Ο ΙΕΡΟΣ ΧΩΡΟΣ ΣΤΗΝ ΠΟΛΗ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ο ΙΕΡΟΣ ΧΩΡΟΣ ΣΤΗΝ ΠΟΛΗ"

Transcript

1 ΙΟΥΛΙΟΣ-ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2004 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 1 Ο ΙΕΡΟΣ ΧΩΡΟΣ ΣΤΗΝ ΠΟΛΗ ΑΝΤΩΝΗΣ ΜΑΡΜΑΡΙΝΟΣ Κοινωνικός Ανθρωπολόγος, Δρ Ε.Μ.Π. Επιβλέπων Καθηγητής: ΙΩΣΗΦ ΣΤΕΦΑΝΟΥ Μέλη Τριμελούς Συμβουλευτικής Επιτροπής: ΙΩΣΗΦ ΣΤΕΦΑΝΟΥ, Καθηγητής Ε.Μ.Π. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ-ΦΑΙΔΩΝ ΛΑΓΟΠΟΥΛΟΣ, Καθηγητής Α.Π.Θ. ΓΕΩΡΓΙΟΣ Α. ΠΡΟΚΟΠΙΟΥ, Αναπληρωτής Καθηγητής Ε.Μ.Π. Το παρόν άρθρο αποτελεί περίληψη της διδακτορικής διατριβής που υποβλήθηκε στη Σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του Τομέα Πολεοδομίας και Χωροταξίας του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου και εγκρίθηκε στις Αντικείμενο της διατριβής είναι ο ιερός χώρος στη σύγχρονη ελληνική πόλη. Εξετάζονται η κοινωνική δυναμική του ιερού χώρου στο πλαίσιο της «λαϊκής παράδοσης» (little tradition) αλλά και της «λόγιας παράδοσης» (great tradition) καθώς και η σχέση που αναπτύσσει με τον ιερό χώρο ο σύγχρονος άνθρωπος που ζει και κινείται μέσα στην πόλη. Ιδιαίτερη σημασία δίνεται στο πώς ο ιερός χώρος συνδέεται με τη διαμόρφωση της ατομικής και συλλογικής ταυτότητας, πώς συνδέονται οι ιεροί χώροι με τις μειονότητες, και στο τι συμβαίνει, όταν οι άνθρωποι έχουν ξεκοπεί από τους ιδιαίτερούς τους ιερούς χώρους, σε συνθήκες διασποράς, εξορίας η μετανάστευσης. Τέλος, εξετάζεται η επίδραση σύγχρονων φαινομένων και τάσεων όπως η παγκοσμιοποίηση, η εκρηκτική διάδοση των Μ.Μ.Ε. και η ανάπτυξη των νέων τεχνολογιών στη φύση των ιερών χώρων, τη θέση τους στην πόλη και τις σχέσεις τους με τον άνθρωπο. Συγκεκριμένα εξετάζονται οι εξής μορφές έκφρασης ιερού χώρου: Ναοί (ενοριακοί-παρεκκλήσια- ερημοκλήσια) Μοναστήρια Προσκυνήματα

2 ΙΟΥΛΙΟΣ-ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2004 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 2 Κοιμητήρια Εξωκλήσια Προσκυνητάρια Ενορίες Πανηγυρότοποι Αποσπασματικά ιεροί χώροι (κατοικία, σχολείο, βουλή, μουσείο, νοσοκομείο κ.λπ.) και διαμεσολαβημένοι ιεροί χώροι (Μ.Μ.Ε. και νέες τεχνολογίες) Ιεροί χώροι μη κυρίαρχων δοξασιών Ιεροί χώροι οικονομικών μεταναστών Κάθε μια από τις παραπάνω μορφές, αρχικά, (επανα)προσδιορίζεται ως προς τα βασικά χαρακτηριστικά της, τη μορφή, τη λειτουργία, τις χρήσεις και την εξέλιξή της και εξετάζονται οι τρόποι με τους οποίους συνδέεται με άλλους χώρους, δημόσιους ή ιδιωτικούς και με τις λειτουργίες τους: οικονομικές, διοικητικές, κοινωνικές, πνευματικές, συγκοινωνιακές, τουριστικές κ.λπ. σε πολεοδομική ή ευρύτερη χωροταξική κλίμακα. Η έρευνα διεξάγεται κυρίως από την άποψη της Ανθρωπολογίας του Χώρου. Με την έννοια αυτή, στο επίκεντρο είναι η βίωση του ιερού χώρου και οι σχέσεις του - πρακτικές, συναισθηματικές και ιδεολογικές - με τον άνθρωπο. Εκτός από το πώς γίνεται αντιληπτός (perceived), εξετάζεται και το πώς συνειδητοποιείται (conceived) και γίνεται ιδιοποιήσιμος μέσα από την έκφρασή του ο ιερός χώρος από τις διάφορες ομάδες, ιδιαίτερες υποομάδες, εθνικές ή θρησκευτικές μειονότητες στον ελληνικό χώρο. Η διατριβή αποτελείται από δεκατρία συνολικά κεφάλαια μαζί με την εισαγωγή και τα συμπεράσματα της έρευνας, τα οποία συγκροτούν τρεις ενότητες. Η πρώτη ενότητα, η εισαγωγή, έχει έντονο θεωρητικό προσανατολισμό, εξετάζονται οι όροι και οι έννοιες του αντικειμένου, το εννοιολογικό πλαίσιο της έρευνας, διατυπώνονται οι στόχοι και οι ερευνητικές μέθοδοι που χρησιμοποιούνται και γίνεται επισκόπηση της διεθνούς βιβλιογραφίας. Η δεύτερη ενότητα, που αποτελεί τον κύριο όγκο της διατριβής, εστιάζεται στην εξέταση του ρόλου και της έκτασης που έχουν στον πολεοδομικό ιστό οι επιμέρους μορφές έκφρασης ιερού χώρου. Τα πρώτα έξι κεφάλαια διερευνούν τα κελύφη αρχιτεκτονικής κλί-

3 ΙΟΥΛΙΟΣ-ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2004 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 3 μακας, όπως είναι οι ναοί, τα μοναστήρια, τα προσκυνήματα, τα κοιμητήρια, τα εξωκλήσια και τα προσκυνητάρια. Τα επόμενα δύο κεφάλαια μελετούν τα κελύφη πολεοδομικής κλίμακας, που είναι οι ενορίες και οι πανηγυρότοποι. Το ένατο κεφάλαιο πραγματεύεται τους αποσπασματικά και διαμεσολαβημένους ιερούς χώρους, ξεχωριστή και ιδιάζουσα κατηγορία ιερών χώρων, που είναι «κομμάτια» καθημερινού-βέβηλου χώρου αφιερωμένα σε δεδομένο χώρο και χρόνο στο ιερό. Το δέκατο και ενδέκατο κεφάλαιο ασχολούνται με τη θρησκευτική διαπολιτισμικότητα και εθνοτική πολυπολιτισμικότητα που συνθέτει και χαρακτηρίζει τη σύγχρονη ελληνική πόλη. Στα δύο αυτά κεφάλαια εξετάζονται η ιστορική παρουσία των ιερών χώρων των μη κυρίαρχων δοξασιών, η συνδιαλλαγή τους με την κυρίαρχη ελληνική ορθόδοξη εκκλησία καθώς και η νομική τους κάλυψη από την πολιτεία, και τελικά το νεοεμφανιζόμενο και εκρηκτικά αυξανόμενο πολλαπλό θρησκευτικό τοπίο των ιερών χώρων των οικονομικών μεταναστών και προσφύγων στις μεγάλες ελληνικές πόλεις, ιδιαίτερα στην Αθήνα. Η τρίτη ενότητα, το δωδέκατο και τελευταίο κεφάλαιο, τα συμπεράσματα, συνοψίζει τα κύρια ευρήματα της έρευνας και επισημαίνει την αναγκαιότητα της ανάληψης πρωτοβουλιών από πλευράς οργάνων της πολιτείας για την αποτελεσματικότερη νομική και πολεοδομική ρύθμιση των ιερών χώρων μη κυρίαρχων δοξασιών και οικονομικών μεταναστών και προσφύγων. Ως ειδικότερα συμπεράσματα και επιμέρους διαπιστώσεις για τις διάφορες μορφές ιερού χώρου μπορούμε να αναφέρουμε τα παρακάτω: Ο ναός σε μεγάλο βαθμό σηματοδοτεί μια σειρά από «πρέπει» και «δεν πρέπει», από συγκεκριμένες υποδείξεις, προτροπές ή απαγορεύσεις στη συμπεριφορά. Ο χώρος του ναού, η μορφή του, η πραγματικότητά του υπαγορεύουν κανόνες συμπεριφοράς, παράγουν δράση που με τη σειρά της επιδρά στο χώρο, καθιστώντας τον, συγχρόνως, αιτία και αποτέλεσμα, παραγωγό και προϊόν δράσης. Η «χωρική τάξη» και η συγκεκριμένη μορφή χώρου εκφράζει μια σειρά από σχέσεις εξουσίας, ένα σύστημα κανόνων, το «τι επιτρέπεται» και το «τι δεν επιτρέπεται», που κατευθύνει την κοινωνική-θρησκευτική συμπεριφορά. Ειδικότερα για το χώρο, οι ποιότητες, που αντιστοιχούν στην ικανοποίηση των αισθήσεων, διαμορφώνουν το οπτικό, το ακουστικό, το οσφρητικό, το γευστικό, το

4 ΙΟΥΛΙΟΣ-ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2004 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 4 απτικό και κιναισθητικό τοπίο και αποτελούν χαρακτηριστικά στοιχεία της φυσιογνωμίας του. Με την εμπλοκή και των πέντε αισθήσεων, ο χώρος γίνεται συγκεκριμένος, βιώσιμος και βιωματικός, γίνεται «τόπος», γίνεται «οίκος» και «οικουμένη», με όνομα, πρόσωπο, χαρακτήρα, φυσιογνωμία, μνήμη. Ο ναός αποτελεί ως αρχιτεκτονική μορφή ένα «απολιθωμένο τοπίο» του Θείου Κόσμου. Η αντίληψη του ιερού σύμπαντος επιδιώκεται μέσα από την ενεργοποίηση και τη λειτουργία, τον «ερεθισμό» όλων των αισθήσεων και συναισθημάτων των συμμετεχόντων πιστών. Κάθε μια αλλά και όλες μαζί οι αισθήσεις δίνουν τη δική τους συγκομιδή ως συνεισφορά στην αντίληψη και βίωση του χώρου και την πραγμάτωση κάποιου είδους πνευματικής ζωής. Ο ενοριακός ναός δεν έχει πια στην πράξη την κεντρική θέση και τη σημασία που είχε μέσα στη πόλη, αλλά εξακολουθεί πάντα να μην είναι απλά ένα κτίριο με μορφολογική και συμβολική σημασία. Η κύρια χρήση του ναού, η στέγαση δηλαδή της ομαδικής λατρείας, παραμένει πάντα η ίδια καθώς και η αρχιτεκτονική του. Εντούτοις, διάφορες νέες τάσεις και σύγχρονες αντιλήψεις διεισδύουν, επιτρέπονται, απορροφώνται ή ενσωματώνονται στο χώρο και την ατμόσφαιρα και το αντιληπτικό τοπίο του ναού, στην προσπάθειά του να παραμείνει ένας εν ζωή οργανισμός στο, μάλλον, μη ευνοϊκό για αυτόν, κλίμα της πόλης. Οι ναοί για την Ελλάδα είναι μέσα τονισμού μιας τέτοιας διαφορετικότητας. Πολύ συχνά σε διάφορα διαφημιστικά ή τουριστικά φυλλάδια και οδηγούς προβάλλονται οι ναοί ή μοναστήρια ή ξωκλήσια ακόμη και προσκυνητάρια. Η κοινή γνώμη σήμερα, πιο ώριμη από ποτέ άλλοτε, έχει αντιληφθεί τη σημασία της διατήρησης και προστασίας των θρησκευτικών χαρακτηριστικών μνημείων, όπως και της γενικότερης πολιτισμικής παράδοσης, και ότι τα ιστορικά, αρχιτεκτονικά, και λαογραφικά χαρακτηριστικά των τόπων είναι «περιουσιακά στοιχεία» ανεκτίμητα και λειτουργούν ως πόλοι έλξης επενδύσεων, που δεν αφορούν μόνο στον τουρισμό ή, ακόμα ειδικότερα, το θρησκευτικό τουρισμό, που έτσι κι αλλιώς αποτελούν ένα σημαντικό οικονομικό έσοδο, αλλά τη γενικότερη ανάπτυξη της περιοχής. Οι ναοί, επίσης, μαρτυρούν το γεγονός των διαδοχικών εγκαταστάσεων διαφόρων ομάδων που έρχονται από αλλού (πρόσφυγες, μετανάστες, μέτοικοι). Αυτοί οι νεοεισερχόμενοι, στην καινούργια συνοικία που δημιουργούν, χτίζουν κάποια στιγμή και τη δική

5 ΙΟΥΛΙΟΣ-ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2004 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 5 τους εκκλησία. Η νεώτερη εκκλησία φυσικά ανήκει στους νεώτερους εγκατεστημένους και συνήθως παίρνει το όνομα της εκκλησίας της προηγούμενης πατρίδας ή του τόπου καταγωγής. Έτσι ο ναός αυτός γίνεται κέντρο μιας φαντασιακής γεωγραφίας (imaginative geography). Μαζί του «μεταφέρεται» σε νέα τοπογραφία η προγονική πατρίδα. Είναι ένα σύγχρονο φαινόμενο που, όπως πιστεύουμε, θα έχει καθοριστική σημασία για το ναό, όπως άλλωστε και για άλλες χωρικές μονάδες, π.χ. σχολείο, μουσείο κ.λπ. Πρόκειται για το φαινόμενο της αποεδαφικοποίησης της πίστης που έχει ζωντανό ανάλογο στην ιστορία με το παράδειγμα του εβραϊκού λαού που, παρά την εξορία στην οποία υποχρεώθηκε, διατήρησε τον εαυτό του, την πίστη του, το ναό και τη γη του, τη χώρα του Ισραήλ, μέσο της μνήμης, έχοντας στην κατοχή του την Τορά, η οποία λειτούργησε ως «φορητό έδαφος». Σήμερα τα διάφορα σύγχρονα μέσα επικοινωνίας και προϊόντα των νέων τεχνολογιών, όπως τα συστήματα εικονικής πραγματικότητας, το διαδίκτυο, η δορυφορική τηλεόραση, οι βιντεοταινίες, τα CD-ROM και DVD επιτρέπουν τη βίωση του θρησκευτικού συναισθήματος οπουδήποτε, στην κατοικία, το γραφείο, το αυτοκίνητο ή αλλού. Δεν είναι απλά μια νέα μορφή λατρείας σε ιδιωτικό χώρο αλλά μια κατεύθυνση και ώθηση προς αποεδαφικοποίηση (extraterritoriality) της πίστης που, νομίζουμε, χρειάζεται παραπέρα έρευνα και μελέτη. Τα μοναστήρια παραμένουν οι κατ εξοχήν ιεροί χώροι, οι νησίδες ιερότητας, λόγω της έντονης εσωστρέφειας, μεταφυσικότητας και μυσταγωγικής λατρευτικής ζωής και παρά το γεγονός ότι ο μοναχισμός είναι πιο εκκοσμικευμένος σήμερα. Παρ όλο που συνήθως είναι εκτός πόλεων επηρεάζουν την πόλη και τις λειτουργίες της (εμπορικές, τουριστικές, πολιτιστικές κ.λπ.). Αυτό που χαρακτηρίζει ιδιαίτερα την ατμόσφαιρα του χώρου των μοναστηριών είναι δύο αντιθετικές τάσεις: εσωστρέφειας (θεοκεντρισμός) και εξωστρέφειας (ανθρωποκεντρισμός), οι οποίες, αναζητώντας αντίστοιχους τρόπους έκφρασης, δημιουργούν μια σειρά ολόκληρη από αντιθέσεις περισσότερο ή λιγότερο εμφανείς. Παρά τον προγραμματικά αντικοινωνικό χαρακτήρα του και την απόλυτη αντίθεση του στους θεμελιώδεις θεσμούς της κοινωνίας (κοινωνική τάξη, οικογένεια και εργασία) ο μοναχισμός δεν αποκόπτεται πλήρως από τον κοινωνικό ιστό. Το μοναστήρι σε πολλές περιπτώσεις απετέλεσε συνεκτικό στοιχείο της κανονικής κοινωνικής ζωής, πόλο

6 ΙΟΥΛΙΟΣ-ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2004 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 6 αστικής έλξης και προπομπό της δημιουργίας πόλεων. Το μοναστήρι είναι ένας κατ εξοχήν «ιερός οικισμός», είναι η «ιδεατή χριστιανική κοινότητα», η υλοποιημένη έκφραση του Ουρανού πάνω στη γη, η προγραμματισμένη «Άνω Ιερουσαλήμ», που ενσαρκώνεται και υλοποιείται από τα μέλη της, τους μοναχούς. Προτάσσεται δομικά και λειτουργικά ως η πρότυπη κοινωνία. Ενώ ο ναός είναι πόλος και ακτινοβολεί σε ένα χώρο, στην ενορία, και αγκαλιάζει μία σειρά από ανθρώπους, το μοναστήρι, υλοποιώντας μια φυγόκεντρη κίνηση, φεύγει από τον κατοικημένο χώρο και πηγαίνει και εγκαθίσταται στον μη κατοικημένο χώρο, στην «άγρια φύση». Σε πολιτικό-ιδεολογικό επίπεδο λειτούργησαν τα μοναστήρια και ως «θεματοφύλακες της ορθής πίστης και του εθνικού φρονήματος». Ιδιαίτερα αισθητό είναι αυτό στη βυζαντινή αυτοκρατορική πολιτική με τις παραγωγικές σχέσεις και με το «μοντέλο» της αγιοσύνης που πρόβαλλε η βυζαντινή κοινωνία. Τα παραπάνω μαζί με την τακτική της προσέλκυσης ατόμων, που έχριζαν βοήθειας, μετέτρεψαν τα μοναστήρια σε σημαντικούς παράγοντες πολεοδομικής και περιφερειακής ανάπτυξης, σε πόλους κοινοτικής και αστικής έλξεως, με ποικίλες οικονομικές και εμπορικές δραστηριότητες. Μέσα στη μακραίωνη ιστορία του ελληνικού μοναχισμού οι διάφορες ιστορικές συνθήκες επέβαλλαν έναν συγχρωτισμό ανάμεσα στα μοναστήρια και τις τοπικές κοινότητες. Υπήρξε συχνή και καθημερινή επικοινωνία όπου το ιερό αρθρωνόταν αρμονικά με το εγκόσμιο. Όλα τα μοναστήρια, ως τόποι ενεργού θρησκευτικής δραστηριότητας και άσκησης του ατομικού δικαιώματος της θρησκευτικής ελευθερίας, προστατεύονται από την Πολιτεία, όπως ορίζει το άρθρο 13 του Συντάγματος για την άσκηση της λατρείας, τόσο από τους μοναχούς όσο και από τους προσερχόμενους προσκυνητές. Στην περίπτωση που πρόκειται για αυτόνομη και αυτάρκη οικιστική οργάνωση ασκητευόμενων ατόμων σε πολεοδομική κλίμακα, όπως είναι το Άγιο Όρος και τα Μετέωρα, τότε πολιτιστικό στοιχείο δεν είναι μόνο η παλαιά μονή και ο περιβάλλων χώρος αλλά και η ευρύτερη θέση καθώς και ο θρησκευτικός χαρακτήρας της όλης περιοχής, με την περιρρέουσα θρησκευτική ατμόσφαιρα. Στην περίπτωση, δηλαδή, αυτή το «πολιτιστικό στοιχείο» είναι σύνθετο: «Ιερές Μονές Θέση Θρησκευτική Ατμόσφαιρα». Η προσβολή ενός οιουδήποτε εκ των τριών αυτών στοιχείων συνιστά προσβολή ολόκληρου του συγκεκριμένου πολιτιστικού περιβάλλοντος.

7 ΙΟΥΛΙΟΣ-ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2004 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 7 Παρόμοια συμπεράσματα ισχύουν για τα προσκυνήματα, τα οποία παρουσιάζουν μία άνθηση και αύξηση του πολυποίκιλου κοινού τους, ως άμεση συνέπεια του μηδενισμού των αποστάσεων που έχει επιφέρει η εξέλιξη των συγκοινωνιακών μέσων. Η εμβέλεια και επιρροή των προσκυνημάτων σήμερα πιο εύκολα μπορούν να εκτείνονται σε τοπικό, εθνικό ή και παγκόσμιο επίπεδο. Το προσκύνημα, είναι ένα φαινόμενο με καθαρά αυξητική τάση στις μέρες μας. Τα σύγχρονα μέσα μεταφοράς και επικοινωνίας διευκολύνουν την πραγματοποίηση του προσκυνήματος που είναι τώρα πιο οργανωμένο, ευκολότερο και ασφαλέστερο απ ό,τι στο παρελθόν. Επίσης, γνωστοποιείται, προβάλλεται και διαφημίζεται μέσα από την τηλεόραση, τις εφημερίδες, τα έντυπα αλλά και το διαδίκτυο (internet) που διαδίδουν ιστορίες από περιστατικά που συνέβησαν κατά το προσκύνημα. Οι νέοι τόποι προσκυνήματος, όπως συνέβη πρόσφατα με το προσκύνημα του Αγίου Ραφαήλ στη Μυτιλήνη, γνωστοποιούνται και γίνονται δημοφιλείς πολύ γρήγορα μέσα από τα μέσα μαζικής επικοινωνίας και όχι μόνο πια από την προφορική διάδοση. Παράλληλα διάφορα κινήματα και τάσεις, όπως π.χ. ο εθνικισμός, τα πανεθνικά θρησκευτικά κινήματα και οι πανεθνικές θρησκευτικές ιδεολογίες, δίνουν περαιτέρω ώθηση, προβολή και ανάπτυξη στα προσκυνήματα. Τα κοιμητήρια, δυνητικά οι πιο ιεροί χώροι, αφού σχετίζονται με το θάνατο, το κατεξοχήν μεταφυσικό ζήτημα, δεν αποπνέουν πλέον την ιερότητα που ένας τέτοιος χώρος απαιτεί. Σήμερα είναι υποβαθμισμένα ποιοτικά, αισθητικά, συμβολικά. Μια αναβάθμισή τους που θα στηριζόταν σε νέες λύσεις (π.χ. νεκροπόλεις, ταφικά συγκροτήματα μεγάλης κλίμακας, κατακόμβες, κρεματόρια) είναι εφικτή και απαραίτητη. Ο χώρος του νεκροταφείου διαιρείται σε τμήματα-ζώνες ταφών: πολυτελείας, τριετίας, οικογενειακών, αλλόδοξων και αλλόθρησκων. Μία άλλη χωρική λειτουργία, που συνδέεται άρρηκτα με την ανθρωπολογική διάσταση του νεκροταφείου, είναι το καφενείο. Ο χώρος του καφενείου λειτουργεί ως χώρος ψυχολογικής αποφόρτισης και τελικού σταδίου επανένταξης - ενσωμάτωσης (rite of aggregation) στη φυσιολογική κατάσταση των συμμετεχόντων στην όλη τελετουργία της κηδείας. Τα πανηγύρια, η κορύφωση της ενοριακής ζωής, τόσο στην πόλη όσο και στην ύπαιθρο, με το λατρευτικό, οικονομικό (εμποροπανηγύρεις) και ψυχαγωγικό τους μέρος

8 ΙΟΥΛΙΟΣ-ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2004 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 8 εξακολουθούν να πραγματοποιούνται σε τακτά χρονικά διαστήματα, στο πλαίσιο του εθιμικού κύκλου του χριστιανικού εορτολογίου σε ειδικά διαμορφωμένους χώρους. Ο πανηγυρότοπος είναι ο πρώτος πολυδύναμος και πολυλειτουργικός χώρος, στενά συνδεδεμένος με τη θρησκευτική και την κοινωνική ζωή της παραδοσιακής κοινότητας. Αν η αυλή, το προαύλιο του ναού είναι σημείο άρθρωσης ιερού και βέβηλου χώρου, ο πανηγυρότοπος μπορεί να χαρακτηριστεί ως η θεατρική σκηνή όπου διαδραματίζεται σε όλη της την ένταση η άρθρωση αυτή. Οι πανηγυρότοποι, ως ειδικά διαμορφωμένοι χώροι, δεν υπάρχουν στις πόλεις. Το πανηγύρι όμως εξακολουθεί να γίνεται σε δρόμους και πλατείες γύρω από το ναό. Η κατάληψη για το σκοπό αυτό των γύρω από το ναό δημόσιων χώρων είναι αποδεκτή και διευκολύνεται από την πολιτεία. Χαρακτηριστικό είναι ότι ακόμα και σε αυτόν τον ad hoc πανηγυρότοπο της πόλης διατηρείται η διαβαθμισμένη ιερότητα και ανιχνεύονται οι ισοϊερές (isosacre) καμπύλες του Mole, οι οποίες είναι σεβαστές από το ποικίλο και, στις μέρες μας, πολύχρωμο και πολυεθνικό πλήθος των εμπόρων παζαριωτών καθώς όσο πιο κοντά είναι στο ναό οι πάγκοι των παζαριωτών, τόσο τα είδη τους σχετίζονται με το ιερό, ενώ όσο απομακρύνονται τα είδη, είναι πιο κοσμικά και καθημερινά. Το προσκυνητάρι παραμένει μια διαδομένη σ όλο τον ελλαδικό χώρο, από τον πιο αστικοποιημένο έως τον πιο άγριο, μορφή ιερού χώρου. Αυθαίρετο εκκλησιαστικά και πολεοδομικά, είναι «θεμιτό» στο πλαίσιο της εθιμικής παράδοσης της λαϊκής θρησκείας, δεν αμφισβητείται και δεν απαγορεύεται. Αποτελεί δημόσια έκφραση ιδιωτικής θλίψης, εάν έχει ανεγερθεί από αιτία ατυχήματος, και είναι καθαρή απόρροια γνήσιων και βαθιών λαϊκών θρησκευτικών συναισθημάτων, που βρίσκουν με τον τρόπο αυτό διέξοδο στη σύγχρονη πόλη. Σε πολλά μέρη του κόσμου από τους προϊστορικούς χρόνους οι άνθρωποι έστηναν μονολιθικά μνημεία με λατρευτικό σκοπό κατά μήκος των δρόμων π.χ. οι αρχαιοελληνικές ερμαϊκές στήλες, ή ερμές, οι πέτρινοι «οδοδείχτες». Παρόμοια, αν και διαφοροποιημένα προσκυνητάρια συναντώνται, εκτός από τον ελληνικό, και σε άλλους πολιτισμικούς και γεωγραφικούς χώρους, από τον ινδουιστικό και βουδιστικό χώρο (τα stupas ή chorten), στον καθολικισμό, τα χατσκάρ των Αρμενίων, μέχρι και τη Βόρειο και Νότιο Αμερική. Στις Η.Π.Α. υπάρχουν κυρίως κατά μήκος των δρόμων της υπαίθρου και

9 ΙΟΥΛΙΟΣ-ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2004 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 9 πολύ σπάνια μέσα στις πόλεις και αποκαλούνται «roadside memorials» ή και «roadside crosses». Τα προσκυνητάρια αποτελούν σταθερές λεπτομέρειες του εδάφους, γι αυτό και αναφέρονται ως όρια σε συμβόλαια μεταβιβάσεως ακινήτων ή διαλέγονται ως τριγωνομετρικά σημεία του εδάφους στις τοπογραφικές εργασίες. Σήμερα μπορεί κανείς να τα βρει σε χάρτες κλίμακας 1: με ειδικά σύμβολα (όπως συμβαίνει και με τα παρεκκλήσια, εξωκλήσια, μοναστήρια, σπήλαια κ.λπ.), οι στρατιωτικοί χάρτες δίνουν πολλές φορές τις ακριβείς συντεταγμένες ακόμα και των πιο μικρών προσκυνηταριών. Όταν τοποθετούνται στον έξω χώρο σε δρόμους, αγρούς, σύνορα, έξω από σπίτια, είναι πράξη καθαγιασμού του αφιλόξενου και «άγριου» μη κατοικημένου χώρου. Στα προσκυνητάρια αυτά του εξωτερικού κύκλου του χωριού, εκτός από την καθημερινή τελετουργία του ανάμματος του καντηλιού, οι κάτοικοι των χωριών, που σε τελετουργική πομπή λιτανεύουν κάθε χρόνο μετά το Πάσχα την Εβδομάδα της Διακαινησίμου τις εικόνες των ενοριακών εκκλησιών γύρω από την περιφέρεια των χωριών τους, κάνουν στάσεις για δεήσεις. Η ενορία, ιδιαίτερα των αστικών περιοχών, έχει ουσιαστικά πάψει να υφίσταται ως ιερός χώρος. Το συμπαγές χωρικό μοντέλο, το οποίο προϋποθέτει, δεν ανταποκρίνεται στην κινητικότητα, την πολυθρησκευτικότητα αλλά και την επιθυμία για προσωπική επιλογή και διαμόρφωση των θρησκευτικών αναγκών που διακρίνει τον σύγχρονο άνθρωπο. Παρ όλα αυτά, σε κοινωνικό επίπεδο, η ενορία εξακολουθεί να παράγει ένα ιδιότυπο ενοριακό πολιτισμό (διοργάνωση εκδρομών σε θρησκευτικά προσκυνήματα, φιλανθρωπικό, εξωραϊστικό έργο κ.λπ.) επηρεάζοντας τη ζωή και την εικόνα της πόλης. Ως εναλλακτική έκφραση της παραδοσιακής ενορίας φαίνεται να αναπτύσσεται η ενορία δίκτυο. Η διάδοση των σύγχρονων τεχνολογιών επικοινωνίας, που επιτρέπουν μέχρι και τη δημιουργία εικονικών κοινοτήτων (virtual communities) τελείως ξεκομμένων από κάθε έννοια τοπικής αναφοράς, και η πυκνή δικτύωση διαφόρων ομάδων και πυρήνων υφαίνουν νέα πρότυπα (patterns) έκφρασης της θρησκείας στο χώρο. Παράλληλα χάνεται το μονοπώλιο της θρησκευτικής καθοδήγησης από τις επίσημες αρχές της εκκλησίας, ενώ τροφοδοτούνται η ποικιλότητα και η διαφορετικότητα της θρησκευτικής πίστης, η οποία εξατομικεύεται.

