ΝΕΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΖΩΓΡΑΦΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΛΙΝΟΤΟΠΙ ΣΤΗΝ ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΤΙΜΙΟΥ ΠΡΟΔΡΟΜΟΥ ΣΕΡΡΩΝ*

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΝΕΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΖΩΓΡΑΦΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΛΙΝΟΤΟΠΙ ΣΤΗΝ ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΤΙΜΙΟΥ ΠΡΟΔΡΟΜΟΥ ΣΕΡΡΩΝ*"

Transcript

1 ΝΕΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΖΩΓΡΑΦΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΛΙΝΟΤΟΠΙ ΣΤΗΝ ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΤΙΜΙΟΥ ΠΡΟΔΡΟΜΟΥ ΣΕΡΡΩΝ* Οι έρευνες που έγιναν, κυρίως κατά τη διάρκεια της τελευταίας δεκαετίας, στη ζωγραφική τόσο του νεότερου στρώματος (1630) της νότιας στοάς -της γνωστής και ως Μακρυναρίκι* 1 (σχ. 1)- του καθολικού όσο και του παρεκκλησίου της Σύναξης των Ταξιαρχών (1634)2 (σχ. 2) της μονής Προδρόμου Σερρών3, οδήγησαν στην άποψη της παρουσίας ζωγράφων από το Λινοτόπι σ αυτό το ιστορικό μοναστήρι του βορειοελλαδικού χώρου. Το Λινοτόπι4, το πρώτο από τα χωριά που είχαν εξειδικευθεί αποκλει * Το κείμενο του παρόντος άρθρου βασίζεται σε ανάπτυξη ομότιτλης ανακοίνωσης στην Δ ' Συνάντηση Βυζαντινολόγων Ελλάδος και Κύπρου που έγινε στη Φιλοσοφική Σχολή του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης από τις 20 έως τις 22 Σεπτεμβρίου Βλ. Πρόγραμμα - Περιλήψεις ανακοινώσεων, Θεσσαλονίκη 2003, σσ Οφείλω θερμές ευχαριστίες στον συνάδελφο κ. Κων. Γιακουμή για τη διάθεση, από το προσωπικό του αρχείο, φωτογραφιών τοιχογραφιών μνημείων του βορειοηπειρωτικού χώρου και στον καθηγητή κ. Ευθ. Τσιγαρίδα για τις πολύτιμες συμβουλές και υποδείξεις στο κείμενό μου. Οι περισσότερες φωτογραφίες προέρχονται από το αρχείο της γράφουσας και έγιναν από τον φωτογράφο κ. Σωτ. Χαϊδεμένο, εκτός από εκείνες με τον αριθμό 4,5, 9, 13, 14 και 16 που προέρχονται από τις εκδόσεις των Γ. Κ. Γιακουμή - Κ. Γ. Γιακουμή, Ορθόδοξα μνημεία στη Βόρειο Ήπειρο. Πρώτη προσέγγιση / Καταγραφή, Ιωάννινα 1994, εικ. 310, 301, 288 (στο εξής: Ορθόδοξα μνημεία) Γ. Κ. Γιακουμή - Γ. Βλασσά, Μνημεία Ορθοδοξίας στην Αλβανία, Αθήνα 1994, εικ. 300, 250 (στο εξής: Μνημεία Ορθοδοξίας) και Α. Γ. Τούρτα, Οι ναοί τον Αγίου Νικολάου στη Βίτσα και του Αγίου Μηνά στο Μονοδένδρι, Αθήνα 1991, εικ. 120α αντίστοιχα. Τα σχέδια έγιναν από τη σχεδιάστρια της 12ης Εφορείας Βυζαντινών Αρχαιοτήτων κ. Φωτ. Κοντάκου. Η αγγλική περίληψη έγινε από τη συνάδελφο κ. Αρχ. Πολυζούδη, την οποία και ευχαριστώ από τη θέση αυτή. 1. Α. Στρατή, «Ο τοιχογραφικός διάκοσμος του Μακρυναρικίου (1630) στο Καθολικό της I. Μ. Τίμιου Προδρόμου Σερρών», Διεθνές Συνέδριο. Οι Σέρρες και η περιοχή τους από την αρχαία στη μεταβυζαντινή κοινωνία, Σέρρες 29 Σεπτεμβρίου - 3 Οκτωβρίου 1993, Πρακτικά, Β ' τόμος, Θεσσαλονίκη 1998, σσ , όπου και η παλαιότερη βιβλιογραφία (στο εξής: «Τοιχογραφικός διάκοσμος του Μακρυναρικίου»), 2. Για τη ζωγραφική του παρεκκλησίου βλ. Α. Στρατή, «Ο τοιχογραφικός διάκοσμος του παρεκκλησίου της Σύναξης των Ταξιαρχών στη Μονή Τιμίου Προδρόμου Σερρών», Κληρονομιά, 15/Β ' (1983) (στο εξής: «Τοιχογραφικός διάκοσμος των Ταξιαρχών»), 3. Πλούσια είναι η βιβλιογραφία για τη μονή Προδρόμου Σερρών. Βλ. ενδεικτικά: Σ. Πασχαλίδης - Δ. Στράτης, Τα μοναστήρια της Μακεδονίας, Α ' Ανατολική Μακεδονία, Θεσσαλονίκη 1996, σσ , όπου και η παλαιότερη βιβλιογραφία. 4. Για το Λινοτόπι βλ. κυρίως τη διδακτορική διατριβή της Α. Γ. Τούρτα, Οι ναοί τον αγίου Νικολάου στη Βίτσα και του αγίου Μηνά στο Μονοδένδρι. Προσέγγιση στο έργο των ζωγράφων από το Λινοτόπι, Αθήνα 1991, σσ , όπου και η παλαιότερη βιβλιογραφία (στο

2 332 Αγγελική Στρατή στικά σε διάφορες κατηγορίες καλλιτεχνικής παραγωγής (ζωγραφική, ξυλογλυπτική, μεταλλοτεχνία) για καθαρά επαγγελματικούς και βιοποριστικούς λόγους, ανήκε στα βλαχοχώρια του Γράμμου που καταστράφηκε και ερημώθηκε ήδη από τα τέλη του 18ου αιώνα5. Σε πιθανολογούμενη παρουσία ζωγράφων από το Λινοτόπι στην τοιχογράφηση του νεότερου στριόματος (1630) της νότιας στοάς -Μακρυναρίκιτου καθολικού της μονής Προδρόμου Σερρών κάναμε λόγο για πρώτη φορά, με ανακοίνωσή μας, σε διεθνές συνέδριο6. Η απόλυτη ταύτιση είτε του ζωγράφου είτε του καλλιτεχνικού εργαστηρίου που εργάσθηκε εκεί με τη γνωστή και δραστήρια ομάδα των Λινοτοπιτών δεν μπορεί να βεβαιωθεί απόλυτα και κατηγορηματικά λόγω της έλλειψης επιγραφικών ή άλλων γραπτών μαρτυριών. Αξίζει βέβαια να τονισθεί ότι για πρώτη φορά ανιχνεύεται και εντοπίζεται έντονη και δυναμική παρουσία Λινοτοπιτών ζωγράφων σε μνημείο της Ανατολικής Μακεδονίας7. εξής: Ναοί στη Βίτσα και το Μονοδένδρι) και Κ. Γ. Γιακουμής, «Τα εικονίδια του επιστυλίου της μονής Σπηλαίου Λιούντζης», Ηπειρωτικά Χρονικά 35 (2001) , όπου και σχετική βιβλιογραφία. 5. Βλ. σχετικά Τούρτα, Ναοί στη Βίτσα και το Μονοδένδρι, ό.π., σσ Στρατή, «Τοιχογραφικός διάκοσμος του Μακρυναρικίου», ό.π., σ Η μέχρι τώρα επιστημονική έρευνα έχει αποδώσει σε Λινοτοπίτες ζωγράφους τοιχογραφικά σύνολα που καλύπτουν το χρονικό διάστημα και είναι διασπαρμένα σε έναν ευρύ γεωγραφικό χώρο που περιλαμβάνει τη μείζονα Μακεδονία έως την περιοχή του Prilep, την Ήπειρο, τη Βόρεια Ήπειρο, τη Θεσσαλία και την Αιτωλία. Βλ. κυρίως, Τούρτα, Ναοί στη Βίτσα και το Μονοδένδρι, ό.π., σσ Γ. Γκολομπίας, «Ανέκδοτες επιγραφές και συσχετισμοί τοιχογραφικών συνόλων Καστοριάς», Ιστορικογεωγραφικά 2 (1998) 88 σημ. 113 (αποδίδει στον ζωγράφο Νικόλαο Λινοτοπίτη τις τοιχογραφίες του ναού της Παναγίας Νεβόλιανης, του 1638/39, στο Μεγαλόβρυσο Αγιάς Λάρισας) A. Tourta, «The painters from Linotopi (Greece) and the Serbian Church», ZLU (1991/92) (όπου αναφέρεται ότι ο ζωγράφος Νικόλαος από το Λινοτόπι εργάσθηκε υπό την κυριαρχία του Πατριαρχείου του Pec) Γ. Κ. Γιακουμής - Κ. Γ. Γιακουμής, Ορθόδοξα μνημεία, ό.π., σ. 53 κ.ε., 81 κ.ε., 92 κ.ε. Γ. Κ. Γιακουμής, Μνημεία Ορθοδοξίας, ό.π., σ. 26 κ.ε., 42 κ.ε., 108 κ.ε. Η έκδοση του corpus των επιγραφών από τους ναούς της Αλβανίας, από τον Theofan Popa προσθέτει στο έργο των Λινοτοπιτών ζωγράφων δύο ακόμη έργα, τις τοιχογραφίες του Αγίου Νικολάου στο Melan της Πρεμετής (1632) και του Αγίου Αθανασίου στη Lienqa της Μόκρας ( ), των ζωγράφων Νικολάου και Δημητρίου αντίστοιχα: Th. Popa, Mbishkrimet të kishave të Shqipërisë, Τίρανα 1998, αριθ. 20, 305 (στο εξής: Mbishkrìmet). Στην έρευνα αυτή συνέβαλαν επίσης και οι πρόσφατες τόσο διδακτορικές διατριβές όσο και μεμονωμένες μελέτες, όπως: I. Vitaliotis, Le vieux catholikon du monastère Saint- Etienne aux Météores, la première phase des peintures murales, Παρίσι 1998, διδακτ. διατριβή, I- III, σ. 397 κ.ε., 466 κ.ε. (όπου αποδίδει την τοιχογράφηση της πρώτης φάσης του καθολικού της μονής του Αγίου Στεφάνου Μετεώρων σε συνεργείο ζωγράφων από το Λινοτόπι και πολύ πιθανό στον ζωγράφο Μιχαήλ) A. Serafimova, «The Naos wall-painting of the Kuceviste Monastery (1591) near Skopje and the Provincial Epirote School», 18ο Συμπόσιο Βυζαντινής και Μεταβυζαντινής Αρχαιολογίας και Τέχνης, Πρόγραμμα και περιλήψεις εισηγήσεων και ανακοινώσεων, Αθήνα 1998, σσ S. Pejic, «Crkva Bogorodicinov Uspenja ou Mrtvid-slikarstvo», Saopstenja XX-XXI (1998/99) , εικ K. Γ. Γιακουμής, «Κριτική έκδοση επιγραφών συνεργείων από το Λινοτόπι στις περιφέρειες της Ορθόδοξης εκκλησίας της Αλβανίας», ΔΧΑΕ,

