Α COGNITIVE BEHAVIORAL GROUP TREATMENT PROGRAM FOR DEPRESSION IN A METHADONE MAINTENANCE UNIT: A PILOT STUDY

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Α COGNITIVE BEHAVIORAL GROUP TREATMENT PROGRAM FOR DEPRESSION IN A METHADONE MAINTENANCE UNIT: A PILOT STUDY"

Transcript

1 ηµοσιεύτηκε στα Τετράδια Ψυχιατρικής, Μάιος-Ιούνιος 2011, Νο 114, σελ Α COGNITIVE BEHAVIORAL GROUP TREATMENT PROGRAM FOR DEPRESSION IN A METHADONE MAINTENANCE UNIT: A PILOT STUDY Penny Papadopoulou 1, Diana Charila 2 Aim: The aim of this pilot study was to examine whether people who are dispensed methadone daily and are diagnosed with depression could be benefited by a Cognitive Behavioral Group Treatment Program not only in terms of addressing issues around drug use, but facing the depressive symptoms as well. Place: A methadone maintenance unit at the Organization Against Drugs (OKANA) under the supervision of the Institute for Behavior and Research Therapy (IBRT). Participants: All participants were members of the methadone maintenance unit at the Organization Against Drugs in Piraeus (N=23). Instruments: Before the group sessions begin, there were preliminary individual sessions where the therapist tried to have a comprehensive picture of each patient s problems. Moreover, Beck Depression Inventory and Symptom Checklist Questionnaire (SCL-90) were administered before and after treatment in order to accomplish a more integrated picture of patients needs and to measure the level of depressive symptoms. Structure: Two group interventions structured in 12 sessions were attempted having twelve group members each at the beginning. During the first group sessions attention was focused primarily on behavioural techniques (structured activity scheduling, task assignments, daily thought records in order to induce self-monitoring of cognitions, events and mood). In the next sessions, cognitive techniques were implemented in an effort to elicit negative automatic thoughts and beliefs, to recognize cognitive distortions and to restore the dysfunctional beliefs driving both from drug use and depressive tendencies. In addition, later in therapy there were sessions which address anger management issues, train in problem-solving skills and assertion in an effort to improve social skills and enhance social interaction. Furthermore, the reasons for drop-out during the course of the therapy were explored. The results that derive from the statistical evaluation of the questionnaires demonstrate that the intervention was effective. Key Words: Group Cognitive-Behavior therapy, drug abuse, methadone maintenance programme. 1 Organization Against Drugs (O.KA.NA) 2 Institute for Behavior and Research Therapy (IBRT)

2 ΟΜΑ ΙΚΗ ΓΝΩΣΙΑΚΗ - ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΣΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΧΡΗΣΤΕΣ ΠΟΥ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΟΥΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΘΑ ΟΝΗΣ : ΜΙΑ ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ Πέννυ Παπαδοπούλου1 και Ντιάνα Χαρίλα2 Περίληψη Στόχος: Στόχος της συγκεκριµένης έρευνας ήταν να εξετάσει το αν τα άτοµα που λαµβάνουν καθηµερινά µεθαδόνη και έχουν διαγνωστεί µε κατάθλιψη θα µπορούσαν να ωφεληθούν από µια Οµαδική Γνωσιακή Συµπεριφοριστική Θεραπευτική παρέµβαση όχι µόνο σε επίπεδο διαπραγµάτευσης θεµάτων που άπτονται της χρήσης ουσιών, αλλά και της αντιµετώπισης των καταθλιπτικών συµπτωµάτων. Χώρος: Πρόγραµµα υποκατάστασης µεθαδόνης ΟΚΑΝΑ Πειραιά υπό την εποπτεία του Ινστιτούτου Έρευνας και Θεραπείας της Συµπεριφοράς. Συµµετέχοντες: Μέλη του προγράµµατος υποκατάστασης µεθαδόνης του ΟΚΑΝΑ Πειραιά οι οποίοι κατανέµονται σε δύο οµάδες παρέµβασης (Ν=23). Εργαλεία: Χορηγήθηκαν αυτοσυµπληρούµενα ερωτηµατολόγια (BDI & SCL-90-R) τόσο στην αρχή και στην λήξη όσο και ένα µήνα µετά την ολοκλήρωση της παρέµβασης µε στόχο να επιτευχθεί µια διευρυµένη εκτίµηση των αναγκών των συµµετεχόντων και να µετρηθεί η βαρύτητα των καταθλιπτικών τους συµπτωµάτων. οµή: Η κάθε οµαδική παρέµβαση περιελάµβανε 12 συνεδρίες και κατά την διάρκειά τους εφαρµόσθηκαν γνωσιακές και συµπεριφοριστικές τεχνικές οι οποίες στόχευαν στην αναδόµηση των δυσλειτουργικών πεποιθήσεων που προκύπτουν από τη χρήση ουσιών όσο και από την κατάθλιψη. Εµφαση επίσης δόθηκε στη διαχείριση του θυµού, στην εκµάθηση δεξιοτήτων για την επίλυση προβληµάτων, καθώς και στην εκπαίδευση στη διεκδικητικότητα µε στόχο τη βελτίωση των κοινωνικών δεξιοτήτων. Τέλος, ανιχνεύτηκαν οι λόγοι για την αποχώρηση των µελών από τη θεραπευτική διαδικασία (drop-out). Από τη στατιστική επεξεργασία των ερωτηµατολογίων που χορηγήθηκαν προκύπτει ότι η παρέµβαση ήταν αποτελεσµατική. Λέξεις κλειδιά: Οµαδική Γνωσιακή- Συµπεριφοριστική θεραπεία, εξάρτηση, πρόγραµµα υποκατάστασης, κατάθλιψη 1 Ψυχολόγος, Μεταπτ. ίπλ. στις Εξαρτήσεις, Οργανισµός Κατά των Ναρκωτικών (ΜΒ Πειραιά), Απόφοιτη του Ινστιτούτου Έρευνας και Θεραπείας της Συµπεριφοράς. Επικοινωνία: 2 Κλινική Ψυχολόγος ( ρ.), Εργαστήριο Ψυχολογικής Συµβουλευτικής Φοιτητών-ΕΚΠΑ, διδάσκουσα και επόπτρια στο Ινστιτούτο Έρευνας και Θεραπείας της Συµπεριφοράς. Επικοινωνία: 2

3 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Κατάθλιψη και χρήση ουσιών Τις τελευταίες δεκαετίες παρατηρείται ένας συνεχώς αυξανόµενος αριθµός επιστηµονικών ερευνών που συνδέει υψηλά επίπεδα ψυχιατρικής συνοσηρότητας και χρήσης ψυχοτρόπων ουσιών. Σε µια προσπάθεια να διερευνηθεί η ύπαρξη ψυχικών διαταραχών σε άτοµα που αναζητούν θεραπεία τόσο για προβλήµατα χρήσης ουσιών όσο και αλκοόλ βρέθηκε ότι το 84% του δείγµατος πληρούσε τα διαγνωστικά κριτήρια σε κάποια στιγµή στη ζωή του για τουλάχιστον µια ψυχιατρική διαταραχή εκτός αυτής της χρήσης ουσιών και το 68% είχε διάγνωση µιας διαταραχής κατά τον τελευταίο µήνα. Επιπλέον, παρατηρήθηκε ότι το 43% του ίδιου δείγµατος υπέφερε από δύο ή και περισσότερες τρέχουσες ψυχιατρικές διαταραχές ταυτόχρονα µε τη χρήση ουσιών (Ross et al., 1988). Παρόµοια ποσοστά παρατηρούνται και στην έρευνα των Rounsaville et al., (1982) όπου το 70,3% των χρηστών ουσιών που παρακολουθούν ένα θεραπευτικό πρόγραµµα έχουν µια ψυχιατρική διαταραχή επιπρόσθετα από αυτή της χρήσης ουσιών, ενώ στο 86,9% είχε δοθεί η διάγνωση µιας διαταραχής κατά τη διάρκεια της ζωής τους. Φαίνεται, λοιπόν, ότι διαφορετικές έρευνες αναδεικνύουν παρόµοια ποσοστά τα οποία στοιχειοθετούν την υψηλή συσχέτιση των ψυχιατρικών διαταραχών και της χρήσης ουσιών, γεγονός που εγκαθιστά µια ισχυρή σύνδεση ανάµεσα στην ψυχοπαθολογία και την εξάρτηση από ψυχοτρόπες ουσίες. Αποτελεί κοινή παραδοχή ότι οι διαταραχές της διάθεσης είναι µια από τις επικρατέστερες οµάδες διαταραχών που συνδέονται µε τη χρήση ουσιών. Σύµφωνα µε τους Farrell et al., (1998) οι διαταραχές τις διάθεσης αποτελούν τη δεύτερη πιο συχνή ψυχική διαταραχή σε πληθυσµούς µε σύνοδα προβλήµατα εξάρτησης από ουσίες (26%), ενώ οι αγχώδεις διαταραχές βρέθηκαν να είναι οι πρώτες (28%), οι διαταραχές προσωπικότητας έπονται µε 18% και τέλος η σχιζοφρένεια µε 7%. Παρόµοια, σε µια έρευνα των Ross et al., (1988), αποδίδεται το 34% σε χρήστες ουσιών που διαγνώστηκαν και µε διαταραχή της διάθεσης. Εποµένως, οι διαταραχές της διάθεσης φαίνεται να είναι ένας βασικός παράγοντας που επηρεάζει την ανάπτυξη και τη διατήρηση της χρήσης ουσιών. Ανάµεσα στις διαταραχές της διάθεσης η κατάθλιψη είναι εκείνη που παρατηρείται µε µεγαλύτερη συχνότητα. Πιστεύεται ότι το 17% των χρηστών οπιοειδών είχαν ένα µείζον καταθλιπτικό επεισόδιο, ενώ το 60% παρουσίαζαν ήπια 3

4 καταθλιπτικά συµπτώµατα κατά την εισαγωγή τους σε θεραπευτικά προγράµµατα. Επιπρόσθετα, περίπου στους µισούς από αυτούς δόθηκε διάγνωση δυσθυµίας (Rounsaville et al., 1982a). Ακόµα, ένα ποσοστό 24,3% βρέθηκε σε άτοµα που είχαν προβλήµατα µε αλκοόλ ή χρήση ουσιών και διάγνωση κατάθλιψης σε όλη τη ζωή τους και 19,9% για εκείνους που εµφάνιζαν τρέχον καταθλιπτικό επεισόδιο. Επιπλέον, µια άλλη µελέτη καταδεικνύει ότι το 53,9% του πληθυσµού σε θεραπεία εκδήλωσε ένα καταθλιπτικό επεισόδιο σε κάποια στιγµή στη ζωή του, ενώ το 23,8% είχε τρέχον καταθλιπτικό επεισόδιο (Rounsaville et al., 1982b). Μια έρευνα που πραγµατοποιήθηκε στη ανία αναφέρει ότι 50,7% των ατόµων που εξαρτώνται από ουσίες έχουν ταυτόχρονα και κατάθλιψη (Krausz et al., 1988). Συµπερασµατικά, πολυάριθµα ερευνητικά δεδοµένα επιβεβαιώνουν ότι η κατάθλιψη είναι η πιο συχνά διαγνωσµένη διαταραχή στον πληθυσµό που εξαρτάται από ψυχοτρόπες ουσίες. Προγράµµατα µεθαδόνης και κατάθλιψη Επιπρόσθετη έρευνα σε άτοµα που παρακολουθούν προγράµµατα µεθαδόνης επιβεβαιώνει τα παραπάνω δεδοµένα. Βρέθηκε ότι χρήστες οπιοειδών που λαµβάνουν µεθαδόνη δείχνουν υψηλά επίπεδα κατάθλιψης κατά τη διάρκεια της ζωής τους (43%), ενώ το 73% είχε σε κάποιο βαθµό τρέχουσα κατάθλιψη (Darke et al., 1994). Σύµφωνα µε τους συγγραφείς του άρθρου οι τιµές των ψυχιατρικών διαταραχών που παρατηρούνται στον γενικό πληθυσµό είναι παρόµοιες µε εκείνες των χρηστών που συµµετέχουν σε πρόγραµµα µεθαδόνης. Παράλληλα, κάποιοι µελετητές υποστηρίζουν ότι ο επιπολασµός της κατάθλιψης σε προγράµµατα µεθαδόνης είναι ακόµα µεγαλύτερος από τον γενικό πληθυσµό, δίνοντας ποσοστά κατάθλιψης 56% στον γενικό πληθυσµό και 73% αντίστοιχα σε προγράµµατα µεθαδόνης σε όλη τη διάρκεια της ζωής των ατόµων, καθώς 14% και 34% αντίστοιχα για τρέχουσα διάγνωση µείζονος καταθλιπτικού επεισοδίου. Αυτή η διαφορά θα µπορούσε να υποτεθεί ότι οφείλεται στο ότι στις θεραπευτικές δοµές απευθύνονται περισσότερα άτοµα µε κατάθλιψη, άρα και το ποσοστό των χρηστών µε κατάθλιψη παρουσιάζεται ως µεγαλύτερο από το πραγµατικό. Με άλλα λόγια, φαίνεται ότι περισσότεροι άνθρωποι µε καταθλιπτική συµπτωµατολογία καταλήγουν να έχουν θεραπευτικό αίτηµα και ότι πιθανότατα η κατάθλιψη δρα ως κίνητρο στους χρήστες ουσιών προκειµένου να ζητήσουν θεραπεία (Brienza et al., 2000). Τα παραπάνω ευρήµατα στοιχειοθετούν την υπόθεση ότι η 4

