ΣΥΜΒΟΛΗ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΒΕΝΕΤΟΚΡΑΤΟΥΜΕΝΗΣ ΚΕΡΚΥΡΑΣ

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΣΥΜΒΟΛΗ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΒΕΝΕΤΟΚΡΑΤΟΥΜΕΝΗΣ ΚΕΡΚΥΡΑΣ"

Transcript

1 ΕΛΕΝΗ ΒΕΝΤΟΥΡΗ - ΒΙΡΓΙΝΙΑ ΓΙΟΛΔΑΣΗ - ΕΩΑ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΊΑ Ι (1993) ΜΑΡΙΑ ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΥ - ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΡΑΧΡΗ- ΣΤΟΣ - ΕΥΓΕΝΙΑ ΚΕΡΜΕΛΗ - ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΥ- ΡΙΜΗ - ΧΑΡΙΚΛΕΙΑ ΜΠΑΛΗ - ΕΛΕΝΗ ΜΠΕ- ΝΕΚΗ - ΠΟΛΥΒΙΑ ΠΑΡΑΡΑ - ΕΛΕΝΗ ΣΑΚΕΛ- ΛΑΡΙΟΥ - ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΣΤΑΥΡΙΔΗΣ - ΧΑΡΑ ΧΑΛΔΟΥΠΗ - ΙΩΑΝΝΗΣ ΧΑΡΟ ΥΛΗΣ Υπό το συντονισμό και την εποπτεία της ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΠΑΠΑΔΙΑ-ΛΑΛΑ ΣΥΜΒΟΛΗ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΒΕΝΕΤΟΚΡΑΤΟΥΜΕΝΗΣ ΚΕΡΚΥΡΑΣ Η ΕΚΘΕΣΗ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΠΡΟΒΛΕΠΤΗ ΚΑΙ ΚΑΠΕΤΑΝΙΟΥ ΤΗΣ ΚΕΡΚΥΡΑΣ GIOVANNI MALIPIERO (1741)* Η σημασία των «εκθέσεων» ("relazioni"), των αναφορών που υπέβαλλαν στις μητροπολιτικές αρχές μετά τη λήξη της θητείας τους οι ανώτεροι Βενετοί αξιωματούχοι-διοικητές των βενετικών κτήσεων της Ανατολής, για την ιστορία των ελληνικών περιοχών κατά την περίοδο της Βενετοκρατίας είναι γνωστή και επανειλημμένα έχει επισημανθεί με έμφαση από τους μελετητές της εποχής 1. Με δεδομένο τον ελάχιστο αριθμό των έως σήμερα δημοσιευμένων εκθέσεων, σε σχέση με το σύνολο τους που απόκειται στη Βενετία, ιδιαίτερα στο Κρατικό Αρχείο της πόλης (Archivio di Stato di Venezia), πάγιο αίτημα της ελληνικής ιστορικής έρευνας αποτελεί η έκδοση όλων των * Η μελέτη αυτή αποτελεί απόρροια σεμιναριακού μαθήματος, με τίτλο «Κοινωνία-Οικονομία-Πολιτισμός στα βενετοκρατούμενα νησιά του Ιονίου», που προσφέρθηκε κατά το χειμερινό εξάμηνο του ακαδημαϊκού έτους στους φοιτητές του Τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών από την Αναστασία Παπαδία-Λάλα. Το σεμινάριο αυτό, εκτός από τους συντάκτες της μελέτης, τότε φοιτητές και σήμερα πτυχιούχους της Σχολής, είχαν παρακολουθήσει επιτυχώς και οι Δημήτριος Κυρίτσης, Γεωργία-Νεφέλη Παπουτσάκη, Παναγιώτης Στάθης, Κωνσταντίνο Σωτήρχου, Κωνσταντίνος Χατζηαθανασιάδης και Αλεξάνδρα-Σουζάννα Χειρδάρη, που, για διάφορους λόγους, δεν κατόρθωσαν να μετάσχουν στο τελικό στάδιο της σύνθεσης του κειμένου. 1. Μεταξύ άλλων βλ. και ΣΤ. ΣΠΑΝΑΚΗΣ, Μνημεία της Κρητικής Ιστορίας, τ. IV, Ηράκλειο 1958, σ. θ'.

2 bl ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΠΑΠΑΔΙΑ - ΛΑΛΑ σημαντικών αυτών κειμένων που αναφέρονται στα ελληνικά πράγματα, καθώς η ολοκληρωμένη ιστορική σύνθεση της περιόδου της Βενετοκρατίας ατον ελληνικό χώρο δεν μπορεί να επιτευχθεί χωρίς τη συστηματική παρουσίαση και ανάλυση τους. Η μελέτη που ακολουθεί συνιστά μικρή συμβολή προς αυτή την κατεύθυνση. Θέμα της αποτελούν η δημοσίευση και ο ιστορικός σχολιασμός της έκθεσης του Giovanni Malipiero 2, Γενικού Προβλεπτή και Καπετάνιου της Κέρκυρας (Provveditor General e Capitaneo di Corfu) 3, για την κερκυραϊκή περιφέρεια, που υποβλήθηκε στη βενετική Γερουσία την 1η Ιανουαρίου Η μορφή και το περιεχόμενο της έκθεσης του Malipiero παρουσιάζουν Κάποια ιδιαίτερα χαρακτηριστικά. Σε αντίθεση με τις συνήθως εκτεταμένες και ποικίλης θεματολογίας ανάλογες εκθέσεις, αυτή αποτελείται από τέσσερις χειρόγραφες σελίδες και ο συντάκτης της εστιάζει το ενδιαφέρον του αποκλειστικά στα οικονομικά ζητήματα της Κέρκυρας. Ο ίδιος ο G. Malipiero αποδίδει το εξειδικευμένο αντικείμενο του στην, κατά τη γνώμη του, ικανοποιητική εξέταση των υπόλοιπων πτυχών της κερκυραϊκής ζωής από σύγχρονους συναδέλφους του, όπως ο Provveditor General da Mar Grimani 5. Ασφαλώς, όμως, έστω και ασυνείδητα, η θεματική επιλογή του επηρεάσθηκε από την ιστορική συγκυρία, την οποία και αντανακλά. Στα μέσα περίπου του 18ου αιώνα και λίγες μόλις δεκαετίες πριν από την εξάλειψη της Βενετικής Πολιτείας από τον πολιτικό χάρτη της εποχής, κυρίαρχο πρόβλημα της Γαληνότατης αναδείχθηκε η οικονομική επιβίωση της, στα πλαίσια ενός τελματωμένου διοικητικού σχήματος, με περιορισμένη εμβέλεια στον ευρωπαϊκό κόσμο. Ειδικά στο χώρο της Ανατολής, με τη συνθήκη του Πασσάροβιτς 2. Ο Giovanni Malipiero του Angelo διατέλεσε Provveditore e Capitaneo di Corfu από το 1738 έως το Η εκλογή του έγινε στις 7 Απριλίου του (Βλ. CH. HOPF, Chroniques Gréco-Romanes, Berlin 1873, σ. 398). 3. Για το αξίωμα βλ. ΕΡ. ΛΟΥΝΤΖΗΣ, Περί της πολιτικής καταστάσεως της Επταννήσου επί Ενετών (φωτομηχανική ανατύπωση με τίτλο: Η Ενετοκρατία στα Εφτάνησα, Αθήνα 1969, σ. 103). 4. Η έκθεση περιέχεται στον ακόλουθο φάκελο: Archivio di Stato di Venezia, Collegio -Relazioni, busta 85 (βλ. και Παράρτημα). Φέρει χρονολογία 1η Ιανουαρίου 1740, που κατά το σύγχρονο χρονολογικό σύστημα αντιστοιχεί στην 1η Ιανουαρίου του Ο αξιωματούχος Grimani στον οποίο αναφέρεται ο Malipiero ταυτίζεται, προφανώς, με τον «Γεώργιο Γριμάνη», Γενικό Προνοητή Θαλάσσης (Provveditore General da Mar) κατά τα έτη (βλ. ΣΠ. ΘΕΟΤΌΚΗΣ, Αναμνηστικόν τεύχος της Πανιονίου Αναδρομικής Εκθέσεως, εν Κέρκυρα 1914, σ. 25).

3 ΕΚΘΕΣΗ G. MALIPIERO (1741) 63 του 1718 η Βενετία υποχρεώθηκε να περιορισθεί στις κτήσεις της του Ιονίου, τις οποίες κατόρθωσε να διατηρήσει έως και το 1797, χάρη στις λεπτές ισορροπίες της ευρωπαϊκής πολιτικής 6. Η συνθήκη του Πασσάροβιτς αποτέλεσε την κατάληξη της μακράς σειράς των βενετοτουρκικών συγκρούσεων, που από το β ' μισό του 15ου αιώνα αναστάτωσαν την ανατολικής Μεσόγειο και σταδιακά στέρησαν τη Βενετία από το μεγαλύτερο τμήμα του αποικιακού κράτους της. Από το 1718 έως και το 1797 ο χώρος του Ιονίου, και ειδικότερα η Κέρκυρα, δεν δοκιμάσθηκε από σοβαρές εξωτερικές επιβουλές και γνώρισε μακρόχρονη περίοδο ειρήνης και επιφανειακής ηρεμίας, που, όμως, δεν συνετέλεσε σε ουσιαστική ανάπτυξη του 7. Το βενετικό συγκεντρωτικό οικονομικό σύστημα και η κλειστή κοινωνική διάρθρωση, σε συνδυασμό με τις εγγενείς αδυναμίες των πολιτικών αρχών για τη λήψη μεταρρυθμιστικών μέτρων, δεν άφησαν περιθώρια για την εκδήλωση δυναμικών κινήσεων, που θα προκαλούσαν εμφανή προβλήματα στο πολιτικό οικοδόμημα αλλά και θα απελευθέρωναν νέες, δημιουργικές κοινωνικές και οικονομικές δυνάμεις. Η μορφή και τα προβλήματα της κερκυραϊκής οικονομίας αποτυπώνονται ανάγλυφα, με άμεσες και έμμεσες αναφορές, στο συνοπτικό, αλλά περιεκτικό κείμενο του G. Malipiero. Οι κυριότεροι άξονες, γύρω από τους οποίους αυτό περιστρέφεται, είναι οι ακόλουθοι: Το δημοσιονομικό σύστημα, η αγροτική παραγωγή, με βάρος στην ελαιοκαλλιέργεια και στα ζητήματα της σιτοπαραγωγής, και, περιστασιακά, άλλες πτυχές της οικονομικής ζωής, όπως το εμπόριο και η ναυτιλιακή κίνηση. Ως προς το δημοσιονομικό σύστημα, είναι γνωστό ότι στο 18ο αιώνα οι Βενετοί διέκριναν τέσσερις πηγές τακτικών προσόδων: τα μονοπώλια (partiti ή appalti), τους έμμεσους φόρους, κυρίως δασμούς (dazi), τους άμεσους φόρους (gravezze) και «διάφορες εισπράξεις» (esazione diverse) 8. Η έκθεση του Malipiero επιβεβαιώνει την ύπαρξη των τριών πρώτων και κυριότερων για τη Βενετική Πολιτεία εισοδηματικών αυτών πηγών και στην Κέρκυρα. Στη συνέχεια, εξετάζοντας ζητήματα της τοπικής οικονομίας, θα 6. Μεταξύ πολλών γενικών έργων για την περίοδο βλ. R. CESSI, Storia della Repubblica di Venezia, Firenze 1981, σ Μεταξύ άλλων βλ. και Π. ΧΙΩΤΗΣ, Σειράς Ιστορικών Απομνημονευμάτων, τ. Γ', Ιστορία της Επτανήσου και ιδίως της Ζακύνθου, Κέρκυρα 1863, σ και E. BACCHION, II dominio veneto su Corfu ( ), Venezia 1956, σ Βλ. Α. ΑΝΔΡΕΑΔΗΣ, Περί της οικονομικής διοικήσεως της Επτανήσου επί Βενετοκρατίας, τ. Α', εν Αθήναις 1914, σ

4 64 ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΠΑΠΑΔΙΑ - ΛΑΛΑ έχουμε την ευκαιρία να αναφερθούμε ειδικότερα στις παραπάνω φορολογικές κατηγορίες. Συνοπτικά εδώ παραθέτουμε τα ακόλουθα: Το κυριότερο μονοπώλιο για την κερκυραϊκή οικονομία ήταν το αλάτι, τα σημαντικά κέρδη του οποίου διατίθενταν κυρίως για την κάλυψη δημόσιων εξόδων 9. Στους έμμεσους φόρους περιλαμβάνονταν οι τελωνειακοί δασμοί (εισαγωγής, εξαγωγής, διαμετακόμισης εμπορευμάτων), που σε ολόκληρη την επικράτεια της αποτέλεσαν για τη Βενετία τη σταθερότερη και επικερδέστερη εισοδηματική πηγή 10. Τέλος, ο έγγειος φόρος του λαδιού, γνωστός ως «δεκάτη του ελαίου», υπήρξε ο κυριότερος από τους άμεσους φόρους της Γαληνότατης στην κερκυραϊκή περιφέρεια 11. Σημαντικό στοιχείο της δημοσιονομικής πολιτικής της Βενετίας υπήρξε ο τρόπος συλλογής των φόρων. Η έλλειψη ικανού αριθμού δημόσιων υπαλλήλων και η εξάπλωση του λαθρεμπορίου ώθησαν τη Βενετική Πολιτεία στην επιβολή του συστήματος της ενοικίασης των φόρων και στην Κέρκυρα. Ο θεσμός της ενοικίασης των φόρων αναφέρεται στο νησί από πολύ ενωρίς, αλλά δεν υπάρχουν σαφείς πληροφορίες για τους όρους των ενοικιάσεων, τη μορφή του συστήματος -και, συγκεκριμένα, την εφαρμογή γενικής ή μερικής ενοικίασης- αλλά και για την αποτελεσματικότητα του. Ο G. Malipiero στην έκθεση του επιβεβαιώνει το γνωστό και από άλλες πηγές στοιχείο για την εφαρμογή του θεσμού της ενοικίασης των φόρων στην Κέρκυρα, χωρίς να παρουσιάζει ειδικότερα στοιχεία της λειτουργίας του 12. Η κερκυραϊκή οικονομία σε όλη τη διάρκεια της Βενετοκρατίας υπήρξε κατά βάση αγροτική. Το κυριότερο αγροτικό προϊόν της Κέρκυρας ήταν το λάδι. Κατά τον G. Malipiero ολόκληρο το νησί ήταν καλυμμένο με ελαιόδενδρα. Οι μεγάλες ποσότητες λαδιού που παράγονταν κάλυπταν τις εγχώριες ανάγκες και επέτρεπαν την εξαγωγή σημαντικού μέρους της παραγωγής, αποφέροντας κέρδη και στην Πολιτεία και στους ιδιώτες. 9. Για το μονοπώλιο στο χώρο του Ιονίου βλ. Α. ΑΝΔΡΕΑΔΗΣ, ό.π., τ. Β' σ Γενικά για το αλάτι και τις αλυκές βλ. και παρακάτω. 10. Βλ. Α. ΑΝΔΡΕΆΔΗΣ, ό.π., τ. Α', σ , Για τη δεκάτη του ελαίου, τα πραγματικά ποσοστά της και τον τρόπο είσπραξης βλ. Α. ΑΝΔΡΕΑΔΗΣ, ό.π., τ. Α', σ. 147, τ. Β', σ Πολλά στοιχεία για το θεσμό της ενοικίασης των φόρων, τους όρους της, τις χρονολογίες εφαρμογής της κατά προϊόν, τις αντιδράσεις των κατώτερων στρωμάτων και γενικότερα των φορολογουμένων και τα μέτρα της Βενετικής Πολιτείας για την περιστολή των καταχρήσεων από την πλευρά των ενοικιαστών δίνουν οι ΕΡ. ΛΟΥΝΤΖΗΣ, ό.π., σ και Α. ΑΝΔΡΕΆΔΗΣ, ό.π., σε πολλά σημεία, μεταξύ των οποίων και τ. Α', σ. 66, , τ. Β', σ