3 Νέα στοιχεία για την Ιερά Μονή Τίμιου Προδρόμου Σερρών 333 Στους ίδιους ζωγράφους ή σε ένα κοινό ζωγραφικό εργαστήριο αποδίδουμε τώρα πλέον, με μεγάλη πιθανότητα, και την τοιχογράφηση του παρεκκλησίου της Σύναξης των Ταξιαρχών (1634), ενσωματωμένου στη νότια πτέρυγα των κελιών της ίδιας μονής (σχ. 2). Τόσο στο παρεκκλήσιο όσο και στο Μακρυναρίκι, σε αντίθεση με άλλα ζωγραφικά σύνολα, δεν υπάρχει γραπτή και σαφής αναφορά του ονόματος του ζωγράφου στην κτητορική-αφιερωματική επιγραφή τους8 (εικ. 1,2). Οι ζωγράφοι από το Λινοτόπι έχουν γίνει γνωστοί από την ενασχόληση και δραστηριότητά τους που αποτυπώνεται σε είκοσι υπογεγραμμένα τοιχογραφικά σύνολα, σε δεκαοκτώ από τα οποία γίνεται αναφορά στον τόπο καταγωγής τους9. Μέχρι το 1991 ήταν γνωστά στην επιστημονική κοινότητα περί τα δεκαπέντε χρονολογημένα ενυπόγραφα μνημεία στα οποία υπήρχε σαφής αναφορά στον τόπο καταγωγής τους10. Οι πολιτειακές και καθεστωτικές αλλαγές που συντελέστηκαν όμως με γοργό ρυθμό στη γειτονική Αλβανία, τα τελευταία δέκα με δώδεκα χρόνια, έδωσαν τη δυνατότητα σε έλληνες επιστήμονες σε καλύτερη πρόσβαση στα μνημεία της χώρας αυτής. Έτσι τα τελευταία χρόνια εκδόθηκαν έργα, περισσότερο προσιτά στο ευρύτερο αναγνωστικό κοινό, για τα ορθόδοξα μνημεία της Βορείου Ηπείρου11. Με τη βοήθεια των εκδόσεων αυτών, έγινε δυνατή η απόδοση σε ζωγράφους από το Λινοτόπι, συγκεκριμένα στον Μιχαήλ και τον Νικόλαο, των τοιχογραφιών του ναού της Κοίμησης της Θεοτόκου στο Ζερβάτι (1606) και της μονής του Γενεθλίου της Θεοτόκου Σπηλαίου στη Σαρακήνιστα (Τρανοσίστα) (1634)12. Στις κτητορικές επιγραφές των μνημείων αυτών γίνεται μνεία του ονόματος των ζωγράφων, λείπει όμως ο τόπος καταγωγής τους13. Έτσι, με την πολύτιμη περ. Δ ' - τ. ΚΑ ' (2000) (στο εξής: «Κριτική έκδοση επιγραφών») Α. Τούρτα, «Εικόνες ζωγράφων από το Λινοτόπι (16ος-17ος αιώνας). Νέα στοιχεία και διαπιστώσεις για τη δραστηριότητα τους», ΔΧΑΕ, περ. Δ' - τ. KB' (2001) (στο εξής: «Εικόνες από το Λινοτόπι») και Κ. Giakoumis, The Monasteries of Jorguçat and Vanishtë in Dropull and of Spelaio in Lunxhëri as Monuments and Institutions During the Ottomanian Period in Albania (I6th-I9th centuries), I-II, University of Birmingham 2002, διδακτ. διατριβή, σποραδικά. 8. Στρατή, «Τοιχογραφικός διάκοσμος των Ταξιαρχών», ό.π., , εικ. 3 και της ίδιας, «Τοιχογραφικός διάκοσμος του Μακρυναρικίου», ό.π., σ. 416, εικ. σ αντίστοιχα. 9. Τούρτα, «Εικόνες από το Λινοτόπι», ό.π., 343 σημ Τούρτα, Ναοί στη Βίτσα καί το Μονοδένδρι, ό.π., σσ , όπου και η παλαιότερη βιβλιογραφία. 11. Παραθέτουμε ενδεικτικά: Στη γη του Πύρρου. Διαχρονικός ελληνισμός στην Αλβανία (κείμενα: Τίτος Π. Γιοχάλας, φωτογραφίες: Λίζα Έβερτ), Αθήνα 1993 Γ. Κ. Γιακουμής - Κ. Γ. Γιακουμής, Ορθόδοξα μνημεία, ό.π., και Γ. Κ. Γιακουμής, Μνημεία Ορθοδοξίας, ό.π. 12. Βλ. Γ. Κ. Γιακουμής - Κ. Γ. Γιακουμής, Ορθόδοξα μνημεία, ό.π., σσ , και Γ. Κ. Γιακουμής, Μνημεία Ορθοδοξίας, ό.π,, σσ , Για τις τοιχογραφίες του Αγίου Νικολάου στο Melan της Πρεμετής (1632) και του Αγίου Αθανασίου στη Lienqa της Μόκρας ( ), έργα των λινοτοπιτών ζωγράφων Νικολάου και Δημητρίου αντίστοιχα βλ. σημ. 7 και Τούρτα, «Εικόνες από το Λινοτόπι», ό.π., 343 σημ. 4.

4 334 Αγγελική Στρατή συμβολή τόσο της παλαιότερης όσο και της πρόσφατης βιβλιογραφίας των ζωγραφικών συνόλων του ελλαδικού και κυρίως του βορειοηπειρωτικού χώρου του 17ου αιώνα, έχουμε τη δυνατότητα να αποδώσουμε τις τοιχογραφίες του πρώτου μισού του 17ου αιώνα της μονής Προδρόμου Σερρών στη δραστήρια και περιζήτητη ομάδα των Λινοτοπιτών ζωγράφων. Προς καλύτερη τεκμηρίωση της άποψης αυτής παραθέτουμε ορισμένα ενδεικτικά παραδείγματα από ανάλογα τοιχογραφικά σύνολα μνημείων της Βορείου Ηπείρου: Α) Καθολικό της μονής Προφήτη Ηλία στο Γεωργουτσάτι της Δρόπολης, τον τοιχογραφικό διάκοσμο του οποίου εκτέλεσε ο ζωγράφος Μιχαήλ στα 1617 σύμφωνα με τη σωζόμενη κτητορική επιγραφή14. Το εικονογραφικό θέμα των Αίνων που εικονίζεται στον βόρειο τοίχο του νάρθηκα15 συνδέεται πολύ στενά, τόσο από εικονογραφική όσο και από τεχνοτροπική άποψη, με το αντίστοιχο του Μακρυναρικίου (εικ. 3)16, γεγονός που πιστοποιείται ακριβώς με τη χρήση κοινών προτύπων. Τις ίδιες διαπιστώσεις εντοπίζουμε επίσης και σε σειρά άλλων παραστάσεων, όπως ενδεικτικά η.φυγή στην Αίγυπτο από το Γεωργουτσάτι17 και σε σκηνές θαυμάτων του Ιησού Χριστού από την εικονογράφηση του βόρειου τοίχου της νότιας στοάς (Μακρυναρίκι)18 της σερραϊκής μονής. Β) Καθολικό της μονής Ευαγγελισμού της Θεοτόκου στη Βάνιστα της Δρόπολης όπου ζωγραφίζει ο Λινοτοπίτης Μιχαήλ στα 1617 σύμφωνα με την αφιερωματική επιγραφή19. Από το εικονογραφικό πρόγραμμα της βορειοηπειρωτικής μονής παρουσιάζουμε ενδεικτικά τη μορφή του αγγέλου από την ευρύτερη σύνθεση της 14. Για το μνημείο βλ. γενικά Τούρτα, Ναοί στη Βίτσα καί το Μονοδένδρι, ό.π., σσ , 34, 40, 178, 219- Γ. Κ. Γιακουμής - Κ. Γ. Γιακουμής, Ορθόδοξα μνημεία, ό.π., σσ και σποραδικά- Γ. Κ. Γιακουμής, Μνημεία Ορθοδοξίας, ό.π., σσ , εικ. 46 (κτητορική επιγραφή) για ανάλυση της επιγραφής βλ. Κ. Γ. Γιακουμής, «Κριτική έκδοση επιγραφών», ό.π., σσ , εικ. 2, όπου και η παλαιότερη βιβλιογραφία. 15. Για τη σχετική απεικόνιση βλ. Γ. Κ. Γιακουμής - Κ. Γ. Γιακουμής, Ορθόδοξα μνημεία, ό.π., εικ Για την απόδοση του θέματος των Αίνων στη μονή Προδρόμου Σερρών βλ. σχ. Α. Στρατή, «Λειτουργικοί ύμνοι στο Μακρυναρίκι του καθολικού της I. Μ. Τιμίου Προδρόμου Σερρών», Μακεδονικά 30 ( ) , πίν Βλ. σχετικά Γ. Κ. Γιακουμής, Μνημεία Ορθοδοξίας, ό.π., εικ Βλ. σχετικά Στρατή, «Τοιχογραφικός διάκοσμος του Μακρυναρικίου», ό.π., εικ. σ , Για το μνημείο και την απεικόνιση της επιγραφής βλ. Τούρτα, Ναοί στη Βίτσα και το Μονοδένδρι, ό.π., σσ , 178,219- Γ. Κ. Γιακουμής - Κ. Γ. Γιακουμής, Μνημεία Ορθοδοξίας, ό.π., σσ , εικ. 68 (εδώ αναφέρεται εκ παραδρομής ως μονή Κοίμησης της Θεοτόκου) Γ. Κ. Γιακουμής - Κ. Γ. Γιακουμής, Ορθόδοξα μνημεία, ό.π.. σσ και σποραδικά- Κ. Γ. Γιακουμής, «Κριτική έκδοση επιγραφών», ό.π., σσ , εικ. 3 (για την επιγραφή).

5 Νέα στοιχεία για την Ιερά Μονή Τιμίου Προδρόμου Σερρών 335 Παναγίας της Πλατυτέρας της κόγχης του Ιερού Βήματος20 (εικ. 4), με την οποία συνδέεται πολύ στενά η μορφή του Χριστού ως Μεγάλης βουλής αγγέλου21 του δυτικού τοίχου του παρεκκλησίου των Ταξιαρχών (εικ. 1). Παρόμοιες τεχνοτροπικές σχέσεις απαντώνται επίσης και μεταξύ του Δικαίου Μελχισεδέκ της Βάνιστας (εικ. 5) και των αγίων μοναχών Παύλου του Θηβαίου (εικ. 6) και Ιωαννικίου (εικ. 7), όπως επίσης και σε άλλες μορφές αγίων, μοναχών και ασκητών της νότιας στοάς του καθολικού της μονής Προδρόμου Σερρών. Γ) Καθολικό της μονής Μεταμόρφωσης του Σωτήρα στην Τσιάτιστα Πωγωνίου, τις τοιχογραφίες του οποίου ζωγράφισε ο Μιχαήλ από το Λινοτόπι το 1626 σύμφωνα με τη σωζόμενη κτητορική επιγραφή22. Από την εικονογράφηση του νάρθηκα, για παράδειγμα, ο άγιος Ζωσιμάς στη σκηνή που μεταλαμβάνει την οσία Μαρία την Αιγύπτια και οι μορφές από την παράσταση της Αποκαθήλωσης23 συγγενεύουν τόσο φυσιογνωμικά όσο και τεχνοτροπικά με τις μορφές των όρθιων αγίων μοναχών Σάββα, Ευθυμίου (εικ. 8) και των αγίων ιεραρχών Βασιλείου, Ιωάννου Χρυσοστόμου24 και Νικολάου του παρεκκλησίου των Ταξιαρχών. Έτσι και εδώ είναι φανερό, με πρώτη ματιά, η επικράτηση παρόμοιων εικονογραφικών και ζωγραφικών προτύπων στα προαναφερθέντα μνημεία. Δ) Ναός αγίου Νικολάου Σαρακήνιστας Λιούντζης, στην κτητορική επιγραφή της νότιας θύρας του οποίου, αναφέρονται τα ονόματα των ζωγράφων Μιχαήλ, Κωνσταντίνου και Νικολάου και η χρονολογία εκτέλεσης του διακόσμου το Από τεχνοτροπική άποψη η μορφή του αγίου Χριστόφορου της Σαρακήνιστας (εικ. 9) ομοιάζει πολύ στενά τόσο ως προς το πλάσιμο όσο και ως προς τα φυσιογνωμικά χαρακτηριστικά με τον άγιο Ιωάννη τον Πρόδρομο της σκηνής της Βάπτισης (εικ. 10) του παρεκκλησίου των Ταξιαρχών. Με το ίδιο ζωγραφικό πνεύμα αποδίδονται και τα πλούσια αρχιτεκτονήματα που πλαισιώνουν ως βάθος τα παραπάνω τοιχογραφημένα σύνολα. Παρουσιάζουμε 20. Γ. Κ. Γιακουμής - Κ. Γ. Γιακουμής, Ορθόδοξα μνημεία, ό.π., εικ Στρατή, «Τοιχογραφικός διάκοσμος των Ταξιαρχών», ό.π., εικ Για το μνημείο βλ. Τούρτα, Ναοί στη Βίτσα και το Μονοδένδρι, ό.π., σσ. 26, 29, 32-34, 40,59, 148, 178,215,219- Γ. Κ. Γιακουμής - Κ. Γ. Γιακουμής, Ορθόδοξα μνημεία, ό.π., σσ Γ. Κ. Γιακουμής, Μνημεία Ορθοδοξίας, ό.π., σσ (εδώ αναφέρεται και το όνομα του ζωγράφου Κωνσταντίνου μαζί με εκείνο του Μιχαήλ) Κ. Γ. Γιακουμής, «Κριτική έκδοση επιγραφών», ό.π., σσ , εικ. 4 (για την επιγραφή). 23. Γ. Κ. Γιακουμής. Μνημεία Ορθοδοξίας, ό.π., εικ Στρατή, «Τοιχογραφικός διάκοσμος των Ταξιαρχών», ό.π., εικ. 30, Για τον ναό βλ. Τούρτα, Ναοί στη Βίτσα καί το Μονοδένδρι, ό.π., σσ. 29, 34-35, 40, 136, 148, 178, 179, 180, 2191 Γ. Κ. Γιακουμής - Κ. Γ. Γιακουμής, Ορθόδοξα μνημεία, ό.π., σσ , 142- Γ. Κ. Γιακουμής, Μνημεία Ορθοδοξίας, ό.π., σσ Κ. Γ. Γιακουμής, «Κριτική έκδοση επιγραφών», ό.π., σσ , εικ. 5 (για την επιγραφή).

6 336 Αγγελική Στρατή ενδεικτικά τις σκηνές της Υπαπαντής (εικ. 11) και του Θ' Εωθινού Ευαγγελίου (εικ. 12) από το παρεκκλήσι των Ταξιαρχών και το Μακρυναρίκι αντίστοιχα και την απεικόνιση δύο επεισοδίων από τον βίο του αγίου Νικολάου (εικ. 13) του ναού της Λιούντζης. Ε) Κυρίως ναός καθολικού μονής Σπηλαίου (Γενέσιον της Θεοτόκου) στη Σαρακήνιστα (Τρανοσίστα) της Λιούντζης, στην επιγραφή του δυτικού τοίχου του οποίου, μνημονεύεται το όνομα του ζωγράφου Μιχαήλ και η χρονολογία της ιστόρησής του το Η σύγκριση της μορφής του αποστόλου Πέτρου από τον δυτικό τοίχο του καθολικού της βορειοηπειρωτικής μονής (εικ. 14) με τον ομόλογό του από το παρεκκλήσιο των Ταξιαρχών (εικ. 15) καταδεικνύει πολύ πειστικά τη μεγάλη ομοιότητα και τεχνοτροπική σχέση των δύο ζωγραφικών συνόλων. Στο ίδιο καλλιτεχνικό κλίμα ανήκουν τόσο οι μορφές του «χορού αγίων» εισερχομένων στον παράδεισο από την παράσταση της Δευτέρας Παρουσίας του νάρθηκα της Σαρακήνιστας27 όσο και οι μορφές των αποστόλων της σκηνής της Κοίμησης της Θεοτόκου του μνημείου των Σερρών28. Η παρουσίαση των επιλεκτικών αυτών παραδειγμάτων από το πλήθος των τοιχογραφιών του πρώτου μισού του 17ου αιώνα που σώζονται στα βορειοηπειρωτικά μνημεία ενισχύει και συμβάλλει θετικά στη διατύπωση της άποψης της στενότερης σχέσης -εικονογραφικής και τεχνοτροπικής- της ζωγραφικής του παρεκκλησίου της Σύναξης των Ταξιαρχών της μονής Προδρόμου Σερρών (1634) με την αντίστοιχη που αποδίδεται στους Λινοτοπίτες ζωγράφους, Μιχαήλ και Νικόλαο29. Αντίστοιχες και παράλληλες εμφανίζονται οι σχέσεις και με τη ζωγραφική του Μακρυναρικίου (1630)30 εφόσον και η χρονική διάρκεια της εκτέλεσης των τοιχογραφιών ανάμεσά τους, των τεσσάρων χρόνων, είναι μικρή. Ο ζωγράφος Νικόλαος, εκτός από τον ναό του Αγίου Νικολάου στη Σαρακήνιστα της Λιούντζης (1630)31 όπου σύμφωνα με την κτητορική επιγραφιή 26. Για το μνημείο βλ. Γ. Κ. Γιακουμής - Κ. Γ. Γιακουμής, Ορθόδοξα μνημεία, ό.π., σσ και σποραδικά- Γ. Κ. Γιακουμής. Μνημεία Ορθοδοξίας, ό.π., σσ του ίδιου, «Κριτική έκδοση επιγραφών», ό.π., σσ , εικ. 6 (σχολιασμός κυρίως της κτητορικής επιγραφής). 27. Γ. Κ. Γιακουμής - Κ. Γ. Γιακουμής, Ορθόδοξα μνημεία, ό.π., εικ Στρατή, «Τοιχογραφικός διάκοσμος των Ταξιαρχών», ό.π., εικ Για την καλλιτεχνική πορεία και δραστηριότητα των ζωγράφων αυτών βλ. κυρίως Τούρτα, Ναοί στη Βίτσα και το Μονοδένδρι, ό.π., σσ , 219, 225 (Μιχαήλ), σσ , 221, 226, 227 (Νικόλαος), όπου και ολοκληρωμένη παρουσίαση των γνωστών και αποδιδόμενων σ αυτούς έργων. 30. Για πιθανολογούμενη παρουσία Λινοτοπιτών ζωγράφων στη μονή -Τιμίου Προδρόμου Σερρών και συγκεκριμένα στην τοιχογράφηση της νότιας στοάς του καθολικού της βλ. Στρατή, «Τοιχογραφικός διάκοσμος Μακρυναρικίου», ό.π., σσ , Βλ. σχ. σημ. 25.

7 Νέα στοιχεία για την Ιερά Μονή Τίμιου Προδρόμου Σερρών 337 του32 συνεργάζεται με τον Μιχαήλ33 και τον γιο του τελευταίου Κωνσταντίνο, ζωγραφίζει, μόνος του, τον ναό του Αγίου Νικολάου του άρχοντα Θωμάνου στη συνοικία Ελεούσα της Καστοριάς (1639)34. Η τεχνοτροπική σχέση των τοιχογραφιών του καστοριανού μνημείου και των αντιστοίχου του παρεκκλησίου των Ταξιαρχών εμφανίζεται πολύ στενή, κυρίως στο πλάσιμο και γενικό ήθος και ύφος των μορφιόν. Ενδεικτικά παρουσιάζουμε τον άρχοντα Μιχαήλ από τον ναό του Αγίου Νικολάου της Καστοριάς (εικ. 16) και τις μορφές του Χριστού ως Μεγάλης βουλής αγγέλου (εικ. 1) και του αρχάγγελου Μιχαήλ (εικ. 17) από το μνημείο των Σερρών, στη διαπραγμάτευση των μορφιόν των οποίων παρατηρείται εκτεταμένη χρήση κοινών ζωγραφικών προτύπων. Ανάλογες εμφανίζονται και οι τεχνοτροπικές σχέσεις των τοιχογραφιών των καθολικιόν των μονών του Προφήτη Ηλία στον Τύρναβο ( )35 και της Μεταμόρφωσης του Σωτήρα στο Δρυόβουνο Κοζάνης (1652)36 αντίστοιχα, όπως και του ναού του Αγίου Ζαχαρία στον Γράμμο Καστοριάς (τέλη 16ου - αρχές Που αι.)37. Σε ένα κοινό καλλιτεχνικό κλίμα κινείται και η ζωγραφική του καθολικού της μονής του Αγίου Αθανασίου κοντά στη Ζαγορά Πηλίου (1645/46)38, έργο του Νικολάου από το Λινοτόπι και του συνεργάτη του Θεολόγη39. Η ζωγραφική των μνημείων αυτών έχει αποδοθεί από την Α. Τούρτα στον ίδιο ζωγράφο που εργάσθηκε και στον ναό του Αγίου Νικολάου 32. Η επιγραφή δημοσιεύθηκε από τους: Π. Πουλίτσας, «Έπιγραφαί καί ενθυμήσεις εκ τής Βορείου Ηπείρου», ΕΕΒΣ 5 (1928) 75, αριθ. 1 και Popa, Mbishkrimet, ό.π., σσ , αριθ Ο αλβανός αρχαιολόγος Th. Popa θεωρεί τον Νικόλαο γιο του Μιχαήλ. Βλ. Th. Popa, «Considérations générales sur la peinture postbyzantine en Albanie», Acres du Premier Congrès International des Études Balkaniques et Sud-Est Européennes (1966), II, Sofia 1969, σ. 778, αν και κάτι τέτοιο δεν συνάγεται από την επιγραφή. 34. Για τον ναό και τη ζωγραφική του βλ. σχ. Τούρτα, Ναοί στη Βίτσα και το Μονοδένδρι, ό.π., σσ , 86, 99, 126, , 168, , 200, 202, 207, 219,220, 221,226, 227, όπου και η παλαιότερη βιβλιογραφία. 35. Για την αρχιτεκτονική του μνημείου βλ. A. Α. Πασαλή, «Το Καθολικό της μονής του Προφήτη Ηλία στον Τύρναβο», Βυζαντινά 21 (2000) κυρίως, όπου και η παλαιότερη βιβλιογραφία για τη ζωγραφική βλ. κυρίως Τούρτα, Ναοί στη Βίτσα καί το Μονοδένδρι, ό.π., σσ , ,220,221, Για το μνημείο βλ. Τούρτα, Ναοί στη Βίτσα καί το Μονοδένδρι, ό.π., σσ , , και σποραδικά. 37. Τον ναό δημοσίευσε αρχικά ο Μ. Μιχαηλίδης, «Ο ναός του Αγίου Ζαχαρία Καστοριάς», ΑΔ 22 (1967) - Μελέται, σσ , σ. 85 (για το όνομα του ζωγράφου) για τη ζωγραφική του ναού βλ. Τούρτα, Ναοί στη Βίτσα και το Μονοδένδρι, ό.π., σσ. 89, 136, 150, ,202, Για το μνημείο και τη ζωγραφική του βλ. Τούρτα, Ναοί στη Βίτσα και το Μονοδένδρι, ό.π., σσ , , 219, 226,227 και σποραδικά. 39. Βλ. επίσης και Μ. Nanou, «Monuments et peintures murales du XVIle siècle sur le Mont- Pélion». ΘΕΣΣΑΛΙΑ: Δεκαπέντε χρόνια αρχαιολογικής έρευνας Αποτελέσματα και προοπτικές, Αθήνα 1994, σσ. 387, 389, 396 και σποραδικά (για το πηλιορείτικο μνημείο).

8 338 Αγγελική Στρατή Καστοριάς40. Έτσι, μπορούμε να προσγράψουμε, με μεγάλη πιθανότητα, στην καλλιτεχνική δραστηριότητα είτε του Νικολάου από το Λινοτόπι είτε του εργαστηρίου του τις τοιχογραφίες του παρεκκλησίου της σερραϊκής μονής. Από την άλλη πλευρά, φαίνεται πλέον καθαρά και η τυπολογική κυρίως σχέση με τη ζωγραφική του συνεργάτη του Μιχαήλ. Η ζωγραφική εκείνου που τοιχογράφησε το παρεκκλήσιο των Ταξιαρχών αποκαλύπτει έναν ικανό καλλιτέχνη, άριστο γνώστη της τέχνης και των εκφραστικών της μέσων. Δημιουργεί με μεγάλη επιτυχία ισορροπημένες και αρμονικές συνθέσεις στις οποίες πρωτεύοντα και ουσιαστικό ρόλο παίζει το βάθος είτε φυσικό είτε αρχιτεκτονικό. Με ιδιάζοντα χαρακτηριστικό τρόπο πλάθει τα πρόσωπα στα οποία η αναγλυφικότητα των όγκων πετυχαίνεται με την κατάλληλη τοποθέτηση των σκιών. Στη συνολική βέβαια απόδοση των μορφών κυριαρχεί τόσο η γραμμή όσο και η προσπάθεια ανάδειξης μεγάλων φωτισμένων επιφανειών τόσο στα πρόσωπα όσο και στα ενδύματα41 (εικ. 8, 10, 18). Κοινό σημείο αναφοράς του ζωγράφου αποτελεί το διπλό σαγόνι κυρίως στις νεανικές μορφές, το πλάγιο βλέμμα (εικ. 1, 17, 18) αλλά και οι τριγωνικές σκιές κάτω από τα μάτια ορισμένων γυναικών για την απόδοση τραγικότητας και θλίψης, όπως φαίνεται και σε ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα του παρεκκλησίου της Σύναξης των Ταξιαρχών, με τις περίλυπες γυναικείες μορφές από τη σκηνή της Σταύρωσης (εικ. 19). Στο ίδιο ζωγραφικό περιβάλλον κινούνται και οι τοιχογραφίες του νεότερου στρώματος του Μακρυναρικίου (1630) του καθολικού της μονής42. Εκεί η έρευνα εντόπισε για πρώτη φορά παρουσία ζωγράφων από το Λινοτόπι43, χαρακτηριστικά παραδείγματα της ζωγραφικής των οποίων έχουμε παρουσιάσει πιο πάνω (εικ. 3, 6, 7, 12). Τα βημόθυρα που απαρτίζουν το τέμπλο του παρεκκλησίου των Ταξιαρχών με το σύνηθες εικονογραφικό θέμα του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου, τους προφητάνακτες Δαβίδ και Σολομώντα44 και τα Εισόδια της Θεοτόκου45 (εικ. 40. Τούρτα, Ναοί στη Βίτσα καί το Μονοδένόρι, ό.π., σσ κυρίως. 41. Για τα χαρακτηριστικά αυτά βλ. Στρατή, «Τοιχογραφικός διάκοσμος των Ταξιαρχών», ό.π., όπου και σχετικά παραδείγματα. 42. Στρατή, «Τοιχογραφικός διάκοσμος του Μακρυναρικίου», ό.π., σσ , όπου και η παλαιότερη βιβλιογραφία. 43. Ό.π., σ Η εισαγωγή των δύο προφητανάκτων που κρατούν ενεπίγραφα ειλητάρια και συνιστούν προτύπωση της Παναγίας στην Παλαιά Διαθήκη εμφανίζεται σε βημόθυρα από τον 14ο- 15ο αιοινα. Για ανάλογο παράδειγμα του Βυζαντινού Μουσείου Καστοριάς των αρχών του 17ου αι., βλ. Μυστήριον Μέγα και Παράδοξον. Σωτήριον έτος 2000, Έκθεσις εικόνων και κειμηλίων (Αθήνα, 28/5-31/7/2001), Αθήνα 2002, αρ. 21. σσ (Ε. Ν. Τσιγαρίδας), όπου και

9 Νέα στοιχεία για την Ιερά Μονή Τίμιου Προδρόμου Σερρών ), όπως και η δεσποτική εικόνα των αρχαγγέλων Μιχαήλ και Γαβριήλ που κρατούν ανάμεσα τους μετάλλιο με τον Ιησού Χριστό στον τύπο του Εμμανουήλ45 46 (εικ. 21) από τον ίδιο χώρο, απηχούν και εκφράζουν τις καλλιτεχνικές τάσεις και τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα των ζωγράφων από το Λινοτόπι. Έτσι τα τεχνοτροπικά και τεχνικά στοιχεία που επισημάνθηκαν και τονίστηκαν στις τοιχογραφίες του παρεκκλησίου μας εντοπίζονται και στα παραπάνω μέρη του τέμπλου. Η άποψη αυτή ενισχύεται και με την επικρατούσα γνώμη της ανάθεσης στους ζωγράφους από τους παραγγελιοδότες, εκτός από την τοιχογράφηση του ναού, των σημαντικών λατρευτικών εικόνων και του τέμπλου του47. Η τακτική αυτή καθιερώνεται κυρίως από τον 16ο αιώνα και συνεχίζεται στον 18ο και 19ο αι., αντίστοιχα48. Στο Εκκλησιαστικό Μουσείο Σερρών υπάρχουν δύο εικόνες του Που alcòva, με την Κοίμηση της Θεοτόκου (εικ. 22) και τη Θεοτόκο Οδηγήτρια (εικ. 23)49. Αυτές προέρχονται από τη μονή Προδρόμου Σερρών και αποτελούν έργα είτε του ίδιου ζωγράφου είτε του ίδιου καλλιτεχνικού εργαστηρίου, με δεδομένες τις μεγάλες τεχνοτροπικές ομοιότητες και συγγένειες μεταξύ τους50. Η αφιερωματική επιγραφή με τον τίτλο «Δέησις του δούλου του Θεού Ακακίου μοναχού» που φέρει η εικόνα της Θεοτόκου Οδηγήτριας (εικ. 23) δηλώνει προσφορά του ίδιου προσώπου προς τη μονή. Ο μοναχός Ακάκιος, το ανάλογα παραδείγματα. 45. Βημόθυρα των μέσων του 17ου αι., της Συλλογής Ρ. Ανδρεάδη που ανήκουν σε εργαστήριο Ηπείρου - Δυτικής Μακεδονίας έχουν τα ίδια εικονογραφικά θέματα με το δικό μας. Βλ. σχ. Α. Δρανδάκη, Εικόνες. Ι4ος-18υς αιώνας. Συλλογή Ρ. Ανδρεάδη, Αθήνα 2002, αρ. 43, σσ Πρόκειται για σύντομη εκδοχή του θέματος της Σύναξης των Ασωμάτων. Για σχετικό παράδειγμα βλ. Κ. Pascaleva, Icons from Bulgaria, Σόφια (χωρίς χρονολογία έκδοσης), εικ. σ. 123 (εικόνα του Που αι., από το Veliko Tirnovo) και Greek and Russian Icons and other Liturgical Objects in the Collection of Mr Charles Belles Rogers, University of Wisconsin-Milwaukee 1965, αρ. 4 (εικόνα του Που αι., βορειοελλαδικού εργαστηρίου). 47. Για την ανάθεση στους ζωγράφους και κυρίως στους Λινοτοπίτες εκτός από την ιστόρηση είτε του ναού είτε του καθολικού μονής και της ζωγραφικής των βημοθύρων, των δεσποτικών εικόνων και γενικά των γραπτών μερών του τέμπλου, όπως το επιστύλιο βλ. Τούρτα «Εικόνες από το Λινοτόπι», ό.π., σημ. 4 (όπου και σχετικά παραδείγματα) Ευγ. Δρακοπούλου, «Ζωγράφοι από τον ελληνικό στον βαλκανικό χώρο οι όροι της υποδοχής και της αποδοχής», Ζητήματα μεταβυζαντινής ζωγραφικής στη μνήμη του Μανόλη Χατζηδάκη, Πρακτικά Επιστημονικού διημέρου (28-29/5/1999), Αθήνα 2002, σ Για έργα (φορητές εικόνες, βημόθυρα) ζωγράφων από το Λινοτόπι που καλύπτουν τόσο τον ελλαδικό όσο και τον ευρύτερο βαλκανικό χώρο βλ. κυρίως Τούρτα, «Εικόνες από το Λινοτόπι», ό.π., σημ Πρόσφατα έχει προταθεί η απόδοση σε ζωγράφους από το Λινοτόπι εικόνας του αρχαγγέλου Μιχαήλ με την επιγραφή. «Ο Φύλαξ» της συλλογής Ρ. Ανδρεάδη του τέλους του 16ου αι., όπως και το βημόθυρο (σημ. αρ. 45): Δρανδάκη, ό.π., αρ. 42, σσ , αρ. 43, σσ Βλ. σχ. Α. Στρατή. «Τρεις εικόνες από το Εκκλησιαστικό Μουσείο Σερρών», Σερραϊκά Ανάλεκτα Γ ' (2002) 49-60, εικ Ό.π., 58-60, όπου και η σχετική βιβλιογραφία.

10 340 Αγγελική Στρατή όνομα του οποίου εμφανίζεται για πρώτη φορά το , ευεργέτησε με ποικίλες χορηγίες το μοναστήρι. Με δικές του δαπάνες ανοικοδομήθηκε και τοιχογραφήθηκε το παρεκκλήσιο της Σύναξης των Ταξιαρχών το 1634, στη νότια πτέρυγα των κελιών της μονής σύμφωνα με τη σωζόμενη αφιερωματική επιγραφή (εικ. I)52. Ο Ακάκιος είναι επίσης ο κτήτωρ και του παρεκκλησίου της Κοίμησης της Θεοτόκου, εκτός του περιβόλου της μονής, μέσα στο κοιμητήριο, πάλι το Είναι γνωστό από πηγές και έγγραφα ότι ο μοναχός που ονομάζονταν επίσης και Χ'Άκάκιος54 αφιέρωσε πολλές εικόνες στη μονή που είχε μονάσει55. Δύο φορητές εικόνες με τον Χριστό Σωτήρα και την Παναγία Παντάνασσα που εκτίθενται στο Εκκλησιαστικό Μουσείο Σερρών, χρονολογημένες το 1634, προέρχονται από τον ναό του Αγίου Γεωργίου Κρυονερίτη Σερρών -μετόχι της μονής Προδρόμου- και αποτελούν αφιέρωμα του ίδιου μοναχού στη μονή Προδρόμου56. Οι εικόνες αυτές σχετίζονται πολύ στενά, κυρίως από τεχνοτροπική άποψη, με τον ζωγραφικό διάκοσμο τόσο της νότιας στοάς -Μακρυναρίκι ( 1630) όσο και του παρεκκλησίου των Ταξιαρχών (1634) της σερραϊκής μονής. Για καλύτερη τεκμηρίωση αυτής της άποψης, παρουσιάζουμε ενδεικτικά τη σκηνή της Κοίμησης της Θεοτόκου57 (εικ. 24) από το παρεκκλήσιο των Ταξιαρχών με την οποία σχετίζεται στενά η ομώνυμη εικόνα του Εκκλησιαστικού Μουσείου (εικ. 22). Με τη βοήθεια των στοιχείων αυτών εντοπίζουμε πολλούς εικονογραφικούς και τεχνοτροπικούς συσχετισμούς με την αντίστοιχη εικόνα και κυρίως όσον αφορά στην κοινή απόδοση των φυσιογνωμικών χαρακτηριστικών των προσώπων, των ενδυμάτων, αλλά και του φυσικού και αρχιτεκτονικού τοπίου. Η μορφή της Παναγίας Οδηγήτριας της εικόνας του Μουσείου (εικ. 23) σχετίζεται πολύ στενά με την αντίστοιχη της παράστασης της Κοίμησης της Θεοτόκου (εικ. 24). Έτσι χρονολογούμε, με σχετική ακρί 51. Βλ. Χριστόφορος Δημητριάδης, Προσκυνητάριον τής εν Μακεδονίρ παρά τή πόλει των Σερρών σταυροπηγιακής Ίεράς μονής τοϋ 'Αγίου Ίωάννου τον Προδρόμου, Λειψία 1904, σ Πρόκειται για την κτητορική επιγραφή στον δυτικό τοίχο του παρεκκλησίου και την αντίστοιχη στον χώρο της Πρόθεσης όπου αναφέρονται ο μοναχός Ακάκιος με τον τίτλο του κτήτορα. Βλ. Στρατή, «Τοιχογραφικός διάκοσμος των Ταξιαρχών», ό.π., Βλ. σημ. 5Τ επίσης Β. Κατσαρός - X. Παπαστάθης, «Ο Νέος μέγας κώδηξ της Μονής Τιμίου Προδρόμου Σερρών. Πρόδρομη ανακοίνωση», Σερραϊκά Ανάλεκτα A ' (1992) 189, 190, αρ. 15, Βλ. A. Guillou, Les archives du monastère de Saint Jean Prodrome sur le mont Ménecée, Paris σποραδικά. 55. Βλ. Δημητριάδης, ό.π., σ A. Ξυγγόπουλος, «Σερραϊκά Μελετήματα. A ' : Αί δύο παλαιαί εικόνες τού Κρυονερίτου», Σερραϊκά Χρονικά 4 (1961) 28-31, εικ. 1, 2 και I. Γκερέκος - Α. Κανλής, Θησαυροί της I. Μητροπόλεως Σερρών και Νιγρίτης (Το Εκκλησιαστικό Μουσείο), Σέρρες 1998, σσ (έγχρωμοι πίνακες). 57. Για έγχρωμη απεικόνιση βλ. Α. Στρατή. Η μονή του Τιμίου Προδρόμου στις Σέρρες, Αθήνα 1989, σ. 12, εικ. 6.

Παναγία της Ασίνου Ελληνικά

Παναγία της Ασίνου Ελληνικά Παναγία της Ασίνου Ελληνικά 1 ΝΑΟΣ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΤΗΣ ΑΣΙΝΟΥ Ή ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΤΗΣ ΦΟΡΒΙΩΤΙΣΣΑΣ Η καμαροσκέπαστη, με δεύτερη ξύλινη στέγη εκκλησία της Παναγίας της Ασίνου, που βρίσκεται κοντά στο χωριό Νικητάρι,

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Αγίου Νικολάου της Στέγης. Ελληνικά

Κείμενο Αγίου Νικολάου της Στέγης. Ελληνικά 1 Κείμενο Αγίου Νικολάου της Στέγης Ελληνικά 2 Ο Άγιος Νικόλαος της Στέγης Πήρε το όνομα του μετά την προσθήκη της δεύτερης Στέγης του ναού τον 13ον αιώνα, για την προστασία του από τα χιόνα και τη βροχή.

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι. Ελληνικά

Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι. Ελληνικά 1 Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι Ελληνικά 2 ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟΥ ΤΙΜΙΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ ΣΤΟ ΠΕΛΕΝΤΡΙ Η εκκλησία του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι φαίνεται να χτίστηκε λίγο μετά τα μέσα του 12 ου αιώνα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΕΣ ΣΤΟΥΣ ΝΑΟΥΣ ΤΗΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ

ΕΡΕΥΝΕΣ ΣΤΟΥΣ ΝΑΟΥΣ ΤΗΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ E. N. Τσιγαρίδας, 'Ερευνες στους ναούς της Καστοριάς 379 ΕΡΕΥΝΕΣ ΣΤΟΥΣ ΝΑΟΥΣ ΤΗΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ Στη διάρκεια των υπηρεσιακών μεταβάσεών μου στην Καστοριά, την περίοδο κυρίως 1970-1975 και συμπληρωματικά την

Διαβάστε περισσότερα

- 1 - Ο Ναός του Τιμίου Σταυρού του Αγιασμάτι (Πλατανιστάσα) Ελληνικά

- 1 - Ο Ναός του Τιμίου Σταυρού του Αγιασμάτι (Πλατανιστάσα) Ελληνικά - 1 - Ο Ναός του Τιμίου Σταυρού του Αγιασμάτι (Πλατανιστάσα) Ελληνικά - 2 - Ο Ναός του Τιμίου Σταυρού του Αγιασμάτι (Πλατανιστάσα) Ο ναός κάποτε ήταν μέρος του μοναστηριού, αφιερωμένος στον Τίμιο Σταυρό,

Διαβάστε περισσότερα

από το 1985. Φορβίων, από προέρχεται Η εκκλησία αποτελεί το αιώνα

από το 1985. Φορβίων, από προέρχεται Η εκκλησία αποτελεί το αιώνα Η εκκλησία της Παναγίας της Φορβιώτισσας, περισσότερο γνωστή ως η Παναγία της Ασίνου, βρίσκεται στις βόρειες υπώρειες της οροσειράς ο του Τροόδους. Είναι κτισμένη στην ανατολική όχθη ενός μικρού χείμαρρου,

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Εκκλησίας Αρχαγγέλου Μιχαήλ στον Πεδουλά. Ελληνικά

Κείμενο Εκκλησίας Αρχαγγέλου Μιχαήλ στον Πεδουλά. Ελληνικά 1 Κείμενο Εκκλησίας Αρχαγγέλου Μιχαήλ στον Πεδουλά Ελληνικά 2 ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΓΓΕΛΟΥ ΜΙΧΑΗΛ ΣΤΟΝ ΠΕΔΟΥΛΑ Η εκκλησία του Αρχαγγέλου Μιχαήλ που χτίστηκε πριν το 1474 είναι μονόκλιτη, ξυλόστεγη με νάρθηκα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑ ΤΟΥ ΝΗΣΙΟΥ ΤΩΝ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ

ΤΑ ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑ ΤΟΥ ΝΗΣΙΟΥ ΤΩΝ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΤΑ ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑ ΤΟΥ ΝΗΣΙΟΥ ΤΩΝ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ Από την εποχή του εσποτάτου της Ηπείρου στα Βυζαντινά χρόνια στο νησί των Ιωαννίνων δημιουργήθηκαν Μονές και Ησυχαστήρια, που με την πάροδο του χρόνου η φήμη, αλλά

Διαβάστε περισσότερα

Σχολείο: Λύκειο Αυλωναρίου. Τμήμα: Β 2. Θέμα: ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΑΥΛΩΝΑΡΙΟΥ

Σχολείο: Λύκειο Αυλωναρίου. Τμήμα: Β 2. Θέμα: ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΑΥΛΩΝΑΡΙΟΥ Σχολείο: Λύκειο Αυλωναρίου Τμήμα: Β 2 Θέμα: ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΑΥΛΩΝΑΡΙΟΥ ΟΝΟΜΑΤΑ ΜΑΘΗΤΩΝ: Γιάννης Περιβολάρης Χριστίνα Μπενάκη Γιώργος Ρέτσας Στέλλα Φάσο Μαρία Τάλο Παναγιώτης Παναγιώτου Μαρία Σταμέλου

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Εκκλησίας Μεταμόρφωσης του Σωτήρος Παλαιχώρι. Ελληνικά

Κείμενο Εκκλησίας Μεταμόρφωσης του Σωτήρος Παλαιχώρι. Ελληνικά 1 Κείμενο Εκκλησίας Μεταμόρφωσης του Σωτήρος Παλαιχώρι Ελληνικά 2 ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΟΥ ΣΩΤΗΡΟΣ- ΠΑΛΑΙΧΩΡΙ Η εκκλησία της Μεταμόρφωσης του Σωτήρος είναι ένα μικρό παρεκκλήσι που χτίστηκε στις αρχές

Διαβάστε περισσότερα

Χριστιανική και Βυζαντινή Αρχαιολογία

Χριστιανική και Βυζαντινή Αρχαιολογία Χριστιανική και Βυζαντινή Αρχαιολογία Ενότητα Δ: Υστεροβυζαντινή Τέχνη (1204-1453) Αρχιτεκτονική-Ζωγραφική. Στουφή - Πουλημένου Ιωάννα Ἐθνικὸ καὶ Καποδιστριακὸ Πανεπιστήμιο Ἀθηνῶν Τμῆμα Θεολογίας - Θεολογικὴ

Διαβάστε περισσότερα

ΝΑΟΣ ΑΓΙΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗΣ

ΝΑΟΣ ΑΓΙΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗΣ Στον 11 ο αιώνα χρονολογείται η αγία Αικατερίνη στην Πλάκα, κοντά στο μνημείο του Λυσικράτους. Έχει χτιστεί πάνω σε ερείπια αρχαίου ναού της Αρτέμιδος. Η στέγαση του κεντρικού τμήματος,

Διαβάστε περισσότερα

Ο Ναός της Παναγίας Ποδύθου στη Γαλάτα. Ελληνικά

Ο Ναός της Παναγίας Ποδύθου στη Γαλάτα. Ελληνικά 1 Ο Ναός της Παναγίας Ποδύθου στη Γαλάτα Ελληνικά 2 Ο Ναός της Παναγίας Ποδύθου στη Γαλάτα Ο Ναός της Παναγίας Ελεούσας Ποδύθου, ανήκει στη μεταβυζαντινή περίοδο και κτίστηκε στις αρχές του 16 ου αιώνα,

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ 2016 Εκκλησίες της Σωτήρας. Πρόγραμμα Μαθητικών Θρησκευτικών Περιηγήσεων «Συνοδοιπόροι στα ιερά προσκυνήματα του τόπου μας»

ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ 2016 Εκκλησίες της Σωτήρας. Πρόγραμμα Μαθητικών Θρησκευτικών Περιηγήσεων «Συνοδοιπόροι στα ιερά προσκυνήματα του τόπου μας» ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ 2016 Εκκλησίες της Σωτήρας Πρόγραμμα Μαθητικών Θρησκευτικών Περιηγήσεων «Συνοδοιπόροι στα ιερά προσκυνήματα του τόπου μας» ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ Αγία Θέκλα Βρίσκεται 7χλμ νότια από το κέντρο της Σωτήρας.

Διαβάστε περισσότερα

Χριστιανική και Βυζαντινή Αρχαιολογία

Χριστιανική και Βυζαντινή Αρχαιολογία Χριστιανική και Βυζαντινή Αρχαιολογία Ενότητα A: Παλαιοχριστιανική Τέχνη (2 ος αι. αρχές 7 ου αι.) - Παλαιοχριστιανική και Προεικονομαχική Εικονογραφία. Στουφή - Πουλημένου Ιωάννα Ἐθνικὸ καὶ Καποδιστριακὸ

Διαβάστε περισσότερα

1 η Θεματική ενότητα- Μπορούν οι άνθρωποι να εικονίζουν το Θεό; 1. Δώστε τον ορισμό της εικόνας.

1 η Θεματική ενότητα- Μπορούν οι άνθρωποι να εικονίζουν το Θεό; 1. Δώστε τον ορισμό της εικόνας. 1 η Θεματική ενότητα- Μπορούν οι άνθρωποι να εικονίζουν το Θεό; 1. Δώστε τον ορισμό της εικόνας. 2. Ποια η έννοια της λέξεως είδωλο στο θρησκευτικό τομέα; 3. Ποιο από τα παρακάτω αποτελούν μορφές σύγχρονης

Διαβάστε περισσότερα

γυναίκας που σύμφωνα με την παράδοση ήταν η Θεοδώρα, κόρη του αυτοκράτορα Μαξιμιανού, η οποία είχε ασπασθεί το χριστιανισμό. Το 1430, με την κατάληψη

γυναίκας που σύμφωνα με την παράδοση ήταν η Θεοδώρα, κόρη του αυτοκράτορα Μαξιμιανού, η οποία είχε ασπασθεί το χριστιανισμό. Το 1430, με την κατάληψη Αγία Αικατερίνη Η Αγία Aικατερίνη βρίσκεται σε ενα απο τα καλυτερα μερη της θεσσαλονικης, στην Βορειοδυτική πλευρά της Άνω Πολης.Κτισμένη το 1320 μχ,η ατμόσφαιρα ειναι πολύ ωραία και προπάντον ειναι ήσυχα

Διαβάστε περισσότερα

Επίκουρος Καθηγήτρια Τμήματος Πολιτισμικής Τεχνολογίας και. Η παράσταση της Σταύρωσης στη Μονή Αγίου Νικολάου Μετσόβου

Επίκουρος Καθηγήτρια Τμήματος Πολιτισμικής Τεχνολογίας και. Η παράσταση της Σταύρωσης στη Μονή Αγίου Νικολάου Μετσόβου Εύη Σαμπανίκου Επίκουρος Καθηγήτρια Τμήματος Πολιτισμικής Τεχνολογίας και Επικοινωνίας, ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ Η παράσταση της Σταύρωσης στη Μονή Αγίου Νικολάου Μετσόβου Η καταγωγή και εξέλιξη του εικονογραφικού

Διαβάστε περισσότερα

Μανόλης Χατζηδάκης, Έλληνες ζωγράφοι μετά την Άλωση (1450-1830), τ. 1, Αθήνα 1987.

Μανόλης Χατζηδάκης, Έλληνες ζωγράφοι μετά την Άλωση (1450-1830), τ. 1, Αθήνα 1987. Μανόλης Χατζηδάκης, Έλληνες ζωγράφοι μετά την Άλωση (14501830), τ. 1, Αθήνα 1987. Παναγιώτης Λ. Βοκοτόπουλος, Εικόνες της Κέρκυρας, Αθήνα 1990. Κερκυραίοι ζωγράφοι: 19ος20ος αι., επιμ. Αθ. Χρήστου, Κέρκυρα

Διαβάστε περισσότερα

>.. - i V. ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΙΩΑΝΝΙΝΠΝ ;ΐ \ i- ψ,. V.. ' ν' . V . > ' > : ' >7' . ίέ ι;κ ί ν.

>.. - i V. ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΙΩΑΝΝΙΝΠΝ ;ΐ \ i- ψ,. V.. ' ν' . V . > ' > : ' >7' . ίέ ι;κ ί ν. . ίέ ι;κ ί ν. f >.. - i V. ;ΐ \ i i ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΙΩΑΝΝΙΝΠΝ 026000265336 i- ψ,. Ϊ 1». ί 1 ι ] Iτ I V.. ' ν' ;. V! 1 ] * /.. > ' > : ' >7' ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ ΚΑΤΣΕΛΑΚΗ JJ Ο ΝΑΟΣ ΤΟΥ ΑΡΧΑΓΓΕΛΟ Υ Μ ΙΧΑΗΛ

Διαβάστε περισσότερα

Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά

Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Μυστράς Η καστροπολιτεία απλώνεται στις πλαγιές του φυσικά οχυρού λόφου του βυζαντινού Μυζηθρά, που έδωσε

Διαβάστε περισσότερα

Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά

Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Μυστράς Η καστροπολιτεία απλώνεται στις πλαγιές του φυσικά οχυρού λόφου του βυζαντινού Μυζηθρά, που έδωσε

Διαβάστε περισσότερα

Α. Πα π α γ ε ω ρ γ ι ου, Η μονή του Αγίου Ιωάννου του Λαμπαδιστού στον

Α. Πα π α γ ε ω ρ γ ι ου, Η μονή του Αγίου Ιωάννου του Λαμπαδιστού στον Α. Πα π α γ ε ω ρ γ ι ου, Η μονή του Αγίου Ιωάννου του Λαμπαδιστού στον Καλοπαναγιώτη [Οδηγοί Βυζαντινών Μνημείων της Κύπρου], Πολιτιστικό Ίδρυμα Τραπέζης Κύπρου Ιερά Μητρόπολις Μόρφου, Λευ κωσία 2007,

Διαβάστε περισσότερα

Ο Ναός της Παναγίας του Μουτουλλά Ελληνικά

Ο Ναός της Παναγίας του Μουτουλλά Ελληνικά 1 Ο Ναός της Παναγίας του Μουτουλλά Ελληνικά 2 Ο Ναός της Παναγίας του Μουτουλλά Σύμφωνα με επιγραφή του βόρειου τοίχου του ναού, ο ναός κτίστηκε το 1280 από τον Ιωάννη Μουτουλλά και τη σύζυγο του Ειρήνη.

Διαβάστε περισσότερα

Ευγενία Δρακοπούλου. Διευθύντρια Ερευνών Τομέας Νεοελληνικών Ερευνών

Ευγενία Δρακοπούλου. Διευθύντρια Ερευνών Τομέας Νεοελληνικών Ερευνών Ευγενία Δρακοπούλου Διευθύντρια Ερευνών Τομέας Νεοελληνικών Ερευνών Τηλ. +302107273570 Fax: +302107246212 E-mail: egidrak@eie.gr Website: http://eie.academia.edu/eugeniadrakopoulou http://www.eie.gr/nhrf/institutes/inr/cvs/cv-drakopoulou-gr.html

Διαβάστε περισσότερα

ΒΥΖΑΝΤΙΑΚΑ. Στο πρώτο κεφάλαιο (Οι «φανερές» αρμοδιότητες του μυστικού την

ΒΥΖΑΝΤΙΑΚΑ. Στο πρώτο κεφάλαιο (Οι «φανερές» αρμοδιότητες του μυστικού την 396 Βιβλιοκρισίες μάλλον τον επικεφαλής ΕΛΛΗΝΙΚΗ μιας υπηρεσίας ΙΣΤΟΡΙΚΗ (σεκρέτου), ΕΤΑΙΡΕΙΑ στην οποία εργάζονταν «μυστικοί», οι υφιστάμενοι δηλαδή του μυστικού. Για τον μυστογράφο, στο τρίτο κεφάλαιο

Διαβάστε περισσότερα

Μονή Αγίου Ιωάννη Λαμπαδιστή. Ελληνικά

Μονή Αγίου Ιωάννη Λαμπαδιστή. Ελληνικά Μονή Αγίου Ιωάννη Λαμπαδιστή Ελληνικά 1 Μονή Αγίου Ιωάννη Λαμπαδιστή Δεν έχουμε πληροφορίες για το πότε κτίστηκε η Μονή, πιθανότατα όμως να τοποθετείται στα μέσα του 16 ου αιώνα. Η εκκλησία είναι το παλαιότερο

Διαβάστε περισσότερα

Χριστιανική και Βυζαντινή Αρχαιολογία

Χριστιανική και Βυζαντινή Αρχαιολογία Χριστιανική και Βυζαντινή Αρχαιολογία Ενότητα Ε: Μεταβυζαντινή Τέχνη (1453 αρχές 19ου αι.) Αρχιτεκτονική - Ζωγραφική. Στουφή - Πουλημένου Ιωάννα Ἐθνικὸ καὶ Καποδιστριακὸ Πανεπιστήμιο Ἀθηνῶν Τμῆμα Θεολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΥΠΗ ΑΘΑΝΑΣΙΑ ΚΟΥΤΣΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ ΤΟΠΤΣΗ ΜΑΡΙΑ ΦΩΤΗΣ ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ ΝΙΦΟΡΑΣ ΓΙΩΡΓΟΣ

ΤΡΟΥΠΗ ΑΘΑΝΑΣΙΑ ΚΟΥΤΣΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ ΤΟΠΤΣΗ ΜΑΡΙΑ ΦΩΤΗΣ ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ ΝΙΦΟΡΑΣ ΓΙΩΡΓΟΣ ΤΡΟΥΠΗ ΑΘΑΝΑΣΙΑ ΤΟΠΤΣΗ ΜΑΡΙΑ ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ ΚΟΥΤΣΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ ΦΩΤΗΣ ΝΙΦΟΡΑΣ ΓΙΩΡΓΟΣ Η ΑΓΙΟΓΡΑΦΙΑ Είναι η τέχνη της απεικόνισης ιερών προσώπων ή θρησκευτικών σκηνών Είναι η ζωγραφική παράσταση θρησκευτικών

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτιστικό Πρόγραμμα Υπεύθυνες καθηγήτριες Καραμπελιά Καλλιόπη Παπαγεωργίου Μαρία

Πολιτιστικό Πρόγραμμα Υπεύθυνες καθηγήτριες Καραμπελιά Καλλιόπη Παπαγεωργίου Μαρία Πολιτιστικό Πρόγραμμα Υπεύθυνες καθηγήτριες Καραμπελιά Καλλιόπη Παπαγεωργίου Μαρία Τα Μετέωρα είναι ένα σύμπλεγμα από τεράστιους σκοτεινόχρωμους βράχους από ψαμμίτη οι οποίοι υψώνονται έξω από την Καλαμπάκα,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΒΑΣΗ. Για για την εφαρμογή εργασιών άμεσων μέτρων στερέωσης τοιχογραφιών μεταβυζαντινών μνημείων αρμοδιότητας της Ε.Φ.Α.Φ.Ε.,στην Π.Ε. Φθιώτιδας.

ΣΥΜΒΑΣΗ. Για για την εφαρμογή εργασιών άμεσων μέτρων στερέωσης τοιχογραφιών μεταβυζαντινών μνημείων αρμοδιότητας της Ε.Φ.Α.Φ.Ε.,στην Π.Ε. Φθιώτιδας. ΝΑ ΑΝΑΡΤΗΘΕΙ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Λαμία 26 Νοεμβρίου 2014 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ & Αρ.Πρωτ.: 6161 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ ΕΦΟΡΕΙΑ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΦΘΙΩΤΙΔΑΣ & ΕΥΡΥΤΑΝΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΤΟΙΧΟΓΡΑΦΙΕΣ ΤΟΥ ΝΑΟΥ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΜΗΝΑ ΒΕΛΒΕΝΤΟΥ

ΟΙ ΤΟΙΧΟΓΡΑΦΙΕΣ ΤΟΥ ΝΑΟΥ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΜΗΝΑ ΒΕΛΒΕΝΤΟΥ ΟΙ ΤΟΙΧΟΓΡΑΦΙΕΣ ΤΟΥ ΝΑΟΥ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΜΗΝΑ ΒΕΛΒΕΝΤΟΥ Ο ναός του αγίου Μηνά Βελβεντού, που βρίσκεται στην είσοδο της πόλεως, στη σημερινή μορφή είναι μονόχωρος, ξυλόστεγος ναός μικρών διαστάσεων, με ημικυκλική

Διαβάστε περισσότερα

«Εικόνα: Θέση και Λειτουργικότητα. Αποθησαύριση και ηλεκτρονική οργάνωση όρων και στοιχείων», διδακτορική διατριβή, 2 τόμοι, Αθήνα 2009.

«Εικόνα: Θέση και Λειτουργικότητα. Αποθησαύριση και ηλεκτρονική οργάνωση όρων και στοιχείων», διδακτορική διατριβή, 2 τόμοι, Αθήνα 2009. English abstract The Phd thesis, entitled Icon: its placement and functionality, focused on the functionality of the icons in the middle byzantine period. In this framework unpublished icons from the Sinai

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΦΑΣΗ. Έχοντας υπόψη:

ΑΠΟΦΑΣΗ. Έχοντας υπόψη: ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ EΞ. ΕΠΕΙΓΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Αθήνα, 5. 11. 2010 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ Δ/ΝΣΗ ΜΟΥΣΕΙΩΝ, ΕΚΘΕΣΕΩΝ & ΕΚΠ/ΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. 1 Για την ιστορία της μονής βλ. κυρίως ΛΟΥΚΟΠΟΥΛΟΣ, ΗΜΕ 1928, σ. 301 κ.ε., ΟΡΛΑΝΔΟΣ, ΑΒΜΕ. 2 Βλ. παρακάτω σ. 44 47.

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. 1 Για την ιστορία της μονής βλ. κυρίως ΛΟΥΚΟΠΟΥΛΟΣ, ΗΜΕ 1928, σ. 301 κ.ε., ΟΡΛΑΝΔΟΣ, ΑΒΜΕ. 2 Βλ. παρακάτω σ. 44 47. ΕΙΣΑΓΩΓΗ H Μονή της Μυρτιάς (εικ. 24), στο 23 ο περίπου χιλιόμετρο του δρόμου που οδηγεί από το Αγρίνιο στο Θέρμο, κοντά στη λίμνη Τριχωνίδα, είναι η παλαιότερη σε λειτουργία μονή στην Αιτωλία 1. Παράλληλα,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΕΙΚΟΝΩΝ ΤΕΜΠΛΟΥ ΚΑΘΕΔΡΙΚΟΥ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΑΘΗΝΩΝ «Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ»

ΜΕΛΕΤΗ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΕΙΚΟΝΩΝ ΤΕΜΠΛΟΥ ΚΑΘΕΔΡΙΚΟΥ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΑΘΗΝΩΝ «Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ» ΜΕΛΕΤΗ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΕΙΚΟΝΩΝ ΤΕΜΠΛΟΥ ΚΑΘΕΔΡΙΚΟΥ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΑΘΗΝΩΝ «Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ» ΑΘΗΝΑ 2012 ΕΡΓΟ: ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΕΙΚΟΝΩΝ ΤΕΜΠΛΟΥ ΚΑΘΕΔΡΙΚΟΥ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΑΘΗΝΩΝ «Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ» ΕΚΠΟΝΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

5 Δευτέρα Ακολουθία των Μ. Ωρών, Θεία Λειτουργία & Αγιασμός. 7 Τετάρτη Θεία Λειτουργία «Σύναξις Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου»

5 Δευτέρα Ακολουθία των Μ. Ωρών, Θεία Λειτουργία & Αγιασμός. 7 Τετάρτη Θεία Λειτουργία «Σύναξις Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου» Ιανουάριος 1 Πέμπτη Θεία Λειτουργία «Περιτομή Του Κυρίου» 4 Κυριακή Θεία Λειτουργία 5 Δευτέρα Ακολουθία των Μ. Ωρών, Θεία Λειτουργία & Αγιασμός 6 Τρίτη Θεία Λειτουργία & Αγιασμός «Άγια Θεοφάνεια» 7 Τετάρτη

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. Διεύθυνση αλληλογραφίας: Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας/Φιλοσοφική Σχολή/ Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων/ Τ.Κ. 45110.

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. Διεύθυνση αλληλογραφίας: Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας/Φιλοσοφική Σχολή/ Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων/ Τ.Κ. 45110. ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Ονοματεπώνυμο: Αγγελική Παναγοπούλου Πατρώνυμο: Γεώργιος Τόπος γέννησης: Αθήνα Οικογενειακή κατάσταση: Άγαμη Θέση: Λέκτορας Γνωστικό Αντικείμενο: Βυζαντινή Ιστορία Διεύθυνση αλληλογραφίας:

Διαβάστε περισσότερα

Η Ρωμαϊκή και Βυζαντινή Φυσιογνωμία της Θεσσαλονίκης Ονόματα Ομάδων: 1. Μικροί Πράκτορες 2. LaCta 3. Αλλοδαποί 4. Η Συμμορία των 5

Η Ρωμαϊκή και Βυζαντινή Φυσιογνωμία της Θεσσαλονίκης Ονόματα Ομάδων: 1. Μικροί Πράκτορες 2. LaCta 3. Αλλοδαποί 4. Η Συμμορία των 5 Η Ρωμαϊκή και Βυζαντινή Φυσιογνωμία της Θεσσαλονίκης Ονόματα Ομάδων: 1. Μικροί Πράκτορες 2. LaCta 3. Αλλοδαποί 4. Η Συμμορία των 5 Αρχικές Σκέψεις Πόσο καλά γνωρίζουμε την πόλη μας; Πόσο καλά ξέρουμε την

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΠΤΥΧΙΑΚΗ. Λεμεσός

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΠΤΥΧΙΑΚΗ. Λεμεσός ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΟ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΚΑΙ Η ΒΛΑΠΤΙΚΗ ΕΠΙΔΡΑ ΑΣΗ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΝΕΟΓΝΟΥ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Ονοματεπώνυμο Αγγελική Παπαπαύλου Αριθμός Φοιτητικής

Διαβάστε περισσότερα

Οι Άγιοι της Θεσσαλονίκης.

Οι Άγιοι της Θεσσαλονίκης. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Οι Άγιοι της. Ενότητα 5: Άγιοι Αρχιεπίσκοποι της Συµεών Πασχαλίδης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕ 5. Ο Ευαγγελισμός της Μαρίας για τη γέννηση του Μεσσία

ΔΕ 5. Ο Ευαγγελισμός της Μαρίας για τη γέννηση του Μεσσία ΔΕ 5. Ο Ευαγγελισμός της Μαρίας για τη γέννηση του Μεσσία Ευαγγελισμός Ευαγγελισμός είναι η ανακοίνωση στην Παναγία της καλής είδησης ότι θα γεννήσει τον Μεσσία, αυτόν που υποσχέθηκε ο Θεός και περίμενε

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΑΛΑΙΟΛΟΓΕΙΑ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ ΣΤΗΝ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ΚΑΙ Η ΣΧΕΣΗ ΤΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΟΡΟΥΣ*

Η ΠΑΛΑΙΟΛΟΓΕΙΑ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ ΣΤΗΝ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ΚΑΙ Η ΣΧΕΣΗ ΤΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΟΡΟΥΣ* Η ΠΑΛΑΙΟΛΟΓΕΙΑ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ ΣΤΗΝ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ΚΑΙ Η ΣΧΕΣΗ ΤΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΟΡΟΥΣ* Πριν από τη διαπραγμάτευση του θέματος αυτού θεωρούμε χρήσιμη την παράθεση, σε συντομία,

Διαβάστε περισσότερα

Άγνωστο έργο του Θεοφάνη του Κρητός στα Μετέωρα

Άγνωστο έργο του Θεοφάνη του Κρητός στα Μετέωρα Άγνωστο έργο του Θεοφάνη του Κρητός στα Μετέωρα Ευθύμιος ΤΣΙΓΑΡΙΔΑΣ Τόμος ΚΒ' (2001) Σελ. 357-364 ΑΘΗΝΑ 2001 Ε.Ν. Τσιγαρίδας ΑΓΝΩΣΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ ΘΕΟΦΑΝΗ ΤΟΥ ΚΡΗΤΟΣ ΣΤΑ ΜΕΤΕΩΡΑ ο σκευοφυλάκειο της μονής Βαρλαάμ

Διαβάστε περισσότερα

Εξαιρετικά αντίγραφα βυζαντινών εικόνων

Εξαιρετικά αντίγραφα βυζαντινών εικόνων Εξαιρετικά αντίγραφα βυζαντινών εικόνων από την H ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΣΙΝΑ «Η ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΤΟΥ ΣΙΝΑ είναι ένα Ελληνορθόδοξον Χριστιανικόν μοναστικόν κέντρον με αδιάκοπον πνευματική ζωήν δεκαεπτά αιώνων. Η ασκητική

Διαβάστε περισσότερα

Εικόνες ζωγράφων από το Λινοτόπι (16ος-17ος αιώνας). Νέα στοιχεία και διαπιστώσεις για τη δραστηριότητά τους

Εικόνες ζωγράφων από το Λινοτόπι (16ος-17ος αιώνας). Νέα στοιχεία και διαπιστώσεις για τη δραστηριότητά τους Εικόνες ζωγράφων από το Λινοτόπι (16ος-17ος αιώνας). Νέα στοιχεία και διαπιστώσεις για τη δραστηριότητά τους Αναστασία ΤΟΥΡΤΑ Τόμος ΚΒ' (2001) Σελ. 341-356 ΑΘΗΝΑ 2001 Αναστασία Τούρτα ΕΙΚΟΝΕΣ ΖΩΓΡΑΦΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΝΗΜΕΙΑ ΚΑΘΙΔΡΥΜΑΤΑ ΤΗΣ ΟΣΙΑΣ ΦΙΛΟΘΕΗΣ

ΜΝΗΜΕΙΑ ΚΑΘΙΔΡΥΜΑΤΑ ΤΗΣ ΟΣΙΑΣ ΦΙΛΟΘΕΗΣ Ναυσικά Πανσελήνου Ομότ. Καθηγήτρια της Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών ΜΝΗΜΕΙΑ ΚΑΘΙΔΡΥΜΑΤΑ ΤΗΣ ΟΣΙΑΣ ΦΙΛΟΘΕΗΣ Η κατά κόσμον Ρεγούλα Μπενιζέλου, αφού περιβλήθηκε το μοναχικό σχήμα με το όνομα Φιλοθέη γύρω

Διαβάστε περισσότερα

Η Εικόνα της Μητέρας μεταξύ παράδοσης και σύγχρονης εποχής

Η Εικόνα της Μητέρας μεταξύ παράδοσης και σύγχρονης εποχής Πρόγραμμα Κοινοτικής Πρωτοβουλίας INTERREG IIIA ΕΛΛΑΔΑ-ΙΤΑΛΙΑ 2000-2006 Πρόγραμμα Παρέμβασης 11 Άξονας Προτεραιότητας 003: Περιβάλλον & Πολιτιστική Κληρονομιά Μέτρο 002: Προώθηση, Αναπαλαίωση και Αξιοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική εργασία Da Vinci «ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ» 2º ΛΥΚΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ

Ερευνητική εργασία Da Vinci «ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ» 2º ΛΥΚΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ Ερευνητική εργασία Da Vinci «ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ» 2º ΛΥΚΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2012-2013 Υπεύθυνοι μαθητές Τζούρι Άρτεμις Σίμος Νίκος Πέτσιος Αναστάσης Σακελλίων Γρηγόρης Υπεύθυνοι καθηγητές: Αδαμάρα Ζούλας

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΧΡΙ ΚΑΙ 10 ΧΡΟΝΩΝ

ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΧΡΙ ΚΑΙ 10 ΧΡΟΝΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΧΡΙ ΚΑΙ 10 ΧΡΟΝΩΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Ονοματεπώνυμο Κεντούλλα Πέτρου Αριθμός Φοιτητικής Ταυτότητας 2008761539 Κύπρος

Διαβάστε περισσότερα

Ο ζωγραφικός διάκοσμος του Αγίου Αθανασίου Κουστοχωρίου Ημαθίας και η σχέση του με το καστοριανό εργαστήρι

Ο ζωγραφικός διάκοσμος του Αγίου Αθανασίου Κουστοχωρίου Ημαθίας και η σχέση του με το καστοριανό εργαστήρι Ο ζωγραφικός διάκοσμος του Αγίου Αθανασίου Κουστοχωρίου Ημαθίας και η σχέση του με το καστοριανό εργαστήρι Φλώρα ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ Τόμος ΚΔ' (2003) Σελ. 257-266 ΑΘΗΝΑ 2003 Φλώρα Καραγιάννη Ο ΖΩΓΡΑΦΙΚΟΣ ΔΙΑΚΟΣΜΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

Βυζαντινά και Οθωμανικά μνημεία της Μάκρης

Βυζαντινά και Οθωμανικά μνημεία της Μάκρης Βυζαντινά και Οθωμανικά μνημεία της Μάκρης Στρατηγικής σημασίας η θέση της Μάκρης / Κατοικήθηκε από την αρχαιότητα Οικισμός με διαρκή ανθρώπινη παρουσία από τα νεολιθικά χρόνια Ορατά στο κέντρο της σημερινής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΟΥ ΚΛΙΜΑΤΟΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΣΤΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΟΥ ΚΛΙΜΑΤΟΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΣΤΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΟΥ ΚΛΙΜΑΤΟΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΣΤΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΝΔΡΕΑΣ ΛΕΩΝΙΔΟΥ Λεμεσός, 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ

Διαβάστε περισσότερα

EUROPEAN DAILY TOURS ΑΠΟ ΒΟΛΟ ΣΤΑ ΜΕΤΕΩΡΑ ΜΕΤΕΩΡΑ - ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑ

EUROPEAN DAILY TOURS ΑΠΟ ΒΟΛΟ ΣΤΑ ΜΕΤΕΩΡΑ ΜΕΤΕΩΡΑ - ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑ EUROPEAN DAILY TOURS ΑΠΟ ΒΟΛΟ ΣΤΑ ΜΕΤΕΩΡΑ ΜΕΤΕΩΡΑ - ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑ Ιστορικό Τα Μετέωρα αποτελούν, μετά το Άγιο Ορος, το μεγαλύτερο και με συνεχή παρουσία από την εποχή της εγκατάστασης των πρώτων ασκητών μέχρι

Διαβάστε περισσότερα

ΕKΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΤΕΤΡΑΔΙΟ. Η Κυρά της Λευκωσίας Η Φανερωμένη και τα κειμήλιά της Εικόνες και θαύματα στη Λευκωσία

ΕKΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΤΕΤΡΑΔΙΟ. Η Κυρά της Λευκωσίας Η Φανερωμένη και τα κειμήλιά της Εικόνες και θαύματα στη Λευκωσία ΕKΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΤΕΤΡΑΔΙΟ Η Κυρά της Λευκωσίας Η Φανερωμένη και τα κειμήλιά της Εικόνες και θαύματα στη Λευκωσία ΕKΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΤΕΤΡΑΔΙΟ Η Κυρά της Λευκωσίας Η Φανερωμένη και τα κειμήλιά της Εικόνες και θαύματα

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΗ ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΕΑ ΚΑΙ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΗ ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΕΑ ΚΑΙ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΗ ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΕΑ ΚΑΙ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Νομισματική Συλλογή Alpha Bank, Πανεπιστημίου 41, 102 52, Αθήναι, Τηλ. 210 326 2460-1 www.alphanumismatics.gr, numismatic@alpha.gr εκέμβριος 2014 Νέα Έκθεση: Η

Διαβάστε περισσότερα

ΣΚΟΠΟΣ: Η σύνδεση της καλλιτεχνικής δημιουργίας με το χαρακτήρα και τη φυσιογνωμία ενός πολιτισμού.

ΣΚΟΠΟΣ: Η σύνδεση της καλλιτεχνικής δημιουργίας με το χαρακτήρα και τη φυσιογνωμία ενός πολιτισμού. ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ (file://localhost/c:/documents%20and%20settings/user/επιφάνεια%20εργασίας/κ έντρο%20εξ%20αποστάσεως%20επιμόρφωσης%20- %20Παιδαγωγικό%20Ινστιτούτο.mht) Κέντρο Εξ Αποστάσεως Επιμόρφωσης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΑ ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΗΝ ΝΑΥΤΙΛΙΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΑ ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΗΝ ΝΑΥΤΙΛΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΑ ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΗΝ ΝΑΥΤΙΛΙΑ ΝΟΜΙΚΟ ΚΑΙ ΘΕΣΜΙΚΟ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΚΤΗΣΗΣ ΚΑΙ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΗΣ ΠΛΟΙΟΥ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ που υποβλήθηκε στο

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΒΛΙΟ ΠΕΜΠΤΟ. Η ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή

ΒΙΒΛΙΟ ΠΕΜΠΤΟ. Η ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή ΒΙΒΛΙΟ ΠΕΜΠΤΟ Η ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή Όταν λέµε Αγία Παρασκευή εννοούµε τη µικρή Εκκλησία, που είναι δυτικά του χωριού στη θέση Παναγία (Παναΐα), την οποία βλέπουµε στην

Διαβάστε περισσότερα

Ι.Ν. ΑΓΙΟΥ ΘΩΜΑ ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΩΝ:

Ι.Ν. ΑΓΙΟΥ ΘΩΜΑ ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΩΝ: Ι.Ν. ΑΓΙΟΥ ΘΩΜΑ ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΩΝ: ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΟΥΣ ΑΙΩΝΕΣ ΣΠΟΥΔΗ ΣΤΗ ΜΕΤΑΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΝΑΟΔΟΜΙΑ ΤΟΥ 19 ου ΑΙΩΝΑ π. ΣΑΒΒΑΣ ΔΑΥΙΔ ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ AKAKIA 2013 "Ως Θείος Απόστολος, θεολογίας κρουνούς, ενθέως εξήντλησας, εκ

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα Λόγια Για Την Αγιογράφο

Λίγα Λόγια Για Την Αγιογράφο Αγιογράφος Ραλλού Λιόλιου Κούση Βυζαντινές Εικόνες Οι βυζαντινές εικόνες είναι ιεροί πνευματικοί θησαυροί του Ανατολικού Ορθόδοξου Χριστιανισμού. Η βυζαντινή ζωγραφική είναι ένα από τα πιο σημαντικά επιτεύγματα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Μελέτη των υλικών των προετοιμασιών σε υφασμάτινο υπόστρωμα, φορητών έργων τέχνης (17ος-20ος αιώνας). Διερεύνηση της χρήσης της τεχνικής της Ηλεκτρονικής Μικροσκοπίας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΚΑΛΩΝ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΩΝ ΤΕΧΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΚΑΛΩΝ ΤΕΧΝΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΚΑΛΩΝ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΩΝ ΤΕΧΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΚΑΛΩΝ ΤΕΧΝΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΚΑΛΩΝ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΩΝ ΤΕΧΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΚΑΛΩΝ ΤΕΧΝΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ Αφήγηση και εθνική ταυτότητα: Η Κυπριακή Συλλογή στο Εθνικό

Διαβάστε περισσότερα

Κάτοψη της Παλαιάς Μονής Ταξιαρχών Αιγιαλείας.

Κάτοψη της Παλαιάς Μονής Ταξιαρχών Αιγιαλείας. ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ KΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ 6 η ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΡΑΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής

Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής ΑΝΑΓΝΩΣΗ - ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΜΝΗΜΕΙΟΥ ΝΑΟΣ ΤΟΥ ΗΦΑΙΣΤΟΥ Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής δομής

Διαβάστε περισσότερα

Βυζαντινά Μνημεία της Θεσσαλονίκης

Βυζαντινά Μνημεία της Θεσσαλονίκης Βυζαντινά Μνημεία της Θεσσαλονίκης 1ης Διαδρομής Μονή Βαλτάδων Ναός Οσίου Δαυίδ Βυζαντινό Λουτρό Ναός Αγίου Νικολάου (Ορφανού) Ναός Αγίου Παντελεήμονα Ναός Σωτήρως Χριστός Ροτόντα Παλιά Πόλη,Κάστρα 2ης

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΣ ΠΑΤΡΙΑΡΧΗΣ ΠΡΟΚΟΠΙΟΣ Ο ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΙΟΣ. Υπό του Περικλή Π. Παπαβασιλόπουλου

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΣ ΠΑΤΡΙΑΡΧΗΣ ΠΡΟΚΟΠΙΟΣ Ο ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΙΟΣ. Υπό του Περικλή Π. Παπαβασιλόπουλου ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΣ ΠΑΤΡΙΑΡΧΗΣ ΠΡΟΚΟΠΙΟΣ Ο ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΙΟΣ Υπό του Περικλή Π. Παπαβασιλόπουλου Η Σίτσοβα (νυν Αλαγονία) είναι ένα από τα έξι χωριά του τέως Δήμου Αλαγονίας Τα έξι αυτά χωριά που είναι κτισμένα στις

Διαβάστε περισσότερα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ Της Μαρίας Αποστόλα Η Ελλάδα υπήρξε από τους πρώτους δέκτες του Χριστιανισμού και τα μνημεία της ελληνικής ορθοδοξίας αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της εθνικής κληρονομιάς, αποτελώντας

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ. Γιώργος Ε 1

Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ. Γιώργος Ε 1 Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ Γιώργος Ε 1 ΣΩΤΗΡΑ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ Η Σωτήρα έχει Αγιολογική ονομασία: φέρει το όνομα του Σωτήρος Χριστού. Εξάλλου στις 6 Αυγούστου τελείται μεγάλο πανηγύρι κατά τη γιορτή της Μεταμορφώσεως

Διαβάστε περισσότερα

«Υπερβολικαις δε η πικραις του επιστημονος»

«Υπερβολικαις δε η πικραις του επιστημονος» ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΝΩΜΕΡΙΤΗΣ «Υπερβολικαις δε η πικραις του επιστημονος» Η κρυπτογραφημένη φράση του Αγιογράφου Χριστόδουλου Καλέργη «εκ νήσου Μικόνου» σε εικόνες του και κτητορική επιγραφή Γ Κυκλαδολογικό Συνέδριο

Διαβάστε περισσότερα

17. 12.2008-20. 03. 2009. «...ανέφερα εγγράφως...» Διάρκεια Έκθεσης: ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ ΜΝΗΜΕΙΩΝ

17. 12.2008-20. 03. 2009. «...ανέφερα εγγράφως...» Διάρκεια Έκθεσης: ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ ΜΝΗΜΕΙΩΝ «...ανέφερα εγγράφως...» ΘΗΣΑΥΡΟΙ ΤΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ Διάρκεια Έκθεσης: 17. 12.2008-20. 03. 2009 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ ΜΝΗΜΕΙΩΝ Το αρχειακό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα διπλωματικής εργασίας: «Από το «φρενοκομείο» στη Λέρο και την Ψυχιατρική Μεταρρύθμιση: νομικό πλαίσιο και ηθικοκοινωνικές διαστάσεις»

Θέμα διπλωματικής εργασίας: «Από το «φρενοκομείο» στη Λέρο και την Ψυχιατρική Μεταρρύθμιση: νομικό πλαίσιο και ηθικοκοινωνικές διαστάσεις» ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΕΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ & ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑΤΑ ΝΟΜΙΚΗΣ & ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΙΑΤΡΙΚΕΣ ΠΡΑΞΕΙΣ: ΔΙΚΑΙΙΚΗ ΡΥΘΜΙΣΗ ΚΑΙ ΒΙΟΗΘΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Εγκαίνια έκθεσης 23.10.2013, 13.00 Διάρκεια Έκθεσης 19.10.2013 19.1.2014

Εγκαίνια έκθεσης 23.10.2013, 13.00 Διάρκεια Έκθεσης 19.10.2013 19.1.2014 Εγκαίνια έκθεσης 23.10.2013, 13.00 Διάρκεια Έκθεσης 19.10.2013 19.1.2014 Επιμέλεια έκθεσης Αγαθονίκη Τσιλιπάκου, Νίκος Μπονόβας Mε την περιοδική έκθεση «Η τιμή του αγίου Μάμαντος στη Μεσόγειο: Ένας ακρίτας

Διαβάστε περισσότερα

Γεννήθηκε στο Λαγκαδά της Θεσσαλονίκης το 1956, όπου και διαμένει. είναι παντρεμένος με την νηπιαγωγό Ευαγγελία Καραγκούνη και έχουν 4 παιδιά.

Γεννήθηκε στο Λαγκαδά της Θεσσαλονίκης το 1956, όπου και διαμένει. είναι παντρεμένος με την νηπιαγωγό Ευαγγελία Καραγκούνη και έχουν 4 παιδιά. APIΣTOTEΛEIO ΠANEΠIΣTHMIO ΘEΣΣAΛONIKHΣ ΘEOΛOΓIKH ΣXOΛH TMHMA ΠOIMANTIKHΣ KAI KOINΩNIKHΣ ΘEOΛOΓIAΣ ΤΟΜΕΑΣ :ΛΑΤΡΕΙΑΣ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ & ΤΕΧΝΗΣ ΤΡΥΦΩΝ ΤΣΟΜΠΑΝΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ 2310 991119 2394025980 e-mail: tsompanistp@past.auth.gr

Διαβάστε περισσότερα

Αγία Αναστασία η Μεγαλομάρτυς η Φαρμακολύτρια 22 Δεκεμβρίου

Αγία Αναστασία η Μεγαλομάρτυς η Φαρμακολύτρια 22 Δεκεμβρίου Αγία Αναστασία η Μεγαλομάρτυς η Φαρμακολύτρια 22 Δεκεμβρίου http://www.google.com.cy/imgres?imgurl=http://www.pigizois.net/sinaxaristis/12/22.jpg&imgrefurl=http://www.saint.gr/3239/saint.aspx&usg= 3Fna2LMd87t9UxeDDztnUV4LuDo=&h=835&w=586&sz=63&hl=en&start=1&zoom=1&tbnid=bpzYaMtyqRnVnM:&t

Διαβάστε περισσότερα

Άγνωστες εικόνες και τοιχογραφίες του Θεοφάνη του Κρητός στη Μονή Παντοκράτορος και στη Μονή Γρηγορίου στο Άγιον Όρος

Άγνωστες εικόνες και τοιχογραφίες του Θεοφάνη του Κρητός στη Μονή Παντοκράτορος και στη Μονή Γρηγορίου στο Άγιον Όρος Άγνωστες εικόνες και τοιχογραφίες του Θεοφάνη του Κρητός στη Μονή Παντοκράτορος και στη Μονή Γρηγορίου στο Άγιον Όρος Ευθύμιος ΤΣΙΓΑΡΙΔΑΣ Δελτίον XAE 19 (1996-1997), Περίοδος Δ' Σελ. 97-116 ΑΘΗΝΑ 1997

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινες Ιστορίες. «...ανέφερα εγγράφως...» Διάρκεια Έκθεσης:

Χάρτινες Ιστορίες. «...ανέφερα εγγράφως...» Διάρκεια Έκθεσης: Χάρτινες Ιστορίες Ένα εκπαιδευτικό πρόγραµµα για µαθητές και µαθήτριες του γυµνασίου µε αφορµή την έκθεση «...ανέφερα εγγράφως...» «...ανέφερα εγγράφως...» ΘΗΣΑΥΡΟΙ ΤΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Θεατρικές Παραστάσεις στα νησιά του Βορείου Αιγαίου Λήμνος, Λέσβος, Χίος Καλοκαίρι 2014 «Ένα τραγούδι γυρεύουμε. Το τραγούδι των τραγουδιών καρτερούμε. Το τραγούδι

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΠΑΛΙΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΤΗΣ ΕΔΕΣΣΑΣ

ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΠΑΛΙΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΤΗΣ ΕΔΕΣΣΑΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΠΑΛΙΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΤΗΣ ΕΔΕΣΣΑΣ Στην πόλη της Έδεσσας, δίπλα στο μητροπολιτικό μέγαρο, σώζεται, με πολλές μεταγενέστερες επεμβάσεις, που αλλοίωσαν την αρχική του μορφή, ο παλιός

Διαβάστε περισσότερα

Μεγάλη Πέμπτη: Πέρα Σισλί - Ι. Ν. Αγίας Τριάδος Σταυροδρομίου: Ακολουθία των Αγίων Παθών 17:00 - Ι. Ν. Εισοδίων της Παναγίας Σταυροδρομίου:

Μεγάλη Πέμπτη: Πέρα Σισλί - Ι. Ν. Αγίας Τριάδος Σταυροδρομίου: Ακολουθία των Αγίων Παθών 17:00 - Ι. Ν. Εισοδίων της Παναγίας Σταυροδρομίου: Μεγάλη Πέμπτη: Φάτιχ Φανάρι - Πάνσεπτος Πατριαρχικός Ναός : Ακολουθία Όρθρου, Εσπερινού. Θ. Λειτουργία Μ. Βασιλείου 8:00 Ακολουθία των Αγίων Παθών 17:30 - Ι.Ν. Κοιμήσεως της Θεοτόκου Μουχλίου: - Ι. Ν.

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΟΣ ΚΑΘΕΔΡΙΚΟΣ ΝΑΟΣ ΤΗΣ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΣΟΦΙΑΣ

ΙΕΡΟΣ ΚΑΘΕΔΡΙΚΟΣ ΝΑΟΣ ΤΗΣ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΣΟΦΙΑΣ 3 o ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΓΑΛΑΤΣΙΟΥ Σ.Χ. ΕΤΟΣ 2011-2012 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «ΓΝΩΡΙΖΟΝΤΑΣ ΤΟΥΣ ΓΕΙΤΟΝΕΣ ΜΑΣ» ΤΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ ΙΕΡΟΣ ΚΑΘΕΔΡΙΚΟΣ ΝΑΟΣ ΤΗΣ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΣΟΦΙΑΣ Εργασία του μαθητή: Μαγγιώρου

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή Εργασία ΓΝΩΣΕΙΣ KAI ΣΤΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΟΝ HIV. Στυλιανού Στυλιανή

Πτυχιακή Εργασία ΓΝΩΣΕΙΣ KAI ΣΤΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΟΝ HIV. Στυλιανού Στυλιανή ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΓΝΩΣΕΙΣ KAI ΣΤΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΟΝ HIV Στυλιανού Στυλιανή Λευκωσία 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

1979 Πτυχίο στην Συντήρηση Αρχαιοτήτων και Έργων Τέχνης στο τμήμα Συντήρησης Αρ/των στη Θ' Δημόσια Επαγγελματική Σχολή Αθηνών.

1979 Πτυχίο στην Συντήρηση Αρχαιοτήτων και Έργων Τέχνης στο τμήμα Συντήρησης Αρ/των στη Θ' Δημόσια Επαγγελματική Σχολή Αθηνών. BΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΤΣΟΥΡΑΚΗ ΚΛΕΟΠΑΤΡΑ Συντηρήτρια έργων τέχνης και αρχαιοτήτων Ζωγράφος Καθηγήτρια εφαρμογών στο τμήμα συντήρηση Αρχαιοτήτων και έργων τέχνης στο Τ.Ε.Ι/Αθηνών Κυδαντιδών 33 11851 Αθήνα

Διαβάστε περισσότερα

δήµος βελβεντού σύντοµος οδηγός επισκέπτη

δήµος βελβεντού σύντοµος οδηγός επισκέπτη δήµος βελβεντού σύντοµος οδηγός επισκέπτη Βελβεντό - Αξιοθέατα Ευρύτερη Περιοχή (οδηγός & υπόµνηµα) Προτεινόµενες ιαδροµές (χάρτες διαδροµών) velvento.gr σύντοµος οδηγός επισκέπτη 1 velvento.gr σύντοµος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΚΟΝΕΣ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. 1 Ψηφιδωτά τρούλου με νέες επεμβάσεις συντήρησης, 11 ος αιώνας, Νέα Μονή Χίου, Photo ΥΠ.ΠΟ.Α./ΤΑΠ, Εφορεία Αρχαιοτήτων Χίου

ΕΙΚΟΝΕΣ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. 1 Ψηφιδωτά τρούλου με νέες επεμβάσεις συντήρησης, 11 ος αιώνας, Νέα Μονή Χίου, Photo ΥΠ.ΠΟ.Α./ΤΑΠ, Εφορεία Αρχαιοτήτων Χίου ΕΙΚΟΝΕΣ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ 1 Ψηφιδωτά τρούλου με νέες επεμβάσεις συντήρησης, 11 ος αιώνας, Νέα Μονή Χίου, Photo ΥΠ.ΠΟ.Α./ΤΑΠ, Εφορεία Αρχαιοτήτων Χίου 2 Πανοραμική άποψη, 11 ος αιώνας, Νέα Μονή Χίου, Photo ΥΠ.ΠΟ.Α./ΤΑΠ,

Διαβάστε περισσότερα

3.4 Αζηίεξ ημζκςκζηήξ ακζζυηδηαξ ζημ ζπμθείμ... 64 3.4.1 Πανάβμκηεξ πνμέθεοζδξ ηδξ ημζκςκζηήξ ακζζυηδηαξ... 64 3.5 οιαμθή ηςκ εηπαζδεοηζηχκ ζηδκ

3.4 Αζηίεξ ημζκςκζηήξ ακζζυηδηαξ ζημ ζπμθείμ... 64 3.4.1 Πανάβμκηεξ πνμέθεοζδξ ηδξ ημζκςκζηήξ ακζζυηδηαξ... 64 3.5 οιαμθή ηςκ εηπαζδεοηζηχκ ζηδκ 2 Πεξηερόκελα Δονεηήνζμ πζκάηςκ... 4 Δονεηήνζμ δζαβναιιάηςκ... 5 Abstract... 6 Πενίθδρδ... 7 Δζζαβςβή... 8 ΘΔΩΡΗΣΙΚΟ ΜΔΡΟ... 12 Κεθάθαζμ 1: Θεςνδηζηέξ πνμζεββίζεζξ βζα ηδκ ακζζυηδηα ζηδκ εηπαίδεοζδ...

Διαβάστε περισσότερα

Η πρώτη οπτική επαφή με τα Αμπελάκια δίνει στον ταξιδιώτη την εντύπωση ότι αυτό το χωριό διαφέρει από τα άλλα... και όντως αυτό συμβαίνει.

Η πρώτη οπτική επαφή με τα Αμπελάκια δίνει στον ταξιδιώτη την εντύπωση ότι αυτό το χωριό διαφέρει από τα άλλα... και όντως αυτό συμβαίνει. Πέντε χιλιόμετρα από τα στενά των Τεμπών, ανηφορίζοντας κανείς μπορεί να δει να ξεπροβάλουν τα Αμπελάκια Λάρισας, η Ιστορική Κοινότητα των Αμπελακίων όπως έχει επικρατήσει. Βρίσκεται στους πρόποδες του

Διαβάστε περισσότερα

Παναγία του Άρακα Ελληνικά

Παναγία του Άρακα Ελληνικά 1 Παναγία του Άρακα Ελληνικά 2 ΠΑΝΑΓΙΑ ΤΟΥ ΑΡΑΚΑ Ο ναός της Παναγίας του Άρακα που φαίνεται να κτίστηκε γύρω στο 1191, πιθανότατα πήρε το όνομά του από το «αρακάς», όπως και πολλά άλλα φυτονυμικά επώνυμα

Διαβάστε περισσότερα

21. ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗ ΗΛΕΙΑΣ

21. ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗ ΗΛΕΙΑΣ 21. ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗ ΗΛΕΙΑΣ Ι.Μ. Ανω Μονή Χρυσοπηγή Δίβρης Ι.Μ. Κοιμήσεως Θεοτόκου Κρεμαστής Ι.Μ. Αγ.Νικολάου Φραγκοπηδήματος Ι.Μ. Κοιμήσεως Θεοτόκου Σκαφιδιάς 22. ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗ ΘΕΣΣΑΛΙΩΤΙΔΟΣ & ΦΑΝΑΡΙΟΦΕΡΣΑΛΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Ορόλος του φυσικού φωτός στη βυζαντινή εκκλησιαστική αρχιτεκτονική

Ορόλος του φυσικού φωτός στη βυζαντινή εκκλησιαστική αρχιτεκτονική Ιωάννης Ηλιάδης ΕΙΚΟΝΕΣ ΦΩΤΟΣ ΣΤΟ ΝΑΟ ΤΟΥ ΣΩΤΗΡΟΣ ΧΡΙΣΤΟΥ ΣΤΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ* Ορόλος του φυσικού φωτός στη βυζαντινή εκκλησιαστική αρχιτεκτονική είναι ιδιαίτερα εμφανής στο καθολικό της Μονής Παναγίας Κοσμοσώτειρας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΚΔΡΟΜΕΣ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΚΔΡΟΜΕΣ ΑΝΩΤΑΤΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΚΔΡΟΜΕΣ Με απόφαση του Ακαδημαϊκού Συμβουλίου (συνεδρίαση 29-10-2013), πραγματοποιήθηκαν δύο μονοήμερες Εκπαιδευτικές Εκδρομές στις οποίες συμμετείχαν

Διαβάστε περισσότερα

ποδράσηη Διονυσία Διονυσίου Σιδώνια Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ Γυμνάσιο Αγιάς Λάρισας

ποδράσηη Διονυσία Διονυσίου Σιδώνια Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ Γυμνάσιο Αγιάς Λάρισας ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ 9 ποδράσηη 5 Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 «Αθανασάκειο» Αρχαιολογικό Μουσείο Βόλου Γυμνάσιο Αγιάς Λάρισας Διονυσία Διονυσίου Σιδώνια ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΔΑ: ΒΛ4Ρ7Λ1-Σ36 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ

ΑΔΑ: ΒΛ4Ρ7Λ1-Σ36 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΕΝΔΙΑΜΕΣΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ Ταχ. Δ/νση : Τέρμα Ερυθρού Σταυρού Τρίπολη Ταχ.Κώδικας : 22100 Πληροφορίες : ΣΤΑΜΑΤΙΝΑ ΞΥΓΚΟΥ Τηλέφωνο

Διαβάστε περισσότερα

01 Ιερός ναός Αγίου Γεωργίου ΓουμένισσΗΣ

01 Ιερός ναός Αγίου Γεωργίου ΓουμένισσΗΣ Ιερός ναός Αγίου Γεωργίου ΓουμένισσΗΣ Ιερός ναός Αγίου Γεωργίου ΓουμένισσΗΣ Το περίτεχνο τέμπλο του Αγίου Γεωργίου με τα πλευρικά τμήματά του Α Ν Α Δ Ε Ι Ξ Η Τ Ω Ν Μ Ε Τ Α Β Υ Ζ Α Ν Τ Ι Ν Ω Ν Μ Ν Η Μ Ε

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ

ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ Σύντομο ιστορικό Ιερού Ναού Αγίου Γεωργίου Παραλιμνίου Ο Ιερός Ναός Αγίου Γεωργίου διαδέχθηκε το 19 ο αιώνα ένα παλαιότερο βυζαντινό ναό. Βρίσκεται στο κέντρο του

Διαβάστε περισσότερα

Στρατή (1998). Εικόνες από το εκκλησιαστικό μουσείο των Σερρών: πρώτη παρουσίαση. Μακεδονικά, 31, 323-344.

Στρατή (1998). Εικόνες από το εκκλησιαστικό μουσείο των Σερρών: πρώτη παρουσίαση. Μακεδονικά, 31, 323-344. Μακεδονικά Τομ. 31, 1998 Εικόνες από το εκκλησιαστικό μουσείο των Σερρών: πρώτη παρουσίαση Στρατή Αγγελική 10.12681/makedonika.132 Copyright 1998 ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΑ To cite this article: Στρατή (1998). Εικόνες

Διαβάστε περισσότερα

Άγιος Ιωάννης Πρόδρομος - Κυνηγός (Καθολικό ομωνύμου Ι. Μονής)

Άγιος Ιωάννης Πρόδρομος - Κυνηγός (Καθολικό ομωνύμου Ι. Μονής) Δημοτ. Διαμέρισμα Περιοχή Παρεκκλήσιo Ανάβυσσος Ανάβυσσος Άρτεμις Άρτεμις Άγιος Παντελεήμων Άγιος Νικόλαος Άγιος Ιωάννης Πρόδρομος Άγιος Σπυρίδων και Άγιος Παντελεήμων Γέρακας Κοιμητήριο Άγιος Γεώργιος

Διαβάστε περισσότερα

Θρησκευτικά και Προσκυνηµατικά Μνηµεία από διάφορες περιοχές της Ελλάδος. Ιερά Μονή Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου Αετοχωρίου

Θρησκευτικά και Προσκυνηµατικά Μνηµεία από διάφορες περιοχές της Ελλάδος. Ιερά Μονή Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου Αετοχωρίου Θρησκευτικά και Προσκυνηµατικά Μνηµεία από διάφορες περιοχές της Ελλάδος Ιερά Μητρόπολη Αλεξανδρουπόλεως Ιερά Μονή Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου Αετοχωρίου Ιερά Μονή Παναγίας Εύρου Ναός Παναγίας Κοσµοσώτηρας

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΟΙ ΝΑΟΙ ΚΑΙ ΜΟΝΕΣ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ Ν. ΠΕΛΛΑΣ

ΙΕΡΟΙ ΝΑΟΙ ΚΑΙ ΜΟΝΕΣ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ Ν. ΠΕΛΛΑΣ ΙΕΡΟΙ ΝΑΟΙ ΚΑΙ ΜΟΝΕΣ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ Ν. ΠΕΛΛΑΣ Εξωκλήσι Ζωοδόχου Πηγής Νέα Ζωή Μέλη Ομάδας Αναγνώστου Χριστίνα Μπίτζου Φωτεινή Ουγγρίνου Εφροσύνη Τσανακτσίδου Μαρία-Ελένη Ιστορικά Στοιχεία Το εξωκλήσι της

Διαβάστε περισσότερα