5 κατάθλιψη είναι µια από τις επικρατέστερες διαταραχές που παρατηρούνται σε άτοµα που συµµετέχουν σε προγράµµατα υποκατάστασης µεθαδόνης. Αιτιολογικοί παράγοντες συννοσηρότητας της κατάθλιψης και της χρήσης οπιοειδών Στην προσπάθεια να διερευνηθούν οι παράγοντες που οδηγούν στην συνύπαρξη της κατάθλιψης και της χρήσης οπιοειδών έχουν προταθεί πολλά µοντέλα και ποικίλες υποθέσεις. Μερικοί ερευνητές θεωρούν την κατάθλιψη ως την κυρίαρχη διαταραχή. Πιστεύουν ότι η κατάθλιψη οδηγεί στη χρήση ουσιών και κατά συνέπεια τα άτοµα κάνουν χρήση ουσιών προκειµένου να ανακουφιστούν ή να «γιατρέψουν» µόνοι τους τα δυσφορικά τους συναισθήµατα (Weiss et al., 1992a). Αυτή η υπόθεση της «αυτόθεραπείας» υποστηρίζει ότι αυτά τα άτοµα προσπαθούν να µειώσουν τα καταθλιπτικά τους συµπτώµατα επιλέγοντας µια συγκεκριµένη ουσία. Στη συγκεκριµένη όµως υπόθεση δεν λαµβάνονται υπόψη οι γενετικοί προδιαθεσικοί παράγοντες (Khantzian, 1985). Από την άλλη πλευρά, πιστεύεται ότι η εξάρτηση από ουσίες είναι η κυρίαρχη διαταραχή και η κατάθλιψη είναι το αποτέλεσµα τόσο του τρόπου ζωής των χρηστών και των προβληµάτων που αυτή συνεπάγεται όσο και των συµπτωµάτων αποστέρησης της ουσίας. Σύµφωνα µε αυτή τη θεωρία τα ψυχιατρικά συµπτώµατα συνήθως εµφανίζονται στα πλαίσια της τοξίκωσης και µόλις η επίδραση των ουσιών περάσει, θα εξαφανιστούν ταυτόχρονα και τα καταθλιπτικά συµπτώµατα (Solomon at al., 1993). Επιπρόσθετα, έχει επίσης προταθεί ότι η µια άλλη υφέρπουσα διαταραχή - όπως πχ. η αντικοινωνική διαταραχή προσωπικότητας οδηγεί και στην κατάθλιψη και στη χρήση ουσιών, είναι δηλαδή διαφορετικές εκδηλώσεις της ίδιας διαταραχής. (Cox et Finch, 1997). Είναι φανερό, λοιπόν, ότι πρόκειται για µια περίπλοκη σχέση στην οποία είναι δύσκολο να προσδιοριστεί και να διαφοροποιηθεί η ενδογενής κατάθλιψη από την κατάθλιψη που είναι το αποτέλεσµα της χρήσης ουσιών και να αποσαφηνιστεί ποια διαταραχή ξεκίνησε πρώτα. Πιθανόν όµως να µην έχει τελικά µεγάλη σπουδαιότητα η πρωταρχικότητα είτε της κατάθλιψης είτε της χρήσης ουσιών, αν αναλογιστεί κανείς ότι το κρίσιµο σηµείο είναι η επίδραση της συνύπαρξης της κατάθλιψης στο θεραπευτικό αποτέλεσµα. Εποµένως, ίσως, το πιο σηµαντικό στοιχείο είναι ότι η ύπαρξη της κατάθλιψης σε άτοµα που είναι εξαρτηµένα από ουσίες δίνει κακή 5

6 πρόγνωση όσο αφορά στη συνέχιση της χρήσης, µειώνει την πιθανότητα να συνεχίσουν την παρακολούθηση της θεραπείας και αυξάνει την πιθανότητα υποτροπής (Carroll et al., 1993, Nunes et al., 2004). Επιπλέον, σύµφωνα µε τον Salkovksis (1996) η κατάθλιψη αποτελεί έναν από τους βασικούς εσωτερικούς παράγοντες που οδηγούν σε χρήση και σε υποτροπή, αφού το 35% των υποτροπών αποδίδεται σε αρνητικές συναισθηµατικά καταστάσεις. Μάλιστα, βρέθηκε ότι η κατάθλιψη δρα και ως επιβαρυντικός παράγοντας για τη χρήση πρακτικών υψηλού κινδύνου όσο αφορά στην ενδοφλέβια χρήση και στη συνέχιση της χρήσης παράνοµων ουσιών (Stein at al., 2004). Η διαπίστωση αυτή καθιστά απαραίτητη όχι µόνο τη χρήση κατάλληλων εργαλείων διάγνωσης και αξιολόγησης, αλλά και την εφαρµογή ψυχοθεραπευτικών παρεµβάσεων µε στόχο την αντιµετώπιση της καταθλιπτικής συµπτωµατολογίας. Με δεδοµένη την παραπάνω αναγκαιότητα η συγκεκριµένη έρευνα επιχείρησε να αναπτύξει ένα οµαδικό πρόγραµµα παρέµβασης σε χρήστες ουσιών που λαµβάνουν µεθαδόνη και εµφανίζουν και καταθλιπτική συµπτωµατολογία βασισµένο στη γνωσιακή- συµπεριφορική θεωρία. Γνωσιακή Συµπεριφοριστική Θεραπεία και χρήση ουσιών Σύµφωνα µε τη γνωσιακή-συµπεριφοριστική θεραπεία η χρήση ουσιών είναι το αποτέλεσµα αλυσιδωτών αντιδράσεων που οδηγούν το άτοµο στη διατήρηση ενός φαύλου κύκλου συµπεριφοράς. Ειδικότερα, µια σειρά εξωτερικών ή και εσωτερικών ερεθισµάτων (καταστάσεις υψηλού κινδύνου πχ. τόπος όπου παλιά γινόταν χρήση/ λύπη /άγχος) οδηγούν σε αυτόµατες σκέψεις (πχ. αν κάνω χρήση, θα νιώσω καλύτερα) οι οποίες κινητοποιούν βαθύτερες πεποιθήσεις του ατόµου (πχ. είµαι ανίκανος να αντιδράσω χωρίς ουσίες) µε αποτέλεσµα να δηµιουργείται η επιθυµία για χρήση ως απάντηση στα ενεργοποιηµένα σχήµατα. Στη συνέχεια, κινητοποιούνται αντίστοιχες πεποιθήσεις που «επιτρέπουν» στο άτοµο να προβεί σε χρήση (πχ. θα το κάνω µόνο µια µόνο φορά/µπορώ να το ελέγξω), το άτοµο αποκτά σχέδιο δράσης, το υλοποιεί και κάνει χρήση. Με αυτόν τον τρόπο το άτοµο εγκλωβίζεται σε ένα φαύλο κύκλο συνεχιζόµενης χρήσης ουσιών (Beck et al., 1993). Η γνωσιακή- συµπεριφοριστική προσέγγιση για την κατάθλιψη σε άτοµα που είναι εξαρτηµένα από ουσίες είναι παρόµοια µε την αντίστοιχη θεραπεία της κατάθλιψης µε τη διαφορά ότι στη συγκεκριµένη περίπτωση οι τυπικές αρνητικές 6

7 βαθύτερες πεποιθήσεις για τον εαυτό αφορούν κυρίως την εικόνα του εαυτού όταν κάνει χρήση ουσιών ή το αποτέλεσµα της χρήσης. Κατά συνέπεια, τα άτοµα συχνά νιώθουν περιφρόνηση για τον εαυτό τους, ενοχή, πιστεύουν ότι «είναι ανίσχυροι και κακοί χαρακτήρες», αισθάνονται αβοήθητοι και απορριπτέοι από τους άλλους και την κοινωνία γενικότερα (Beck et al., 1993). Η δοµή των συνεδριών ακολουθεί τις τυπικές αρχές της θεραπείας της κατάθλιψης, καθώς αρχικά πραγµατοποιείται η διατύπωση περίπτωσης, στη συνέχεια εφαρµόζονται συµπεριφορικές τεχνικές όπου είναι απαραίτητο προκειµένου να κινητοποιηθεί το άτοµο, ακολουθούν γνωσιακές τεχνικές µε στόχο την αναδόµηση των πεποιθήσεων αβοηθητότητας, την αρνητική εικόνα εαυτού και την αυτοκτονική προδιάθεση αν υπάρχει και τέλος, γίνεται προσπάθεια να αποκτηθεί έλεγχος της επιθυµίας για χρήση και να προληφθεί η υποτροπή (Beck et al., 1993). Μάλιστα, φαίνεται ότι η οµαδική θεραπεία έχει αρκετά πλεονεκτήµατα σε σύγκριση µε την ατοµική, αφού είναι ευκαιρία να βγουν στην επιφάνεια αρνητικές αυτόµατες σκέψεις για κοινωνικές καταστάσεις (σύγκριση εαυτού µε άλλους), αλλά και να διαπιστωθεί ότι το άτοµο είναι κυρίως αυστηρό µε το εαυτό και όχι µε τους άλλους και να αναδοµήσει σκέψεις κάνοντας συµπεριφορικά πειράµατα στην οµάδα (Βeck at al., 1979). Από πολυάριθµες έρευνες προκύπτει ότι η γνωσιακή-συµπεριφοριστική θεραπεία είναι αποτελεσµατική σε µια ποικιλία ατόµων µε καταθλιπτική συµπτωµατολογία (Hollon et Beck, 1995). Συγκεκριµένα, ο συνδυασµός της φαρµακευτικής αγωγής και της ΓΣΘ είναι πιο αποτελεσµατικός από την ΓΣΘ µόνη, αλλά η ΓΣΘ µόνη είναι συνήθως πιο αποτελεσµατική από τη φαρµακευτική αγωγή (Clark et Fairburn, 1997). Στόχοι της παρούσας έρευνας Η παρούσα έρευνα πραγµατοποιήθηκε στα πλαίσια ενός προγράµµατος υποκατάστασης, στη Μονάδα Βραχείας ιάρκειας Πειραιά του Ο.ΚΑ.ΝΑ σε συνεργασία µε το Ινστιτούτο Έρευνας και Θεραπείας της Συµπεριφοράς (Ι.Ε.Θ.Σ.). O στόχος της συγκεκριµένης έρευνας ήταν να επεκτείνει τις υπηρεσίες που προσφέρονται σε ένα πρόγραµµα υποκατάστασης µεθαδόνης, εισάγοντας οµαδικές διαδικασίες οι οποίες θα περιλαµβάνουν τη θεραπευτική αντιµετώπιση και της καταθλιπτικής συµπτωµατολογίας µαζί µε τη χρήση ουσιών. Ειδικότερα, η διατύπωση της ερευνητικής υπόθεσης επικεντρώνεται στην εξέταση του κατά πόσο τα άτοµα που χορηγούνται καθηµερινά µεθαδόνη και έχουν διαγνωστεί µε κατάθλιψη 7

8 θα µπορούσαν να ωφεληθούν από ένα οµαδικό γνωσιακό-συµπεριφορικό πρόγραµµα, όχι µόνο σε επίπεδο διευθέτησης θεµάτων γύρω από τη χρήση, αλλά και αντιµετώπισης των καταθλιπτικών τους συµπτωµάτων. Επίσης, εξετάζεται το κατά πόσο εµφανίζονται στατιστικά σηµαντικές διαφορές ανάµεσα στα µέλη που ολοκλήρωσαν την παρέµβαση και σε όσα διέκοψαν την παρακολούθησή της για οποιονδήποτε λόγο (οµάδα ελέγχου). Τέλος, διερευνώνται οι λόγοι για τους οποίους ορισµένοι από τους συµµετέχοντας αποχώρησαν από την θεραπευτική διαδικασία (drop-out). ΜΕΘΟ ΟΣ είγµα Όλοι οι συµµετέχοντες στην έρευνα παρακολουθούσαν τη µονάδα υποκατάστασης µεθαδόνης / βουπρενορφίνης Πειραιά για τουλάχιστον δύο µήνες. Το κριτήριο αυτό εισαγωγής δόθηκε σε µια προσπάθεια να διαχωριστούν τα καταθλιπτικά συµπτώµατα ως αποτέλεσµα καταθλιπτικής διαταραχής από τα καταθλιπτικά συµπτώµατα που προκύπτουν ως συνέπεια των στερητικών συµπτωµάτων ύστερα από τη διακοπή της χρήσης ουσιών κατά την ένταξη στο υποκατάστατο. Προκειµένου να συµπεριληφθεί κάποιος στο πιλοτικό πρόγραµµα, έπρεπε να σκοράρει στο SCL-90-R µια τιµή T πάνω από 60 στην υποκλίµακα της «κατάθλιψης» (δηλαδή πάνω από την τιµή ουδό Τ=60 που συνιστά το όριο πάνω από το οποίο έχει οριστεί η ύπαρξη κλινικού συνδρόµου) και µια τιµή πάνω από 21 στο ερωτηµατολόγιο BDI για αντίστοιχους λόγους. Επίσης, ήταν προτιµητέο να απέχει από την παράλληλη χρήση άλλων ουσιών για να επιτευχθεί καλύτερη συµµόρφωση µε τη θεραπευτική διαδικασία. Από τις 45 παραποµπές που έγιναν από τους θεραπευτές, 23 άτοµα πληρούσαν τα παραπάνω κριτήρια (7 γυναίκες, 16 άνδρες) και συµµετείχαν στην παρέµβαση. Από τα 23 άτοµα, 6 ολοκλήρωσαν το πρόγραµµα (26,1%), ενώ 17 διέκοψαν (73,9%) κατά τη διάρκεια της παρέµβασης (κυρίως στις πρώτες συναντήσεις). Τα αποτελέσµατα είναι από τα 6 άτοµα που ολοκλήρωσαν το οµαδικό πρόγραµµα (3 γυναίκες, 3 άνδρες). Στην µηνιαία επανεξέταση (follow-up) 5 από τους 6 παρακολουθούσαν ακόµα το πρόγραµµα, ενώ το ένα άτοµο είχε αποµακρυνθεί από το πρόγραµµα λόγω παράλληλης χρήσης ουσιών. Εκτός από τις πειραµατικές οµάδες, υπήρχε και οµάδα ελέγχου την οποία αποτέλεσαν τόσο τα µέλη εκείνα που αποχώρησαν στην πορεία των θεραπευτικών 8

