ΤΡΙΣ ΙΑΣΤΑΤΗ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΗ ΟΠΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΤΡΙΣ ΙΑΣΤΑΤΗ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΗ ΟΠΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ"

Transcript

1 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΤΡΙΣ ΙΑΣΤΑΤΗ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΗ ΟΠΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΣΕ ΤΕΚΜΗΡΙΩΤΙΚΕΣ ΤΑΙΝΙΕΣ ΜΙΚΡΟΥ ΜΗΚΟΥΣ (ΒΙΝΤΕΟ) Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΜΟΝΗΣ ΣΙΜΩΝΟΣ ΠΕΤΡΑΣ ΣΤΟ ΑΓΙΟΝ ΟΡΟΣ ΧΡΥΣΑΦΟΥ ΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΣΙ ΗΡΟΠΟΥΛΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΜΥΤΙΛΗΝΗ

2 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Ευχαριστίες... 0 ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΗΣ ΟΠΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗΣ : Η ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΗ ΟΠΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΙΣ ΥΟ ΙΑΣΤΑΣΕΙΣ... 4 o Βαβυλώνα Αίγυπτος Κίνα... 5 o Η γέννηση της επιστηµονικής αναπαράστασης στον ελληνικό κόσµο... 6 o Η συµβολική αναπαράσταση... 8 o Η επιστροφή της γεωµετρίας Η Αναγεννησιακή χαρτογραφία (15 ος 17 ος αι) Νεότεροι χρόνοι o 20ος αιώνας : Η ΤΡΙΣ ΙΑΣΤΑΤΗ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΗ ΟΠΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ o Εικονική πραγµατικότητα ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: Η ΠΕΡΙΟΧΗ ΜΕΛΕΤΗΣ : ΦΥΣΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΥ ΤΟΥ ΑΘΩ : ΤΟ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΤΟΠΙΟ : Η ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΣΙΜΩΝΟΣ ΠΕΤΡΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ : Ε ΟΜΕΝΑ : ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ Ε ΟΜΕΝΩΝ o Σύνθεση του αναγλύφου o ηµιουργία τρισδιάστατου µοντέλου του κτηριακού συγκροτήµατος o ηµιουργία της τεκµηριωτικής ταινίας µικρής διάρκειας : ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΑΝΑΦΟΡΕΣ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

3 Ευχαριστίες Ευχαριστώ όλους τους καθηγητές µου που µε δίδαξαν στα χρόνια των σπουδών µου στο Τµήµα Γεωγραφίας. Ιδιαιτέρως ευχαριστώ τον επιβλέποντα καθηγητή µου, κ. Σιδηρόπουλο, για την καθοδήγησή του κατά τη διάρκεια της εκπόνησης της εργασίας αυτής. 0

4 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Τα τελευταία χρόνια, η χρήση των νέων τεχνολογιών (H/Y, δορυφορικών εικόνων κ.λπ.) επιτάχυνε την ανάπτυξη των µεθόδων χωρικής αναπαράστασης. Ειδικότερα, οι νέες µέθοδοι επεξεργασίας του αναγλύφου δίνουν τη δυνατότητα ρεαλιστικής αναπαράστασης της υψοµετρικής πληροφορίας. Ταυτόχρονα, γίνεται εφικτή η αναπαράσταση του χτισµένου περιβάλλοντος µε τη µεταφορά δισδιάστατων σχεδίων των κτηρίων στο ψηφιακό περιβάλλον, µε τη χρήση προγραµµάτων σχεδίασης CAD (computer aided design). Η εφαρµογή των σύγχρονων τεχνικών άνοιξε νέες προοπτικές στη γεωγραφική οπτικοποίηση: Κατ αρχήν, η τρισδιάστατη εικόνα του χώρου µπορεί να απευθύνεται τόσο στον εµπειρογνώµονα για περεταίρω µελέτη, όσο και στον απλό χρήστη. Επιπλέον, η µοντελοποίηση των χώρων ενδιαφέροντος διευκολύνει τη λήψη αποφάσεων που σχετίζονται µε τον σχεδιασµό µιας ευρύτερης περιοχής, µε τον αστικό σχεδιασµό ή µε τον αρχιτεκτονικό σχεδιασµό µεµονωµένων σηµείων, ανάλογα µε την κλίµακα της εφαρµογής. Ένα ακόµη πεδίο εφαρµογής της τρισδιάστατης γεωγραφικής οπτικοποίησης είναι η αναπαράσταση χώρων ιδιαίτερης πολιτισµικής αξίας που αντιπροσωπεύουν την ιστορία και τη µνήµη των ανθρώπινων κοινωνιών. Η τεκµηρίωση χώρων πολιτισµικής αξίας αφορά τη συλλογή, την καταγραφή, την επεξεργασία και την παρουσίαση δεδοµένων (Yilmaz et al., 2007) για τη µορφή του γεωγραφικού χώρου και των µνηµείων του, σε συγκεκριµένες ιστορικές περιόδους. Τις περισσότερες φορές πρόκειται για ψηφιακή επανακατασκευή διότι τα κτήρια έχουν υποστεί σοβαρές ζηµιές ή έχουν εντελώς ερειπωθεί µε το πέρασµα του χρόνου, και ο περιβάλλων χώρος είναι πιθανό να έχει αλλάξει: Συνεπώς, η συλλογή των δεδοµένων για την τρισδιάστατη αναπαράσταση τέτοιων χώρων είναι ένα δύσκολο εγχείρηµα που απαιτεί τη συνεργασία επιστηµόνων διαφόρων ειδικοτήτων. 1

5 Η παρούσα εργασία εφαρµόζει τις τεχνικές τρισδιάστατης αναπαράστασης στην περίπτωση ενός χώρου πολιτισµικής αξίας, την Ι. Μ. Σίµωνος Πέτρας του Αγίου Όρους. Η συγκεκριµένη επιλογή έγινε για δύο λόγους: Ο πρώτος λόγος αφορά τη σχετική ευκολία συλλογής δεδοµένων, αφού τα µοναστήρια του Αγίου Όρους είναι µνηµεία που παραµένουν ζωντανά. Συνεπώς, το αντικείµενο µελέτης είναι προσεγγίσιµο στα πλαίσια µιας πτυχιακής εργασίας. Ο δεύτερος λόγος αφορά το γεγονός ότι τόσο η τοποθεσία όσο και η κατασκευή του µοναστηριού είναι ιδιαίτερα εντυπωσιακές και αποτελούν ένα ιδανικό πεδίο εφαρµογής των προηγµένων τεχνολογιών αναπαράστασης. Η Ι. Μ. Σίµωνος Πέτρας βρίσκεται στο νοτιοδυτικό τµήµα της χερσονήσου του Άθω: Είναι ένα επιβλητικό, πολυώροφο οικοδόµηµα των αρχών του 14 ου αι., προσκολληµένο σ έναν απόκρηµνο βράχο, σε υψόµετρο 230 µ. από την επιφάνεια της θάλασσας. ίνει την αίσθηση ενός τόπου που αιωρείται στο κενό, αίσθηση που επιτείνεται όταν επικρατούν συγκεκριµένες φυσικές συνθήκες (π.χ. ώρες µε λιγότερο ηλιακό φως, ύπαρξη νεφών ή οµίχλης χαµηλότερα από το επίπεδο του κτηρίου, κ.λπ.) 2

6 Η εργασία αυτή ασχολήθηκε κυρίως µε το εφαρµοσµένο µέρος της τρισδιάστατης αναπαράστασης ενώ παράλληλα διερεύνησε τα ερωτήµατα που προέκυψαν: Πιο συγκεκριµένα, τα ερωτήµατα αφορούν: α) τη διαλειτουργικότητα των συστηµάτων γεωγραφικών πληροφοριών (GIS) µε τα σχεδιαστικά προγράµµατα όπως το AutoCAD, β) τη διερεύνηση της υπόθεσης ότι η τρισδιάστατη γεωγραφική οπτικοποίηση πλεονεκτεί έναντι των παραδοσιακών µεθόδων απεικόνισης προσφέροντας καλύτερη κατανόηση του αντικειµένου, αφού ο χρήστης είναι σε θέση να το «δει» από διαφορετικές οπτικές γωνίες, και γ) το βαθµό ρεαλισµού που επιτυγχάνεται, δηλαδή το βαθµό οµοιότητας της τρισδιάστατης απεικόνισης µε το πραγµατικό αντικείµενο. Στο πρώτο κεφάλαιο η εργασία αναφέρεται στην εξέλιξη της γεωγραφικής οπτικοποίησης στο χρόνο. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στην εξέλιξη της τρισδιάστατης οπτικοποίησης. Στο δεύτερο κεφάλαιο ακολουθεί µια σύντοµη παρουσίαση του αντικειµένου µελέτης, της Ι.Μ. Σίµωνος Πέτρας. Το τρίτο κεφάλαιο αναφέρεται στο εφαρµοσµένο µέρος της εργασίας. Σ αυτό παρουσιάζονται όλα τα στάδια της εφαρµογής. Τέλος, παρουσιάζονται τα συµπεράσµατα και οι απαντήσεις στα ερευνητικά ερωτήµατα. 3

7 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΗΣ ΟΠΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗΣ 1.1: Η ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΗ ΟΠΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΙΣ ΥΟ ΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Μέχρι πρόσφατα, ο πιο διαδεδοµένος τρόπος εποπτείας και οπτικής αναπαράστασης του γεωγραφικού σκηνικού ήταν ο δισδιάστατος χάρτης: Ο άνθρωπος, από την Παλαιολιθική ακόµη εποχή, χρειάστηκε να αναπαραστήσει το χώρο για να διευκολυνθεί στις µετακινήσεις του για κυνήγι και τροφοσυλλογή. Χρειάστηκε να απεικονίσει επιλεγµένα χαρακτηριστικά του περιβάλλοντος για να περιγράψει διαδροµές και για να δείξει θέσεις ενδιαφέροντος. Για το σκοπό αυτό, χάραζε δισδιάστατα σχέδια στο έδαφος ή στα τοιχώµατα των σπηλαίων. Σχετικές θεµατικές εικονογραφήσεις της Παλαιολιθικής και της Νεολιθικής εποχής έχουν ανακαλυφθεί σε τοιχώµατα σπηλαίων της Ευρώπης και της Ασίας (πετρογλυφικά τοπογραφήµατα) (Μιχαηλίδου,2004), ενώ παρατηρήσεις και µαρτυρίες για σχεδιαγράµµατα ιθαγενών καταγράφτηκαν στο παρελθόν από εξερευνητές και ταξιδιώτες (Reisz, 1948, Μιχαηλίδου, 2004). Θεµατικά χωρικά διαγράµµατα δηµιούργησαν οι περισσότεροι ανθρώπινοι πολιτισµοί. Οι ναυτικοί πολιτισµοί της Πολυνησίας και της Μικρονησίας για παράδειγµα, δηµιούργησαν ναυτιλιακά διαγράµµατα που µοιάζουν µε πλέγµατα φτιαγµένα από εύκαµπτα καλαµάκια. Κάθε κόµπος τους αναπαριστά ένα νησί (Σιδηρόπουλος, 2009) ενώ ο τρόπος που είναι οργανωµένα δίνει πληροφορίες για τις συνθήκες του θαλάσσιου ταξιδιού. Εικόνα 1: Ναυτικό διάγραµµα των αρχαίων Πολυνησίων. Οι κόµποι του πλέγµατος αναπαριστούν νησιά και η οργάνωσή του τις συνθήκες του ταξιδιού Πηγή: (3/8/2010) 4

8 Βαβυλώνα Αίγυπτος Κίνα Όπως αποκάλυψαν οι αρχαιολογικές έρευνες, στη Μεσοποταµία υπήρχαν από τα αρχαιότατα χρόνια τοπογραφικά διαγράµµατα µε χαρακτηριστικά χάρτη (σηµεία του ορίζοντα, ποτάµια, βουνά, οικισµούς). Αρχαιότερο θεωρείται ένα κοµµάτι από άργιλο περίπου 7 εκατοστών που παριστάνει µια ιδιοκτησία στη Βαβυλώνα (γύρω στο 2500 π.χ.) (Λιβιεράτος, 1988). Οι Βαβυλώνιοι θεωρούσαν τη γη σαν επίπεδο στρογγυλό δίσκο πάνω στον ωκεανό, σκεπασµένο µε τον ουράνιο θόλο. Για να µετρήσουν την κυκλική επιφάνεια τη χώρισαν σε µοίρες. Την άποψή τους αυτή για τον κόσµο την απέδιδαν γραφικά σε πήλινες πινακίδες που παρίσταναν τη Βαβυλώνα (στο κέντρο του δίσκου), τον Ευφράτη και τον Τίγρη, τα βουνά της Αρµενίας, πόλεις του τότε γνωστού τους κόσµου καθώς και µακρινές περιοχές που συµβολίζονταν µε τρίγωνα (Μιχαηλίδου, 2004). Τέτοιες πινακίδες χρονολογούνται γύρω στο 500 π.χ. Εικόνα 2: Βαβυλωνιακή πήλινη πινακίδα που παριστάνει τη γη σαν επίπεδο δίσκο. (1/9/2010) Τα διαγράµµατα των Αιγυπτίων είναι κυρίως τοπογραφικά µε στόχο την οικονοµική ταξινόµηση και εκµετάλλευση της γης (Λιβιεράτος, 1988). Οι Κινέζοι ανέπτυξαν µεγάλη χαρτογραφική παράδοση, ιδιαίτερα µετά την ανακάλυψη του χαρτιού στο τέλος του 1 ου µ.χ αιώνα. Ο πρώτος χάρτης της ανατολικής Ασίας τοποθετείται στα µέσα του 7 ου µ.χ. αιώνα (Λιβιεράτος, 1988) 5

9 Η γέννηση της επιστηµονικής αναπαράστασης στον ελληνικό κόσµο Από τους Μινωίτες, τους νησιωτικούς πολιτισµούς του Αιγαίου και τους Αχαιούς δεν έχει διασωθεί κάποια γεωγραφική απόδοση του κόσµου. Ο Όµηρος αναπαρέστησε τη γη στην Ιλιάδα, µε λέξεις: είναι επίπεδη, κυκλική, έχει ολόγυρά της τον ωκεανό που από την περιφέρειά του ξεκινά ο ουράνιος θόλος µε τον ήλιο και τα αστέρια να διαγράφουν τις τροχιές τους και κάτω από την επιφάνειά της, τα Τάρταρα. Η ασπίδα του Αχιλλέα, όπως περιγράφεται στην Ιλιάδα, αποδίδει «γραφικά» την παραπάνω εικόνα. Στους ιστορικούς χρόνους οι Έλληνες αναπαρέστησαν την εικόνα του κόσµου µε βάση την αντικειµενική γνώση τους γι αυτόν: Στο κέντρο των χαρτών τους απεικονιζόταν η Ελλάδα και γύρω της ο «γνωστός κόσµος», δηλαδή αυτό που είχαν καταγράψει οι ιστορικοί και ανακαλύψει οι θαλασσοπόροι και αυτό που είχε γίνει γνωστό κατά τις πολεµικές εκστρατείες (Σιδηρόπουλος, 2007). Από την εποχή των προσωκρατικών (Θαλής, Αναξίµανδρος, Πυθαγόρας, Παρµενίδης κ.λπ.) οι Έλληνες είχαν πεισθεί για τη σφαιρικότητα της γης και προσπάθησαν να αναπαραστήσουν το γεωχώρο (Λιβιεράτος, 2001) µε τη βοήθεια της επιστήµης: οι γεωγραφικές αναπαραστάσεις του Ερατοσθένη (τέλος 3 ου αι. π.χ.) και του Ίππαρχου (2 ος αι. π.χ.) έχουν καθαρά γεωµετρικό περιεχόµενο (Λιβιεράτος, 2001). Ο Ερατοσθένης ο Κυρηναίος ( π.χ.) υπολόγισε το µέγεθος της γήινης σφαίρας µε µικρή απόκλιση. Στο έργο του «Γεωγραφικά» απεικόνισε τον τότε γνωστό κόσµο πάνω σε κάνναβο επτά µεσηµβρινών και επτά παραλλήλων, δίνοντας πολλές γεωγραφικές πληροφορίες που είχαν συγκεντρωθεί από την εκστρατεία του Αλέξανδρου (Μιχαηλίδου, 2004). 6

10 Εικόνα 3: Ο χάρτης του Ερατοσθένη Πηγή: (1/9/2010) Εικόνα 4: Ο χάρτης του Πτολεµαίου Πηγή: (1/9/2010) 7

11 Η ελληνική χαρτογραφία έφτασε στην κορύφωσή της τον 2 ο αιώνα µε τον Κλαύδιο Πτολεµαίο τον Αλεξανδρέα (90 165) ο οποίος στο έργο του «Γεωγραφική Υφήγησις» συγκέντρωσε το σύνολο της γεωγραφικής σκέψης της εποχής του, που ήταν κυρίως µαθηµατική σκέψη, συστηµατοποίησε το προβολικό σύστηµα (δηλαδή τη µέθοδο αναπαράστασης της σφαιροειδούς επιφάνειας στο επίπεδο) και το σύστηµα των µεσηµβρινών και των παραλλήλων. Ο χάρτης του τότε γνωστού κόσµου που κατασκευάστηκε σύµφωνα µε την «Υφήγησι», ήταν ο τελειότερος ως τους νεότερους χρόνους. Η συµβολική αναπαράσταση Η ύστερη αρχαιότητα δεν έδειξε ενδιαφέρον για τους γεωµετρικούς κανόνες απεικόνισης του χώρου: Η ρωµαϊκή εικόνα του κόσµου παριστάνεται στους χάρτες Orbis Terranum: επίπεδους δίσκους που απεικονίζουν σχεδόν συµµετρικά (Μιχαηλίδου, 2004) την Αφρική, την Ασία και την Ευρώπη, µε την Ιταλική χερσόνησο µεγεθυµένη. Εικόνα 5: Ρωµαϊκός χάρτης Orbis Terranum Πηγή: /Roman_Empire_Orbis_Terrarum.jpg (27/9/2010) 8

12 Την εποχή αυτή αναπτύχθηκε επίσης η χρηστική χαρτογραφία, δείγµα της οποίας είναι η λεγόµενη Tabula Peutingeriana που διασώθηκε από τον συλλέκτη Konrad Peutinger ( ): Απεικονίζει το οδικό δίκτυο της αυτοκρατορίας όπως ήταν στο τέλος του 4 ου αρχές του 5 ου αιώνα: Οι µάζες της γης παριστάνονται εντελώς παραµορφωµένες και οι οδοί σαν παράλληλες γραµµές. Κατά µήκος τους έχουν σηµανθεί µε διάφορα σύµβολα οι πόλεις και οι σταθµοί µε τέτοιον τρόπο, ώστε ο χρήστης να έχει τη δυνατότητα του υπολογισµού µε ακρίβεια των αποστάσεων σε σχέση µε το χρόνο. (Σιδηρόπουλος, 2009) Ο δυτικός και ο ανατολικός (βυζαντινός) Μεσαίωνας κληρονόµησαν την Orbis Terranum εικόνα του κόσµου και τα ίχνη της επιστηµονικής χαρτογραφίας των Ελλήνων σβήστηκαν εντελώς. Ο κόσµος τους πρώτους χριστιανικούς αιώνες παριστάνεται µε τους ΤΟ χάρτες, όπου το «Ο» συµβολίζει τον κυκλικό επίπεδο δίσκο της γης τριγυρισµένο από τον Ωκεανό και το «Τ» το χωρισµό της από τα ύδατα της Μεσογείου, της Ερυθράς (ή εναλλακτικά, του Νείλου) και του ούναβη σε τρία µέρη: την Ασία, που τοποθετείται στο πάνω µέρος του δίσκου µε τον Παράδεισο στο τέλος της, την Ευρώπη, που τοποθετείται κάτω αριστερά και την Αφρική, που τοποθετείται κάτω δεξιά. Στο κέντρο του χάρτη παριστάνεται η Ιερουσαλήµ. Σε αντίθεση µε τους Έλληνες που τοποθετούσαν πάντα το Βορρά στο πάνω µέρος των χαρτών τους, οι ΤΟ χάρτες είχαν στην κορυφή τους την Ανατολή. Εικόνα 6: είγµατα συµβολικών χαρτών ΤΟ (αριστερά και στο κέντρο). εξιά, σύγχρονο σχέδιο ΤΟ χάρτη, µε το Βορρά στο πάνω µέρος του. Πηγή: (1/9/2010) 9

13 Ο µεσαιωνικός χάρτης δεν έδειχνε ενδιαφέρον για τη ρεαλιστική ή τη χρηστική απεικόνιση αλλά περιοριζόταν στη συµβολική αναπαράσταση του κόσµου: Εκτός από τις τοποθεσίες της Βίβλου αποτύπωνε και ευρύτατα διαδεδοµένες λαϊκές δοξασίες για φανταστικές χώρες όπου υπήρχε µυθικός πλούτος ή τερατόµορφα όντα. Στην ανατολική αυτοκρατορία του 6 ου αιώνα ο µοναχός Κοσµάς ο Ινδικοπλεύστης, που χρωστά το όνοµά του στο ότι περπάτησε την περιέργειά του ως τον Ινδικό ωκεανό (Γλύκατζη-Αρβελέρ, 2009) βάλθηκε να ανατρέψει την «ειδωλολατρική» αντίληψη της σφαιρικότητας της γης στη «Χριστιανική Τοπογραφία» του: Η γη παριστάνεται επίπεδη και επιµήκης και ο ωκεανός που την περιβάλλει σχηµατίζει τρεις µεγάλους κόλπους: την Μεσόγειο, την Ερυθρά και τον Περσικό. Πέρα από τον ωκεανό υπάρχει ο Παράδεισος. Εκτός από το θεολογικό µέρος, υπάρχουν περιγραφές και πληροφορίες για τις χώρες που ταξίδεψε, συνοδευόµενες από σκίτσα και διαγράµµατα. Ένας ακόµη χάρτης από την ανατολική αυτοκρατορία του 6 ου αιώνα, αποκαλύφθηκε στο δάπεδο του ναού του Αγ. Γεωργίου της Μάταµπα (στη σηµερινή Ιορδανία). Πρόκειται για ένα ψηφιδωτό που απεικονίζει την ευρύτερη περιοχή των Αγίων Τόπων: τα τοπωνύµια και οι επεξηγήσεις είναι στην ελληνική γλώσσα και η θέση των τόπων στο χάρτη συµπίπτει µε την πραγµατικότητα (Σιδηρόπουλος, 2009) για να εξυπηρετεί αξιόπιστα τους προσκυνητές. Το εύρηµα αποτελεί ένδειξη ότι κατά τη διάρκεια του Μεσαίωνα συνέχισαν να κατασκευάζονται χρηστικοί χάρτες. Εικόνα 7: Ο ψηφιδωτός χάρτης των Αγίων Τόπων στο δάπεδο του ναού του Αγ. Γεωργίου της Μάταµπα Πηγή: (1/9/2010) 10

14 Τον 8 ο αιώνα, οι εξαιρετικοί Άραβες σοφοί που µελετούσαν αστρονοµία, µαθηµατικά και γεωµετρία ασχολήθηκαν µε τη µετάφραση του έργου του Πτολεµαίου. Μάλιστα, προχώρησαν στη διόρθωση των λαθών του σχετικά µε το µήκος της Μεσογείου και την υπολόγισαν στις πραγµατικές της διαστάσεις (al-khwarizimi, al-zargali). Θα πρέπει να σηµειωθεί ότι οι ακριβέστεροι χάρτες του 12 ου αιώνα ανήκουν στον Μαροκινό al-idrisi, που εργαζόταν για τον Νορµανδό βασιλιά της Σικελίας Roger Β (Tabula Rogeriana). Οι Άραβες ασχολήθηκαν και µε την παραγωγή κοσµολογικών χαρτών ΤΟ, µε τη Μέκκα - βεβαίως- στο κέντρο. Η επιστροφή της γεωµετρίας Από τα µέσα του 13 ο αιώνα ο φραγκισκανός µοναχός Bacon, αµφισβητώντας την συµβολική αναπαράσταση του γεωγραφικού χώρου, πρότεινε τρόπους προσδιορισµού των θέσεων βασισµένους στη γεωµετρία. (Λιβιεράτος, 1988) Η µεγάλη επιστροφή της επιστηµονικής χαρτογραφίας όµως, συµβαίνει στην Κωνσταντινούπολη της παλαιολόγειας Αναγέννησης, προς το τέλος του 13 ου αι. Τότε, ο µοναχός και λόγιος Μάξιµος Πλανούδης ( ) ανέσυρε από την αφάνεια τη χαµένη πτολεµαϊκή χαρτογραφία, µε την υποστήριξη του αυτοκράτορα Ανδρόνικου Β. Κάτω από την καθοδήγηση του Πλανούδη ετοιµάστηκε ένα αντίγραφο της «Γεωγραφίας» µαζί µε χάρτες, γεγονός που επιβεβαιώνει ότι στην Κωνσταντινούπολη υπήρχε η τεχνογνωσία και οι επιστηµονικές δεξιότητες που επέτρεπαν την εφαρµογή των οδηγιών του Πτολεµαίου για τη σύνταξη χαρτών (Μιχαηλίδου, 2004). Η πτολεµαϊκή Γεωγραφία µεταφράστηκε στα λατινικά από τους βυζαντινούς λόγιους και µεταφέρθηκε στις αναγεννώµενες ιταλικές πόλεις, ιδιαίτερα µετά την κατάλυση της ανατολικής αυτοκρατορίας από τους Οθωµανούς. Από τις αρχές του 13αι. οι ναυτικοί, κυρίως οι Γενοβέζοι και οι Βενετοί, κατασκεύαζαν χάρτες της Μεσογείου µε εµπειρικές µεθόδους (Λιβιεράτος, 1988) και αξιοσηµείωτη ακρίβεια, που είναι γνωστοί σαν πορτολάνοι. Ο στόχος τους ήταν πρακτικός: η διευκόλυνση της ναυσιπλοΐας. Για το λόγο 11