10 ΙΟΥΛΙΟΣ-ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2004 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 10 Η αγροτική ενορία, πιστή στους νόμους των βραδύτερων κοινωνικών μεταβολών της επαρχίας, παραμένει ένας ιερός χώρος και επιβεβαιώνεται μέσα από διάφορες μαγικόθρησκευτικές τελετουργικές πρακτικές καθαγιασμού του χώρου. Η ιδεατή, μεταφυσική κάλυψη και ιερή προστασία, που προσφέρει ο ενοριακός ναός ενισχύεται με τα διάφορα είδη κυκλοτερούς οριοθέτησης και σταυρώματος του χώρου της αγροτικής ενορίας. Η πραγματοποίηση του μεταφυσικού ορίου επιτυγχάνεται με μία ποικιλία τελετουργικών πρακτικών: περιάροση του οικισμού, περισχοινισμό, περιμετρική λιτανεία, περίζωση με φυσικά ή τεχνητά ορόσημα, σταύρωμα με στοιχεία που συνδέονται με τα κύρια σημεία του ορίζοντα. Το μοτίβο (μοντέλο) του «μαγικού κύκλου», που προστατεύει από το κακό μπορούμε να το διακρίνουμε σε δύο κατηγορίες: Η πρώτη χρησιμοποιείται για τη δημιουργία ιερού χώρου. Οι κύκλοι αυτοί χρησιμοποιούνται κυρίως σε τελετές που έχουν στόχο, (α) αποτροπή κακού, (β) έλξη καλού και (γ) προστασία ζωής: ανθρώπων, ζώων και παραγωγής. Η δεύτερη κατηγορία μαγικών κύκλων παρατηρείται στις τελετές της Εκκλησίας, με πιο κεντρικές τα μυστήρια. Εδώ, οι κυκλικές κινήσεις και τα κυκλικά σχήματα δεν φαίνονται να έχουν αποτροπαϊκό χαρακτήρα αλλά μάλλον είναι μιμήσεις της «σωστής ροής της ζωής». Η ανάλυση αυτών των πρακτικών μπορεί να δώσει ενδιαφέροντα στοιχεία κοινωνικής μικροδυναμικής. Όπως προκύπτει από τη διατριβή, η πολιτισμική και υπαρξιακή συνέχεια του ιερού χώρου στον τόπο μας δεν έχει ποτέ διακοπεί. Κάποιοι τόποι μάλιστα παραμένουν ιεροί στη διάρκεια των αιώνων, έστω και αν άλλαξε το περιεχόμενο της αγιοσύνης τους, αντικαταστάθηκε το αντικείμενο της λατρείας: μοναστήρια, εκκλησίες, εξωκλήσια βρίσκονται πολλές φορές στην ίδια θέση, όπου ήταν άλλοτε αρχαίοι ναοί και ιερά. Έτσι οι τόποι αυτοί είναι πάντοτε στοιχειωμένοι από την παρουσία του θείου, κρατώντας διαχρονικά αναλλοίωτη την ιερότητα τους, δημιουργώντας ένα αόρατο δίχτυ κάποιων σταθερών σημείων του ιερού μέσα στο στερέωμα του χωροχρόνου, δίνοντας την εντύπωση ότι η παρούσα κατάσταση πραγμάτων δεν είναι παρά μια φάση (η τελευταία;) μιας πολύ παλιάς παράδοσης, που ξεκινά από τα προελληνικά χρόνια. Όμως σήμερα, ο ιερός χώρος στην πόλη παρουσιάζει δύο φαινομενικά αντιφατικές αλλά όχι κατ ανάγκην αντιθετικές τάσεις: Τάσεις εκκοσμίκευσης και αποχώρησής του

11 ΙΟΥΛΙΟΣ-ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2004 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 11 από την πόλη, απόρροια της αποϊεροποίησης και απομάγευσης πραγμάτων και διαδικασιών, που επιφέρει γενικότερα η επιστημονικοτεχνική πρόοδος, και τάσεις ενίσχυσης και επιστροφής του στην πόλη, απόρροια του πολλαπλασιασμού εκκλησιών, δογμάτων, σεκτών, αιρέσεων και φονταμενταλισμών καθώς και της επιθυμίας για ρίζες που δημιουργούνται ως αντίδραση στην παγκοσμιοποίηση. Στις πόλεις μας, ακόμη και τις πιο πρόσφατες, ή σε μεγάλα κτηριακά συγκροτήματα όπως πανεπιστημιουπόλεις, στρατόπεδα, νοσοκομεία, αεροπόλεις-αεροδρόμια κ.λπ. υπάρχουν ιεροί χώροι, ενώ στην ύπαιθρο το τοπίο αποτελεί, ακόμη και σήμερα, από μόνο του ορατή έκφανση του ιερού στοιχείου διάσπαρτο καθώς είναι με εκκλησάκια, προσκυνητάρια και μοναστήρια. Ως προς τη μορφή τους οι ιεροί χώροι εμφανίζουν μια τάση ιεροποίησής της, καθώς δεν υπάρχουν ακόμη νέοι, σύγχρονοι τρόποι έκφρασης και αισθητικής του ιερού χώρου. Ως προς τη χρήση τους οι διάφοροι ιεροί χώροι εξακολουθούν σε μεγάλο βαθμό να στεγάζουν τις ίδιες πατροπαράδοτες θρησκευτικές λειτουργίες, ενώ η εναλλακτική ή διαφορετική χρήση των ιερών χώρων στην Ελλάδα είναι ανύπαρκτη ή πολύ περιορισμένη. Η συνήθως τυπική και χαλαρή ή αδιάφορη σχέση του σύγχρονου ανθρώπου με τον ιερό χώρο γίνεται, κάποιες φορές, ιδιαίτερα έντονη, καθώς εκεί βιώνει ιδιαίτερα προσωπικές εμπειρίες που αφορούν σε κορυφαίες στιγμές του κύκλου της ζωής, του θρησκευτικούεθιμικού κύκλου, αλλά και λιγότερο κορυφαίες όμως πολύ βαθιές και αληθινές εμπειρίες, όπως, για παράδειγμα, το άναμμα ενός κεριού σε έναν ιστορικό ναό. Γενικά δεν έπαψε να θεωρείται ο ιερός χώρος ως κάτι το ιδιαίτερο και διαφορετικό, όχι κατ ανάγκη λόγω κάποιας θρησκευτικής προτίμησης ή θρησκευτικού συναισθήματος, ενώ το Κράτος ενδιαφέρεται και προσπαθεί να εξασφαλίζει τον προς τους ιερούς χώρους σεβασμό από την άποψη της μη προσβολής της ιερότητας του ίδιου του χώρου και της περιρρέουσας τον χώρο ατμόσφαιρας. Στη χώρα μας σήμερα, όπως φάνηκε από τη διατριβή, υπάρχει ένας απίστευτα μεγάλος αριθμός πολλών θρησκειών και δογμάτων, παλιών και νέων (π.χ. νεοεποχιακές θρησκείες) που όμως, όπως διαπιστώσαμε, δεν βρίσκουν εύκολα στέγη. Η συνταγματική ρύθμιση υπέρ της Ανατολικής Ορθοδόξου Εκκλησίας, ως επικρατούσας θρησκείας, συνοδεύεται

12 ΙΟΥΛΙΟΣ-ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2004 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 12 από ένα εκτεταμένο πλέγμα λοιπών συνταγματικών και νομοθετικών διατάξεων που δημιουργεί διακρίσεις σε βάρος των θρησκευτικών μειονοτήτων. Είναι χαρακτηριστικό ότι οι επιμέρους εκκλησίες, αιρέσεις ή σέκτες, με τους ιερούς χώρους των οποίων ασχολήθηκε η διατριβή, επικαλούμενες το δικαίωμα στη διαφορά και την πολιτική της ταυτότητας, ζητούν τη δημόσια αναγνώρισή τους και φυσικά επιδιώκουν περισσότερη ορατότητα και παρουσία στο δημόσιο χώρο μέσα από την προβολή του δικού τους ιερού χώρου. Στα νέα δεδομένα για τον ιερό χώρο πρέπει να αναφέρουμε τη δημιουργία ενός «διαμεσολαβημένου» ιερού χώρου που δημιουργείται με τη βοήθεια των Μ.Μ.Ε. και των νέων τεχνολογιών. Ένας οποιοσδήποτε κοσμικός χώρος όπως η κατοικία, το γραφείο, το αυτοκίνητο κ.λπ. μπορεί να γίνει χώρος μιας ιδιότυπης λατρείας, που δεν μοιάζει με την λατρεία σε ιδιωτικό χώρο, που ήταν γνωστή και παλαιότερα, καθώς δεν απαιτεί κάποιο εξαγνισμό ή στοιχειώδη διαμόρφωση του χώρου ούτε κάποια ορισμένη συμπεριφορά. Μια θρησκευτική τελετή πραγματική ή εικονική- μεταφέρεται σε ένα χώρο που δεν έχει βέβαια εμβαπτιστεί στην αύρα της ιερότητας, του μυστηρίου και του συμβολισμού του διαφορετικού κόσμου, έχει όμως τα ίδια περίπου αποτελέσματα για τον χρήστη πιστό. Στο εσωτερικό του σπιτιού τα κατ εξοχήν ιερά αντικείμενα είναι οι εικόνες. Παραδοσιακά φυλάσσονταν στο ανατολικό μέρος του σπιτιού, στο εικονοστάσι. Το εικονοστάσι ήταν είτε στο πιο «απόκρυφο» δωμάτιο, που είναι το υπνοδωμάτιο του ζευγαριού, είτε στο σαλόνι ή την τραπεζαρία, που είναι πάντοτε το «πιο καλό δωμάτιο», αυτό που θα φιλοξενήσει ξένους και θα εκτεθεί στους απ έξω. Καθημερινά χιλιάδες άνθρωποι, που πάνε στις δουλειές τους, παιδιά, που πάνε στα σχολεία τους, καταναλωτές, που πάνε στα καταστήματα, περνούν αρκετό διάστημα του χρόνου τους μέσα στο αυτοκίνητο, βλέπουν την πόλη τους πίσω από ένα παρμπρίζ. Ο χώρος, που περιλαμβάνεται μεταξύ του εμπρός και του πίσω παρμπρίζ, μπορεί ουσιαστικά να θεωρηθεί ένας νέος τύπος αστικού χώρου, μία κινούμενη άρθρωση του δημόσιου με τον ιδιωτικό χώρο. Μια νέα, επίσης, πραγματικότητα στο χάρτη των ιερών χώρων αποτελούν οι χώροι λατρείας των νέων, άγνωστων ή μη οικείων θρησκειών που έρχονται στον τόπο μας μαζί με τα κύματα των οικονομικών μεταναστών Οι χώροι αυτοί, παρ όλο που, προς το παρόν, δεν αφήνουν έντονα τα ίχνη τους στην πόλη, καθώς συνήθως στεγάζονται σε ιδιωτικές

13 ΙΟΥΛΙΟΣ-ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2004 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 13 αίθουσες, γνωρίζουν μια ιδιαίτερη εξάπλωση στα κέντρα των μεγάλων, κυρίως, πόλεων, αποτελούν μια πραγματικότητα που σίγουρα επηρεάζει την πόλη και την εικόνα της και θα τις επηρεάσει ακόμα περισσότερο στο μέλλον, όταν δοθεί η δυνατότητα να ξεδιπλωθούν αυτές οι πολλές πόλεις που υπάρχουν μέσα στην ίδια πόλη. Οι μετανάστες ερχόμενοι με διάφορους τρόπους - πιο συχνά μέσα από ημιπαράνομα δίκτυα που γνωρίζουν άριστα τους νόμους και τις ειδικότερες νομικές συνθήκες στις διάφορες χώρες - φέρουν στις χώρες όπου εγκαθίστανται, μαζί με την ελπίδα μιας καλύτερης -οικονομικά- ζωής, έναν πλούτο από πολιτισμικές παραδόσεις. Στηριχθήκαμε περισσότερο στην περιοδική συμμετοχή και παρακολούθηση των θρησκευτικών λειτουργιών στους τόπους λατρείας της κάθε θρησκευτικής κοινότητας. Έτσι η όποια ερευνητική διαδικασία και προσπάθεια για τη γνωριμία και κατανόηση των χώρων αυτών και των σχέσεών τους με τον ευρύτερο χώρο στηρίχθηκαν σε κάποιου βαθμού και κάποιας μορφής εθνογραφική ενασχόληση με την υπό μελέτη θρησκευτική κοινότητα. Η μελέτη των συγκεκριμένων χώρων λατρείας επεκτάθηκε και στους χώρους εργασίας και κατοικίας των θρησκευτικών κοινοτήτων. Έτσι, αναπτύχθηκαν σχέσεις φιλικές και σεβασμού γι αυτά που κάνουν και πιστεύουν οι κοινότητες αυτές. Σύμφωνα με τα στοιχεία της έρευνάς μας, τον Ιούνιο του 2002 υπήρχαν 27 αραβικά, ινδικά, πακιστανικά, μπανγκλαντεσιανά κ.λπ. τεμένη (μεστζίτ) στην Αθήνα. Το Νοέμβριο του 2003 διαπιστώσαμε ότι τα τζαμιά αυξήθηκαν σε τριάντα ένα (31). Τα αφανή τεμένη της Αθήνας, παρ όλο που δεν εγγράφονται στο τοπίο, εντούτοις συγκεντρώνουν γύρω τους, στη γειτονιά τους τα εθνικά, και με τις θρησκευτικές επιταγές, προϊόντα, καταστήματα, εστιατόρια, μπακάλικα, καφενεία, τηλεφωνικά κέντρα (με φτηνή υπεραστική κλίση), βιντεάδικα, μικροπωλητές, κουρεία κ.λπ. Η έρευνα αποκάλυψε ότι η Αθήνα διαθέτει έναν ποικίλο, σύνθετο και πολλές φορές άγνωστο χαρακτήρα. Στην πραγματικότητα, όπως σε κάθε πόλη, υπάρχει μία απίστευτα μεγάλη πολλαπλότητα πόλεων και ακόμη πιο πολλοί και διαφορετικοί τρόποι να βιώνεις τις πόλεις, να ζεις με τις πόλεις και μέσα στις πόλεις. Η σημερινή πόλη, όπως είναι φυσικό, αναπτύσσει νέα κέντρα αναφοράς και τοπόσημα που συνδέονται, κυρίως, με τις νέες συμβολικές, συλλογικές δραστηριότητες της κατανάλωσης και της αναψυχής. Ο ιερός χώρος, όμως, εξακολουθεί να έχει έναν ιδιαίτερο ρόλο, καθώς τονώνει την ανθρώπινη

14 ΙΟΥΛΙΟΣ-ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2004 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 14 και κοινοτιστική διάσταση. Υπονομεύει τις εξωτερικές εντάσεις και υψηλές ταχύτητες των μεγάλων πόλεων και αυτοκινητοδρόμων με τον άλλο χρόνο και τις αργές ταχύτητες που συνεπάγεται, ενώ η θέα του, ανθεκτική ακόμα και σε υψηλής ταχύτητας οπτική εμπειρία και αντίληψη, συνεχίζει να προκαλεί ιδεολογικο-συναισθηματικά ερεθίσματα. Αν ο πολεοδόμος του μέλλοντος παραβλέψει ή υποβαθμίσει τον ιερό χώρο, κινδυνεύει να διαπράξει το ίδιο σφάλμα με τον πολεοδόμο του παρελθόντος που επιχειρούσε να υποτάξει την πόλη στο θρησκευτικό συμβολισμό. Η γενικότερη συνεισφορά της διατριβής έγκειται στη διερεύνηση της φύσης και της λειτουργίας του ιερού χώρου, στον επαναπροσδιορισμό της σχέσης του με τις λειτουργίες και τους κατοίκους της πόλης υπό το πρίσμα σύγχρονων φαινομένων και τάσεων, όπως η εκρηκτική διάδοση των Μ.Μ.Ε., η ανάπτυξη των νέων τεχνολογιών, η παγκοσμιοποίηση και η μετανάστευση. Έγινε, καταγραφή, χαρτογράφηση και δημιουργήθηκε βάση δεδομένων των ιερών χώρων για την ευκολότερη παρακολούθηση της εξάπλωσης και εξέλιξής τους και αναλύθηκε η δυναμική του στην κοινωνία μας. Τα συμπεράσματά της διατριβής φιλοδοξούν να συνδράμουν τις επιστήμες του χώρου όχι τόσο στην ποσοτική παραγωγή και διαχείριση όσο στη «δημιουργία» ιερού χώρου. Με αφορμή τη μελέτη για τους ιερούς χώρους αναδείχθηκαν διάφορα θέματα που απαιτούν παραπέρα έρευνα και μελέτη. Θέματα, όπως τι συμβαίνει με τον ιερό χώρο και τη γενικότερη τάση αποεδαφικοποίησης της πίστης, στην οποία ωθούν οι νέες τεχνολογίες ή η μελέτη των χώρων λατρείας των σύγχρονων νεοεποχιακών θρησκειών, θα είχαν διεθνές ενδιαφέρον. Ενδιαφέρον, επίσης, έχουν ειδικότερα θέματα για μελέτη, όπως μια μελέτη για την αποδοτικότερη χρήση των στοιχείων του φυσικού και κτιστού περιβάλλοντος για τη δημιουργία των ad hoc πανηγυρότοπων των πόλεων. Επίσης, στην Αθήνα και ειδικότερα στο κέντρο της είναι σε εξέλιξη μια εκρηκτική διαδικασία δημιουργίας τόπων γύρω από τους ιερούς χώρους των διάφορων, Ασιατών κυρίως, οικονομικών μεταναστών. Οι άνθρωποι αυτοί δημιουργούν τώρα κάτι μόνιμο που απαιτείται και αξίζει να μελετηθεί, ώστε να δημιουργηθεί κάτι αξιόλογο και σε διάρκεια κάτω από τη σκιά της Ακρόπολης, κάτι για το οποίο θα είναι θετικής απόδοσης για την

15 ΙΟΥΛΙΟΣ-ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2004 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 15 Αθήνα. Στην πρόσφατα διευρυμένη λεωφόρο Μαραθώνος αποκαλύφθηκε, μια σειρά από σημάδια του ιερού που θα μπορούσαν με την κατάλληλη μελέτη και εφαρμογή, ακόμα και με τον εμπλουτισμό τους με ιερούς χώρους άλλων λαών και θρησκειών που έχουν συνδεθεί με συγκεκριμένα τμήματα της λεωφόρου, να δώσουν ιδιαίτερη φυσιογνωμία στην, έτσι κι αλλιώς, ιστορική, την έτσι κι αλλιώς, πιο γνωστή λεωφόρο του κόσμου και να αποτελέσουν τη νέα, σύγχρονη, παγκόσμια, Ολυμπιακών προδιαγραφών, Ιερά Οδό. Εικ. 1: Τα «κρυφά» τζαμιά στην Αττική (ψηφιακός χάρτης σε ARCINFO )

16 ΙΟΥΛΙΟΣ-ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2004 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 16 Εικ. 2: Ναοί Ινδών Σιχ στην Ελλάδα (Ψηφιακός χάρτης σε ARCINFO) ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Βαΐου, Ντ., Μαντουβάλου, Μ. και Μαυρίδου, Μ. (1999), «Μικρομεσαίες μεταποιητικές επιχειρήσεις και ο ιστός της πόλης», Τεχνικά Χρονικά, Μάιος-Ιούνιος 1999, σελ Βαρβούνης, Μ.Γ., 1995, Παραδοσιακή Θρησκευτική Συμπεριφορά και Θρησκευτική Λαογραφία, Εκδόσεις Οδυσσέας, Αθήνα. Bell, D. and Haddour, A. (2000), «What we talk about when we talk about the city», in Bell, D. and Haddour, A. (eds.), City Visions, Essex: Prentice Hall, pp Bookchin, Murray (1996 [1974]), Τα όρια της πόλης, (English original: The limits of the city), Θεσσαλονίκη: Εκδόσεις Παρατηρητής. Δεμερτζής, Νίκος (2002), «Πολιτική και Επικοινωνία: Όψεις εκκοσμίκευσης της Ορθο-

17 ΙΟΥΛΙΟΣ-ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2004 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 17 δοξίας», στο Θ. Λίποβατς, Ν. Δεμερτζής, Β. Γεωργιάδου (επιμ.), Θρησκείες και Πολιτική στη Νεωτερικότητα, Αθήνα: Εκδόσεις Κριτική, σελ Dubisch, Jill (1995), In a Different Place: Pilgrimage, Gender, and Politics at a Greek Island Shrine, Princeton University Press, Princeton, New Jersey. Hart, Kain Laurie (1992), Time, Religion, and Social Experience in Rural Greece, Greek Studies: Interdisciplinary Approaches, Rowman & Littlefield Publishers Inc., Maryland. Holloway, Julian and Valins, Oliver (Eds.) (2002), «Placing religion and spirituality in geography», Social & Cultural Geography, Vol. 3, No. 1, March, pp Jonker, G. (2000), «Islamic television Made in Britain», in F. Dassetto (ed.), Paroles d islam, Paris: Maisonneuve et Larose. Κοσμόπουλος, Πάνος, 2000, Περιβαλλοντική κοινωνική ψυχολογία: Η αντίληψη του χώρου, University Studio Press, Θεσσαλονίκη. Κυριακίδου-Νέστορος, Άλκη, (1989 [1975]), Λαογραφικά Μελετήματα Ι, Αθήνα: Εταιρεία Ελληνικού Λογοτεχνικού και Ιστορικού Αρχείου. Λαγόπουλος, Α.-Φ. (1970), Η επιρροή των κοσμικών αντιλήψεων επί της παραδοσιακής μεσογειακής και ινδοευρωπαϊκής πολεοδομίας, Διδακτορική Διατριβή, Ανωτάτη Σχολή Αρχιτεκτόνων, Ε.Μ.Π., Αθήνα. Λαγόπουλος, Α.-Φ. (2000), «Τελετουργίες καθαγίασης του ελληνικού παραδοσιακού οικισμού», Εθνολογία, τομ. 6-7, Έτος , Αθήνα, σελ Λαγόπουλος, Α.-Φ. (2001), «Ανθρωπολογία του χώρου: «ζώσιμο» και «σταύρωμα» του χωριού στην Ελλάδα», στο Χατζητάκη-Καψωμένου, Χρυσούλα (επιμ.), Ελληνικός Παραδοσιακός Πολιτισμός: Λαογραφία και Ιστορία, Συνέδριο στη μνήμη της Άλκης Κυριακίδου-Νέστορος, 6-8 Νοεμβρίου 1998, Τομέας Νεότερης και Σύγχρονης Ιστορίας και Λαογραφίας, Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας, Α.Π.Θ., Θεσσαλονίκη: Εκδόσεις Παρατηρητής, σελ

18 ΙΟΥΛΙΟΣ-ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2004 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 18 Λαγόπουλος, Α.-Φ. (2002), Ο Ουρανός πάνω στη Γη: Τελετουργίες καθαγίασης του ελληνικού παραδοσιακού οικισμού και προέλευσή τους, Αθήνα: Εκδόσεις Οδυσσέας. Lefebvre, H. (1991), The Production of Space, Nicholson-Smith, D. (trans.), Oxford: Blackwell. Lombaerts, Herman en Roebben, Bert (red.) (1998), Gods Website: Mediacultuur en godsdienstige vorming, Leuven/Amersfoort: Acco. MacDonald, Fraser (2002), «Towards a spatial theory of worship: some observations from Presbyterian Scotland», in Julian Holloway & Oliver Valins (Eds.) Placing religion and spirituality in geography (Editorial), Social & Cultural Geography, Vol. 3, No. 1, March, pp Maier, Emmanuel (1975), «Torah as Movable Territory», Annals of the Association of American Geographers, vol. 65, March, no. 1, pp Mandaville, P. (2000), «Information technology and the changing boundaries of European Islam», in Dassetto, F. (ed.), Paroles d Islam, Paris: Maisonneuve et Larose. Μαρίνος, Αναστάσιος Ν. (1997 [1996]), Η Ανακήρυξη των Μετεώρων σε Χώρο «Ιερό», 2 η έκδοση, Αθήνα: Πρότυπες Θεσσαλικές Εκδόσεις. Miller, D.E. (1997), Reinventing American Protestantism. Christianity in the New Millennium, Los Angeles and London: University of California Press, Berkeley. Moles, A. - Rohmer, E. (1972), Psychologie de l espace, Paris: Casterman. Naylor, Simon and Ryan, James R. (2002), «The mosque in the suburb: an historical geography of multiculturalism in twentieth century Britain», Social and Cultural Geography Journal, vol. 3, no. 1, pp Προκοπίου, Γιώργος Α. (1981), Ο Κοσμολογικός Συμβολισμός στην Αρχιτεκτονική του

19 ΙΟΥΛΙΟΣ-ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2004 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 19 Βυζαντινού Ναού, διδακτορική διατριβή, Ανωτάτη Σχολή Αρχιτεκτόνων, Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, Αθήναι: Εκδόσεις Πύρινος Κόσμος. Προκοπίου, Γεώργιος Α. (1995), «Δομή, Μορφή και, Λειτουργία του Ιερού Χώρου», στο Ιωσήφ Στεφάνου και Αλίκη Χατζοπούλου (Επιμ.), Ανθρωπολογία του Χώρου, 1η Διεθνής Συνάντηση Σύρος, Πρακτικά, Σεπτέμβριος 1995, Εργαστήριο Πολεοδομικής Σύνθεσης, Ε.Μ.Π., Αθήνα, σελ Saint-Blancat, Chanatal (2002), «Islam in diaspora: between reterritorialization and extraterritoriality», International Journal of Urban and Regional Research, vol. 21, no. 1, March, p.p Στεφάνου, Ιωσήφ (επιμ.) (2000), Η Φυσιογνωμία της ελληνικής πόλης, Εργαστήριο Πολεοδομικής Σύνθεσης, Αθήνα: Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο και ΥΠΕΧΩΔΕ, Εκδόσεις «ΜΕΔΕΩΝ». Στεφάνου, Ιωσήφ και Στεφάνου, Ιουλία (επιμ.) (2001), Η φυσιογνωμία ενός τόπου: ο χαρακτήρας της ελληνικής πόλης τον 21 ο αιώνα, Εργαστήριο Πολεοδομικής Σύνθεσης, Αθήνα: Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο και ΥΠΕΧΩΔΕ, σελ Τροβά, Ελένη (1992), Η έννοια του πολιτιστικού περιβάλλοντος κατά το Σύνταγμα του 1975/86, Αθήνα-Κομοτηνή: Εκδόσεις Αντ. Σάκκουλα. Χατζοπούλου, Αλίκη και Μητούλα, Ρόιδω 2000, «Θεσμική Προσέγγιση στην Φυσιογνωμία της ελληνικής πόλης», στο Ιωσήφ Στεφάνου (επιμ.), Η φυσιογνωμία της ελληνικής πόλης, Εργαστήριο Πολεοδομικής Σύνθεσης, Αθήνα: Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο και ΥΠΕΧΩΔΕ, Εκδόσεις «ΜΕΔΕΩΝ», σελ

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ Της Μαρίας Αποστόλα Η Ελλάδα υπήρξε από τους πρώτους δέκτες του Χριστιανισμού και τα μνημεία της ελληνικής ορθοδοξίας αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της εθνικής κληρονομιάς, αποτελώντας

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ ΟΡΕΙΝΟΙ ΟΙΚΙΣΜΟΙ ΤΗΣ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ, ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ, ΑΝΑΠΤΥΞΗ

ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ ΟΡΕΙΝΟΙ ΟΙΚΙΣΜΟΙ ΤΗΣ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ, ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ, ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ ΟΡΕΙΝΟΙ ΟΙΚΙΣΜΟΙ ΤΗΣ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ, ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ, ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΛΕΝΗ ΜΑΙΣΤΡΟΥ ΤΡΙΠΟΛΗ - ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2016 1ο ερώτημα Γιατί και με ποιους όρους η προστασία της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς ενός

Διαβάστε περισσότερα

Δομή και Περιεχόμενο

Δομή και Περιεχόμενο Υπουργείο Παιδείας & Πολιτισμού Διεύθυνση Δημοτικής Εκπαίδευσης Δομή και Περιεχόμενο Ομάδα Υποστήριξης Νέου Αναλυτικού Προγράμματος Εικαστικών Τεχνών Ιανουάριος 2013 Δομή ΝΑΠ Εικαστικών Τεχνών ΕΙΚΑΣΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΕΡΓΟΥ. «Δίκτυο συνεργασίας μεταξύ κρατών μελών για θέματα διαθρησκευτικού διαλόγου και άσκησης θρησκευτικών πρακτικών»

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΕΡΓΟΥ. «Δίκτυο συνεργασίας μεταξύ κρατών μελών για θέματα διαθρησκευτικού διαλόγου και άσκησης θρησκευτικών πρακτικών» Δημοσιοποίηση της Δράσης Έργο ΕΤΕ 4.1/13 «Δίκτυο συνεργασίας μεταξύ κρατών μελών για θέματα διαθρησκευτικού διαλόγου και άσκησης θρησκευτικών πρακτικών» ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΕΡΓΟΥ «Δίκτυο συνεργασίας μεταξύ κρατών

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΠΟΛΕΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ

ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΠΟΛΕΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΠΟΛΕΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ Άρης Σαπουνάκης Δρ Αρχιτέκτων Πολεοδόμος Αναπληρωτής Καθηγητής του Τμήματος Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης του Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγική της Π.Ν.Α για τον Τουρισμό « Έτος Πολιτισμού»

Στρατηγική της Π.Ν.Α για τον Τουρισμό « Έτος Πολιτισμού» ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΝΟΤΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ Στρατηγική της Π.Ν.Α για τον Τουρισμό «2014 - Έτος Πολιτισμού» Ελευθερία ΦΤΑΚΛΑΚΗ Αντιπεριφερειάρχης Ν.Αιγαίου Τρία Κομβικά σημεία προβληματισμού για την δημιουργία ενός δημιουργικού

Διαβάστε περισσότερα

Α. Δράσεις που αναπτύσσονται στο πλαίσιο της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας της Ευρώπης «Πάφος 2017»

Α. Δράσεις που αναπτύσσονται στο πλαίσιο της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας της Ευρώπης «Πάφος 2017» ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γ ΣΤΟΧΟΣ 3 ος : Η αξιοποίηση του πολιτιστικού πλούτου του συνόλου των κατοίκων της Ευρώπης και η ανάδειξη των κοινών στοιχείων και της πολυμορφίας των ευρωπαϊκών πολιτισμών, μέσα από πολιτιστικές

Διαβάστε περισσότερα

Π Ρ Ω Τ Ο Κ Ο Λ Λ Ο Σ Υ Ν Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Σ

Π Ρ Ω Τ Ο Κ Ο Λ Λ Ο Σ Υ Ν Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Σ Π Ρ Ω Τ Ο Κ Ο Λ Λ Ο Σ Υ Ν Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Σ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΟΥ ΠΡΟΣΚΥΝΗΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΜΕΤΑΞΥ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Το Υπουργείο Τουρισμού εκπροσωπούμενο από την Υπουργό Τουρισμού,

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΔΗΜΟΣ ΝΟΤΙΑΣ ΚΥΝΟΥΡΙΑΣ ΣΤΟ ΔΡΟΜΟ ΓΙΑ ΤΟ ΔΗΜΟ ΤΟΥ ΜΕΛΛΟΝΤΟΣ

Ο ΔΗΜΟΣ ΝΟΤΙΑΣ ΚΥΝΟΥΡΙΑΣ ΣΤΟ ΔΡΟΜΟ ΓΙΑ ΤΟ ΔΗΜΟ ΤΟΥ ΜΕΛΛΟΝΤΟΣ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Ο ΔΗΜΟΣ ΝΟΤΙΑΣ ΚΥΝΟΥΡΙΑΣ ΣΤΟ ΔΡΟΜΟ ΓΙΑ ΤΟ ΔΗΜΟ ΤΟΥ ΜΕΛΛΟΝΤΟΣ ΕΛΕΝΗ ΜΑΙΣΤΡΟΥ 1 Η ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΑΝΑΔΕΙΞΗ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ ΩΣ ΕΡΓΑΛΕΙΟ ΒΙΩΣΙΜΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΨΕΙΣ ΤΟΥ ΑΣΤΙΚΟΥ ΤΟΠΙΟΥ ΣΤΟ ΔΗΜΟΣΙΟ ΧΩΡΟ ΠΟΛΗ, ΦΥΣΗ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ

ΟΨΕΙΣ ΤΟΥ ΑΣΤΙΚΟΥ ΤΟΠΙΟΥ ΣΤΟ ΔΗΜΟΣΙΟ ΧΩΡΟ ΠΟΛΗ, ΦΥΣΗ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ Ε Θ Ν Ι Κ Ο Μ Ε Τ Σ Ο Β Ι Ο Π Ο Λ Υ Τ Ε Χ Ν Ε Ι Ο Τ Μ Η Μ Α Α Ρ Χ Ι Τ Ε Κ Τ Ο Ν Ω Ν Μ Η Χ Α Ν Ι Κ Ω Ν Τ Ο Μ Ε Α Σ Π Ο Λ Ε Ο Δ Ο Μ Ι Α Σ Κ Α Ι Χ Ω Ρ Ο Τ Α Ξ Ι Α Σ ΟΔΟΣ ΠΑΤΗΣΙΩΝ 42 ΤΚ: 106 82 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στο ίκαιο των Πληροφοριακών Συστημάτων, των Ηλεκτρονικών Επικοινωνιών και του ιαδικτύου Α.Μ 30437. Χριστίνα Θεοδωρίδου 2

Εισαγωγή στο ίκαιο των Πληροφοριακών Συστημάτων, των Ηλεκτρονικών Επικοινωνιών και του ιαδικτύου Α.Μ 30437. Χριστίνα Θεοδωρίδου 2 Α.Μ 30437 Χριστίνα Θεοδωρίδου 2 Περιεχόμενα Περιεχόμενα... 3 1. Εισαγωγή... 7 2. Θέματα νομικής ορολογίας... 9 2.1. Η νομική έννοια του διαδικτύου και του κυβερνοχώρου... 9 2.2. Το πρόβλημα της νομικής

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΜΟΛΑΩΝ

ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΜΟΛΑΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΜΟΛΑΩΝ (Κ.Π.Ε. Μολάων) Κάστρο: Ο τόπος το ορίζει και ο άνθρωπος το χτίζει Ιδρύθηκε με την 134788/Γ7 της 23-9-2009 απόφαση του ΥΠΕΠΘ ως Εθνικό Θεματικό Δίκτυο Συνεχίζει

Διαβάστε περισσότερα

15ο ΕΠΑΛ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ : Β ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Α ΕΠΑΛ

15ο ΕΠΑΛ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ : Β ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Α ΕΠΑΛ 15ο ΕΠΑΛ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ : Β ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ 2015-16 ΜΑΘΗΜΑ: ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Α ΕΠΑΛ ΘΕΜΑ: «ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΟΝ ΧΡΟΝΟ», ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΟΥ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΧΡΟΝΟΥ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στη συγκεκριμένη εργασία επιχειρείται

Διαβάστε περισσότερα

Τέχνη Χώρος Όψεις Ανάπτυξης

Τέχνη Χώρος Όψεις Ανάπτυξης Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο Σχολή Ανθρωπιστικών Σπουδών Τέχνη Χώρος Όψεις Ανάπτυξης ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΗΜΕΡΙΔΑ Εθνικό Κέντρο Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης Πειραιώς 211, Ταύρος Σάββατο, 23 Νοεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

Σχολή Ανθρωπιστικών Σπουδών Σπουδές στον Ευρωπαϊκό Πολιτισμό ΓΕΝΙΚΗ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ, ΑΝΘΡΩΠΟΓΕΩΓΡΑΦΙΑ. 4η Γραπτή Εργασία Ακαδημαϊκού Έτους

Σχολή Ανθρωπιστικών Σπουδών Σπουδές στον Ευρωπαϊκό Πολιτισμό ΓΕΝΙΚΗ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ, ΑΝΘΡΩΠΟΓΕΩΓΡΑΦΙΑ. 4η Γραπτή Εργασία Ακαδημαϊκού Έτους Σχολή Ανθρωπιστικών Σπουδών Σπουδές στον Ευρωπαϊκό Πολιτισμό ΓΕΝΙΚΗ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ, ΑΝΘΡΩΠΟΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΥΛΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ 4η Γραπτή Εργασία Ακαδημαϊκού Έτους 2010-2011 Φοιτητής : Λιούμπας Ανδρέας

Διαβάστε περισσότερα

ΝΑΥΠΛΙΟ Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΜΕΛΕΤΕΣ ΚΑΙ ΕΡΓΑ ΑΝΑΠΛΑΣΗΣ ΗΠΑΛΙΑΠΟΛΗ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑ

ΝΑΥΠΛΙΟ Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΜΕΛΕΤΕΣ ΚΑΙ ΕΡΓΑ ΑΝΑΠΛΑΣΗΣ ΗΠΑΛΙΑΠΟΛΗ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑ ΝΑΥΠΛΙΟ Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΜΕΛΕΤΕΣ ΚΑΙ ΕΡΓΑ ΑΝΑΠΛΑΣΗΣ ΗΠΑΛΙΑΠΟΛΗ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑ 1 Η ΝΕΩΤΕΡΗ ΕΠΕΚΤΑΣΗ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ 2 Τα εργαλεία ανάγνωσης της ταυτότητας της πόλης. Τα εργαλεία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Διάλεξη 3 η. Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Νομικής ΑΠΘ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Διάλεξη 3 η. Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Νομικής ΑΠΘ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διάλεξη 3 η Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής ΑΠΘ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Κηπουρός Κεμαλικότεροι του Κεμάλ Θράκη 2006,

Χρήστος Κηπουρός Κεμαλικότεροι του Κεμάλ Θράκη 2006, 1 Κεμαλικότεροι του Κεμάλ Copyright 2006 Χρήστος Κηπουρός Μαυρομιχάλη 13 Διδυμότειχο xkipuros@otenet.gr Εικόνα εξώφυλλου: Αναμνηστική φωτογραφία με τον Πατριάρχη Βαρθολομαίο στην Ξάνθη. Στο μέσον ο τότε

Διαβάστε περισσότερα

Δεν μπορούσαμε λοιπόν, παρά να στηρίξουμε την πρωτοβουλία της Helexpo με κάθε τρόπο και βεβαίως να τη θέσουμε υπό την αιγίδα του Συνδέσμου.

Δεν μπορούσαμε λοιπόν, παρά να στηρίξουμε την πρωτοβουλία της Helexpo με κάθε τρόπο και βεβαίως να τη θέσουμε υπό την αιγίδα του Συνδέσμου. «Η Τουριστική αγορά και η δυναμική του Θρησκευτικού και πολιτιστικού τουρισμού» ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΕΛΩΝΗΣ, Πρόεδρος ΗΑΤΤΑ Θεσσαλονίκη, Πέμπτη 22 Νοεμβρίου 2012 Παναγιώτατε, Σεβάσμιοι Μητροπολίτες,. Αξιότιμε κύριε

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη Περίπτωσης Νέο Μουσείο Ακρόπολης

Μελέτη Περίπτωσης Νέο Μουσείο Ακρόπολης Μελέτη Περίπτωσης Νέο Μουσείο Ακρόπολης Μελέτη Περίπτωσης Νέο Μουσείο Ακρόπολης Χαρακτηριστικό Παράδειγµα της Πολιτιστικής Πολιτικής της Ελλάδας Γενικές Αρχές: Α. Η πολιτιστική πολιτική της χώρας µπορεί

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ. που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες μας.

ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ. που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες μας. ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ Λεμεσός, πόλη μας αγαπημένη. Η πόλη που γεννηθήκαμε, η πόλη που μεγαλώνουμε. Πόλη που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες

Διαβάστε περισσότερα

Κ.Π.Ε. Κισσάβου Ελασσόνας Όλυμπος, από το Μύθο και την Ιστορία στην Αειφορική Διαχείριση Διήμερο Σεμινάριο Ενηλίκων Παρασκευή 13 Σάββατο 14 Ιουνίου

Κ.Π.Ε. Κισσάβου Ελασσόνας Όλυμπος, από το Μύθο και την Ιστορία στην Αειφορική Διαχείριση Διήμερο Σεμινάριο Ενηλίκων Παρασκευή 13 Σάββατο 14 Ιουνίου Κ.Π.Ε. Κισσάβου Ελασσόνας Όλυμπος, από το Μύθο και την Ιστορία στην Αειφορική Διαχείριση Διήμερο Σεμινάριο Ενηλίκων Παρασκευή 13 Σάββατο 14 Ιουνίου 2014 Πολιτιστική Διαδρομή Σύνολο επισκέψιμων τόπων σε

Διαβάστε περισσότερα

Ενδεικτική Βιβλιογραφία Για τις θεματικές σεμιναρίων στο ΠΜΣ Ανδρομάχη Οικονόμου

Ενδεικτική Βιβλιογραφία Για τις θεματικές σεμιναρίων στο ΠΜΣ Ανδρομάχη Οικονόμου Ενδεικτική Βιβλιογραφία Για τις θεματικές σεμιναρίων στο ΠΜΣ Ανδρομάχη Οικονόμου 1. Τοπική Ιστορία-Φυσικό και Ανθρωπογενές Περιβάλλον Arjun Appadurai, 2014, Νεωτερικότητα χωρίς σύνορα. Πολιτισμικές διαστάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα Πτυχιακής Εργασίας Η Επίδραση της Κινηματογραφικής Εικόνα στη Δημιουργία Τουριστικής Κίνησης. Ονόματα Φοιτήτριας Μαρίνα Πατούλα

Θέμα Πτυχιακής Εργασίας Η Επίδραση της Κινηματογραφικής Εικόνα στη Δημιουργία Τουριστικής Κίνησης. Ονόματα Φοιτήτριας Μαρίνα Πατούλα ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ ΤΜΗΜΑ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Θέμα Πτυχιακής Εργασίας Η Επίδραση της Κινηματογραφικής Εικόνα στη Δημιουργία Τουριστικής Κίνησης Ονόματα Φοιτήτριας Μαρίνα Πατούλα ΜΑΙΟΣ, 2014 Εισαγωγή Αναφερόμενοι

Διαβάστε περισσότερα

Η Μ Ε Ρ Ι Δ Α «ΕΝΗΜΕΡΩΝΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΙΝΟΜΑΙ ΟΔΟΔΕΙΚΤΗΣ ΣΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΠΡΟΣΚΥΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΤΟΠΟΥ ΜΑΣ» Σάββατο, 13 Δεκ. 2013.