5 ΕΚΘΕΣΗ G. MALIPIERO (1741) 65 H εντατική καλλιέργεια της ελιάς απαντά στην Κέρκυρα ήδη από το 15ο αιώνα και ενισχύθηκε σημαντικά από τη Βενετική Πολιτεία, στα πλαίσια της πολιτικής της να καταστεί αυτάρκης ως προς το λάδι και να σταματήσει η εξάρτηση της από την παραγωγή άλλων περιοχών 13. Η πολιτική αυτή αντιμετωπίσθηκε ευνοϊκά από τους εγχώριους, αφού υπήρξε κερδοφόρος και για τους καλλιεργητές-εμφυτευτές και για τους φεουδάρχες-γαιοκτήμονες, που, χωρίς ουσιαστική συμμετοχή στις επενδύσεις, καρπώνονταν τη γαιοπρόσοδο 14. Επιπλέον, οι εμπορευματοποιήσιμες καλλιέργειες ενίσχυσαν τη βενετική οικονομία μέσω άμεσων και έμμεσων φόρων επί του προϊόντος, καθώς και από την επιβολή της «Αρχής της Κυριάρχου», σε σημείο ώστε η Πολιτεία να καρπώνεται το 64% επί της κερκυραϊκής παραγωγής του ελαιολάδου 15. Συγκεκριμένα, αυτή συσσώρευε κέρδη και από τη δεκάτη επί του προϊόντος και από τους τελωνειακούς δασμούς. Η δεκάτη του λαδιού, ο κυριότερος άμεσος φόρος στην Κέρκυρα, αποτέλεσε σημείο τριβής μεταξύ των καλλιεργητών και της Πολιτείας και κατά τη διάρκεια της Βενετοκρατίας στο νησί έλαβε διάφορες μορφές ως προς τα αριθμητικά μεγέθη και τον τρόπο είσπραξης 16. Στα 1740, από την έμμεση διατύπωση του Malipiero, δεν διευκρινίζεται αν εισπραττόταν σε χρήμα ή σε είδος. Τα σημαντικότερα, πάντως, κέρδη του Δημοσίου από το λάδι απέφεραν οι έμμεσοι φόροι επί του προϊόντος 17. Χαρακτηριστική είναι η πληροφορία 13. Για την πολιτική της Βενετίας ως προς τη διάδοση της ελαιοκαλλιέργειας, τις παρανοήσεις της ιστορικής έρευνας ως προς το ζήτημα της αμοιβής προς τους καλλιεργητές και το σημαντικό διάταγμα του 1623, που καθόριζε την πολιτική επί του ελαίου σε όλες τις βενετικές κτήσεις, βλ. ΣΤ. ΒΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ, Στατιστικαί-Ιστορικαί περί Κερκύρας ειδήσεις, Κερκυραϊκά Χρονικά, 21 (1977) ΕΥΓ. ΠΟΛΙΤΗΣ, Η υποχρεωτική επί Ενετοκρατίας εμφύτευσις ελαιοδένδρων, Β' ΠανιόνιονΣυνέδριον. Πρακτικά-Ανακοινώσεις, Κερκυραϊκά Χρονικά, 13 (1967) Βλ. ακόμη την ενδιαφέρουσα μονογραφία του S. CIRIACONO, Olio ed Ebrei nella Repubblica Veneta del Settecento, Venezia 1975, ιδιαίτερα τις σσ , όπου παρέχονται στοιχεία για το λάδι της Κέρκυρας και από την έκθεση του Malipiero. 14. Για τη μορφή των αγροτικών σχέσεων και ειδικότερα των εισφορών υπό τον τύπο φεουδαλικής προσόδου ή γαιοπροσόδου βλ. ΣΠ. ΑΣΔΡΑΧΑΣ, Φεουδαλική πρόσοδος και γαιοπρόσοδος στην Κέρκυρα την εποχή της Βενετικής κυριαρχίας, Τα Ιστορικά, 2, τεύχ. 4, (1985) Βλ. ΣΠ. ΒΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ, ό.π., σ φόρος της δεκάτης αναφέρεται στην Κέρκυρα ήδη από το 16ο αιώνα (βλ. Α. ΑΝΔΡΕΆΔΗΣ, ό.π., τ. Β', σ ), παρά τις απόψεις ότι άρχισε να εφαρμόζεται μόλις στο 18ο αιώνα (βλ. και ΣΠ. ΒΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ, ό.π., σ. 100). 17. Για το ζήτημα και την ιστορία του βλ. Α. ΑΝΔΡΕΆΔΗΣ, ό.π., τ. Β', σ

6 66 ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΠΑΠΑΔΙΑ - ΛΑΛΑ του Malipiero ότι ουσιαστικά οι έμμεσοι φόροι του νησιού στηρίζονταν στη διακίνηση του λαδιού. Επιπλέον, σε παλαιότερες εποχές, σύμφωνα με την «Αρχή της Dominante», όλο το προϊόν που προοριζόταν για εξαγωγή έπρεπε να συγκεντρώνεται στη Μητρόπολη, από όπου και διοχετευόταν προς τις διάφορες αγορές, αφού επιβαρυνόταν με νέους δασμούς εισαγωγής και εξαγωγής 18. Τα οικονομικά οφέλη για την Πολιτεία ήταν σημαντικά, αλλά η έξαρση της λαθρεμπορίας στο νησί οδήγησε σε διαρκώς αυξανόμενη διαφυγή εσόδων και άφησε περιθώρια για μεγάλα κέρδη στους εμπόρους του προϊόντος. Ο βαθμός συμμετοχής των εγχωρίων στην κερδοφόρο διακίνηση του λαδιού έως σήμερα δεν έχει ερευνηθεί ικανοποιητικά. Γνωστές από τις πηγές είναι οι εμπορικές δραστηριότητες Δυτικών και Εβραίων της Κέρκυρας 19. Όμως, παρά την έλλειψη επαρκών στοιχείων, μπορούμε να διατυπώσουμε την υπόθεση ότι και οι Κερκυραίοι δεν έμειναν αμέτοχοι στη διαδικασία εμπορίας του βασικού προϊόντος τους. Η επιγραμματική, αλλά σαφής μαρτυρία του Malipiero για τα οφέλη των υπηκόων της Γαληνότατης (προφανώς στο νησί) από το εμπόριο του λαδιού αποτελεί σημαντική ένδειξη για τη διείσδυση των εγχωρίων σε κερδοφόρες επιχειρήσεις, μεσιτικές και εμπορικές, είτε νόμιμες είτε και έξω από τα πλαίσια της νομιμότητας. Η επέκταση της ελαιοκαλλιέργειας στην Κέρκυρα, με τα προφανή πλεονεκτήματα για την τοπική οικονομία, είχε καταστρεπτικές επιπτώσεις στην παραγωγή των σιτηρών 20. Ο Malipiero στην έκθεση του αναφέρεται με έμφαση στο μικρό ποσοστό των εδαφών, όπου καλλιεργούνταν σιτηρά, και στην έλλειψη του προϊόντος από την κερκυραϊκή αγορά στα Πρόκειται για πρόβλημα που εμφανίζεται άλλοτε με μεγαλύτερη και άλλοτε με μικρότερη ένταση σε όλη τη διάρκεια της Βενετοκρατίας στην Κέρκυρα, η συνολική παραγωγή της οποίας συνήθως επαρκούσε για τη 18. Για την «Αρχή της Dominante» (Κυριάρχου) βλ. και Α. ΑΝΔΡΕΆΔΗΣ, ό.π., τ. Α', σ Κατά πληροφορίες του 18ου αιώνα όλο το εμπόριο του κερκυραϊκού λαδιού βρισκόταν στα χέρια «Ιουδαίων Βενετών υπηκόων» (βλ. Α. ΑΝΔΡΕΑΔΗΣ, ό.π., τ. Β', σ. 24). 20. Η έλλειψη σιταριού, παρά την έκταση των σίτο καλλιεργειών, αποτελούσε μόνιμο πρόβλημα του μεσογειακού χώρου. Τη σιτάρκεια εμπόδιζαν η αναγκαστική αγρανάπαυση, η μικρή απόδοση των σιτοκαλλιεργειών, οι ξηρασίες, οι πλημμύρες, οι ανταγωνιστικές καλλιέργειες. (Βλ. και στο κλασικό έργο του F. BRAUDEL, La Méditerranée et le monde méditerranéen a Γ époque de Philippe Π, τ. Γ, Paris 1966, σ. 520).

7 ΕΚΘΕΣΗ G. MALIPIERO (1741) 67 διατροφή του πληθυσμού της μόνο για 3-4 μήνες το χρόνο 21. Οι ανάγκες του νησιού σε σιτηρά καλύπτονταν με εισαγωγές από την Ιταλία και, κυρίως, από την Οθωμανική Αυτοκρατορία, με συνέπεια, όπως σημειώνει και ο Malipiero, τη διασπάθιση δημόσιου χρήματος 22. Επιπλέον, η εξάρτηση από την Οθωμανική Αυτοκρατορία και οι περίπλοκες πολιτικές συγκυρίες, σε συνδυασμό με τον κλιματολογικό παράγοντα (ξηρασίες, πλημμύρες, ισχυροί άνεμοι), συντελούσαν στη συχνή εμφάνιση σιτοδειών. Γύρω στα 1740, όπως διακρίνεται και από το κείμενο του Malipiero, η σιτοδεία είχε πλήξει και πάλι την Κέρκυρα. Είναι πιθανόν ότι η κερκυραϊκή σιτοδεία εντάσσεται σε γενικότερο φαινόμενο έλλειψης σιτηρών που παρατηρήθηκε τα χρόνια αυτά στις γειτονικές τουρκοκρατούμενες περιοχές, με αποτέλεσμα την ύψωση της τιμής του σίτου και των παραγώγων του 23. Κατά τον Malipiero το επισιτιστικό πρόβλημα της Κέρκυρας επιδεινώθηκε λόγω και της δημογραφικής αύξησης. Πράγματι, από το 1583 έως το 1766 ο πληθυσμός του νησιού τουλάχιστον υπερδιπλασιάσθηκε 24. Το φαινόμενο κατά ένα μέρος οφείλεται στην εγκατάσταση στα Ιόνια Νησιά προσφύγων από βενετοκρατούμενες περιοχές, που πέρασαν στην οθωμανική κυριαρχία, και εναρμονίζεται με τη γενικότερη πληθυσμιακή αύξηση που σημειώνεται στο μεσογειακό χώρο από το 16ο αιώνα 25. Εκτός από τους δημογραφικούς λόγους, το πρόβλημα του επισιτισμού προσέλαβε οξεία μορφή στην Κέρκυρα και εξαιτίας των αυξημένων υποχρεώσεων για τη διατροφή της φρουράς και των πληρωμάτων του βενετικού στόλου που στάθμευαν στο νησί, ιδιαίτερα για την παρασκευή του παξιμαδιού τους 26. Ο G. Malipiero διατυπώνει προτάσεις για την αντιμετώπιση του προβλήματος που συνοψίζονται σε δύο σημεία: α) στην απόδοση στην καλλιέργεια των σιτηρών εδαφών μη αξιοποιημένων, σε μακροπρόθεσμη προοπτική β) στη μέριμνα για τη συνεχή ύπαρξη αποθεμάτων σιτηρών, 21. Βλ. Α. ΑΝΔΡΕΑΔΗΣ, ό.π., τ. Β', σ. 9 - ΣΠ. ΒΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ, ό.π., σ E. BACCHION, ό.π., σ Π.χ. στα , κατά τους πίνακες του Scrofani, δαπανήθηκαν βενετικά τσεκίνια για την αγορά σιταριού από ξένες αγορές και βενετικά τσεκίνια για την αγορά άλλων δημητριακών. (Βλ. Α. ΑΝΔΡΕΆΔΗΣ, ό.π., τ. Β', σ. 60). 23. Βλ. και ΑΠ. ΒΑΚΑΛΟΠΟΥΛΟΣ, Ιστορία του Νέου Ελληνισμού, τ. Δ', Θεσσαλονίκη 1973, σ. 352, όπου και βιβλιογραφία. 24. Για δημογραφικά στοιχεία της Κέρκυρας από το 15ο έως το 19ο αιώνα, βλ. και Ε. KOLODNY, La population des îles de la Grèce, τ. II, Aix-en-Provence, 1974, σ Για το μεσογειακό φαινόμενο βλ., ενδεικτικά, F. BRAUDEL, ό.π., τ. Ι ', σ Για το ζήτημα βλ. και E. BACCHION, ό.π., σ

8 68 ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΠΑΠΑΔΙΑ - ΛΑΛΑ ώστε να αντιμετωπίζονται αποτελεσματικά οι τρέχουσες αλλά και οι έκτακτες ανάγκες. Πρέπει πάντως να επισημανθεί ότι οι προτάσεις του δεν είναι ούτε καινοτόμες ούτε πρωτότυπες, αφού επανειλημμένα είχαν παρουσιασθεί και στο παρελθόν από άλλους Βενετούς αξιωματούχους. Η πρώτη από τις προτάσεις του Malipiero περιείχε δύο σκέλη: την αξιοποίηση και την απόδοση στη σιτοκαλλιέργεια αφ' ενός εδαφών της ίδιας της Κέρκυρας, αφ' ετέρου εδαφών έξω από το νησί, στα απέναντι ηπειρωτικά «εξαρτήματα» της. Ως προς το πρώτο σκέλος, ο Malipiero έμμεσα υποδεικνύει την ανάγκη εκτέλεσης εγγειοβελτιωτικών έργων και υπενθυμίζει την παλαιότερη βενετική απόφαση για αποξήρανση των ελών του νησιού και, στη συνέχεια, την καλλιέργεια τους με σιτηρά 27. Σύμφωνα με τη μαρτυρία του, το μεγαλόπνοο αυτό έργο είχε ξεκινήσει, αλλά δεν γνώρισε ευρεία εφαρμογή, και γιατί οι δαπάνες για την ολοκλήρωση του ήταν τεράστιες αλλά και γιατί πολλοί αμφέβαλλαν για την αποτελεσματικότητα του. Το σχέδιο της αποξήρανσης των ελών της Κέρκυρας εντασσόταν στη σειρά των μεγάλων εγγειοβελτιωτικών έργων που σχεδιάστηκαν και εν μέρει εκτελέστηκαν από τους Βενετούς στις κτήσεις τους του ελληνικού χώρου, χωρίς όμως και να ολοκληρωθούν 28. Εκτός από την Κέρκυρα, ο Malipiero διατυπώνει την άπον/η ότι το πρόβλημα της έλλειψης των σιτηρών θα λυνόταν αν αξιοποιούνταν τα εδάφη του Βουθρωτού, που, κατά τη γνώμη του, ήταν εκτεταμένα και, ίσως, εύφορότερα από εκείνα της Πρέβεζας και της Βόνιτσας. Στο σημείο αυτό, παρενθετικά, θα παρεμβληθεί μια σύντομη αναφορά στα τρία αυτά ητειρωτικά εξαρτήματα των Ιόνιων Νησιών. 27. Στα 1590 προτάθηκε η δημιουργία συστήματος άρδευσης, που θα αντλούσε νερό από δύο λίμνες (βλ. E. BACCHION, ό.π., σ. 103). Το 17ο αιώνα εκφράζονται και πάλι διαμαρτυρίες γιατί πολλές γόνιμες περιοχές παρέμεναν χέρσες. Στα 1760 ο Fr. Grimani επανήλθε στο θέμα της απόδοσης στην καλλιέργεια χέρσων εκτάσεων (βλ. E. BACCHION, ό.π., σ. 205). Το πρόβλημα της χαμηλής παραγωγικότητας της κερκυραϊκής γης που παρέμεινε άλυτο έως το τέλος της Βενετοκρατίας έχει αποδοθεί κυρίως στις συνθήκες παραγωγής που επικρατούσαν στο νησί. (Βλ. και Κ. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ, Ξένοι ταξιδιώτες στην Ελλάδα, , τ. Β', Αθήνα 1973, σ , όπου πληροφορίες από τον Saint-Sauveur). 28. Ιταλοί από την Αγκώνα επιχείρησαν, χωρίς επιτυχία, να μετατρέψουν το έλος του Ρώπα σε αρόσιμη κοιλάδα (βλ. Α. ΑΝΔΡΕΑΔΗΣ, ό.π., τ. Β', σ. 56, σημ. 2). Για ανάλογες προτάσεις για τη δημιουργία αποχετευτικών έργων στο οροπέδιο του Λασιθίου βλ. ΣΤ. ΣΠΑΝΑΚΗΣ, Συμβολή στην ιστορία του Λασιθίου κατά τη Βενετοκρατία, Ηράκλειον 1957, σ , σε πολλά σημεία.