15 αυτό, έδιναν ιδιαίτερη βαρύτητα στην κατά το δυνατόν πιστότερη απεικόνιση των ακτών και των νησιών. Εξαιρετικοί πορτολάνοι κατασκευάστηκαν στο δεύτερο µισό του 14 ου αιώνα στην Ιβηρική, µε βάση τα κείµενα του Μάρκο Πόλο. Εικόνα 8: Πορτολάνος του 16 ου αι. που αναπαριστά τις ευρωπαϊκές και τις βορειοαφρικανικές ακτές Πηγή: Εικόνα 9: Υδρόγειος του 1492: Στο βόρειο ηµισφαίριο παριστάνεται ο κόσµος σύµφωνα µε τον χάρτη του Πτολεµαίου και στο νότιο παριστάνονται οι πρόσφατες ανακαλύψεις των Πορτογάλων θαλασσοπόρων. Η Αµερικανική ήπειρος δεν είναι ακόµη γνωστή. Πηγή: Erdapfel.jpg ( 5/9/2010) 12

16 Η Αναγεννησιακή χαρτογραφία (15ος 17ος αιώνας) Ο 15 ος και ο 16 ος αι. αποτέλεσαν σταθµό για την ανάπτυξη της χαρτογραφικής γεωγραφικής οπτικοποίησης: Η µεταφρασµένη στα Λατινικά πτολεµαϊκή Γεωγραφία άσκησε καταλυτική επίδραση στους χαρτογράφους της εποχής, ενώ ταυτόχρονα ξεκινούσε η εποχή των µεγάλων ανακαλύψεων και της τυπογραφίας. Οι ανακαλύψεις του δεύτερου µισού του 14 ου αιώνα αποκάλυψαν την ακτογραµµή της Αφρικής καθώς και µια νέα ήπειρο, την Αµερική: Οι χαρτογράφοι της εποχής προσπαθούσαν να εντάξουν τα νέα γεωγραφικά δεδοµένα στο χάρτη του Πτολεµαίου (Μιχαηλίδου, 2004). Η τυπογραφία περιόρισε το κόστος της παραγωγής του χάρτη και τον έκανε προσιτό σε ανθρώπους που δεν ανήκαν στις ελίτ (βασιλικές Αυλές, επιτελεία ανώτατων αξιωµατικών και Πανεπιστήµια). Οι χάρτες της εποχής χαρασσόταν σε φύλλα χαλκού και τυπωνόταν σε πολλά αντίτυπα. Ξεχωρίζουν η Γερµανική, η Ιταλική και η Ολλανδική χαρτογραφική σχολή µεταξύ των άλλων για την υψηλή αισθητική τους ποιότητα και το πλήθος των διακοσµητικών στοιχείων. Τον 16 ο αιώνα έζησε στην Ολλανδία ο G. Kremer, περισσότερο γνωστός ως Mercator: οι παραµορφώσεις της χαρτογραφικής προβολής που επινόησε (µερκατορική ή κυλινδρική προβολή) παρουσιάζουν ενισχυµένη την Ευρώπη σε βάρος άλλων ηπείρων, όπως η Αφρική και η Λατινική Αµερική (Σιδηρόπουλος, 2007). Ο ευρωκεντρικός κόσµος της µερκατορικής προβολής κυριάρχησε στην παγκόσµια χαρτογραφική παραγωγή µέχρι πρόσφατα. 13

17 Εικόνα 10: Ολλανδική χαρτογραφική Σχολή. Παγκόσµιος χάρτης του Mercator (16 ος αιώνας) Πηγή: (2/9/2010) Νεότεροι χρόνοι Η Γαλλική χαρτογραφική σχολή που κυριάρχησε τον 18 ο αιώνα, εγκατέλειψε σταδιακά την καλλιτεχνική και εικονογραφική απεικόνιση και περιόρισε τα διακοσµητικά στοιχεία. Έδωσε µεγάλη σηµασία στην ακρίβεια της απόδοσης των γεωγραφικών δεδοµένων και τα σφάλµατα του Πτολεµαίου (π.χ. µήκος της Μεσογείου) διορθώθηκαν, σαν αποτέλεσµα της γρήγορης εξέλιξης των επιστηµών που σηµειώθηκε εκείνη την εποχή. Κατά τη διάρκεια του ίδιου αιώνα, η Αγγλία εξελίχθηκε στην σηµαντικότερη ναυτική δύναµη στον κόσµο. Η αποικιακή της εξάπλωση και η ανάπτυξη του εµπορίου προκάλεσαν µεγάλη χαρτογραφική παραγωγή στο δεύτερο µισό του 18 ου αιώνα. Σταδιακά, ο χάρτης άρχισε να διαδίδεται ευρύτερα και να επικοινωνεί τις επαναστατικές ιδέες που συγκλόνιζαν την εποχή (π.χ. Χάρτα του Ρήγα), ενώ οι υδρόγειοι σφαίρες, οι άτλαντες και τα εγχειρίδια Κοσµογραφίας έγιναν δηµοφιλέστατα αναγνώσµατα (Λιβιεράτος, 1988) µαζί µε την περιηγητική λογοτεχνία. 14

18 Ο 19 ος αιώνας χαρακτηρίζεται από την εξάπλωση των ευρωπαϊκών αποικιών στο εσωτερικό των ηπείρων και από τη βιοµηχανική επανάσταση. Οι εξελίξεις αυτές συνέβαλαν στην ισχυροποίηση (οικονοµική και πολιτική) του συστήµατος των εθνικών κρατών στην ευρωπαϊκή ήπειρο και επέδρασαν στη χαρτογραφική αναπαράσταση του χώρου, µε πολλούς τρόπους: - Η εξέλιξη της επιστήµης έκανε εφικτή την ακόµα µεγαλύτερη ακρίβεια στην αποτύπωση του χώρου που ήταν απαραίτητη γα την ανάπτυξη των δικτύων (σιδηρόδροµος, τηλεπικοινωνίες). - Αναπτύχθηκε η οργανωµένη κρατική χαρτογραφία (Λιβιεράτος, 1988) και ο χάρτης άρχισε να χρησιµοποιείται σαν επίσηµο εκπαιδευτικό εργαλείο και σαν εργαλείο προπαγάνδας. - Ταυτόχρονα, πολλές επιστήµες εισήγαγαν το χάρτη ως εργαλείο µελέτης και έρευνας του γνωστικού τους αντικειµένου (Μιχαηλίδου, 2004). Έτσι, ξεκίνησε η ανάπτυξη της θεµατικής χαρτογραφίας σαν αποτέλεσµα της ανάγκης για απεικόνιση χαρακτηριστικών του χώρου που δεν είναι γεωµετρικά, αλλά οικονοµικά, πολιτικά, κοινωνικά κ.λπ. Εικόνα 11: Θεµατικός χάρτης του 19 ου αιώνα: Παγκόσµιος Γεωλογικός Χάρτης, 1849 Πηγή: Μιχαηλίδου, Ε. (2004): «Ιστορία της χαρτογραφίας» (8/8/2010) Στο τέλος του 19 ου αι. γνώρισαν µεγάλη διάδοση οι εθνικοί άτλαντες (κατάλογοι θεµατικών χαρτών µε το σύνολο των πληροφοριών για κάθε εθνικό κράτος). 15

19 20 ος αιώνας Η τεχνικές αναπαράστασης του γεωχώρου εξελίχθηκαν ακόµη περισσότερο µε την εµφάνιση της αεροφωτογραφίας από τις αρχές του 20 ου αιώνα. Στο µεταξύ, η µεγάλη ανάπτυξη της θεµατικής χαρτογραφίας σε συνδυασµό µε την όλο και µεγαλύτερη ποσότητα πληροφορίας προς απεικόνιση, κατάστησαν αναγκαία τη δηµιουργία µιας «οπτικής γλώσσας» µε στόχο την αποτελεσµατική επικοινωνία του χάρτη µε το χρήστη του. Ο µεγάλος Γάλλος διανοητής και χαρτογράφος J. Bertin στο έργο του «Γραφική Σηµειολογία» (1970) εισήγαγε το σύστηµα των οπτικών µεταβλητών: Οι οπτικές µεταβλητές είναι το γραφικό µέσο που επιτρέπει να παρουσιάσουµε δεδοµένα ποσοτικά και ποιοτικά και να εκφράσουµε σχέσεις µεταξύ των δεδοµένων (Βαΐτης-Σιδηρόπουλος-Σουλακέλλης, 2007). Το σύστηµα των οπτικών µεταβλητών που αναπτύχθηκε στα πλαίσια της «Γραφικής Σηµειολογίας» βασίζεται στα χαρακτηριστικά της ανθρώπινης οπτικής αντίληψης, συνεπώς είναι µια διεθνής «οπτική γλώσσα» που η χρήση της αναµόρφωσε τη σύγχρονη θεµατική χαρτογραφία. Οι τελευταίες δεκαετίες του 20 ου αιώνα εισήγαγαν την ανθρωπότητα σε µια νέα εποχή, την εποχή της πληροφορίας ή ψηφιακή εποχή, που χαρακτηρίζεται από τη δυνατότητα πρόσβασης όλο και περισσότερων ανθρώπων σε τεράστιες ποσότητες πληροφορίας χάρη στη χρήση νέων τεχνολογιών πληροφορικής και επικοινωνιών. Η γεωγραφική πληροφορία αποκτά όλο και µεγαλύτερη λεπτοµέρεια (γεωµετρική και θεµατική) µε τη γενίκευση της χρήσης των δορυφορικών εικόνων ενώ αναπτύσσονται ειδικά προγράµµατα συλλογής, επεξεργασίας, αποθήκευσης και µετάδοσης των ψηφιακών χωρικών δεδοµένων. Η ευκολία του ψηφιακού χειρισµού έδωσε τη δυνατότητα της ανώνυµης, µαζικής παραγωγής χαρτών σε παγκόσµιο επίπεδο. Κανόνες που είχαν καθιερωθεί κατά τη διάρκεια αιώνων εξέλιξης της χαρτογραφίας, παύουν να ισχύουν: Οι χάρτες, για παράδειγµα, µπορούν πλέον να έχουν διαφορετική εστίαση και προσανατολισµό από το συνηθισµένο, γεγονός που εµφανίζεται ως µια «δηµοκρατικότερη» λογική οπτικοποίησης (Σιδηρόπουλος, 2007). 16

20 Εικόνες 12-13: Σύγχρονοι θεµατικοί χάρτες µε χρήση οπτικών µεταβλητών Πηγές: 17

21 1.2: Η ΤΡΙΣ ΙΑΣΤΑΤΗ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΗ ΟΠΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ Παρά το γεγονός ότι ο δισδιάστατος χάρτης αναδείχθηκε µέσα στους αιώνες ως το κύριο µέσο επικοινωνίας και µετάδοσης της γεωγραφικής πληροφορίας (Robinson et al., 1995), ο άνθρωπος έκανε προσπάθειες να δηµιουργήσει µια πιο ρεαλιστική εικόνα του χώρου, για να αποδώσει το ανάγλυφο, αρχικά σε περιοχές στρατηγικού ενδιαφέροντος: Από τον 15 ο και 16 ο αιώνα, Βενετοί και Γενοβέζοι µηχανικοί δηµιούργησαν τρισδιάστατες αναπαραστάσεις υπό κλίµακα (µοντέλα) των σηµαντικών οικισµών που κατείχαν στις ακτές της Μεσογείου (Κρήτη, Επτάνησα, Πελοπόννησο και αλλού) µαζί µε το φυσικό τοπίο που τους περιέβαλλε, προκειµένου να σχεδιάσουν την άµυνά τους στις επιθέσεις των Οθωµανών. Η τεχνολογία κατασκευής τέτοιων τρισδιάστατων αναπαραστάσεων του γεωγραφικού χώρου δεν άργησε να διαδοθεί στις ευρωπαϊκές Αυλές: Προς το τέλος του 16 ου αιώνα ο ούκας της Βαυαρίας Albert ΙΙ κατασκεύασε τρισδιάστατα µοντέλα των σπουδαιότερων πόλεων της επικράτειάς του. (Εκτίθενται στο Εθνικό Μουσείο της Βαυαρίας, στο Μόναχο). Ο βασιλιάς της Γαλλίας Λουδοβίκος ο 14 ος ( ) διέταξε την κατασκευή τουλάχιστον 140 τρισδιάστατων αναπαραστάσεων για τις πόλεις που εντασσόταν στο βασίλειό του (στην Αλσατία, τη Φλάνδρα, το Μετς και αλλού), προκειµένου να εγκρίνει ο ίδιος τα οχυρωµατικά τους έργα. Εικόνα 14: Ένα από τα τρισδιάστατα µοντέλα (µακέτες) που κατασκευάστηκαν για το Λουδοβίκο 14 ο της Γαλλίας. Πηγή: (2/8/2010) 18