Η Μ Ε Ρ Ι Δ Α «ΕΝΗΜΕΡΩΝΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΙΝΟΜΑΙ ΟΔΟΔΕΙΚΤΗΣ ΣΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΠΡΟΣΚΥΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΤΟΠΟΥ ΜΑΣ» Σάββατο, 13 Δεκ. 2013. Η Μ Ε Ρ Ι Δ Α Διοργανωτές: «ΕΝΗΜΕΡΩΝΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΙΝΟΜΑΙ ΟΔΟΔΕΙΚΤΗΣ ΣΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΠΡΟΣΚΥΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΤΟΠΟΥ ΜΑΣ» Σάββατο, 13 Δεκ. 2013 ΣΑΣ ΚΑΛΩΣΟΡΙΖΟΥΜΕ ΣΤΙΣ ΑΥΛΕΣ ΤΗΣ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΗΣ ΧΑΙΡΟΜΑΣΤΕ ΠΟΥ ΕΙΜΑΣΤΕ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΩΡΙΖΩ ΤΟΝ ΥΓΡΟΒΙΟΤΟΠΟ ΤΗΣ ΑΛΥΚΗΣ ΤΗΣ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΧΟΛΕΙΟΥ-ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ

ΓΝΩΡΙΖΩ ΤΟΝ ΥΓΡΟΒΙΟΤΟΠΟ ΤΗΣ ΑΛΥΚΗΣ ΤΗΣ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΧΟΛΕΙΟΥ-ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ Πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης ΓΝΩΡΙΖΩ ΤΟΝ ΥΓΡΟΒΙΟΤΟΠΟ ΤΗΣ ΑΛΥΚΗΣ ΤΗΣ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΧΟΛΕΙΟΥ-ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ Έφη Δαρείου Εκπαιδευτικός, Πολιτικός Μηχανικός, Μηχανικός Περιβάλλοντος, Ειδίκευση

Διαβάστε περισσότερα

Κάθε Σάββατο και διαφορετική εμπειρία στο Μουσείο Ακρόπολης

Κάθε Σάββατο και διαφορετική εμπειρία στο Μουσείο Ακρόπολης Κάθε Σάββατο και διαφορετική εμπειρία στο Μουσείο Ακρόπολης Εναλλασσόμενες θεματικές παρουσιάσεις Κάθε Σάββατο και διαφορετική εμπειρία στο Μουσείο Ακρόπολης Εναλλασσόμενες θεματικές παρουσιάσεις Ποιοι

Διαβάστε περισσότερα

Επιμορφωτικό πρόγραμμα: «Εκπαιδευτικές δράσεις σε μουσειακά περιβάλλοντα (κύκλος Α )»

Επιμορφωτικό πρόγραμμα: «Εκπαιδευτικές δράσεις σε μουσειακά περιβάλλοντα (κύκλος Α )» Επιμορφωτικό πρόγραμμα: «Εκπαιδευτικές δράσεις σε μουσειακά περιβάλλοντα (κύκλος Α )» Διοργάνωση Συνδιοργάνωση Συνεργαζόμενοι φορείς Σχολικοί Σύμβουλοι Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Ν. Χανίων Διεύθυνση Πρωτοβάθμιας

Διαβάστε περισσότερα

Ποιο άτομο θεωρείται παιδί;

Ποιο άτομο θεωρείται παιδί; Ποιο άτομο θεωρείται παιδί; Παιδιά θεωρούνται όλα τα αγόρια και τα κορίτσια από 0 έως 18 ετών. Ποια είναι τα δικαιώματα του παιδιού; Σύμφωνα με την Σύμβαση για τα Δικαιώματα των παιδιών Απαγόρευση διακρίσεων

Διαβάστε περισσότερα

ποδράσηη Χαλί πετά, ιστορία αρχινά! Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ

ποδράσηη Χαλί πετά, ιστορία αρχινά! Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ 9 ποδράσηη 5 Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 Μουσείο Μπενάκη 110ο Δημοτικό Σχολείο Αθηνών Χαλί πετά, ιστορία αρχινά! ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ ΙΣΤΟΡΙΚΩΝ ΣΥΝΟΛΩΝ

ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ ΙΣΤΟΡΙΚΩΝ ΣΥΝΟΛΩΝ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ ΙΣΤΟΡΙΚΩΝ ΣΥΝΟΛΩΝ -Η κάθε αστική ή αγροτική τοποθεσία που µαρτυρεί πολιτισµό έχει µνηµειακή αξία -Το ενδιαφέρον δεν περιορίζεται µόνο στην υψηλή αρχιτεκτονική αλλά και στα

Διαβάστε περισσότερα

Εισήγηση της ΓΓΠΠ Αγγέλας Αβούρη στην ενημερωτική συνάντηση για τη δημιουργία Οργανισμού Τουριστικής Ανάπτυξης (23-11-06)

Εισήγηση της ΓΓΠΠ Αγγέλας Αβούρη στην ενημερωτική συνάντηση για τη δημιουργία Οργανισμού Τουριστικής Ανάπτυξης (23-11-06) Εισήγηση της ΓΓΠΠ Αγγέλας Αβούρη στην ενημερωτική συνάντηση για τη δημιουργία Οργανισμού Τουριστικής Ανάπτυξης (23-11-06) Η χώρα μας είναι ένας από τους πλέον δημοφιλείς τουριστικούς προορισμούς παγκοσμίως.

Διαβάστε περισσότερα

ΙΚΤΥΟ ΟΙΝΟΠΟΙΩΝ ΝΟΜΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ

ΙΚΤΥΟ ΟΙΝΟΠΟΙΩΝ ΝΟΜΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΙΚΤΥΟ ΟΙΝΟΠΟΙΩΝ ΝΟΜΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ Το ίκτυο Οινοποιών Νοµού Ηρακλείου ιδρύθηκε ως αστική µη κερδοσκοπική εταιρεία τον Νοέµβριο του 2006 και αποτελεί την κύρια συλλογική, συγκροτηµένη και συντονισµένη έκφραση

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη διεθνή και ελληνική εμπειρία από την εφαρμογή προγραμμάτων αστικής αναγέννησης. Προτάσεις για το μέλλον

Εισαγωγή στη διεθνή και ελληνική εμπειρία από την εφαρμογή προγραμμάτων αστικής αναγέννησης. Προτάσεις για το μέλλον Προγράμματα αστικής αναγέννησης και βιώσιμη ανάπτυξη. Ελληνικές και Βρετανικές εμπειρίες ΤΕΕ / ΤΚΜ ΣΕΜΠΧΠΑ Εισαγωγή στη διεθνή και ελληνική εμπειρία από την εφαρμογή προγραμμάτων αστικής αναγέννησης. Προτάσεις

Διαβάστε περισσότερα

15320/14 ΕΠ/γπ 1 DG E - 1 C

15320/14 ΕΠ/γπ 1 DG E - 1 C Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης Βρυξέλλες, 13 Νοεμβρίου 2014 (OR. en) 15320/14 ΣΗΜΕΙΩΜΑ Αποστολέας: Αποδέκτης: CULT 127 TOUR 24 REGIO 123 RELEX 908 Επιτροπή των Μονίμων Αντιπροσώπων(1ο Τμήμα) Συμβούλιο

Διαβάστε περισσότερα

Αγροτικός Τουρισμός. Ενότητα 3 η : Ο Αγροτικός Τουρισμός. Όλγα Ιακωβίδου Τμήμα Γεωπονίας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

Αγροτικός Τουρισμός. Ενότητα 3 η : Ο Αγροτικός Τουρισμός. Όλγα Ιακωβίδου Τμήμα Γεωπονίας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Αγροτικός Τουρισμός Ενότητα 3 η : Ο Αγροτικός Τουρισμός Όλγα Ιακωβίδου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Ποιο άτομο θεωρείται παιδί;

Ποιο άτομο θεωρείται παιδί; Ποιο άτομο θεωρείται παιδί; Παιδιά θεωρούνται όλα τα αγόρια και τα κορίτσια από 0 έως 18 ετών. Ποια είναι τα δικαιώματα του παιδιού; Σύμφωνα με την Σύμβαση για τα Δικαιώματα των παιδιών Απαγόρευση διακρίσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ ΑΘΗΝΑ : ΓΝΩΡΙΖΩ ΤΗΝ ΠΟΛΗ ΠΟΥ ΑΓΑΠΩ

ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ ΑΘΗΝΑ : ΓΝΩΡΙΖΩ ΤΗΝ ΠΟΛΗ ΠΟΥ ΑΓΑΠΩ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2013 2014 ΑΘΗΝΑ : ΓΝΩΡΙΖΩ ΤΗΝ ΠΟΛΗ ΠΟΥ ΑΓΑΠΩ Κατά το τρέχον σχολικό έτος, οι μαθητές των Δ1 και ΣΤ τάξεων του σχολείου μας, στα πλαίσια της υλοποίησης προγραμμάτων σχολικών δραστηριοτήτων,

Διαβάστε περισσότερα

ένα αειφόρο πρότυπο Ήβη Νανοπούλου Αρχιτέκτων - Διευθύνων σύμβουλος ΘΥΜΙΟΣ ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ ΑΕΜ

ένα αειφόρο πρότυπο Ήβη Νανοπούλου Αρχιτέκτων - Διευθύνων σύμβουλος ΘΥΜΙΟΣ ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ ΑΕΜ Η πόλη ως καταλύτης για ένα αειφόρο πρότυπο ανάπτυξης Ήβη Νανοπούλου Αρχιτέκτων - Διευθύνων σύμβουλος ΘΥΜΙΟΣ ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ ΑΕΜ Διαπιστώσεις Πού ζούμε ; Ο χάρτης αναπαριστά τη συγκέντρωση πληθυσμού

Διαβάστε περισσότερα

ποδράσηη Το Βυζαντινό Κάστρο Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ 9ο ΕΠΑΛ Θεσσαλονίκης

ποδράσηη Το Βυζαντινό Κάστρο Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ 9ο ΕΠΑΛ Θεσσαλονίκης ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ 9 ποδράσηη 5 Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού 9ο ΕΠΑΛ Θεσσαλονίκης Το Βυζαντινό Κάστρο ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Ε Θ Ν Ι Κ Ο Μ Ε Τ Σ Ο Β Ι Ο Π Ο Λ Υ Τ Ε Χ Ν Ε Ι Ο

Ε Θ Ν Ι Κ Ο Μ Ε Τ Σ Ο Β Ι Ο Π Ο Λ Υ Τ Ε Χ Ν Ε Ι Ο Ε Θ Ν Ι Κ Ο Μ Ε Τ Σ Ο Β Ι Ο Π Ο Λ Υ Τ Ε Χ Ν Ε Ι Ο ΣΧΟΛΗ Α Ρ Χ Ι Τ Ε Κ Τ Ο Ν Ω Ν Μ Η Χ Α Ν Ι Κ Ω Ν Τ Ο Μ Ε Α Σ Π Ο Λ Ε Ο Δ Ο Μ Ι Α Σ Κ Α Ι Χ Ω Ρ Ο Τ Α Ξ Ι Α Σ Πατησίων 42, 10682 Αθήνα τηλ. 30(1) 772 3818

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΔΙΕΘΝΕΣ ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ-ΠΑΡΑΔΟΣΗΣ ΠΑΡΑΔΟΣΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ «ΣΤΑΥΡΟΣ ΝΙΑΡΧΟΣ» IΣΤΟΡΙΚΟ Tο Κοινωφελές Ίδρυμα «Σταύρος Νιάρχος», αναγνωρίζοντας τις δραστηριότητές

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργώ ένα αστικό περιβαλλοντικό μονοπάτι

Δημιουργώ ένα αστικό περιβαλλοντικό μονοπάτι Δημιουργώ ένα αστικό περιβαλλοντικό μονοπάτι Εισηγητές /συντονιστές εργαστηρίων: Χρυσούλα Αθανασίου, Γιώργος Σλαυκίδης, Γιώργος Υφαντής, Κώστας Στυλιάδης, Νικολέτα Ριφάκη Επιμορφωτικό σεμινάριο: 22/10/2016

Διαβάστε περισσότερα

1. Γένεση, καταβολές καιεξέλιξητηςπε

1. Γένεση, καταβολές καιεξέλιξητηςπε 1. Γένεση, καταβολές καιεξέλιξητηςπε Η Περιβαλλοντική Εκπαίδευση γεννιέται. Πότε; Η ΠΕ γεννιέται και διαµορφώνεται σε αυτόνοµο πεδίο στις δεκαετίες 1960 1970 Πώς; Προέρχεται από τη συνειδητοποίηση του

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης

Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ «Ολοκληρωμένη Ανάπτυξη και Διαχείριση του Αγροτικού Χώρου» Ενότητα 2: Αγροτική Κοινότητα και Αγροτικός Μετασχηματισμός (1/2) 2ΔΩ Διδάσκων:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΕΙΟ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΕΙΟ ΕΛΛΑΔΑ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΕΙΟ ΘΕΟΛΟΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ 1. ΣΥΝΤΟΜΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ 14 ΙΟΥΝΙΟΥ 1925 Ιδρύεται το Πανεπιστήμιο της Θεσσαλονίκης. 1942 Αρχίζει

Διαβάστε περισσότερα

ΤI ΠΡΟΣΦΕΡΟΥΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΤΟΥ ΚΕΘΕΑ ΣΤΗΝ ΠΟΛΗ; ΠΩΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΥΝΤΑΙ; ΠΩΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΟΥΝ; ΜΠΟΡΕΙ Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥΣ ΝΑ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΕΙ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ;

ΤI ΠΡΟΣΦΕΡΟΥΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΤΟΥ ΚΕΘΕΑ ΣΤΗΝ ΠΟΛΗ; ΠΩΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΥΝΤΑΙ; ΠΩΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΟΥΝ; ΜΠΟΡΕΙ Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥΣ ΝΑ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΕΙ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ; ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΤΟΥ ΚΕΘΕΑ ΤI ΠΡΟΣΦΕΡΟΥΝ ΣΤΗΝ ΠΟΛΗ; ΠΩΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΥΝΤΑΙ; ΠΩΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΟΥΝ; ΜΠΟΡΕΙ Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥΣ ΝΑ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΕΙ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ; Η ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΤΟΥΣ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΩΘΗΣΕΙ ΤΟΥΣ ΝΕΟΥΣ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ; ΤI ΠΡΟΣΦΕΡΕΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ ΕΞΑΜΗΝΟΥ «Το φαινόμενο της αστικοποίησης στο Δήμο Ζωγράφου»

ΘΕΜΑ ΕΞΑΜΗΝΟΥ «Το φαινόμενο της αστικοποίησης στο Δήμο Ζωγράφου» ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ Δ.Π.Μ.Σ. «ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΤΟΥ ΧΩΡΟΥ» ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: «ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑ-ΧΩΡΟΤΑΞΙΑ» ΜΑΘΗΜΑ: «ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΕΣ ΔΥΝΑΜΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΟΙ ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΙ ΤΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗΣ. Ονομασία Φορέα: ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗ ΦΙΛΙΠΠΩΝ - ΝΕΑΠΟΛΕΩΣ - ΘΑΣΟΥ - ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΠΑΥΛΟΥ - ΚΑΒΑΛΑ

ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗΣ. Ονομασία Φορέα: ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗ ΦΙΛΙΠΠΩΝ - ΝΕΑΠΟΛΕΩΣ - ΘΑΣΟΥ - ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΠΑΥΛΟΥ - ΚΑΒΑΛΑ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗΣ Ονομασία Φορέα: ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗ ΦΙΛΙΠΠΩΝ - ΝΕΑΠΟΛΕΩΣ - ΘΑΣΟΥ - ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΠΑΥΛΟΥ - ΚΑΒΑΛΑ Όνομα συντάκτη: Δρ. Αντώνιος Κώστας Στοιχεία επικοινωνίας: (τηλέφωνο, e-mail)

Διαβάστε περισσότερα

ΧΩΡΟΤΑΞΙΑ ΜΕΛΕΤΗ ΥΠΑΡΧΟΥΣΑΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ. Αναστασία Στρατηγέα. Υπεύθυνη Μαθήματος

ΧΩΡΟΤΑΞΙΑ ΜΕΛΕΤΗ ΥΠΑΡΧΟΥΣΑΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ. Αναστασία Στρατηγέα. Υπεύθυνη Μαθήματος ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΑΓΡΟΝΟΜΩΝ ΚΑΙ ΤΟΠΟΓΡΑΦΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑ ΜΕΛΕΤΗ ΥΠΑΡΧΟΥΣΑΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ Πηγή: Γενικό Πλαίσιο Χωροταξικού Σχεδιασμού και

Διαβάστε περισσότερα

Πάτρα : Οικονομία, Κοινωνία, Πολιτισμός. Η εικόνα της πόλης την Όμορφη Εποχή

Πάτρα : Οικονομία, Κοινωνία, Πολιτισμός. Η εικόνα της πόλης την Όμορφη Εποχή Πάτρα 1880-1920: Οικονομία, Κοινωνία, Πολιτισμός. Η εικόνα της πόλης την Όμορφη Εποχή ΘΕΜΑ ΟΜΑΔΑΣ: Η ΕΙΚΟΝΑ ΤΗΣ ΠΑΛΙΑΣ ΚΑΙ ΚΑΙΝΟΥΡΓΙΑΣ ΠΟΛΗΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΙΣ ΑΠΟΨΕΙΣ ΣΥΝΟΜΗΛΙΚΩΝ ΜΑΣ ( ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟΥ)

Διαβάστε περισσότερα

Α Ρ Χ Ι Τ Ε Κ Τ Ο Ν Ι Κ Η Α Ν Α Λ Υ Σ Η Π Α Ρ Α Δ Ο Σ Ι Α Κ Ω Ν Κ Τ Ι Ρ Ι Ω Ν - Σ Υ Ν Ο Λ Ω Ν

Α Ρ Χ Ι Τ Ε Κ Τ Ο Ν Ι Κ Η Α Ν Α Λ Υ Σ Η Π Α Ρ Α Δ Ο Σ Ι Α Κ Ω Ν Κ Τ Ι Ρ Ι Ω Ν - Σ Υ Ν Ο Λ Ω Ν 1 Α Ρ Χ Ι Τ Ε Κ Τ Ο Ν Ι Κ Η Α Ν Α Λ Υ Σ Η Π Α Ρ Α Δ Ο Σ Ι Α Κ Ω Ν Κ Τ Ι Ρ Ι Ω Ν - Σ Υ Ν Ο Λ Ω Ν Έλενα Κωνσταντινίδου, Επ. Καθηγήτρια ΕΜΠ Σας καλοσωρίζουμε στο μάθημα της «Αρχιτεκτονικής ανάλυσης παραδοσιακού

Διαβάστε περισσότερα

Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα

Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα ΣΤΟΧΟΙ: Οι μαθητές να 1. Διατυπώνουν τους προβληματισμούς τους γύρω από τη λατρεία. 2. Υποστηρίζουν με επιχειρήματα ότι στη χριστιανική θρησκεία η λατρεία

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνιστική Περίοδος Πολιτισμός. Τάξη: Α4 Ονόματα μαθητών : Παρλιάρου Βάσω Σφήκας Ηλίας

Ελληνιστική Περίοδος Πολιτισμός. Τάξη: Α4 Ονόματα μαθητών : Παρλιάρου Βάσω Σφήκας Ηλίας Ελληνιστική Περίοδος Πολιτισμός Τάξη: Α4 Ονόματα μαθητών : Παρλιάρου Βάσω Σφήκας Ηλίας ελληνιστικός ονομάστηκε o πολιτισμός που προήλθε από τη σύνθεση ελληνικών και ανατολικών στοιχείων κατά τους τρεις

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Αθανάσιος Σκορδάς, Υφυπουργός Ανάπτυξης «Αναπόσπαστο Κομμάτι του Σύγχρονου Επιχειρείν η Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη»

Περιεχόμενα. Αθανάσιος Σκορδάς, Υφυπουργός Ανάπτυξης «Αναπόσπαστο Κομμάτι του Σύγχρονου Επιχειρείν η Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη» Περιεχόμενα 6 Αθανάσιος Σκορδάς, Υφυπουργός Ανάπτυξης «Αναπόσπαστο Κομμάτι του Σύγχρονου Επιχειρείν η Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη» 9 11 Μαργαρίτα Αντωνάκη, Γενική Διευθύντρια ΕΑΕΕ, «Η Κοινωνική Ευθύνη Αναπόσπαστο

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΝΟΡΙΩΝ ΚΑΙ ΧΩΡΟΘΕΤΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΝΕΩΝ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ

ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΝΟΡΙΩΝ ΚΑΙ ΧΩΡΟΘΕΤΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΝΕΩΝ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΝΟΡΙΩΝ ΚΑΙ ΧΩΡΟΘΕΤΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΝΕΩΝ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ ΣΤΟΝ ΔΗΜΟ ΚΟΡΔΕΛΙΟΥ ΕΥΟΣΜΟΥ π. Ιωάννης - Γεώργιος Περιστερίδης Υπ. Διδάκτορας Σχολής Αγρονόμων Τοπογράφων ΕΜΠ, Αθήνα

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΚΡΗΤΗ ΩΣ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΗ ΜΟΡΦΗ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ

Ο ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΚΡΗΤΗ ΩΣ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΗ ΜΟΡΦΗ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ Ο ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΚΡΗΤΗ ΩΣ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΗ ΜΟΡΦΗ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ Σκοπός της παρούσας έρευνας ήταν να ανακαλύψουμε τη συμβολή του θρησκευτικού τουρισμού, ως εναλλακτική μορφή τουρισμού στην προβολή και

Διαβάστε περισσότερα

Β2. β) Πρώτα απ όλα: Αρχικά παράλληλα: ταυτόχρονα εξάλλου: άλλωστε

Β2. β) Πρώτα απ όλα: Αρχικά παράλληλα: ταυτόχρονα εξάλλου: άλλωστε ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α.1 Το συγκεκριμένο κείμενο αναφέρεται στην ανάγκη προσέγγισης των αρχαίων χώρων θέασης και ακρόασης από τους Νεοέλληνες. Επρόκειτο για τόπους έκφρασης συλλογικότητας. Επιπλέον, σ αυτούς γεννήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΧΩΡΟΤΑΞΙΑ H ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ TOY ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ. Αναστασία Στρατηγέα. Υπεύθυνη Μαθήματος

ΧΩΡΟΤΑΞΙΑ H ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ TOY ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ. Αναστασία Στρατηγέα. Υπεύθυνη Μαθήματος ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΑΓΡΟΝΟΜΩΝ ΚΑΙ ΤΟΠΟΓΡΑΦΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑ H ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ TOY ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ Πηγή: Γενικό Πλαίσιο Χωροταξικού Σχεδιασμού και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ (ΜΚΕ)

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ (ΜΚΕ) ΕΠΙ ΧΕΙΡ Η ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ 2011-2012 ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ (ΜΚΕ) ΜΑΤΙ ΚΟ ΤΗ ΤΑ Το έργο υλοποιείται στο πλαίσιο του Επιχειρησιακού Προγράµµατος «Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση»

Διαβάστε περισσότερα

Γράφουμε στον πίνακα τη λέξη κλειδί «φονταμενταλισμός», διαβάζουμε τις εργασίες και καταλήγουμε στον ορισμό της. (Με τον όρο φονταμενταλισμός

Γράφουμε στον πίνακα τη λέξη κλειδί «φονταμενταλισμός», διαβάζουμε τις εργασίες και καταλήγουμε στον ορισμό της. (Με τον όρο φονταμενταλισμός ΦΑΣΗ Β: 2 ο δίωρο Γράφουμε στον πίνακα τη λέξη κλειδί «φονταμενταλισμός», διαβάζουμε τις εργασίες και καταλήγουμε στον ορισμό της. (Με τον όρο φονταμενταλισμός (θεμελιωτισμός) εκφράζονται οι τάσεις εμμονής

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρίες Πολεοδομικού Σχεδιασμού. 4 ο Μάθημα Πολεοδομικός Σχεδιασμός και Χρήσεις Γης

Θεωρίες Πολεοδομικού Σχεδιασμού. 4 ο Μάθημα Πολεοδομικός Σχεδιασμός και Χρήσεις Γης ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διδακτική ομάδα: Ελένη Ανδρικοπούλου, Γρηγόρης Καυκαλάς 4 ο Μάθημα Πολεοδομικός Σχεδιασμός και Χρήσεις Γης Εισήγηση: Δρ. Αθηνά Γιαννακού,

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα FATE ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΣΤΡΑΤΟΠΕΔΟΥ ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΥ

Πρόγραμμα FATE ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΣΤΡΑΤΟΠΕΔΟΥ ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΥ Πρόγραμμα FATE ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΣΤΡΑΤΟΠΕΔΟΥ ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΥ Παρατηρήσεις επί της πρότασης/μελέτης Γενικές 1. Η μελέτη δεν έχει τη δομή ούτε μίας οικονομοτεχνικής ή επιχειρησιακής μελέτης αλλά ούτε και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΜΑΡΜΑΡΑ Καθηγητή του Τμήματος Γεωγραφίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου ΟΜΙΛΙΑ

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΜΑΡΜΑΡΑ Καθηγητή του Τμήματος Γεωγραφίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου ΟΜΙΛΙΑ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΜΑΡΜΑΡΑ Καθηγητή του Τμήματος Γεωγραφίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου ΟΜΙΛΙΑ Κυρίες και Κύριοι, Είναι μοιραίο, όταν ακολουθείς ως ομιλητής τους συγκεκριμένους σπουδαίους προλαλήσαντες να πρέπει

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1 [Δείγμα σημειώσεων για την ύλη[ ]

Κεφάλαιο 1 [Δείγμα σημειώσεων για την ύλη[ ] Κεφάλαιο 1 [Δείγμα σημειώσεων για την ύλη[1.2-1.3] 1.2 Η Επιχείρηση 1.2.1 Εισαγωγικές έννοιες Η Σημασία της Επιχείρησης Η Επιχείρηση αποτελεί ένα στοιχείο της κοινωνίας μας, το ίδιο σημαντικό με την οικογένεια.

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΑ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΕΝΑΡΚΤΗΡΙΑ ΤΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΥΠΟΥΡΓΙΚΗΣ ΣΥΝΟΔΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΣΤΗ ΜΕΣΟΓΕΙΟ

ΟΜΙΛΙΑ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΕΝΑΡΚΤΗΡΙΑ ΤΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΥΠΟΥΡΓΙΚΗΣ ΣΥΝΟΔΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΣΤΗ ΜΕΣΟΓΕΙΟ ΟΜΙΛΙΑ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΕΝΑΡΚΤΗΡΙΑ ΤΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΥΠΟΥΡΓΙΚΗΣ ΣΥΝΟΔΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΣΤΗ ΜΕΣΟΓΕΙΟ 8-9 Δεκεμβρίου 2016 Κύριε Πρόεδρε της Κυπριακής Βουλής των

Διαβάστε περισσότερα

Επιτελική Σύνοψη. Χρόνια Κινητή Τηλεφωνία στην Ελλάδα

Επιτελική Σύνοψη. Χρόνια Κινητή Τηλεφωνία στην Ελλάδα Επιτελική Σύνοψη 20 Χρόνια Κινητή Τηλεφωνία στην Ελλάδα ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η Ένωση Εταιρειών Κινητής Τηλεφωνίας (ΕΕΚΤ), με αφορμή τη συμπλήρωση των είκοσι χρόνων τoυ Κλάδου στην Ελλάδα, πραγματοποίησε έρευνα κοινής

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρίες Πολεοδομικού Σχεδιασμού

Θεωρίες Πολεοδομικού Σχεδιασμού ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διδακτική ομάδα: Ελένη Ανδρικοπούλου, Γρηγόρης Καυκαλάς 8 ο Μάθημα Αστικές παρεμβάσεις στο πλαίσιο της πολιτικής συνοχής της Ευρωπαϊκής

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Μ.Π. ΤΜΗΜΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ ΣΥΝΘΕΤΙΚΟ ΘΕΜΑ 6 ΤΟΜΕΑΣ 1 ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ

Ε.Μ.Π. ΤΜΗΜΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ ΣΥΝΘΕΤΙΚΟ ΘΕΜΑ 6 ΤΟΜΕΑΣ 1 ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ Ε.Μ.Π. ΤΜΗΜΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ 2007-2008 ΣΥΝΘΕΤΙΚΟ ΘΕΜΑ 6 6 Ο ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ ΤΟΜΕΑΣ 1 ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ Στο πλαίσιο του μαθήματος η περιοχή της Μορφολογίας προτείνει το σχεδιασμό μικρού φοιτητικού ξενώνα

Διαβάστε περισσότερα

Αστική αειφορία. ιαµόρφωση και εφαρµογή ολοκληρωµένων πιλοτικών προγραµµάτων βιώσιµης αστικής ανάπτυξης. Το πρόγραµµα URBAN Κερατσίνι - ραπετσώνα.

Αστική αειφορία. ιαµόρφωση και εφαρµογή ολοκληρωµένων πιλοτικών προγραµµάτων βιώσιµης αστικής ανάπτυξης. Το πρόγραµµα URBAN Κερατσίνι - ραπετσώνα. Ε.Μ.Π. ΤΜΗΜΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΤΟΥ ΧΩΡΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΠΟΛΕΟ ΟΜΙΑ ΚΑΙ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΥΝΑΜΙΚΗ ΤΩΝ ΧΩΡΙΚΩΝ ΟΜΩΝ ΚΑΙ ΧΡΗΣΕΩΝ ΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η πολιτιστική κληρονομιά ως κοινωνικό κατασκεύασμα. Ιωάννα Καταπίδη, PhD, MSc Research Fellow, Birmingham University

Η πολιτιστική κληρονομιά ως κοινωνικό κατασκεύασμα. Ιωάννα Καταπίδη, PhD, MSc Research Fellow, Birmingham University Η πολιτιστική κληρονομιά ως κοινωνικό κατασκεύασμα Ιωάννα Καταπίδη, PhD, MSc Research Fellow, Birmingham University Περιεχόμενο διάλεξης Εννοιολογική προσέγγιση Κληρονομιά και αξίες Περιεχόμενο Ιστορική

Διαβάστε περισσότερα

25 1. « , ) , , ) «

25 1. « , ) , , ) « ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Τρίτη 27 Μαΐου 2014 ΚΕΙΜΕΝΟ: Όταν µιλούµε για µάζα, εννοούµε µικρό ή µεγάλο πλήθος ανθρώπων, το οποίο υφίσταται µιαν αλλαγή, ψυχική και πνευµατική, από αφορµές συνήθως τυφλής συναισθηµατικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ. ημερήσιος και περιοδικός τύπος ραδιόφωνο τηλεόραση προφορική φήμη ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΡΟΚΛΗΣΗΣ ΠΑΡΑΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ

ΠΑΡΑΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ. ημερήσιος και περιοδικός τύπος ραδιόφωνο τηλεόραση προφορική φήμη ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΡΟΚΛΗΣΗΣ ΠΑΡΑΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ ΟΡΙΣΜΟΣ ΠΑΡΑΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ Παραπληροφόρηση είναι η σκόπιμη διάδοση ψεύτικων ειδήσεων, με στόχο να οδηγηθεί η κοινή γνώμη προς ορισμένη κατεύθυνση, για την εξυπηρέτηση ιδιοτελών συμφερόντων. ΜΕΣΑ ΔΙΑΔΟΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η σύνδεση του αγροτουρισμού με τους φυσικούς και πολιτιστικούς πόρους

Η σύνδεση του αγροτουρισμού με τους φυσικούς και πολιτιστικούς πόρους Εισήγηση του Γιώργου Αγοραστάκη στο WORKSHOP LEADER+ Εναλλακτικός τουρισμός: ποιότητα, ασφάλεια, δικτύωση, κανάλια διάθεσης, εμπορευματοποίηση» στο ΜΑΙΧ-Χανιά 22.ΙΙ.2007 Ορισμός Ο αγροτουρισμός ως δραστηριότητα

Διαβάστε περισσότερα

Στόχος του Τμήματος: Οικονομικής & Περιφερειακής Ανάπτυξης (152)

Στόχος του Τμήματος: Οικονομικής & Περιφερειακής Ανάπτυξης (152) Οικονομικής & Περιφερειακής Ανάπτυξης (152) Το Τμήμα: Το Τμήμα Οικονομικής και Περιφερειακής Ανάπτυξης ιδρύθηκε το 1989 με αρχική ονομασία «Τμήμα Αστικής και Περιφερειακής Ανάπτυξης». Ανήκει στην ομάδα

Διαβάστε περισσότερα

Αρχιτεκτονική με κοινωνικό πρόσωπο - Daveti Home Brokers Sunday, 10 February 2013 11:55. Του Στράτου Ιωακείμ

Αρχιτεκτονική με κοινωνικό πρόσωπο - Daveti Home Brokers Sunday, 10 February 2013 11:55. Του Στράτου Ιωακείμ Του Στράτου Ιωακείμ Η Αρχιτεκτονική Χωρίς Σύνορα είναι Μη Κερδοσκοπική Οργάνωση, μέλος του διεθνούς μη κυβερνητικού, μη κερδοσκοπικού οργανισμού ASF international (Architecture Sans Frontieres International).

Διαβάστε περισσότερα

Ολοκληρωμένη Χωρική Επένδυση στην πόλη της Κέρκυρας με εστίαση στην πολιτιστική & δημιουργική οικονομία

Ολοκληρωμένη Χωρική Επένδυση στην πόλη της Κέρκυρας με εστίαση στην πολιτιστική & δημιουργική οικονομία ΕΙΔΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ Π.Ι.Ν. Ολοκληρωμένη Χωρική Επένδυση στην πόλη της Κέρκυρας με εστίαση στην πολιτιστική & δημιουργική οικονομία εισήγηση στην 1 η συνάντηση για την ΟΧΕ πόλης Κέρκυρας -ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΥΡΚΑΓΙΕΣ Έγκαιρη ειδοποίηση, Σχεδιασμός, Αντιμετώπιση

ΠΥΡΚΑΓΙΕΣ Έγκαιρη ειδοποίηση, Σχεδιασμός, Αντιμετώπιση ΕΜΠ Τομέας Πολεοδομίας Χωροταξίας,Σχολή Αρχιτεκτόνων Εργαστήριο Χωροταξίας και Οικιστικής Ανάπτυξης ΠΥΡΚΑΓΙΕΣ Έγκαιρη ειδοποίηση, Σχεδιασμός, Αντιμετώπιση Η νομοθετική προστασία του Υμηττού, ως αναγκαίο

Διαβάστε περισσότερα

Έτσι ήταν η Θεσσαλονίκη στην αρχαιότητα - Υπέροχη ψηφιακή απεικόνιση

Έτσι ήταν η Θεσσαλονίκη στην αρχαιότητα - Υπέροχη ψηφιακή απεικόνιση Έτσι ήταν η Θεσσαλονίκη στην αρχαιότητα - Υπέροχη ψηφιακή απεικόνιση - Με την βοήθεια της τεχνολογίας αρχαιολόγοι κατάφεραν να απεικονίσουν την Θεσσαλονίκη της αρχαιότητας - Μια ζηλευτή πόλη με Ιππόδρομο,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΧΕΣΗ ΤΗΣ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΠΟΛΕΩΝ ΜΕ ΤΟΝ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟ

Η ΣΧΕΣΗ ΤΗΣ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΠΟΛΕΩΝ ΜΕ ΤΟΝ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟ Η ΣΧΕΣΗ ΤΗΣ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΠΟΛΕΩΝ ΜΕ ΤΟΝ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟ Άρης Σαπουνάκης Δρ Αρχιτέκτων Πολεοδόμος Επίκουρος Καθηγητής του Τμήματος Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης του Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

Αθλητικός Τουρισμός. Εναλλακτικές μορφές τουρισμού Νικόλαος Θεοδωράκης Επίκουρος Καθηγητής Τ.Ε.Φ.Α.Α. Σερρών, Α.Π.Θ.

Αθλητικός Τουρισμός. Εναλλακτικές μορφές τουρισμού Νικόλαος Θεοδωράκης Επίκουρος Καθηγητής Τ.Ε.Φ.Α.Α. Σερρών, Α.Π.Θ. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Εναλλακτικές μορφές τουρισμού Νικόλαος Θεοδωράκης Επίκουρος Καθηγητής, Α.Π.Θ. Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες

Διαβάστε περισσότερα

http://enallaktikos-tourismos-messinia.weebly.com ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΟΥ 1 ου ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ

http://enallaktikos-tourismos-messinia.weebly.com ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΟΥ 1 ου ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ http://enallaktikos-tourismos-messinia.weebly.com ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΟΥ 1 ου ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ Eναλλακτικός Τουρισμός - είναι μια καινούρια φιλοσοφία στον τομέα του τουρισμού και περιλαμβάνει

Διαβάστε περισσότερα

Mediterranean arts, crafts and design

Mediterranean arts, crafts and design Mediterranean cultural network to promote creativity in the arts, crafts and design for communities regeneration in historical cities / MEDNETA ΔΙΑΔΡΑΣΤΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ Αθήνα, 4 Ιουνίου 2014 Πορίσματα από

Διαβάστε περισσότερα

Re-think-Athens / ξανα-σκέψου την Αθήνα

Re-think-Athens / ξανα-σκέψου την Αθήνα Re-think-Athens / ξανα-σκέψου την Αθήνα (εικ.1) Κυρίες και κύριοι Ζούμε σε μια πόλη ξεχωριστή, σε μια από τις λίγες πόλεις του κόσμου, των οποίων το κέντρο κατοικείται συνέχεια, χιλιάδες χρόνια τώρα, έχοντας

Διαβάστε περισσότερα

1. Στα αποστολικά χρόνια, η Θεία Ευχαριστία γινόταν διαφορετικά από τον τρόπο που έγινε τη βραδιά του Μυστικού Δείπνου.

1. Στα αποστολικά χρόνια, η Θεία Ευχαριστία γινόταν διαφορετικά από τον τρόπο που έγινε τη βραδιά του Μυστικού Δείπνου. ΜΑΘΗΜΑ 22 ο ΙΔΡΥΣΗ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ Θ.ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑΣ Να χαρακτηρίσετε τις παρακάτω προτάσεις ως σωστές ή λανθασμένες, σύμφωνα με την ιστορία της αρχαίας Εκκλησίας, γράφοντας δίπλα στον αριθμό κάθε

Διαβάστε περισσότερα

European Year of Citizens 2013 Alliance

European Year of Citizens 2013 Alliance European Year of Citizens 2013 Alliance MANIFESTO Η ενεργός συμμετοχή του ευρωπαίου πολίτη είναι άμεσα συνδεδεμένη με την επιδίωξη των Ευρωπαϊκών συλλογικών στόχων και αξιών που προβλέπονται στις Συνθήκες

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη διεθνή και ελληνική εμπειρία από την. Προτάσεις για το μέλλον

Εισαγωγή στη διεθνή και ελληνική εμπειρία από την. Προτάσεις για το μέλλον Προγράμματα αστικής αναγέννησης και βιώσιμη ανάπτυξη. Ελληνικές και Βρετανικές εμπειρίες ΤΕΕ / ΤΚΜ ΣΕΜΠΧΠΑ Εισαγωγή στη διεθνή και ελληνική εμπειρία από την εφαρμογή προγραμμάτων αστικής αναγέννησης. Προτάσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ EΝΙΑΙΟΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΥΕΣ 1987-99 1999-02 6 ΥΕΣ, 1 2002-03 6 ΥΕΣ,

ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ EΝΙΑΙΟΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΥΕΣ 1987-99 1999-02 6 ΥΕΣ, 1 2002-03 6 ΥΕΣ, ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ EΝΙΑΙΟΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΥΕΣ (ανά κατεύθυνση) Για τους εισαχθέντες 1987-99 και για τους εισαχθέντες 1999-02 απαιτούνται τουλάχιστον 6 ΥΕΣ, εκ των οποίων, 1 τουλάχιστον από κάθε

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικές διαδρομές στα ίχνη του παρελθόντος, αναζητώντας ένα βιώσιμο μέλλον. Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Λαυρίου

Περιβαλλοντικές διαδρομές στα ίχνη του παρελθόντος, αναζητώντας ένα βιώσιμο μέλλον. Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Λαυρίου Περιβαλλοντικές διαδρομές στα ίχνη του παρελθόντος, αναζητώντας ένα βιώσιμο μέλλον Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Λαυρίου Θεματικά Δίκτυα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης ΤΟΠΙΚΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΑ ΕΘΝΙΚΑ ΔΙΕΘΝΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΟΙ ΚΑΙ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΟΙ ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΙ ΣΤΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΛΟΓΩ ΤΟΥ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟΥ ΤΗΣ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗΣ

ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΟΙ ΚΑΙ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΟΙ ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΙ ΣΤΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΛΟΓΩ ΤΟΥ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟΥ ΤΗΣ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗΣ Νέες Πολιτείες ΙΙΙ : Λαχανόκηποι Μενεμένης Στα ενδιάμεσα όρια της πόλης Στην περιοχή Λαχανόκηποι, που ανήκει στα διοικητικά όρια του Δήμου Μενεμένης, εντοπίστηκε ένας τρίτος, εντελώς νέος για τα δεδομένα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΕΧΟΜΕΝΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ

ΠΑΡΕΧΟΜΕΝΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΠΑΡΕΧΟΜΕΝΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ Σε όλα τα φιλοξενούμενα παιδιά και έφηβους παρέχονται υπηρεσίες: o Στέγασης, σίτισης και ολοκληρωμένης καθημερινής φροντίδας o Φροντίδας της Υγείας o Κοινωνικής συμβουλευτικής, ψυχολογικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ ΜΙΑ ΝΕΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΠΙΩΝ: Η ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ

ΠΡΟΣ ΜΙΑ ΝΕΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΠΙΩΝ: Η ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΠΡΟΣ ΜΙΑ ΝΕΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΠΙΩΝ: Η ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ Αγαπητοί κυρίες και κύριοι, Η διαφορετικότητα των φυσικών και ανθρώπινων συνθηκών ορίζει τα τοπία των περιοχών μας. Αυτό

Διαβάστε περισσότερα

ΝΑΥΠΛΙΟ Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ

ΝΑΥΠΛΙΟ Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ ΝΑΥΠΛΙΟ Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ ΜΕΛΕΤΕΣ ΚΑΙ ΕΡΓΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΛΑΣΗΣ NAFPLIO A. THE HISTORIC CHARACTER OF THE CITY B. PROPOSALS FOR PROTECTION AND SUSTAINABLE DEVELOPMENT THE OLD CITY - VIEW FROM THE

Διαβάστε περισσότερα

ο εκτοπισμός της κατοικίας από το Γκαζοχώρι

ο εκτοπισμός της κατοικίας από το Γκαζοχώρι Δ.Π.Μ.Σ. ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΧΩΡΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ Β : ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑ και ΧΩΡΟΤΑΞΙΑ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΕΣ ΔΥΝΑΜΙΚΕΣ και ΣΥΓΧΡΟΝΟΙ ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΙ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ ο εκτοπισμός της κατοικίας από το Γκαζοχώρι φοιτήτρια:

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ

ΤΜΗΜΑ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ AΡΙΣΣΤΤΟΤΤΕΕΛΕΕΙ ΙΟ ΠΑΝΕΕΠΙ ΙΣΣΤΤΗΜΙ ΙΟ ΘΕΕΣΣΣΣΑΛΟΝΙ ΙΚΗΣΣ ΤΜΗΜΑ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ Διευθυντής Εργαστηρίου : Καθηγητής Ηρακλής Ρεράκης

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυο επικοινωνίας προσκυνηματικών προορισμών και σύνδεσή τους με το ξενοδοχειακό δυναμικό της Πιερίας

Δίκτυο επικοινωνίας προσκυνηματικών προορισμών και σύνδεσή τους με το ξενοδοχειακό δυναμικό της Πιερίας Δίκτυο επικοινωνίας προσκυνηματικών προορισμών και σύνδεσή τους με το ξενοδοχειακό δυναμικό της Πιερίας Προσφωνήσεις ΣΤΗΝ ΑΡΧΗ το φως Και η ώρα η πρώτη που τα χείλη ακόμη στον πηλό δοκιμάζουν τα πράγματα

Διαβάστε περισσότερα

Σχολή Ανθρωπιστικών Επιστημών. Δρ. Μανόλης Μανωλεδάκης Λέκτορας Αρχαιολογίας της Σχολής Ανθρωπιστικών Επιστημών Διεθνές Πανεπιστήμιο της Ελλάδος

Σχολή Ανθρωπιστικών Επιστημών. Δρ. Μανόλης Μανωλεδάκης Λέκτορας Αρχαιολογίας της Σχολής Ανθρωπιστικών Επιστημών Διεθνές Πανεπιστήμιο της Ελλάδος Σχολή Ανθρωπιστικών Επιστημών Δρ. Μανόλης Μανωλεδάκης Λέκτορας Αρχαιολογίας της Σχολής Ανθρωπιστικών Επιστημών Διεθνές Πανεπιστήμιο της Ελλάδος Μαύρη Θάλασσα. Ιστορία και Πολιτισμός MA in Black Sea Cultural

Διαβάστε περισσότερα

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ)

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ & ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΕΝΤΑΞΗΣ ΥΠΗΚΟΩΝ ΤΡΙΤΩΝ ΧΩΡΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ

Διαβάστε περισσότερα

ενδιάμεσοι χώροι χρόνοι π ε ρ ι π λ α ν ή σ ε ι ς μ η χ α ν ι σ μ ο ί σ κ έ ψ η ς

ενδιάμεσοι χώροι χρόνοι π ε ρ ι π λ α ν ή σ ε ι ς μ η χ α ν ι σ μ ο ί σ κ έ ψ η ς 50 ενδιάμεσοι χώροι χρόνοι π ε ρ ι π λ α ν ή σ ε ι ς μ η χ α ν ι σ μ ο ί σ κ έ ψ η ς Συναίσθημα, Γοητεία, Ενστικτο, Φαντασία, Επιθυμία... Εμπειρία... Αστικό και Ανθρώπινο σώμα... Μάζα... Υπάρχουν φορές

Διαβάστε περισσότερα