9 ΕΚΘΕΣΗ G. MALIPIERO (1741) 69 Ο Βουθρωτός, σημαντική βενετική κτήση στην ηπειρωτική ακτή 29, ενδιέφερε τη Βενετία πρωταρχικά από στρατιωτική άποψη. Εξάρτημα, «προστάτης και δεξιός οφθαλμός της Κέρκυρας», η στρατηγικής σημασίας και οχυρωμένη αυτή θέση θα μπορούσε να αποτελέσει κέντρο ανεφοδιασμού των βενετικών δυνάμεων, σε περίπτωση πολιορκίας του νησιού 30. Επιπλέον, η περιοχή με τα πλούσια ιχθυοτροφεία της προσέφερε στη Γαληνότατη σημαντικά έσοδα αλλά και εφοδίαζε με σχετικά καταναλωτικά αγαθά την κερκυραϊκά αγορά 31. Ως προς την υπόλοιπη παραγωγή της, οι πληροφορίες των πηγών συχνά αντιφάσκουν. Σύμφωνα με μια πηγή, η περιοχή παρήγε και μεγάλες ποσότητες σιτηρών, ενώ, κατά την επικρατέστερη άποψη, που, όπως φαίνεται, υιοθετεί και ο Malipiero, τα εδάφη της ήσαν εντελώς ακαλλιέργητα 32. Η αντιφατικότητα των μαρτυριών μπορεί να αποδοθεί και στις ιδιαίτερες συνθήκες που διαμορφώνονταν σε διαφορετικές εποχές αλλά, ίσως, και στην κακή πληροφόρηση των Βενετών αξιωματούχων, που δεν είχαν επισκεφθεί αυτοπροσώπως όλες τις περιοχές της περιφέρειας τους και μετέφεραν άκριτα πληροφορίες σύγχρονων ή προγενέστερων συναδέλφων τους. Ανάλογες είναι οι αναφορές και για τις παραγωγικές δυνατότητες των δύο άλλων ηπειρωτικών εξαρτημάτων, της Πρέβεζας και της Βόνιτσας Ηπειρωτικό εξάρτημα της Κέρκυρας από το 14ο αιώνα, ο Βουθρωτός, παρά τη συχνά εμφανιζόμενη τουρκική απειλή, πι ρέμεινε κάτω από τη βενετική κυριαρχία έως και το 1797, οπότε, με τη συνθήκη του Campo Formio, πέρασε στους Γάλλους, όπως και όλες οι βενετικές κτήσεις. Για την ιστορία της περιοχής βλ. Ι. ΡΩΜΑΝΟΣ, Περί Βουθρωτού, Δελτίον της Ιστορικής και Εθνολογικής Εταιρίας της Ελλάδος, 3 (1889) , ιδιαίτερα τις σσ Για το βυζαντινό Βουθρωτό, βλ. P. SOUSTAL, Nikopolis und Kephallenia, Tabula Imperii Byzantim 3, Wien 1981, σ Για τη στρατιωτική σημασία της περιοχής για την άμυνα της Κέρκυρας και τις οχυρώσεις της βλ. Ι. ΡΩΜΑΝΟΣ, ό.π., Α. ΑΝΔΡΕΑΔΗΣ, ό.π., τ. Β', σ Για τις προσόδους της Βενετίας από το Βουθρωτό, τα εξαγώγιμα προϊόντα του και τη λειτουργία του τελωνείου βλ. Ι. ΡΩΜΑΝΌΣ, ό.π., Α. ΑΝΔΡΕΆΔΗΣ, ό.π., τ. Β', σ Σχεδόν ακαλλιέργητη αναφέρει την περιοχή του Βουθρωτού ο ΕΡ. ΛΟΥΝΤΖΗΣ, ό.π., σ Κατά τον Α. ΑΝΔΡΕΆΔΗ, όμως, ό.π., τ. Β', σ. 98, ο Βουθρωτός, εκτός από τα ιχθυοτροφεία, ήταν πλούσιος σε κτηνοτροφία? σιτηρά και ξυλεία, προϊόντα, δηλαδή, «ων ηπόρει η Κέρκυρα». 33. Πόλεις και φρούρια, στο στόμιο του Αμβρακικού, στις ηπειρωτικές ακτές η πρώτη, στις ακτές της Στερεάς Ελλάδας η δεύτερη. Η Πρέβεζα υπήρξε βενετική από το 1499 έως το 1530 και η Βόνιτσα από το 1684 έως το Και οι δύο περιοχές πέρασαν και πάλι στη βενετική εξουσία με τη συνθήκη του Πασσάροβιτς στα 1718 και παρέμειναν βενετικές έως και το 1797 (βλ., ενδεικτικά, Π.Α.Π. (= Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ), Χρονογραφία

10 70 ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΠΑΠΑΔΙΑ - ΛΑΛΑ Οι βενετικές αυτές κτήσεις υπήρξαν λόγω της επίκαιρης γεωγραφικής θέσης τους σταθμοί διαμετακομιστικού εμπορίου αλλά και κέντρα παραγωγής δημητριακών, λαδιού, αλιευτικών προϊόντων και ξυλείας 34. Ακολουθώντας τη γενικά αποδεκτή αυτή άποψη, ο G. Malipiero θεωρεί τις παραγωγικές δυνατότητες των δύο περιοχών ικανοποιητικές και τις προβάλλει ως πρότυπα ανάπτυξης και του Βουθρωτού. Πρέπει όμως να επισημανθεί ότι λίγα μόλις χρόνια αργότερα, στα 1760, ο Francesco Grimani, στη σημαντική έκθεση του, περιγράφει την οικονομική κατάσταση της Πρέβεζας και της Βόνιτσας με τα μελανότερα χρώματα 35. Στα πλαίσια της δεύτερης βραχυπρόθεσμης και πλέον ρεαλιστικής λύσης για την αντιμετώπιση του προβλήματος, της μέριμνας δηλαδή για την αποθήκευση σιτηρών, ο Malipiero αναφέρεται εκτεταμένα στα ζητήματα της σιταποθήκης, που, σύμφωνα με την έκθεση του, ιδρύθηκε στα Η τελευταία αυτή πληροφορία ελέγχεται ως ανακριβής, αν και οι απόψεις για τη χρονολογία δημιουργίας του ιδρύματος διίστανται. Ο Α. Μαρμοράς την τοποθετεί στα , ενώ ο Κ. Καιροφύλας προτείνει το έτος 1575, διευκρινίζοντας ότι τότε υλοποιήθηκε παλαιότερη απόφαση για την ίδρυση του αγαθοεργού αυτού καταστήματος 37. Όλοι όμως συμφωνούν ότι η σιταποθήκη της Κέρκυρας ήταν η παλαιότερη του Ιονίου και ότι χρησίμευσε ως πρότυπο για τη δημιουργία των ανάλογων ιδρυμάτων στα υπόλοιπα νησιά 38. Η ανακρίβεια της χρονολόγησης του Malipiero μπορεί να αποδοθεί σε λανθασμένη πληροφόρηση του ή και καταγραφή στο κείμενο του. Ίσως, πάντως, ο Βενετός αξιωματούχος έλαβε υπόψη του μαρτυρίες για της Ηπείρου, τ. Β', εν Αθήναις 1857, σ και Π. ΧΙΩΤΗΣ, ό.π., τ. Γ', σ , 407). Για τις βυζαντινές Πρέβεζα και Βόνιτσα βλ. P. SOUSTAL, ό.π., σ. 242 και Βλ. και Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ, ό.π., σ Α. ΑΝΔΡΕΆΔΗΣ, ό.π., τ. Β', σ Ειδικά για την παραγωγή και την εμπορία της ξυλείας των περιοχών και γενικά της Δυτικής Ελλάδας βλ. ΕΛΈΝΗ ΠΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Γαλλοελληνική εκμετάλλευση δασών στη Δυτική Ελλάδα ( ), Αθήνα Αρνητικές είναι οι κρίσεις του Fr. Grimani για την αποδοτικότητα της περιοχής, ιδιαίτερα της Πρέβεζας, σε αντίθεση με τα θετικά στοιχεία που παρουσιάζουν λίγες δεκαετίες αργότερα οι Scrofani και Saint-Sauveur. Ο Α. ΑΝΔΡΕΑΔΗΣ, ό.π., τ. Β', σ , επιχειρώντας να συμβιβάσει τις δύο θέσεις, αποδίδει τη διαφορά της εικόνας στην ανάπτυξη που επιτεύχθηκε στην περιοχή στα λίγα χρόνια που μεσολαβούν μεταξύ της συγγραφής των δύο παραπάνω πηγών. 36. Βλ. Α. MARMORA, Della historia di Corfu, Venezia 1672, σ Την άποψη, μεταξύ άλλων, υιοθετεί και ο ΕΡ. ΛΟΥΝΤΖΗΣ, ό.π., σ Βλ. Κ. ΚΑΙΡΟΦΥΛΑΣ, Η Επτάνησος υπό τους Βενετούς, Αθήναι 1953, σ Βλ. Π. ΧΙΏΤΗΣ, ό.π., τ. ΣΤ', εν Ζακύνθω 1887, σ Κ. ΚΑΙΡΟΦΎΛΑΣ, ό.π., σ. 322.

11 ΕΚΘΕΣΗ G. MALIPIERO (1741) 71 επανίδρυση της σιταποθήκης στα 1602 ή, πιθανότατα, ταύτισε την έναρξη κατασκευής του κτηρίου της σιταποθήκης, που χρονολογείται στα 1598, με την κατά πολύ προγενέστερη έναρξη λειτουργίας του ιδρύματος 39. Όπως μαρτυρείται και από την έκθεση του Malipiero, τα κεφάλαια της σιταποθήκης προήλθαν από εισφορές των εγχωρίων με τη μορφή δανείων και από φορολογία επί του άρτου 40, συγκεκριμένα, με την επιβάρυνση 4 σολδίων για κάθε ποσότητα άρτου, αξίας ενός δουκάτου, που πωλούσαν τα αρτοπωλεία της πόλης, συνολικής ετήσιας απόδοσης κατά τα πρώτα χρόνια εφαρμογής του θεσμού 1000 δουκάτων και αργότερα 5500 δουκάτων. Κατά τον Malipiero τα συνολικά έσοδα της σιταποθήκης, από την εποχή της επιβολής της φορολογικής αυτής επιβάρυνσης έως το 1740, ήταν δουκάτα, αλλά το σημαντικό αυτό χρηματικό ποσόν δεν εισήλθε ολόκληρο στο ταμείο του ιδρύματος, καθώς ένα τμήμα του χρησιμοποιήθηκε για άλλες ανάγκες του Δημοσίου. Χαρακτηριστική είναι η παρακράτηση εσόδων της σιταποθήκης από το Γενικό Προβλεπτή Θαλάσσης Lippomano στα 1670, προφανώς για να αντιμετωπισθούν οι δύσκολες συνθήκες που δημιουργήθηκαν μετά τη λήξη του Κρητικού.Πολέμου και την εγκατάσταση στο νησί κύματος προσφύγων από την Κρήτη. Σε αντίθεση με την περίπτωση της Κεφαλονιάς, στην Κέρκυρα δεν απαντά απονομή τίτλων ευγενείας ως αντάλλαγμα για χρηματικές προσφορές υπέρ της σιταποθήκης 41. Διαφορετική ήταν, άλλωστε, η λειτουργία και η δομή των Μεγάλων Συμβουλίων στα δύο αυτά νησιά του Ιονίου. Όπως όλα τα αγαθοεργά ιδρύματα των κτήσεων, και η σιταποθήκη της Κέρκυρας κατά τη μακρόχρονη περίοδο της λειτουργίας της γνώρισε προβλήματα κακοδιοίκησης και καταχρήσεων από την πλευρά των διοικητών της 42. Στα 1740, πάντως φαίνεται ότι η λειτουργία της ήταν ομαλή και η πρόταση του Malipiero για επιθεώρηση του ιδρύματος σε τακτά χρονικά διαστήματα είχε προληπτικό χαρακτήρα. Εκτός από το λάδι και τα σιτηρά, το τρίτο προϊόν της Κέρκυρας που μνημονεύει ο Malipiero είναι το αλάτι. Η Κέρκυρα αναφέρεται ως παραγωγός αλατιού από τα πρώτα χρόνια 39. Βλ. Α. ΑΝΔΡΕΆΔΗΣ, ό.π., τ. Β', σ. 57, σημ Για το θέμα γενικά βλ. Α. ΑΝΔΡΕΆΔΗΣ, ό.π., τ. Α', σ , τ. Β', σ Για την περίπτωση της Κεφαλονιάς βλ. ΔΕΣΠΟΙΝΑ ΒΛΑΣΣΗ, Ένταξη νέων μελών στο Συμβούλιο της Κεφαλονιάς από το Γενικό Προβλεπτή της Θάλασσας Francesco Grimani (1760), Κεφαλληνιακά Χρονικά, 5 (1986) Για τα προβλήματα διαχείρισης των ιδρυμάτων βλ. και E. BACCHION, ό.π., σ Βλ. ακόμη Κ. ΚΑΙΡΟΦΥΛΑΣ, ό.π., σ

12 72 ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΠΑΠΑΔΙΑ - ΛΑΛΑ της βενετικής κυριαρχίας στο νησί και οι αλυκές της κάλυπταν απόλυτα τις ανάγκες της εγχώριας αγοράς σε αλάτι, επιτρέποντας τη δημιουργία και επαρκών αποθεμάτων του προϊόντος 43. Η εκμετάλλευση του αλατιού γινόταν με μονοπωλιακή μορφή και ο φόρος εκμισθωνόταν μετά από δημόσιο πλειστηριασμό. Ο ενοικιαστής του, σύμφωνα και με τον Malipiero, με τη σχετική άδεια της «επί του άλατος υπηρεσίας» (magistrato del sal), διέθετε το πλεονάζον τμήμα της παραγωγής είτε στην εγχώρια αγορά είτε προς εξαγωγή 44. Ο σημαίνων ρόλος των αλυκών για τη Βενετία δεν οφειλόταν μόνο στο εξαιρετικά επικερδές μονοπώλιο τους, που άφηνε μεγάλο πλεόνασμα στα Δημόσια Ταμεία, αλλά και στο ότι, επειδή το αλάτι ήταν αγαθό απαραίτητο για τις ευρωπαϊκές κοινωνίες από τη μεσαιωνική περίοδο, αποτελούσε και μέσο πίεσης προς κράτη που δεν διέθεταν επαρκή παραγωγή 45. Ο Malipiero στην έκθεση του αναφέρεται συνοπτικά στη διαδικασία διακίνησης και διάθεσης του προϊόντος. Η γενικότερη αντιμετώπιση της λειτουργίας των κερκυραϊκών αλυκών και της εκμετάλλευσης του παραγόμενου αλατιού με τρόπο περιγραφικό μάλλον, παρά ρυθμιστικό-παρεμβατικό, πιθανότατα οφείλεται στη συνεχιζόμενη στα χρόνια του εύρυθμη λειτουργία του όλου συστήματος. Μέσα από τις πληροφορίες για τη διακίνηση του αλατιού εξάγονται ενδιαφέροντα στοιχεία για τη ναυτιλιακή κίνηση της Κέρκυρας στο 18ο αιώνα. Έτσι, κατά τον G. Malipiero, τμήμα του αλατιού που προοριζόταν για εξαγωγή μεταφερόταν με τις ταρτάνες των Δουλτσινιωτών 46 στους 43. Στην Κέρκυρα υπήρχαν αλυκές στις περιοχές Λευκίμμη, Ποταμός, Καστράδες. Στο νησί σημειώνεται «αγγαρεία επί του άλατος» μόνο κατά τη μεταφορά του προϊόντος, από την οποία εξαιρούνταν οι κάτοικοι των πόλεων. Για τα παραπάνω ζητήματα, καθώς και για τη λειτουργία των αλυκών, βλ. Α. ΑΝΔΡΕΑΔΗΣ, ό.π., τ. Β', σ , ΣΠ. ΒΛΑΣΣΟΠΟΥΛΟΣ, ό.π., σ. 15, Για τις αλυκές της βενετοκρατούμενης Πελοποννήσου βλ. την πρόσφατη εργασία της ΑΓΓΕΛΙΚΉΣ ΠΑΝΟΠΟΥΛΟΥ, Αλυκές και παραγωγή αλατιού στην Πελοπόννησο με βάση το Αρχείο Grimani ( ), Ανάτυπο από τα Πρακτικά του Γ" Διεθνούς Συνεδρίου Πελοποννησιακών Σπουδών (8-15/9/1985), Αθήνα , σ , όπου και βιβλιογραφία. 44. Ένα τμήμα προσφερόταν για την εγχώρια κατανάλωση και το υπόλοιπο μεταφερόταν είτε στη Βενετία είτε στις απέναντι αλβανικές κτήσεις της Γαληνότατης (βλ. Α. ΑΝ ΔΡΕΑΔΗΣ, ό.π., τ. Β', σ. 305). 45. Όπως είναι γνωστό, η παραβίαση του μονοπωλίου συνιστούσε για τη Γαληνότατη casus belli (βλ. και Α. ΑΝΔΡΕΆΔΗΣ, ό.π., τ. Β', σ. 297). 46. Αλβανοί, παλαιοί κάτοικοι περιοχών της Σερβίας και της Κροατίας [βλ. και Β. ΚΡΕΜ- ΜΥΔΑΣ, Το εμπόριο της Πελοποννήσου στο 18ο αιώνα ( ). (Με βάση τα γαλλικά αρχεία), Αθήνα 1972, σ. 319, σημ. 4].

13 ΕΚΘΕΣΗ G. MALIPIERO (1741) 73 τόπους τους. Οι Δουλτσινιώτκς ασχολούνταν ιδιαίτερα με το εμπόριο τροφίμων και είχαν εμπορικές σχέσεις με την Πελοπόννησο 47, κυρίως, όμως, ήσαν γνωστοί ως πειρατές 4 " και στο 18ο αιώνα ήρθαν σε ανοιχτή σύγκρουση με τη Βενετική Πολιτεία 49. Οι πειρατικές δραστηριότητες τους επέτρεψαν να αποκτήσουν τα απαιτούμενα κεφάλαια, που στη συνέχεια επένδυαν σε ναυτιλιακές επιχειρήσεις. Χάρη στο στόλο τους, και μάλιστα τις ταρτάνες, που προσφέρονταν και για κοντινές και για μακρινές αποστάσεις, οι Δουλτσινιώτες εισήλθαν στην οικονομική ζωή της Κέρκυρας και έπαιξαν ενεργό ρόλο στη μεταφορά των προϊόντων της, μεταξύ των οποίων και το αλάτι 50. Το στοιχείο αυτό ενισχύει την άποψη ότι η Κέρκυρα ακόμη και στο 18ο αιώνα, όταν πλήθος από ξένες σημαίες, με κυρίαρχη τη γαλλική και την αγγλική, κατέκλυζαν το Ιόνιο, δεν διέθετε εμπορικό ναυτικό, εκτός από λίγα πλοιάρια 51. Παρ ' όλα αυτά, οι Κερκυραίοι είχαν ιδιαίτερη επίδοση στο λαθρεμπόριο και μετείχαν με τα μικρά πλοία τους στη διακίνηση των προϊόντων τους στις απέναντι ηπειρωτικές ακτές 52. Επίσημα, πάντως, η διακίνηση των κερκυραϊκών προϊόντων γινόταν με πλοία μη κερκυραϊκά. Στο 18ο αιώνα στο χώρο του νησιού κυριαρχούσαν τα πλοία των Δουλτσινιωτών και από το 1740 και των Μεσολογγιτών, καθώς τα αβαθή νερά της περιοχής δεν επέτρεπαν να αγκυροβολήσουν μεγάλα ευρωπαϊκά πλοία. Ολοκληρώνοντας την παρουσίαση της έκθεσης του G. Malipiero, θα 47. Βλ. Β. ΚΡΕΜΜΥΔΑΣ, ό.π., σ Βλ. Κ. ΣΑΘΑΣ, Ειδήσεις τινές περί εμπορίου και φορολογίας εν Ελλάδι επί Τουρκοκρατίας, Ανατύπωση εκ της Οικονομικής Επιθεωρήσεως, , Αθήνα 1977, σ. 38-Ν. G. SVÒRONOS, Le commerce de Salonique au XVIIIe siècle, Paris 1956, σ Για τις συγκρούσεις με τη Βενετική Πολιτεία στο 18ο αιώνα βλ. Π. ΧΙΩΤΗΣ, ό.π., τ. Γ', σ Για τη μορφή και την ανάπτυξη της δουλτσινιώτικης ναυτιλίας βλ. και TR. STOJANOVICH, Conquering Balkan Orthodox Merchant, ελληνική μετάφραση, με τίτλο, Ο κατακτητής ορθόδοξος Βαλκάνιος έμπορος, Η Οικονομική Δομή των Βαλκανικών Χωρών στα χρόνια της Οθωμανικής Κυριαρχίας, ιε '-ιθ' αι., Αθήνα 1979, Πρέπει να σημειωθεί ότι στα 1740, που οι Μεσολογγίτες εμφανίζονται δυναμικά στο προσκήνιο, οι Δουλτσινιώτες διέθεταν ήδη αξιόλογο εμπορικό ναυτικό. (Για την ίδρυση και τις δραστηριότητες του μεσολογγίτικου εμπορικού ναυτικού βλ., μεταξύ άλλων, Κ. ΣΑΘΑΣ, ό.π., σ Σ. ΜΆΞΙΜΟΣ, Το ελληνικό εμπορικό ναυτικό κατά τον XVIII αιώνα, Αθήνα , σε πολλά σημεία - Γ. ΛΕΟΝΤΑΡΙΤΗΣ, Ελληνική Εμπορική Ναυτιλία ( ), ΕΜΝΕ - Μνήμων, Αθήνα 1987). 51. Βλ. Α. ΑΝΔΡΕΑΔΗΣ, ό.π., τ. Β', σ Βλ. Κ. ΣΑΘΑΣ, ό.π., σ. 36.

14 74 ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΠΑΠΑΔΙΑ - ΛΑΛΑ μπορούσαμε να διατυπώσουμε τις ακόλουθες γενικές θέσεις για τη διάρθρωση και το περιεχόμενο της: Το κείμενο του Γενικού Προβλεπτή και Καπετάνιου της Κέρκυρας της 1ης Ιανουαρίου του 1741 είναι μια μικρή έκθεση «ρουτίνας», με περιορισμένο φάσμα θεμάτων και λιγοστά νέα στοιχεία. Παρ' όλα αυτά παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, αφού κατορθώνει μέσα σε λίγες σελίδες να συνοψίσει τα κύρια χαρακτηριστικά της κερκυραϊκής οικονομίας και να αποτυπώσει τη μορφή και τα προβλήματα της. Όπως συνάγεται και από τις ρητές αναφορές αλλά και από τη σιωπή του Malipiero για άλλες οικονομικές δραστηριότητες στο νησί, η κερκυραϊκή οικονομία ήταν κυρίως αγροτική, και μάλιστα προσανατολισμένη στη μονοκαλλιέργεια της ελιάς. Η αγροτική παραγωγή και το εμπόριο της περιοχής βασίζονταν σχεδόν αποκλειστικά στο λάδι, ενώ αναφορές για δραστηριότητες στο χώρο της μεταποίησης λείπουν. Οι εγχώριοι μετείχαν επίσημα μόνο στο στάδιο της παραγωγής του λαδιού, αλλά ένα τμήμα στο 18ο αιώνα φαίνεται ότι είχε διεισδύσει και σε άλλους κερδοφόρους τομείς της τοπικής οικονομίας, όπως στο εμπόριο και στη ναυτιλία. Οι τελευταίες αυτές δραστηριότητες, κινούμενες μεταξύ της νομιμότητας και της παρανομίας, δεν συνετέλεσαν στο μετασχηματισμό της κερκυραϊκής οικονομίας, που έως το τέλος της βενετικής κυριαρχίας παρέμεινε ασφυκτικά εγκλωβισμένη σε δεσμευτικούς κανόνες, που είχαν επιβληθεί πριν από πολλούς αιώνες.

15 ΕΚΘΕΣΗ G. MALIPIERO (1741) 75 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ H ΕΚΘΕΣΗ TOY GIOVANNI MALIPIERO, PROWEDITOR GENERAL ET CAPITANEO DI CORFU Archivio di Stato di Venezia, Collegio-Relazioni, busta 85. Serenissimo Principe 1741, 1η Ιανουαρίου Ritornato dal carico di proueditor, e capitanio di Corfu, come piaque alla publica munificenza di destinarmi, adempisco anco all' ultimo passo dell' obbedienza, cui mi chiamano le publice leggi, col rassegnare alla Serenità Vostra la relatione di quel gouerno. Sarà essa ristretta a que' soli particolari, che furono il soggetto di mie applicationi, e ne quali ho perciò potuto internare le cognitioni in rapporto al publico riuerito seruitio, dispensandomi dagp ulteriori riflessi, mentre hauendo prescieduto sul luogo con Γ auttorità, e talento egualmente superiori Γ eccellentissimo signor proueditor general da Mar Grimani, niente può esser trascorso al distinto suo discernimento, e tutto in conseguenza già assoggettato dalla di lui maturità alla publica sapienza. Sorpassando io dunque la descrittione di quell' isola, di sue fortifìcationi, pressidij, e munizioni per assicurarla sempre al dominio di Vostre Eccellenze, trattarò di sue rendite, et altro, sopra quali uersa, ò ha relatione la publica ecconomia. Di mediocre giro, e tutto muttabile è il suo fondo, fecondato continuamente dall' attenzione all' agricoltura degl' abitanti. GÌ' impianti degl' oliuari, come i più proficiui, sono stati da lungo tempo Γ occupazione delle lor applicazioni, animate con più disposizione della publica auttorità per ragione del priuato, e publico profitto. Se molto è il uantaggio, che rende quel prodoto à que' habitanti, che lo possedono, di non poco riesce pure ad altri sudditi, uariamente ocupati nel suo trafico, // oltre // che uiene di confluire al publico //con// Γ utile di più datij il massimo bene, che per il prouedimento di questo requisito non esce soldo dal stato. Coperta però quasi del tutto Γ isola dagp alberi d' oliui, non ui resta, che pocca terra per le semine de grani. Mancano perciò sempre più questi al bisogno, il quale ogn' anno si rende maggiore se per Γ aumento della popolazione, che per la diminuzione de campi seminabili, conuersandosi

16 76 ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΠΑΠΑΔΙΑ - ΛΑΛΑ giornalmente in piantaggioni d' oliui. D'inde deriua, che conuien tracciare i souegni de grani al sostenimento altronde, per i quali esce fuori di stato il danaro. Questo punto fu dalla publica sapienza fatto più uolte oggetto de suoi maturi riflessi, persuasa, che il promouer i prouedimenti ad una tal esiggenza nel proprio stato, gioue // rebbe ad un tempo al uantaggio, che il suo soldo non passasse in alcuni, e che in mano de suoi sudditi si trouasse sempre Γ occorrenza per non hauerla a cercar altroue con difficoltà, e in contingenza più uolte d' ottenerla. Le deliberazioni uscite nella materia furono d' hauer à rissecare i stagni d' acqua dell' isola stessa, perchè cambiate in terre coltiuatili somministrassero il bisogno. Riusci anche in qualche parte i' intento, ma le valli maggiori giaciono nel loro primo stato, perchè ò il dubio di riuscita all' attentato d' asciugarle, ò il peso della spesa occorente all' opra habbino distratto Γ esperimento. Rissente perciò tal uolta gl' incomodi della carestia, e li ha patiti in particolare nella scaduta staggion dell' inuerno. Se le tenute di Butrintò, ampie quanto quelle di Preuesa, e Vonizza, e forze di fondo più fertile, potessero coltiuarsi, soministrarebbero come Γ altre all' occorrenza quasi Γ intiero souegno. Nella contingenza dei pericoli cui resta nel stato presente esposta Γ isola di mancanza di grani, ha la publica carità instituito un fontico sin dal 1602, in cui i preuentiui opportuni prouedimenti seruir hauessero a diuertire Γ improuise penurie. La sua fondazione segui, preuij i publici assensi, con tenui capitali prestati dall' uniuersale, e restituiti poi in progresso col soldo dei prouenti che produssero. È concorsa la publica munificenza di concedere in annual assegnamento dei capitali stessi la panataria della città, e borghi, che è un imposizione di quattro soldi per ogni ducato di pane, che uendono i pistori, la quale in all' hor rendeua ducati mille all' anno. Questa rendita accresciuta giornalmente con la popolazione, ha da allora, che fu assegnata al fontico, prodotto ducati , oltre quanto non apparisce per alcuni anni, de quali se n' è perduta la memoria, rendendo in quest' ultimi anni non più mille, ma 5/mille e 500 incirca ducati all' anno. Veramente non tutta quella summa è in seguito entrata nella cassa del fontico, perchè dal zelo del fu eccellentissimo signor proueditor general da mar Lippomano neh" anno 1670 considerato quel dacio come dinaro publico, e che // la publica intenzione fu d' assegnare per allora soli ducati mille annue in sussidio di quei allor tenui capitali del fontico, uedendo acresciuto il dacio Γ altri ducati 2000 incirca all' anno ha comandato, che sgrauuta la cassa publica d' alcune paghe de sallariati, douessero elle esser soministrate, come uiene esseguito in presente dalla cassa del fontico. Sono state queste in progresso aumentate, ed alcune altre

