασιλική ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗ ΣΕ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΦΥΛΩΝ Συντάκτριες - ηµιουργοί: Αγγέλου ήµητρα Ζορµπά Βασιλική ΙΣΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΦΥΛΩΝ ΣΤΕΡΕΟΤΥΠΑ ΤΑΥΤΟΤΗΤΕΣ ΦΥΛΟΥ ΣΤΗΝ ΕΦΗΒΕΙΑ ΒΙΑ ΚΑΙ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ ΡΟΛΟΙ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΓΑ-Κοινωνική Εργασία σε καταστάσεις κρίσης στην Πρωτοβάθμια Κοινωνική Πρόνοια» Eπικοινωνία: thkallin@gmail.com Προς (πίνακα αποδεκτών) ΚΟΜΟΤΗΝΗ, 20 Ιουλίου 2015 Με τo παρόν σημείωμα σας γνωστοποιούμε

Διαβάστε περισσότερα

Η Αφροδίτη Βακάλη μας μίλησε για τις "219 ημέρες βροχής" 07 Νοεμβρίου

Η Αφροδίτη Βακάλη μας μίλησε για τις 219 ημέρες βροχής 07 Νοεμβρίου Η Αφροδίτη Βακάλη μας μίλησε για τις "219 ημέρες βροχής" 07 Νοεμβρίου Την Αφροδίτη Βακάλη την γνωρίσαμε πριν από έναν χρόνο, όταν κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Ψυχογιός το πρώτο της βιβλίο με τίτλο, "Και

Διαβάστε περισσότερα

«Προγραμματίζοντας την Επιτυχία μας εν μέσω κρίσης»

«Προγραμματίζοντας την Επιτυχία μας εν μέσω κρίσης» ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ ΔΙΑΣΥΝΔΕΣΗ 2013 «Προγραμματίζοντας την Επιτυχία μας εν μέσω κρίσης» Δημήτρης Γκόντας Περιβάλλον κρίσης! Τι σημαίνει κρίση; Μισθοί της πείνας. Οικονομικό αδιέξοδο. Ανεργία άνω του 25%, δεν βρίσκω

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Ολοκληρώθηκε η καλοκαιρινή εκστρατεία «Διαδρομές με πυξίδα τη Βιβλιοθήκη» με 43 δράσεις στις παιδικές εφηβικές βιβλιοθήκες του Δήμου Χανίων

Ολοκληρώθηκε η καλοκαιρινή εκστρατεία «Διαδρομές με πυξίδα τη Βιβλιοθήκη» με 43 δράσεις στις παιδικές εφηβικές βιβλιοθήκες του Δήμου Χανίων Ολοκληρώθηκε η καλοκαιρινή εκστρατεία «Διαδρομές με πυξίδα τη Βιβλιοθήκη» με 43 δράσεις στις παιδικές εφηβικές βιβλιοθήκες του Δήμου Χανίων Η Δημοτική Βιβλιοθήκη του Δήμου Χανίων σε συνεργασία με το κοινωνικό

Διαβάστε περισσότερα

160 Επιστημών Εκπαίδευσης στην Προσχολική Ηλικία Θράκης (Αλεξανδρούπολη)

160 Επιστημών Εκπαίδευσης στην Προσχολική Ηλικία Θράκης (Αλεξανδρούπολη) 160 Επιστημών Εκπαίδευσης στην Προσχολική Ηλικία Θράκης (Αλεξανδρούπολη) Σκοπός Σκοπός του Τμήματος είναι η παιδαγωγική κατάρτιση ατόμων, που θα ασχοληθούν με την εκπαίδευση και αγωγή παιδιών προσχολικής

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδρομο Asperger Το σύνδρομο του μικρού σοφού

Σύνδρομο Asperger Το σύνδρομο του μικρού σοφού Σύνδρομο Asperger Το σύνδρομο του μικρού σοφού Πώς γίνεται ένα παιδί να έχει ιδιαίτερη κλίση στα μαθηματικά, στη μουσική, στις ξένες γλώσσες, στη μετεωρολογία, να έχει ξεχωριστές ικανότητες και ενδιαφέροντα,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΝΑΙ Η ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΓΕΝΟΥΣ ΘΗΛΥΚΟΥ; Ιστορική Εξέλιξη & Κοινωνική Ανάλυση

ΕΙΝΑΙ Η ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΓΕΝΟΥΣ ΘΗΛΥΚΟΥ; Ιστορική Εξέλιξη & Κοινωνική Ανάλυση ΕΙΝΑΙ Η ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΓΕΝΟΥΣ ΘΗΛΥΚΟΥ; Ιστορική Εξέλιξη & Κοινωνική Ανάλυση ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ & ΦΥΛΟ Μυστήριο αποτελεί τα τελευταία 20 χρόνια η συνεχής µείωση της συµµετοχής του γυναικείου φύλου στην επιστήµη των

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Γ: ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΠΑΙΔΙΚΟΙ ΦΟΒΟΙ