22 Η απόδοση των χαρακτηριστικών του φυσικού περιβάλλοντος γύρω από τους οικισµούς ενδιαφέροντος ήταν εξαιρετικά ακριβής διότι προορίζονταν για στρατιωτική χρήση: το γεγονός αυτό προσέδιδε στα µοντέλα το χαρακτήρα κρατικού µυστικού. Φυλασσόταν σε ιδιαίτερη αίθουσα και ήταν προσβάσιµα µόνο σε µια ολιγάριθµη ελίτ ανώτατων αξιωµατούχων που είχαν το προνόµιο διαχείρισης της οπτικοποιηµένης γεωγραφικής πληροφορίας. Σταδιακά, η αυξανόµενη δύναµη πυρός του πυροβολικού αχρήστευσε τα οχυρωµατικά έργα και, κατ επέκταση, τη στρατιωτική χρήση των τρισδιάστατων µοντέλων. Έκτοτε, η τεχνολογία τους αξιοποιήθηκε για ειρηνικούς σκοπούς. Προσπάθειες απόδοσης του αναγλύφου έγιναν και στο δισδιάστατο χάρτη: Ως τους τελευταίους δύο αιώνες που δεν υπήρχαν ακριβή δεδοµένα υψοµέτρου, οι τεχνικές εικονογράφησης των βουνών ήταν απλές (διαφορετικό χρώµα, τυποποιηµένα σχέδια για τους διαφορετικούς τύπους εξαρµάτων, χρήση της προοπτικής κ.λπ.). Το 19 ο αιώνα έγινε δηµοφιλής η µέθοδος της σκίασης του αναγλύφου, µε διαφοροποιήσεις της έντασής της ανάλογα µε το υψόµετρο (Robinson et al., 1995). Μια ακόµα δηµοφιλής µέθοδος ήταν η χρήση ισοϋψών, γνωστή από τον 16 ο αιώνα, όταν Ολλανδοί και αργότερα Γάλλοι χαρτογράφοι ένωσαν σηµεία που έχουν το ίδιο υψόµετρο, µε γραµµές (Robinson et al., 1995). Οι ισοϋψείς παρέχουν πραγµατική υψοµετρική πληροφορία, όµως ο χρήστης θα πρέπει να ξέρει να τη «διαβάσει». Εικόνα 15: Οι ισοϋψείς αποδίδουν µε ακρίβεια την υψοµετρική πληροφορία, όµως ο χρήστης πρέπει να γνωρίζει την ισοδιάσταση και να είναι εξοικειωµένος µε την ανάγνωση τοπογραφικών χαρτών για να έχει αντίληψη του αναγλύφου. Πηγή: (5/9/2010) 19

23 Σήµερα, εκτός από τις ισοϋψείς, που χρησιµοποιούνται ευρύτατα στην τοπογραφία, βρίσκονται σε χρήση ποικίλες τεχνικές για την αναπαράσταση του αναγλύφου σε δισδιάστατους χάρτες (π.χ. το τρισδιάστατο διάγραµµα που παρουσιάζει µια διατοµή του φλοιού της γης και χρησιµοποιείται για γεωλογικούς χάρτες, το φυσιογραφικό διάγραµµα που αποδίδει το ανάγλυφο και τους διαφόρους τύπους πετρωµάτων µέσω της µεταβολής στην ένταση του χρώµατος, στην υφή και στη σκίαση, κ.λπ.). Οι περισσότεροι απ αυτούς τους χάρτες απευθύνονται σε ειδικό κοινό. Εικονική πραγµατικότητα Στο τέλος του 20 ου αιώνα, η ψηφιακή τεχνολογία δηµιούργησε νέες δυνατότητες στην τρισδιάστατη απόδοση του χώρου: Οι χάρτες που εµφανίζονται στην οθόνη του υπολογιστή χρησιµοποιούν ένα Ψηφιακό Μοντέλο Εδάφους (Digital Terrain Model, DTM ή Digital Elevation Modem, DEM) δηλαδή µια αναπαράσταση της επιφανειακής τοπογραφίας σε ψηφιδωτή µορφή (raster), στην οποία κάθε εικονοστοιχείο περιέχει την πληροφορία του υψοµέτρου. To DEM περιέχει µόνο την υψοµετρική πληροφορία της επιφάνειας: εν περιέχει τη βλάστηση, τα κτήρια και τα υπόλοιπα χαρακτηριστικά του τοπίου, τα οποία θα πρέπει να µοντελοποιηθούν ξεχωριστά µε τη χρήση άλλων τεχνικών: Για παράδειγµα, µπορούν να συνδυαστούν οι δισδιάστατες όψεις ενός κτηρίου για το σχηµατισµό του τρισδιάστατου µοντέλου του (Robinson et al., 1995). Οι πληροφορίες για την κατασκευή µιας ολοκληρωµένης τρισδιάστατης αναπαράστασης του γεωγραφικού χώρου µπορούν να προέρχονται από συµβατικούς χάρτες, τοπογραφικά διαγράµµατα, δορυφορικές εικόνες και σχεδιαγράµµατα κτηρίων, τα οποία συνδυάζονται στο περιβάλλον των Συστηµάτων Γεωγραφικών Πληροφοριών. 20

24 Το αποτέλεσµα αυτής της διαδικασίας είναι µια εικόνα του χώρου πολύ κοντά στην πραγµατική. Έτσι, ο χρήστης δεν χρειάζεται να την αναπαραστήσει νοητικά µέσω κάποιων συµβόλων: Έχει µπροστά του ένα τρισδιάστατο µοντέλο, που δίνει τη δυνατότητα µελέτης του χώρου σαν τον πραγµατικό. Ο παρατηρητής µπορεί να το περιστρέψει από όλες τις πλευρές, να το φέρει κοντά του ή να αποµακρυνθεί απ αυτό (Σιδηρόπουλος, 2007), µε άλλα λόγια έχει τη δυνατότητα πλοήγησης µέσα σ αυτόν τον «εικονικό χώρο». Εικόνα 16: Στο ψηφιακό µοντέλο αναγλύφου η υψοµετρική πληροφορία γίνεται άµεσα κατανοητή από το χρήστη. Πηγή: (5/9/2010) 21

25 Η δυνατότητα της κίνησης στην τρισδιάστατη αναπαράσταση επιτρέπει την απόδοση πραγµατικών ιδιοτήτων των αντικειµένων (Σιδηρόπουλος, 2007). Έτσι, εκτός από τη µορφολογία του εδάφους µπορούν να οπτικοποιηθούν και τα φαινόµενα που συµβαίνουν στο γεωγραφικό χώρο: π.χ. η ροή ενός θαλάσσιου ρεύµατος ή η εξέλιξη ενός επεισοδίου ρύπανσης. Μπορούν επίσης να οπτικοποιηθούν οι αλλαγές µέσα στο χρόνο, π.χ. η εξέλιξη ενός πολέµου. Πρόσφατα, µια διαδικτυακή εφαρµογή, το Google Earth, παρέχει τρισδιάστατη γεωγραφική αναπαράσταση για το σύνολο της υδρογείου, κατασκευασµένη από δορυφορικές εικόνες απλωµένες σ ένα ψηφιακό µοντέλο εδάφους, ενώ βρίσκεται σε εξέλιξη η κατασκευή τρισδιάστατων πόλεων. Εν τούτοις, οι απαιτήσεις της γενικευµένης µοντελοποίησης του χώρου αναµένεται να είναι αυξηµένες όσον αφορά τη µνήµη. Στις περισσότερες εφαρµογές τρισδιάστατης γεωγραφικής οπτικοποίησης, ο χώρος «βιώνεται» µέσα από την οθόνη του υπολογιστή. Όµως, έχουν δηµιουργηθεί και συστήµατα εικονικών περιβαλλόντων τα οποία εξασφαλίζουν την εµβύθιση του χρήστη στο εικονικό περιβάλλον και την αποµόνωσή του από τα αισθητηριακά δεδοµένα του έξω κόσµου. Αυτό επιτυγχάνεται µε τη χρήση συσκευών που εξασφαλίζουν στερεοσκοπική όραση και ακοή. 22

26 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: Η ΠΕΡΙΟΧΗ ΜΕΛΕΤΗΣ Σύµφωνα µε τον Sauer, τον θεµελιωτή της µελέτης του τοπίου, ο παρατηρητής οποιουδήποτε περιβάλλοντος µπορεί να διακρίνει τα δύο συστατικά µέρη που το αποτελούν: α) το φυσικό περιβάλλον, στο οποίο συµπεριλαµβάνονται τα φυσικά χαρακτηριστικά της περιοχής και β) το πολιτιστικό τοπίο, που είναι το αποτύπωµα των έργων του ανθρώπου πάνω στην περιοχή και αποτέλεσµα της τροποποίησης του φυσικού τοπίου από τον άνθρωπο (Sarre-Pryce-Hodgkiss, 1987). Περιοχή μελέτης Εικόνα 17: Χάρτης της χερσονήσου του Άθω Πηγή: 23

Οπτικοποίηση και Χαρτογραφικός Σχεδιασµός

Οπτικοποίηση και Χαρτογραφικός Σχεδιασµός ΠΜΣ «Πληροφορική» Τµήµα Πληροφορικής Πανεπιστήµιο Πειραιώς ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ (Introduction to GeoInformatics) Οπτικοποίηση και Χαρτογραφικός Σχεδιασµός Μαργαρίτα Κόκλα Ορισµοί του χάρτη Μια αναπαράσταση,

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτήριο ΤΟ ΠΑΓΚΡΗΤΙΟΝ - ΓΥΜΝΑΣΙΟ. Αρχαϊκή Εποχή και στο Ισλάμ. Ανάτυπο από τον τόμο «ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ, ΣΤ, 2011-2012»

Εκπαιδευτήριο ΤΟ ΠΑΓΚΡΗΤΙΟΝ - ΓΥΜΝΑΣΙΟ. Αρχαϊκή Εποχή και στο Ισλάμ. Ανάτυπο από τον τόμο «ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ, ΣΤ, 2011-2012» Ανάτυπο από τον τόμο «ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ, ΣΤ, 2011-2012» Εκπαιδευτήριο ΤΟ ΠΑΓΚΡΗΤΙΟΝ - ΓΥΜΝΑΣΙΟ Χαρτογραφία στην Αρχαϊκή Εποχή και στο Ισλάμ Ανάτυπο από τον τόμο «ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ, ΣΤ, 2011-2012» Τάξη

Διαβάστε περισσότερα

Γεωγραφικά Πληροφοριακά Συστήµατα (Geographical Information Systems GIS)

Γεωγραφικά Πληροφοριακά Συστήµατα (Geographical Information Systems GIS) Γεωγραφικά Πληροφοριακά Συστήµατα (Geographical Information Systems GIS) ρ. ΧΑΛΚΙΑΣ ΧΡΙΣΤΟΣ xalkias@hua.gr Χ. Χαλκιάς - Εισαγωγή στα GIS 1 Ορισµοί ΓΠΣ Ένα γεωγραφικό πληροφοριακό σύστηµα Geographic Information

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 1: ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΚΟΙ ΧΑΡΤΕΣ ΔΙΔΑΣΚΩΝ : Ι. ΖΑΧΑΡΙΑΣ ΑΓΡΙΝΙΟ, 2015 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΓΣΠ

Εισαγωγή ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΓΣΠ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΓΣΠ Τα τελευταία 25 χρόνια, τα προβλήµατα που σχετίζονται µε την διαχείριση της Γεωγραφικής Πληροφορίας αντιµετωπίζονται σε παγκόσµιο αλλά και εθνικό επίπεδο µε την βοήθεια των Γεωγραφικών

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ. Στοιχεία τοπογραφικών χαρτών

ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ. Στοιχεία τοπογραφικών χαρτών ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ Στοιχεία τοπογραφικών χαρτών ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Τοπογραφικοί χάρτες Βασικό στοιχείο του χάρτη αποτελεί : το τοπογραφικό υπόβαθρο, που αναπαριστά µε τη βοήθεια γραµµών (ισοϋψών)

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι τα Συστήµατα Γεωγραφικών Πληροφοριών. (Geographical Information Systems GIS)

Τι είναι τα Συστήµατα Γεωγραφικών Πληροφοριών. (Geographical Information Systems GIS) Τι είναι τα Συστήµατα Γεωγραφικών Πληροφοριών (Geographical Information Systems GIS) ΧΑΡΟΚΟΠΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ, ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑΣ ΧΑΛΚΙΑΣ ΧΡΙΣΤΟΣ Εισαγωγή στα GIS 1 Ορισµοί ΣΓΠ Ένα σύστηµα γεωγραφικών πληροφοριών

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Απόστολος Ντάνης. Σχολικός Σύμβουλος Φυσικής Αγωγής

Δρ. Απόστολος Ντάνης. Σχολικός Σύμβουλος Φυσικής Αγωγής Δρ. Απόστολος Ντάνης Σχολικός Σύμβουλος Φυσικής Αγωγής *Βασικές μορφές προσανατολισμού *Προσανατολισμός με τα ορατά σημεία προορισμού στη φύση *Προσανατολισμός με τον ήλιο *Προσανατολισμός από τη σελήνη

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. 1 Εισαγωγή...1. 2 Χαρτογραφική Πληροφορία...29

Περιεχόμενα. 1 Εισαγωγή...1. 2 Χαρτογραφική Πληροφορία...29 Περιεχόμενα 1 Εισαγωγή...1 1.1 Χάρτης και Χαρτογραφία... 1 1.2 Ιστορική αναδρομή... 5 1.3 Βασικά χαρακτηριστικά των χαρτών...12 1.4 Είδη και ταξινόμηση χαρτών...14 1.4.1 Ταξινόμηση με βάση την κλίμακα...15

Διαβάστε περισσότερα

Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής

Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής ΑΝΑΓΝΩΣΗ - ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΜΝΗΜΕΙΟΥ ΝΑΟΣ ΤΟΥ ΗΦΑΙΣΤΟΥ Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής δομής

Διαβάστε περισσότερα

Επειδή ο μεσημβρινός τέμνει ξανά τον παράλληλο σε αντιδιαμετρικό του σημείο θα θεωρούμε μεσημβρινό το ημικύκλιο και όχι ολόκληρο τον κύκλο.

Επειδή ο μεσημβρινός τέμνει ξανά τον παράλληλο σε αντιδιαμετρικό του σημείο θα θεωρούμε μεσημβρινό το ημικύκλιο και όχι ολόκληρο τον κύκλο. ΝΑΥΣΙΠΛΟΪΑ Η ιστιοπλοΐα ανοιχτής θαλάσσης δεν διαφέρει στα βασικά από την ιστιοπλοΐα τριγώνου η οποία γίνεται με μικρά σκάφη καi σε προκαθορισμένο στίβο. Όταν όμως αφήνουμε την ακτή και ανοιγόμαστε στο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗΣ Τμήμα Διαχείρισης Περιβάλλοντος και Φυσικών Πόρων Εργαστήριο Οικολογίας & Διαχείρισης της Βιοποικιλότητας ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗΣ Διδάσκων: Καθηγητής Παναγιώτης Δ. Δημόπουλος Επιμέλεια

Διαβάστε περισσότερα

«ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΩΝ ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΙΚΩΝ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΧΡΥΣΟΣ ΣΤΗ ΧΑΛΚΙ ΙΚΗ» Παράρτηµα VΙΙΙ

«ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΩΝ ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΙΚΩΝ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΧΡΥΣΟΣ ΣΤΗ ΧΑΛΚΙ ΙΚΗ» Παράρτηµα VΙΙΙ ΧΡΥΣΟΣ ΣΤΗ ΧΑΛΚΙ ΙΚΗ» Παράρτηµα VΙΙΙ Εκτίµηση οπτικής όχλησης εγκαταστάσεων ENVECO A.E ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ 1. Εισαγωγή... 2 2. Οπτικές επιπτώσεις µεταλλευτικής δραστηριότητας... 2 3. Αξιολόγηση της οπτικής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΗ ΓΕΩΛΟΓΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 1 Ο ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΚΟΙ ΧΑΡΤΕΣ Δρ. ΜΑΡΙΑ ΦΕΡΕΝΤΙΝΟΥ 2008-2009

ΤΕΧΝΙΚΗ ΓΕΩΛΟΓΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 1 Ο ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΚΟΙ ΧΑΡΤΕΣ Δρ. ΜΑΡΙΑ ΦΕΡΕΝΤΙΝΟΥ 2008-2009 ΤΕΧΝΙΚΗ ΓΕΩΛΟΓΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 1 Ο ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΚΟΙ ΧΑΡΤΕΣ Δρ. ΜΑΡΙΑ ΦΕΡΕΝΤΙΝΟΥ 2008-2009 Τοπογραφικοί Χάρτες Περίγραμμα - Ορισμοί - Χαρακτηριστικά Στοιχεία - Ισοϋψείς Καμπύλες - Κατασκευή τοπογραφικής τομής

Διαβάστε περισσότερα

Πάσχα στα «πόδια» της Χαλκιδικής Άγιον Όρος, 5 μέρες. 18 22 Απριλίου 2014

Πάσχα στα «πόδια» της Χαλκιδικής Άγιον Όρος, 5 μέρες. 18 22 Απριλίου 2014 Σίνα 14 & Ακαδημίας, τηλ. 210 3642707, φαξ. 201-3642707 e-mail: info@cosmorama.gr Πάσχα στα «πόδια» της Χαλκιδικής Άγιον Όρος, 5 μέρες 18 22 Απριλίου 2014 Μόνο σε εμάς θα βρείτε: Πλούσιες πρωινές ξεναγήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση Γης και Ιδιοκτησιακού καθεστώτος του Αγίου Όρους με χρήση G.I.S.

Διαχείριση Γης και Ιδιοκτησιακού καθεστώτος του Αγίου Όρους με χρήση G.I.S. Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Σχολή Αγρονόμων & Τοπογράφων Μηχανικών ΤΟΜΕΑΣ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑΣ ΚΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ 22η Πανελλαδική Συνάντηση Χρηστών Γεωγραφικών Συστημάτων Πληροφοριών Διαχείριση Γης και Ιδιοκτησιακού

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο Εργασίας. Θέμα : Περπατώντας στο Πήλιο Θέλετε να οργανώσετε έναν ορειβατικό περίπατο από την Αγριά στην Δράκεια Πηλίου.

Φύλλο Εργασίας. Θέμα : Περπατώντας στο Πήλιο Θέλετε να οργανώσετε έναν ορειβατικό περίπατο από την Αγριά στην Δράκεια Πηλίου. Ενότητα Χάρτες Φύλλο Εργασίας Μελέτη χαρτών Τάξη Α Γυμνασίου Ονοματεπώνυμο.Τμήμα..Ημερομηνία. Σκοποί του φύλλου εργασίας Η εξοικείωση 1. Με την χρήση των χαρτών 2. Με την χρήση της πυξίδας 3. Με την εργασία

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΡΥΘΜΙΣΗΣ ΤΟΥ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ GOOGLE EARTH ΓΙΑ ΤΡΙΣΔΙΑΣΤΑΤΗ ΠΡΟΒΟΛΗ ΕΔΑΦΟΥΣ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΡΥΘΜΙΣΗΣ ΤΟΥ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ GOOGLE EARTH ΓΙΑ ΤΡΙΣΔΙΑΣΤΑΤΗ ΠΡΟΒΟΛΗ ΕΔΑΦΟΥΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΡΥΘΜΙΣΗΣ ΤΟΥ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ GOOGLE EARTH ΓΙΑ ΤΡΙΣΔΙΑΣΤΑΤΗ ΠΡΟΒΟΛΗ ΕΔΑΦΟΥΣ 1. Εγκατάσταση του Google Earth Οδηγίες εγκατάστασης του λογισμικού Google Earth είναι διαθέσιμες στην ιστοσελίδα του Υ.Π.Π.,

Διαβάστε περισσότερα

170 ΕΜΠ ΠΡΟΗΓΜΕΝΟ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΧΩΡΟ-ΧΡΟΝΙΚΩΝ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΩΝ ΑΞΙΩΝ ΑΚΙΝΗΤΩΝ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΩΝ G.I.S.

170 ΕΜΠ ΠΡΟΗΓΜΕΝΟ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΧΩΡΟ-ΧΡΟΝΙΚΩΝ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΩΝ ΑΞΙΩΝ ΑΚΙΝΗΤΩΝ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΩΝ G.I.S. 170 ΕΜΠ ΠΡΟΗΓΜΕΝΟ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΧΩΡΟ-ΧΡΟΝΙΚΩΝ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΩΝ ΑΞΙΩΝ ΑΚΙΝΗΤΩΝ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΩΝ G.I.S. Καθ. Βασίλειος Ασημακόπουλος ρ. Έλλη Παγουρτζή Μονάδα Συστημάτων

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόµενα. Περιεχόµενα... 7. Ευρετήριο Γραφηµάτων... 11. Ευρετήριο Εικόνων... 18. Κεφάλαιο 1

Περιεχόµενα. Περιεχόµενα... 7. Ευρετήριο Γραφηµάτων... 11. Ευρετήριο Εικόνων... 18. Κεφάλαιο 1 Περιεχόµενα Περιεχόµενα... 7 Ευρετήριο Γραφηµάτων... 11 Ευρετήριο Εικόνων... 18 Κεφάλαιο 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΚΑΙ ΟΡΙΣΜΟΙ... 19 Θεωρία... 19 1.1 Έννοιες και ορισµοί... 20 1.2 Μονάδες µέτρησης γωνιών και µηκών...

Διαβάστε περισσότερα

Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης;

Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης; Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης; Μέρος της οχύρωσης Οι αρχαιολογικές ανασκαφές που διενεργούνται στην περιοχή της La Bastida (Totana, Murcia στην Ισπανία) έχουν αποκαλύψει ένα επιβλητικό οχυρωματικό

Διαβάστε περισσότερα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ Της Μαρίας Αποστόλα Η Ελλάδα υπήρξε από τους πρώτους δέκτες του Χριστιανισμού και τα μνημεία της ελληνικής ορθοδοξίας αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της εθνικής κληρονομιάς, αποτελώντας

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ GOOGLE EARTH [ΠΛΟΗΓΗΣΗ ΚΑΙ ΕΚΤΥΠΩΣΗ ΑΕΡΟΦΩΤΟΓΡΑΦΙΩΝ]

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ GOOGLE EARTH [ΠΛΟΗΓΗΣΗ ΚΑΙ ΕΚΤΥΠΩΣΗ ΑΕΡΟΦΩΤΟΓΡΑΦΙΩΝ] ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ GOOGLE EARTH [ΠΛΟΗΓΗΣΗ ΚΑΙ ΕΚΤΥΠΩΣΗ ΑΕΡΟΦΩΤΟΓΡΑΦΙΩΝ] Τι είναι το Google Earth Το Google Earth είναι λογισμικό-εργαλείο γραφικής απεικόνισης, χαρτογράφησης και εξερεύνησης

Διαβάστε περισσότερα

α. Προς αναζήτηση νέων δρόμων της τουρκικής κατάκτησης που είχε διακόψει την επικοινωνία Ευρώπης Ασίας της έλλειψης πολύτιμων μετάλλων στην Ευρώπη

α. Προς αναζήτηση νέων δρόμων της τουρκικής κατάκτησης που είχε διακόψει την επικοινωνία Ευρώπης Ασίας της έλλειψης πολύτιμων μετάλλων στην Ευρώπη Σελ. 122 3. Οι ανακαλύψεις α. Προς αναζήτηση νέων δρόμων Η αναζήτηση νέων δρόμων είναι αναγκαία εξαιτίας : της τουρκικής κατάκτησης που είχε διακόψει την επικοινωνία Ευρώπης Ασίας της έλλειψης πολύτιμων

Διαβάστε περισσότερα

Οπτική αντίληψη. Μετά?..

Οπτική αντίληψη. Μετά?.. Οπτική αντίληψη Πρωτογενής ερεθισµός (φυσικό φαινόµενο) Μεταφορά µηνύµατος στον εγκέφαλο (ψυχολογική αντίδραση) Μετατροπή ερεθίσµατος σε έννοια Μετά?.. ΓΙΑ ΝΑ ΚΑΤΑΝΟΗΣΟΥΜΕ ΤΗΝ ΟΡΑΣΗ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΑΝΑΛΟΓΙΣΤΟΥΜΕ

Διαβάστε περισσότερα

GIS: Εισαγωγή στα Γεωγραφικά Συστήµατα Πληροφοριών

GIS: Εισαγωγή στα Γεωγραφικά Συστήµατα Πληροφοριών GIS: Εισαγωγή στα Γεωγραφικά Συστήµατα Πληροφοριών Σηµειώσεις Σεµιναρίου ηµήτρης Τσολάκης v1.2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Εισαγωγή... 9 1.1. GIS in Greek...10 1.2. Γιατί GIS;...10 1.3. Τι Είναι τα GIS...12 1.3.1.

Διαβάστε περισσότερα

9. Τοπογραφική σχεδίαση

9. Τοπογραφική σχεδίαση 9. Τοπογραφική σχεδίαση 9.1 Εισαγωγή Το κεφάλαιο αυτό εξετάζει τις παραμέτρους, μεθόδους και τεχνικές της τοπογραφικής σχεδίασης. Η προσέγγιση του κεφαλαίου γίνεται τόσο για την περίπτωση της συμβατικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑΣ Βάσης Γεωγραφικών Δεδομένων για Διαχείριση Κινδύνων στην Αχαΐα. ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ: ΑΓΟΥΡΟΓΙΑΝΝΗ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ, ΓΕΩΓΡΑΦΟΣ Marathon Data Systems 22η Πανελλαδική Συνάντηση Χρηστών

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΔΑΙΣΙΑ Ι Μάθημα 1 0. Ι.Μ. Δόκας Επικ. Καθηγητής

ΓΕΩΔΑΙΣΙΑ Ι Μάθημα 1 0. Ι.Μ. Δόκας Επικ. Καθηγητής ΓΕΩΔΑΙΣΙΑ Ι Μάθημα 1 0 Ι.Μ. Δόκας Επικ. Καθηγητής Γεωδαισία Μοιράζω τη γη (Γη + δαίομαι) Ακριβής Έννοια: Διαίρεση, διανομή /μέτρηση της Γής. Αντικείμενο της γεωδαισίας: Ο προσδιορισμός της μορφής, του

Διαβάστε περισσότερα

Πνευµατικά ικαιώµατα

Πνευµατικά ικαιώµατα Πνευµατικά ικαιώµατα Το παρόν είναι πνευµατική ιδιοκτησία της ACTA Α.Ε. και προστατεύεται από την Ελληνική και Ευρωπαϊκή νοµοθεσία που αφορά τα πνευµατικά δικαιώµατα. Απαγορεύεται ρητώς η δηµιουργία αντιγράφου,

Διαβάστε περισσότερα

Γιάννης Θεοδωρίδης. Εργαστήριο Πληροφοριακών Συστηµάτων. http://infolab.cs.unipi.gr

Γιάννης Θεοδωρίδης. Εργαστήριο Πληροφοριακών Συστηµάτων. http://infolab.cs.unipi.gr Πανεπιστήµιο Πειραιώς, Τµήµα Πληροφορικής Εισαγωγή στη Γεωπληροφορική Επισκόπηση µαθήµατος Γιάννης Θεοδωρίδης Εργαστήριο Πληροφοριακών Συστηµάτων http://infolab.cs.unipi.gr 13-Μαρ-09 Το κύριο µέροςτωνδιαφανειώνπροέρχεταιαπόταtextbooks

Διαβάστε περισσότερα

Interreg IVC Project: Sustainable Integral Management for Water Areas Sigma for Water

Interreg IVC Project: Sustainable Integral Management for Water Areas Sigma for Water Interreg IVC Project: Sustainable Integral Management for Water Areas Sigma for Water Ανάπτυξη Υπόβαθρου Παρουσίασης «Ολοκληρωμένο σχέδιο ανάδειξης της περιοχής της υπό επανασύσταση λίμνης Κάρλας Παρελθόν,

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΜΕ ΤΟ GOOGLE EARTH: Η ΕΥΡΩΠΗ

ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΜΕ ΤΟ GOOGLE EARTH: Η ΕΥΡΩΠΗ 1 ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΜΕ ΤΟ GOOGLE EARTH: Η ΕΥΡΩΠΗ ΦΥΛΛΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΑΘΗΤΗ Κώστας Κύρος ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1 1. Ανοίξτε το λογισμικό Google Earth και προσπαθήστε να εντοπίσετε τη θέση της Ευρώπης στη Γη. Κατόπιν για να

Διαβάστε περισσότερα

Αρχαιολογικό Πάρκο Δίου

Αρχαιολογικό Πάρκο Δίου Αρχαιολογικό Πάρκο Δίου Αρχαιολογική έρευνα, προβολή και ανάδειξη µε τη χρήση ψηφιακών καινοτοµιών Το Αρχαιολογικό Πάρκο του Δίου Στο Αρχαιολογικό Πάρκο του Δίου αποκαλύπτονται, συντηρούνται, µελετώνται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΟΝΟΜΕΤΡΙΑ. Εισαγωγή

ΑΞΟΝΟΜΕΤΡΙΑ. Εισαγωγή ΑΞΟΝΟΜΕΤΡΙΑ Εισαγωγή Η προβολή τρισδιάστατου αντικειμένου πάνω σε δισδιάστατη επιφάνεια αποτέλεσε μια από τις βασικές αναζητήσεις μεθόδων απεικόνισης και απασχόλησε από πολύ παλιά τους ανθρώπους. Με την

Διαβάστε περισσότερα

Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28

Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28 Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28 Να περιγράψετε ένα μινωικό ανάκτορο; Μεγάλα Συγκροτήματα κτιρίων, Είχαν πολλές πτέρυγες-δωματίων, Διοικητικά, Οικονομικά, Θρησκευτικά και Καλλιτεχνικά κέντρα της περιοχής,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ - Γενική Εισαγωγή..2 - Iστορική αναδρομή....3-4 - Περιγραφή του χώρου.....5-8 - Επίλογος...9 - Βιβλιογραφία 10 1 Γενική Εισαγωγή Επίσκεψη στο Επαρχιακό Μουσείο Πάφου Το Επαρχιακό Μουσείο της

Διαβάστε περισσότερα

Η ιστορική πατρότητα του όρου «Μεσόγειος θάλασσα» ανήκει στους Λατίνους και μάλιστα περί τα μέσα του 3ου αιώνα που πρώτος ο Σολίνος τη ονομάζει

Η ιστορική πατρότητα του όρου «Μεσόγειος θάλασσα» ανήκει στους Λατίνους και μάλιστα περί τα μέσα του 3ου αιώνα που πρώτος ο Σολίνος τη ονομάζει Η ιστορική πατρότητα του όρου «Μεσόγειος θάλασσα» ανήκει στους Λατίνους και μάλιστα περί τα μέσα του 3ου αιώνα που πρώτος ο Σολίνος τη ονομάζει χαρακτηριστικά «Mare Mediterraneum» ως μεταξύ δύο ηπείρων

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Πρόγραμμα Spatial Analyst. Εισαγωγή στο Πρόγραμμα Spatial Analyst. κεφάλαιο 1. Πρόλογος... 9 Περιεχόμενα... 11

Περιεχόμενα. Πρόγραμμα Spatial Analyst. Εισαγωγή στο Πρόγραμμα Spatial Analyst. κεφάλαιο 1. Πρόλογος... 9 Περιεχόμενα... 11 Πρόλογος... 9 Περιεχόμενα... 11 Πρόγραμμα Spatial Analyst κεφάλαιο 1 Εισαγωγή στο Πρόγραμμα Spatial Analyst Γενικά... 23 υνατότητες του Spatial Analyst... 23 Επεξηγήσεις συμβατικών όρων... 24 Σειρά διαδοχικών

Διαβάστε περισσότερα

Προσχέδιο έργου Ανάδειξης των Καταλόγων και της Βιβλιοθήκης της Ιεράς Μονής Καρακάλλου (Δεκέμβριος 2008)

Προσχέδιο έργου Ανάδειξης των Καταλόγων και της Βιβλιοθήκης της Ιεράς Μονής Καρακάλλου (Δεκέμβριος 2008) Προσχέδιο έργου Ανάδειξης των Καταλόγων και της Βιβλιοθήκης της Ιεράς Μονής Καρακάλλου (Δεκέμβριος 2008)

Διαβάστε περισσότερα

2. ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΤΗΣ Υ ΡΟΣΦΑΙΡΑΣ

2. ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΤΗΣ Υ ΡΟΣΦΑΙΡΑΣ 2. ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΤΗΣ Υ ΡΟΣΦΑΙΡΑΣ 2.1 Ωκεανοί και Θάλασσες. Σύµφωνα µε τη ιεθνή Υδρογραφική Υπηρεσία (International Hydrographic Bureau, 1953) ως το 1999 θεωρούντο µόνο τρεις ωκεανοί: Ο Ατλαντικός, ο Ειρηνικός

Διαβάστε περισσότερα

ΨΗΦΙΑΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ Ε ΑΦΟΥΣ

ΨΗΦΙΑΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ Ε ΑΦΟΥΣ ΧΑΡΟΚΟΠΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΨΗΦΙΑΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ Ε ΑΦΟΥΣ Χρίστος Χαλκιάς Τµήµα Γεωγραφίας Σ υ σ τ ή µ α τ α Γ ε ω γ ρ α φ ι κ ώ ν Π λ η ρ ο φ ο ρ ι ώ ν ΙΙ Τι είναι ένα ΨΜΕ Ψηφιακό Μοντέλο Εδάφους θεωρείται κάθε

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρµογές γεωγραφικών επεξεργασιών

Εφαρµογές γεωγραφικών επεξεργασιών ΕΞΑΡΧΟΥ ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ ΜΠΕΝΣΑΣΣΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΟΙ ΜΗΧΑΝΙΚΟΙ Ε.Π.Ε. ΛΑΖΑΡΙ ΗΣ & ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΕΛΕΤΩΝ Α.Ε. ΓΕΩΘΕΣΙΑ ΣΥΜΒΟΥΛΟΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Ε.Π.Ε. Εφαρµογές γεωγραφικών επεξεργασιών Α. Κουκουβίνος

Διαβάστε περισσότερα

ΨΗΦΙΑΚΗ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑ Β ΕΠΑΛ

ΨΗΦΙΑΚΗ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑ Β ΕΠΑΛ Πρόταση για την οργάνωση του μαθήματος ΨΗΦΙΑΚΗ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑ Β ΕΠΑΛ για το σχολικό έτος 2014-15 (μεταβατική φάση μέχρι την εκπόνηση νέου προγράμματος σπουδών από τον αρμόδιο φορέα). Θεματική ενότητα: Βασικές

Διαβάστε περισσότερα

Η Μάθηση και η Διδασκαλία με Χάρτες

Η Μάθηση και η Διδασκαλία με Χάρτες Η Μάθηση και η Διδασκαλία με Χάρτες Διάλεξη 7α: Νοητικοί Χάρτες Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης, Πανεπιστήμιο Αιγαίου Ευανθία Μιχαηλίδου Στόχος εκπαίδευσης Κατανόηση γεωγραφικού χώρου Οπτική αντίληψη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ

ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ εμφανίζεται ΣΤΗ ΒΟΡΕΙΑ ΙΤΑΛΙΑ Επηρεάζεται από το ελληνικό και ρωμαϊκό πολιτισμό ΟΥΜΑΝΙΣΜΟΣ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ ΘΕΑΤΡΟ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑ Αξία στον ΝΤΑ ΒΙΝΤΣΙ ΣΑΙΞΠΗΡ ΚΟΠΕΡΝΙΚΟΣ Άνθρωπο ΜΙΧΑΗΛ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΝΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ «ΠΑΜΕ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ» ΚΑΙ «ΠΑΜΕ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΠΕΡΙΠΑΤΟ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ»

ΤΑ ΝΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ «ΠΑΜΕ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ» ΚΑΙ «ΠΑΜΕ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΠΕΡΙΠΑΤΟ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ» ,,^ -^,;-,..:..,, : χ λ κ«:! «e.«?s"'h. ΗΗΗΜΗΗΒ ΤΑ ΝΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ «ΠΑΜΕ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ» ΚΑΙ «ΠΑΜΕ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΠΕΡΙΠΑΤΟ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ» ΕΙΡΗΝΗ ΚΑΙΜΑΡΑ Τα καινούρια προγράμματα του Τμήματος Εκπαιδευτικών

Διαβάστε περισσότερα

Google Earth. Τσαγκαλίδης Κωνσταντίνος Πληροφορική 29/11/2014

Google Earth. Τσαγκαλίδης Κωνσταντίνος Πληροφορική 29/11/2014 2014 Google Earth Τσαγκαλίδης Κωνσταντίνος Πληροφορική 29/11/2014 2 Περιεχόμενα Πίνακας περιεχομένων Εξώφυλλο... 1 Περιεχόμενα... 2 Εισαγωγή... 3 Βασικά Εργαλεία... 4 -Search Panel -Overview Map - Hide/Show

Διαβάστε περισσότερα

Στο πλαίσιο των Αξόνων Προτεραιότητας:

Στο πλαίσιο των Αξόνων Προτεραιότητας: «ΘΑΛΗΣ: Ενίσχυση της Διεπιστημονικής ή και Διιδρυματικής έρευνας και καινοτομίας με δυνατότητα προσέλκυσης ερευνητών υψηλού επιπέδου από το εξωτερικό μέσω της διενέργειας βασικής και εφαρμοσμένης έρευνας

Διαβάστε περισσότερα

Γ.2.11 - Αναπτυγμένες Δραστηριότητες: Δραστηριότητα 11

Γ.2.11 - Αναπτυγμένες Δραστηριότητες: Δραστηριότητα 11 Ομάδα Εργασίας: εωγραφία Δημοτικής Εκπαίδευσης ΕΩ1_Κ07Δ.2.11 - Αναπτυγμένες Δραστηριότητες: Δραστηριότητα 11 Μάθημα Τίτλος Δραστηριότητας Τάξη εωγραφία ΕΛΛΑΔΑ: ΕΩΡΑΦΙΚΗ ΘΕΣΗ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΔΙΑΙΡΕΣΗ Δ Ενότητα

Διαβάστε περισσότερα

Επιστηµονικός και Πολιτιστικός Οργανισµός των Ηνωµένων Εθνών. Πρόγραµµα Ηνωµένων Σχολείων για την Προώθηση της Παγκόσµιας Εκπαίδευσης.

Επιστηµονικός και Πολιτιστικός Οργανισµός των Ηνωµένων Εθνών. Πρόγραµµα Ηνωµένων Σχολείων για την Προώθηση της Παγκόσµιας Εκπαίδευσης. Επιστηµονικός και Πολιτιστικός Οργανισµός των Ηνωµένων Εθνών. Πρόγραµµα Ηνωµένων Σχολείων για την Προώθηση της Παγκόσµιας Εκπαίδευσης. Έκθεση για την Εκπαιδευτική Επίσκεψη στον Ναό του Επίκουρου Απόλλωνα

Διαβάστε περισσότερα

33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1

33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1 ΕΝΑ ΓΟΗΤΕΥΤΙΚΟ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΧΡΟΝΙΑ, ΓΕΜΑΤΟ ΕΚΠΛΗΞΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΛΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ. 33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1 Εικόνα 1 Εικόνα 2 Ρωμαϊκές λεγεώνες

Διαβάστε περισσότερα

Η Λίνδος απέχει 50 χλμ. νότια από την πόλη της Ρόδου. Ο οικισμός διατηρεί το χρώμα και την ατμόσφαιρα μιας άλλης εποχής. Κυρίαρχο στοιχείο ο

Η Λίνδος απέχει 50 χλμ. νότια από την πόλη της Ρόδου. Ο οικισμός διατηρεί το χρώμα και την ατμόσφαιρα μιας άλλης εποχής. Κυρίαρχο στοιχείο ο Η Λίνδος απέχει 50 χλμ. νότια από την πόλη της Ρόδου. Ο οικισμός διατηρεί το χρώμα και την ατμόσφαιρα μιας άλλης εποχής. Κυρίαρχο στοιχείο ο ρομαντισμός, που καταλαμβάνει τον επισκέπτη, μόλις φθάσει στο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΑΜΠΑΚΑ-ΜΕΤΕΩΡΑ ΜΕΤΕΩΡΑ

ΚΑΛΑΜΠΑΚΑ-ΜΕΤΕΩΡΑ ΜΕΤΕΩΡΑ ΚΑΛΑΜΠΑΚΑ-ΜΕΤΕΩΡΑ ΜΕΤΕΩΡΑ Στο δρόµο Τρικάλων- Καλαµπάκας, 3 χιλιόµετρα πριν από ταμετέωρα, ορθώνεται πάνω από το χωριό Θεόπετρα ένας βραχώδης ασβεστολιθικός όγκος, στη βορειοανατολική πλευρά του οποίου

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΧΡΗΣΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Dcad 1.0

ΟΔΗΓΙΕΣ ΧΡΗΣΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Dcad 1.0 ΟΔΗΓΙΕΣ ΧΡΗΣΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Dcad 1.0 20130510 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Εγκατάσταση προγράμματος DCAD 2 2. Ενεργοποίηση Registration 2 3. DCAD 3 3.1 Εισαγωγή σημείων 3 3.2 Εξαγωγή σημείων 5 3.3 Στοιχεία ιδιοκτησίας

Διαβάστε περισσότερα

Νεότερη Ελληνική Ιστορία

Νεότερη Ελληνική Ιστορία Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Νεότερη Ελληνική Ιστορία Ενότητα 2: Ιστορική γεωγραφία και αρχιτεκτονική πολιτιστική κληρονομιά Στοιχεία από την ιστορία της γεωγραφίας και χαρτογραφίας. Χάρτες και ιστορία.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΝΑΔΕΣ ΑΡΙΣΤΕΙΑΣ ΑΝΟΙΧΤΟΥ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ

ΜΟΝΑΔΕΣ ΑΡΙΣΤΕΙΑΣ ΑΝΟΙΧΤΟΥ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ ΜΟΝΑΔΕΣ ΑΡΙΣΤΕΙΑΣ ΑΝΟΙΧΤΟΥ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ Συστήματα γεωγραφικών πληροφοριών 3 η Σειρά Εκπαίδευσης 4 ο σεμινάριο 2 Ιουνίου 2015 Ύλη Γνωριμία με τα GIS μοντέλα δεδομένων και τύπους αρχείων Κανονικοποίηση δεδομένων

Διαβάστε περισσότερα

Prost S: Οδοποιΐα Σιδηροδρομική Υδραυλικά έργα

Prost S: Οδοποιΐα Σιδηροδρομική Υδραυλικά έργα Prost S: Οδοποιΐα Σιδηροδρομική Υδραυλικά έργα Χαρακτηριστικά Οριζοντιογραφία Στο γραφικό περιβάλλον της εφαρμογής είναι δυνατή η σχεδίαση οριζοντιογραφιών δρόμων, σιδηροδρομικών γραμμών, ανοικτών και

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ ΚΑΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΙ ΓΕΝΙΚΑ ΠΕΡΙ ΔΙΚΤΥΩΝ

ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ ΚΑΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΙ ΓΕΝΙΚΑ ΠΕΡΙ ΔΙΚΤΥΩΝ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ ΚΑΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΙ ΓΕΝΙΚΑ ΠΕΡΙ ΔΙΚΤΥΩΝ Βασίλης Δ. Ανδριτσάνος Δρ. Αγρονόμος - Τοπογράφος Μηχανικός ΑΠΘ Επίκουρος Καθηγητής ΤΕΙ Αθήνας 3ο εξάμηνο ΠΑΛΙΟ http://eclass.survey.teiath.gr NEO

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΕΙΚΟΝΩΝ

ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΕΙΚΟΝΩΝ ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΕΙΚΟΝΩΝ ΤΙ ΡΩΤΑΜΕ ΜΙΑ ΕΙΚΟΝΑ ; ΤΙ ΜΑΣ ΑΦΗΓΕΙΤΑΙ ΜΙΑ ΕΙΚΟΝΑ ; ΠΩΣ ΜΑΣ ΤΟ ΑΦΗΓΕΙΤΑΙ ΜΙΑ ΕΙΚΟΝΑ ; ΣΥΝΘΕΣΗ: Οργάνωση ενός συνόλου από επιμέρους στοιχεία σε μια ενιαία διάταξη Αρχική ιδέα σύνθεσης

Διαβάστε περισσότερα

Oι Σπουδές και το Επάγγελμα του Αγρονόμου και Τοπογράφου Μηχανικού. Πάρις Σαββαΐδης, καθηγητής ΑΠΘ

Oι Σπουδές και το Επάγγελμα του Αγρονόμου και Τοπογράφου Μηχανικού. Πάρις Σαββαΐδης, καθηγητής ΑΠΘ Oι Σπουδές και το Επάγγελμα του Αγρονόμου και Τοπογράφου Μηχανικού Πάρις Σαββαΐδης, καθηγητής ΑΠΘ Θεσσαλονίκη, 13 Μαρτίου 2014 Ο Αγρονόμος και Τοπογράφος Μηχανικός (ΑΤΜ) είναι ο μηχανικός που ασχολείται

Διαβάστε περισσότερα

Η ΓΗ ΣΑΝ ΠΛΑΝΗΤΗΣ. Γεωγραφικά στοιχεία της Γης Σχήµα και µέγεθος της Γης - Κινήσεις της Γης Βαρύτητα - Μαγνητισµός

Η ΓΗ ΣΑΝ ΠΛΑΝΗΤΗΣ. Γεωγραφικά στοιχεία της Γης Σχήµα και µέγεθος της Γης - Κινήσεις της Γης Βαρύτητα - Μαγνητισµός Η ΓΗ ΣΑΝ ΠΛΑΝΗΤΗΣ Γεωγραφικά στοιχεία της Γης Σχήµα και µέγεθος της Γης - Κινήσεις της Γης Βαρύτητα - Μαγνητισµός ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Γεωγραφικά στοιχεία της Γης Η Φυσική Γεωγραφία εξετάζει: τον γήινο

Διαβάστε περισσότερα

Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια

Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια κάτοψη, περισσότερους από έναν ορόφους και στιβαρή κατασκευή.

Διαβάστε περισσότερα

Γραφικά & Οπτικοποίηση. Κεφάλαιο 1. Εισαγωγή. Γραφικά & Οπτικοπίηση: Αρχές & Αλγόριθμοι Κεφάλαιο 1

Γραφικά & Οπτικοποίηση. Κεφάλαιο 1. Εισαγωγή. Γραφικά & Οπτικοπίηση: Αρχές & Αλγόριθμοι Κεφάλαιο 1 Γραφικά & Οπτικοποίηση Κεφάλαιο 1 Εισαγωγή Ιστορικά Ιστορική ανασκόπηση : 2 Ιστορικά (2) Ρυθμοί ανάπτυξης CPU και GPU 3 Εφαρμογές Ειδικά εφέ για ταινίες & διαφημίσεις Επιστημονική εξερεύνηση μέσω οπτικοποίησης

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι. Ελληνικά

Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι. Ελληνικά 1 Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι Ελληνικά 2 ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟΥ ΤΙΜΙΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ ΣΤΟ ΠΕΛΕΝΤΡΙ Η εκκλησία του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι φαίνεται να χτίστηκε λίγο μετά τα μέσα του 12 ου αιώνα

Διαβάστε περισσότερα

ύο λόγια από τους συγγραφείς.

ύο λόγια από τους συγγραφείς. ύο λόγια από τους συγγραφείς. Το βιβλίο αυτό γράφτηκε από τους συγγραφείς με σκοπό να συμβάλουν στην εκπαιδευτική διαδικασία του μαθήματος της Τοπογραφίας Ι. Το βιβλίο είναι γραμμένο με τον απλούστερο

Διαβάστε περισσότερα

Προτεινόμενα Θέματα Διπλωματικών Εργασιών

Προτεινόμενα Θέματα Διπλωματικών Εργασιών Προτεινόμενα Θέματα Διπλωματικών Εργασιών Θεματική ενότητα: Σχεδίαση πολυμεσικών εφαρμογών Ενδεικτικό Θέμα: Θέμα 1. Τα πολυμέσα στην εκπαίδευση: Σχεδίαση πολυμεσικής εφαρμογής για την διδασκαλία ενός σχολικού

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΜ ΕΣΦΙΓΜΕΝΟΥ ΣΤΙΣ ΚΑΡΥΕΣ

ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΜ ΕΣΦΙΓΜΕΝΟΥ ΣΤΙΣ ΚΑΡΥΕΣ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΟΡΟΥΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΜ ΕΣΦΙΓΜΕΝΟΥ ΣΤΙΣ ΚΑΡΥΕΣ Απόσταση: 19 km Διάρκεια: 7 8 ώρες The Friends of Mount Athos, 2007 2014. All rights reserved. Version 1.1 ΠΡΟΣΟΧΗ: Μεγάλο τμήμα της διαδρομής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ Β Ενιαίου Λυκείου (Μάθημα : Κατεύθυνσης)

ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ Β Ενιαίου Λυκείου (Μάθημα : Κατεύθυνσης) ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ Β Ενιαίου Λυκείου (Μάθημα : Κατεύθυνσης) ΓΕΝΙΚΟΙ ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΣΤΟΧΟΙ Το μάθημα απευθύνεται σε μαθητές με ειδικό ενδιαφέρον για το ΣΧΕΔΙΟ (Ελεύθερο και Προοπτικό) και που ενδέχεται

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης

Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης Clements & Sarama, 2009; Sarama & Clements, 2009 Χωρική αντίληψη και σκέψη Προσανατολισμός στο χώρο Οπτικοποίηση (visualization) Νοερή εικονική αναπαράσταση Νοερή

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΕΡΕΟΣΚΟΠΙΚΕΣ ΕΙΚΟΝΕΣ

ΣΤΕΡΕΟΣΚΟΠΙΚΕΣ ΕΙΚΟΝΕΣ ΣΤΕΡΕΟΣΚΟΠΙΚΕΣ ΕΙΚΟΝΕΣ Η προοπτική εικόνα, είναι, όπως είναι γνωστό, η προβολή ενός χωρικού αντικειμένου, σε ένα επίπεδο, με κέντρο προβολής, το μάτι του παρατηρητή. Η εικόνα αυτή, θεωρούμε ότι αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

Ένα ξεχασμένο θέατρο. (το Ρωμαϊκό Ωδείο) Έφη Νικολοπούλου, ΒΠΠΓ

Ένα ξεχασμένο θέατρο. (το Ρωμαϊκό Ωδείο) Έφη Νικολοπούλου, ΒΠΠΓ Ένα ξεχασμένο θέατρο. (το Ρωμαϊκό Ωδείο) Έφη Νικολοπούλου, ΒΠΠΓ Στο ευρύτερο αρχαιολογικό χώρο της Γόρτυνας στη Κρήτη, έχουν εντοπιστεί από τους αρχαιολόγους τέσσερις θεατρικοί χώροι διαφορετικών εποχών.

Διαβάστε περισσότερα

VIVIANNA A METALLINOU Architect, Environmental Historian YPERIA 2013, AMORGOS

VIVIANNA A METALLINOU Architect, Environmental Historian YPERIA 2013, AMORGOS VIVIANNA A METALLINOU Architect, Environmental Historian YPERIA 2013, AMORGOS W A L K t h e B L U E Η γεωγραφική θέση των Κυκλάδων, google earth -2- Περιδιαβαίνοντας τον Ασφοντυλίτη Αιγιάλη Μινώα Αρκεσίνη

Διαβάστε περισσότερα

εύτερη διάλεξη. Η Γεωµετρία στα αναλυτικά προγράµµατα.