17 ΕΚΘΕΣΗ G. MALIPIERO (1741) 77 instituite a beneffecio d' altri ministri di cariche della Comunità. Detrate queste legitime perchè comandate distrazioni, tutto il mancante del detto danaro di quel dacio deue considerarsi entrato nella cassa del fontico, d' onde per porzione si è uscito pure con titolo legale d' imprestanza alle publice indigenze, e quattro milla ducati in oltre, che à motiuo di lasciar correr in auuenire la rendita di quel dacio, non a benefficio del fontico comandò il fu eccellentissimo signor proueditor general da mar Francesco Grimani fossero nella publica cassa esborsati. Con questo dinaro fu tenuto proueduto il fontico stesso di migli, soministratigli anzi a sconto degl' auenuti publici debiti dalla publica clemenza, in qualche summa, che serui all' improuise insorte occorenze di quest' isola, e fu [p...] promosso altro souegno col possibile celere ricapito fatto seguire di formenti. In hora ui si troua anche il ritratto della uendita de biscoti publici somministrati a questi Sindici al fine di rappalire all' instantaneo di detta esigenza, sopra il quale dinaro il mio sentimento nel collegieto formato per ricercare il pane espresso, fu che risseruato in luoco di publico beneplacito josse il partito del publico rissarcimento esposto all' incanto, per esser deliberato alla più uantagiosa esibizione, saluo sempre d' hauerlo ad accordare alla compuità con le condizione proposte, quanto migliore sortir non hauessero potuto. Questo soldo tutto, eh' ogn' anno aumentò per le uane contribuzioni, che nel fontico entrano, e per quel di più, che oltre la summa dei ducati [100] che fu dal primo assegnamento rende la panataria, può quando non distratato altroue, seruir a preuenire i funesti casi delle carestie. Per assicurarsi da queste distrazioni d' un soldo che amministrato da persone di questa Comunità, e però di Vostra Signoria, perchè ritratto tutto dall' uniuersale de suoi sudditi di quell' isola, Γ uso delle reuisioni a tempi determinati sopra il maneggio di quella ragione, come, e doue succedano quelle delle camere fiscale da due//in due anni giouar potrebbe. Nelle espositioni dell' instituzione e seruicio del fontico rileuata una parte dalla rendita dell' isola deriuante dalle panatene assignategli, la quale serue à sussidio di quel luogo, et al beneficio della publica cassa, per conto della quale, si contribuiscono i uarij motiuati salarij, che à di lei peso correuano, seguano la decima dell' oglio, e la dogana. Appoggia Γ una unicamente i suoi dritti agi' ogli, che uengono estrati, ed intorno quest' estracione uersano la maggior parte di quelli dell' altra. Posta la prima ultimamente sul piede dell' affitanze, quando per Γ inanzi era sempre corsa per Serenissima Signoria, si è fatt' un capo di certa annual publica rendita, che promette nelle uenture locazioni maggior ancora i publici profiti, e per la seconda sono misurate Γ offerte su Γ aspetto della

18 78 ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΠΑΠΑΔΙΑ - ΛΑΛΑ fertilità ò sterilità del prodotto dell' oglio. GÌ' altri datij di minor rilleuo hanno pur loro le lor incende prodote dagli accidenti, e quanti de dacij stessi, ne sono scaduti sotto la mia reggenza non le hano sentite che in [ ] del publico profitto. Neil' ordine delle rendite dell' isola calcolar si puono le saline, che nella medesima essistano, sominjstrano elle sale al bisogno dagl' abitanti, ne prouedono uantaggiosamente à questi publici depositi in quella summa, che lor occorre, e degli accordi, è perciò determinata, e ne lasciano un copioso ancora soprauanzo all' arbitrio dell' apaltadore, che in ordine a permissioni dell' eccellentissimo magistrato al Sai potendo a suo piacere spacciarlo, ha incaminato il comercio con le tartane dulcigente, che si potrano a leuarlo transferendolo nelle loro terre. Gratie. Il primo Gienaro Zuanne Malipiero, ritornato di Proweditor, e Capitaneo Corfù.

19 ΕΚΘΕΣΗ G. MALIPIERO (1741) 79 RIASSUNTO Contributo alla storia economica di Corfù sotto id dominio veneto - La Relazione del Provveditore General e Capitanio di Corfù Giovanni Malipiero (1741) Nel presente studio si pubblica e si commenta la relazione di Giovanni Malipiero, Provveditore General e Capitanio di Corfù (1 gennaio 1741), tratta dall' Archivio di Stato di Venezia. Giovanni Malipiero, nella sua relazione, si riferisce su vari aspetti della situazione economica dell' isola, e più precisamente sui dazi, sull' agricoltura, sul commercio e sulla navigazione. I dati contenuti in questa relazione sono importanti per le informazioni che offrono tanto sullo stato dell' economia locale, quanto sulla storia di Corfù, nella prima metà del XVIII secolo. ANASTASSIA PAPADIA-LALA

IMPARA LE LINGUE CON I FILM AL CLA

IMPARA LE LINGUE CON I FILM AL CLA UNIVERSITÀ DEGLI STUDI DI PADOVA - CENTRO LINGUISTICO DI ATENEO IMPARA LE LINGUE CON I FILM AL CLA Vedere film in lingua straniera è un modo utile e divertente per imparare o perfezionare una lingua straniera.

Διαβάστε περισσότερα

TRIGONOMETRIA: ANGOLI ASSOCIATI

TRIGONOMETRIA: ANGOLI ASSOCIATI FACOLTÀ DI INGEGNERIA CORSO DI AZZERAMENTO - MATEMATICA ANNO ACCADEMICO 010-011 ESERCIZI DI TRIGONOMETRIA: ANGOLI ASSOCIATI Esercizio 1: Fissata in un piano cartesiano ortogonale xoy una circonferenza

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΜΝΗΜΑ ΠΡΟΣ ΤΟΝ Πρωθυπουργό κ.κων/νο Καραμανλή

ΥΠΟΜΝΗΜΑ ΠΡΟΣ ΤΟΝ Πρωθυπουργό κ.κων/νο Καραμανλή ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2008 ΥΠΟΜΝΗΜΑ ΠΡΟΣ ΤΟΝ Πρωθυπουργό κ.κων/νο Καραμανλή Η ελληνική οικονομία, μπροστά στην κρίση Ι. Μετά από μια περίοδο ταχύρρυθμης, αλλά όχι και τόσον ισόρροπης, ανάπτυξης, η ελληνική οικονομία

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΩΡΓΗ ΚΑΤΣΟΥΛΗ ΜΑΡΙΟΥ ΝΙΚΟΛΙΝΑΚΟΥ ΒΑΣΙΛΗ ΦΙΛΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΝΕΩΤΕΡΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ. Από το 1453 μέχρι το 1830 ΤΟΜΟΣ Α ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ..

ΓΙΩΡΓΗ ΚΑΤΣΟΥΛΗ ΜΑΡΙΟΥ ΝΙΚΟΛΙΝΑΚΟΥ ΒΑΣΙΛΗ ΦΙΛΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΝΕΩΤΕΡΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ. Από το 1453 μέχρι το 1830 ΤΟΜΟΣ Α ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ.. ΓΙΩΡΓΗ ΚΑΤΣΟΥΛΗ ΜΑΡΙΟΥ ΝΙΚΟΛΙΝΑΚΟΥ ΒΑΣΙΛΗ ΦΙΛΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΝΕΩΤΕΡΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Από το 1453 μέχρι το 1830 ΤΟΜΟΣ Α ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ.. 7 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΤΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΠΡΙΝ ΤΗΝ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

άπο πρώτη ς Οκτωβρίου 18 3"] μέ/ρι τοΰ Πάσ/α 1838 τυροωμιάσατ ο Π 1 Ν Α S Τ Ω Ν Ε Ν Τ Ω Ι Β. Ο Θ Ω Ν Ε Ι Ω Ι Π Α Ν Ε Π Ι Σ Ί Ή Μ Ε Ι Ω Ι

άπο πρώτη ς Οκτωβρίου 18 3] μέ/ρι τοΰ Πάσ/α 1838 τυροωμιάσατ ο Π 1 Ν Α S Τ Ω Ν Ε Ν Τ Ω Ι Β. Ο Θ Ω Ν Ε Ι Ω Ι Π Α Ν Ε Π Ι Σ Ί Ή Μ Ε Ι Ω Ι Π 1 Ν Α S Τ Ω Ν Ε Ν Τ Ω Ι Β. Ο Θ Ω Ν Ε Ι Ω Ι Π Α Ν Ε Π Ι Σ Ί Ή Μ Ε Ι Ω Ι ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΧΕΙ Μ Ε Ρ IN Η Ν Ε Ξ AM ΗΝ IΑΝ άπο πρώτη ς Οκτωβρίου 18 3"] μέ/ρι τοΰ Πάσ/α 1838 Π Α Ρ Α Δ Ο Θ Η Σ Ο Μ Ε Ν Ω Ν ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ.

Διαβάστε περισσότερα

CONFIGURAZIONE DELLA CASELLA DI POSTA ELETTRONICA CERTIFICATA (P.E.C.)

CONFIGURAZIONE DELLA CASELLA DI POSTA ELETTRONICA CERTIFICATA (P.E.C.) CONFIGURAZIONE DELLA CASELLA DI POSTA ELETTRONICA CERTIFICATA (P.E.C.) Consigliamo di configurare ed utilizzare la casella di posta elettronica certificata tramite il webmail dedicato fornito dal gestore

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΕΡΓΙΑ ΟΡΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ ΜΟΡΦΕΣ ΑΝΕΡΓΙΑΣ

ΑΝΕΡΓΙΑ ΟΡΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ ΜΟΡΦΕΣ ΑΝΕΡΓΙΑΣ ΑΝΕΡΓΙΑ ΟΡΙΣΜΟΣ Η κατάσταση έλλειψης εργασίας, κατά την οποία υπάρχει δυσαρμονία μεταξύ προσφοράς και ζήτησης, προσφέρονται λίγες θέσεις εργασίας, ενώ υπάρχουν πάρα πολλοί ενδ9ιαφερόμενοι. Είναι έννοια

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Διεύθυνση Οικονομικής Ανάλυσης

ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Διεύθυνση Οικονομικής Ανάλυσης ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Διεύθυνση Οικονομικής Ανάλυσης ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ O ΑΓΡΟΔΙΑΤΡΟΦΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΠΡΟΣΦΕΡΕΙ ΕΠΙΠΛΕΟΝ 12,2 ΔΙΣ ΕΤΗΣΙΩΣ ΑΝ ΕΝΙΣΧΥΘΕΙ Η ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ, ΤΟ BRANDING ΚΑΙ Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

158 Ο ΕΡΑΝΙΣΤΗΣ, 25 (2005)

158 Ο ΕΡΑΝΙΣΤΗΣ, 25 (2005) ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΥΓΚΥΡΙΑ Οι, ópot, της επικοινωνίας του ελληνικού εμπορίου με τη Ρωσία της Μαύρης Θάλασσας (τέλος 18ου - αρχές 19ου OLI.) Α ΥΤΟ ΤΟ ΑΡΘΡΟ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΑΛΛΟ από μια πρόταση

Διαβάστε περισσότερα

Un calcolo deduttivo per la teoria ingenua degli insiemi. Giuseppe Rosolini da un università ligure

Un calcolo deduttivo per la teoria ingenua degli insiemi. Giuseppe Rosolini da un università ligure Un calcolo deduttivo per la teoria ingenua degli insiemi Giuseppe Rosolini da un università ligure Non è quella in La teoria ingenua degli insiemi Ma è questa: La teoria ingenua degli insiemi { < 3} è

Διαβάστε περισσότερα

Integrali doppi: esercizi svolti

Integrali doppi: esercizi svolti Integrali doppi: esercizi svolti Gli esercizi contrassegnati con il simbolo * presentano un grado di difficoltà maggiore. Esercizio. Calcolare i seguenti integrali doppi sugli insiemi specificati: a) +

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ. Φορολογική Πολιτική και Οικονομική Ανάπτυξη

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ. Φορολογική Πολιτική και Οικονομική Ανάπτυξη ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ Φορολογική Πολιτική και Οικονομική Ανάπτυξη Στόχος μαθήματος Κατανόηση των τρόπων με τους οποίους η φορολογική πολιτική μπορεί να επηρεάσει την ευημερία μιας κοινωνίας

Διαβάστε περισσότερα

Ειδικό Παράρτημα B. Χρηματοοικονομικοί δείκτες: Ανάλυση ανά περιφέρεια

Ειδικό Παράρτημα B. Χρηματοοικονομικοί δείκτες: Ανάλυση ανά περιφέρεια Ειδικό Παράρτημα B Χρηματοοικονομικοί δείκτες: Ανάλυση ανά περιφέρεια 2013 Ετήσια έκθεση ελληνικού εμπορίου 290 Β. Ανάλυση ανά περιφέρεια Στο παράρτημα αυτό παρουσιάζεται η γεωγραφική διάσταση της διάρθρωσης

Διαβάστε περισσότερα

Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας. κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014

Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας. κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014 Θέμα Α1 Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014 ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ Α) Με τη βιομηχανική επανάσταση καθώς η κατοχή γης έπαυε προοδευτικά να είναι πηγή εξουσίας

Διαβάστε περισσότερα

Τα μέσα της εμπορικής πολιτικής

Τα μέσα της εμπορικής πολιτικής Τα μέσα της εμπορικής πολιτικής Περίγραµµα Ανάλυση µερικής ισορροπίας των δασµών: προσφορά, ζήτηση και εµπόριο σ ένα µεµονωµένο κλάδο Κόστος και όφελος των δασµών Επιδοτήσεις εξαγωγών Ποσοστώσεις στις

Διαβάστε περισσότερα

Ημερομηνία: Σεπτέμβριος 8, 2016

Ημερομηνία: Σεπτέμβριος 8, 2016 1) «Η ελληνική οικονομία είναι κατά βάση αγροτική». Όπως άλλωστε προκύπτει από τη συμμετοχή του προϊόντος του αγροτικού τομέα της χώρας μας στη διαμόρφωση του ΑΕΠ που ανέρχεται σε A. 25% B. 33% C. 10%

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ Α1 α. σχολικό βιβλίο, σελ. 46. Φεντερασιόν: ήταν μεγάλη πολυεθνική εργατική οργάνωση της Θεσσαλονίκης, με πρωτεργάτες σοσιαλιστές από την ανοικτή σε νέες ιδέες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΣΠΑ 2014-2020. Πρόγραμμα «Νεοφυής Επιχειρηματικότητα»

ΕΣΠΑ 2014-2020. Πρόγραμμα «Νεοφυής Επιχειρηματικότητα» ΕΣΠΑ 2014-2020 Πρόγραμμα «Νεοφυής Επιχειρηματικότητα» ΕΠΑνΕΚ Κεντρικός στρατηγικός στόχος του ΕΠΑνΕΚ είναι η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και της εξωστρέφειας των επιχειρήσεων, η μετάβαση στην ποιοτική

Διαβάστε περισσότερα

THE ECONOMIST ΟΜΙΛΙΑ

THE ECONOMIST ΟΜΙΛΙΑ THE ECONOMIST ΟΜΙΛΙΑ ΑΡΘΟΥΡΟΥ ΖΕΡΒΟΥ CHAIRMAN AND CEO, PUBLIC POWER CORPORATION, GREECE TO THE GREEK EU PRESIDENCY SUMMIT «THE SEA OF EUROPE: ROUTING THE MAP FOR ECONOMIC GROWTH» ΔΕΥΤΕΡΑ 17 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΕΣΒΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ

ΠΡΕΣΒΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ ΠΡΕΣΒΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ Λευκωσία, 29-03-2010 ΘΕΜΑ: «Το Εξωτερικό Εμπόριο της Κύπρου» Το εξωτερικό εμπόριο της Κύπρου χαρακτηρίζεται από τις δυσανάλογα

Διαβάστε περισσότερα

Γενικά Αρχεία του Κράτους Αρχεία Νομού Λευκάδας

Γενικά Αρχεία του Κράτους Αρχεία Νομού Λευκάδας Γενικά Αρχεία του Κράτους Αρχεία Νομού Λευκάδας Ελένη Δ. Γράψα Προϊσταμένη Γ.Α.Κ. Αρχείων Ν. Λευκάδας e-mail: mail@gak. lef.sch. g Ιστορικά στοιχεία Τον Ιούλιο του 1684 ο Βενετός αρχιστράτηγος Φραγκίσκος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ & ΙΟΙΚΗΣΗΣ. Γ ΛΥΚΕΙΟΥ τεχνολογικής κατεύθυνσης. Θέµατα και ερωτήσεις κλειστού τύπου Ερωτήσεις του τύπου Σωστό - Λάθος

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ & ΙΟΙΚΗΣΗΣ. Γ ΛΥΚΕΙΟΥ τεχνολογικής κατεύθυνσης. Θέµατα και ερωτήσεις κλειστού τύπου Ερωτήσεις του τύπου Σωστό - Λάθος Θέµατα και ερωτήσεις κλειστού τύπου Ερωτήσεις του τύπου Σωστό - Λάθος Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Ερωτήσεις αντιστοίχησης Ερωτήσεις συµπλήρωσης κενών Ερωτήσεις ανάπτυξης Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ & ΙΟΙΚΗΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Καθοδηγόντας την ανάπτυξη: αγορές εναντίον ελέγχων. Δύο διαφορετικά συστήματα καθοδήγησης της ανάπτυξης εκ μέρους της αγοράς:

Καθοδηγόντας την ανάπτυξη: αγορές εναντίον ελέγχων. Δύο διαφορετικά συστήματα καθοδήγησης της ανάπτυξης εκ μέρους της αγοράς: Καθοδηγόντας την ανάπτυξη: αγορές εναντίον ελέγχων Δύο διαφορετικά συστήματα καθοδήγησης της ανάπτυξης εκ μέρους της αγοράς: 1) Το πρώτο σύστημα είναι η καπιταλιστική οικονομία ή οικονομία της αγοράς:

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Ι

ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Ι ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Ι Ενότητα 1: Εισαγωγή στη Δημόσια Οικονομική Κουτεντάκης Φραγκίσκος - Γαληνού Αργυρώ Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Η άσκηση αναπαράγεται ταυτόχρονα στον πίνακα ανάλογα με όσο έχουν γράψει και αναφέρουν οι φοιτητές.