9 συναντήσεων όσο και εκείνα που, αν και πληρούσαν τα κριτήρια εισαγωγής, επέλεξαν να µην συµµετέχουν από την αρχή στη θεραπευτική διαδικασία. Εργαλεία Η µέτρηση της έντασης της καταθλιπτικής συµπτωµατολογίας έγινε πριν από την έναρξη της παρέµβασης, στη λήξη της παρέµβασης και ένα µήνα µετά την ολοκλήρωσή της ως µηνιαία επανεξέταση (follow-up). Αναλυτικότερα, πριν από την έναρξη της παρέµβασης πραγµατοποιήθηκαν προκαταρκτικές ατοµικές συνεδρίες όπου ο θεραπευτής προσπάθησε να αποκτήσει µια συνολική εικόνα των δυσκολιών και των αναγκών του κάθε µέλους ξεχωριστά. Παράλληλα, το Beck Depression Inventory (Beck, Ward, Memdeson, Mock & Erbaugh, 1961 ) και το Symptom Checklist Questionnaire (SCL-90) (Derogatis, 1977), και τα δύο αυτοσυµπληρούµενα ερωτηµατολόγια, χορηγήθηκαν πριν και µετά την παρέµβαση για να επιτευχθεί µια πιο ολοκληρωµένη εικόνα των αναγκών και να προσδιοριστεί η ένταση των καταθλιπτικών συµπτωµάτων. Επίσης, πραγµατοποιήθηκαν µετρήσεις µε τα ίδια εργαλεία στο τέλος και µετά από ένα µήνα ύστερα από τη λήξη της παρέµβασης. Τέλος, η διακοπή της παρακολούθησης των οµάδων (drop-out) ερευνήθηκε µε επιπρόσθετη ηµι-δοµηµένη συνέντευξη και µε τρόπους που διασφάλισαν την αξιοπιστία και την εγκυρότητα των αποτελεσµάτων. Επιπρόσθετα, προκειµένου να διασφαλιστεί όσο το δυνατό περισσότερο η αξιοπιστία και η εγκυρότητα της έρευνας δεδοµένου ότι η συντονίστρια της παρέµβασης και η ερευνήτρια ήταν το ίδιο άτοµο-, δόθηκαν επιπλέον ανώνυµες ερωτήσεις στις οποίες τα µέλη ερωτούνταν για το αν τους δυσκόλεψε ο συντονισµός ή και το περιεχόµενο των οµάδων. Τα µέλη συµπλήρωναν τις ερωτήσεις σε ουδέτερο µέρος στη δοµή και τις τοποθετούσαν σε φάκελο ανώνυµα. οµή του πιλοτικού οµαδικού προγράµµατος για την κατάθλιψη Το πιλοτικό οµαδικό γνωσιακό-συµπεριφορικό πρόγραµµα που αναπτύχθηκε για τη βελτίωση των καταθλιπτικών συµπτωµάτων και την αντιµετώπιση προβληµάτων που σχετίζονται µε τη χρήση ουσιών περιλάµβανε δώδεκα εβδοµαδιαίες συναντήσεις διάρκειας 1 ½ ώρας η καθεµία. Ο συντονισµός των οµαδικών συναντήσεων πραγµατοποιήθηκε από την ερευνήτρια (που εργάζεται ως ψυχολόγος στο συγκεκριµένο πρόγραµµα υποκατάστασης) υπό την εποπτεία του Ινστιτούτου Έρευνας και Θεραπείας της Συµπεριφοράς. Όλοι οι συµµετέχοντες ενθαρρύνθηκαν 9

10 να αναλάβουν καθηµερινές εργασίες για το σπίτι ως µέρος της θεραπείας. Το περιεχόµενο των οµαδικών συναντήσεων προσαρµόστηκε στις ατοµικές ανάγκες των συµµετεχόντων. Εποµένως, στον σχεδιασµό συµπεριλήφθηκαν γνωσιακές - συµπεριφορικές τεχνικές για την κατάθλιψη και τη χρήση ουσιών και θεµάτων που εγείρει ο συνδυασµός τους. Αρχικά, έµφαση δόθηκε στη χρήση συµπεριφορικών τεχνικών (προγραµµατισµός δραστηριοτήτων, καθηµερινό ηµερολόγιο) σε µια προσπάθεια να εισαχθεί η αυτοπαρατήρηση των καταστάσεων, των σκέψεων και της διάθεσης, να βγουν τα µέλη από την αδράνεια και να δραστηριοποιηθούν µε πιο δηµιουργικό τρόπο. Στη συνέχεια, εφαρµόστηκαν γνωσιακές τεχνικές (αναγνώριση αρνητικών αυτόµατων σκέψεων, πεποιθήσεων και γνωσιακών λαθών και προαγωγή εναλλακτικών σκέψεων) στο πλαίσιο της αυτοπαρατήρησης, της αµφισβήτησης και τροποποίησης των δυσλειτουργικών πεποιθήσεων και της αντικατάστασής τους µε πιο ρεαλιστικές πεποιθήσεις. Επιπλέον, χρησιµοποιήθηκαν τεχνικές όπως το παίξιµο ρόλων, το κάθετο τόξο και τα συµπεριφορικά πειράµατα. Γίνεται σαφές, λοιπόν, ότι στη συγκεκριµένη θεραπευτική παρέµβαση χρησιµοποιήθηκαν γνωσιακέςσυµπεριφοριστικές τεχνικές σχεδιασµένες για τη θεραπεία της κατάθλιψης σε πληθυσµό που κάνει χρήση ουσιών και παρουσιάζει υψηλά επίπεδα ψυχιατρικής συννοσηρότητας και καταθλιπτικής συµπτωµατολογίας. Πιο αναλυτικά, οι συναντήσεις περιελάµβαναν τα παρακάτω χαρακτηριστικά: Οµαδική συνεδρία 1 Γνωριµία των µελών, προσδοκίες, στόχοι της οµάδας, κανόνες και πλαίσιο λειτουργίας της οµάδας H/W: καταστάσεις που συνδέονται µε αρνητικά συναισθήµατα Οµαδική συνεδρία 2 Συζήτηση για τις καταστάσεις που συνδέονται µε τα καταθλιπτικά συµπτώµατα Συζήτηση για τη λύπη, τη διαφορά ανάµεσα στη λύπη και την κατάθλιψη, σωµατικά συµπτώµατα της κατάθλιψης Εισαγωγή στο Γνωσιακό-Συµπεριφορικό µοντέλο (πώς η κατάθλιψη συνδέεται µε τον τρόπο σκέψης) Εκπαίδευση για την ανίχνευση αυτόµατων σκέψεων 10

11 H/W: Καταγραφή αυτόµατων σκέψεων Οµαδική συνεδρία 3 Συζήτηση της εργασίας για το σπίτι Η επίδραση της σκέψης στο συναίσθηµα και τη συµπεριφορά Εκπαίδευση στο ΓΣΜ. Συζήτηση γύρω από τις εργασίες των µελών για το σπίτι ως παραδείγµατα, προκειµένου να κινητοποιηθούν τα µέλη να συµµετέχουν και να εκφράσουν ερωτήσεις H/W: Καταγραφή αυτόµατων σκέψεων /αυτοπαρατήρηση Οµαδική συνεδρία 4 Συζήτηση για την εργασία για το σπίτι και τις δυσκολίες της. Προσπάθεια να γίνει διαχωρισµός των σκέψεων από τα συναισθήµατα Ο στόχος είναι να συνειδητοποιήσουν τα µέλη τις καταστάσεις που συνδέονται µε αρνητικές σκέψεις, να καταγράψουν τις αυτόµατες σκέψεις και τη σοβαρότητα των αρνητικών συναισθηµάτων Ανεύρεση των βαθύτερων πεποιθήσεων των µελών όπως προκύπτουν από την τεχνική του κάθετου τόξου H/W: Καταγραφή αυτόµατων σκέψεων/ βασικών πεποιθήσεων Οµαδική συνεδρία 5 Αναφορά στις γνωσιακές παραποιήσεις όπως προκύπτουν από το ηµερολόγιο καταγραφής αυτόµατων σκέψεων Η χρήση ουσιών ως τρόπος να αντιµετωπιστεί η κατάθλιψη. Η κατάθλιψη όχι µόνο οδηγεί στη χρήση ουσιών, αλλά είναι και το επικρατέστερο συναίσθηµα µετά τη χρήση. Φαύλος κύκλος εξάρτησης H/W: Εντοπισµός των γνωσιακών λαθών από το ηµερολόγιο καταγραφής αυτόµατων σκέψεων Οµαδική συνεδρία 6 Συζήτηση για τα γνωσιακά λάθη που προκύπτουν από την εργασία για το σπίτι 11

12 Προσπάθεια αµφισβήτησης/αναδόµησης των δυσλειτουργικών πεποιθήσεων που απορρέουν από τη χρήση ουσιών και τα καταθλιπτικά συµπτώµατα Ο ρόλος των εναλλακτικών σκέψεων. Εκπαίδευση στην ανεύρεση εναλλακτικών σκέψεων H/W: Ηµερολόγιο αυτόµατων σκέψεων. Εντοπισµός γνωσιακών παραποιήσεων. Εναλλακτικές σκέψεις Οµαδική συνεδρία 7 Εβδοµαδιαίο πρόγραµµα δραστηριοτήτων. Εισαγωγή δραστηριοτήτων που προσφέρουν ικανοποίηση ή συνήθιζαν τα µέλη να απολαµβάνουν στο παρελθόν µε στόχο την κινητοποίηση, την καταπολέµηση του αισθήµατος αναξιότητας και την ενασχόληση µε καταθλιπτικές σκέψεις H/W. Ανεύρεση 5 δραστηριοτήτων και εφαρµογή τουλάχιστον 2 από αυτές Οµαδική συνεδρία 8 Συζήτηση για τα συναισθήµατα που αναδύονται έπειτα από τις νέες δραστηριότητες. Οι δραστηριότητες που απολαµβάνουµε «πολεµούν» την κατάθλιψη Εισαγωγή στη διεκδικητική συµπεριφορά H/W: Ηµερολόγιο καταγραφής αυτόµατων σκέψεων. Εναλλακτικές σκέψεις. Καταστάσεις όπου είναι δύσκολο να πουν «όχι» Οµαδική συνεδρία 9 Εκπαίδευση στη διεκδικητική συµπεριφορά. Παιχνίδια ρόλων για «δύσκολες» καταστάσεις που προκύπτουν από το ηµερολόγιο καταγραφής αυτόµατων σκέψεων Ο ρόλος της διεκδικητικής συµπεριφοράς στη χρήση ουσιών H/W: Άσκηση διεκδικητικής συµπεριφοράς κατά τη διάρκεια της βδοµάδας σε µια σχετικά εύκολη κατάσταση Οµαδική συνεδρία 10 Εκπαίδευση στη διαχείριση θυµού 12

13 Η σχέση ανάµεσα στο θυµό, την κατάθλιψη και τη χρήση ουσιών Ο ρόλος της διεκδικητικής συµπεριφοράς και η επίδρασή της στη διαχείριση του θυµού, της κατάθλιψης και της χρήσης ουσιών H/W: Προσπάθεια να γίνει διαχείριση του θυµού και αντικατάσταση µε διεκδικητική συµπεριφορά σε καταστάσεις που προκαλούν αισθήµατα θυµού και κατάθλιψης Οµαδική συνεδρία 11 Τεχνικές Επίλυσης Προβληµάτων Παραδείγµατα προβληµάτων που αντιµετωπίζονται στην καθηµερινότητα που οδηγούν στη χρήση ουσιών. Συζήτηση για εναλλακτικές λύσεις H/W: Εφαρµογή της ΤΕΠ σε πρόβληµα που προκύπτει κατά τη διάρκεια της εβδοµάδας. Καταγραφή των βηµάτων που ακολουθήθηκαν Οµαδική συνεδρία 12 Κλείσιµο οµάδας Συζήτηση για τα καταθλιπτικά συµπτώµατα που αναδύθηκαν κατά τη διάρκεια της παρέµβασης Εντοπισµός περιοχών που πιθανόν χρειάζονται επιπλέον υποστήριξη Πρόληψη υποτροπής Σχόλια Αποτελέσµατα Μια σειρά από µη-παραµετρικά Wilcoxon paired tests διεξήχθηκαν για να εξεταστούν οποιεσδήποτε στατιστικά σηµαντικές διαφορές πριν και µετά τη θεραπεία και ένα µήνα µετά από τη λήξη της για κάθε κλίµακα του SCL-90-R και του BDI. Η επιλογή του συγκεκριµένου τεστ για τη στατιστική επεξεργασία των δεδοµένων οφείλεται στο γεγονός ότι το µέγεθος του δείγµατος είναι πολύ µικρό (6 άτοµα) για να υποθέσουµε ότι ακολουθεί κανονική κατανοµή. 13

14 Στατιστικά σηµαντικά αποτελέσµατα βρέθηκαν στις παρακάτω υποκλίµακες του SCL-90-R και στο BDI: Γενικός είκτης Συµπτωµάτων (Γ Σ): Πριν-Μετά τη Θεραπεία (Z = 2.20, p = 0.028) Πριν από τη θεραπεία follow up (Z = 2.02, p = 0.043) είκτης Ενασχόλησης από Θετικά Συµπτώµατα ( ΕΘΣ): Πριν -Μετά τη Θεραπεία (Z = 1.92, p = 0.046) Πριν από τη θεραπεία follow up (Z = 2.02, p = 0.043) Σύνολο Θετικών Συµπτωµάτων (ΣΘΣ): Πριν - Μετά τη Θεραπεία (Z = 2.20, p = 0.028) Πριν από τη θεραπεία follow up (Z = 2.03, p = 0.042) Σωµατοποίηση: Πριν - Μετά τη Θεραπεία(Z = 2.21, p = 0.027) Ψυχαναγκαστικότητα- καταγκαστικότητα: Πριν τη θεραπεία follow up (Z = 2.03, p = 0.042) ιαπροσωπική Ευαισθησία: Πριν - Μετά τη Θεραπεία(Z = 2.04, p = 0.041) Κατάθλιψη: Πριν - Μετά τη Θεραπεία (Z = 2.20, p = 0.028) Πριν από τη θεραπεία follow up (Z = 2.02, p = 0.043) Άγχος: Πριν - Μετά τη Θεραπεία (Z = 1.99, p = 0.046) Πριν από τη θεραπεία follow up (Z = 2.02, p = 0.043) Φοβικό άγχος: Πριν - Μετά τη Θεραπεία (Z = 2.03, p = 0.042) Παρανοειδής Ιδεασµός: Πριν - Μετά τη Θεραπεία (Z = 2.20, p = 0.028) BDI: Πριν - Μετά τη Θεραπεία (Z = 1.99, p = 0.046) Στον Πίνακα 1 παρουσιάζονται οι µέσες τιµές και οι τυπικές αποκλίσεις των τιµών των κλιµάκων του SCL-90-R και του BDI για τα άτοµα που συµµετείχαν στην παρέµβαση τόσο πριν το ξεκίνηµα και µετά την ολοκλήρωση της οµάδας όσο και στη µηνιαία επανεξέταση µετά την ολοκλήρωση της παρέµβασης. SCL scales - BDI scores Γενικός είκτης Συµπτωµάτων(Γ Σ) είκτης Ενασχόλησης από Θετικά Συµπτώµατα ( ΕΘΣ) Σύνολο Θετικών Συµπτωµάτων (ΣΘΣ) Πριν τη θεραπεία Mέση τιµή (Τυπ. απόκλιση) Μετά τη θεραπεία Mέση τιµή (Τυπ. απόκλιση) Follow-up Mέση τιµή (Τυπ. απόκλιση) 1.36 (0.42) 0.79 (0.60) 0.64 (0.86) 2.07 (0.47) 1.51 (0.52) 1.35 (0.61) (13.27) 43.0 (19.36) 33.4 (29.9) 14

15 Σωµατοποίηση (8.46) 4.67 (5.92) 7.60 (10.50) Ψυχαναγκαστικότητα (6.02) (9.62) 8.80 (11.86) ιαπροσωπική (6.44) 7.50 (7.56) 5.80 (9.39) Ευαισθησία Κατάθλιψη (5.35) (10.53) 10.0 (10.05) Άγχος (6.47) 6.17 (5.42) 5.0 (7.38) Θυµός 7.17 (4.99) 4.83 (4.92) 2.20 (3.83) Φοβικό άγχος 4.0 (2.83) 1.0 (1.55) 2.0 (3.39) Παρανοειδής 9.17 (3.87) 5.33 (4.27) 5.0 (6.96) Ιδεασµός Ψυχωτισµός 10.0 (5.40) 8.17 (5.04) 6.0 (8.25) BDI (6.49) (11.78) (11.84) Πίνακας 1. Μέσες τιµές και τυπικές αποκλίσεις για όλες τις κλίµακες SCL και BDI τιµές πριν - µετά τη θεραπεία και follow-up (N = 6 άτοµα) Όπως φαίνεται από τις τιµές όλων των υποκλιµάκων του SCL, οι τιµές µετά την παρέµβαση και στη µηνιαία επανεξέταση ήταν στατιστικά σηµαντικά χαµηλότερες. Βρέθηκε ότι τα επίπεδα της κατάθλιψης ήταν στατιστικά σηµαντικά χαµηλότερα µετά τη λήξη της παρέµβασης σε όσα άτοµα ολοκλήρωσαν όλο το θεραπευτικό πρόγραµµα. Επιπρόσθετα, υπήρχαν στατιστικά σηµαντικές διαφορές στα επίπεδα της κατάθλιψης ανάµεσα σε αυτούς που ολοκλήρωσαν το πρόγραµµα και αυτούς που εγκατέλειψαν. Εποµένως, η παρέµβαση φαίνεται ότι είναι αποτελεσµατική. Ενδεικτικά, παρατίθενται γραφικές απεικονίσεις των αποτελεσµάτων και της διαφοράς στις τιµές πριν από τη θεραπεία, µετά από τη θεραπεία και στη µηνιαία επανεξέταση στον Γενικό είκτη Συµπτωµάτων, στον είκτη Ενασχόλησης από τα Θετικά Συµπτώµατα, στο Σύνολο των Θετικών Συµπτωµάτων, στην Κατάθλιψη και στο Άγχος. Όπως ήταν αναµενόµενο, φαίνεται ότι, παρόλο που η παρέµβαση στόχευε στη µείωση της καταθλιπτικής συµπτωµατολογίας, εντούτοις επηρέασε και όλες τις άλλες υποκλίµακες του SCL-90-R και του BDI. Προκύπτει, λοιπόν, ότι µια παρέµβαση για την κατάθλιψη οδηγεί σε σηµαντική ύφεση και της υπόλοιπης ψυχοπαθολογίας των µελών της οµάδας. 15

16 Γενικός δείκτης συµπτωµάτων Πριν τη θεραπεία Μετά τη θεραπεία Follow-up Πίνακας 2 Γενικός δείκτης συµπτωµάτων σε τρεις φάσεις (πριν µετά και µετά το follow up) είκτης ενασχόλησης από θετικά συµπτώµατα Πριν τη θεραπεία Μετά τη θεραπεία Follow-up Πίνακας 3 είκτης ενασχόλησης από θετικά συµπτώµατα σε τρεις φάσεις (πριν µετά και µετά το follow up) 16

17 Σύνολο θετικών συµπτωµάτων Πριν τη θεραπεία Μετά τη θεραπεία Follow-up Πίνακας 4 Σύνολο θετικών συµπτωµάτων σε τρεις φάσεις (πριν µετά και µετά το follow up) Κατάθλιψη Πριν τη θεραπεία Μετά τη θεραπεία Follow-up Πίνακας 5 είκτες κατάθλιψης σε τρεις φάσεις (πριν µετά και µετά το follow up) Οι τιµές στα επίπεδα της κατάθλιψης είναι στατιστικά σηµαντικά χαµηλότερα µετά τη θεραπεία και ακόµη πιο χαµηλά στη µηνιαία επανεξέταση σε σχέση µε το αρχικό επίπεδο της κατάθλιψης των µελών πριν από την έναρξη της οµαδικής παρέµβασης. 17

18 Άγχος Πριν τη θεραπεία Μετά τη θεραπεία Follow-up Πίνακας 6 είκτες άγχους σε τρεις φάσεις (πριν µετά και µετά το follow up) Επιπρόσθετα, ανάλυση της διασποράς (ANCOVA) πραγµατοποιήθηκε για να διερευνηθεί η διαφορά στην κατάθλιψη µετά τη λήξη της παρέµβασης ανάµεσα σε αυτούς που ολοκλήρωσαν και αυτούς που διέκοψαν λαµβάνοντας υπόψη το επίπεδο της κατάθλιψης πριν από την παρέµβαση. Με αυτόν τον τρόπο, λαµβάνοντας δηλαδή υπόψη το επίπεδο της αρχικής κατάθλιψης των µελών πριν από την έναρξη της οµάδας, ο στόχος ήταν να διερευνηθεί το κατά πόσο η παρέµβαση είναι αποτελεσµατική σε όλα τα επίπεδα της καταθλιπτικής συµπτωµατολογίας (ήπια, µέτρια, σοβαρή κατάθλιψη). Επιπλέον, διερευνάται η αποτελεσµατικότητα της θεραπείας σε σύγκριση µε την οµάδα ελέγχου. Κατάθλιψη µετά την παρέµβαση: Στατιστικά σηµαντική διαφορά στην κατάθλιψη ανάµεσα σε αυτούς που ολοκλήρωσαν και διέκοψαν λαµβάνοντας υπόψη το επίπεδο της κατάθλιψης πριν από την παρέµβαση (F = 6.27, p = 0.026) 18

19 Κατάθλιψη πριν και µετά τη θεραπεία 40 Depression score Ολοκλήρωση παρέµβασης Μη ολοκλήρωση 0 Πριν Θεραπεία Μετά Πίνακας 7 είκτες κατάθλιψης πριν και µετά την θεραπευτική παρέµβαση Όπως φαίνεται στον Πίνακα 7, η διαφορά στην κατάθλιψη ύστερα από τη θεραπεία ανάµεσα σε αυτούς που ολοκλήρωσαν και σε αυτούς που δεν ολοκλήρωσαν είναι στατιστικά σηµαντικά µεγαλύτερη σε σύγκριση µε τις τιµές πριν από την παρέµβαση. ιερεύνηση της διακοπής της συµµετοχής (DROP-OUT) Μια ηµι-δοµηµένη συνέντευξη πραγµατοποιήθηκε µετά τη λήξη του προγράµµατος προκειµένου να διερευνηθούν τα υψηλά επίπεδα αποχής από τη θεραπεία (73,9%). Η ανάλυση των αποτελεσµάτων που οδήγησαν σε τόσο υψηλά επίπεδα διακοπής έγινε µε ποιοτική έρευνα. Ειδικότερα, βρέθηκε ότι οι συµµετέχοντες διέκοψαν την παρακολούθηση της θεραπευτικής διαδικασίας στην πλειοψηφία λόγω παράλληλης χρήσης παράνοµων ουσιών (κυρίως ηρωίνη, διεγερτικά, βενζοδιαζεπίνες και αλκοόλ), γεγονός που τους εµπόδιζε να συµµετέχουν ενεργά στη θεραπευτική διαδικασία, να είναι συνεπείς στην προσέλευση και στην ενασχόληση µε τις εργασίες για το σπίτι. Ταυτόχρονα, πολλά µέλη ανέφεραν ότι η κακή αλληλεπίδραση µε τα υπόλοιπα µέλη της οµάδας δυσχέραινε την παραµονή τους, τα προβλήµατα ανάµεσα τους που προέκυπταν από παράνοµες δραστηριότητες εκτός δοµής ήταν εξίσου ανασταλτικός παράγοντας, ενώ και οι δυσκολίες εξαιτίας του ωραρίου εργασίας τους αποτέλεσαν λόγο διακοπής. Κανένα από τα µέλη δεν ανέφερε δυσκολίες λόγω του ίδιου του περιεχοµένου του γνωσιακού-συµπεριφοριστικού µοντέλου ή µε τον συντονιστή της 19

20 οµάδας. Επειδή η συντονίστρια της οµάδας ήταν και η ερευνήτρια, εφαρµόστηκαν τρόποι διασφάλισης της αξιοπιστίας και της εγκυρότητας των αποτελεσµάτων, ζητώντας από τα µέλη να απαντήσουν ανώνυµα σε ξεχωριστό χώρο ερωτήσεις που αφορούσαν στον συντονισµό της οµάδας και να τοποθετηθούν οι απαντήσεις σε κουτί σε ουδέτερο χώρο της δοµής. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ- ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ Πραγµατοποιήσαµε ένα πιλοτικό οµαδικό γνωσιακό-συµπεριφορικό πρόγραµµα για χρήστες ουσιών µε καταθλιπτικά συµπτώµατα που χορηγούνται καθηµερινά µεθαδόνη σε ένα πρόγραµµα υποκατάστασης. Τα αποτελέσµατα της παρέµβασης καταδεικνύουν ότι ένα τέτοιο πρόγραµµα µπορεί να είναι αποτελεσµατικό σε παρόµοιο πληθυσµό µε διαγνωσµένη κατάθλιψη, δεδοµένου ότι βρέθηκε στατιστικά σηµαντική µείωση της καταθλιπτικής συµπτωµατολογίας στα άτοµα που ολοκλήρωσαν την θεραπευτική διαδικασία τόσο στο τέλος της όσο και στη µηνιαία επανεξέταση. Ταυτόχρονα, προκύπτει ότι τα µέλη που ολοκλήρωσαν εµφάνισαν βελτίωση και σε όλους τους υπόλοιπους τοµείς που παρουσίαζαν δυσκολίες όπως στο άγχος, στη σωµατοποίηση των συµπτωµάτων τους, στην ψυχαναγκαστικότητα, στα επίπεδα του θυµού, στον παρανοειδή ιδεασµό, στις διαπροσωπικές τους σχέσεις, στα ψυχωτικά στοιχεία και στο φοβικό άγχος τόσο στο τέλος της παρέµβασης όσο και ένα µήνα µετά. Επιπλέον, παρατηρήθηκαν σηµαντικές διαφορές σε όλες τις κλίµακες που µετρήθηκαν ανάµεσα σε αυτούς που παρακολούθησαν την παρέµβαση και σε εκείνους που διέκοψαν κάποια στιγµή, δηλαδή την οµάδα ελέγχου,, υποδηλώνοντας ότι η παρακολούθηση της οµάδας διαδραµάτισε καθοριστικό ρόλο στη µείωση της κατάθλιψης και της ευρύτερης ψυχοπαθολογίας. Φαίνεται ότι η παρέµβαση οδήγησε στη αµφισβήτηση και στην τροποποίηση βαθύτερων δυσλειτουργικών πεποιθήσεων που σχετίζονται µε τη διάθεση και τη χρήση είτε µέσω της γνωσιακής είτε µέσω της συµπεριφορικής οδού, γεγονός που πιθανότατα συνδέεται µε τη βελτίωση της διάθεσης και την αποχή από την παράλληλη χρήση. Τα αποτελέσµατα της συγκεκριµένης έρευνας συµφωνούν µε τα αντίστοιχα ευρήµατα που βρίσκουν την γνωσιακή- συµπεριφοριστική θεραπεία ως τη θεραπεία επιλογής για την κατάθλιψη και τη χρήση ουσιών. Πιο συγκεκριµένα, η γνωσιακή συµπεριφοριστική προσέγγιση συνδέθηκε µε σηµαντική βελτίωση στα επίπεδα της 20

Ένα οµαδικό πρόγραµµα παρέµβασης για τη διαχείριση του στρες σε µετεφηβικό-φοιτητικό πληθυσµό

Ένα οµαδικό πρόγραµµα παρέµβασης για τη διαχείριση του στρες σε µετεφηβικό-φοιτητικό πληθυσµό Ευάγγελος Χ. Καραδήµας & Αναστασία Καλαντζή-Αζίζι Τοµέας Ψυχολογίας, Πανεπιστήµιο Αθηνών Ένα οµαδικό παρέµβασης για τη διαχείριση του στρες σε µετεφηβικό-φοιτητικό πληθυσµό Παρουσίαση στη ιηµερίδα του

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Κατσάµπα, Γ.Ευσταθίου

Ε.Κατσάµπα, Γ.Ευσταθίου Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης γυναίκας µε Υποχονδρίαση και Ιδεοψυχαναγκαστική ιαταραχή και στοιχεία Ιδεοψυχαναγκαστικής ιαταραχής Προσωπικότητας 12ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας της Ελληνικής

Διαβάστε περισσότερα

Περίληψη Αναφορά στην ηλικία του θεραπευόµενου. Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής:

Περίληψη Αναφορά στην ηλικία του θεραπευόµενου. Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής: Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής: Έντυπο Συµµόρφωσης προς το Υπόδειγµα Συγγραφής Μελέτης Περίπτωσης µε Κύρια ιάγνωση ιαταραχή Προσωπικότητας Σηµειώστε: Τίτλος Έναρξη µε "Περιγραφή ατοµικής

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΟΣΩΡΙΣΑΤΕ ΣΤΗΝ ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ

ΚΑΛΟΣΩΡΙΣΑΤΕ ΣΤΗΝ ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΚΑΛΟΣΩΡΙΣΑΤΕ ΣΤΗΝ ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΘΕΜΑ Διερεύνηση ποσοτικών και ποιοτικών χαρακτηριστικών συνύπαρξης ψυχιατρικής διαταραχής με εξάρτηση από ψυχοδραστικές ουσίες. Η Περίπτωση του θεραπευτικού προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

Περίληψη (150 λέξεις) Ελληνικά (και Αγγλικά αν ζητείται) Αναφορά στην ηλικία του θεραπευόµενου. Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής:

Περίληψη (150 λέξεις) Ελληνικά (και Αγγλικά αν ζητείται) Αναφορά στην ηλικία του θεραπευόµενου. Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής: Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής: Έντυπο Συµµόρφωσης προς το Υπόδειγµα Συγγραφής Μελέτης Περίπτωσης µε Κύρια ιάγνωση στον Άξονα Ι Σηµειώστε: Τίτλος Έναρξη µε "Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης..."

Διαβάστε περισσότερα

Τα αποτελέσµατα της οµαδικής Γνωσιακής/Συµπεριφοριστικής παρέµβασης στη διακοπή του καπνίσµατος µε και χωρίς τη χρήση bupropion

Τα αποτελέσµατα της οµαδικής Γνωσιακής/Συµπεριφοριστικής παρέµβασης στη διακοπή του καπνίσµατος µε και χωρίς τη χρήση bupropion Τα αποτελέσµατα της οµαδικής Γνωσιακής/Συµπεριφοριστικής παρέµβασης στη διακοπή του καπνίσµατος µε και χωρίς τη χρήση bupropion Αγγελή, Κ., Ευθυµίου, Κ., Χαρίλα,, Ν., Καλπάκογλου,, Θ., Βλάχου, Μ., & Καλαντζή

Διαβάστε περισσότερα

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Χριστιάνα Μήτση Ψυχολόγος Μsc-Ψυχοθεραπεύτρια Πανελληνίου Συλλόγου Γυναικών με Καρκίνο Μαστού «Άλμα Ζωής» ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ: Υπάρχουν

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΧΡΥΣΟΒΑΛΑΝΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΛΕΜΕΣΟΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Ευθυμίου Κωνσταντίνος, Ψυχολόγος PhD Καπνογιάννη Σοφία, Ψυχολόγος MSc Κακλαμάνη Γεωργία, Ψυχολόγος MSc Αργαλιά Ευτυχία, Ψυχολόγος Βλασσοπούλου

Ευθυμίου Κωνσταντίνος, Ψυχολόγος PhD Καπνογιάννη Σοφία, Ψυχολόγος MSc Κακλαμάνη Γεωργία, Ψυχολόγος MSc Αργαλιά Ευτυχία, Ψυχολόγος Βλασσοπούλου Ευθυμίου Κωνσταντίνος, Ψυχολόγος PhD Καπνογιάννη Σοφία, Ψυχολόγος MSc Κακλαμάνη Γεωργία, Ψυχολόγος MSc Αργαλιά Ευτυχία, Ψυχολόγος Βλασσοπούλου Αγγελική, Ψυχολόγος Oμαδικό πρόγραμμα αντιμετώπισης της κατάθλιψης

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης µεσήλικης γυναίκας µε Aποφευκτική ιαταραχή Προσωπικότητας και Αγοραφοβία 12ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας 14 17 Μαϊου 2009, Βόλος, Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Χ. Βαρβέρη-Γ.

Διαβάστε περισσότερα

Ινστιτούτο Έρευνας και Θεραπείας της Συμπεριφοράς

Ινστιτούτο Έρευνας και Θεραπείας της Συμπεριφοράς ΔΟΜΗΜΕΝΟ ΟΜΑΔΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΔΙΕΚΔΙΚΗΤΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ Αντωνίου B. Ευθυμίου K. Μυλωνά K. Ινστιτούτο Έρευνας και Θεραπείας της Συμπεριφοράς Κοινωνικό άγχος Διαγνωστικά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΗ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΚΑΙ ΕΠΙΘΥΜΙΑ ΠΡΙΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΤΟΞΙΝΩΣΗ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΛΗΨΗ ΝΑΛΤΡΕΞΟΝΗΣ

ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΗ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΚΑΙ ΕΠΙΘΥΜΙΑ ΠΡΙΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΤΟΞΙΝΩΣΗ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΛΗΨΗ ΝΑΛΤΡΕΞΟΝΗΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΗ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΚΑΙ ΕΠΙΘΥΜΙΑ ΠΡΙΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΤΟΞΙΝΩΣΗ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΛΗΨΗ ΝΑΛΤΡΕΞΟΝΗΣ ΠΡΩΤΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΠΙΛΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ(Διαφ.1) Στη 10χρονη εμπειρία μου με χρήστες ηρωίνης

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΣΠΟΥΔΕΣ. 2009 2014 Ειδίκευση στην Γνωσιακή Συμπεριφορική Θεραπεία, Ινστιτούτο Έρευνας και Θεραπείας της Συμπεριφοράς.

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΣΠΟΥΔΕΣ. 2009 2014 Ειδίκευση στην Γνωσιακή Συμπεριφορική Θεραπεία, Ινστιτούτο Έρευνας και Θεραπείας της Συμπεριφοράς. ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΣΠΟΥΔΕΣ 2009 2014 Ειδίκευση στην Γνωσιακή Συμπεριφορική Θεραπεία, Ινστιτούτο Έρευνας και Θεραπείας της Συμπεριφοράς. 2010 2011 Μεταπτυχιακό Δίπλωμα Προαγωγή ψυχικής υγείας και Πρόληψη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ Παναγιώτου Νεοφύτα 2008969752 Επιβλέπων καθηγητής Δρ. Νίκος Μίτλεττον,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΙΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ

ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΙΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΙΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ Διάρκεια 160 ώρες 1ος κύκλος (2014-15) Υπεύθυνη εκπαιδευτικού προγράμματος: Δρ. Μυτσκίδου Πασχαλιά Συνεργαζόμενοι φορείς ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΙΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΚΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Τηλ.210-6136075, 210-7252227, κιν.6974124411 kefthim@psych.uoa.gr. ibrt@ibrt.gr

Τηλ.210-6136075, 210-7252227, κιν.6974124411 kefthim@psych.uoa.gr. ibrt@ibrt.gr οµή και οδηγίες για την γραπτή παρουσίαση (case study) της θεραπείας ενός περιστατικού 1 Κωνσταντίνος Ευθυµίου Κλινικός Ψυχολόγος-Ψυχοθεραπευτής (επόπτης Ι.Ε.Θ.Σ.) Παπαδιαµαντοπούλου 14, Αθήνα. Τηλ.210-6136075,

Διαβάστε περισσότερα

Βασιλική Ψάρρα, MSc Επιμελήτρια Β Ψυχιατρικής Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής

Βασιλική Ψάρρα, MSc Επιμελήτρια Β Ψυχιατρικής Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής Βασιλική Ψάρρα, MSc Επιμελήτρια Β Ψυχιατρικής Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής Εισαγωγή Η διάγνωση καρκίνου του μαστού αποτελεί ιδιαίτερα τραυματικό γεγονός 1,2 Στην τελευταία έκδοση του Diagnostic and Statistical

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και κατάθλιψη. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Άσκηση και κατάθλιψη. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Άσκηση και κατάθλιψη. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Θέματα που θα αναπτυχθούν Άσκηση και κατάθλιψη Άσκηση και σχιζοφρένεια Άσκηση και αλκοόλ Εισαγωγή Για την αντιμετώπιση της κατάθλιψης και

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΥΞΗΣΗ ΤΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΕ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΝΟΗΤΙΚΗ ΥΣΤΕΡΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ: ΜΙΑ ΕΡΕΥΝΑ ΔΡΑΣΗΣ. Γεωργία Γκαντώνα¹ & Νικόλαος Παρίτσης²

Η ΑΥΞΗΣΗ ΤΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΕ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΝΟΗΤΙΚΗ ΥΣΤΕΡΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ: ΜΙΑ ΕΡΕΥΝΑ ΔΡΑΣΗΣ. Γεωργία Γκαντώνα¹ & Νικόλαος Παρίτσης² Η ΑΥΞΗΣΗ ΤΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΕ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΝΟΗΤΙΚΗ ΥΣΤΕΡΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ: ΜΙΑ ΕΡΕΥΝΑ ΔΡΑΣΗΣ Γεωργία Γκαντώνα¹ & Νικόλαος Παρίτσης² Οικοτροφείο ΕΠΑΚΜΟΣ, Εταιρία Συστημικής Θεραπείας και Παρέμβασης

Διαβάστε περισσότερα

A Fairy Tale Model of Trauma Informed Treatment Μοντέλο των φάσεων του παραµυθιού για τη θεραπεία του τραύµατος Ηµερήσιο Εργαστήριο Εισηγητής: Dr. Ricky Greenwald Child Trauma Institute, New York 6 Ιουνίου

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη περιστατικών (case studies) στο Γνωσιακό Συµπεριφοριστικόµοντέλο:παρουσίαση και ανάλυση περιπτώσεων Οργανωτής: Ινστιτούτο Έρευνας και Θεραπείας τηςσυµπεριφοράς, Αθήνα Πρόεδρος: Κ. Ευθυµίου Συζητητής:

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗ ΖΩΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ ΕΦΗΒΟΥ ΜΕ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΠΟΥ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΝ ΑΝΤΛΙΕΣ ΣΥΝΕΧΟΥΣ ΕΚΧΥΣΗΣ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Αιμιλίζα Στεφανίδου 1, Δημοσθένης Μπούρος 2, Μιλτιάδης Λειβαδίτης 2, Αθανασία Πατάκα 1, Παρασκευή Αργυροπούλου 1

Αιμιλίζα Στεφανίδου 1, Δημοσθένης Μπούρος 2, Μιλτιάδης Λειβαδίτης 2, Αθανασία Πατάκα 1, Παρασκευή Αργυροπούλου 1 Αιμιλίζα Στεφανίδου 1, Δημοσθένης Μπούρος 2, Μιλτιάδης Λειβαδίτης 2, Αθανασία Πατάκα 1, Παρασκευή Αργυροπούλου 1 1 Μονάδα Αναπνευστικής Ανεπάρκειας, Α.Π.Θ., Γ.Π.Ν. «Γ.Παπανικολάου» 2 Τμήμα Ιατρικής, Δημοκρίτειο

Διαβάστε περισσότερα

H Πορεία προσαρµογής ή Δυσπροσαρµογής των καρκινοπαθών στην Νόσο τους. Η συνεισφορά των Επαγγελµατιών Υγείας

H Πορεία προσαρµογής ή Δυσπροσαρµογής των καρκινοπαθών στην Νόσο τους. Η συνεισφορά των Επαγγελµατιών Υγείας H Πορεία προσαρµογής ή Δυσπροσαρµογής των καρκινοπαθών στην Νόσο τους. Η συνεισφορά των Επαγγελµατιών Υγείας Γιάννης Νικολής Ψυχίατρος Ψυχαναλυτής Οµάδας Η έννοια της προσαρµογής Προσαρµογή: Εφαρµογή,

Διαβάστε περισσότερα

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Πανταζής Α. Ιορδανίδης Διδάκτωρ Ψυχιατρικής Α.Π.Θ Καθηγητής Ψυχολογίας & Διατροφής, ΑΤΕΙ Ιορδανίδης,, 10/3/11 1 ρ.πανταζής Ιορδανίδης, 10/3/11 2

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστικές δοµές και συναίσθηµα Ειδικές Πηγές: Το φαινόµενο πολυπλοκότητας ακρότητας (Linville, 1982)

Γνωστικές δοµές και συναίσθηµα Ειδικές Πηγές: Το φαινόµενο πολυπλοκότητας ακρότητας (Linville, 1982) 91 στόχους µας και εποµένως δεν µας προκαλείται διέγερση και ούτε έντονο συναίσθηµα («σε συµπαθώ, αλλά δεν είµαι ερωτευµένος µαζί σου»). Τέλος, υπάρχει και η περίπτωση του «µαζί δεν κάνουµε και χώρια δεν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ Η ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ Ι ΕΟΨΥΧΑΝΑΓΚΑΣΤΙΚΗΣ ΙΑΤΑΡΑΧΗΣ: ΓΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ Η ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ Ι ΕΟΨΥΧΑΝΑΓΚΑΣΤΙΚΗΣ ΙΑΤΑΡΑΧΗΣ: ΓΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΥΝΑΦΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ HELLENIC SOCIETY FOR THE ADVANCEMENT OF PSYCHIATRY AND RELATED SCIENCES ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΩΝ ΨΥΧΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές αρχές της γνωσιακής συµπεριφοριστικής ψυχοθεραπείας 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φοιτητών Ψυχολογίας 11 13 Απριλίου 2008, Αθήνα Γ.

Βασικές αρχές της γνωσιακής συµπεριφοριστικής ψυχοθεραπείας 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φοιτητών Ψυχολογίας 11 13 Απριλίου 2008, Αθήνα Γ. Βασικές αρχές της γνωσιακής συµπεριφοριστικής ψυχοθεραπείας 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φοιτητών Ψυχολογίας 11 13 Απριλίου 2008, Αθήνα Γ. Ευσταθίου Γνωσιακή συµπεριφοριστική θεραπεία Σειρά προτάσεων παρέµβασης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΦΡΑΦΗ ΑΤΟΜΙΚΗΣ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑΣ ΜΕ Ι ΕΟΛΗΠΤΙΚΕΣ ΣΚΕΨΕΙΣ, ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΑΝΑΒΛΗΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥ ΑΓΧΟΥΣ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΜΟΥΜΟΥΛΕΤΣΑ, MSc ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΥΓΕΙΑΣ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΥΤΡΙΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ 4ετής

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΟΥΣΙΟΕΞΑΡΤΗΣΕΩΝ (F12. Ψυχικές διαταραχές και διαταραχές της συμπεριφοράς λόγω χρήσης κανναβινοειδών)

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΟΥΣΙΟΕΞΑΡΤΗΣΕΩΝ (F12. Ψυχικές διαταραχές και διαταραχές της συμπεριφοράς λόγω χρήσης κανναβινοειδών) ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΟΥΣΙΟΕΞΑΡΤΗΣΕΩΝ (F12. Ψυχικές διαταραχές και διαταραχές της συμπεριφοράς λόγω χρήσης κανναβινοειδών) Ιωάννης Λιάππας, Καθηγητής Ψυχιατρικής ΕΚΠΑ Θωμάς Παπαρρηγόπουλος,

Διαβάστε περισσότερα

Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων

Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων Εισαγωγή στην Κλινική Νευροψυχολογία της Μείζωνος Κατάθλιψης & της Σχιζοφρένειας (ONLINE CLINICAL SEMINAR) Εισηγητής: Δρ. Αλεξάνδρα

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΩΣΙΑΚΗ-ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΣΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ AΓΟΡΑΦΟΒΙΑΣ. Ντιάνα Χαρίλα, MSc. Κλινική Ψυχολόγος (PhD) aharila@psych.uoa.gr

ΓΝΩΣΙΑΚΗ-ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΣΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ AΓΟΡΑΦΟΒΙΑΣ. Ντιάνα Χαρίλα, MSc. Κλινική Ψυχολόγος (PhD) aharila@psych.uoa.gr ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΤΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΓΝΩΣΙΑΚΗ-ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΣΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ AΓΟΡΑΦΟΒΙΑΣ Ντιάνα Χαρίλα, MSc. Κλινική Ψυχολόγος (PhD) aharila@psych.uoa.gr Σηµειώσεις Α έτος 2006 Η αγοραφοβία ανήκει

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΧΑΤΖΗΣΤΕΦΑΝΟΥ ΦΑΝΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ Τ.Ε. Β Γ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Η στεφανιαία µονάδα είναι ένας χώρος

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία. Εφηβεία και χρήση αλκοόλ. Νάνσυ Σταματοπούλου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία. Εφηβεία και χρήση αλκοόλ. Νάνσυ Σταματοπούλου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία Εφηβεία και χρήση αλκοόλ Νάνσυ Σταματοπούλου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ: ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΑΙΤΙΑ & ΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΑΙΤΙΑ & ΘΕΡΑΠΕΙΑ Συνεδρίου-Σεμιναρίου Μητρικού Θηλασμού Μιλένα Ρούσκοβα 22-26 Οκτωβρίου 2014 ΞΑΝΘΗ ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΑΙΤΙΑ & ΘΕΡΑΠΕΙΑ Παναγιώτης Μ. Σαμαράς Ψυχολόγος Mphil, PgDip, BSc Hons κατάθλιψη της λοχείας Κύρια

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο.

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο Μαργαρίτα Μάου Λευκωσία 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Εξαρτησιογόνες ουσίες

Εξαρτησιογόνες ουσίες Ναρκωτικά Ναρκωτικά-Εξάρτηση Ο όρος ναρκωτικά χρησιµοποιείται για να χαρακτηρίσει όλες τις τοξικές ψυχοτρόπες ουσίες που διακινούνται παρανόµως και προκαλούν σοβαρή διαστρέβλωση της προσωπικότητας του

Διαβάστε περισσότερα

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια ρ ZΩΗ ΚΑΤΣΑΡΟΥ Νευρολόγος ιευθύντρια ΕΣΥ Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια µορφή κατάθλιψης,

Διαβάστε περισσότερα

ιακοϖή καϖνίσµατος: Παρουσίαση ενός εγχειριδίου για θεραϖευτές και θεραϖευόµενους K. Ευθυµίου & Α. Σοφιανοϖούλου, Ινστιτούτο Έρευνας και Θεραϖείας της Συµϖεριφοράς ιακόϖτουµε το κάϖνισµα ζούµε ξανά ελεύθεροι

Διαβάστε περισσότερα

«ΕΘΙΣΜΟΣ. ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ» Χρήση και Κατάχρηση Διαδικτύου σε παιδιά & εφήβους ΦΡΕΣΚΟΥ ΑΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΠΑΙΔΟΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ Μ.Ε.Υ.

«ΕΘΙΣΜΟΣ. ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ» Χρήση και Κατάχρηση Διαδικτύου σε παιδιά & εφήβους ΦΡΕΣΚΟΥ ΑΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΠΑΙΔΟΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ Μ.Ε.Υ. «ΕΘΙΣΜΟΣ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ» Χρήση και Κατάχρηση Διαδικτύου σε παιδιά & εφήβους ΦΡΕΣΚΟΥ ΑΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΠΑΙΔΟΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ Μ.Ε.Υ. Άρτεμις Τσίτσικα - Λέκτορας Εφηβικής Παιδιατρικής Επιστημονική

Διαβάστε περισσότερα

Διετές εκπαιδευτικό πρόγραμμα 2013-2014 Η Θεραπεία Συμπεριφοράς στις Διαταραχές Άγχους. Οργανώνεται από

Διετές εκπαιδευτικό πρόγραμμα 2013-2014 Η Θεραπεία Συμπεριφοράς στις Διαταραχές Άγχους. Οργανώνεται από Διετές εκπαιδευτικό πρόγραμμα 2013-2014 Η Θεραπεία Συμπεριφοράς στις Διαταραχές Άγχους Οργανώνεται από Το Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής (Ε.Π.Ι.Ψ.Υ.) Την Α Ψυχιατρική Κλινική του

Διαβάστε περισσότερα

ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 2010

ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 2010 H ποιότητα ζωής στον αντίποδα της ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 16-2-2010 2010 Μ. Τζινιέρη Κοκκώση, Ph.D Επικ. Καθηγήτρια Κλινικής Ψυχολογίας Α Ψυχιατρική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών-Αιγινήτειο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΣΕ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΟΥΣ ΜΕ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ Θεοφάνης Παύλου Αρ. Φοιτ. Ταυτότητας: 2010207299 Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη παραγόντων που επηρεάζουν την ακούσια νοσηλεία ασθενών σε µια ψυχιατρική κλινική

Μελέτη παραγόντων που επηρεάζουν την ακούσια νοσηλεία ασθενών σε µια ψυχιατρική κλινική 110 ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ 14 (2), 2003 Ερευνητική εργασία Research paper Μελέτη παραγόντων που επηρεάζουν την ακούσια νοσηλεία ασθενών σε µια ψυχιατρική κλινική Β. Μποζίκας, 1 Β. Τσιπροπούλου, 1 Χ. εσερή, 1 Μ. Κοσµίδου,

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης ενήλικα άνδρα µε Ψυχαναγκαστική Καταναγκαστική ιαταραχή Προσωπικότητας και Υποχονδρίαση 12ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας 14-17 Μαίου 2009, Βόλος Γιώργος Κιοστεράκης,

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι ψυχοθεραπεία;

Τι είναι ψυχοθεραπεία; (M. HERSEN και W. SLEDGE, Encyclopedia of Psychotherapy Academic Press, 2002) 1 Τι είναι ψυχοθεραπεία; Ψυχοθεραπεία είναι η λεκτική επικοινωνία μεταξύ θεραπευόμενου και ψυχοθεραπευτή με σκοπό : Την διάγνωση

Διαβάστε περισσότερα

Άδεια ασκήσεως επαγγέλματος από τη Νομαρχία Θεσσαλονίκης με αριθμό πρωτοκόλλου 24/27110.

Άδεια ασκήσεως επαγγέλματος από τη Νομαρχία Θεσσαλονίκης με αριθμό πρωτοκόλλου 24/27110. Εκπαίδευση Πτυχίο Ψυχολογίας, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Master of Science in Addictive Behaviours, Department of Psychology, University of Liverpool, UK. Άδεια ασκήσεως επαγγέλματος από τη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΠΡΟΣΛΗΨΗΣ ΤΡΟΦΗΣ ΜΗ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΖΟΜΕΝΕΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΑ

ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΠΡΟΣΛΗΨΗΣ ΤΡΟΦΗΣ ΜΗ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΖΟΜΕΝΕΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΑ Αθήνα 2008 ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΠΡΟΣΛΗΨΗΣ ΤΡΟΦΗΣ ΜΗ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΖΟΜΕΝΕΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΑ Βασιλική Σπανού Ιωάννα Καζάνη Νικόλαος Τριπόδης 0 Αθήνα 2008 ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΠΡΟΣΛΗΨΗΣ ΤΡΟΦΗΣ ΜΗ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΖΟΜΕΝΕΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΑ Συγγραφείς:

Διαβάστε περισσότερα

HEKTIΜΗΣΗ ΤΟΥ ΕΠΙΠΟΛΑΣΜΟΥ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΣΑΛΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ

HEKTIΜΗΣΗ ΤΟΥ ΕΠΙΠΟΛΑΣΜΟΥ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΣΑΛΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ HEKTIΜΗΣΗ ΤΟΥ ΕΠΙΠΟΛΑΣΜΟΥ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΣΑΛΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ X.ΠΩΓΩΝΙΔΗΣ 1,Α.ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ 2,Ε.ΞΕΝΟΔΟΧΙΔΟΥ 3, Δ.ΟΥΖΟΥΝΗΣ 2, Μ.ΤΣΟΥΛΗ 3,Α.ΠΑΠΠΑ 3, Ε.ΚΑΡΑΜΠΕΛΑ 4 1.Κ.Υ ΜΑΥΡΟΘΑΛΑΣΣΑΣ, 2.Κ.Υ ΣΙΔΗΡΟΚΑΣΤΡΟΥ,

Διαβάστε περισσότερα

Είναι υποειδικότητα της ψυχιατρικής που διαμεσολαβεί μεταξύ της ψυχιατρικής και υπόλοιπης ιατρικής Αντικείμενο της ο ασθενής του γενικού νοσοκομείου

Είναι υποειδικότητα της ψυχιατρικής που διαμεσολαβεί μεταξύ της ψυχιατρικής και υπόλοιπης ιατρικής Αντικείμενο της ο ασθενής του γενικού νοσοκομείου Είναι υποειδικότητα της ψυχιατρικής που διαμεσολαβεί μεταξύ της ψυχιατρικής και υπόλοιπης ιατρικής Αντικείμενο της ο ασθενής του γενικού νοσοκομείου που αντιμετωπίζει ψυχικά προβλήματα λόγω της σωματικής

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδοι διακοπής καπνίσµατος

Μέθοδοι διακοπής καπνίσµατος Μέθοδοι διακοπής καπνίσµατος Ηβραχείαςµορφής Συµβουλευτική διαδικασία Η εφαρµογή του Γνωσιακού-Συµπερι φοριστικού µοντέλου ψυχοθεραπείας στη διακοπή του καπνίσµατος Μέθοδοι διακοπής καπνίσµατος Το διαθεωρητικό

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία Β. Α. Παπαγεωργίου MD, Med, Δρ. Α.Π.Θ. Παιδοψυχίατρος - TEACCH Consultant τ. Επίκουρος Καθηγήτρια Παιδοψυχιατρικής Οι Δ.Π.Τ. Δεν είναι απλώς αποκλίνουσες διατροφικές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΑΥΤΙΣΜΟ ΚΑΙ ΤΙΣ ΔΙΑΧΥΤΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Βάγια Α. Παπαγεωργίου Παιδοψυχίατρος

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΑΥΤΙΣΜΟ ΚΑΙ ΤΙΣ ΔΙΑΧΥΤΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Βάγια Α. Παπαγεωργίου Παιδοψυχίατρος «Ενδυνάμωση και υποστήριξη ομάδων οικογενειών ατόμων με αυτισμό» Υπουργείο Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων ΙΙ ΕΠΕΑΕΚ Ενέργεια 1.1.4 Εκπαίδευση Ατόμων με Ειδικές Ανάγκες Πράξη 1.1.4 α Φορέας Υλοποίησης:

Διαβάστε περισσότερα

Το Ι.Ε.Θ.Σ. θα λάβει µέρος στο 10 Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας που θα γίνει 1 µε 4 εκεµβρίου στα Γιάννενα µε τις ακόλουθες εργασίες.

Το Ι.Ε.Θ.Σ. θα λάβει µέρος στο 10 Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας που θα γίνει 1 µε 4 εκεµβρίου στα Γιάννενα µε τις ακόλουθες εργασίες. Αφιέρωµα στην παρουσία του ΙΕΘΣ στο 10 Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας Το Ι.Ε.Θ.Σ. θα λάβει µέρος στο 10 Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας που θα γίνει 1 µε 4 εκεµβρίου στα Γιάννενα µε τις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ Τμήμα Ιατρικής Ψυχιατρική Κλινική

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ Τμήμα Ιατρικής Ψυχιατρική Κλινική ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ Τμήμα Ιατρικής Ψυχιατρική Κλινική Διευθυντής: Καθηγητής Φ. Γουρζής ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Ακ. Έτος 2014-2015 Πάτρα, 2014 Επιστημονικό Προσωπικό Ψυχιατρικής Κλινικής Διευθυντής: Καθηγητής

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014

Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014 Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014 Τις τελευταίες τρεις δεκαετίες ένας αριθµός εναλλακτικών µοντέλων για τον πόνο πέραν του ιατρικού ενσωµατώνουν ψυχολογικούς(αντίληψη,

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΩΜΑΤΙΚΟ- ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΜΕ ΘΕΜΑ: «ΟΜΑΔΙΚΕΣ ΨΥΧΟΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΣΧΙΖΟΦΡΕΝΕΙΑΣ» ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

ΒΙΩΜΑΤΙΚΟ- ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΜΕ ΘΕΜΑ: «ΟΜΑΔΙΚΕΣ ΨΥΧΟΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΣΧΙΖΟΦΡΕΝΕΙΑΣ» ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Φορέας Ανάπτυξης Ανθρώπινου και Κοινωνικού Κεφαλαίου ΒΙΩΜΑΤΙΚΟ- ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΜΕ ΘΕΜΑ: «ΟΜΑΔΙΚΕΣ ΨΥΧΟΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΣΧΙΖΟΦΡΕΝΕΙΑΣ» ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΗΜΕΡ/ΝΙΑ ΘΕΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Αυτισμός καλής λειτουργικότητας: Δυο χρόνια εμπειρίας στο Τ.Ε.Ν.Ε. ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ ΠΑΙΔΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ MD, Ph.D

Αυτισμός καλής λειτουργικότητας: Δυο χρόνια εμπειρίας στο Τ.Ε.Ν.Ε. ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ ΠΑΙΔΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ MD, Ph.D Αυτισμός καλής λειτουργικότητας: Δυο χρόνια εμπειρίας στο Τ.Ε.Ν.Ε. ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ ΠΑΙΔΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ MD, Ph.D ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ Χαρακτηριστικά Αυτισμού Καλής Λειτουργικότητας ( ομιλία, κινητικός συντονισμός,

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός Αυτοαξιολόγησης EFQM Ο ΗΓΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑΣ ΑΥΤΟΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ EFQM ΣΤΙΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΕΣ

Οδηγός Αυτοαξιολόγησης EFQM Ο ΗΓΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑΣ ΑΥΤΟΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ EFQM ΣΤΙΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΕΣ Ο ΗΓΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑΣ ΑΥΤΟΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ EFQM ΣΤΙΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΕΣ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 3 2. Η ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ EFQM ΚΑΙ ΤΟ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΑΥΤΟΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ... 4 3. Η ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΣΤΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ Φοινίκη Αλεξάνδρου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Εισαγωγή. Σκοπός

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Εισαγωγή. Σκοπός ΠΕΡΙΛΗΨΗ Εισαγωγή Η παιδική παχυσαρκία έχει φτάσει σε επίπεδα επιδημίας στις μέρες μας. Μαστίζει παιδιά από μικρές ηλικίες μέχρι και σε εφήβους. Συντείνουν αρκετοί παράγοντες που ένα παιδί γίνεται παχύσαρκο

Διαβάστε περισσότερα

Προγράµµατα άσκησης και υγείας. Θεοδωράκης Γιάννης Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας

Προγράµµατα άσκησης και υγείας. Θεοδωράκης Γιάννης Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Προγράµµατα άσκησης και υγείας Θεοδωράκης Γιάννης Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Θέµατα που θα αναπτυχθούν Ποια είναι τα θεωρητικά σηµεία που πρέπει να λαµβάνονται υπόψη για θέµατα παρεµβάσεων και συµπεριφορών

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΑΝΔΡΕΑΣ ΑΝΔΡΕΟΥ Φ.Τ:2008670839 Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτισμός και ψυχοπαθολογία:

Πολιτισμός και ψυχοπαθολογία: Πολιτισμός και ψυχοπαθολογία: Επιπτώσεις στη συμβουλευτική και ψυχοθεραπεία με μετανάστες και τις οικογένειές τους Βασίλης Παυλόπουλος Τομέας Ψυχολογίας, Πανεπιστήμιο Αθηνών vpavlop@psych.uoa.gr http://www.psych.uoa.gr/~vpavlop

Διαβάστε περισσότερα

Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς

Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς των Α.Πορτσέλη, Μ. Κυριακίδου Η παρούσα εισήγηση αφορά στην παρουσίαση ενός καινοτόμου προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

υσκολία στη Θεραπεία: Συννοσηρότητα µε χρήση ουσιών, αλκοόλ, ψυχική

υσκολία στη Θεραπεία: Συννοσηρότητα µε χρήση ουσιών, αλκοόλ, ψυχική υσκολία στη Θεραπεία: Συννοσηρότητα µε χρήση ουσιών, αλκοόλ, ψυχική διαταραχή ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΓΡΙΝΑΚΗΣ ψυχίατρος ΠΟΛΥΔΥΝΑΜΟ ΨΥΧΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΚΕΘΕΑ ΑΡΙΑΔΝΗ ΑΛΚΟΟΛΟΓΙΚΟ ΙΑΤΡΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΤΡΙΣΟΚΚΑ Λευκωσία 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Μία νέα προσέγγιση µελέτης του εργασιακού στρες και εφαρµογή της σε κέντρο τηλεφωνικής εξυπηρέτησης πελατών

Μία νέα προσέγγιση µελέτης του εργασιακού στρες και εφαρµογή της σε κέντρο τηλεφωνικής εξυπηρέτησης πελατών Μία νέα προσέγγιση µελέτης του εργασιακού στρες και εφαρµογή της σε κέντρο τηλεφωνικής εξυπηρέτησης πελατών Σ. ΠΑΠΑ ΟΠΟΥΛΟΣ (1), Ν. ΜΑΡΜΑΡΑΣ (2) (1) (2) ΕΡΓΟΝΟΜΙΑ ΕΠΕ, Ελ. Βενιζέλου 63-71, 142 31 Νέα Ιωνία,

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφικές Διαταραχές. Κεφάλαια 7 8

Διατροφικές Διαταραχές. Κεφάλαια 7 8 Διατροφικές Διαταραχές Κεφάλαια 7 8 7. Πώς να βοηθήσουμε τα άτομα που υποφέρουν από Ψυχογενή Ανορεξία Στόχος η πάσχουσα να τρέφεται κανονικά ώστε να αποκατασταθεί το φυσιολογικό της βάρος. Ο στόχος αυτός

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Πορεία, Πρόγνωση και Θεραπεία. Φίλιππος Γουρζής Καθηγητής Ψυχιατρικής Πανεπιστημίου Πατρών

ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Πορεία, Πρόγνωση και Θεραπεία. Φίλιππος Γουρζής Καθηγητής Ψυχιατρικής Πανεπιστημίου Πατρών ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Πορεία, Πρόγνωση και Θεραπεία Φίλιππος Γουρζής Καθηγητής Ψυχιατρικής Πανεπιστημίου Πατρών Πορεία, Πρόγνωση Η πορεία είναι κρίσιμος παράγοντας για την εκτίμηση των κοινωνικών συνεπειών, του κόστους,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΑΔΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: ΔΙΑΦΥΛΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ

ΟΜΑΔΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: ΔΙΑΦΥΛΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΟΜΑΔΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: ΔΙΑΦΥΛΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ Μυρτώ Λεμονούδη και Έλλη Κουβαράκη MSc Κλινική Ψυχολογία Παν/μίου Αθηνών -Ψυχοθεραπεύτριες Επόπτης: Γιώργος Ευσταθίου Διδάκτωρ Κλινικής Ψυχολογίας Παν/μίου Αθηνών-Ψυχοθεραπευτής

Διαβάστε περισσότερα

Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind

Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind Λαδιάς Αναστάσιος, Σχολικός Σύµβουλος Πληροφορικής Β Αθήνας Μπέλλου Ιωάννα, Σχολικός Σύµβουλος Πληροφορικής

Διαβάστε περισσότερα

Προαγωγή Υγείας. Προγράμματα άσκησης

Προαγωγή Υγείας. Προγράμματα άσκησης Προαγωγή Υγείας Προγράμματα άσκησης Σύσταση 13: Συστήνεται οι Γενικοί Ιατροί, άλλοι Ιατροί, καθώς και επαγγελματίες υγείας της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας να ενθαρρύνουν τους ασθενείς με κατάθλιψη (κυρίως

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΝΤΕΛΑ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗΣ. Εύη Κυράνα, MSc, PhD, Hon MJCSM ΙΜΟΠ, ΑΠΘ

ΜΟΝΤΕΛΑ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗΣ. Εύη Κυράνα, MSc, PhD, Hon MJCSM ΙΜΟΠ, ΑΠΘ ΜΟΝΤΕΛΑ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗΣ Εύη Κυράνα, MSc, PhD, Hon MJCSM ΙΜΟΠ, ΑΠΘ 1 ΠΟΙΟΣ ΘΑ ΝΙΚΗΣΕΙ; VS Masters & Johnson Kaplan Basson Μοντέλο: Η σχηματική περιγραφή ενός φαινομένου Τo μοντέλο σεξουαλικής ανταπόκρισης

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ Γ. ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) Ημ/νίες Διεξαγωγής: 16-17/11, 30/11, 01/12, 07 08/12, 2013, 11-12/01, 25-26/01, 01-02/02, 15-16/02,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΣΩΜΑΤΩΜΕΝΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΣΤΙΣ ΔΟΜΕΣ ΥΓΕΙΑΣ

ΕΝΣΩΜΑΤΩΜΕΝΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΣΤΙΣ ΔΟΜΕΣ ΥΓΕΙΑΣ ΕΝΣΩΜΑΤΩΜΕΝΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΣΤΙΣ ΔΟΜΕΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΣυμπεριφορικήΥγεία» Θέματα Κλινικής Ψυχολογίας αλλά και Ψυχολογίας της Υγείας Απομάκρυνση από το κλασικό πρότυπο παροχής υπηρεσιών ψυχικής

Διαβάστε περισσότερα

Ποιοτική Αξιολόγηση ενός Προγράμματος Διδασκαλίας Δεξιοτήτων Ζωής στη Φυσική Αγωγή

Ποιοτική Αξιολόγηση ενός Προγράμματος Διδασκαλίας Δεξιοτήτων Ζωής στη Φυσική Αγωγή Ερευνητική Αναζητήσεις στη Φυσική Αγωγή & τον Αθλητισμό τόμος 8 (2), 107 118 Δημοσιεύτηκε: 30 Σεπτεμβίου 2010 Inquiries in Sport & Physical Education Volume 8 (2), 107-118 Released: September 30, 2010

Διαβάστε περισσότερα

BRAIN MATTERS INSTITUTE. Προγράμματα. Σεπτέμβριος - Δεκέμβριος 2015. Promoting Excellence in Mental Health through Learning

BRAIN MATTERS INSTITUTE. Προγράμματα. Σεπτέμβριος - Δεκέμβριος 2015. Promoting Excellence in Mental Health through Learning BRAIN MATTERS INSTITUTE Προγράμματα Σεπτέμβριος - Δεκέμβριος 2015 Στόχος του η Προώθηση της Ψυχικής Υγείας μέσα από την Μάθηση Promoting Excellence in Mental Health through Learning www.brainmattersinstitute.com

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΑ ΤΟΥ ΚΕΘΕΑ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΣΤΟΣ ΤΗΣ ΕΞΑΡΤΗΣΗΣ ΚΑΙ ΤΑ ΟΦΕΛΗ ΤΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ

ΕΡΕΥΝΑ ΤΟΥ ΚΕΘΕΑ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΣΤΟΣ ΤΗΣ ΕΞΑΡΤΗΣΗΣ ΚΑΙ ΤΑ ΟΦΕΛΗ ΤΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑ ΤΟΥ ΚΕΘΕΑ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΣΤΟΣ ΤΗΣ ΕΞΑΡΤΗΣΗΣ ΚΑΙ ΤΑ ΟΦΕΛΗ ΤΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΟΧΟΙ Το ερευνητικό αυτό σχέδιο εντάσσεται στο ευρύτερο πεδίο της οικονομικής αξιολόγησης. Πιο συγκεκριμένα, συνίσταται στη συγκριτική

Διαβάστε περισσότερα

International Society on Brain and Behavior

International Society on Brain and Behavior International Society on Brain and Behavior Θεσσαλονίκη,. 2015 ΠΡΟΣ: Υπόψιν: Αγαπητέ/ή, Με ιδιαίτερη χαρά σας ενημερώνουμε για την πραγματοποίηση του 7th Congress on BRAIN & BEHAVIOR της International

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΗ ΜΕ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΝΕΑΝΙΚΗ ΙΔΙΟΠΑΘΗ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ Όνομα Φοιτήτριας: Μαρία Θωμά Αριθμός φοιτητικής ταυτότητας:2010221455

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΑΠΑΡΤΙΩΤΙΚΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΟΥ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ (Ι.Ρ.Τ.) ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΑΠΑΡΤΙΩΤΙΚΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΟΥ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ (Ι.Ρ.Τ.) ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΑΠΑΡΤΙΩΤΙΚΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΟΥ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ (Ι.Ρ.Τ.) ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Ε. Σαββίδου¹, Ε. Σπηλιώτη ¹, Ε. Κάττουλας², Λ. Μαντωνάκης ², Ε. Ανυφαντή ², Ν. Σμυρνής ¹ ² 1. Ερευνητικό Πανεπιστημιακό

Διαβάστε περισσότερα

Γνωριμία με τις ψυχοσεξουαλικές. Εύη Κυράνα

Γνωριμία με τις ψυχοσεξουαλικές. Εύη Κυράνα Γνωριμία με τις ψυχοσεξουαλικές θεραπείες Εύη Κυράνα Από τον Φρόυντ στους PDE5i Ψυχαναλυτική προσέγγιση Αρχή 20 αιώνα 60 s Κεντρική ιδέα: εσωτερικές συγκρούσεις παιδικής ηλικίας Αιτία σεξουαλικών προβλημάτων:

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΝΑΔΑ ΑΠΕΞΑΡΤΗΣΗΣ «ΓΕΦΥΡΑ» ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΥΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ

ΜΟΝΑΔΑ ΑΠΕΞΑΡΤΗΣΗΣ «ΓΕΦΥΡΑ» ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΥΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΜΟΝΑΔΑ ΑΠΕΞΑΡΤΗΣΗΣ «ΓΕΦΥΡΑ» ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΥΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Την εποχή που διανύουμε οι ψυχοτρόπες ουσίες είναι παντού. Δυστυχώς η μάστιγα των ναρκωτικών εξαπλώνεται πολύ γρήγορα και έπαψε να είναι ένα

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή γνωσιακής θεραπείας γυναίκας µε καταθλιπτική διαταραχή, απόπειρα αυτοκτονίας και στοιχεία αγχώδους διαταραχής πανικού: µια µελέτη περίπτωσης

Περιγραφή γνωσιακής θεραπείας γυναίκας µε καταθλιπτική διαταραχή, απόπειρα αυτοκτονίας και στοιχεία αγχώδους διαταραχής πανικού: µια µελέτη περίπτωσης Περιγραφή γνωσιακής θεραπείας γυναίκας µε καταθλιπτική διαταραχή, απόπειρα αυτοκτονίας και στοιχεία αγχώδους διαταραχής πανικού: µια µελέτη περίπτωσης Αριστοτέλης Κοΐνης 1, Μαρία Καπουράλου ², Αντωνία

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτική Ποιότητας & Σ.Ο.Π.Ε.Π Αξιολόγηση Έργου

Πολιτική Ποιότητας & Σ.Ο.Π.Ε.Π Αξιολόγηση Έργου Πολιτική Ποιότητας & Σ.Ο.Π.Ε.Π Αξιολόγηση Έργου Σύνταξη Δημήτριος Τσέλιος Πρακτική Άσκηση ΤΕΙ Λάρισας Υποέργο 02 Ε 2.21 Περιεχόμενα ΕΙΣΑΓΩΓΗ 2 Ι. ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΕΡΓΟ ΤΗΣ Π.Α 2

Διαβάστε περισσότερα

Σχέση στεφανιαίας νόσου και άγχους - κατάθλιψης

Σχέση στεφανιαίας νόσου και άγχους - κατάθλιψης Τρίμηνη, ηλεκτρονική έκδοση του Τμήματος Νοσηλευτικής Α, Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Αθήνας _ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ_ Πολυκανδριώτη Μαρία 1, Φούκα Γεωργία 2 1. Καθηγήτρια Εφαρμογών Νοσηλευτικής Α, ΤΕΙ Αθήνας 2.

Διαβάστε περισσότερα

«Το κοινωνικό στίγµα της ψυχικής ασθένειας»

«Το κοινωνικό στίγµα της ψυχικής ασθένειας» «Το κοινωνικό στίγµα της ψυχικής ασθένειας» Mαρίνα Οικονόµου-Λαλιώτη Επικ. Καθηγήτρια Ψυχιατρικής Επιστηµονικά Υπεύθυνη του Προγράµµατος «αντι-στίγµα» ΕΠΙΨΥ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΨΥΧΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η εφαρµογή της Γ/Σ θεραπείας στις σεξουαλικές δυσλειτουργίες

Η εφαρµογή της Γ/Σ θεραπείας στις σεξουαλικές δυσλειτουργίες Η εφαρµογή της Γ/Σ θεραπείας στις σεξουαλικές δυσλειτουργίες Κωνσταντίνος Ευθυµίου Εισήγηση για την ιηµερίδα: "Εκπαίδευση στην Γνωσιακή - Συµπεριφοριστική Ψυχοθεραπεία" Αθήνα, Αula Φιλοσοφικής Σχολής Εθνικού

Διαβάστε περισσότερα

( ) ( ) China Academic Journal Electronic Publishing House. All rights reserved.

( ) ( ) China Academic Journal Electronic Publishing House. All rights reserved. 2001 2 :1001-4918(2001) - 02-0045 - 49 :B844. 1 :A Ξ ( 250014) ( 100875) : : ; 1978 Premack Woodruff Wellman (theory of mind) Perner : Maxi A, 20 Maxi 1999 A (false belief) B Maxi 77,177 591 Maxi [1 ]?,3

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπευτική διαδικασία Γεώργιος Ευσταθίου, gefstath@psych.uoa.gr

Θεραπευτική διαδικασία Γεώργιος Ευσταθίου, gefstath@psych.uoa.gr ΣΤΑ ΙΑ ΤΗΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ Θεραπευτική διαδικασία Γεώργιος Ευσταθίου, gefstath@psych.uoa.gr 1. Εισαγωγική φάση εδραίωση θεραπευτικής συµµαχίας 2. Γνωσιακή διερεύνηση 3. ιατύπωση περίπτωσης 4. Σχεδιασµός θεραπείας

Διαβάστε περισσότερα

8 Μαϊου 2010 - ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ. Δ ρ. Εµµανουηλίδου Καλλιόπη. Βιωµατικό σεµινάριο: Δ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΓΧΟΥΣ

8 Μαϊου 2010 - ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ. Δ ρ. Εµµανουηλίδου Καλλιόπη. Βιωµατικό σεµινάριο: Δ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΓΧΟΥΣ Βιωµατικό σεµινάριο: Δ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΓΧΟΥΣ 8 Μαϊου 2010 - ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ Επιστηµονικά υπεύθυνη: Δ ρ. Εµµανουηλίδου Καλλιόπη MEd, MEd, MSc, Cert.Couns., PhD Επιστηµονική συνεργάτης Α.Π.Θ.! Δ ιοργάνωση: Χορηγός

Διαβάστε περισσότερα

Σ.Κ.Ε.Π. - Σύνδεσμος Κοινωνικής Ευθύνης για Παιδιά και Νέους Αθήνα, Ιούνιος 2015

Σ.Κ.Ε.Π. - Σύνδεσμος Κοινωνικής Ευθύνης για Παιδιά και Νέους Αθήνα, Ιούνιος 2015 Η Επίδραση της Επαφής και της Διαδραστικής Συνεργασίας με Νέους με Αναπηρίες στη Στάση των Μαθητών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης: Ένα Πιλοτικό Πρόγραμμα Παρέμβασης Σ.Κ.Ε.Π. - Σύνδεσμος Κοινωνικής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΣΕ ΕΠΙΠΕΔΟ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΣΕ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΑΥΤΙΣΤΙΚΟΥ ΦΑΣΜΑΤΟΣ (ΔΑΦ)

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΣΕ ΕΠΙΠΕΔΟ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΣΕ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΑΥΤΙΣΤΙΚΟΥ ΦΑΣΜΑΤΟΣ (ΔΑΦ) Κατερίνα Μάσχα Λέκτορας Αναπτυξιακής Ψυχολογίας Τμήμα Ψυχολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης kmascha@psy.soc.uoc.gr ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΣΕ ΕΠΙΠΕΔΟ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΣΕ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΑΥΤΙΣΤΙΚΟΥ ΦΑΣΜΑΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΑ ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΤΑΞΙΝΟΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ

Η ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΑ ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΤΑΞΙΝΟΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Η ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΑ ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΤΑΞΙΝΟΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΓΕΩΡΓΙΛΑ ΕΛΕΝΗ Απαρτιωμένη Διδασκαλία ΕΙΣΑΓΩΓΗ Διάγνωση: είναι η πολύπλοκη διαδικασία αναγνώρισης και ταυτοποίησης μιας διαταραχής που γίνεται

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση Υγεία και Ποιότητα Ζωής. Εισαγωγή. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Άσκηση Υγεία και Ποιότητα Ζωής. Εισαγωγή. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Άσκηση Υγεία και Ποιότητα Ζωής Εισαγωγή Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Θέματα που θα μελετηθούν Ορισμοί σχετικοί με την ψυχολογία άσκησης, την ψυχική υγεία, κλπ. Ποια πρέπει να είναι τα χαρακτηριστικά

Διαβάστε περισσότερα

1. Σκοπός της έρευνας

1. Σκοπός της έρευνας Στατιστική ανάλυση και ερμηνεία των αποτελεσμάτων των εξετάσεων πιστοποίησης ελληνομάθειας 1. Σκοπός της έρευνας Ο σκοπός αυτής της έρευνας είναι κυριότατα πρακτικός. Η εξέταση των δεκτικών/αντιληπτικών

Διαβάστε περισσότερα

Journal Club. Journal club. Journal club

Journal Club. Journal club. Journal club Ορόλοςτηςγραπτήςµελέτηςπερίπτωσης (case study) ως εκπαιδευτικό εργαλείο και ως πιστοποίηση της επιτυχηµένης εκπαίδευσης στο Γνωσιακό Συµπεριφοριστικό µοντέλο θεραπείας Κ. Ευθυµίου Ινστιτούτο Έρευνας και

Διαβάστε περισσότερα