εύτερη διάλεξη. Η Γεωµετρία στα αναλυτικά προγράµµατα. εύτερη διάλεξη. Η στα αναλυτικά προγράµµατα. Η Ευκλείδεια αποτελούσε για χιλιάδες χρόνια µέρος της πνευµατικής καλλιέργειας των µορφωµένων ατόµων στο δυτικό κόσµο. Από τις αρχές του 20 ου αιώνα, καθώς

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΤΑΞΗ Α «ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΕΣ ΣΥΝΤΕΤΑΓΜΕΝΕΣ» ΣΥΝΤΑΚΤΗΣ:ΚΑΤΣΑΔΗΜΑ ΓΕΩΡΓΙΑ ΠΕ15 2014-15

ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΤΑΞΗ Α «ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΕΣ ΣΥΝΤΕΤΑΓΜΕΝΕΣ» ΣΥΝΤΑΚΤΗΣ:ΚΑΤΣΑΔΗΜΑ ΓΕΩΡΓΙΑ ΠΕ15 2014-15 ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΤΑΞΗ Α «ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΕΣ ΣΥΝΤΕΤΑΓΜΕΝΕΣ» ΣΥΝΤΑΚΤΗΣ:ΚΑΤΣΑΔΗΜΑ ΓΕΩΡΓΙΑ ΠΕ15 2014-15 Τίτλος παρέμβασης: «ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΕΣ ΣΥΝΤΕΤΑΓΜΕΝΕΣ» (Α 1.1) Χρόνος διάρκεια: 1 διδακτική ώρα. Τάξη: Α Γυμνασίου Γνωστικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑ 1 η ΟΜΑΔΑ ΑΣΚΗΣΕΩΝ Κεφάλαιο 2 ο Συστήματα αστρονομικών συντεταγμένων και χρόνος ΑΣΚΗΣΗ 1 η (α) Να εξηγηθεί γιατί το αζιμούθιο της ανατολής και της δύσεως του Ηλίου σε ένα τόπο,

Διαβάστε περισσότερα

Χώροι θέασης και ακρόασης της αρχαίας Ελευσίνας. Φοίβος Αργυρόπουλος

Χώροι θέασης και ακρόασης της αρχαίας Ελευσίνας. Φοίβος Αργυρόπουλος Χώροι θέασης και ακρόασης της αρχαίας Ελευσίνας Φοίβος Αργυρόπουλος ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΑΚΟ ΙΕΡΟ ΤΗΣ ΔΗΜΗΤΡΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΕΥΣΙΝΑ Πανίερο έγινε το Θριάσιο πεδίο από τη στιγμή που η θεά Δήμητρα θέλησε να εκφράσει την ευγνωμοσύνη

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογή των σύγχρονων τεχνολογιών στην εκτίμηση των μεταβολών στη παράκτια περιοχή του Δέλτα Αξιού

Εφαρμογή των σύγχρονων τεχνολογιών στην εκτίμηση των μεταβολών στη παράκτια περιοχή του Δέλτα Αξιού Εφαρμογή των σύγχρονων τεχνολογιών στην εκτίμηση των μεταβολών στη παράκτια περιοχή του Δέλτα Αξιού Μελιάδου Βαρβάρα: Μεταπτυχιακός Τμημ. Γεωγραφίας Πανεπιστημίου Αιγαίου Μελιάδης Μιλτιάδης: Υποψήφιος

Διαβάστε περισσότερα

Νέες Τεχνολογίες στη Διαχείριση των Δασών

Νέες Τεχνολογίες στη Διαχείριση των Δασών Νέες Τεχνολογίες στη Διαχείριση των Δασών Δρ. Βασιλική Καζάνα Αναπλ. Καθηγήτρια ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας & Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Δράμας Εργαστήριο Δασικής Διαχειριστικής Τηλ. & Φαξ: 25210

Διαβάστε περισσότερα

Ομάδα: Μομφές Μέλη: Δανιήλ Σταμάτης Γιαλούρη Άννα Βατίδης Ευθύμης Φαλαγγά Γεωργία

Ομάδα: Μομφές Μέλη: Δανιήλ Σταμάτης Γιαλούρη Άννα Βατίδης Ευθύμης Φαλαγγά Γεωργία Ομάδα: Μομφές Μέλη: Δανιήλ Σταμάτης Γιαλούρη Άννα Βατίδης Ευθύμης Φαλαγγά Γεωργία ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΑΙΓΥΠΤΟ H γενική τάση των κατοίκων της Αιγύπτου στις επιστήμες χαρακτηριζόταν από την προσπάθεια

Διαβάστε περισσότερα

Επεξεργασία Χαρτογραφικής Εικόνας

Επεξεργασία Χαρτογραφικής Εικόνας Επεξεργασία Χαρτογραφικής Εικόνας Διδάσκων: Αναγνωστόπουλος Χρήστος Κώδικες μετρήσεων αντικειμένων σε εικόνα Χρωματικά μοντέλα: Munsell, HSB/HSV, CIE-LAB Κώδικες μετρήσεων αντικειμένων σε εικόνες Η βασική

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΕΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΣΜΈΝΩΝ ΤΕΧΝΏΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ. Μάθημα: Τεχνολογία Υλικών. Όνομα: Νικόλαος Καρναμπατίδης ΑΕΜ:438

ΤΜΗΜΑ ΕΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΣΜΈΝΩΝ ΤΕΧΝΏΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ. Μάθημα: Τεχνολογία Υλικών. Όνομα: Νικόλαος Καρναμπατίδης ΑΕΜ:438 ΤΜΗΜΑ ΕΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΣΜΈΝΩΝ ΤΕΧΝΏΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Μάθημα: Τεχνολογία Υλικών Όνομα: Νικόλαος Καρναμπατίδης ΑΕΜ:438 Εξάμηνο: 8 ο (εικ.1) Νίκη της ΣαμοθράκηςParis, Musée du Louvre Φθορά:

Διαβάστε περισσότερα

Χρόνης Λουλάκης Νέος Οδηγός Εκμάθησης του AutoCAD Architecture

Χρόνης Λουλάκης Νέος Οδηγός Εκμάθησης του AutoCAD Architecture 10 Περιεχόμενα: Πρόλογος από το Συγγραφέα... 3 Βιογραφικό... 5 Γενικά... 5 Σχετικά με τις εφαρμογές Autodesk... 7 Περιεχόμενα:... 10 Γενικά: Γρήγορη περιγραφή δυνατοτήτων... 15 Κτηριακό μοντέλο... 16 Τεκμηρίωση...

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: «ΜΙΚΡΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ ΔΙΑΚΟΠΩΝ»

ΘΕΜΑ: «ΜΙΚΡΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ ΔΙΑΚΟΠΩΝ» ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙ ΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΣΑΒΒΑΤΟ 26 ΙΟΥΝΙΟΥ 2010 ΚΟΙΝΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΣΤΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑ: «ΜΙΚΡΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ ΔΙΑΚΟΠΩΝ» ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ: Πρόκειται

Διαβάστε περισσότερα

2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες 2.2.2 Ιστορική εξέλιξη τον µάνατζµεντ.

2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες 2.2.2 Ιστορική εξέλιξη τον µάνατζµεντ. 2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες Έχει παρατηρηθεί ότι δεν υπάρχει σαφής αντίληψη της σηµασίας του όρου "διοίκηση ή management επιχειρήσεων", ακόµη κι από άτοµα που

Διαβάστε περισσότερα

2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός

2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός κεφάλαιο 6 ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΩΣΗ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΝΑΚΑΛΥΨΕΙΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΧΩΡΩΝ ΩΣ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΗΣ ΒΕΣΤΦΑΛΙΑΣ (1453-1648) 2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός Ορισμός Πρόκειται για μια γενικότερη πνευματική

Διαβάστε περισσότερα

Certified in Crisis Management with G.I.S. (CCMG) Εξεταστέα Ύλη (Syllabus) Έκδοση 1.0

Certified in Crisis Management with G.I.S. (CCMG) Εξεταστέα Ύλη (Syllabus) Έκδοση 1.0 (CCMG) Εξεταστέα Ύλη (Syllabus) Πνευµατικά ικαιώµατα Το παρόν είναι πνευµατική ιδιοκτησία της ACTA Α.Ε. και προστατεύεται από την Ελληνική και Ευρωπαϊκή νοµοθεσία που αφορά τα πνευµατικά δικαιώµατα. Απαγορεύεται

Διαβάστε περισσότερα

Εταιρεία X a r t o γ ρ α φ ί α

Εταιρεία X a r t o γ ρ α φ ί α Εταιρεία X a r t o γ ρ α φ ί α & Χ Α Ρ Τ Ο Γ Ρ Α Φ Ι Κ Α Π Ρ Ο Ϊ Ο Ν Τ Α Εφαρμογές GIS - Πληροφοριακοί Χάρτες Ν. Πλαστήρα 36 Τ.Κ 54624 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ Τηλ. 2310 334636,334659 Fax. 2310334647 e-mail: Δράσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕ ΣΚΟΠΟ ΤΙΣ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ ΣΕ 33 ΔΗΜΟΤΙΚΑ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΑ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ ΑΙΤΩΛΟΑΚΑΡΝΑΝΙΑΣ

ΜΕ ΣΚΟΠΟ ΤΙΣ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ ΣΕ 33 ΔΗΜΟΤΙΚΑ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΑ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ ΑΙΤΩΛΟΑΚΑΡΝΑΝΙΑΣ ΧΩΡΙΚΟΣ ΕΝΤΟΠΙΣΜΟΣ ΚΑΠΝΟΠΑΡΑΓΩΓΙΚΩΝ ΖΩΝΩΝ ΜΕ ΣΚΟΠΟ ΤΙΣ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ ΣΕ 33 ΔΗΜΟΤΙΚΑ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΑ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ ΑΙΤΩΛΟΑΚΑΡΝΑΝΙΑΣ Γενική περιγραφή του έργου Οι βασικοί στόχοι του έργου

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤ Κ*ΑΤοΡ1Α. Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤ*Κ*ΑΤοΡ1Α. Η 3υζαντινή εποχή Γ* - * **-^ Διασυνδέσεις. ΒιΒλιογραφία Τ Τ"*-*

Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤ Κ*ΑΤοΡ1Α. Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤ*Κ*ΑΤοΡ1Α. Η 3υζαντινή εποχή Γ* - * **-^ Διασυνδέσεις. ΒιΒλιογραφία Τ Τ*-* Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤΚΑΤοΡ1Α Η 3υζαντινή εποχή Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤ ΚΑΤοΡ1Α Κωνσταντινούπολη, Μ' ένα λεωφορείο τριγυρνάμε όλοι μέσα στην πόλη, σελ. 59-63. Βυζαντινή αυτοκρατορία, Εμπορικοί δρόμοι, σελ 34 Μύθοι και

Διαβάστε περισσότερα

Γεωλογία - Γεωγραφία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ. Τ μαθητ : Σχολικό Έτος:

Γεωλογία - Γεωγραφία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ. Τ μαθητ : Σχολικό Έτος: Γεωλογία - Γεωγραφία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ Τ μαθητ : Σχολικό Έτος: 1 ΜΑΘΗΜΑ 1, Οι έννοιες «γεωγραφική» και «σχετική» θέση 1. Με τη βοήθεια του χάρτη στη σελ.12, σημειώστε τις παρακάτω πόλεις στην

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 Στο σημείο αυτό του οδοιπορικού γνωριμίας με τις διάφορες μεθόδους αυτογνωσίας θα συναντήσουμε την Αστρολογία και θα μιλήσουμε για αυτή. Θα ερευνήσουμε δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

1 ο ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΤΑΞΗ Β

1 ο ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΤΑΞΗ Β 1 ο ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΤΑΞΗ Β ΑΠΟ ΤΟΝ ΠΤΟΛΕΜΑΙΟ ΣΤΟ GPS ΣΧ. ΕΤΟΣ 2012-13 Στα εισαγωγικό μάθημα για τους χάρτες, η καθηγήτρια ζήτησε ν απαντήσουμε στην ερώτηση: «Προγραμματίζουμε

Διαβάστε περισσότερα

Γ ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΣΤΗΡΙΞΗΣ

Γ ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΣΤΗΡΙΞΗΣ Γ ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΣΤΗΡΙΞΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ» 2000-2006 ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ: 1 - ΠΑΙ ΕΙΑ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΜΕΤΡΟ: 1.3 ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ, ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΑ ΕΙΞΗ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα Λόγια για τον Μυκηναϊκό Πολιτισμό

Λίγα Λόγια για τον Μυκηναϊκό Πολιτισμό Λίγα Λόγια για τον Μυκηναϊκό Πολιτισμό Με τον όρο Μυκηναϊκός Πολιτισμός χαρακτηρίζεται ο προϊστορικός πολιτισμός της Ύστερης Εποχής του Χαλκού, που αναπτύχθηκε την περίοδο 1600-1100 π. Χ., κυρίως στην

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΑ ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ. Κεφάλαιο 17

ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΑ ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ. Κεφάλαιο 17 ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΑ ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ 1 ο Παράδειγµα (διάρκεια: 15 λεπτά) Κεφάλαιο 17 Α. ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΜΑΘΗΤΗ:... ΤΑΞΗ:... ΤΜΗΜΑ:... ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ:... ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ:... Β.

Διαβάστε περισσότερα

Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της.

Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της. Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της. Βρίσκεται στο κέντρο σχεδόν της ελληνικής χερσονήσου, πάνω στο

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΥΔΡΙΤΕΣ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΩΣ ΚΑΥΣΙΜΗ ΥΛΗ ΤΟΥ ΜΕΛΛΟΝΤΟΣ. ΤΟ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ANAXIMANDER. Από Δρ. Κωνσταντίνο Περισοράτη

ΟΙ ΥΔΡΙΤΕΣ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΩΣ ΚΑΥΣΙΜΗ ΥΛΗ ΤΟΥ ΜΕΛΛΟΝΤΟΣ. ΤΟ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ANAXIMANDER. Από Δρ. Κωνσταντίνο Περισοράτη ΟΙ ΥΔΡΙΤΕΣ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΩΣ ΚΑΥΣΙΜΗ ΥΛΗ ΤΟΥ ΜΕΛΛΟΝΤΟΣ. ΤΟ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ANAXIMANDER Από Δρ. Κωνσταντίνο Περισοράτη Οι υδρίτες (εικ. 1) είναι χημικές ενώσεις που ανήκουν στους κλειθρίτες, δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΜΠΟΥΜ ΜΕ ΟΡΓΑΝΑ ΜΕΤΡΗΣΗΣ ΧΡΟΝΟΥ

ΑΛΜΠΟΥΜ ΜΕ ΟΡΓΑΝΑ ΜΕΤΡΗΣΗΣ ΧΡΟΝΟΥ ΑΛΜΠΟΥΜ ΜΕ ΟΡΓΑΝΑ ΜΕΤΡΗΣΗΣ ΧΡΟΝΟΥ ΚΩΝ/ΝΟΣ ΛΙΑΤΟΣ Β 3 ΛΑΡΙΣΑ 2008 Τα Όργανα Μέτρησης Του Χρόνου Αστρολάβος Ο αστρολάβος είναι αρχαίο αστρονομικό όργανο που χρησιμοποιούνταν για να παρατηρηθούν τα αστέρια

Διαβάστε περισσότερα