Η άσκηση αναπαράγεται ταυτόχρονα στον πίνακα ανάλογα με όσο έχουν γράψει και αναφέρουν οι φοιτητές. 1 2 Η άσκηση αναπαράγεται ταυτόχρονα στον πίνακα ανάλογα με όσο έχουν γράψει και αναφέρουν οι φοιτητές. Στόχος: Να αποδείξουν οι φοιτητές από μόνοι τους πόσες πολλές έννοιες βρίσκονται στην τομή των δύο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 Μάθημα: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Δευτέρα, 3 Ιουνίου 2013

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008 Μάθηµα: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ηµεροµηνία και ώρα εξέτασης: ευτέρα 9 Ιουνίου 2008 7:30-10:00

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΠΟΥ ΑΦΟΡΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΝΕΟΦΥΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ»

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΠΟΥ ΑΦΟΡΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΝΕΟΦΥΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ» ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΠΟΥ ΑΦΟΡΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΝΕΟΦΥΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ» Το πρόγραμμα «Νεοφυής Επιχειρηματικότητα» συγχρηματοδοτείται από το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο (ΕΚΤ) στο πλαίσιο του

Διαβάστε περισσότερα

Επεξεργασία ιστορικών πηγών

Επεξεργασία ιστορικών πηγών Επεξεργασία ιστορικών πηγών Κατά τη βαθμολόγηση απαντήσεων σε ερωτήσεις που απαιτούν επεξεργασία ιστορικού υλικού (παραθεμάτων, εικόνων, διαγραμμάτων, χαρτών κλπ) αξιολογείται, ανάλογα με τη συγκεκριμένη

Διαβάστε περισσότερα

Ταμείου Αγροτικής Επιχειρηματικότητας,

Ταμείου Αγροτικής Επιχειρηματικότητας, Παρέμβαση του αναπληρωτή διευθύνοντος συμβούλου της Τράπεζας Πειραιώς κ. Χριστόδουλου Αντωνιάδη, στο συνέδριο «Αριστοτέλης» της ΕΕΔΕ, στις 28 Νοεμβρίου 2014, στη Θεσσαλονίκη Χρηματοδοτικά Νέα Εργαλεία

Διαβάστε περισσότερα

Dove posso trovare il modulo per? Dove posso trovare il modulo per? Για να ρωτήσετε που μπορείτε να βρείτε μια φόρμα

Dove posso trovare il modulo per? Dove posso trovare il modulo per? Για να ρωτήσετε που μπορείτε να βρείτε μια φόρμα - Γενικά Dove posso trovare il modulo per? Dove posso trovare il modulo per? Για να ρωτήσετε που μπορείτε να βρείτε μια φόρμα Quando è stato rilasciato il suo [documento]? Για να ρωτήσετε πότε έχει εκδοθεί

Διαβάστε περισσότερα

Εξετάσεις Θεωρίας και Πολιτικής Διεθνούς Εμπορίου Ιούλιος 2007. Όνομα: Επώνυμο: Επιθυμώ να μην περάσω το μάθημα εάν η βαθμολογία μου είναι του

Εξετάσεις Θεωρίας και Πολιτικής Διεθνούς Εμπορίου Ιούλιος 2007. Όνομα: Επώνυμο: Επιθυμώ να μην περάσω το μάθημα εάν η βαθμολογία μου είναι του Εξετάσεις Θεωρίας και Πολιτικής Διεθνούς Εμπορίου Ιούλιος 2007 Α Όνομα: Επώνυμο: Αριθμός Μητρώου: Έτος: Επιθυμώ να μην περάσω το μάθημα εάν η βαθμολογία μου είναι του 1. Η χώρα Α έχει 10.000 μονάδες εργασίας

Διαβάστε περισσότερα

Σύσταση για ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Σύσταση για ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 13.5.2015 COM(2015) 251 final Σύσταση για ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ σχετικά με την εφαρμογή των γενικών προσανατολισμών της οικονομικής πολιτικής των κρατών μελών που έχουν ως

Διαβάστε περισσότερα

Βιογραφικό Σηµείωµα Κατερίνα Κωνσταντινίδου

Βιογραφικό Σηµείωµα Κατερίνα Κωνσταντινίδου Βιογραφικό Σηµείωµα Κατερίνα Κωνσταντινίδου Θέση στο Ε.Κ.Π.Α ΛΕΚΤΟΡΑΣ, ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΘΗΝΩΝ, ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ Προπτυχιακοί τίτλοι σπουδών Φεβρουάριος 1993: πτυχίο του τµήµατος Ιστορίας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ ΤΗΣ ΑΚΤΟΠΛΟΪΑΣ ΚΑΙ CABOTAGE ΜΑΘΗΜΑ ΝΑΥΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΤΣΑΛΙΚΙΔΟΥ ΟΛΥΜΠΙΑ ΤΣΟΓΚΑ ΜΑΡΙΑ 30/10/2009

ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ ΤΗΣ ΑΚΤΟΠΛΟΪΑΣ ΚΑΙ CABOTAGE ΜΑΘΗΜΑ ΝΑΥΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΤΣΑΛΙΚΙΔΟΥ ΟΛΥΜΠΙΑ ΤΣΟΓΚΑ ΜΑΡΙΑ 30/10/2009 ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ ΤΗΣ ΑΚΤΟΠΛΟΪΑΣ ΚΑΙ CABOTAGE ΜΑΘΗΜΑ ΝΑΥΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΤΣΑΛΙΚΙΔΟΥ ΟΛΥΜΠΙΑ ΤΣΟΓΚΑ ΜΑΡΙΑ 30/10/2009 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ - ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Έννοια ακτοπλοΐας: ακτοπλοΐα είναι η μετακίνηση επιβατών και φορτίου

Διαβάστε περισσότερα

Τεράστια η αύξηση της φορολογίας στους ελεύθερους επαγγελματίες

Τεράστια η αύξηση της φορολογίας στους ελεύθερους επαγγελματίες Τεράστια η αύξηση της φορολογίας στους ελεύθερους επαγγελματίες Αυξημένος φόρος έως και κατά 163,9%, για το ίδιο εισόδημα! Η Ελλάδα είναι από τις λίγες χώρες στην Ευρώπη όπου, ο φόρος που πληρώνουν οι

Διαβάστε περισσότερα

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους Αιτιολογική έκθεση Η Επιτροπή Κρατικών Bραβείων Λογοτεχνικής Μετάφρασης εργάστηκε για τα βραβεία του 2013, όπως και την προηγούµενη χρονιά, έχοντας επίγνωση α. των µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει

Διαβάστε περισσότερα

Είναι το βραβείο της Καινοτοµίας για τα προϊόντα ευρείας κατανάλωσης που βασίζεται αποκλειστικά στην ψήφο των Ελλήνων καταναλωτών.

Είναι το βραβείο της Καινοτοµίας για τα προϊόντα ευρείας κατανάλωσης που βασίζεται αποκλειστικά στην ψήφο των Ελλήνων καταναλωτών. 2014 1 Είναι το βραβείο της Καινοτοµίας για τα προϊόντα ευρείας κατανάλωσης που βασίζεται αποκλειστικά στην ψήφο των Ελλήνων καταναλωτών. Τα προϊόντα ψηφίζονται απο 3.000 καταναλωτές µέσω της σηµαντικότερης

Διαβάστε περισσότερα

LIVELLO A1 & A2 (secondo il Consiglio d Europa)

LIVELLO A1 & A2 (secondo il Consiglio d Europa) ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΡΑΤΙΚΟ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΓΛΩΣΣΟΜΑΘΕΙΑΣ Ministero Greco della Pubblica Istruzione e degli Affari Religiosi Certificazione di Lingua Italiana LIVELLO A1 & A2 (secondo

Διαβάστε περισσότερα

Il buon gorverno: σχεδιάζοντας το σύστηµα διακυβέρνησης στην ελληνοβενετική Ανατολή. Το παράδειγµα της Κρήτης (13ος -17ος αι.

Il buon gorverno: σχεδιάζοντας το σύστηµα διακυβέρνησης στην ελληνοβενετική Ανατολή. Το παράδειγµα της Κρήτης (13ος -17ος αι. Il buon gorverno: σχεδιάζοντας το σύστηµα διακυβέρνησης στην ελληνοβενετική Ανατολή. Το παράδειγµα της Κρήτης (13ος -17ος αι.) Ελένη Τσουραπά Η µελέτη του συστήµατος διακυβέρνησης στο πολιτικό περιβάλλον

Διαβάστε περισσότερα

Χρηματοοικονομική ανάλυση των ΜΜΕ

Χρηματοοικονομική ανάλυση των ΜΜΕ Χρηματοοικονομική ανάλυση των ΜΜΕ Ανάλυση λογιστικών καταστάσεων Ένας από τους σκοπούς της χρηματοοικονομικής επιστήμης αποτελεί η αξιολόγηση και αξιοποίηση των στοιχείων που έχουν συγκεντρωθεί και καταγραφεί

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Διοικητική Λογιστική Λογιστική Εταιρειών Διδάσκοντες: Νικόλαος Ηρειώτης & Δημήτριος Μπάλιος Σημειώσεις με θέμα την 1 η ομάδα του

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΜΠΟΣΙΟ

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΜΠΟΣΙΟ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΜΠΟΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Ναύπλιο, Βουλευτικό Παρασκευή 9 - Κυριακή 11 Οκτωβρίου 2015 Παρασκευή 9 Οκτωβρίου, απόγευμα Εναρκτήρια Συνεδρία 6.00-6.30: Υποδοχή Συνέδρων και Κοινού 6.30-6.40: Προσφώνηση

Διαβάστε περισσότερα

Επιχειρήσεις και Ψηφιακή Οικονομία: Νέες Θέσεις Εργασίας, Καλύτερες Υπηρεσίες

Επιχειρήσεις και Ψηφιακή Οικονομία: Νέες Θέσεις Εργασίας, Καλύτερες Υπηρεσίες Α. Η Ψηφιακή Ωριμότητα της Ελλάδας Οι ψηφιακές υπηρεσίες στην Ελλάδα παρουσιάζουν χαμηλότερη διείσδυση και μικρότερη ανάπτυξη σε σχέση με τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες. Πρόσφατες αναλύσεις καταδεικνύουν

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΚ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΤΕΧΝΙΚΟΣ ΜΗΧΑΝΟΓΡΑΦΗΜΕΝΟΥ ΛΟΓΙΣΤΗΡΙΟΥ Γ ΕΞΑΜΗΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΚΟΣΤΟΥΣ Ι ΜΑΘΗΜΑ 3 ο

ΔΙΕΚ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΤΕΧΝΙΚΟΣ ΜΗΧΑΝΟΓΡΑΦΗΜΕΝΟΥ ΛΟΓΙΣΤΗΡΙΟΥ Γ ΕΞΑΜΗΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΚΟΣΤΟΥΣ Ι ΜΑΘΗΜΑ 3 ο ΔΙΕΚ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΤΕΧΝΙΚΟΣ ΜΗΧΑΝΟΓΡΑΦΗΜΕΝΟΥ ΛΟΓΙΣΤΗΡΙΟΥ Γ ΕΞΑΜΗΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΚΟΣΤΟΥΣ Ι ΜΑΘΗΜΑ 3 ο 1. Έννοιες κόστους, εξόδου, δαπάνης, εσόδου Κόστος Όπως έχουμε ήδη αναφέρει για την παραγωγή αγαθών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗ ΓΙΑ ΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ, ΤΟΝ ΕΛΕΓΧΟ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΩΝ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ

ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗ ΓΙΑ ΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ, ΤΟΝ ΕΛΕΓΧΟ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΩΝ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ ΑΘΗΝΑ 1-8-2007 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΥΠΟΥ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ κ. ΓΙΩΡΓΟΥ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗ ΓΙΑ ΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ, ΤΟΝ ΕΛΕΓΧΟ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΩΝ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Sarò signor io sol. α α. œ œ. œ œ œ œ µ œ œ. > Bass 2. Domenico Micheli. Canzon, ottava stanza. Soprano 1. Soprano 2. Alto 1

Sarò signor io sol. α α. œ œ. œ œ œ œ µ œ œ. > Bass 2. Domenico Micheli. Canzon, ottava stanza. Soprano 1. Soprano 2. Alto 1 Sarò signor io sol Canzon, ottava stanza Domenico Micheli Soprano Soprano 2 Alto Alto 2 Α Α Sa rò si gnor io sol del mio pen sie io sol Sa rò si gnor io sol del mio pen sie io µ Tenor Α Tenor 2 Α Sa rò

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑ 1: ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΥΠΑΡΧΕΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ?

ΕΡΩΤΗΜΑ 1: ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΥΠΑΡΧΕΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ? ΕΡΩΤΗΜΑ 1: ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΥΠΑΡΧΕΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ? ΕΠΕΙΔΗ: Η ΧΩΡΕΣ ΔΙΑΦΕΡΟΥΝ ΜΕΤΑΞΥ ΤΟΥΣ ΕΙΤΕ (Α) ΣΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗ ΤΟΥΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΝΑ ΠΑΡΑΓΑΓΟΥΝ ΤΑ ΔΙΑΦΟΡΑ ΑΓΑΘΑ, ΕΙΤΕ (Β) ΣΤΙΣ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΙΚΕΣ ΤΟΥΣ ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ ΓΙ

Διαβάστε περισσότερα

Τα τελευταία χρόνια της Βενετοκρατίας στην Κύπρο: Αρχειακά τεκµήρια για την παρουσία, τη δράση και το θάνατο του Ιάκωβου Διασορηνού

Τα τελευταία χρόνια της Βενετοκρατίας στην Κύπρο: Αρχειακά τεκµήρια για την παρουσία, τη δράση και το θάνατο του Ιάκωβου Διασορηνού Τα τελευταία χρόνια της Βενετοκρατίας στην Κύπρο: Αρχειακά τεκµήρια για την παρουσία, τη δράση και το θάνατο του Ιάκωβου Διασορηνού Χρήστος Αποστολόπουλος Η προσωπικότητα του Ιακώβου Διασορηνού παραµένει

Διαβάστε περισσότερα

Οι δραστηριότητες του Ο.Γ.Ε.Ε.Κ.Α «ΗΜΗΤΡΑ» στον τοµέα της κατάρτισης των αγροτών σχετικά µε την παραγωγή βιολογικών προϊόντων Πηνελόπη.

Οι δραστηριότητες του Ο.Γ.Ε.Ε.Κ.Α «ΗΜΗΤΡΑ» στον τοµέα της κατάρτισης των αγροτών σχετικά µε την παραγωγή βιολογικών προϊόντων Πηνελόπη. Οι δραστηριότητες του Ο.Γ.Ε.Ε.Κ.Α «ΗΜΗΤΡΑ» στον τοµέα της κατάρτισης των αγροτών σχετικά µε την παραγωγή βιολογικών προϊόντων Πηνελόπη. Ράλλη ιευθύνουσα Σύµβουλος Ο.Γ.Ε.Ε.Κ.Α «ΗΜΗΤΡΑ» 1 ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΓΕΩΡΓΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

BREVE DESCRITTIONE DEL REGNO DI MOREA. Αφηγηματική ιστορική πηγή ή επίσημο βενετικό έγγραφο της Β' Βενετοκρατίας στην Πελοπόννησο;

BREVE DESCRITTIONE DEL REGNO DI MOREA. Αφηγηματική ιστορική πηγή ή επίσημο βενετικό έγγραφο της Β' Βενετοκρατίας στην Πελοπόννησο; ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΝΤΟΚΟΣ ΕΩΑ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΑ 1 (1993) BREVE DESCRITTIONE DEL REGNO DI MOREA. Αφηγηματική ιστορική πηγή ή επίσημο βενετικό έγγραφο της Β' Βενετοκρατίας στην Πελοπόννησο; Στα 1830 ο Ανδρέας Μουστοξύδης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ & ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΤΕΧΝΙΚΑ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΒΙΒΛΙΩΝ 2015-2016 ΠΙΑΔΑΓΩΓΙΚΑ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ & ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΤΕΧΝΙΚΑ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΒΙΒΛΙΩΝ 2015-2016 ΠΙΑΔΑΓΩΓΙΚΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ & ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΒΙΒΛΙΩΝ 2015-2016 ΠΙΑΔΑΓΩΓΙΚΑ ΤΕΧΝΙΚΑ Οι Εκδόσεις Δίσιγμα ξεκίνησαν την πορεία τους στο χώρο των ελληνικών εκδόσεων τον Σεπτέμβριο του 2009 με κυρίαρχο οδηγό

Διαβάστε περισσότερα

Δημογραφία. Ενότητα 11.1: Παράδειγμα - Περιφερειακές διαφοροποιήσεις και ανισότητες του προσδόκιμου ζωής στη γέννηση

Δημογραφία. Ενότητα 11.1: Παράδειγμα - Περιφερειακές διαφοροποιήσεις και ανισότητες του προσδόκιμου ζωής στη γέννηση ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Δημογραφία Ενότητα 11.1: Παράδειγμα - Περιφερειακές διαφοροποιήσεις και ανισότητες του προσδόκιμου ζωής στη γέννηση Μιχάλης Αγοραστάκης Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας &

Διαβάστε περισσότερα

Βρυξέλλες, COM(2016) 727 final. ANNEXES 1 to 2 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ. στην

Βρυξέλλες, COM(2016) 727 final. ANNEXES 1 to 2 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ. στην ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 16.11.2016 COM(2016) 727 final ANNEXES 1 to 2 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ στην ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ, ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ημερίδα. "Δείκτες. ερευνητικής δραστηριότητας και σχεδιασμός. Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών. Μαρία Θ. Στουμπούδη

Ημερίδα. Δείκτες. ερευνητικής δραστηριότητας και σχεδιασμός. Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών. Μαρία Θ. Στουμπούδη Ημερίδα "Δείκτες ερευνητικής δραστηριότητας και σχεδιασμός πολιτικών για την Έρευνα, την Τεχνολογική Ανάπτυξη και την Καινοτομία (ΕΤΑΚ)" Αθήνα, Τετάρτη 2 Μαΐου 2012 Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών Για το Σ της Ένωσης

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΣΗ 5. Ανάλυση αποτελεσμάτων αλιευτικής και περιβαλλοντικής έρευνας- Διαχειριστικές προτάσεις ΠΑΡΑΔΟΤΕΑ

ΦΑΣΗ 5. Ανάλυση αποτελεσμάτων αλιευτικής και περιβαλλοντικής έρευνας- Διαχειριστικές προτάσεις ΠΑΡΑΔΟΤΕΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ & ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΥΔΑΤΙΚΩΝ & ΕΔΑΦΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ Ρωμανού 3 Χαλέπα - 73 133 Χανιά Κρήτης - http://triton.chania.teicrete.gr/

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΑ ΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΑ ΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΑ ΙΚΩΝ 2000 2013 : ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ο 1 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΑ ΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2013 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ο : Επιχειρήσεις και οργανισµοί Να απαντήσετε αν είναι σωστή ή λανθασµένη

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΟΜΑΔΑ Α'

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΟΜΑΔΑ Α' ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΟΜΑΔΑ Α' ΘΕΜΑ Α1 Α.1.1. Να δώσετε το περιεχόμενο των παρακάτω όρων: α. Ορεινοί β. Στρατιωτικός Σύνδεσμος γ. Εθνικό Κόμμα δ. Πατριαρχική Επιτροπή Μονάδες

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΡΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 ΦΟΡΟΣ ΠΡΟΣΤΙΘΕΜΕΝΗΣ ΑΞΙΑΣ (Φ.Π.Α.)

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΡΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 ΦΟΡΟΣ ΠΡΟΣΤΙΘΕΜΕΝΗΣ ΑΞΙΑΣ (Φ.Π.Α.) ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΡΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 ΦΟΡΟΣ ΠΡΟΣΤΙΘΕΜΕΝΗΣ ΑΞΙΑΣ (Φ.Π.Α.) ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ Προστιθέμενη αξία προϊόντος Ορισμός ΦΠΑ Εφαρμογή ΦΠΑ Απαλλασσόμενες συναλλαγές Συντελεστές ΦΠΑ

Διαβάστε περισσότερα

1.3 Σκεπτικό Με τη δραστηριότητα χαρτογράφησης της Ανατολικής Μεσογείου σε µία εποχή έντονων συγκρούσεων για την κυριαρχία στην περιοχή, επιδιώκεται ο

1.3 Σκεπτικό Με τη δραστηριότητα χαρτογράφησης της Ανατολικής Μεσογείου σε µία εποχή έντονων συγκρούσεων για την κυριαρχία στην περιοχή, επιδιώκεται ο 1 Χαρτογραφώντας την κυριαρχία στην ανατολική Μεσόγειο από το 13 ο έως το 18 ο αι. 1.1 Περίληψη Οι µαθητές καλούνται να δηµιουργήσουν χάρτες της Ανατολικής Μεσογείου που να απεικονίζουν τις αλλαγές στην

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία Σλαβικών Λαών

Ιστορία Σλαβικών Λαών ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 12 η :Μαυροβούνιο Αγγελική Δεληκάρη Λέκτορας Μεσαιωνικής Ιστορίας των Σλαβικών Λαών Τμήμα Ιστορίας Αρχαιολογίας ΑΠΘ Άδειες Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία του καθηγητού Χρήστου Σ. Ζερεφού, ακαδημαϊκού Συντονιστού της ΕΜΕΚΑ

Ομιλία του καθηγητού Χρήστου Σ. Ζερεφού, ακαδημαϊκού Συντονιστού της ΕΜΕΚΑ Ομιλία του καθηγητού Χρήστου Σ. Ζερεφού, ακαδημαϊκού Συντονιστού της ΕΜΕΚΑ Οι επιμέρους μελέτες ανέδειξαν τον πλούτο των φυσικών πόρων που διαθέτει η χώρα μας αλλά και τους κινδύνους που απειλούν το φυσικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΤΩΝ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΤΩΝ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΤΩΝ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Ως κλάδος τηλεπικοινωνιών ορίζεται η παραγωγή τηλεπικοινωνιακού υλικού και η χρήση των παραγόμενων τηλεπικοινωνιακών προϊόντων και

Διαβάστε περισσότερα

(Πολιτική. Οικονομία ΙΙ) Τμήμα ΜΙΘΕ. Καθηγητής Σπύρος Βλιάμος. Αρχές Οικονομικής ΙΙ. 14/6/2011Εαρινό Εξάμηνο 2010-2011. (Πολιτική Οικονομία ΙΙ) 1

(Πολιτική. Οικονομία ΙΙ) Τμήμα ΜΙΘΕ. Καθηγητής Σπύρος Βλιάμος. Αρχές Οικονομικής ΙΙ. 14/6/2011Εαρινό Εξάμηνο 2010-2011. (Πολιτική Οικονομία ΙΙ) 1 Αρχές Οικονομικής ΙΙ (Πολιτική Οικονομία ΙΙ) Καθηγητής Σπύρος Βλιάμος Τμήμα ΜΙΘΕ Καθηγητής Σπύρος Βλιάμος 2010-2011 Αρχές Οικονομικής ΙΙ (Πολιτική Οικονομία ΙΙ) 1 Θεματικές Ενότητες Επισκόπηση της Μακροοικονομικής-Τα

Διαβάστε περισσότερα

Χαρτογράφηση της εξαγωγικής δραστηριότητας της Ελλάδας ανά Περιφέρεια και Νοµό 2008-2012

Χαρτογράφηση της εξαγωγικής δραστηριότητας της Ελλάδας ανά Περιφέρεια και Νοµό 2008-2012 Χαρτογράφηση της εξαγωγικής δραστηριότητας της Ελλάδας ανά Περιφέρεια και Νοµό 2008-2012 Ινστιτούτο Εξαγωγικών Ερευνών και Σπουδών Σύνδεσµος Εξαγωγέων Βορείου Ελλάδος Θεσσαλονίκη, 23/05/13 Σκοπός της µελέτης:

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 (Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ)

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 (Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 (Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ) Να σημειώσετε το σωστό ή το λάθος στο τέλος των προτάσεων: 1. Λειτουργικός στόχος του σχολείου είναι η μόρφωση των ανθρώπων. 2. Η επιχείρηση αποτελεί κοινωνική οργάνωση, γιατί

Διαβάστε περισσότερα

ΣΗΜΕΙΑ ΟΜΙΛΙΑΣ. Μιλτιάδη Βαρβιτσιώτη Υπουργού Ναυτιλίας και Αιγαίου

ΣΗΜΕΙΑ ΟΜΙΛΙΑΣ. Μιλτιάδη Βαρβιτσιώτη Υπουργού Ναυτιλίας και Αιγαίου [1] ΣΗΜΕΙΑ ΟΜΙΛΙΑΣ Μιλτιάδη Βαρβιτσιώτη Υπουργού Ναυτιλίας και Αιγαίου Κυρίες και Κύριοι, Είναι ιδιαίτερη πρόκληση η σημερινή συνάντηση που διοργανώνεται από το Economist υπό την αιγίδα της Προεδρίας του

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΚΑΤΟ ΤΑ ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΚΑΤΟ ΤΑ ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΚΑΤΟ ΤΑ ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ 1. Τι πρέπει να κατανοήσει ο μαθητής Όπως αναφέρθηκε στο πρώτο κεφάλαιο, το κράτος είναι μια ισχυρότατη οντότητα που θέτει το θεσμικό πλαίσιο μέσα στο οποίο αναπτύσσεται

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΡΙΑΝΝΑ ΚΟΛΥΒΑ Kαθηγήτρια Αρχειονομίας Τμήμα Αρχειονομίας, Βιβλιοθηκονομίας και Μουσειολογίας Ιόνιο Πανεπιστήμιο. Πίνακας Μελετών

ΜΑΡΙΑΝΝΑ ΚΟΛΥΒΑ Kαθηγήτρια Αρχειονομίας Τμήμα Αρχειονομίας, Βιβλιοθηκονομίας και Μουσειολογίας Ιόνιο Πανεπιστήμιο. Πίνακας Μελετών ΜΑΡΙΑΝΝΑ ΚΟΛΥΒΑ Kαθηγήτρια Αρχειονομίας Τμήμα Αρχειονομίας, Βιβλιοθηκονομίας και Μουσειολογίας Ιόνιο Πανεπιστήμιο Πίνακας Μελετών 1. Μ. Κολυβά, «Θεόδωρος Παλαιολόγος, αρχηγός μισθοφόρων "στρατιωτών" και

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία «Economist» 11/05/2015. Κυρίες και Κύριοι,

Ομιλία «Economist» 11/05/2015. Κυρίες και Κύριοι, Ομιλία «Economist» 11/05/2015 Κυρίες και Κύριοι, Μετά από 6 χρόνια βαθιάς ύφεσης, το 2014, η Ελληνική οικονομία επέστρεψε σε θετικούς ρυθμούς, οι οποίοι μπορούν να ενισχυθούν. Παράλληλα, διαφαίνονται προοπτικές

Διαβάστε περισσότερα

Επιτρέπεται η αναπαραγωγή για μη εμπορικούς σκοπούς με την προϋπόθεση ότι θα αναφέρεται η πηγή (Παρατηρητήριο ΕΓΝΑΤΙΑ ΟΔΟΣ Α.Ε.).

Επιτρέπεται η αναπαραγωγή για μη εμπορικούς σκοπούς με την προϋπόθεση ότι θα αναφέρεται η πηγή (Παρατηρητήριο ΕΓΝΑΤΙΑ ΟΔΟΣ Α.Ε.). Στην παρούσα Θεματική Έκθεση εξετάζεται και αναλύεται, για την περίοδο 2009-2014 (και ανάλογα με τη διαθεσιμότητα των πιο πρόσφατων στοιχείων), η εξέλιξη εξειδικευμένων δεικτών, οι οποίοι εκφράζουν και

Διαβάστε περισσότερα

Η Ενέργεια περιλαμβάνει ενδεικτικά τις ακόλουθες κατηγορίες Πράξεων:

Η Ενέργεια περιλαμβάνει ενδεικτικά τις ακόλουθες κατηγορίες Πράξεων: Ενέργεια 2.1.2 : Αξιολόγηση εκπαιδευτικού έργου Για να βελτιωθεί η ποιότητα του εκπαιδευτικού συστήματος, η αξιολόγηση του εκπαιδευτικού έργου που αφορά την πρωτοβάθμια, την δευτεροβάθμια γενική και τεχνική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ 10: «Ενίσχυση του ανθρώπινου κεφαλαίου για την προαγωγή της έρευνας και της καινοτομίας στις 8 Περιφέρειες Σύγκλισης»

ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ 10: «Ενίσχυση του ανθρώπινου κεφαλαίου για την προαγωγή της έρευνας και της καινοτομίας στις 8 Περιφέρειες Σύγκλισης» ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ 10: «Ενίσχυση του ανθρώπινου κεφαλαίου για την προαγωγή της έρευνας και της καινοτομίας στις 8 Περιφέρειες Σύγκλισης» Στρατηγική Η ανάπτυξη του ανθρώπινου κεφαλαίου μέσω α) της προώθησης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΜΕΓΑΛΑ ΕΡΓΑ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΟΥ Υ ΑΤΙΚΟΥ ΥΝΑΜΙΚΟΥ ΚΡΗΤΗΣ

ΤΑ ΜΕΓΑΛΑ ΕΡΓΑ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΟΥ Υ ΑΤΙΚΟΥ ΥΝΑΜΙΚΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΕΛΛΑ ΑΣ ΤΜΗΜΑ ΥΤΙΚΗΣ ΚΡΗΤΗΣ Ενέργεια και Περιβάλλον στα νησιά - Πολιτικές για ένα ευφυές ενεργειακά νησί- Αναφορά στην Κρήτη ΑΝΤΩΝΗΣ ΠΙΤΑΡΙ ΑΚΗΣ ΠΡΟΕ ΡΟΣ ΤΕΕ/Τ Κ Ηράκλειο 24-11-2007

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΔΗΜΟΣΙΑ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΔΗΜΟΣΙΑ 1. Στην περίπτωση των εξωτερικών επιβαρύνσεων στην παραγωγή, η επιβολή ενός φόρου ανά µονάδα προϊόντος ίσου µε το µέγεθος της οριακής εξωτερικής επιβάρυνσης µπορεί να οδηγήσει:

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομική ανάλυση και τιμολογιακή πολιτική χρήσεων και υπηρεσιών νερού. Δ. Ασημακόπουλος Σχολή Χημικών Μηχανικών Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο

Οικονομική ανάλυση και τιμολογιακή πολιτική χρήσεων και υπηρεσιών νερού. Δ. Ασημακόπουλος Σχολή Χημικών Μηχανικών Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Οικονομική ανάλυση και τιμολογιακή πολιτική χρήσεων και υπηρεσιών νερού Δ. Ασημακόπουλος Σχολή Χημικών Μηχανικών Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Ολοκληρωμένη Διαχείριση Η Ολοκληρωμένη Διαχείριση Υδατικών πόρων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης 2 η εργασία 2012 13 ΘΕΜΑ: «Στις παραμονές της λεγόμενης βιομηχανικής επανάστασης,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. Τμήμα Τουρκικών και Μεσανατολικών Σπουδών

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. Τμήμα Τουρκικών και Μεσανατολικών Σπουδών ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ Τμήμα Τουρκικών και Μεσανατολικών Σπουδών Ίδρυση Το Τμήμα Τουρκικών Σπουδών ιδρύθηκε το 1989. Δέχθηκε τους πρώτους φοιτητές του στο πρώτο έτος λειτουργίας του Πανεπιστημίου Κύπρου,

Διαβάστε περισσότερα

-Τσούνης Βασίλης -Κωνσταντίνος Αθανασόπουλος -Σαΐνι Σιμράν -Χρυσάνθη Ροδάτου -Χρήστος Ζέρβας

-Τσούνης Βασίλης -Κωνσταντίνος Αθανασόπουλος -Σαΐνι Σιμράν -Χρυσάνθη Ροδάτου -Χρήστος Ζέρβας -Τσούνης Βασίλης -Κωνσταντίνος Αθανασόπουλος -Σαΐνι Σιμράν -Χρυσάνθη Ροδάτου -Χρήστος Ζέρβας ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΟ ΑΛΑΤΙ, ΠΗΓΗ ΖΩΗς ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ Η ιστορία του ανθρώπου, τουλάχιστον από την δέκατη χιλιετία π.χ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΣΟΣΤΑ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΔΡΑΣΕΩΝ CLLD/LEADER

ΠΟΣΟΣΤΑ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΔΡΑΣΕΩΝ CLLD/LEADER ΠΟΣΟΣΤΑ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΔΡΑΣΕΩΝ CLLD/LEADER Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΠΑΡΟΝΤΟΣ ΕΊΝΑΙ ΚΑΘΑΡΑ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΗ ΚΑΙ ΔΕΝ ΥΠΟΚΑΘΙΣΤΑ ΤΟΥΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥΣ ΚΑΙ ΤΙΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΑΘΗΝΑ 17 ΜΑΪΟΥ 2016 ΑΘΑΝΑΣΟΠΟΥΛΟΥ ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Αριθμός Εργαζόμενων ΕΛΛΑΔΑ & Δ. ΕΥΡΩΠΗ 3 7 1.162 Η.Π.Α. 2 4 1.715 ΝΟΤΙΟΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΕΥΡΩΠΗ 5 6 1.629 ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ 3 8 1.031 ΣΥΝΟΛΟ 13 24 5.

Αριθμός Εργαζόμενων ΕΛΛΑΔΑ & Δ. ΕΥΡΩΠΗ 3 7 1.162 Η.Π.Α. 2 4 1.715 ΝΟΤΙΟΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΕΥΡΩΠΗ 5 6 1.629 ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ 3 8 1.031 ΣΥΝΟΛΟ 13 24 5. ΤΙΤΑΝ Α.Ε. ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΤΑΙΡΙΑ ΚΑΙ ΤΟΝ ΟΜΙΛΟ Η ΤΙΤΑΝ Α.Ε. είναι ένας Όμιλος εταιριών με μακρόχρονη πορεία στη βιομηχανία τσιμέντου. Ιδρύθηκε το 1902 και η έδρα του βρίσκεται στα Άνω Πατήσια. Ο Όμιλος

Διαβάστε περισσότερα

February 2013. RETS ENERGY S.A. Tsigarides Panagiotis Greek PV Solar Portfolio

February 2013. RETS ENERGY S.A. Tsigarides Panagiotis Greek PV Solar Portfolio February 2013 RETS ENERGY S.A. Tsigarides Panagiotis Greek PV Solar Portfolio Σύντομη εταιρική παρουσίαση Η επιχειρηματική δραστηριότητα της εταιρίας «Rets Energy S.A.» ξεκίνησε το 2012 μέσω του προέδρου

Διαβάστε περισσότερα

Προκλήσεις, προτάσεις και προοπτικές της Κοινής Γεωργικής Πολιτικής. του Τάσου Χανιώτη 1

Προκλήσεις, προτάσεις και προοπτικές της Κοινής Γεωργικής Πολιτικής. του Τάσου Χανιώτη 1 Οι προκλήσεις Προκλήσεις, προτάσεις και προοπτικές της Κοινής Γεωργικής Πολιτικής του Τάσου Χανιώτη 1 Η σημαντικότερη πρόκληση που αντιμετωπίζει μακροπρόθεσμα η Ευρωπαϊκή γεωργία και η Κοινή Γεωργικής

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ & ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΙΚΑ - ΣΕΠΕ - ΟΑΕΔ ΡΟΕΣ ΜΙΣΘΩΤΗΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΙΟΥΝΙΟΣ 2013

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ & ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΙΚΑ - ΣΕΠΕ - ΟΑΕΔ ΡΟΕΣ ΜΙΣΘΩΤΗΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΙΟΥΝΙΟΣ 2013 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ & ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΙΚΑ - ΣΕΠΕ - ΟΑΕΔ ΡΟΕΣ ΜΙΣΘΩΤΗΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΙΟΥΝΙΟΣ 2013 Μονάδα Ανάλυσης & Τεκμηρίωσης, Υπουργείου Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης & Πρόνοιας Ομάδα Διαχείρισης

Διαβάστε περισσότερα

Μακροοικονομική Θεωρία Ι

Μακροοικονομική Θεωρία Ι ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Μακροοικονομική Θεωρία Ι Διάλεξη 1: Εισαγωγή Διδάσκων: Γιαννέλλης Νικόλαος ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΣΧΟΛΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟΣ ΝΟΜΟΣ 4399/2016 ΦΕΚ 117/Α/

ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟΣ ΝΟΜΟΣ 4399/2016 ΦΕΚ 117/Α/ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟΣ ΝΟΜΟΣ 4399/2016 ΦΕΚ 117/Α/22-6-2016 Ο ΝΟΜΟΣ Ο Αναπτυξιακός Νόμος αποτελεί ένα θεσμικό πλαίσιο καθεστώτων ενίσχυσης επενδυτικών σχεδίων, τα οποία υποβάλλονται από μεμονωμένες επιχειρήσεις ή

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ - ΛΑΜΙΑΣ. Ενθάρρυνση Επιχειρηματικών Δράσεων, Καινοτομικών Εφαρμογών και Μαθημάτων Επιλογής Φοιτητών ΤΕΙ Λάρισας - Λαμίας PLEASE ENTER

ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ - ΛΑΜΙΑΣ. Ενθάρρυνση Επιχειρηματικών Δράσεων, Καινοτομικών Εφαρμογών και Μαθημάτων Επιλογής Φοιτητών ΤΕΙ Λάρισας - Λαμίας PLEASE ENTER ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ - ΛΑΜΙΑΣ Ενθάρρυνση Επιχειρηματικών Δράσεων, Καινοτομικών Εφαρμογών και Μαθημάτων Επιλογής Φοιτητών ΤΕΙ Λάρισας - Λαμίας PLEASE ENTER ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 Η ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΥΝΑΜΕΩΝ ΑΔΥΝΑΜΙΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

DEFINIZIONE DELLE FUNZIONI TRIGONOMETRICHE IN UN TRIANGOLO RETTANGOLO

DEFINIZIONE DELLE FUNZIONI TRIGONOMETRICHE IN UN TRIANGOLO RETTANGOLO DEFINIZIONE DELLE FUNZIONI TRIGONOMETRICHE IN UN TRIANGOLO RETTANGOLO Il triangolo ABC ha n angolo retto in C e lati di lnghezza a, b, c (vedi fig. ()). Le fnzioni trigonometriche dell angolo α sono definite

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΓΕΩΛΟΓΩΝ ΜΕΛΕΤΗΤΩΝ ΕΛΛΑΔΑΣ

ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΓΕΩΛΟΓΩΝ ΜΕΛΕΤΗΤΩΝ ΕΛΛΑΔΑΣ ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΓΕΩΛΟΓΩΝ ΜΕΛΕΤΗΤΩΝ ΕΛΛΑΔΑΣ Σμύρνης 1Β, Ζωγράφου, Αθήνα 15772, Τηλ: 210 7777089, Fax: 210 7777092 website: www.syngeme.gr email: info@syngeme.gr Αρ. Πρωτ. 250 ΠΡΟΣ Αθήνα, 30/01/2013 Τους αποδέκτες

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων

Αρχές Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων 1 Ο ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ (Ενότητες : 1.2, 1.3) Ονοματεπώνυμο: Τμήμα: Α Ομάδα Α1. Στις παρακάτω προτάσεις να γράψεις στο τετράδιό σου τον αριθμό της κάθε μιας πρότασης και δίπλα του τη λέξη Σωστό, αν η

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη McKinsey Η Ελλάδα 10 Χρόνια Μπροστά. Επιστημονικός Δ/ντης ΠΕΦ

Μελέτη McKinsey Η Ελλάδα 10 Χρόνια Μπροστά. Επιστημονικός Δ/ντης ΠΕΦ Μελέτη McKinsey Η Ελλάδα 10 Χρόνια Μπροστά Προσδιορίζοντας το νέο Μοντέλο Ανάπτυξης της Ελλάδας Μάρκος Ολλανδέζος Επιστημονικός Δ/ντης ΠΕΦ Ταυτότητα της μελέτης Στοιχεία τηςμελέτης Γραφείο της McKinsey

Διαβάστε περισσότερα

Ειδικό Παράρτημα Α. Χρηματοοικονομικοί δείκτες: Ανάλυση κατά κλάδο και τομέα

Ειδικό Παράρτημα Α. Χρηματοοικονομικοί δείκτες: Ανάλυση κατά κλάδο και τομέα Ειδικό Παράρτημα Α Χρηματοοικονομικοί δείκτες: Ανάλυση κατά κλάδο και τομέα Α. Ανάλυση κατά κλάδο και τομέα 214 Στο παράρτημα αυτό παρουσιάζεται ξεχωριστά για κάθε κλάδο και τομέα του εμπορίου η πορεία

Διαβάστε περισσότερα

Μακροοικονομική. Ενότητα 2: Η μέτρηση των Βασικών Μακροοικονομικών Αγαθών. Σόρμας Αστέριος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Κοζάνη)

Μακροοικονομική. Ενότητα 2: Η μέτρηση των Βασικών Μακροοικονομικών Αγαθών. Σόρμας Αστέριος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Κοζάνη) Μακροοικονομική Ενότητα 2: Η μέτρηση των Βασικών Μακροοικονομικών Αγαθών Σόρμας Αστέριος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Κοζάνη) Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6. ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6. ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6. ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 6 ος 9 ος αι Οικονομική κατάσταση στο Βυζάντιο από το β μισό του 6 ου αι. αρχές 9 ου αι. το κίνημα του Θωμά του Σλάβου 6 ος 8 ος αι. Προβλήματα δημογραφικά Προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

αρχεία Πηγεσ γνωσησ, Πηγεσ μνημησ Τα Αρχεία της Γαληνοτάτης Αριστοκρατίας των Βενετών

αρχεία Πηγεσ γνωσησ, Πηγεσ μνημησ Τα Αρχεία της Γαληνοτάτης Αριστοκρατίας των Βενετών αρχεία Πηγεσ γνωσησ, Πηγεσ μνημησ Τα Αρχεία της 10 Γαληνοτάτης Αριστοκρατίας των Βενετών Η Βενετία, το κράτος και η οργάνωση των αρχείων ΗΒενετία, στον βόρειο μυχό της Αδριατικής θάλασσας, αποτέλεσε για

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική Εκπαίδευση

Περιβαλλοντική Εκπαίδευση ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 3: Αειφορική γεωργία και ανάπτυξη Αφροδίτη Παπαδάκη-Κλαυδιανού Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Αποτελέσματα Γ Τριμήνου / Εννεάμηνου 2015

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Αποτελέσματα Γ Τριμήνου / Εννεάμηνου 2015 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ 12 Νοεμβρίου 2015 Αποτελέσματα Γ Τριμήνου / Εννεάμηνου 2015 Ιστορικά υψηλά λειτουργικά αποτελέσματα Ομίλου, αυξημένες εξαγωγές, διατήρηση ομαλής τροφοδοσίας αγοράς μετά τα capital controls

Διαβάστε περισσότερα

α. Προς αναζήτηση νέων δρόμων της τουρκικής κατάκτησης που είχε διακόψει την επικοινωνία Ευρώπης Ασίας της έλλειψης πολύτιμων μετάλλων στην Ευρώπη

α. Προς αναζήτηση νέων δρόμων της τουρκικής κατάκτησης που είχε διακόψει την επικοινωνία Ευρώπης Ασίας της έλλειψης πολύτιμων μετάλλων στην Ευρώπη Σελ. 122 3. Οι ανακαλύψεις α. Προς αναζήτηση νέων δρόμων Η αναζήτηση νέων δρόμων είναι αναγκαία εξαιτίας : της τουρκικής κατάκτησης που είχε διακόψει την επικοινωνία Ευρώπης Ασίας της έλλειψης πολύτιμων

Διαβάστε περισσότερα

Συγχωνεύσεις & Εξαγορές Αλυσίδων S/M

Συγχωνεύσεις & Εξαγορές Αλυσίδων S/M Συγχωνεύσεις & Εξαγορές Αλυσίδων S/M Η νέα τάξη πραγμάτων στο ελληνικό λιανεμπόριο Μάιος 2015 Δρ Πέτρος Δασόπουλος, Ph.D.,MRSC, MBAM DASO BUSINESS PERFORMANCE CEO/Business Strategist Αλλάζει ο χάρτης των

Διαβάστε περισσότερα

2.0 ΔΙΑΣΥΝΟΡΙΑΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ

2.0 ΔΙΑΣΥΝΟΡΙΑΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ 2.0 ΔΙΑΣΥΝΟΡΙΑΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 2.1 ΔΙΑΣΥΝΟΡΙΑΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ...62 2.2 ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ...63 2.3 ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΩΝ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ...64 2.4 ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ...64 2.5 ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ...64

Διαβάστε περισσότερα