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Γ: ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΠΑΙΔΙΚΟΙ ΦΟΒΟΙ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Γ: ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΠΑΙΔΙΚΟΙ ΦΟΒΟΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ: ΕΓΓΕΝΗΣ Η ΕΠΙΚΤΗΤΗ; Η επιθετικότητα είναι η πιο κοινή συναισθηματική αντίδραση του νηπίου. Διαφορετικές απόψεις έχουν διατυπωθεί

Διαβάστε περισσότερα

Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254)

Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Τι εκφράζει

Διαβάστε περισσότερα

Το διπλό βιβλίο-δημήτρης Χατζής. Χαρά Ζαβρού Γ 6 Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Καθηγήτρια: Βασιλική Σελιώτη

Το διπλό βιβλίο-δημήτρης Χατζής. Χαρά Ζαβρού Γ 6 Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Καθηγήτρια: Βασιλική Σελιώτη Το διπλό βιβλίο-δημήτρης Χατζής Χαρά Ζαβρού Γ 6 Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Καθηγήτρια: Βασιλική Σελιώτη Γενικά Δημήτρης Χατζής Περιεχόμενα «Το διπλό βιβλίο» Περίληψη Ιστορικό πλαίσιο Τίτλος του έργου Δομή

Διαβάστε περισσότερα

ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ 9 ο ΓΕΛ Πατρών ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΚΑΡΑΚΙΤΣΟΥ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΟΛΙΑΒΡΑ ΦΩΤΕΙΝΗ ΚΥΡΙΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΦΩΤΕΙΝΗ ΣΥΛΑΙΔΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΟΜΑΔΑ: Tom&Jerry Υπεύθυνοι καθηγητές:

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την 1 ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την παλαιότερη γνώση τους, σημειώνουν λεπτομέρειες, παρακολουθούν

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου κι εγώ: Πώς να κερδίσω το «παιχνίδι» του σχολείου

Το παιδί μου κι εγώ: Πώς να κερδίσω το «παιχνίδι» του σχολείου Το παιδί μου κι εγώ: Πώς να κερδίσω το «παιχνίδι» του σχολείου Προσαρμογή κειμένου ενημερωτικό φυλλάδιο των εκδόσεων «Ελληνικά Γράμματα»: Γιώργος Ραφαηλίδης υπεύθυνος στο ΓραΣΕΠ Αιγινίου 1 Σύγχρονη µορφή

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ»

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» «ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» ΤΑΞΗ Γ1 2 ο Δ Σ ΓΕΡΑΚΑ ΔΑΣΚ:Αθ.Κέλλη ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Κατά τη διάρκεια της περσινής σχολικής χρονιάς η τάξη μας ασχολήθηκε με την ανάγνωση και επεξεργασία λογοτεχνικών βιβλίων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΩΜΑ ΓΥΝΑΙΚΑΣ. ΠΡΟΤΥΠΑ ΚΑΙ ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΟΜΟΡΦΙΑΣ ΣΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΤΩΝ ΑΙΩΝΩΝ. 2 ο ΓΕΛ ΜΕΓΑΡΩΝ

ΑΡΩΜΑ ΓΥΝΑΙΚΑΣ. ΠΡΟΤΥΠΑ ΚΑΙ ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΟΜΟΡΦΙΑΣ ΣΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΤΩΝ ΑΙΩΝΩΝ. 2 ο ΓΕΛ ΜΕΓΑΡΩΝ ΑΡΩΜΑ ΓΥΝΑΙΚΑΣ. ΠΡΟΤΥΠΑ ΚΑΙ ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΟΜΟΡΦΙΑΣ ΣΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΤΩΝ ΑΙΩΝΩΝ 2 ο ΓΕΛ ΜΕΓΑΡΩΝ Μαΐος 2012 ΟΜΑΔΑ ΜΑΘΗΤΩΝ Αυγουστή Σπυριδούλα Α1 Βούλγαρη Μάρω Α1 Ζάλη Κατερίνα Α1 Καρυώτη Παναγιώτα Α1 Καστάνη Ιωάννα

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα: Γνώσεις και στάσεις των μαθητών/τριών του Λυκείου Αγίου Γεωργίου Λακατάμειας σχετικά με την σεξουαλική και αναπαραγωγική τους υγεία.

Έρευνα: Γνώσεις και στάσεις των μαθητών/τριών του Λυκείου Αγίου Γεωργίου Λακατάμειας σχετικά με την σεξουαλική και αναπαραγωγική τους υγεία. Έρευνα: Γνώσεις και στάσεις των μαθητών/τριών του Λυκείου Αγίου Γεωργίου Λακατάμειας σχετικά με την σεξουαλική και αναπαραγωγική τους υγεία. Οικογενειακή Αγωγή Ι Σχολική Χρονιά: 2007 2008 Καθηγήτρια Οικιακής

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΖΩΗΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΖΩΗΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΖΩΗΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης µεσήλικης γυναίκας µε Aποφευκτική ιαταραχή Προσωπικότητας και Αγοραφοβία 12ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας 14 17 Μαϊου 2009, Βόλος, Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Χ. Βαρβέρη-Γ.

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Επιμέλεια εργασίας: Παναγιώτης Γιαννόπουλος Περιεχόμενα Ερώτηση 1 η : σελ. 3-6 Ερώτηση 2 η : σελ. 7-9 Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 2 Ερώτηση 1 η Η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα