ΟΙ ΑΡΧΑΙΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΟΙ ΣΤΗ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΚΑΙ ΜΕΤΑΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΙΑ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΟΙ ΑΡΧΑΙΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΟΙ ΣΤΗ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΚΑΙ ΜΕΤΑΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΙΑ"

Transcript

1

2 Το καθολικό της Μονής Κοιμήσεως της Θεοτόκου (Πετριτζονίτισσα) Φιλιππούπολης Βουλγαρίας, ανατολικά του οποίου βρίσκεται η Τράπεζα όπου και οι τοιχογραφίες των Ελλήνων φιλοσόφων με αρχαίες ελληνικές ενδυμασίες, στέμματα και ελληνικές επιγραφές στα ειλητάρια Όλες οι φωτογραφίες είναι του Δρος Θεοχάρη Μιχ. Προβατάκη από τοιχογραφίες της Τράπεζας Μονής Κοιμήσεως της Θεοτόκου (Πετριτζονίτισσα) Φιλιππούπολης Βουλγαρίας, έτος 1643 (Μπάσκοβο) Φωτογραφία εξωφύλλου: Ο σοφός Οκύαρος (Όμηρος) Φωτογραφία οπισθόφυλλου: Ο σοφός Δωνέριστος (Πυθαγόρας) Τις διορθώσεις των δοκιμίων έκανε ο ίδιος Έκδοση: Περιοδικό «Δάφνη» Υπεύθυνος έκδοσης, σχεδιασμός, σελιδοποίηση, εκτύπωση, επικοινωνία: Βαγγέλης Ρουφάκης Δαφνώνας Χίος Τηλέφωνο: (22710) Κινητό:

3 Δρος Θεοχάρη Μιχ. Προβατάκη Διευθυντού Υπουργείου Πολιτισμού ΟΙ ΑΡΧΑΙΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΟΙ ΣΤΗ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΚΑΙ ΜΕΤΑΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΙΑ Ομιλία που εκφωνήθηκε στις στο Ομήρειο Πνευματικό Κέντρο Δήμου Χίου Οργάνωση: Φιλοτεχνικός Όμιλος Χίου Με την ευγενική χορηγία του ομογενή Σταύρου Ι. Χαβιάρα και της Ομοσπονδίας Σωματείων Νότιας Χίου Έκδοση Περιοδικό «Δάφνη» Χίος

4 Ο σοφός Γαληνός 4

5 ΣΥΝΤΟΜΟ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ Ο Δρ Θεοχάρης Μιχ. Προβατάκης γεννήθηκε στο χωριό Χριστός Ιεράπετρας Κρήτης και έχει σπουδάσει Θεολογία, Ιστορία και Αρχαιολογία με υποτροφίες της Ελληνικής και Γαλλικής Κυβερνήσεως. Υπηρέτησε στο στρατό ως Έφεδρος Αξιωματικός και στη συνέχεια προσέφερε τις υπηρεσίες του σε σημαντικές θέσεις του ευρύτερου δημόσιου τομέα. Σήμερα είναι Διευθυντής - Συντονιστής του Υπουργείου Πολιτισμού, ενώ παράλληλα διδάσκει θέματα της ειδικότητάς του σε Ανώτερες και Ανώτατες Σχολές όπου μετακαλείται. Εργάστηκε ως δημοσιογράφος σε περιοδικά και εφημερίδες, ως συντάκτης σε λεξικά, επιστημονικά περιοδικά και εγκυκλοπαίδειες και ως καθηγητής σε Σχολές Αξιωματικών Ενόπλων Δυνάμεων και Σωμάτων Ασφαλείας στην Α- θήνα και Θεσσαλονίκη και έχει πραγματοποιήσει εκατοντάδες ραδιοφωνικές και δεκάδες τηλεοπτικές εκπομπές με θέμα το λόγο, την αρχαιολογία, την τέχνη και την παράδοση του Ελληνισμού. Έλαβε μέρος σε πανελλήνια και διεθνή Επιστημονικά Συνέδρια και Συμπόσια όπου πραγματοποίησε πρωτότυπες ανακοινώσεις και είναι συγγραφέας μεγάλου αριθμού μονογραφιών, λαογραφικού και αρχαιολογικού χαρακτήρα μεταξύ των οποίων σημειώνουμε: Τα Μετέωρα, που κυκλοφορούν σε 11 γλώσσες, τον Μέγα Αλέξανδρο σε 4 γλώσσες, το Άγιον Όρος σε 4, το Αρκάδι σε 4 γλώσσες, τη Λαϊκή Τέχνη της Κρήτης, την Κωνσταντινούπολη, το Θαβώρειον Όρος, τα Χαρακτικά Ελλήνων Λαϊκών Δημιουργών 17ου-18ου αιώνα, τους Θησαυρούς και τα Κειμήλια Μουσείου Μονεμβασίας και Σπάρτης, την Εικοσιφοίνισσα του Παγκαίου Όρους όπου εμφανίζει για πρώτη φορά τους κλεμμένους από τους Βουλγάρους το 1917 θησαυρούς και κειμήλια, την Πατμιάδα Εκκλησιαστική Σχολή, κ. ά. τα οποία σηματοδοτούν τη βαθιά γνώση, την επιστημονική του κατάρτιση και το πλούσιο ερευνητικό του έργο. Έχει ανακηρυχθεί Επίτιμος Διδάκτωρ Βυζαντινών και Νεοελληνικών Σπουδών από το Ιουστινιάνειο Πανεπιστήμιο της Αμερικής και έχει τιμηθεί με Βραβείο της Ακαδημίας Αθηνών, με βραβεία λογοτεχνίας, όπως και με δεκάδες άλλα χρυσά και αργυρά βραβεία και άλλες διακρίσεις από Ιδρύματα και Υπηρεσίες. Πρόσφατα τιμήθηκε από το Πατριαρχείον Κωνσταντινουπόλεως με το οφφίκιον του Άρχοντος Καστρινσίου της Αγίας του Χριστού Μεγάλης Εκκλησίας, αξίωμα ή υπούργημα ειδικής φύσεως, το οποίον απονέμεται κατ` αξίαν και σε εξαιρετικές μόνον περιπτώσεις. 5

6 ΤΑ ΚΥΡΙΟΤΕΡΑ ΑΥΤΟΤΕΛΗ ΕΡΓΑ ΤΟΥ ΔΡΟΣ ΘΕΟΧΑΡΗ ΜΙΧ. ΠΡΟΒΑΤΑΚΗ 1. Το Σελάκανο, μια κοιλάδα παραμυθένιας ομορφιάς. Θεσσαλονίκη Παραμύθια, Θρύλοι και Παραδόσεις του Λαού μας: 12 τόμοι. Θεσσαλονίκη Πορεία προς την Εθνεγερσία του Θεσσαλονίκη Το Άγιον Όρος. Τρία μερόνυχτα στον τόπο του ασκητισμού. Θεσσαλονίκη Ιστορία της Τέχνης: Έκδοση Υπουργείου Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων. Αθήνα Το Πεδουλοχάρτι: Ένα άγνωστο λαϊκό χειρόγραφο εξορκισμών. Έκδοση Ιδρύματος Μελετών Χερσονήσου του Αίμου. Θεσσαλονίκη Εξήντα Κρήτες Αγιογράφοι των Μεταβυζαντινών Χρόνων. Θεσσαλονίκη Βούλες και Σφραγίδες Φυσικών και Νομικών Προσώπων Μακεδονίας-Θράκης στους τρεις τελευταίους αιώνες. Θεσσαλονίκη Η Μονή Αρκαδίου: Ιστορία Τέχνη Παράδοση. Αθήνα Το 1997 κυκλοφορεί η 4η έκδοση. Γλώσσες: Ελληνικά, Αγγλικά, Γαλλικά, Γερμανικά. 10. Τα Μετέωρα: Η Ιστορία του Μοναχισμού των Μετεώρων. Αθήνα Το 1997 κυκλοφορεί η 8η έκδοση. Γλώσσες: Ελληνικά, Αγγλικά, Γαλλικά, Γερμανικά, Ιταλικά, Ολλανδικά, Σερβοκροατικά, Ισπανικά. 11. Το Άγιον Όρος: Η Ιστορία, η Τέχνη και η Παράδοση του Ορθόδοξου Μοναχισμού. Αθήνα Ο Οικουμενικός Πατριάρχης Μελέτιος Μεταξάκης μέσα από ανέκδοτες επιστολές του. Αθήνα Βίος και Ακολουθία των αυταδέλφων Θεοχάρους και Αποστόλου. Αθήνα Βίος, Ακολουθία και Παράκλησις της Αγίας Μεγαλομάρτυρος Αργυρής. Αθήνα Εικόνες του ζωγράφου Ιωάννου Κορνάρου στη Μονή Τοπλού Κρήτης. Αθήνα Το 1997 κυκλοφορεί η 4η έκδοση. Γλώσσες: Ελληνικά, Αγγλικά, Γαλλικά, Γερμανικά. 16. Κρήτη: Λαϊκή Τέχνη και Ζωή. Αθήνα Τριάντα πέντε ναοί, μοναστήρια και βιβλιοθήκες της Κωνσταντινούπολης μέσα από Ελληνικά λαϊκά χαρακτικά του περασμένου αιώνα. Θεσσαλονίκη Έκδοση Ι. Μ. Χ. Α. 18. Η Κωνσταντινούπολη και ο Πατριαρχικός Οίκος. Αθήνα Ο Μέγας Αλέξανδρος. Ιστορία, Θρύλος, Παράδοση. Αθήνα Το 1997 κυκλοφορεί η 5η έκδοση. Γλώσσες: Ελληνικά, Αγγλικά, Γαλλικά, Γερμανικά. 20. Χαρακτικά Ελλήνων Λαϊκών Δημιουργών 17ος-18ος αιώνας. Αθήνα Η Πάτμος: Το Ιερό Νησί του Αιγαίου. Αθήνα Το Θαβώρ: Το Όρος της Μεταμόρφωσης του Χριστού. Αθήνα 1997, κ. λ. π. 23. Η Μονή Εικοσιφοίνισσας η Αχειροποίητος του Παγγαίου: Θησαυροί και Κειμήλια. Αθήνα Πατμιάς Εκκλησιαστική Σχολή Αθήνα

7 ΟΙ ΑΡΧΑΙΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΟΙ ΣΤΗ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΚΑΙ ΜΕΤΑΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΙΑ Η πνευματική ακτινοβολία των αρχαίων Ελλήνων φιλοσόφων δεν έπαυσε διαχρονικά να επιδρά και να συγκινεί όχι μόνον εκείνους που ασχολήθηκαν με τη φιλοσοφία και τις καλές τέχνες, άλλα και χιλιάδες άλλους που ασχολήθηκαν είτε με τις εικαστικές και διακοσμητικές τέχνες, είτε άνηκαν στα ευρύτερα στρώματα των ορθόδοξων λαών. Ιδιαίτερα μάλιστα πολλοί από τους εκφραστές του κλασσικού αυτού μεγαλείου τόσο αγαπήθηκαν από τους βυζαντινούς και μεταβυζαντινούς λογίους και τόσο τιμήθηκαν α- πό το λαό ώστε εικονογραφήθηκαν ολόσωμοι μέσα σε δεκάδες ναούς και μοναστήρια της Ορθόδοξης Ανατολής*1 ανάμεσα η δίπλα σε προφήτες και μάρτυρες, σε αγίους και δικαίους, σε οσίους και αγγέλους της Εκκλησίας μας. Και τούτο επειδή οι Έλληνες φιλόσοφοι της αρχαιότητας θεωρήθηκαν από τους επιγόνους τους μακρινοί πρόδρομοι και προάγγελοι του ερχομού του Χριστού στον κόσμο, αφού το νόημα της διδασκαλίας τους και το βαθύτερο φιλοσοφικό τους έργο οδήγησε και οδηγεί στη χριστιανική αποκάλυψη. Η αναφορά εξ άλλου του Χριστού στους Έλληνες όταν θέλησαν να τον ιδούν στην Παλαιστίνη λέγοντάς τους ότι «ελήλυθεν η ώρα ίνα δοξαστεί ο Υιός του Ανθρώπου», όπως η διαπορία των Ιουδαίων «μη εις την διασποράν των Ελλήνων μέλλει πορεύεσθαι και διδάσκειν τους Έλληνας», σηματοδοτούν τη σχέση του Ελληνισμού και του Χριστιανισμού, απόηχος της οποίας είναι και οι παραστάσεις Ελλήνων φιλοσόφων, Σιβυλλών και εθνικών ποιητών μέσα σε βυζαντινούς ναούς και μοναστήρια κατά τους βυζαντινούς και μετα- *1. ΚΑCHALOVA N. MAVASOVA L. SHCHENNIKOVA, «ΤHΕ ANNUVCIATION CATHEDRAL OF THE MOSCOW KREMLIN, Μόσχα 1990, πίν. 98, 102, 103, 104, 217, 218, 219 και

8 βυζαντινούς χρόνους και παρά το έντονο θεοκρατικό χαρακτήρα που επικρατούσε τότε.*2 Μακρά επιτόπια επιστημονική έρευνα που πραγματοποιήσαμε στον ευρύτερο ελληνικό χώρο και μάλιστα στο Άγιον Όρος, στην Κρήτη, στη Μακεδονία, στην Πελοπόννησο, στην Ήπειρο και στη Θεσσαλία και ακόμη στη Μικρά Ασία και κυρίως στη Κωνσταντινούπολη, στην Παλαιστίνη, στη Βουλγαρία, στη Ρουμανία, στη Σερβία και στη Ρωσία, εντοπίσαμε, φωτογραφήσαμε και μελετήσαμε δεκάδες άγνωστες παραστάσεις αρχαίων Ελλήνων φιλοσόφων σε τοίχους καθολικών μοναστηριών, σε ενοριακούς ναούς και εξωκλήσια σε συνάρτηση με την παράσταση της Ρίζας του Ιεσσαί ή ανεξάρτητα από αυτή και οι οποίες προσετέθησαν στις ήδη γνωστές παρόμοιες εικονογραφικές συνδέσεις. Εικονίζεται δηλ. η παράσταση της Ρίζας του Ιεσσαί σύμφωνα με τη μεταγενέστερη Ερμηνεία της Ζωγραφικής Τέχνης του Διονυσίου του εκ Φουρνά*3 όπου δεξιά και αριστερά του Ιεσσαί και κάτω από τους Προφήτες, «..παρίστανται οι σοφοί των Ελλήνων... βαστάζοντες τας ρήσεις των και βλέποντες άνω δεικνύουσι εις την γέννησιν του Χριστού». Και ακόμη στην περιγραφή του ο Διονύσιος*4 συμπεριέλαβε εκτός από τους αρχαίους Έλληνες σοφούς που ομίλησαν περί της ένσαρκης οικονομίας του Χριστού, τον Θούλη βασιλιά της Αιγύπτου, τον Βαλαάμ εθνικό Προφήτη των Ιουδαίων*5 και την Σίβυλλα προφήτιδα και ιέρεια του Απόλλωνα που συναντήσαμε σε όχι λίγα παραδείγματα. Προερχόμενη η Ρίζα του Ιεσσαί*6 από το χωρίο του Προφήτη Ησαΐα, που αναγράφει: «Εξελεύσεται ράβδος εκ της Ρίζης Ιεσσαί και άνθος εκ της ρίζης αναβήσεται και αναπαύσεται επ` αυτόν πνεύμα του Θεού, πνεύμα σοφίας και συνέσεως, πνεύμα. *2. ΚΩΝΣΤΑΝΤΊΝΟΥ ΝΙΑΡΧΟΥ, ο. π. σ.152. *3. ΔΙΟΝΥΣΊΟΥ ΤΟΥ ΕΚ ΦΟΥΡΝΑ, «Ερμηνεία της Ζωγραφικής Τέχνης, έκδοση Α. Παπαδοπούλου - Κεραμέως, εν Πετρουπόλει 1909, σ. 82 *4. ΔΙΟΝΥΣΊΟΥ ΤΟΥ ΕΚ ΦΟΥΡΝΑ, ο. π. σ. 84 *5. Αριθμοί 22, 24, 51,8. Β Πέτρου 2, 15. Ιούδα II. Αποκάλυψη 2, 14 *6. Βλέπε περισσότερα, G. MILLET, «MONUMENTS DE L ATHOS» I. LES PEINTURES, PARIS 1927, πίν Κ. ΚΑΛΟΚΥΡΗ, «Άθως», Αθήναι Ι963, σ.149, πίν. 30, εικ. Α 8

9 βουλής και ισχύος, πνεύμα γνώσεως και ευσεβείας*7» θεωρήθηκε τόσο από τον Απολογητή Ιουστίνο και μάρτυρα*8 όσο και οπό τον Κλήμεντα τον Αλεξανδρέα*9 ότι προφητεύει την έλευση του Χριστού στον κόσμο η οποία προετοιμάστηκε και από το πνευματικό και διδακτικό έργο των εικονιζόμενων στους ναούς Ελλήνων φιλοσόφων τους οποίους και παρουσιάζουμε παρακάτω. Για παρόμοιες γλυπτές η ζωγραφικές παραστάσεις αρχαίων Ελλήνων φιλοσόφων που μελετήσαμε προσεκτικά σε χώρες της δυτικής Ευρώπης, όπως π.χ. στο ναό της Αγίας Αικατερίνης στην Πίζα της Ι- ταλίας που είναι έργο Θωμά του Ακυϊνάτου, στο μοναστήρι Δομινικανών Φλωρεντίας που είναι έργο του Ανδρέα Μποναγιούντο το 1555, το ξύλινο είδωλο του Αριστοτέλη που βρισκόταν σε χριστιανικό ναό της Μεσσήν της Σικελίας, στο Βατικανό οι πίνακες του Ραφαήλ όπου παριστάνεται η Σχολή των Αθηνών με όλους τους Έλληνες φιλοσόφους, το έργο του ΒRΑΜΑNΤE που βρίσκεται στην πινακοθήκη BREKA του Μιλάνου, το έργο του CORREGIO που βρίσκεται στην πινακοθήκη της Πάρμας, το έργο του DAVIN που βρίσκεται στο Μητροπολιτικό Μουσείο της Νέας Υόρκης, το έργο του FENERBACH στο ίδιο Μουσείο που παριστάνει το Συμπόσιο του Πλάτωνα, οι ξυλόγλυπτες μορφές των Σωκράτη, Πλάτωνα, Πυθαγόρα και Αριστοτέλη που βρίσκονται σε καθίσματα xορού εκκλησίας στην πόλη ULM της Γερμανίας, κ.ά., δεν κάνουμε λόγο επειδή υπεκφεύγει της παρούσης επιστημονικής ανακοίνωσης. Σε όλες τις περιπτώσεις εικονογραφίας φιλοσόφων σε καθολικά Μοναστηριών, σε ενοριακούς ιερούς ναούς και εξωκλήσια της Ορθόδοξης Ανατολής οι φιλόσοφοι παρίστανται όρθιοι με στολές βασιλέων, αρχόντων η αξιωματούχων σε εξιδανικευμένη μορφή, εστραμμένοι ανάλογα ελαφρώς δεξιά η αριστερά σύμφωνα πάντοτε με τη φορά και τη στάση των υπολοίπων. Στα κεφάλια τους φέρουν άλλοτε πολυτελή και με *7. ΗΣΑΙΑΣ, ια, Ι. *8. ΙΟΥΣΤΙΝΟΥ ΦΙΛΟΣΟΦΟΥ ΚΑΙ ΜΑΡΤΥΡΟΣ, Διάλογος προς Τρύφωνα 2, 37 *9. ΚΛΗΜΕΝΤΑ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΑ, Στρωματείς V, 6 και 36. 9

10 Οι αρχαίοι Έλληνες φιλόσοφοι Αριστοφάνης, Δωνέριστος (Πυθαγόρας) και Διογένης πλούσια διακόσμηση από πολύτιμες και ημιπολύτιμες πέτρες και μαργαριτάρια βασιλικά στέμματα, άλλοτε τα καλύπτουν με πολύχρωμα υφασμάτινα ιερά καλύμματα, σε άλλες περιπτώσεις είναι τελείως ασκεπείς, άλλοτε φέρουν χρυσά φωτοστέφανα με ή όχι βασιλικά στέμματα και άλλοτε φέρουν ποικίλους πίλους σε διάφορα σχέδια, μορφή και χρώματα. Σε μερικές περιπτώσεις η όλη τους μορφολογία και έκφραση υπενθυμίζει εμφάνιση προφητών που οπωσδήποτε είναι διαφορετική από την ιερατική ή τη βασιλική οι οποίες και τονίζονται έκδηλα σε ικανό αριθμό περιπτώσεων. Άλλοτε πάλι τα μυθικά πρόσωπα ή με μυθική χροιά περιβαλλόμενα, φέρουν την πλέον επίσημη στολή με βασιλικό λώρο που προσδίδει ιδιαίτερη έμφαση και αίγλη όπως στην περίπτωση της Σίβυλλας όπως αυτή παριστάνεται στις Τράπεζες των Μονών Μεγίστης Λαύρας του Αγίου Όρους, Κοιμήσεως της 10

11 Θεοτόκου της Πετριτζονίτισσας (Μπάσκοβο) της Βουλγαρίας κ.ά. Σε άλλες περιπτώσεις οι Έλληνες φιλόσοφοι όπως ο Αριστοτέλης στη Μονή Βατοπεδίου του Αγίου Όρους φέρει μοναχικό τριβώνιο εζωσμένο και πλούσιο ιμάτιο που πορπώνεται μπροστά στο στήθος. Άλλοι πάλι φέρουν ιμάτιο και μανδύα με πλούσια συνήθως διακόσμηση ενώ οι Σίβυλλες φορούν πολύχρωμο ποδήρη χιτώνα με χρυσές διακοσμημένες ταινίες και ιμάτιο με χρυσή παρυφή, χωρίς να λείπει όπως ήδη σημειώθηκε και ο βασιλικός λώρος. Όλοι κρατούν ανοικτά ειλητάρια περιλαμβάνοντα κείμενα αναφερόμενα στο δόγμα της ένσαρκης οικονομίας του Χριστού ή άλλες σχετικές ρήσεις που αποδίδονται στα εικονιζόμενα πρόσωπα και ιδιαίτερα εκείνες που κάνουν λόγο για τη σάρκωση και το έργο του Υιού και Λόγου του Θεού. Τέλος φέρουν υψηλά ή χαμηλά, απλά ή διακοσμημένα με ποικίλη διακόσμηση υποδήματα διαφόρων χρωματισμών και αποχρώσεων. Όσον αφορά τη μορφο- Οι σοφοί Άρκηκλος (Φίλων), Κλεομένης και Σωκράτης 11

12 λογία των προσώπων τους, την ηλικία, την κόμη ή τη γενειάδα τους, αυτοί παριστάνονται με πλούσιες συνήθως κόμες, γέροντες, μεσήλικες ή νεώτεροι, κοντογένηδες, μεγαλογένηδες ή ολιγογένηδες, οξυγένηδες, αρχιγένηδες ή φαλακρίζοντες, στρογγυλογένηδες, σγουροδιχαλογένηδες ή μαυροδιχαλογένηδες ή ασπρογένηδες και τέλος σιμογένηδες, σγουροκέφαλοι ή σγουρακίζοντες. Σύντομη επισκόπηση στις σωζόμενες σήμερα κατά χρονολογική σειρά παραστάσεις αρχαίων Ελλήνων φιλοσόφων, Σιβυλλών και εθνικών προφητών σε ναούς και μοναστήρια της Ορθόδοξης Ανατολής βεβαιώνει ότι οι περισσότεροι από αυτούς που εικονογραφήθηκαν σε Καθολικά ή Τράπεζες μοναστηριών, σε ενοριακούς ναούς ή εξωκλήσια, έχουν ως ακολούθως: 1. Στο εξωκλήσι του Αγίου Γεωργίου του Πλατανίτη Βιάννου Ηρακλείου Κρήτης που ανήκει στο Ι40Ι μ.χ. εικονίζονται στην παράσταση της Ρίζας του Ιεσσαί τέσσερις Έλληνες φιλόσοφοι, όπως τουλάχιστον μπορέσαμε να διακρίνουμε επειδή ο ζωγραφικός διάκοσμος του ναΐσκου δεν έχει μέχρι σήμερα (2002) α- ποκατασταθεί, μεταξύ των οποίων διακρίνονται ο Σόλων και ο Πλούταρχος να κρατούν ανοικτά ειλητάρια με κείμενα όπως και οι άλλοι παριστάμενοι φιλόσοφοι. Πρόκειται για τις παλαιότερες παραστάσεις Ελλήνων φιλοσόφων που εντοπίσαμε, φωτογραφήσαμε και μελετήσαμε σε χώρες της Ορθόδοξης Ανατολής. Ανοικτά ειλητάρια με επιμελημένη γραφή κρατούν και οι άλλοι αδιάγνωστοι φιλόσοφοι της Αρχαίας Ελλάδας.*10 2. Σε ναό της Ρουμανίας και μάλιστα στο NORONET της Μολδαβίας που κτίστηκε το 1488 και ανακαινίστηκε το 1550 α- πεικονίστηκαν οι αρχαίοι Έλληνες φιλόσοφοι Πυθαγόρας, Σόλωνας, Σωκράτης, Πλάτωνας, Αριστοτέλης και Πλούταρχος.*11 Κρατούν ανοικτά ειλητάρια με κείμενα στη Ρουμανική γλώσσα. 3. Σε ναό του HUMOR της Βουκοβίνας Ρουμανίας που κτί- *10. Ο Αριθμός των εικονιζόμενων Ελλήνων φιλοσόφων, Σιβυλλών και εθνικών προφητών δεν είναι ο αυτός σε όλους τους ναούς των ορθοδόξων χωρών που παρουσιάζουμε. Άλλοτε εικονίζονται 4, άλλοτε 6, άλλοτε 8 και άλλοτε 12. *11. Σ. ΚΟΥΓΕΑ, οπ. π., σ Κ. ΣΠΕΤΣΙΈΡΗ, οπ. π. σ. 422 Κ. ΝΙΑΡ- ΧΟΥ, οπ. π. σ J. STEFANESKU, οπ. π., πιν. LXVI, 2, LXXXVIII,3. 12

13 στηκε το 1530, παρίσταται στο νάρθηκα η Ρίζα του Ιεσσαί όπου και εικονίστηκαν επτά Έλληνες φιλόσοφοι διατεταγμένοι σε κάθετη ταινία. Η τοιχογραφία σήμερα είναι σχεδόν κατεστραμμένη.*12 4. Στην Τράπεζα της Μονής Μεγίστης Λαύρας του Αγίου Όρους που κτίσθηκε το 1512 και τοιχογραφήθηκε πιθανότατα το 1536 απεικονίστηκαν στο νότιο τοίχο και σε εικονογραφική σύνδεση της ρίζας του Ιεσσαί οι φιλόσοφοι Σωκράτης, Πυθαγόρας, Αιαλία (πιθανώς Αιθαλίδης που είναι μυθικό πρόσωπο της ελληνικής αρχαιότητας υιός του Ερμή και της Ευπολεμείας και έλαβε μέρος στην αργοναυτική εκστρατεία ως κήρυκας), Σόλων, Κλεάνθης, Φίλων, Όμηρος, Αριστοτέλης, Γαληνός, Σίβυλλα, Πλάτων και Πλούταρχος. Όλοι τους κρατούν ανοιχτά ειλητάρια με κείμενα στην Ελληνική γλώσσα.*13 Προβλήματα που προκύπτουν από προέλευση κειμένων, ερμηνεία, ή σύγκριση αυτών με τις πηγές, δεν άπτονται της παρούσης εργασίας η οποία αναφέρεται μόνο στις ποικιλόμορφες απεικονίσεις του. 5. Σε ναό της VATRA Μολδαβίας του 1536 απεικονίστηκαν οι φιλόσοφοι, Αριστοτέλης, Αστακοέ, Πλάτωνας και Σεβύλλη.*14 Μορφολογικά απέχουν από όλες τις άλλες γνωστές παραστάσεις φιλοσόφων αφού έχουν δημιουργηθεί με αχαλίνωτη φαντασία τόσο στα πρόσωπα όσο και στην ενδυμασία. 6. Στον καθεδρικό ναό του Κρεμλίνου τιμώμενο στο όνομα των Αγίων Αποστόλων, απεικονίστηκαν στους τοίχους το Ι547- Ι55Ι ο Βιργίλιος και η Σεβύλλα και το 1564 ο Πλούταρχος και ο Θουκυδίδης. Ο Πλούταρχος παραστάθηκε στη Ρίζα του Ιεσσαί ενώ ο Θουκυδίδης σε τόξο του ναού. Οι παραστάσεις έχουν υποστεί από την υγρασία εκτεταμένες φθορές. Παράλληλα κατά τον *12. J. STEFANESKU, «Ι EVOLUTION... ΕΤ MOLDAVIE TEXTE» PARIS, 1 929,σ. 35. Κ. ΣΠΕΤΣΙΕΡΗ, oπ. π., σ Κ. ΝΙΑΡΧΟΥ, οπ. π., σ. Ι55. *13. ΘΩΜΑ ΠΡΟΒΑΤΑΚΗ, οπ. π. σ. ΘΕΟΧΑΡΗ ΠΡΟΒΑΤΆΚΗ, οπ. π., σ. Κ. ΣΠΕΤΣΙΕΡΗ, oπ. π. σ. Κ. ΝΙΑΡΧΟΥ, οπ. π., σ. Ι54. *14. Κ. ΣΠΕΤΣΙΕΡΗ, oπ. π., σ Κ.ΝΙΑΡΧΟΥ, οπ. π. σ. Ι55 J. STEFANE- SKU, «L EVOLUTION DE LA PEINJURES» ET EN MOLDAVIE ALBUM, PARIS GEUTHNER σ

14 Ι6ο αι. απεικονίστηκαν χαρακτικά στις δύο θύρες του ναού είκοσι συνθέσεις από τις οποίες οι οκτώ αφορούν Έλληνες φιλοσόφους οι οποίοι εικονίστηκαν με πολύτιμες στολές βυζαντινών αρχόντων και βασιλικά στέμματα. Ιδιαίτερη εντύπωση προκαλεί η Σεβύλλα η οποία φέρει βασιλικό λώρο και βασιλικό στέμμα. Έχει ανοικτά τα χέρια της δεόμενη ενώ από τον αριστερό ώμο κατέρχεται ανοικτό ειλητάριο με κείμενο σε σλαβική γλώσσα. Δεξιά της και πάνω από μεγαλόπρεπο κτίσμα εικονίζεται με ένταυρο φωτοστέφανο ο Χριστός, να φέρει χιτώνα και ανεμιζόμενο ιμάτιο ευλογώντας τη δεόμενη Σίβυλλα.*16 7. Στο νάρθηκα της Μονής του Αγίου Νικολάου του Σπανού στο νησί Ιωαννίνων όπου η μονή Φιλανθρωπινών, εικονογραφήθηκαν το 1560 επτά αρχαίοι Έλληνες φιλόσοφοι που είναι οι, Πλάτων, Απολλώνιος, Σόλων, Αριστοτέλης, Πλούταρχος, Χίλων και Θουκυδίδης. 8. Στο νάρθηκα του καθολικού της Μονής SUCEAVA Ρουμανίας που κτίστηκε το 1570, απεικονίστηκαν προσωπογραφίες αρχαίων Ελλήνων φιλοσόφων σε δύο κάθετες ταινίες οι οποίες και απαρτίζουν την Ρίζα του Ιεσσαί, ενώ σε ναό της SUCEVITA της Βουκοβίνας Ρουμανίας του 1595 απεικονίστηκαν στο νάρθηκα οι αρχαίοι Έλληνες φιλόσοφοι, Σόλων, Πυθαγόρας, Πλάτων, Σωκράτης, Πλούταρχος και Αριστοτέλης με εξεζητημένη πολυτέλεια στην ενδυμασία όπου παρατηρούνται υπερβολικά κεντήματα και επιράμματα. 9. Στο δυτικό τοίχο του Καθολικού της Μονής Ζωοδόχου Πηγής της αποκαλούμενης Γόλας (Φαλακρής) Λακωνίας Πελοποννήσου, που απέχει 5 χιλ. από την κωμόπολη Γοράνους Σπάρτης, εικονογραφήθηκαν το 1632 στην εσωτερική πρόσοψη της δυτικής πλευράς του νάρθηκα και μάλιστα στην πάνω από τις τρεις ζωγραφικές ζώνες, εννέα Έλληνες φιλόσοφοι που είναι οι Σόλων, Θουκυδίδης, Πλούταρχος, Σεβύλλα η σοφή, Αριστοτέλης, Πλάτων, Χίλων και Όμηρος. Εικονίζονται με μανδύες που έχουν χρυ- *16. Ι. KACHALOVA - N. MAVASOVA L. SHCHENNIKOVA,, oπ. π., σ. 100, 102, 103, 104, 217, 218, 221 και

15 σές παρυφές, ζωηρά βλέμματα, γέροντες η νεώτεροι, βουρλογένηδες ή δολιχογένηδες να κρατούν ανοικτά ειλητάρια με κείμενα στην ελληνική γλώσσα. Είναι έργα του Δημητρίου Κακαβά όπως βεβαιώνει σχετική επιγραφή. Από τους εννέα Έλληνες φιλοσόφους που εικονογραφήθηκαν αρχικά σήμερα σώζονται οι Στην Τράπεζα της Μονής Κοιμήσεως της Θεοτόκου της Πετριτζονίτισσας (Μπάσκοβο), τριάντα χιλιόμετρα νότια της Φιλιππούπολης Βουλγαρίας, που ανοικοδομήθηκε το 1604 στο όνομα της Αγίας Τριάδας, ανακαινίστηκε το 1623 και ιστορήθηκε το 1643 μ.χ. εικονογραφήθηκαν στην παράσταση της Ρίζας του Ιεσσαί και κάτω ακριβώς από τους Προφήτες ολόσωμοι και όρθιοι 12 Έλληνας αρχαίοι φιλόσοφοι που είναι από δεξιά οι Αριστοφάνης, Δωνέριστος δηλ. ο Πυθαγόρας, Διογένης, Άρκηλος δηλ. ο Φίλων, Κλεάνθης και Σωκράτης. Από αριστερά εικονογραφήθηκαν οι Ωκύαρος δηλ. ο Όμηρος, Αριστοτέλης, Γαληνός, Σεβύλλα, Πλάτων και Πλούταρχος. Εικονίζονται μεγαλόπρεπα με εμφάνιση αρχόντων βασιλέων η Προφητών, φέρουν πολύχρωμους χειριδωτούς χιτώνες με κεντητά επιμάνικα και χρυσές με χρωματιστά λουλούδια παρυφές. Στα κεφάλια τους φέρουν πολυτελή στέμματα με διακόσμηση και κρατούν μεγάλα ανοικτά ειλητάρια με ελληνικά κείμενα. 11. Στον ενοριακό ναό του Αγίου Αθανασίου Τάρνοβο Βουλγαρίας, που κτίστηκε το 1639, εικονογραφήθηκαν τρεις Έλληνες φιλόσοφοι οι οποίοι είναι οι Σωκράτης, Πλάτων και Όμηρος, 12. Στο ναό του Αγίου Δημητρίου Χρυσάφων Λακωνίας, που είναι ενοριακός ναός, εικονογραφήθηκαν το 1641 στον δυτικό τοίχο εσωτερικά, τέσσερις αρχαίοι Έλληνες φιλόσοφοι οι οποίοι είναι ο Αριστοτέλης, ο Πυθαγόρας, ο Πλάτων και ο Λουκιανός. Ακόμη παραστάθηκαν ο μάντης και εθνικός προφήτης των Ιουδαίων Βαλαάμ*17 και τέσσερις Σίβυλλες με τις επωνυμίες Ερυθραία, Δελφίς (η Πυθία προφανώς), Χαλδαία και Ελλησποντία, έργα του αγιογράφου Μανουήλ. *17. O Βαλαάμ, εθνικός προφήτης των Ιουδαίων, υιός του Βεώρ από την πόλη 15

16 Οι συνδέσεις προκαλούν ιδιαίτερη εντύπωση και μάλιστα ο εθνικός Προφήτης Βαλαάμ και οι τέσσερις Σίβυλλες που το όνο-μά τους Σίβυλλα σήμαινε τη βούληση του Θεού. Κάθε Σίβυλλα καταλαμβάνονταν από νευρικές παθήσεις και από ταραχές έκστα-σης θεωρούμενη θύμα της ενέργειας του Απόλλωνα, η οποία κλο-νίζοντας το σώμα της και διαταράσσοντας τα όργανά της εφώτιζε το πνεύμα της με θείες εκλάμψεις.* Στο ARBANASSI μοναστήρι της Βουλγαρίας και μάλιστα στο βόρειο τοίχο του καθολικού, που κτίστηκε το 1641 και τιμάται στη Γέννηση του Χριστού εικονογραφήθηκαν δώδεκα αρχαίοι Έλληνες φιλόσοφοι στη γνωστή παράσταση της Ρίζας του Ιεσσαί που είναι από δεξιά οι Όμηρος, Αριστοτέλης, Γαληνός, Σίβυλλα, Πλάτων, Πλούταρχος, και από αριστερά του Ιεσσαί οι Λισίτης δηλ. ο Κλεάνθης, Actacop δηλ. o Φίλων, Σόλων, Ζηα-λίτης δηλ. ίσως ο Αιθαλίτης όπως γράφει η Μυρτάλη Αχειμάστου-Ποταμιάνου ή η Αιαλήα όπως σημειώνει ο Κ. Σπετσιέρης, Πυθαγόρας και Σωκράτης. Παρίστανται μεγαλοπρεπείς όρθιοι, Βαθουρά ή Πεθώρ κοντά στον Ευφράτη ποταμό, προσεκλήθη από τον βασιλιά των Μωαβιτών Βαλάκ να καταραστεί τους Ισραηλίτες παίρνοντας την υ- πόσχεση ότι θα τύχη μεγάλων τιμών και αμοιβών. Ο Θεός όμως εμπόδισε τον Βαλαάμ να καταραστεί τους επιδρομείς Εβραίους και απεναντίας τους ευλόγησε προλέγοντας την προέλευση από αυτούς κάποιου σπουδαίου προσώπου το οποίο παρομοίασε ως άστρο. Στην προφητεία αυτή δόθηκε τόσο από τη ραβινική όσο και την εκκλησιαστική γραμματεία μεσσιανικό νόημα και γι` αυτό παριστάνεται σε ναούς και μοναστήρια της Ορθόδοξης Ανατολής. Παρά ταύτα όμως η στάση του Βαλαάμ δεν υπήρξε τελείως ευνοϊκή προς τους Ε- βραίους. Εκτός των δισταγμών του για την ενέργεια αυτή βαρύνεται και από τη σύσταση που έκανε στον Βαλάκ όπως αποστείλει γυναίκες στο στρατόπεδο των Εβραίων για να παρασύρει το λαό του θεού σε ακολασία και ειδωλολατρία ώστε να απολέσουν τη δύναμή τους. Τούτο και συνέβη γι` αυτό και ο Θεός ετιμώρησε σκληρά τους παρασυρθέντες ενώ ο Βαλαάμ σκοτώθηκε αργότερα σε μια εκδικητική επιδρομή των Εβραίων. (Αριθμοί ΚΒ 5 κ. εξ., ΚΓ, ΚΔ, ΛΑ, 8. ΙΗΣ. Ν. ΙΓ 22. Β ΠΕΤΡΟΥ.Β, 15. ΙΟΥΔΑ II, ΑΠΟΚ. Β 14. ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΗΘΙΚΗ ΕΓΚΥΚΛ. τ. 3ος Αθήνα 1963, σ *18. Σίβυλλες εκαλούντο από τους αρχαίους Έλληνες οι γυναίκες που εκπνέονταν από τον Απόλλωνα και γι` αυτό το λόγο είχαν μαντική δύναμη. Έτσι α- 16

17 φέρουν πολυτελείς ενδυμασίες με πλούσια διακοσμημένες χρυσές παρυφές, κρατούν μεγάλα ανοικτά ειλητάρια με ελληνικά κείμενα στην ελληνική γλώσσα και έχουν στην κεφαλή τους σχεδόν όλοι βασιλικά στέμματα και χρυσά φωτοστέφανα. Σημειώνεται ότι είναι η μόνη παράσταση αρχαίων Ελλήνων σοφών που φέρουν φωτοστέφανα και μάλιστά χρυσά. Το λάθος των τριών αναγραφομένων ονομάτων οφείλεται στην κακή ενθύμηση των αγιογράφων, στην εσφαλμένη αναγραφή των σημειώσεών τους, ή σε άλλους λόγους που δεν μπορούν πρόχειρα να εκτιμηθούν. Η σωστή αναγραφή γίνεται από τη συγκριτική μελέτη των κειμένων των ειληταρίων με άλλες παρεμφερείς παραστάσεις άλλων ναών που εικονίζονται οι αυτοί φιλόσοφοι με τα αυτά κείμενα στα ειλητάρια τους. 14. Στην Παλαιστίνη σε καθολικό της Μονής Τιμίου Σταυρού από τους εικονογραφημένους φιλοσόφους στον δυτικό τοίχο σώζεται μόνο ο Σολομών με την επιγραφή «ο σοφός Σολομών». Άλλοι φιλόσοφοι που υπήρχαν εκεί όπως βεβαιώνουν διάφοροι ι- στορικοί σε ανακαίνιση του ναού κατεστράφησαν. 15. Σε παρεκκλήσι της Παναγίας της Πορταΐτισσας της Μονής Ιβήρων του Αγίου Όρους σώζονται από το 1744 παραστάσεις παθήσεις και από ταραχές έκστασης, εθεωρούνταν θύματα της ενέργειας του Απόλλωνα ο οπαίος τις μετέτρεπε σε όργανά του κατά την πίστη των αρχαίων Ελλήνων. Αρχαιότερο και σπουδαιότερο παράδειγμα της καταστρεπτικής αυτής δαιμονοληψίας είναι η προφητική Κασσάνδρα της οποίας οι πάντοτε αψευδείς χρησμοί ουδέποτε έγιναν πιστευτοί, έγιναν όμως αιτία σκληρών βασάνων και άπαυτων οραματισμών. Οι πρώτες αυτές γυναίκες που εμπνέονταν από τον Απόλλωνα ονομάζονταν γενικά Σίβυλλες. Το όνομα Σίβυλλα χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά από τον Ηράκλειτο σύμφωνα με τη μαρτυρία του Πλουτάρχου. Πρώτος ο Αριστοτέλης ομιλεί περί πολλών Σιβυλλών οι οποίες κατά τους χρόνους του Ουάρωνος, αριθμούνταν σε δέκα. Κατά τον Πλούταρχο η πρώτη που ονομάστηκε Σίβυλλα ήταν η Λίβυσσα θυγατέρα του Δία και της Λαμίας, εγγονή του Ποσειδώνα η οποία εμάντευε πάνω σε βράχο στους Δελφούς. Η δεύτερη και επισημότερη ήταν η Ηροφίλη, αδελφή, θυγατέρα ή σύζυγος του Α- πόλλωνα η οποία έζησε πριν από τον Τρωικό πόλεμο. Την ονόμαζαν Δήμω, Δημοφιλή, Δηϊφόβη και Αμάλθεια και δεν είχε μόνιμη διαμονή. Επισκέφτηκε την Κλάρο, τη Σάμο, τη Δήλο, τους Δελφούς και την Κύμη της Ιταλίας όπου προφήτευσε στον Αινεία πριν κατεβεί στον Άδη. 17

18 Οι σοφοί Σιβύλλα, Πλάτων και Πλούταρχος επτά αρχαίων Ελλήνων φιλοσόφων οι οποίοι είναι οι Σόλων ο Α- θηναίος, Χύλ ο φιλόλογος, Πλάτων, Αριστοτέλης ο σοφός, Σοφοκλής, Θουκυδίδης και Πλούταρχος. Είναι ημίτομοι και δημιουργήθηκαν σε εσωράχια τόξων στον πρόναο του παρεκκλησίου. 16. Στο ναό του Προφήτη Ηλία της πόλης Σιάτιστας της Μακεδονίας και μάλιστα στην μεσημβρινή πλευρά του γυναικωνίτη κάτω ακριβώς από τις εικονογραφικές συνδέσεις των προφητών ιστορήθηκαν το 1744 μ.χ. έξι σοφοί της αρχαιότητας με τις επιγραφές, ο σοφός Σόλων, ο σοφός Πλούταρχος, ο σοφός Πλάτων, ο σοφός Αριστοτέλης, ο σοφός Θουκυδίδης και η σοφή Σίβυλλα. 17. Στο καθολικό της μονής Βελλάς της Ηπείρου που κτίστηκε περί τον 11ον αιώνα υπάρχει σε μεταγενέστερη εικονογράφηση (18ος αι.) η απεικόνιση τεσσάρων φιλοσόφων της αρχαιότητας και αυτοί είναι οι Αριστοτέλης, Πλάτων, Σόλων, Πλούταρχος και ο εθνικός προφήτης των Ιουδαίων Βαλαάλ που 18

19 έχουν εικονογραφηθεί στο κάτω διάζωμα, των απολήξεων των α- ψίδων δεξιά του νάρθηκα. Ο Βαλαάλ μάλιστα καθήμενος επί όνου οδηγείται προς τον Βαλάκ και όταν, όπως λένε οι πηγές, αναχαιτίσθηκε υπό αγγέλου η όνος παρά το ότι ο Προφήτης τον κτυπούσε να προχωρήσει, σταμάτησε διαμαρτυρόμενη κατ` αυτού. Βλέποντας δε συγχρόνως και τον άγγελον προς τον οποίον ομολόγησε ότι αμάρτησε επειδή μετέβαινε στον Βαλάκ με πρόθεση να καταραστεί τους Ισραηλίτες και να λάβει τα υποσχόμενα δώρα «διηνοίγησαν οι οφθαλμοί αυτού» και «είδε» την αλήθεια. 18. Στο ναό του Αγίου Γεωργίου Νεγάδων Ζαγορίου Ηπείρου που ανοικοδομήθηκε και ιστορήθηκε το 1792, στο αριστερό κλίτος και μάλιστα στις πλάγιες επιφάνειες του τέταρτου από το Ιερό Βήμα παραθύρου εικονογραφήθηκαν οι αρχαίοι Έλληνες φιλόσοφοι Αριστοτέλης και Πλούταρχος με πλούσιες γενειάδες και Οι αρχαίοι Έλληνες φιλόσοφοι Ωκύαρος (Όμηρος), Αριστοτέλης και Γαληνός 19

20 έκφραση τοπικών αρχόντων γεγονός που επιβεβαιώνει τόσο η αμφίεση, όσο ο ιδιόμορφος πίλος και τα τοπικής δημιουργίας υποδήματά τους τόσο στο σχήμα όσο και στους χρωματισμούς. 19. Στο CENUNENI της Βλαχίας μέσα σε ναό εικονογρφήθηκαν το 1809, 16 αρχαίοι Έλληνες φιλόσοφοι μεταξύ των ο- ποίων διακρίνονται ο Πλάτωνας, ο Διογένης και η Σίβυλλα η Φρυγική. 20. Στο προστώο της εισόδου της μεγάλης Μονής του Βατοπεδίου του Αγίου Όρους εικονογραφήθηκαν το 1858 έξι Έλληνες αρχαίοι φιλόσοφοι που είναι οι Αριστοτέλης, Θούλης, Σοφοκλής, Απόλλων, Πλάτων και η Σίβυλλα. Διατηρούνται σε άριστη κατάσταση και προφανώς οι ονομασίες δόθηκαν από τις πληροφορίες που δίδει ο Διονύσιος ο εκ Φουρνά στο έργο του «Ερμηνεία της Ζωγραφικής Τέχνης». Περαίνοντας τη σύντομη εισήγησή μου περί των αρχαίων Ελλήνων φιλοσόφων, Σιβυλλών και εθνικών προφητών των Ιουδαίων όπως αυτοί εικονίστηκαν σε ναούς και μοναστήρια της Ορθόδοξης Ανατολής, σημειώνουμε ότι είχαμε και άλλους ναούς στον ευρύτερο ορθόδοξο χώρο όπου είχαν εικονογραφηθεί Έλληνες φιλόσοφοι, όπως π.χ. στο καθολικό του Σουλού Μοναστήρι στην Κωνσταντινούπολη που κατείχαν οι Αρμένιοι. Ατυχώς όμως πυρκαϊά κατέστρεψε τελείως το καθολικό και επομένως και τις παραστάσεις των Ελλήνων σοφών. Ύστερα από τα παραπάνω που με συντομία παρουσιάσαμε γεννάται το ερώτημα: Μήπως οι παραστάσεις φιλοσόφων της Ελληνικής Αρχαιότητας που βρίσκομε εικονογραφημένους μέσα σε ναούς και μοναστήρια της Ορθόδοξης Ανατολής είχαν σαν κίνητρο την υπεύθυνη διδασκαλία της Ορθόδοξης Εκκλησίας γύρω α- πό τις σχέσεις Ελληνισμού και Χριστιανισμού, ή μήπως το φαινόμενο οφείλεται στη μελέτη των συγγραμμάτων της αρχαιότητας α- πό τους Βυζαντινούς και τους μετέπειτα Έλληνες της Τουρκοκρατίας, όπου, όπως είναι γνωστό πολλοί αναζητούσαν νοήματα υψηλής θρησκευτικότητας; Την ερμηνεία του φαινομένου πρέπει νομίζω να την αναζητήσουμε στο περιεχόμενο των ειληταρίων που προέρχεται από τις ρήσεις και τη διδασκαλία των αρχαίων Ελλήνων φιλοσόφων και 20

21 αναφέρεται στην ενσάρκωση του Υιού και Λόγου του Θεού, ή στη στενή σχέση των δημιουργών ζωγράφων με τη λαϊκή φιλολογία και μάλιστα τη μελέτη από το πρωτότυπο κείμενο ή τις μεταφράσεις του φιλοσοφικών έργων των αρχαίων χρόνων, που η διάδοσή τους κατά τους χρόνους της σκλαβιάς ήταν μεγάλη. Γνωστή εξ` άλλου από τις πηγές και τα συγγράμματα των Ελλήνων Πατέρων είναι η σχέση Ελληνισμού και Χριστιανισμού με την οποία γίνεται ρητή μνεία στους Ευαγγελιστές και τον Παύλο που γνώριζε τους κλασσικούς και κυρίως τον Διογένη, τον Α- πολλωνιάτη, τον Πλάτωνα, τον στωικό Κλεάνθη, τον αστρονόμο Άρατο, τον Σολέα, κ.ά. Η αντίληψη ότι οι μεγάλοι Έλληνες φιλόσοφοι αντιτάχτηκαν κατά του ειδωλολατρικού πολυθεϊσμού και αγωνίστηκαν να καθοριστεί η έννοια του Θεού συνεχίστηκε όχι μόνο στην εποχή των απολογητών και τους χρόνους των διωγμών αλλά και σ` όλους τους μεταγενέστερους αιώνες. Γνώρισμα επομένως επιλογής των Ελλήνων φιλοσόφων της αρχαιότητας να εικονογραφηθούν σε τοίχους ναών ήταν το βαθύτερο νόημα της διδασκαλίας τους και που αναφέρονταν στην ενσάρκωση του Χριστού στον κόσμο. Οι ζωγράφοι δηλ. γνώριζαν επακριβώς την αγαθή πρόθεση των αρχαίων φιλοσόφων και την περί μονοθεΐας αντίληψή τους και γι` αυτό η προτίμησή τους να τους παραστήσουν στον ευρύτερο ορθόδοξο χώρο υπήρξε συνεχής και σε γενικά πλαίσια αφού έχουμε να παρουσιάσουμε πλειάδα παραδειγμάτων και περιπτώσεων. Εξ` άλλου στην επιλογή αυτή συνετέλεσε και η μαρτυρία του Ιουστίνου που εβεβαίωνε ότι «και οι μετά λόγου βιώσαντες χριστιανοί εισίν, καν άθεοι ενομίσθησαν οίον εν Έλλησι Σωκράτης και Ηράκλειτος και οι όμοιοι αυτοίς». Γι` αυτό ακριβώς εικονογραφήθησαν κοντά στους προφήτες εκτός από τον Αριστοτέλη οι μεγάλοι ιδεοκράτες και μονοθεϊστές Σωκράτης, Πυθαγόρας, Πλάτωνας, Πλούταρχος και ακόμη ο Όμηρος αφού η ποίησή του κατά τον Μέγα Βασίλειο «αρετής εστίν έπαινος», και ακόμη και αυτός ο Σόλωνας ως κήρυκας και νομοθέτης της δικαιοσύνης. Τα καθόλου αυτά βουβά στοιχεία μας επιτρέπουν να πούμε συμπερασματικά ότι οι πολλές παραστάσεις αρχαίων Ελλήνων φι- 21

Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5, επιλέγοντας τη σωστή απάντηση από τις αντίστοιχες φράσεις α, β, γ:

Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5, επιλέγοντας τη σωστή απάντηση από τις αντίστοιχες φράσεις α, β, γ: ΜΑΘΗΜΑ 18 Ο ΟΙ ΑΓΙΕΣ ΕΙΚΟΝΕΣ Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5, επιλέγοντας τη σωστή απάντηση από τις αντίστοιχες φράσεις α, β, γ: 1. Η αποκατάσταση της προσκύνησης των εικόνων

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Αγίου Νικολάου της Στέγης. Ελληνικά

Κείμενο Αγίου Νικολάου της Στέγης. Ελληνικά 1 Κείμενο Αγίου Νικολάου της Στέγης Ελληνικά 2 Ο Άγιος Νικόλαος της Στέγης Πήρε το όνομα του μετά την προσθήκη της δεύτερης Στέγης του ναού τον 13ον αιώνα, για την προστασία του από τα χιόνα και τη βροχή.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑ ΤΟΥ ΝΗΣΙΟΥ ΤΩΝ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ

ΤΑ ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑ ΤΟΥ ΝΗΣΙΟΥ ΤΩΝ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΤΑ ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑ ΤΟΥ ΝΗΣΙΟΥ ΤΩΝ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ Από την εποχή του εσποτάτου της Ηπείρου στα Βυζαντινά χρόνια στο νησί των Ιωαννίνων δημιουργήθηκαν Μονές και Ησυχαστήρια, που με την πάροδο του χρόνου η φήμη, αλλά

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι. Ελληνικά

Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι. Ελληνικά 1 Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι Ελληνικά 2 ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟΥ ΤΙΜΙΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ ΣΤΟ ΠΕΛΕΝΤΡΙ Η εκκλησία του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι φαίνεται να χτίστηκε λίγο μετά τα μέσα του 12 ου αιώνα

Διαβάστε περισσότερα

γυναίκας που σύμφωνα με την παράδοση ήταν η Θεοδώρα, κόρη του αυτοκράτορα Μαξιμιανού, η οποία είχε ασπασθεί το χριστιανισμό. Το 1430, με την κατάληψη

γυναίκας που σύμφωνα με την παράδοση ήταν η Θεοδώρα, κόρη του αυτοκράτορα Μαξιμιανού, η οποία είχε ασπασθεί το χριστιανισμό. Το 1430, με την κατάληψη Αγία Αικατερίνη Η Αγία Aικατερίνη βρίσκεται σε ενα απο τα καλυτερα μερη της θεσσαλονικης, στην Βορειοδυτική πλευρά της Άνω Πολης.Κτισμένη το 1320 μχ,η ατμόσφαιρα ειναι πολύ ωραία και προπάντον ειναι ήσυχα

Διαβάστε περισσότερα

Παρακαλούμε όποιον γνωρίζει το που μπορούμε να βρούμε ολόκληρα τα κείμενα στα ελληνικά, να μας ενημερώσει.

Παρακαλούμε όποιον γνωρίζει το που μπορούμε να βρούμε ολόκληρα τα κείμενα στα ελληνικά, να μας ενημερώσει. Η μετάφραση των κειμένων στα ελληνικά, που παρατίθεται εδώ, είναι βασισμένη στις μεταφράσεις από τα κοπτικά και ελληνικά στα αγγλικά των: Wesley W. Isenberg, Stephen Patterson, Marvin Meyer, Thomas O.

Διαβάστε περισσότερα

Η πρώτη οπτική επαφή με τα Αμπελάκια δίνει στον ταξιδιώτη την εντύπωση ότι αυτό το χωριό διαφέρει από τα άλλα... και όντως αυτό συμβαίνει.

Η πρώτη οπτική επαφή με τα Αμπελάκια δίνει στον ταξιδιώτη την εντύπωση ότι αυτό το χωριό διαφέρει από τα άλλα... και όντως αυτό συμβαίνει. Πέντε χιλιόμετρα από τα στενά των Τεμπών, ανηφορίζοντας κανείς μπορεί να δει να ξεπροβάλουν τα Αμπελάκια Λάρισας, η Ιστορική Κοινότητα των Αμπελακίων όπως έχει επικρατήσει. Βρίσκεται στους πρόποδες του

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα Λόγια Για Την Αγιογράφο

Λίγα Λόγια Για Την Αγιογράφο Αγιογράφος Ραλλού Λιόλιου Κούση Βυζαντινές Εικόνες Οι βυζαντινές εικόνες είναι ιεροί πνευματικοί θησαυροί του Ανατολικού Ορθόδοξου Χριστιανισμού. Η βυζαντινή ζωγραφική είναι ένα από τα πιο σημαντικά επιτεύγματα

Διαβάστε περισσότερα

1. Στα αποστολικά χρόνια, η Θεία Ευχαριστία γινόταν διαφορετικά από τον τρόπο που έγινε τη βραδιά του Μυστικού Δείπνου.

1. Στα αποστολικά χρόνια, η Θεία Ευχαριστία γινόταν διαφορετικά από τον τρόπο που έγινε τη βραδιά του Μυστικού Δείπνου. ΜΑΘΗΜΑ 22 ο ΙΔΡΥΣΗ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ Θ.ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑΣ Να χαρακτηρίσετε τις παρακάτω προτάσεις ως σωστές ή λανθασμένες, σύμφωνα με την ιστορία της αρχαίας Εκκλησίας, γράφοντας δίπλα στον αριθμό κάθε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΤΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ (Mατθαίος-Μάρκος-Λουκάς)

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΤΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ (Mατθαίος-Μάρκος-Λουκάς) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΤΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ (Mατθαίος-Μάρκος-Λουκάς) Από τον 2ο αιώνα και εξής η λέξη ευαγγέλιο δηλώνει: τα βιβλία εκείνα της Καινής Διαθήκης που περιέχουν και αφηγούνται το γεγονός της

Διαβάστε περισσότερα

1 η Θεματική ενότητα- Μπορούν οι άνθρωποι να εικονίζουν το Θεό; 1. Δώστε τον ορισμό της εικόνας.

1 η Θεματική ενότητα- Μπορούν οι άνθρωποι να εικονίζουν το Θεό; 1. Δώστε τον ορισμό της εικόνας. 1 η Θεματική ενότητα- Μπορούν οι άνθρωποι να εικονίζουν το Θεό; 1. Δώστε τον ορισμό της εικόνας. 2. Ποια η έννοια της λέξεως είδωλο στο θρησκευτικό τομέα; 3. Ποιο από τα παρακάτω αποτελούν μορφές σύγχρονης

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ 2016 Εκκλησίες της Σωτήρας. Πρόγραμμα Μαθητικών Θρησκευτικών Περιηγήσεων «Συνοδοιπόροι στα ιερά προσκυνήματα του τόπου μας»

ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ 2016 Εκκλησίες της Σωτήρας. Πρόγραμμα Μαθητικών Θρησκευτικών Περιηγήσεων «Συνοδοιπόροι στα ιερά προσκυνήματα του τόπου μας» ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ 2016 Εκκλησίες της Σωτήρας Πρόγραμμα Μαθητικών Θρησκευτικών Περιηγήσεων «Συνοδοιπόροι στα ιερά προσκυνήματα του τόπου μας» ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ Αγία Θέκλα Βρίσκεται 7χλμ νότια από το κέντρο της Σωτήρας.

Διαβάστε περισσότερα

Εγκαίνια έκθεσης 23.10.2013, 13.00 Διάρκεια Έκθεσης 19.10.2013 19.1.2014

Εγκαίνια έκθεσης 23.10.2013, 13.00 Διάρκεια Έκθεσης 19.10.2013 19.1.2014 Εγκαίνια έκθεσης 23.10.2013, 13.00 Διάρκεια Έκθεσης 19.10.2013 19.1.2014 Επιμέλεια έκθεσης Αγαθονίκη Τσιλιπάκου, Νίκος Μπονόβας Mε την περιοδική έκθεση «Η τιμή του αγίου Μάμαντος στη Μεσόγειο: Ένας ακρίτας

Διαβάστε περισσότερα

www.kalymnikifilia.gr

www.kalymnikifilia.gr Η επιρροή του ελληνικού πολιτισμού και της ελληνικής γλώσσας στη διαμόρφωση του ρωσικού εκπαιδευτικού συστήματος (το παράδειγμα των Εκπαιδευτικών ιδρυμάτων της Μόσχας) ΒΑΝΤΙΜ ΓΙΑΡΟΒΟÏ Kαθηγητής μουσικής

Διαβάστε περισσότερα

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Θεατρικές Παραστάσεις στα νησιά του Βορείου Αιγαίου Λήμνος, Λέσβος, Χίος Καλοκαίρι 2014 «Ένα τραγούδι γυρεύουμε. Το τραγούδι των τραγουδιών καρτερούμε. Το τραγούδι

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΕΙΟ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΕΙΟ ΕΛΛΑΔΑ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΕΙΟ ΘΕΟΛΟΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ 1. ΣΥΝΤΟΜΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ 14 ΙΟΥΝΙΟΥ 1925 Ιδρύεται το Πανεπιστήμιο της Θεσσαλονίκης. 1942 Αρχίζει

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣ Β εξάμηνο Β4 Αίθουσα (σε κοινά μαθήματα με ΔΕΚ Β στη Β1)

ΙΣ Β εξάμηνο Β4 Αίθουσα (σε κοινά μαθήματα με ΔΕΚ Β στη Β1) ΙΣ Β εξάμηνο Β4 Αίθουσα (σε κοινά μαθήματα με ΔΕΚ Β στη Β1) Αγγλικά ΙΙ Γαλλικά ΙΙ Ερμηνεία Λειτουργικών Περικοπών Καινής Διαθήκης της Εκκλησίας (ΙΙ) της Εκκλησίας (ΙΙ) Αρχαία Ελληνικά ΙΙ Ιταλικά ΙΙ Ιστορία

Διαβάστε περισσότερα

4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη

4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη 4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη 1. Τι ήταν και γιατί γράφτηκαν οι επιστολές του αποστόλου Παύλου; Ήταν γράμματα που έστελνε ο απόστολος στις χριστιανικές κοινότητες που είχε ιδρύσει.

Διαβάστε περισσότερα

Παναγία της Ασίνου Ελληνικά

Παναγία της Ασίνου Ελληνικά Παναγία της Ασίνου Ελληνικά 1 ΝΑΟΣ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΤΗΣ ΑΣΙΝΟΥ Ή ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΤΗΣ ΦΟΡΒΙΩΤΙΣΣΑΣ Η καμαροσκέπαστη, με δεύτερη ξύλινη στέγη εκκλησία της Παναγίας της Ασίνου, που βρίσκεται κοντά στο χωριό Νικητάρι,

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Ενότητα 3: Βυζαντινή Επιστολογραφία: είδη - χαρακτηριστικά. Συνέσιος ο Κυρηναίος: Βίος και Έργο Κιαπίδου Ειρήνη-Σοφία Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Οι φοιτητές θα έρθουν

Διαβάστε περισσότερα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ Της Μαρίας Αποστόλα Η Ελλάδα υπήρξε από τους πρώτους δέκτες του Χριστιανισμού και τα μνημεία της ελληνικής ορθοδοξίας αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της εθνικής κληρονομιάς, αποτελώντας

Διαβάστε περισσότερα

Αρσανάδες, Πύργοι, Κιόσκια, Καμπάνες, Σήμαντρα, Φιάλες, Κρήνες

Αρσανάδες, Πύργοι, Κιόσκια, Καμπάνες, Σήμαντρα, Φιάλες, Κρήνες Αρσανάδες, Πύργοι, Κιόσκια, Καμπάνες, Σήμαντρα, Φιάλες, Κρήνες Αρσανάς Ζωγράφου Πύργος Χελανδαρίου Πύργος Καρακάλλου Πύργος Σταυρονικήτα Ιερά Μονή Βατοπαιδίου, Κιόσκι Κιόσκι Αγίου Παύλου Ι.Μ. Διονυσίου,

Διαβάστε περισσότερα

ΝΑΟΣ ΑΓΙΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗΣ

ΝΑΟΣ ΑΓΙΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗΣ Στον 11 ο αιώνα χρονολογείται η αγία Αικατερίνη στην Πλάκα, κοντά στο μνημείο του Λυσικράτους. Έχει χτιστεί πάνω σε ερείπια αρχαίου ναού της Αρτέμιδος. Η στέγαση του κεντρικού τμήματος,

Διαβάστε περισσότερα

Μανόλης Χατζηδάκης, Έλληνες ζωγράφοι μετά την Άλωση (1450-1830), τ. 1, Αθήνα 1987.

Μανόλης Χατζηδάκης, Έλληνες ζωγράφοι μετά την Άλωση (1450-1830), τ. 1, Αθήνα 1987. Μανόλης Χατζηδάκης, Έλληνες ζωγράφοι μετά την Άλωση (14501830), τ. 1, Αθήνα 1987. Παναγιώτης Λ. Βοκοτόπουλος, Εικόνες της Κέρκυρας, Αθήνα 1990. Κερκυραίοι ζωγράφοι: 19ος20ος αι., επιμ. Αθ. Χρήστου, Κέρκυρα

Διαβάστε περισσότερα

Θεσ/νικη, 14/10/2015 Αριθμός Πρωτ. 388. Προς

Θεσ/νικη, 14/10/2015 Αριθμός Πρωτ. 388. Προς ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ Π/ΘΜΙΑΣ & Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΘΕΣ/ΝΙΚΗΣ 1 Ο ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

α/α ΜΑΘΗΜΑ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΗΜΕΡΑ ΩΡΑ ΑΜΦΙΘΕΑΤΡΟ 1. Αρχαία Εβραϊκή Γλώσσα Βελουδία Σιδέρη- Παπαδοπούλου

α/α ΜΑΘΗΜΑ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΗΜΕΡΑ ΩΡΑ ΑΜΦΙΘΕΑΤΡΟ 1. Αρχαία Εβραϊκή Γλώσσα Βελουδία Σιδέρη- Παπαδοπούλου Εξάμηνο Α Μαθήματα Υποχρεωτικά ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2011 σελ. 1 1. Αρχαία Εβραϊκή Γλώσσα Βελουδία Σιδέρη- Παπαδοπούλου 1/9/2011 Πέμπτη 9:00 Γραφείο 2. Εισαγωγή στην Κωνσταντίνος 7/9/2011 Τετάρτη

Διαβάστε περισσότερα

από το 1985. Φορβίων, από προέρχεται Η εκκλησία αποτελεί το αιώνα

από το 1985. Φορβίων, από προέρχεται Η εκκλησία αποτελεί το αιώνα Η εκκλησία της Παναγίας της Φορβιώτισσας, περισσότερο γνωστή ως η Παναγία της Ασίνου, βρίσκεται στις βόρειες υπώρειες της οροσειράς ο του Τροόδους. Είναι κτισμένη στην ανατολική όχθη ενός μικρού χείμαρρου,

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Εκκλησίας Αρχαγγέλου Μιχαήλ στον Πεδουλά. Ελληνικά

Κείμενο Εκκλησίας Αρχαγγέλου Μιχαήλ στον Πεδουλά. Ελληνικά 1 Κείμενο Εκκλησίας Αρχαγγέλου Μιχαήλ στον Πεδουλά Ελληνικά 2 ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΓΓΕΛΟΥ ΜΙΧΑΗΛ ΣΤΟΝ ΠΕΔΟΥΛΑ Η εκκλησία του Αρχαγγέλου Μιχαήλ που χτίστηκε πριν το 1474 είναι μονόκλιτη, ξυλόστεγη με νάρθηκα

Διαβάστε περισσότερα

Χριστιανική και Βυζαντινή Αρχαιολογία

Χριστιανική και Βυζαντινή Αρχαιολογία Χριστιανική και Βυζαντινή Αρχαιολογία Ενότητα Ε: Μεταβυζαντινή Τέχνη (1453 αρχές 19ου αι.) Αρχιτεκτονική - Ζωγραφική. Στουφή - Πουλημένου Ιωάννα Ἐθνικὸ καὶ Καποδιστριακὸ Πανεπιστήμιο Ἀθηνῶν Τμῆμα Θεολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Χριστιανική Γραμματεία Ι

Χριστιανική Γραμματεία Ι Χριστιανική Γραμματεία Ι Ενότητα 1-A3-4: Εκκλησιαστικές διατάξεις και ποίηση Αναστάσιος Γ. Μαράς, Δρ Θ. Πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Ολοι είμαστε αδέλφια

Ολοι είμαστε αδέλφια ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Θρησκευτικά Γ Δημοτικού (Μέρος Α ) Ολοι είμαστε αδέλφια ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Θρησκευτικά Γ Δημοτικού Ολοι είμαστε αδέλφια (Μέρος A )

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΛΑΙΑ ΔΙΑΘΗΚΗ- ΕΒΡΑΪΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ-ΘΕΣΜΟΛΟΓΙΑ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΛΑΙΑ ΔΙΑΘΗΚΗ- ΕΒΡΑΪΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ-ΘΕΣΜΟΛΟΓΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΛΑΙΑ ΔΙΑΘΗΚΗ- ΕΒΡΑΪΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ-ΘΕΣΜΟΛΟΓΙΑ Ενότητα 4: ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΤΩΝ ΕΒΔΟΜΗΚΟΝΤΑ (Ο )- ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΕΙΣ Σταμάτιος-Νικόλαος Μωραΐτης Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής

Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής ΑΝΑΓΝΩΣΗ - ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΜΝΗΜΕΙΟΥ ΝΑΟΣ ΤΟΥ ΗΦΑΙΣΤΟΥ Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής δομής

Διαβάστε περισσότερα

106 Ελληνικής Φιλολογίας Θράκης (Κομοτηνή)

106 Ελληνικής Φιλολογίας Θράκης (Κομοτηνή) 106 Ελληνικής Φιλολογίας Θράκης (Κομοτηνή) Ιστορικό του Τμήματος Το Τμήμα Ελληνικής Φιλολογίας του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης ιδρύθηκε με το Π.Δ 365/1993(ΦΕΚ 156/13-9-1993 τεύχος Α') και άρχισε

Διαβάστε περισσότερα

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ.

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Οι κατακτήσεις του Μ. Αλεξάνδρου και η πολιτική ενοποίηση του χώρου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Θρησκευτικά B Δημοτικού (Μέρος Α ) Ομορφος κόσμος ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Θρησκευτικά Β Δημοτικού Ομορφος κόσμος (Μέρος A ) Συγγραφική ομάδα:

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Κ.Δ. και ιστορία εποχής της Καινής Διαθήκης

Εισαγωγή στην Κ.Δ. και ιστορία εποχής της Καινής Διαθήκης Εισαγωγή στην Κ.Δ. και ιστορία εποχής της Καινής Διαθήκης Μάθημα 6 : Σωτήριος Σ. Δεσπότης Θεολογική Σχολή Τμήμα Κοινωνικής Θεολογίας ΤΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΙΙ (Λουκάς-Πράξεις) 2 Ευαγγέλιο = χαρμόσυνη αγγελία

Διαβάστε περισσότερα

2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός

2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός κεφάλαιο 6 ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΩΣΗ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΝΑΚΑΛΥΨΕΙΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΧΩΡΩΝ ΩΣ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΗΣ ΒΕΣΤΦΑΛΙΑΣ (1453-1648) 2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός Ορισμός Πρόκειται για μια γενικότερη πνευματική

Διαβάστε περισσότερα

17. 12.2008-20. 03. 2009. «...ανέφερα εγγράφως...» Διάρκεια Έκθεσης: ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ ΜΝΗΜΕΙΩΝ

17. 12.2008-20. 03. 2009. «...ανέφερα εγγράφως...» Διάρκεια Έκθεσης: ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ ΜΝΗΜΕΙΩΝ «...ανέφερα εγγράφως...» ΘΗΣΑΥΡΟΙ ΤΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ Διάρκεια Έκθεσης: 17. 12.2008-20. 03. 2009 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ ΜΝΗΜΕΙΩΝ Το αρχειακό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

5 Δευτέρα Ακολουθία των Μ. Ωρών, Θεία Λειτουργία & Αγιασμός. 7 Τετάρτη Θεία Λειτουργία «Σύναξις Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου»

5 Δευτέρα Ακολουθία των Μ. Ωρών, Θεία Λειτουργία & Αγιασμός. 7 Τετάρτη Θεία Λειτουργία «Σύναξις Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου» Ιανουάριος 1 Πέμπτη Θεία Λειτουργία «Περιτομή Του Κυρίου» 4 Κυριακή Θεία Λειτουργία 5 Δευτέρα Ακολουθία των Μ. Ωρών, Θεία Λειτουργία & Αγιασμός 6 Τρίτη Θεία Λειτουργία & Αγιασμός «Άγια Θεοφάνεια» 7 Τετάρτη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ Ν.ΣΕΡΡΩΝ.

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ Ν.ΣΕΡΡΩΝ. ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ Ν.ΣΕΡΡΩΝ. Ένα μοναδικό ταξίδι, οδοιπορικό στην ιστορία του πολιτισμού και της εκπαίδευσης των Ελλήνων, σχεδίασε

Διαβάστε περισσότερα

109 Φιλολογίας Αθήνας

109 Φιλολογίας Αθήνας 109 Φιλολογίας Αθήνας Σκοπός Τα Τμήματα Φιλολογίας σκοπό έχουν να αναδεικνύουν επιστήμονες ικανούς να ερευνούν τον αρχαίο ελληνικό, βυζαντινό και νεοελληνικό κόσμο, όπως αυτός εκφράζεται μέσα από τα φιλολογικά,

Διαβάστε περισσότερα

Ένα μουσείο για τον μαθητή και το σχολείο

Ένα μουσείο για τον μαθητή και το σχολείο ΜΟΥΣΕΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Ένα μουσείο για τον μαθητή και το σχολείο «Ένα λιθαράκι για το σχολείο του μουσείου μας» Το Μουσείο Ελληνικής Παιδείας ανήκει σε όλους τους μαθητές και τους εκπαιδευτικούς της

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»;

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Ο όρος«βυζαντινόν» αναφέρεται στο Μεσαιωνικό κράτος που εδιοικείτο από την Κωνσταντινούπολη, τη μεγάλη πόλη των ακτών του Βοσπόρου. Οι ιστορικοί χρησιμοποιούν τον όρο αυτόν

Διαβάστε περισσότερα

- 1 - Ο Ναός του Τιμίου Σταυρού του Αγιασμάτι (Πλατανιστάσα) Ελληνικά

- 1 - Ο Ναός του Τιμίου Σταυρού του Αγιασμάτι (Πλατανιστάσα) Ελληνικά - 1 - Ο Ναός του Τιμίου Σταυρού του Αγιασμάτι (Πλατανιστάσα) Ελληνικά - 2 - Ο Ναός του Τιμίου Σταυρού του Αγιασμάτι (Πλατανιστάσα) Ο ναός κάποτε ήταν μέρος του μοναστηριού, αφιερωμένος στον Τίμιο Σταυρό,

Διαβάστε περισσότερα

108 Ιστορίας και Εθνολογίας Θράκης (Κομοτηνή)

108 Ιστορίας και Εθνολογίας Θράκης (Κομοτηνή) 108 Ιστορίας και Εθνολογίας Θράκης (Κομοτηνή) Το Τμήμα ιδρύθηκε το 1990 και άρχισε να λειτουργεί το ακαδημαϊκό έτος 1991-1992. Δέχεται κατ' έτος 200 περίπου φοιτητές. Σκοπός Σκοπός του Τμήματος είναι:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΦΑΣΗ. Έχοντας υπόψη:

ΑΠΟΦΑΣΗ. Έχοντας υπόψη: ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ EΞ. ΕΠΕΙΓΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Αθήνα, 5. 11. 2010 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ Δ/ΝΣΗ ΜΟΥΣΕΙΩΝ, ΕΚΘΕΣΕΩΝ & ΕΚΠ/ΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Χριστιανική και Βυζαντινή Αρχαιολογία

Χριστιανική και Βυζαντινή Αρχαιολογία Χριστιανική και Βυζαντινή Αρχαιολογία Ενότητα Δ: Υστεροβυζαντινή Τέχνη (1204-1453) Αρχιτεκτονική-Ζωγραφική. Στουφή - Πουλημένου Ιωάννα Ἐθνικὸ καὶ Καποδιστριακὸ Πανεπιστήμιο Ἀθηνῶν Τμῆμα Θεολογίας - Θεολογικὴ

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραµµα εξεταστικής Σεπτεµβρίου 2013 ανά ηµέρα ευτέρα, 2/9/2013 ιδακτική της Ιστορίας ΠΑΛΗΚΙ ΗΣ ΑΓΓΕΛΟΣ 09:00-12:00 ΑΙΘΟΥΣΑ Α

Πρόγραµµα εξεταστικής Σεπτεµβρίου 2013 ανά ηµέρα ευτέρα, 2/9/2013 ιδακτική της Ιστορίας ΠΑΛΗΚΙ ΗΣ ΑΓΓΕΛΟΣ 09:00-12:00 ΑΙΘΟΥΣΑ Α Πρόγραµµα εξεταστικής Σεπτεµβρίου 2013 ανά ηµέρα ευτέρα, 2/9/2013 ιδακτική της Ιστορίας ΠΑΛΗΚΙ ΗΣ ΑΓΓΕΛΟΣ Ευρωπαϊκή Ιστορία, 19ος αιώνας ΣΥΡΙΑΤΟΥ ΑΘΗΝΑ 18:00-21:00 ΑΜΦΙΘΕΑΤΡΟ Π.Ν. Ευρωπαϊκή Ιστορία, 20ος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΣ ΒΙΟΣ & ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΣ ΒΙΟΣ & ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ Μαθητικό Συνέδριο Ιστορίας "Το Βυζάντιο ανάμεσα στην αρχαιότητα και τη σύγχρονη Ελλάδα" ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΣ ΒΙΟΣ & ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ Η επίδραση της αρχαίας ελληνικής φιλοσοφίας στο Βυζαντινό Πολιτισμό Μαθητική Κοινότητα

Διαβάστε περισσότερα

Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους. Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ.

Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους. Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ. Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ. Διαπιστώσεις Α. Δεν εντοπίζονται άμεσοι φιλολογικοί δεσμοί με τους

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ήταν γύρω στον 11 ου αι. στα χρόνια του Αλέξιου Κομνηνού όταν στην Κωνσταντινούπολη ξέσπασε με νέα διαμάχη. Άνθρωποι των γραμμάτων και μη,

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ξ Α Μ Η Ν Ο Υ Π Ο Χ Ρ Ε Ω Τ Ι Κ Α. Μ ά θ η μ α Ώρ/Εβδ. Κωδ. Τ ο μ έ α ς Δ ι δ ά σ κ ω ν Credits ECTS

Ε Ξ Α Μ Η Ν Ο Υ Π Ο Χ Ρ Ε Ω Τ Ι Κ Α. Μ ά θ η μ α Ώρ/Εβδ. Κωδ. Τ ο μ έ α ς Δ ι δ ά σ κ ω ν Credits ECTS ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΘΕΟΛΟΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ 2011-2012 ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΙΑΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΩΝ ΩΡΩΝ/ΜΟΝΑΔΩΝ ΚΑΙ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΠΙΣΤΩΤΙΚΩΝ ΜΟΝΑΔΩΝ (CREDITS) ΜΕΤΑΦΕΡΟΜΕΝΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Μαθήματα Προγράμματος Μεταπτυχιακών Σπουδών Τμήματος Θεολογίας, ακαδ. έτος

Μαθήματα Προγράμματος Μεταπτυχιακών Σπουδών Τμήματος Θεολογίας, ακαδ. έτος Μαθήματα Προγράμματος Μεταπτυχιακών Σπουδών Τμήματος Θεολογίας, ακαδ. έτος 2014-2015 Άρθρο 6 Πρόγραμμα μαθημάτων 1. Για την απόκτηση του Μ.Δ.Ε. ο φοιτητής πρέπει να παρακολουθήσει και να εξετασθεί με επιτυχία

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΥΠΗ ΑΘΑΝΑΣΙΑ ΚΟΥΤΣΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ ΤΟΠΤΣΗ ΜΑΡΙΑ ΦΩΤΗΣ ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ ΝΙΦΟΡΑΣ ΓΙΩΡΓΟΣ

ΤΡΟΥΠΗ ΑΘΑΝΑΣΙΑ ΚΟΥΤΣΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ ΤΟΠΤΣΗ ΜΑΡΙΑ ΦΩΤΗΣ ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ ΝΙΦΟΡΑΣ ΓΙΩΡΓΟΣ ΤΡΟΥΠΗ ΑΘΑΝΑΣΙΑ ΤΟΠΤΣΗ ΜΑΡΙΑ ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ ΚΟΥΤΣΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ ΦΩΤΗΣ ΝΙΦΟΡΑΣ ΓΙΩΡΓΟΣ Η ΑΓΙΟΓΡΑΦΙΑ Είναι η τέχνη της απεικόνισης ιερών προσώπων ή θρησκευτικών σκηνών Είναι η ζωγραφική παράσταση θρησκευτικών

Διαβάστε περισσότερα

(Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου)

(Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου) Εν αρχή ην ο Λόγος. (Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου) Στις νωπογραφίες της οροφής της Καπέλα Σιξτίνα φαίνεται να απεικονίζονται μέρη του ανθρώπινου σώματος, όπως ο εγκέφαλος,

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραµµα εξεταστικής Σεπτεµβρίου 2013 ανά διδάσκοντα

Πρόγραµµα εξεταστικής Σεπτεµβρίου 2013 ανά διδάσκοντα Πρόγραµµα εξεταστικής Σεπτεµβρίου 2013 ανά διδάσκοντα FARRINGTON ANDREW 2 09:00-12:00 ΑΜΦΙΘΕΑΤΡΟ Π.Ν. Ιστορική Γεωγραφία και ηµογραφία του Ρωµαϊκού Κράτους Η Ελληνική Αναγέννηση Οικονοµική και Κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

Ο Ναός της Παναγίας Ποδύθου στη Γαλάτα. Ελληνικά

Ο Ναός της Παναγίας Ποδύθου στη Γαλάτα. Ελληνικά 1 Ο Ναός της Παναγίας Ποδύθου στη Γαλάτα Ελληνικά 2 Ο Ναός της Παναγίας Ποδύθου στη Γαλάτα Ο Ναός της Παναγίας Ελεούσας Ποδύθου, ανήκει στη μεταβυζαντινή περίοδο και κτίστηκε στις αρχές του 16 ου αιώνα,

Διαβάστε περισσότερα

1. Να αναλύσετε το ρόλο που έπαιξαν οι Αµφικτυονίες ως θρησκευτικοί, πολιτικοί και κοινωνικοί θεσµοί των αρχαίων Ελλήνων.

1. Να αναλύσετε το ρόλο που έπαιξαν οι Αµφικτυονίες ως θρησκευτικοί, πολιτικοί και κοινωνικοί θεσµοί των αρχαίων Ελλήνων. 2.1.2. Κοινοί εσµοί των Αρχαίων Ελλήνων - Παιδεία Eρωτήσεις ανάπτυξης 1. Να αναλύσετε το ρόλο που έπαιξαν οι Αµφικτυονίες ως θρησκευτικοί, πολιτικοί και κοινωνικοί θεσµοί των αρχαίων Ελλήνων. 2. Να αναλύσετε

Διαβάστε περισσότερα

Αγία Αναστασία η Μεγαλομάρτυς η Φαρμακολύτρια 22 Δεκεμβρίου

Αγία Αναστασία η Μεγαλομάρτυς η Φαρμακολύτρια 22 Δεκεμβρίου Αγία Αναστασία η Μεγαλομάρτυς η Φαρμακολύτρια 22 Δεκεμβρίου http://www.google.com.cy/imgres?imgurl=http://www.pigizois.net/sinaxaristis/12/22.jpg&imgrefurl=http://www.saint.gr/3239/saint.aspx&usg= 3Fna2LMd87t9UxeDDztnUV4LuDo=&h=835&w=586&sz=63&hl=en&start=1&zoom=1&tbnid=bpzYaMtyqRnVnM:&t

Διαβάστε περισσότερα

Α. ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

Α. ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Α. ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΔΙΑΘΕΣΗ / ΙΣΤΟΡΙΚΟ 7 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ Η φιλοσοφία. Έννοια και περιεχόμενο 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ Η εξέλιξη της φιλοσοφίας και η οντολογία Ι. Εισαγωγή... 25 ΙΙ. Η προσωκρατική φιλοσοφία...

Διαβάστε περισσότερα

ΚΒ ΠΑΥΛΕΙΑ. ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΠΑΥΛΟΣ ΚΑΙ ΦΙΛΟΣΟΦΟΙ 2400 έτη από τη γέννηση του Αριστοτέλη

ΚΒ ΠΑΥΛΕΙΑ. ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΠΑΥΛΟΣ ΚΑΙ ΦΙΛΟΣΟΦΟΙ 2400 έτη από τη γέννηση του Αριστοτέλη ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΒΕΡΟΙΑΣ ΝΑΟΥΣΗΣ & ΚΑΜΠΑΝΙΑΣ ΚΒ ΠΑΥΛΕΙΑ Ιούνιος 2016 ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΠΑΥΛΟΣ ΚΑΙ ΦΙΛΟΣΟΦΟΙ 2400 έτη από τη γέννηση του Αριστοτέλη ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ Σάββατο 28 Μαΐου Κυριακή 29 Μαΐου Μέγας Αρχιερατικός

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕ3. Η Καινή Διαθήκη Α: Τα Ευαγγέλια και οι Πράξεις των Αποστόλων

ΔΕ3. Η Καινή Διαθήκη Α: Τα Ευαγγέλια και οι Πράξεις των Αποστόλων ΔΕ3. Η Καινή Διαθήκη Α: Τα Ευαγγέλια και οι Πράξεις των Αποστόλων 1. Ποια είναι τα βιβλία της Καινής Διαθήκης 1. Ιστορικά Ευαγγέλια 1. κατά Ματθαίον 2. κατά Μάρκον 3. κατά Λουκάν 4. κατά Ιωάννην 5.Πράξεις

Διαβάστε περισσότερα

3. Να αναλύσετε τον τρόπο µε τον οποίο η στωική φιλοσοφία και ο νεοπλατωνισµός επηρέασαν τους Απολογητές και τους Πατέρες της Εκκλησίας.

3. Να αναλύσετε τον τρόπο µε τον οποίο η στωική φιλοσοφία και ο νεοπλατωνισµός επηρέασαν τους Απολογητές και τους Πατέρες της Εκκλησίας. 2.2.2. Η Ανατολική Λεκάνη της Μεσογείου κατά τους τρεις πρώτους µ.χ. αιώνες - Το Ελληνικό Πνεύµα κατά τους τρεις πρώτους µ.χ. αιώνες - Η Παλαιοχριστιανική τέχνης - Μια Τέχνη Ελληνική Eρωτήσεις ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

Τα προσκυνήματα του Δεκαπενταύγουστου από την Τήνο μέχρι την Αμοργό

Τα προσκυνήματα του Δεκαπενταύγουστου από την Τήνο μέχρι την Αμοργό Τα προσκυνήματα του Δεκαπενταύγουστου από την Τήνο μέχρι την Αμοργό Όπου και να βρεθεί κανείς τον Δεκαπενταύγουστο μοσχοβολά η χάρη Της. Αυτή θα σε οδηγήσει να ανάψεις ένα κερί και να γιορτάσεις μαζί Της

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΛΑΟΓΡΑΦΙΑΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΛΑΪΚΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΡΠΑΘΟΥ ***

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΛΑΟΓΡΑΦΙΑΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΛΑΪΚΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΡΠΑΘΟΥ *** ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΛΑΟΓΡΑΦΙΑΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΛΑΪΚΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΡΠΑΘΟΥ *** ΚΑΡΠΑΘΟΣ, ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 20 4 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ,

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣ Β εξάµηνο Β4 Αίθουσα (σε κοινά µαθήµατα µε ΕΚ Β στη Β1) ευ Τρ Τετ Πε Παρ. Ιερές Ακολουθίες. Αρχαία Ελληνικά ΙΙ. Μητροπολίτης Κίτρους Γεώργιος

ΙΣ Β εξάµηνο Β4 Αίθουσα (σε κοινά µαθήµατα µε ΕΚ Β στη Β1) ευ Τρ Τετ Πε Παρ. Ιερές Ακολουθίες. Αρχαία Ελληνικά ΙΙ. Μητροπολίτης Κίτρους Γεώργιος ΙΣ Β εξάµηνο Β4 Αίθουσα (σε κοινά µαθήµατα µε ΕΚ Β στη Β1) Αγγλικά ΙΙ Γαλλικά ΙΙ Ερµηνεία Λειτουργικών Περικοπών Καινής ιαθήκης Ιστορία των Ορθοδόξων Εκκλησιών της Βορείου, Νοτίου και Ανατολικής Ευρώπης

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣ Β εξάµηνο Β4 Αίθουσα (σε κοινά µαθήµατα µε ΕΚ Β στη Β1) ευ Τρ Τετ Πε Παρ. Ιερές Ακολουθίες. Αρχαία Ελληνικά ΙΙ. Μητροπολίτης Κίτρους Γεώργιος

ΙΣ Β εξάµηνο Β4 Αίθουσα (σε κοινά µαθήµατα µε ΕΚ Β στη Β1) ευ Τρ Τετ Πε Παρ. Ιερές Ακολουθίες. Αρχαία Ελληνικά ΙΙ. Μητροπολίτης Κίτρους Γεώργιος ΙΣ Β εξάµηνο Β4 Αίθουσα (σε κοινά µαθήµατα µε ΕΚ Β στη Β1) Αγγλικά ΙΙ Γαλλικά ΙΙ Ερµηνεία Λειτουργικών Περικοπών Καινής ιαθήκης Ιστορία των Ορθοδόξων Εκκλησιών της Βορείου, Νοτίου και Ανατολικής Ευρώπης

Διαβάστε περισσότερα

Α ΕΞΑΜΗΝΟ. Επιλέγονται τρία (3) από τα παραπάνω προσφερόμενα μαθήματα. ΣΥΝΟΛΟ (επί των επιλεγομένων μαθημάτων) 30 Β ΕΞΑΜΗΝΟ

Α ΕΞΑΜΗΝΟ. Επιλέγονται τρία (3) από τα παραπάνω προσφερόμενα μαθήματα. ΣΥΝΟΛΟ (επί των επιλεγομένων μαθημάτων) 30 Β ΕΞΑΜΗΝΟ Το σύνολο των Πιστωτικών Μονάδων (), που απαιτούνται για την απόκτηση του Μ.Δ.Ε., ανέρχονται σε 120. Αναλυτικότερα το πρόγραμμα των μαθημάτων διαμορφώνεται ανά κατεύθυνση ως εξής: 1. ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΒΙΒΛΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Να ιεραρχήσετε τα παρακάτω στάδια από τις φάσεις της θείας οικονομίας

Να ιεραρχήσετε τα παρακάτω στάδια από τις φάσεις της θείας οικονομίας ΜΑΘΗΜΑ 7 Ο Η ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΣΤΗΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Να ιεραρχήσετε τα παρακάτω στάδια από τις φάσεις της θείας οικονομίας σύμφωνα με τη χρονική σειρά που πραγματοποιήθηκαν: 1. Προαναγγελία του Μεσσία

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ

ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΑΘΗΝΑ 2011 Έκδοση: c Πνευματικό

Διαβάστε περισσότερα

01 Ιερός ναός Αγίου Γεωργίου ΓουμένισσΗΣ

01 Ιερός ναός Αγίου Γεωργίου ΓουμένισσΗΣ Ιερός ναός Αγίου Γεωργίου ΓουμένισσΗΣ Ιερός ναός Αγίου Γεωργίου ΓουμένισσΗΣ Το περίτεχνο τέμπλο του Αγίου Γεωργίου με τα πλευρικά τμήματά του Α Ν Α Δ Ε Ι Ξ Η Τ Ω Ν Μ Ε Τ Α Β Υ Ζ Α Ν Τ Ι Ν Ω Ν Μ Ν Η Μ Ε

Διαβάστε περισσότερα

Ερμηνεία των Πράξεων των Αποστόλων

Ερμηνεία των Πράξεων των Αποστόλων Ερμηνεία των Πράξεων των Αποστόλων Ενότητα 1.2: Ειδική εισαγωγή - Τα συνοπτικά Ευαγγέλια ΙΙ Σωτήριος Δεσπότης Θεολογική Σχολή Τμήμα Κοινωνικής Θεολογίας Τα συνοπτικά Ευαγγέλια ΙΙ (Λουκάς - Πράξεις) 1 Ευαγγέλιο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ. Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις στις τρεις (3). Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με τέσσερις (4) μονάδες.

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ. Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις στις τρεις (3). Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με τέσσερις (4) μονάδες. ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ Μάθημα: Μεσαιωνική και Νεότερη Ιστορία Τάξη: Β Γυμνασίου Ενότητα: Οι πρώτοι αιώνες του Βυζαντίου Χρόνος εξέτασης: 45 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Οι τρεις Ιεράρχες. 30 Ιανουαρίου

Οι τρεις Ιεράρχες. 30 Ιανουαρίου Οι τρεις Ιεράρχες 30 Ιανουαρίου Οι τρεις Ιεράρχες Ποίοι ήταν οι τρεις Ιεράρχες και γιατί τους τιμούμε; Με τον όρο Τρεις Ιεράρχες, αναφερόμαστε συνοπτικά στους τρεις επιφανείς Αγίους και θεολόγους, Βασίλειο

Διαβάστε περισσότερα

Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά

Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Μυστράς Η καστροπολιτεία απλώνεται στις πλαγιές του φυσικά οχυρού λόφου του βυζαντινού Μυζηθρά, που έδωσε

Διαβάστε περισσότερα

Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά

Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Μυστράς Η καστροπολιτεία απλώνεται στις πλαγιές του φυσικά οχυρού λόφου του βυζαντινού Μυζηθρά, που έδωσε

Διαβάστε περισσότερα

Ερμηνεία Αποκαλυπτικών κειμένων της Καινής Διαθήκης

Ερμηνεία Αποκαλυπτικών κειμένων της Καινής Διαθήκης ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ερμηνεία Αποκαλυπτικών κειμένων της Καινής Διαθήκης Ενότητα 3: Ιουδαϊκά αποκαλυπτικά κείμενα σύγχρονα με την Καινή Διαθήκη Αικατερίνη

Διαβάστε περισσότερα

Β Διεθνές Συνέδριο Κυπριακής Αγιολογίας

Β Διεθνές Συνέδριο Κυπριακής Αγιολογίας Στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων της Πολιτιστικής Ακαδημίας «Άγιος Επιφάνιος» πραγματοποιήθηκε, από τις 13-15 Φεβρουαρίου 2014, στο Μέγα Συνοδικό της Ιεράς Μητροπόλεως Κωνσταντίας στο Παραλίμνι το Β Διεθνές

Διαβάστε περισσότερα

(άγιο μύρο / τριήμερη / ολόλευκα / κολυμβήθρας / κατάδυση) «Στο χρίσμα, ο ιερέας χρίει τον.. σ όλα τα μέρη του σώματός του με

(άγιο μύρο / τριήμερη / ολόλευκα / κολυμβήθρας / κατάδυση) «Στο χρίσμα, ο ιερέας χρίει τον.. σ όλα τα μέρη του σώματός του με ΜΑΘΗΜΑ 21 Ο ΤΑ ΜΥΣΤΗΡΙΑ ΤΟΥ ΒΑΠΤΙΣΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΧΡΙΣΜΑΤΟΣ Να ξαναγράψετε το κείμενο που ακολουθεί συμπληρώνοντας τα κενά με τις κατάλληλες λέξεις ή φράσεις που δίνονται στην παρένθεση. Σε κάθε κενό αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣ Α εξάμηνο Β4 Αίθουσα (σε κοινά μαθήματα με ΔΕΚ Α στη Β1)

ΙΣ Α εξάμηνο Β4 Αίθουσα (σε κοινά μαθήματα με ΔΕΚ Α στη Β1) ΙΣ Α εξάμηνο Β Αίθουσα (σε κοινά μαθήματα με ΔΕΚ Α στη Β) :00-0:00 Αγγλικά Ι Εισαγωγή στην Καινή Διαθήκη Γαλλικά Ι Ιταλικά Ι 0:00 - :00 Κόνιας π.μιχαήλ Καράμπελια Μαρία Ιστορία της Ζωής και της Διοίκησης

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΣ ΠΑΤΡΙΑΡΧΗΣ ΠΡΟΚΟΠΙΟΣ Ο ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΙΟΣ. Υπό του Περικλή Π. Παπαβασιλόπουλου

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΣ ΠΑΤΡΙΑΡΧΗΣ ΠΡΟΚΟΠΙΟΣ Ο ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΙΟΣ. Υπό του Περικλή Π. Παπαβασιλόπουλου ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΣ ΠΑΤΡΙΑΡΧΗΣ ΠΡΟΚΟΠΙΟΣ Ο ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΙΟΣ Υπό του Περικλή Π. Παπαβασιλόπουλου Η Σίτσοβα (νυν Αλαγονία) είναι ένα από τα έξι χωριά του τέως Δήμου Αλαγονίας Τα έξι αυτά χωριά που είναι κτισμένα στις

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ

ΤΜΗΜΑ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ 1942 Ξεκινά η λειτουργία της Θεολογικής Σχολής Οι σπουδές με βάση το νόμο 1268/1982 και 4009/2011 διαρθρώνονται σε 8 εξάμηνα (4 χρόνια) 1983 Σύμφωνα με το νόμο

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΛ ΑΛΙΑΡΤΟΥ Σχ. Έτος ΟΜΑΔΑ: Κατερίνα Αραπίτσα Κατερίνα Βίτση Ειρήνη Γκραμόζι Σοφία Ντασιώτη

ΓΕΛ ΑΛΙΑΡΤΟΥ Σχ. Έτος ΟΜΑΔΑ: Κατερίνα Αραπίτσα Κατερίνα Βίτση Ειρήνη Γκραμόζι Σοφία Ντασιώτη ΓΕΛ ΑΛΙΑΡΤΟΥ Σχ. Έτος 2015-2016 ΟΜΑΔΑ: Κατερίνα Αραπίτσα Κατερίνα Βίτση Ειρήνη Γκραμόζι Σοφία Ντασιώτη Η ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Η ΒΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΚΑΒΑΦΗ Η ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑ ΣΤΗΝ ΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΚΑΒΑΦΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΔΙΟΝ ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ Το Δίον ήταν μια αρχαιότατη πόλη στρατηγικής σημασίας και μια από τις πιο φημισμένες μακεδονικές πολιτείες. Η γεωγραφική θέση

Διαβάστε περισσότερα

1979 Πτυχίο στην Συντήρηση Αρχαιοτήτων και Έργων Τέχνης στο τμήμα Συντήρησης Αρ/των στη Θ' Δημόσια Επαγγελματική Σχολή Αθηνών.

1979 Πτυχίο στην Συντήρηση Αρχαιοτήτων και Έργων Τέχνης στο τμήμα Συντήρησης Αρ/των στη Θ' Δημόσια Επαγγελματική Σχολή Αθηνών. BΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΤΣΟΥΡΑΚΗ ΚΛΕΟΠΑΤΡΑ Συντηρήτρια έργων τέχνης και αρχαιοτήτων Ζωγράφος Καθηγήτρια εφαρμογών στο τμήμα συντήρηση Αρχαιοτήτων και έργων τέχνης στο Τ.Ε.Ι/Αθηνών Κυδαντιδών 33 11851 Αθήνα

Διαβάστε περισσότερα

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ 2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ Συμπλήρωση κενών ακόλουθες λέξεις (τρεις λέξεις περισσεύουν): βιβλιοθήκη, Βαλκανική, ανθρωπιστικός, πανεπιστήμιο, χειρόγραφο, Ιταλική, τυπογραφία, σπάνιος. Η Αναγέννηση και

Διαβάστε περισσότερα

186 Γλώσσας Φιλολογίας και Πολιτισμού Παρευξείνειων Χωρών Θράκης (Κομοτηνή)

186 Γλώσσας Φιλολογίας και Πολιτισμού Παρευξείνειων Χωρών Θράκης (Κομοτηνή) 186 Γλώσσας Φιλολογίας και Πολιτισμού Παρευξείνειων Χωρών Θράκης (Κομοτηνή) Σκοπός Το Τμήμα σύμφωνα με το ιδρυτικό του διάταγμα, έχει ως κύρια αποστολή «την καλλιέργεια, προαγωγή και διάδοση, με τη διδασκαλία

Διαβάστε περισσότερα

Χριστιανική Γραμματεία Ι

Χριστιανική Γραμματεία Ι Χριστιανική Γραμματεία Ι Ενότητα 1-B A1-2: Περίοδος Δογματικής Ανασυγκρότησης (313-451) Αναστάσιος Γ. Μαράς, Δρ Θ. Πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Θεολογίας Α.Π.Θ. LOGO

Τμήμα Θεολογίας Α.Π.Θ. LOGO Τμήμα Θεολογίας Α.Π.Θ. LOGO Γιατί να επιλέξω το Τμήμα Θεολογίας; Τι σπουδές θα κάνω; Θα βρω μετά δουλειά; Προβληματική Προοπτικές Το Τμήμα Θεολογίας αποτελεί, μαζί με το Τμήμα Κοινωνικής και Ποιμαντικής

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΑ Β' ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΑ Β' ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΑ Β' ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Συγγραφείς 1. Δημήτριος Λ. Δρίτσας, Δρ Θεολογίας, Σχολικός Σύμβουλος 2. Δημήτριος Ν. Μόσχος, Δρ Θεολογίας, Καθηγητής Λυκείου Αναβύσσου 3. Στυλιανός Λ. Παπαλεξανδρόπουλος,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΑΜΠΑΚΑ-ΜΕΤΕΩΡΑ ΜΕΤΕΩΡΑ

ΚΑΛΑΜΠΑΚΑ-ΜΕΤΕΩΡΑ ΜΕΤΕΩΡΑ ΚΑΛΑΜΠΑΚΑ-ΜΕΤΕΩΡΑ ΜΕΤΕΩΡΑ Στο δρόµο Τρικάλων- Καλαµπάκας, 3 χιλιόµετρα πριν από ταμετέωρα, ορθώνεται πάνω από το χωριό Θεόπετρα ένας βραχώδης ασβεστολιθικός όγκος, στη βορειοανατολική πλευρά του οποίου

Διαβάστε περισσότερα

Προσχέδιο έργου Ανάδειξης των Καταλόγων και της Βιβλιοθήκης της Ιεράς Μονής Καρακάλλου (Δεκέμβριος 2008)

Προσχέδιο έργου Ανάδειξης των Καταλόγων και της Βιβλιοθήκης της Ιεράς Μονής Καρακάλλου (Δεκέμβριος 2008) Προσχέδιο έργου Ανάδειξης των Καταλόγων και της Βιβλιοθήκης της Ιεράς Μονής Καρακάλλου (Δεκέμβριος 2008)

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΙΑΣ ΦΙΛΟΘΕΗΣ 19-21, ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ FAX: ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ

ΑΓΙΑΣ ΦΙΛΟΘΕΗΣ 19-21, ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ FAX: ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΑΓΙΑΣ ΦΙΛΟΘΕΗΣ 19-21, 105 56 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ. 2103352364 FAX: 2103237654 www.iaath.gr, E-Mail: ipe.iaath@gmail.com ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ 5 Η ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑ119 Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης. Δημήτρης Πλάντζος

ΙΑ119 Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης. Δημήτρης Πλάντζος ΙΑ119 Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης Δημήτρης Πλάντζος ΙΑ119: Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης Το μάθημα προφέρει μια συστηματική και

Διαβάστε περισσότερα

Α Κύκλος: 1 14 Ιουλίου 2013

Α Κύκλος: 1 14 Ιουλίου 2013 Α Κύκλος: 1 14 Ιουλίου 2013 ΔΕΥΤΕΡΑ, 1 Ιουλίου Άφιξη στο ξενοδοχείο Ιλισός και τακτοποίηση στα δωμάτια 17:30 Κέρασμα και συνάντηση με τους υπεύθυνους των Θερινών Σχολείων 20:30-23:00 ΤΡΙΤΗ, 2 Ιουλίου 09:30-10:00

Διαβάστε περισσότερα

Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή;

Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή; Γιατί μελετούμε την Αγία Γραφή; Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή; Είναι ένα σπουδαίο βιβλίο Το πιο πολυδιαβασμένο στον κόσμο. Το πρώτο που τυπώθηκε από τον Γουτεμβέργιο

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγικά στοιχεία στην Παλαιά Διαθήκη

Εισαγωγικά στοιχεία στην Παλαιά Διαθήκη Εισαγωγικά στοιχεία στην Παλαιά Διαθήκη Οι φιλολογικές πηγές της Πεντατεύχου (Φιλολογικά στρώματα): Οι τέσσερις πηγές της Πεντατεύχου είναι: η Γιαχβική, η Ελωχειμική, το Δευτερονόμιο και ο Ιερατικός Κώδικας.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 Στο σημείο αυτό του οδοιπορικού γνωριμίας με τις διάφορες μεθόδους αυτογνωσίας θα συναντήσουμε την Αστρολογία και θα μιλήσουμε για αυτή. Θα ερευνήσουμε δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα