ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ"

Transcript

1 ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ Η φυγή των νοσοκομειακών νοσηλευτών από τα δημόσια νοσοκομεία της Ελλάδας. Παράγοντες που συμβάλουν στην απόφαση των νοσοκομειακών νοσηλευτών να αλλάξουν χώρο εργασίας. ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΣΠΟΥΔΑΣΤΡΙΕΣ ΚΟΥΤΑΝΤΟΥ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΛΑΒΔΑΚΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΜΟΡΙΔΟΥ ΕΛΕΝΗ ΗΡΑΚΛΕΙΟ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2007

2 Περιεχόμενα σελ.2 Μέρος Πρώτο σελ.3 Πρόλογος σελ. 5 Ιστορική αναδρομή σελ. 7 Νοσηλευτική: Επάγγελμα και Επιστημονικός Κλάδος. σελ. 16 Στόχοι της Νοσηλευτικής(Προαγωγή της ΕυεξίαςΠρόληψη της Ασθένειας Αποκατάσταση της Υγείας) σελ.17 Διευκόλυνση της Αντιμετώπισης ενός Προβλήματος Υγείας σελ.19 Διαχρονική Εξέλιξη και Επιδράσεις σελ.19 Η Νοσηλευτική στις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής σελ.20 Ανάπτυξη Γνωστικού Υπόβαθρου και Επιστήμη της Νοσηλευτικής σελ.21 Επιστημολογία της Νοσηλευτικής σελ.22 Η νοσηλευτική ως εφαρμοσμένη επιστήμη σελ.25 Η νοσηλευτική ως ανθρωπιστική επιστήμη σελ.25 ΚΩΔΙΚΑΣ ΗΘΙΚΗΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ σελ.28 (ΚΩΔΙΚΑΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΑ ΚΑΘΗΚΟΝΤΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ, ΚΑΘΗΚΟΝΤΑ ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ, ΚΑΘΗΚΟΝΤΑ ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΣΥΝΑΔΕΛΦΟΥΣ, ΤΟΥΣ ΙΑΤΡΟΥΣ ΚΑΙ ΤΟ ΛΟΙΠΟ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ, ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΤΙΣ ΔΗΜΟΣΙΕΣ ΑΡΧΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ, ΚΑΘΗΚΟΝΤΑ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΕΡΕΥΝΗΤΗ, ΒΟΗΘΕΙΑ ΣΤΟΥΣ ΕΤΟΙΜΟΘΑΝΑΤΟΥΣ, ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΟΡΓΑΝΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ, ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΗΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ, ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ, ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΑΜΟΙΒΗΣ ) ΚΙΝΗΤΡΑ - ΘΕΩΡΙΕΣ ΠΑΡΩΘΗΣΗΣ (MOTIVATION) σεελ.33 1.Ανάγκες - Κλίμακα Maslow σελ.37 2 Η θεωρία των δυο παραγόντων. Υποκίνησης Συντήρησης σελ Η θεωρία των ανθρώπινων κινήτρων του McCLELLAND σελ Η θεωρία διαμόρφωσης στόχου σελ Θεωρία της ισότητας (Equity Theory) σελ Η θεωρία της Ενίσχυσης σελ Η θεωρία της Προσδοκίας σελ Θεωρίες Χ, Υ, Ζ, C σελ Θεωρία των χαρακτηριστικών της εργασίας) σελ.49 2

3 Μέρος Δεύτερο Περίληψη Ανά τον κόσμο Σκοπός έρευνας Εισαγωγή Αποτελέσματα της έρευνας Συμπεράσματα Προτάσεις Παράρτημα Βιβλιογραφία Ερωτηματολόγιο σελ.60 σελ.62 σελ.63 σελ.64 σελ.67 σελ.95 σελ.96 σελ.98 σελ.99 σελ.103 3

4 Μέρος Πρώτο 4

5 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Κάθε εργασία έχει συγκεκριμένα χαρακτηριστικά τα οποία την ξεχωρίζουν μέσα στο σύνολο άλλων επαγγελμάτων. Η νοσηλευτική έχει την ιδιαιτερότητα ως επάγγελμα υγείας να παρέχει ανθρωπιστικό έργο όπου κάθε της ενέργεια επηρεάζει έμμεσα και άμεσα τους ίδιους τους εργαζομένους όσο και τους δέκτες του έργου του, ασθενείς. Ο λόγος που επιλέξαμε να ασχοληθούμε με το θέμα αυτό στην πτυχιακή μας εργασία ήταν ο προβληματισμός μας, πώς ένα επάγγελμα όπως η νοσηλευτική με την τόσο μεγάλο κοινωνικό χαρακτήρα και προσφορά στον άνθρωπο εγκαταλείπεται σε μεγάλο ποσοστό παγκοσμίως; Θελήσαμε λοιπόν να καταγράψουμε την επικρατούσα κατάσταση στην χώρα μας και συγκεκριμένα στο Ηράκλειο Κρήτης και Αθήνα. Συλλέξαμε πληροφορίες από επαγγελματίες νοσηλευτές που είχαν παραιτηθεί από τα δημόσια νοσοκομεία του Ηρακλείου Κρήτης και της Αθήνας. Επιπλέον θα αναφερθούμε επιγραμματικά στο περιεχόμενο της εργασίας μας. Αρχικά αναφερόμαστε στο επάγγελμα νοσηλευτική, ιστορική αναφορά, σε φυσιογνωμίες 5

6 ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ Ο όρος νοσηλευτική, η (αγγλ. nursing, γαλλ. profession α" infirmier) το επάγγελμα του νοσηλευτή (νοσηλεύτριας) με αντικείμενο την περίθαλψη ασθενών και τραυματιών και γενικότερα ατόμων που δεν είναι ικανά να φροντίσουν τον εαυτό τους. Ο όρος νοσηλευτής (nurse) προέρχεται από τη λατινική έξη nutrix που σημαίνει τρέφω (nourish). Οι ορισμοί του νοσηλευτή και της νοσηλευτικής βασίζονται σ' αυτή τη λέξη για α περιγράψουν το νοσηλευτή ως ένα άτομο που φροντίζει, προάγει και προστατεύει και είναι προετοιμασμένο να παράσχει φροντίδα στους αρρώστους, τους τραυματίες και τους ηλικιωμένους. Όμως, στη σημερινή κοινωνία η επέκταση των όλων και των λειτουργιών του νοσηλευτή έχει κάνει οποιοδήποτε από αυτούς τους ορισμούς να ακούγεται εξαιρετικά περιορισμένος. Όπως περιγράφεται από τους Ellis & Hartley 995), δεν μπορεί πλέον κανείς να λέει «ο νοσηλευτής είναι ένας νοσηλευτής.(carol Taylor, Carol Lillis, Priscilla LeMone,Θεμελεώδεις Αρχές της νοσηλευτικής, τόμος Ι, 3 η έκδοση. Αθήνα: Πασχαλίδης, 2002:35-36 ) No man, not even a doctor, ever gives any other definition of what a nurse should be than this -- 'devoted and obedient.' This definition would do just as well for a porter. It might even do for a horse. It would not do for a policeman. [ Florence Nightingale 1859] Κανένας άνθρωπος, ακόμη και ένας γιατρός, δεν μπορεί να δώσει καλύτερο προσδιορισμό για το τι πρέπει να είναι ένας νοσηλευτής από αυτόν << αφοσιωμένος και υπάκουος >>. Αυτός ο προσδιορισμός θα έκανε εξίσου για έναν θυρωρό. Ίσως και για ένα άλογο. Όχι όμως για έναν πολιτικό. [Florence Nightingale 1859] 6

7 Ιστορική Αναδρομή Πάντοτε ο νοσηλευτής θεωρείτο ως το άτομο που παρέχει φροντίδα υγείας. Παραδοσιακά, ο ρόλος αυτός καθορίστηκε από τις ομάδες, τις κοινότητες και τις κοινωνίες μέσα στις οποίες εφαρμοζόταν η νοσηλευτική. Είναι πλέον αποδεκτό ότι η φροντίδα υγείας και η νοσηλευτική έχουν τις ρίζες τους στα γεγονότα του παρελθόντος. Στους αρχαίους πολιτισμούς, οι άνθρωποι πίστευαν ότι η αρρώστια οφειλόταν σε υπερφυσικά αίτια. Έτσι, αναπτύχθηκε η θεωρία του ανιμισμού (animism) σε μια προσπάθεια να καταλάβουν τις αιτίες των μυστήριων αλλαγών στις λειτουργίες του σώματος. Η θεωρία αυτή βασιζόταν στην πεποίθηση ότι όλα στη φύση είναι ζωντανοί οργανισμοί με αόρατες δυνάμεις και προικισμένοι με κάποια υπερφυσική ικανότητα. Τα μεν καλά πνεύματα έφερναν υγεία, ενώ τα κακά την αρρώστια και το θάνατο. Ο ρόλος του γιατρού ήταν σαφώς διαφορετικός από το ρόλο του νοσηλευτή. Ο γιατρός ήταν ο μάγος που θεράπευε τις διάφορες αρρώστιες ψέλνοντας ύμνους, προκαλώντας το φόβο ή ανοίγοντας το κρανίο για να φύγουν τα κακά πνεύματα (Dolan, Fitzpatrick, & Herrmann. 1983). Αντίθετα, ο νοσηλευτής, ήταν συνήθως η μητέρα που φρόντιζε τα άρρωστα μέλη της οικογένειας προσφέροντας σωματική ανακούφιση και βότανα. Η απόδοση στο νοσηλευτή των δύο αυτών ρόλων, της τροφού/μητέρας και του ατόμου που παρέχει φροντίδα υγείας διατηρείται μέχρι σήμερα. Καθώς οι φυλές εξελίχθηκαν σε πολιτισμούς, οι ναοί έγιναν τα κέντρα ιατρικής βοήθειας αφού κυριαρχούσε η αντίληψη ότι η αρρώστια προερχόταν από κάποια αμαρτία και κατ' επέκταση δυσαρέσκεια των θεών. Οι ιερείς θεωρούνταν ως γιατροί, αλλά τόσο η ανθρώπινη ζωή όσο και οι γυναίκες δεν εκτιμούνταν από την κοινωνία. Οι νοσηλευτές ήταν οι υ- πηρέτες οι οποίοι εκτελούσαν ταπεινά καθήκοντα, υπό τις εντολές του ιερέα-γιατρού. Αντίθετα, κατά την ίδια περίοδο, οι αρχαίοι Εβραίοι πρότειναν κανόνες που αφορούσαν τις ηθικές ανθρώπινες σχέσεις, την πνευματική υγεία και τον έλεγχο της αρρώστιας σύμφωνα πάντα με τις Δέκα Εντολές του Μωσαϊκού Νόμου Υγείας. Οι νοσηλευτές φρόντιζαν τους αρρώστους στο σπίτι ή στην κοινότητα, ενώ παράλληλα λειτουργούσαν και ως μαίες (Dolan, Fitzpatrick, & Herrmann, 1983). Με την εμφάνιση του Χριστιανισμού, η νοσηλευτική άρχισε να παίρνει έναν επίσημο και σαφέστερα καθορισμένο ρόλο. Οδηγούμενοι από την πίστη ότι η αγάπη και η φροντίδα για το συνάνθρωπο είναι πολύ σημαντική, κάποιες γυναίκες οι οποίες ονομάστηκαν Διακόνισσες έκαναν τις πρώτες οργανωμένες επισκέψεις σε άρρωστους ανθρώπους, ενώ τα αρσενικά μέλη των θρησκευτικών τάξεων παρείχαν νοσηλευτική φροντίδα και έθαβαν τους νεκρούς. Οι θρησκευτικές αυτές τάξεις (γυναικείες και ανδρικές) ιδρύθηκαν κατά τη διάρκεια των Σταυροφοριών. Την ίδια περίοδο ιδρύθηκαν και νοσοκομεία για τη νοσηλεία του μεγάλου αριθμού οδοιπόρων προσκυνητών οι οποίοι χρειάζονταν φροντίδα υγείας με αποτέλεσμα η νοσηλευτική να γίνει πλέον ένα σεβαστό λειτούργημα. Αν και στην αρχή του Μεσαίωνα επικράτησε χάος, η νοσηλευτική είχε ήδη αναπτύξει σκοπό, κατεύθυνση και ηγεσία. Στις αρχές του 16ου αιώνα, η κοινωνία μετακινήθηκε από το θρησκευτικό προσανατολισμό που είχε ως τότε προς την παροχή φροντίδας κατά τη διάρκεια των εχθροπραξιών, καθώς και τη διεύρυνση της γνώσης. Πολλά μοναστήρια και μονές έκλεισαν, γεγονός που οδήγησε σε τρομερή έλλειψη ανθρώπων για την περίθαλψη των αρρώστων. Για την κάλυψη αυτής της ανάγκης άρχισαν να χρησιμοποιούν στη νοσηλευτική γυναίκες που είχαν καταδικαστεί για κάποιο αδίκημα και οι οποίες εξέτιαν την ποινή τους στα νοσοκομεία αντί στις φυλακές. 7

8 Εκτός από την άσχημη φήμη που είχαν, «οι νοσηλεύτριες» αυτές έπαιρναν ένα εξευτελιστικά χαμηλό μισθό και δούλευαν ατελείωτες ώρες κάτω από άθλιες συνθήκες. Από τα μέσα του 18ου μέχρι τον 19ο αιώνα, οι κοινωνικές μεταρρυθμίσεις άλλαξαν τους ρόλους της νοσηλεύτριας όπως και της γυναίκας γενικότερα. Ήταν η χρονική εκείνη περίοδος που η νοσηλευτική, βασιζόμενη σε ηθικές αξίες και το παράδειγμα της Florence Nightingale εμφανίστηκε όπως περίπου τη γνωρίζουμε σήμερα. Η Florence Nightingale γεννήθηκε το Κόρη εύπορης οικογένειας μεγάλωσε στην Αγγλία, έκανε καλές σπουδές και ταξίδεψε πολύ. Παρά την έντονη αντίδραση της οικογένειας της, σε ηλικία 31 ετών σπούδασε νοσηλευτική. Το ξέσπασμα του πολέμου της Κριμαίας και το αίτημα της Βρετανίας να οργανωθεί η νοσηλευτική φροντίδα στο στρατιωτικό νοσοκομείο της Τουρκίας, άνοιξαν στη Nightingale το δρόμο για την επιτυχία. (Kalish & Kalish 1985). Επειδή διέθετε την ικανότητα να ξεπερνά ανυπέρβλητα εμπόδια με επιτυχία, η Nightingale προσπέρασε τις προκαταλήψεις κατά των γυναικών και ανέβασε το επίπεδο των νοσηλευτών. Μετά τον πόλεμο, επέστρεψε στην Αγγλία όπου ίδρυσε σχολή εκπαίδευσης νοσηλευτών και εξέδωσε βιβλία σχετικά με τη φροντίδα υγείας και τη νοσηλευτική εκπαίδευση.. Την τεράστια και διαχρονική συνεισφορά της Nightingale αποτελούν: Η αναγνώριση των προσωπικών αναγκών του ατόμου και του ρόλου του νοσηλευτή στην κάλυψη των αναγκών αυτών. Η καθιέρωση προτύπων για τη διαχείριση του νοσοκομείου. Η καθιέρωση μιας σεβαστής ενασχόλησης για γυναίκες. Η καθιέρωση της νοσηλευτικής εκπαίδευσης. Η αναγνώριση δύο στοιχείων της νοσηλευτικής -υγεία και ασθένεια. Η πίστη ότι η νοσηλευτική είναι ευδιάκριτη και διαφορετική από την ιατρική. Η αναγνώριση της αξίας της διατροφής για την υγεία Η εγκαθίδρυση της εργοθεραπείας και ψυχαγωγικής θεραπείας στους ασθενείς Η έμφαση της ανάγκης για συνεχιζόμενη εκπαίδευση των νοσηλευτών Η διατήρηση ακριβών αρχείων, που αναγνωρίζονται ως η αρχή της νοσηλευτικής έρευνας Η Florence Nightingale ανέβασε το επίπεδο της νοσηλευτικής ώστε να θεωρείται μια σεβαστή απασχόληση, βελτίωσε την ποιότητα της νοσηλευτικής φροντίδας υγείας και θεμελίωσε τη σύγχρονη νοσηλευτική εκπαίδευση. (Carol Taylor, Carol Lillis, Priscilla LeMone,Θεμελεώδεις Αρχές της νοσηλευτικής, τόμος Ι, 3 η έκδοση. Αθήνα: Πασχαλίδης, 2002:33-34 ) Αρχικά ο νοσηλευτής εκτελούσε τις εντολές του θεράποντας ιατρού ως τεχνική υπηρεσία, δίχως εξειδικευμένες γνώσεις, περιθώρια αμφισβήτησης ή πρωτοβουλία στις κινήσεις του. Επίσης στιγματισμένο εξ αρχής ως γυναικείο επάγγελμα ήρθε αντιμέτωπο με τα προβλήματα αναγνώρισης του ως επάγγελμα και της ισότητας της γυναίκας στον επαγγελματικό χώρο. Μαρτυρία της κοινωνικής κατάστασης της νοσηλεύτριας στην Αγγλία γύρω στο Η κοινωνική θέση μεταξύ πάσχων και νοσηλεύτριας έχει υποβληθεί σε πολλές παράδοξες αλλαγές κατά τη διάρκεια των τελευταίων είκοσι ή τριάντα ετών ( ). Τριάντα έτη και ακόμη πιο πριν μια εκπαιδευμένη νοσηλεύτρια ήταν σπάνια, και όταν ξεσπούσε ασθένεια σε μια οικογένεια ο ασθενής νοσηλευόταν συνήθως από έναν συγγενή με τη βοήθεια ενός παλαιού υπαλλήλου ή μιας υπέργηρης οικονόμου. 8

9 Ακόμη και στα μεγάλα γενικά νοσοκομεία η παρούσα κατάσταση δεν ήταν πάρα πολύ καλύτερη, και το νοσηλευτικό προσωπικό αποτελείτο κυρίως από τις αμόρφωτες γυναίκες που, εντούτοις καλοπροαίρετες αλλά ανεκπαίδευτες. Ήταν άτομα τιμιότητος και αξιοπιστίας, με μόνη σοβαρή κατηγορία εναντίον τους το ότι ήταν εθισμένοι στη χρήση οινοπνευματωδών ουσιών, και είχαν μια σταθερή συνήθεια στο να δοκιμάζουν το ουίσκι ή το κονιάκ του ασθενή. Ξαφνικά μια θαυμάσια αλλαγή πραγματοποιήθηκε και η παλιομοδίτικη νοσηλεύτρια εκδιώχθηκε από τη θέση της, και η νοσηλευτική αναδύθηκε σε αξιοπρεπές επάγγελμα. Ήταν η δημοφιλής μανία της εποχής, και οι γυναίκες σε όλη τη χώρα (Αγγλία) έγιναν "τρελαμένες νοσηλεύτριες." Εγκατέλειψαν τα οικιακά καθήκοντά τους και επιδίωξαν ανυπόμονα για την είσοδο τους στα διάφορα εκπαιδευτικά ιδρύματα. Φόρεσαν λίγο πολύ τα κατάλληλα κοστούμια, και κατέπληξαν τις κατ οίκων νοσηλεύτριες με τη υιοθέτηση δυσνόητων ιατρικών όρων, και φρικιαστικών ιστοριών των τρομακτικών χειρουργείων και χειρουργικών πτερύγων. Ο ενθουσιασμός τους ήταν τόσο μεγάλος που πλήρωναν πρόθυμα τα βαριά δίδακτρα για οδηγίες, δίχως να εξακριβώσουν κατά πόσο οι οδηγίες αυτές ήταν σωστές, λάθος, ή αδιάφορες. Η ζήτηση δημιούργησε ένα απόθεμα, και τα νοσηλευτικά ιδρύματα όλων των ειδών αναπήδησαν σε όλη τη χώρα, μερικά από αυτά αναμφισβήτητα κάλυψαν την ζήτηση, αλλά πολλά από αυτά χρησίμευσαν στο να φέρουν απλά τα χρειαζούμενα των πονηρών προαγωγών τους. Αν και το σύστημα ήταν, χωρίς καμία αμφιβολία, από πολλές απόψεις ελαττωματικό, το αποτέλεσμα ήταν ευεργετικό από μια άποψη, ότι νοσηλεύτριες υψηλού χαρακτήρα και αναγνωρισμένης ικανότητας επρόκειτο να επικρατήσουν χωρίς δυσκολία. Λίγο αργότερα, ωστόσο, υπήρξε μια αποφασισμένη αντίδραση, ότι η νοσηλευτική δεν μπορεί πλέον να θεωρηθεί ως προσοδοφόρα επαγγελματική κλήση. Ένας από τους λόγους είναι ότι δεν μπορεί να θεωρηθεί μόνιμη εργασία για τις γυναίκες, και είναι ασυνήθιστο για την εποχή τόσο το να εργάζονται αυτόνομα. Ωστόσο είναι άξιο αναφοράς το έργο που προσφέρουν και αναγνωρίζονται νοσηλεύτριες υψηλού επιπέδου που χαίρουν της εκτίμησης όλων, αν και συχνά παρουσιάζονται νοσηλεύτριες οι οποίες δεν μένουν πιστές στα καθήκοντα τους. Ιδιαίτερη θέση στην ιστορία τής νοσηλευτικής κατέχει η Φλόρενς Νάιτινγκεϊλ* ( ), αλλά και πριν από αυτήν υπήρξαν αναμoρφωτές τής μέριμνας για τον πάσχοντα, όπως ο Σαιν Βενσάν ντε Πωλ (St. Vincent de Paul) στη Γαλλία, ο Τζων Χάουαρντ (J. Howard) και η Ελίζαμπεθ Φράι (Ε. Fry) στην Αγγλία και ο Τέοντορ Φλάιντνερ (Th. Fleidner) στη Γερμανία. Οι πρωτοπόροι αυτοί μπορεί να είναι καλύτερα γνωστοί για το αναμορφωτικό τους έργο στις φυλακές, αλλά στην εποχή τους οι δεσμοί μεταξύ εγκλήματος, ένδειας, ψυχοπάθειας και νόσου ήταν ισχυροί. Με την Φ. Νάιτινγκεϊλ, η παροχή νοσηλείας καθιερώνεται ως επάγγελμα. Στον Κριμαϊκό πόλεμο ( ) η Φλόρενς Νάιτινγκεϊλ δεν επέδενε μόνον τραύματα και δεν φρόντιζε μόνον τους ασθενείς, αλλά ακόμη πίεζε και την βρετανική κυβέρνηση για καλύτερη διατροφή και υγιεινή τού στρατού. Μετά το τέλος τού πολέμου εκείνου ίδρυσε νοσηλευτική σχολή στο Λονδίνο και καθιέρωσε το πρώτο επίσημο εκπαιδευτικό πρόγραμμα. Επί πλέον, εισηγήθηκε την αναμόρφωση τών υπηρεσιών που παρέχονταν από τις μαίες και την ίδρυση μιας υπηρεσίας επισκεπτριών υγείας στη Βρετανία. 9

10 Σήμερα όλα τα συστήματα εκπαίδευσης στη νοσηλευτική, σε ολόκληρο τον κόσμο, έχουν τις ρίζες τους στο σύστημα τής Νάιτινγκεϊλ είτε στο γαλλικό ή το αμερικανικό σύστημα, που και αυτά προήλθαν από εκείνο. Στη Βρετανία η εκπαίδευση είναι τριετής σε νοσοκομειακή βάση. Στη Γαλλία απαιτείται μαθητεία διαρκείας 28 μηνών. Το σύστημα τών ΗΠΑ βασίζεται στη διδασκαλία τής θεωρίας και τής πρακτικής εφαρμογής της νοσηλευτικής στο πανεπιστήμιο. Στις περισσότερες χώρες απαιτείται επαγγελματική άδεια άσκησης του νοσηλευτικού επαγγέλματος. Florence Nightingale 10

11 ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΕΣ ΦΥΣΙΟΓΝΩΜΙΕΣ ΜΕ ΣΗΜΑΝΤΙΚΗ ΣΥΝΕΙΣΦΟΡΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ 19ος αιώνας Clara Barton Εθελόντρια στη φροντίδα των τραυματιών και στη σίτιση των στρατιωτών της Ένωσης κατά τη διάρκεια του Εμφυλίου πολέμου. Άσκησε επίβλεψη στους νοσηλευτές του στρατού του James, οργάνωσε το νοσοκομεία και το νοσηλευτικό προσωπικό και ίδρυσε τον Ερυθρό Σταυρό στις ΗΠΑ το 1882 Dorothea Dix Διευθύντρια των Γυναικών Νοσηλευτών του Στρατού κατά τη διάρκεια του Εμφυλίου πολέμου. Είχε την εξουσία και την ευθύνη για τη στρατολόγηση και εξοπλισμό των νοσηλευτών του στρατού. Υπήρξε πρωτοπόρος στη σταυροφορία για τη μεταρρύθμιση της θεραπείας των ψυχικά ασθενών Mary Ann Bickerdyke Οργάνωσε τους χώρους εστίασης, τα πλυντήρια και τις υπηρεσίες των ασθενοφόρων και είχε την επίβλεψη του νοσηλευτικού προσωπικού κατά τη διάρκεια του Εμφύλιου Πολέμου 11

12 Louise Schuyler Νοσηλεύτρια κατά τη διάρκεια του Εμφυλίου πολέμου, επέστρεψε στη Ν. Υόρκη για να οργανώσει το φιλανθρωπικό Οργανισμό της Ν. Υόρκης. Ο Οργανισμός αυτός βοήθησε στη βελτίωση της φροντίδας των ασθενών στο Νοσοκομείο του Bellevue. Μια από τις συστάσεις ήταν να τεθούν πρότυπα για τη νοσηλευτική εκπαίδευση Linda Richards Υπήρξε η πρώτη εκπαιδευμένη νοσηλεύτρια των ΗΠΑ. Ήταν απόφοιτος του Νοσοκομείου της Νέας Αγγλίας για Γυναίκες και Παιδιά (New England Hospital for Women and Children) στη Μασαχουσέτη το Ανέλαβε ως υπεύθυνη νυκτερινής βάρδιας του νοσοκομείου του Bellevue το 1874, όπου άρχισε να κρατάει φακέλους και να γράφει οδηγίες Jane Addams Jane Addams with a group of immigrant children Παρείχε Κοινωνικές υπηρεσίες στα πλαίσια μιας μικρής περιοχής και υπήρξε ηγέτιδα των δικαιωμάτων της γυναίκας. Της απενεμήθη το Βραβείο Νόμπελ Ειρήνης το 1931 Lillian Wald Οργάνωσε την παροχή νοσηλευτικών υπηρεσιών για τους φτωχούς αρρώστους σε γειτονιές της Ν. Υόρκης και ίδρυσε τη νοσηλευτική της δημόσιας υγείας 12

13 Mary Elizabeth Mahoney Αποφοίτησε από το Νοσοκομείο'της Νέας Αγγλίας για Γυναίκες και Παιδιά (New England Hospital for Women andchildren) το 1879 και ήταν η πρώτη έγχρωμη νοσηλεύτρια της Αμερικής Harriet Tubman Νοσηλεύτρια και φανατική οπαδός της κατάργησης της δουλείας, υπήρξε ενεργό μέλος του κινήματος υπόγειων σιδηροδρόμων πριν καταταγεί στο Στρατό της Ένωσης κατά τη διάρκεια του Εμφυλίου πολέμου Nora Gertrude Liningstone Ίδρυσε ένα εκπαιδευτικό πρόγραμμα για νοσηλευτές στο Montreal General Hospital (το πρώτο 3ετές πρόγραμμα στη Β. Αμερική) 13

14 Mary Agnes Snively Διευθύντρια της νοσηλευτικής σχολής του Toronto General Hospital και μια από τους ιδρυτές του Καναδικού Συνδέσμου Νοσηλευτών a nurse by Nikolai Yaroshenko Sojourner Truth Νοσηλεύτρια που όχι μόνο παρείχε φροντίδα στους στρατιώτες κατά τη διάρκεια του Εμφυλίου πολέμου, αλλά εργάστηκε ενεργά και για το γυναικείο Abraham Lincoln with Sojourner Τruth Isabel Hampton Robb Ηγέτιδα της νοσηλευτικής και της νοσηλευτικής εκπαίδευσης, οργάνωσε τη νοσηλευτική σχολή του νοσοκομείου John Hopkins όπου εισήγαγε πολιτικές οι οποίες περιελάμβαναν μείωση του ημερήσιου ωραρίου και έγραψε βιβλίο για να βοηθήσει στη μάθηση των φοιτητών. Υπήρξε η πρώτη πρόεδρος Αποφοίτων Νοσηλευτών των ΗΠΑ και του Καναδά (που αργότερα έγινε ο Αμερικανικός Σύνδεσμος Νοσηλευτών). 14

15 20ος αιώνας Μary Adelaide Nutting Ως μέλος της ακαδημαϊκής κοινότητας του Teacher's College, Columbia University, έγινε η πρώτη καθηγήτρια της νοσηλευτικής στον κόσμο και μαζί με τη Lavinia Dock, εξέδωσε την τετράτομη Ιστορία της Νοσηλευτικής Εlizabeth Smellie Μέλος της Βικτωριανής Τάξης Νοσηλευτών του Καναδά (μια ομάδα που παρείχε νοσηλευτική δημόσιας υγείας), οργάνωσε το Καναδικό Σώμα Γυναικών του Στρατού κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου Imalaya Lavinia Dock Lavinia Lloyd Dock ( ) Ηγέτιδα της νοσηλευτικής και ενεργό μέλος της κίνησης για τα δικαιώματα της γυναίκας, συμμετείχε στην στην τροποποίηση του Συντάγματος που έδινε στις γυναίκες το δικαίωμα ψήφου 15

16 Mary Breckenridqe Ίδρυσε τη Νοσηλευτική Υπηρεσία Συνόρων και μια από τις πρώτες σχολές μαιών στις ΗΠΑ (Carol Taylor, Carol Lillis, Priscilla LeMone,Θεμελεώδεις Αρχές της νοσηλευτικής, τόμος Ι, 3 η έκδοση. Αθήνα: Πασχαλίδης, 2002 κεφ.1 σελ.36 ) Nursing is attending to meaning. Η Νοσηλευτική υπηρετεί για το νόημα. Μήπως αυτό σημαίνει ότι πρόκειται για το νόημα της ζωής; Η απάντηση είναι όχι, αφορά όμως το ευ ζειν. Να υπηρετεί την προσωπικότητα, να υπηρετεί την οικογένεια και την κοινότητα στην οποία εξασκεί την νοσηλευτική. Νοσηλευτική: Επάγγελμα και Επιστημονικός Κλάδος Καθώς οι ορισμοί της νοσηλευτικής έχουν επεκταθεί για να περιγράψουν με σαφήνεια τους ρόλους και τις δραστηριότητες των νοσηλευτών, το ενδιαφέρον έχει επικεντρωθεί στο ερώτημα εάν η νοσηλευτική είναι επάγγελμα και επιστήμη. Η νοσηλευτική αναγνωρίζεται όλο και περισσότερο ως επάγγελμα, με βάση τα κριτήρια που πρέπει να έχει ένα ε- πάγγελμα: Καλά καθορισμένο σώμα γνώσεων Ισχυρό προσανατολισμό προς την παροχή υπηρεσιών Αναγνωρισμένο κύρος από κάποια επαγγελματική ομάδα Κώδικα ηθικής Επαγγελματική οργάνωση που θέτει τα πρότυπα Συνεχιζόμενη έρευνα Αυτονομία 16

17 Ένας επιστημονικός κλάδος έχει συγκεκριμένο και μοναδικό σώμα γνώσεων, χρησιμοποιεί την υπάρχουσα και τη νέα γνώση για την επίλυση των προβλημάτων και την ικανοποίηση των ανθρώπινων αναγκών μέσα σε συνεχώς μεταβαλλόμενα όρια. Για να θεωρηθεί ένας κλάδος επιστημονικός πρέπει να καλύπτονται τα συγκεκριμένα κριτήρια: Διαρκές πεδίο εφαρμογής Κατάλληλες τεχνικές Ενδιαφέροντα σχετικά με τις ανθρώπινες δραστηριότητες Σχετικές παραδόσεις που θα εμπνέουν τη μελλοντική ανάπτυξη γνώσης Σημαντική ακαδημαϊκή αναγνώριση και επιτεύγματα Η νοσηλευτική περιλαμβάνει εξειδικευμένες δεξιότητες και εφαρμογή γνώσεων που βασίζονται στην εκπαίδευση και έχει τόσο θεωρητικά όσο και κλινικά στοιχεία. Οι νοσηλευτές διαθέτουν πρότυπα που έχουν τεθεί από επαγγελματικούς οργανισμούς και ακολουθούν καθιερωμένους κώδικες ηθικής. Το ενδιαφέρον της νοσηλευτικής ε- πικεντρώνεται στις ανθρώπινες αντιδράσεις σε πραγματικά ή δυνητικά προβλήματα υγείας και συνεχώς περισσότερο εστιάζεται στην ευεξία, μια διάσταση της φροντίδας που περικλείει τις μοναδικές γνώσεις και δυνατότητες της νοσηλευτικής. Η νοσηλευτική έχει πλούσια παράδοση. Επιπλέον, κερδίζει συνεχώς επιστημονική αναγνώριση μέσω ακαδημαϊκών τίτλων, της έρευνας και των νοσηλευτικών δημοσιευμάτων και γίνεται συνεχώς ευρύτερα αποδεκτή και σεβαστή. Ιστορικά η νοσηλευτική εξελίχθηκε από μια τεχνική υπηρεσία, σε ανθρωποκεντρική διεργασία, που επηρεάζει τις ζωές των άλλων έτσι ώστε να μεγιστοποιούνται οι ανθρώπινες δυνατότητες σε όλες τις διαστάσεις. Αυτή αποτέλεσε μια ενεργητική διεργασία καθώς η νοσηλευτική αναπτυσσόταν ως επάγγελμα και ως επιστημονικός κλάδος με βάση τα διδάγματα του παρελθόντος για την απόκτηση γνώσεων για την παρούσα και μελλοντική πρακτική της. Στόχοι της Νοσηλευτικής Από τους ορισμούς της νοσηλευτικής εξάγονται οι τέσσερις παρακάτω κύριοι στόχοι της νοσηλευτικής πρακτικής: Η προαγωγή της ευεξίας Η πρόληψη της ασθένειας Η αποκατάσταση της υγείας Η διευκόλυνση της επιτυχούς αντιμετώπισης των προβλημάτων υγείας. Για την επίτευξη αυτών των στόχων, ο νοσηλευτής χρησιμοποιεί γνώσεις και δεξιότητες για την παροχή φροντίδας σε μια ποικιλία παραδοσιακών και νέων νοσηλευτικών ρόλων. Ο πρωταρχικός ρόλος του νοσηλευτή ως άτομο που παρέχει φροντίδα υγείας, αποκτά μορφή και υπόσταση από τους αλληλοσυνδεόμενους ρόλους, του δασκάλου, του συμβούλου, του ηγέτη, του ερευνητή, του συνηγόρου και του ατόμου που κυρίως επικοινωνεί με τον άρρωστο και τους άλλους επαγγελματίες υγείας. Όλοι αυτοί οι ρόλοι, καθώς και οι συνεχώς επεκτεινόμενοι ρόλοι που αφορούν τη σταδιοδρομία και τις λειτουργίες του νοσηλευτή, απεικονίζονται στους Πίνακες 1-2 και 1-3 ενώ συζητιούνται εκτενέστερα στην Ενότητα IV. Οι δραστηριότητες μέσα σε αυτούς τους ρόλους πραγματοποιούνται από το νοσηλευτή σε διαφορετικές υπηρεσίες, όπως νοσοκομεία, οίκους ευγηρίας, ιατρεία, γραφεία, κινητές μονάδες και σπίτια. Από αυτές τις υπηρεσίες η φροντίδα υγείας σήμερα όλο και περισσότερο παρά-σχεται εκτός νοσοκομείου στην κοινότητα. Όλες οι δραστηριότητες κατευθύνονται προς τη μεγιστοποίηση της ευεξίας του ατόμου και της οικογένειας του. 17

18 Προαγωγή της Ευεξίας Ευεξία (wellness) είναι μία κατάσταση της ανθρώπινης λειτουργίας η οποία μπορεί να ορισθεί ως η επίτευξη του μέγιστου δυνατού δυναμικού της λειτουργικότητας του ανθρώπου. Η Αμερικανική Ένωση Νοσοκομείων(1980) περιγράφει την ευεξία ως ακολούθως: Στόχος της ευεξίας δεν είναι απλά η αποφυγή της ασθένειας ή η επιμήκυνση της ζωής. Στόχος της είναι η προαγωγή της ποιότητας της ζωής του ατόμου σε όλη τη διάρκεια της ζωής του μέσω δραστηριοτήτων που σχεδιάζονται για τη συνεχή βελτίωση της φυσικής, ψυχικής, πνευματικής και συναισθηματικής ευημερίας του... η ευεξία είναι εφικτή τόσο για τους ηλικιωμένους, τους χρόνιους αρρώστους ή τους ανθρώπους με ειδικές ανάγκες όσο και για κάθε άλλο άνθρωπο. Οι νοσηλευτές προάγουν την ευεξία με τη μεγιστοποίηση των δυνάμεων οι οποίες είναι συγκεκριμένες και εξατομικευμένες για κάθε άτομο. Η ευεξία είναι βασικό στοιχείο όλων των στόχων της νοσηλευτικής, με την αναγνώριση και ανάλυση των δυνάμεων του ασθενούς ως απαραίτητου στοιχείου για την πρόληψη της ασθένειας, την αποκατάσταση της υγείας και τη διευκόλυνση αντιμετώπισης της ανικανότητας ή του θανάτου. Κάθε ασθενής, άσχετα με το πόσο άρρωστος είναι, έχει δυνάμεις. Ο νοσηλευτής καλείται να αναγνωρίσει και να χρησιμοποιήσει αυτές τις δυνάμεις για να βοηθήσει τον α- σθενή να επιτύχει τη μέγιστη δυνατή λειτουργικότητα και ποιότητα ζωής ή να αντιμετωπίσει το θάνατο με αξιοπρέπεια. Η προαγωγή της ευεξίας είναι το πλαίσιο ανάπτυξης των νοσηλευτικών δραστηριοτήτων. Ο νοσηλευτής που παρέχει φροντίδα υγείας 6α πρέπει να λαμβάνει υπόψη την αυτογνωσία του ασθενούς, τις γνώσεις και τις δεξιότητες για την υγεία και τη χρήση των διαθέσιμων πόρων. Οι νοσηλευτές μέσω των γνώσεων και δεξιοτήτων τους: Διευκολύνουν τις αποφάσεις για τον τρόπο ζωής που προάγει την ποιότητας ζωής και ενθαρρύνουν την ανάληψη ευθύνης για την υγεία από τα ίδια τα άτομα Αυξάνουν τις γνώσεις που αφορούν την υγεία βοηθώντας τους να κατανοήσουν ότι η υγεία είναι κάτι περισσότερο από το να μην είσαι άρρωστος και διδάσκοντας ότι συγκεκριμένες συμπεριφορές και παράγοντες μπορούν να ενισχύσουν ή να μειώσουν την ευεξία. Διδάσκουν δεξιότητες οι οποίες αφορούν την ευεξία, με την προαγωγή της λήψης αποφάσεων ώστε οι δραστηριότητες αυτοφροντίδας να μεγιστοποιήσουν την επίτευξη ρεαλιστικών στόχων και λειτουργούν ως πρότυπα ρόλου υγιεινού τρόπου ζωής. Ενθαρρύνουν τη χρήση των διαθέσιμων πηγών ευεξίας παρέχοντας τις σχετικές πληροφορίες και αναφορές Πρόληψη της Ασθένειας Οι στόχοι των δραστηριοτήτων πρόληψης της ασθένειας είναι η μείωση των παραγόντων κινδύνου νόσησης, η προαγωγή υγιεινών συνηθειών και η διατήρηση της καλύτερης δυνατής λειτουργικότητας του ατόμου. Οι νοσηλευτές πρωταρχικά προάγουν την υγεία διδάσκοντας και αποτελώντας παράδειγμα με τη δική τους συμπεριφορά. Τέτοιες δραστηριότητες περιλαμβάνουν τα ακόλουθα: Εκπαιδευτικά προγράμματα σε τομείς όπως η προγεννητική φροντίδα σε εγκύους, προγράμματα διακοπής καπνίσματος και σεμινάρια μείωσης του άγχους Κοινοτικά προγράμματα και πηγές τα οποία ενθαρρύνουν τον υγιεινό τρόπο ζωής και περιλαμβάνουν τμήματα αεροβικής γυμναστικής, κολύμβησης και προγράμματα σωματικής αγωγής Πληροφορίες από την τηλεόραση και έντυπο υλικό που αφορούν τη διατροφή, την άσκηση και τη σημασία απόκτησης υγιεινών συνηθειών διαβίωσης Αξιολόγηση της υγείας σε ιδρύματα, ιατρεία και κοινοτικά κέντρα η οποία αναγνωρίζει τις δυνατές περιοχές και την πιθανότητα νόσησης 18

19 Αποκατάσταση της Υγείας Οι δραστηριότητες για την αποκατάσταση της υγείας περιλαμβάνουν εκείνες τις δραστηριότητες οι οποίες παραδοσιακά θεωρούνται ότι ανήκουν στην ευθύνη του νοσηλευτή. Η αποκατάσταση εστιάζει στο άτομο που πάσχει από κάποια ασθένεια αλλά εκτείνεται από την έγκαιρη διάγνωση μιας νόσου, μέχρι και την αποκατάσταση και διδασκαλία κατά τη διάρκεια της ανάρρωσης. Οι δραστηριότητες περιλαμβάνουν: Την παροχή άμεσης φροντίδας στο άρρωστο άτομο που θα περιλαμβάνει σωματική φροντίδα, χορήγηση φαρμάκων και διεξαγωγή θεραπευτικών παρεμβάσεων και διαδικασιών. Τη διεξαγωγή διαγνωστικών μετρήσεων και εξετάσεων (π.χ. μέτρηση της αρτηριακής πίεσης και της γλυκόζης του αίματος) μέσω των οποίων ανιχνεύεται μια ασθένεια. Την αναφορά ερωτήσεων ή μη φυσιολογικών ευρημάτων σε άλλους επαγγελματίες υγείας. Το σχεδιασμό, τη διδασκαλία και την ολοκλήρωση προγραμμάτων αποκατάστασης για άτομα με ασθένειες όπως καρδιακά επεισόδια, αρθρίτιδα και αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια. Τη συμμετοχή σε προγράμματα ψυχικής υγείας και προγράμματα απεξάρτησης. Διευκόλυνση της Αντιμετώπισης ενός Προβλήματος Υγείας Παρόλο που κύριος στόχος της φροντίδας υγείας είναι η προαγωγή, η διατήρηση ή η αποκατάσταση της υγείας, αυτοί οι στόχοι δεν μπορούν πάντα να επιτευχθούν. Επίσης, οι νοσηλευτές διευκολύνουν τον ασθενή και την οικογένεια του να αντιμετωπίσουν δυσλειτουργίες, κρίσεις και το θάνατο. Η δυσλειτουργία έχει ως αποτέλεσμα τη μείωση της ικανότητας του ατόμου να ανταποκριθεί στις καθημερινές του ανάγκες και τους αναμενόμενους ρόλους. Οι νοσηλευτές μπορούν να διευκολύνουν σημαντικά το επίπεδο λειτουργικότητας αυξάνοντας τις δυνάμεις του ασθενούς, διδάσκοντας, παρέχοντας γνώσεις και παραπέμποντας στα συστήματα υποστήριξης της κοινότητας. Στα τελικά στάδια της νόσου οι νοσηλευτές παρέχουν φροντίδα τόσο στους ίδιους τους ασθενείς όσο και στις οικογένειες τους στο νοσοκομείο, σε υπηρεσίες μακροχρόνιας φροντίδας ή και στο σπίτι. Επίσης, επεκτείνουν τις δραστηριότητες τους στα προγράμματα ξενώνων (hospice programs) τα οποία βοηθούν τους ασθενείς και τις οικογένειες τους να προετοιμαστούν για το θάνατο και να ζήσουν όσο το δυνατό πιο άνετα μέχρι το τέλος της ζωής τους. (Carol Taylor, Carol Lillis, Priscilla LeMone,Θεμελεώδεις Αρχές της νοσηλευτικής, τόμος Ι, 3 η έκδοση. Αθήνα: Πασχαλίδης, 2002: κεφ.1, σελ ) Διαχρονική Εξέλιξη και Επιδράσεις 0 ορισμός κοι οι πεποιθήσεις της Nightingale. H Florence Nightingale, η νοσηλεύτρια που θεμελίωσε τη θεωρητική βάση της νοσηλευτικής, ανέπτυξε και δημοσίευσε μία φιλοσοφία και μία θεωρία για την υγεία και τη νοσηλευτική που απετέλεσαν το θεμέλιο λίθο για το νοσηλευτικό επάγγελμα (Εικόνα 5-2). Η συμβολή της στη νοσηλευτική θεωρία περιλαμβάνει την αναγνώριση του ρόλου του νοσηλευτή στην ικανοποίηση των προσωπικών αναγκών του ασθενούς, την αναγνώριση της σημασίας των περιβαλλοντικών επιδράσεων στη φροντίδα των ασθενών, την αναβάθμιση των προτύπων και την αποδοχή της νοσηλευτικής με την ανάπτυξη αρχών για τη νοσηλευτική εκπαίδευση. Επίσης, η Nightingale, επηρέασε τη νοσηλευτική γνώση και πρακτική παρέχοντας αποτελεσματική και επιστημονική νοσηλευτική φροντίδα, ορίζοντας τη νοσηλευτική πρακτική ως ξεχωριστή και ευδιάκριτη από την ιατρική πρακτική και διαφοροποιώντας τη νοσηλευτική της υγείας από εκείνη της ασθένειας (Dolan, Fitzpatrick & Herrmann, 1983). Πολιτισμικές Επιδράσεις στη Νοσηλευτική. Είναι γνωστό ότι συγκεκριμένες πολιτισμικές επιδράσεις έχουν επηρεάσει τη νοσηλευτική. Αν και από την αρχή οι άντρες και οι γυναίκες παρείχαν άνεση και βοήθεια στους αρρώστους, η νοσηλευτική θεωρούνταν κυρίως ως «γυναικείο επάγγελμα» μέχρι τις δύο τελευταίες δεκαετίες. Στο 18ο και 19ο αιώνα, οι 19

20 γυναίκες θεωρούνταν υποδεέστερες και κατώτερες των ανδρών. Παρόλα αυτά, μετά τη θέσπιση από τη Nightingale ενός αποδεκτού επαγγέλματος για μορφωμένες γυναίκες, βοήθησε να βελτιωθούν οι στάσεις απέναντι στη νοσηλευτική και ο ρόλος της γυναίκας ως νοσηλεύτριας έγινε περισσότερο αποδεκτός. Παρά την άποψη της Nightingale για τη μοναδικότητα της νοσηλευτικής, η εκπαίδευση των νοσηλευτών αρχικά πραγματοποιούταν κάτω από την κατεύθυνση και την εποπτεία του ιατρικού επαγγέλματος (Kalish & Kalish, 1995). Επειδή η εννοιολογική και θεωρητική βάση της νοσηλευτικής πρακτικής προήλθαν εκτός νοσηλευτικής, η νοσηλευτική αγωνίσθηκε για χρόνια για να καθιερώσει την ταυτότητα της και για να αναγνωρισθεί η συμβολή της στη φροντίδα υγείας. Η Νοσηλευτική στις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής Επιδράσεις της Εκπαίδευσης. Οι περισσότερες σχολές νοσηλευτικής που ιδρύθηκαν στις ΗΠΑ προσαρμόσθηκαν στο πρότυπο της Nightingale. Δεν υπήρχε σχεδιασμένο πρόγραμμα σπουδών. Δεν υπήρχαν οργανωμένα προγράμματα, αλλά η μάθηση επιτυγχάνονταν διαμέσου διαλέξεων από γιατρούς και από την πρακτική εμπειρία που προέρχονταν από τη φροντίδα των ασθενών στο νοσοκομείο (Dolan, Fitzpatrick & Herrmann, 1983). Αυτός ο προσανατολισμός της νοσηλευτικής εκπαίδευσης στην παροχή υπηρεσιών, παρέμεινε ως η ισχυρότερη επιρροή στη νοσηλευτική πρακτική μέχρι τη δεκαετία του '50. Αντί για την ανάπτυξη ενός εξειδικευμένου για τη νοσηλευτική σώματος γνώσης, η νοσηλευτική φροντίδα παρέ-χονταν κάτω από τον έλεγχο και τη διεύθυνση της διοίκησης του νοσοκομείου και της ιατρικής πρακτικής. Η νοσηλευτική φροντίδα βασιζόταν σε παραδοσιακές ιδέες, όπως η εκτέλεση εντολών, καθώς και στην κοινή σοφία για τη φροντίδα των άλλων που βασιζόταν είτε στην «κοινή λογική» είτε σε ευρέ ως αποδεκτές επιστημονικές αρχές (Chinn & Jacobs, 1991). Όπως ήταν αναμενόμενο, η ανάπτυξη της νοσηλευτικής γνώσης παρέμεινε αποσπασματική για μεγάλο χρονικό διάστημα. Ανάπτυξη της Επιστημονικής Βάσης στη Νοσηλευτική. Κατά το πρώτο ήμισυ του 20ου αιώνα, η αλλαγή στη δομή της κοινωνίας είχε ως αποτέλεσμα την αλλαγή των ρόλων των γυναικών και κατά συνέπεια της νοσηλευτικής. Ως αποτέλεσμα του Α' και Β' Παγκοσμίου Πολέμου, οι γυναίκες εισήλθαν σταδιακά στο εργατικό δυναμικό, έγιναν περισσότερο ανεξάρτητες και αναζήτησαν εκπαίδευση υψηλότερου επιπέδου. Παράλληλα, η νοσηλευτική εκπαίδευση άρχισε να εστιάζει στην εκπαίδευση παρά στην πρακτική εξάσκηση, ενώ ξεκίνησε η διεξαγωγή και δημοσίευση νοσηλευτικών ερευνών. Καθώς οι γυναίκες έγιναν πιο δυναμικές, προέκυψε η νοσηλευτική ανάγκη για σαφή αναγνώριση της μοναδικής συμβολής της στο σύστημα υγείας. Στη δεκαετία του '50, η ιδέα της νοσηλευτικής ως επιστήμης έγινε γενικότερα αποδεκτή και άρχισαν να αναπτύσσονται τα φιλοσοφικά πιστεύω και η βάση γνώσεων για τη νοσηλευτική πρακτική. Σήμερα, η νοσηλευτική πρακτική επικεντρώνεται στην παροχή ολιστικής φροντίδας στον ασθενή με βάση τη νοσηλευτική γνώση. Εξέλιξη της Νοσηλευτικής θεωρίας Διεξαγωγή Έρευνας και Δημοσιεύσεις στη Νοσηλευτική. Με την εξέλιξη της τεχνολογίας και της ιατρικής έρευνας τη δεκαετία του '50, οι πρωτοπόροι της νοσηλευτικής συνειδητοποίησαν ότι η έρευνα για την άσκηση της νοσηλευτικής ήταν απαραίτητη για την ικανοποίηση των αναγκών υγείας στη σύγχρονη κοινωνία. Μεγάλος αριθμός νοσηλευτών άρχισε να διεξάγει νοσηλευτική έρευνα και να αρθρογραφεί, παροτρύνοντας και άλλους νοσηλευτές να συμμετέχουν στη διεξαγωγή νοσηλευτικής έρευνας. Κατά τη διάρκεια της ίδιας δεκαετίας έγιναν δύο μεγάλα επιτεύγματα στη νοσηλευτική 20

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΚΑΥΚΙΑ ΘΕΟΔΩΡΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ 1 ο Μάθημα Προγραμματισμένα μαθήματα 2/10, 9/10, 16/10, 23/10, 30/10, 6/11, 13/11, 20/11, 27/11, 4/12, 11/12,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Εισαγωγή Μεθοδολογία της Έρευνας ΕΙΚΟΝΑ 1-1 Μεθοδολογία της έρευνας.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Εισαγωγή Μεθοδολογία της Έρευνας ΕΙΚΟΝΑ 1-1 Μεθοδολογία της έρευνας. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Εισαγωγή Η Μεθοδολογία της Έρευνας (research methodology) είναι η επιστήμη που αφορά τη μεθοδολογία πραγματοποίησης μελετών με συστηματικό, επιστημονικό και λογικό τρόπο, με σκοπό την παραγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτυξιακή Ψυχολογία. Διάλεξη 6: Η ανάπτυξη της εικόνας εαυτού - αυτοαντίληψης

Αναπτυξιακή Ψυχολογία. Διάλεξη 6: Η ανάπτυξη της εικόνας εαυτού - αυτοαντίληψης Αναπτυξιακή Ψυχολογία Διάλεξη 6: Η ανάπτυξη της εικόνας εαυτού - αυτοαντίληψης Θέματα διάλεξης Η σημασία της αυτοαντίληψης Η φύση και το περιεχόμενο της αυτοαντίληψης Η ανάπτυξη της αυτοαντίληψης Παράγοντες

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ

ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ Η νοσηλευτική διεργασία : Αποτελεί συστηματική μέθοδο που κατευθύνει τον νοσηλευτή και τον ασθενή στον αμοιβαίο: Προσδιορισμό των αναγκών για νοσηλευτική φροντίδα σχεδιασμό και εφαρμογή

Διαβάστε περισσότερα

Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας

Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Dr. Anthony Montgomery Επίκουρος Καθηγητής Εκπαιδευτικής & Κοινωνικής Πολιτικής antmont@uom.gr Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Αυτό το μάθημα

Διαβάστε περισσότερα

Πέτρος Γαλάνης, MPH, PhD Εργαστήριο Οργάνωσης και Αξιολόγησης Υπηρεσιών Υγείας Τμήμα Νοσηλευτικής, Πανεπιστήμιο Αθηνών

Πέτρος Γαλάνης, MPH, PhD Εργαστήριο Οργάνωσης και Αξιολόγησης Υπηρεσιών Υγείας Τμήμα Νοσηλευτικής, Πανεπιστήμιο Αθηνών Πέτρος Γαλάνης, MPH, PhD Εργαστήριο Οργάνωσης και Αξιολόγησης Υπηρεσιών Υγείας Τμήμα Νοσηλευτικής, Πανεπιστήμιο Αθηνών Σχέση μεταξύ εμβολίων και αυτισμού Θέση ύπνου των βρεφών και συχνότητα εμφάνισης του

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδοι έρευνας και μεθοδολογικά προβλήματα της παιδαγωγικής επιστήμης

Μέθοδοι έρευνας και μεθοδολογικά προβλήματα της παιδαγωγικής επιστήμης Μέθοδοι έρευνας και μεθοδολογικά προβλήματα της παιδαγωγικής επιστήμης http://users.uoa.gr/~dhatziha Αριθμός: 1 Η εισαγωγή σε μια επιστήμη πρέπει να απαντά σε δύο ερωτήματα: Ποιον τομέα και με ποιους τρόπους

Διαβάστε περισσότερα

Διδάσκουσα: Δρ. Κατερίνα Αργυροπούλου

Διδάσκουσα: Δρ. Κατερίνα Αργυροπούλου Διδάσκουσα: Δρ. Κατερίνα Αργυροπούλου Είναι η εξελικτική πορεία του ατόμου αναφορικά με τον προσανατολισμό του στο χώρο της εργασίας και τις αποφάσεις του για το επάγγελμα ή τα επαγγέλματα, που επιθυμεί

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ MANAGEMENT ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ. Ορισμοί

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ MANAGEMENT ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ. Ορισμοί Ορισμοί Ηγεσία είναι η διαδικασία με την οποία ένα άτομο επηρεάζει άλλα άτομα για την επίτευξη επιθυμητών στόχων. Σε μια επιχείρηση, η διαδικασία της ηγεσίας υλοποιείται από ένα στέλεχος που κατευθύνει

Διαβάστε περισσότερα

Clinical Coordinator course A.T.L.S - D.S.T.C.,

Clinical Coordinator course A.T.L.S - D.S.T.C., ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΤΩΝ ΣΠΟΥ ΑΣΤΩΝ Α.Τ.Ε.Ι. Λ. ΣΤΟ Π.Γ.Ν.Λ. ΧΑΡΙΣΗ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ Τ.Ε. Ειδική Χειρουργική Νοσηλεύτρια - Μ.Sc, Υπεύθυνη Τοµέα Εκπαίδευσης Ν.Υ. - Π.Γ.Ν.Λ., Clinical Coordinator course A.T.L.S - D.S.T.C.,

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάπτυξη της κουλτούρας και του κλίματος του σχολείου

Η ανάπτυξη της κουλτούρας και του κλίματος του σχολείου Η ανάπτυξη της κουλτούρας και του κλίματος του σχολείου Δρ Ανδρέας Κυθραιώτης Δρ Δημήτρης Δημητρίου Δρ Παναγιώτης Αντωνίου Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Νεοπροαχθέντων. Διευθυντών Σχολείων Δημοτικής Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Στόχος της ψυχολογικής έρευνας:

Στόχος της ψυχολογικής έρευνας: Στόχος της ψυχολογικής έρευνας: Συστηματική περιγραφή και κατανόηση των ψυχολογικών φαινομένων. Η ψυχολογική έρευνα χρησιμοποιεί μεθόδους συστηματικής διερεύνησης για τη συλλογή, την ανάλυση και την ερμηνεία

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ: Προσθέτει χρόνια στη ζωή αλλά και ζωή στα χρόνια»

«ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ: Προσθέτει χρόνια στη ζωή αλλά και ζωή στα χρόνια» «ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ: Προσθέτει χρόνια στη ζωή αλλά και ζωή στα χρόνια» 1 ο Γενικό Λύκειο Πάτρας Ερευνητική Εργασία Β Τάξης Σχολικού έτους 2012-2013 Ομάδα Ε Ας φανταστούμε μία στιγμή το σχολείο των ονείρων μας.

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές κατευθύνσεις. Επιδιώξεις Προοπτικές Οργάνωση-Σχεδιασµός Βασικά χαρακτηριστικά

Βασικές κατευθύνσεις. Επιδιώξεις Προοπτικές Οργάνωση-Σχεδιασµός Βασικά χαρακτηριστικά Βασικές κατευθύνσεις Επιδιώξεις Προοπτικές Οργάνωση-Σχεδιασµός Βασικά χαρακτηριστικά Επιδιώξεις στην εκπαιδευτική διαδικασία Να µεταδοθούν γνώσεις, οι οποίες θα ευαισθητοποιήσουν, θα επηρεάσουν τις στάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Δεοντολογία Επαγγέλματος Ηθική και Υπολογιστές

Δεοντολογία Επαγγέλματος Ηθική και Υπολογιστές Δεοντολογία Επαγγέλματος Ηθική και Υπολογιστές ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Τ.Ε.Ι. ΚΑΒΑΛΑΣ ΠΑΛΑΙΓΕΩΡΓΙΟΥ Γ. Ηθική Φορτισμένος και πολυσήμαντος όρος Εικόνα μιας «βαθύτερης εσωστρεφούς πραγματικότητας»

Διαβάστε περισσότερα

PROJECT ΟΝΟΜΑ ΟΜΑΔΑΣ : ΕΝΕΡΓΟΙ ΠΟΛΙΤΕΣ

PROJECT ΟΝΟΜΑ ΟΜΑΔΑΣ : ΕΝΕΡΓΟΙ ΠΟΛΙΤΕΣ PROJECT 2013-2014 ΟΝΟΜΑ ΟΜΑΔΑΣ : ΕΝΕΡΓΟΙ ΠΟΛΙΤΕΣ ΜΑΡΚΟΣ ΛΕΝΤΙΟΣ ΠΑΝΤΕΛΗΣ ΜΠΡΑΤΣΟΣ ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΣ ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΠΟΛΥΖΟΣ 1 Με τον όρο επάγγελμα εννοούμε το "είδος της βιοποριστικής εργασίας", δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 2010

ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 2010 H ποιότητα ζωής στον αντίποδα της ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 16-2-2010 2010 Μ. Τζινιέρη Κοκκώση, Ph.D Επικ. Καθηγήτρια Κλινικής Ψυχολογίας Α Ψυχιατρική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών-Αιγινήτειο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπευτική Νοσηλευτική Επικοινωνία με τον Ψυχικά Ασθενή

Θεραπευτική Νοσηλευτική Επικοινωνία με τον Ψυχικά Ασθενή Θεραπευτική Νοσηλευτική Επικοινωνία με τον Ψυχικά Ασθενή Δρ Πέτρος Κολοβός Εργαστηριακό Διδακτικό Προσωπικό Τμήμα Νοσηλευτικής Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου pkolovos@uop.gr Το πλαίσιο της σχέσης Η σχέση ασθενή-θεραπευτή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟΥ ΥΛΙΚΟΥ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών

Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών Dr. Anthony Montgomery Επίκουρος Καθηγητής Εκπαιδευτικής & Κοινωνικής Πολιτικής antmont@uom.gr Ποιός είναι ο σκοπός του μαθήματος μας? Στο τέλος του σημερινού μαθήματος,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΟΛΟΓΩΝ ΚΥΠΡΟΥ

ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΟΛΟΓΩΝ ΚΥΠΡΟΥ 1 Παράρτημα 1 του Καταστατικού του Συνδέσμου Διαιτολόγων και Διατροφολόγων Κύπρου Κώδικας Δεοντολογίας Με βάση το άρθρο 28 του Καταστατικού του Συνδέσμου Διαιτολόγων και Διατροφολόγων Κύπρου η Γενική Συνέλευση

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή Εργασία: «Η Ψυχιατρική Μεταρρύθμιση στην Ελλάδα» Επιμέλεια Εργασίας: Ταταρίδης Μιχάλης Τουμπουλίδης Ιωάννης

Πτυχιακή Εργασία: «Η Ψυχιατρική Μεταρρύθμιση στην Ελλάδα» Επιμέλεια Εργασίας: Ταταρίδης Μιχάλης Τουμπουλίδης Ιωάννης Πτυχιακή Εργασία: «Η Ψυχιατρική Μεταρρύθμιση στην Ελλάδα» Επιμέλεια Εργασίας: Ταταρίδης Μιχάλης Τουμπουλίδης Ιωάννης Η παρούσα εργασία αποτελεί την Πτυχιακή Εργασία και πραγματοποιήθηκε στα πλαίσια της

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Κατευθύνσεις στην έρευνα των επιστημών υγείας. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Έρευνα και θεωρία

Περιεχόμενα. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Κατευθύνσεις στην έρευνα των επιστημών υγείας. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Έρευνα και θεωρία Περιεχόμενα Σχετικά με τους συγγραφείς... ΧΙΙΙ Πρόλογος... XV Eισαγωγή...XVΙΙ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Κατευθύνσεις στην έρευνα των επιστημών υγείας Εισαγωγή... 1 Τι είναι η έρευνα;... 2 Τι είναι η έρευνα των επιστημών

Διαβάστε περισσότερα

Ιατρικός Σύλλογος. Ηρακλείου. Συνέντευξη τύπου

Ιατρικός Σύλλογος. Ηρακλείου. Συνέντευξη τύπου Ιατρικός Σύλλογος Ηρακλείου Συνέντευξη τύπου 01.02.2010 Η πολιτεία τα τελευταία τριάντα χρόνια αδυνατεί ή δεν θέλει, να λάβει αποφάσεις, να κάνει τομές, να δώσει λύσεις σε θέματα που αφορούν την Υγεία.

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Βεμπεριανές απόψεις για την Εκπαίδευση Διδάσκων: Δρ. Βασίλης Ντακούμης 1 Διάγραμμα της παρουσίασης Μάθημα 12ο (σελ. 274 282) 2 Max Weber (1864 1920) Βεμπεριανές απόψεις για

Διαβάστε περισσότερα

Διημερίδα για την Ποιότητα στις Υπηρεσίες Υγείας Eυαισθητοποίηση των Λειτουργών Υγείας στην Ασφάλεια των Ασθενών

Διημερίδα για την Ποιότητα στις Υπηρεσίες Υγείας Eυαισθητοποίηση των Λειτουργών Υγείας στην Ασφάλεια των Ασθενών Διημερίδα για την Ποιότητα στις Υπηρεσίες Υγείας Eυαισθητοποίηση των Λειτουργών Υγείας στην Ασφάλεια των Ασθενών 1. Εισαγωγή Οι εξελίξεις και οι δεσμεύσεις στο θέμα της Ασφάλειας των Ασθενών έχουν αυξηθεί

Διαβάστε περισσότερα

Σχολή Επιστημών Υγείας

Σχολή Επιστημών Υγείας ς Σχολή Επιστημών Υγείας Ψυχολογία Σχολή Επιστημών της Υγείας www.nup.ac.cy ΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Πτυχίο στην Ψυχολογία BSc in Psychology Περιγραφή Προγράμματος Το πτυχιακό Πρόγραμμα Ψυχολογίας εστιάζεται

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση των σκοπών και των στόχων...35. Ημερήσια πλάνα...53

Παρουσίαση των σκοπών και των στόχων...35. Ημερήσια πλάνα...53 Πίνακας Περιεχομένων Εισαγωγή... 5 Κεφάλαιο 1 Πώς μαθαίνουν τα παιδιά προσχολικής ηλικίας...11 Η Φυσική Αγωγή στην προσχολική ηλικία...14 Σχέση της Φυσικής Αγωγής με τους τομείς ανάπτυξης του παιδιού...16

Διαβάστε περισσότερα

εργαλείο αξιολόγησης για τη μέτρηση της επιβάρυνσης των μυοσκελετικών παθήσεων πρότυπα περίθαλψης που θα πρέπει να αναμένουν οι πολίτες

εργαλείο αξιολόγησης για τη μέτρηση της επιβάρυνσης των μυοσκελετικών παθήσεων πρότυπα περίθαλψης που θα πρέπει να αναμένουν οι πολίτες Πώς μπορεί να διασφαλιστεί ότι οι άνθρωποι με οστεοαρθρίτιδα και ρευματοειδή αρθρίτιδα λαμβάνουν τη βέλτιστη δυνατή περίθαλψη σε ολόκληρη την Ευρώπη: συστάσεις του EUMUSC.NET Σε συνεργασία με τον EULAR

Διαβάστε περισσότερα

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Εισαγωγή Η χώρα μας απέκτησε Νέα Προγράμματα Σπουδών και Νέα

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών MA in Education (Education Sciences) ΑΣΠΑΙΤΕ-Roehampton ΠΜΣ MA in Education (Education Sciences) Το Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών στην Εκπαίδευση (Επιστήμες της Αγωγής),

Διαβάστε περισσότερα

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο Μορφές Εκπόνησης Ερευνητικής Εργασίας Μαρία Κουτσούμπα Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι «η τηλεδιάσκεψη». Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε ερευνητικό ερώτημα που θέσαμε πριν από λίγο Κουτσούμπα/Σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Θετική Ψυχολογία Καρακασίδου Ειρήνη, MSc Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Εισαγωγή Θετική-Αρνητική Ψυχολογία Στόχοι της Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

«ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΣΤΕΛΕΧΩΣΗΣ ΤΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ»

«ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΣΤΕΛΕΧΩΣΗΣ ΤΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ» «ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΣΤΕΛΕΧΩΣΗΣ ΤΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ : Κωνσταντινίδου Εύα Επιβλέπουσα καθηγήτρια : ηµητριάδου Αλεξάνδρα ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2007 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στις µέρες µας επικρατεί µια παγκόσµια

Διαβάστε περισσότερα

TMHMA ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΣΕΥΠ ΑΛΕΞΑΝ ΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΑΠΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

TMHMA ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΣΕΥΠ ΑΛΕΞΑΝ ΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΑΠΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ TMHMA ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΣΕΥΠ ΑΛΕΞΑΝ ΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΑΠΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Παρουσίαση: ρ Μαρία Λαβδανίτη Καθηγήτρια Εφαρμογών Τμήμα Νοσηλευτικής Ορισμός της Νοσηλευτικής Η Νοσηλευτική είναι ανθρωπιστική

Διαβάστε περισσότερα

Περί Νοσηλευτικής και Μαιευτικής Νόμοι 1988-2012

Περί Νοσηλευτικής και Μαιευτικής Νόμοι 1988-2012 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΚΑΙ ΜΑΙΩΝ CYPRUS NURSES AND MIDWIVES ASSOCIATION Περί Νοσηλευτικής και Μαιευτικής Νόμοι 1988-2012 Κανονισμοί δυνάμει της παραγράφου (στ) του άρθρου 22 ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική των Φυσικών Επιστημών στην Προσχολική Εκπαίδευση

Διδακτική των Φυσικών Επιστημών στην Προσχολική Εκπαίδευση ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Διδακτική των Φυσικών Επιστημών στην Προσχολική Εκπαίδευση Ενότητα # 1.2: Η προοπτική των βασικών αρχών της φύσης των Φυσικών Επιστημών στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών

Διαβάστε περισσότερα

Στο Δημήτρη και στο Χάρη που με στηρίζουν

Στο Δημήτρη και στο Χάρη που με στηρίζουν 2 Στο Δημήτρη και στο Χάρη που με στηρίζουν Στους φοιτητές μου που αποτελούν την πηγή και το κίνητρο για: «συνεχή βελτίωση» «συνεχή μάθηση» «συνεχή ανανέωση» και προβληματισμό 3 ανάπτυξη, αξιολόγηση

Διαβάστε περισσότερα

Χαρακτηριστικά εκπαιδευτικών παρεµβάσεων. - ο ρόλος του δικτύου. ρ. Απόστολος Ντάνης

Χαρακτηριστικά εκπαιδευτικών παρεµβάσεων. - ο ρόλος του δικτύου. ρ. Απόστολος Ντάνης Χαρακτηριστικά εκπαιδευτικών παρεµβάσεων της φυσικής άσκησης για την υγεία - ο ρόλος του δικτύου ρ. Απόστολος Ντάνης Σχολικός Σύµβουλος Φυσικής Αγωγής Το απλό εκπαιδευτικό σχήµα Στόχοι Εκπαιδευτική διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΘΟΔΟΣ -ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΑΡΘΡΩΝ ΣΤΗΝ ΜΗΧΑΝΗ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗΣ PUBMED ΜΕ ΛΕΞΕΙΣ ΚΛΕΙΔΙΑ: ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗ, ΝΟΣΗΛΕΥΤΗΣ, ΑΥΤΟΝΟΜΙΑ, ΑΠΟΔΟΣΗ, ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ

ΜΕΘΟΔΟΣ -ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΑΡΘΡΩΝ ΣΤΗΝ ΜΗΧΑΝΗ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗΣ PUBMED ΜΕ ΛΕΞΕΙΣ ΚΛΕΙΔΙΑ: ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗ, ΝΟΣΗΛΕΥΤΗΣ, ΑΥΤΟΝΟΜΙΑ, ΑΠΟΔΟΣΗ, ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΑΛΛΙΑΡΟΥ ΜΑΡΙΑ Λοχαγός, Νοσηλεύτρια Ψυχικής Υγείας M.Sc Πληροφορική Υγεία Μεταπτυχιακή φοιτήτρια Διοίκησης Μονάδων Υγείας

Διαβάστε περισσότερα

Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα.

Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα. Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα. Μαρία Φωτουλάκη Επίκουρη καθηγήτρια Παιδιατρικής-Παιδιατρικής Γαστρεντερολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Α) Η Αγωγή της Υγείας. Η αγωγή της υγείας στοχεύει στην Ανάπτυξη δεξιοτήτων για την υιοθέτηση υγιεινών στάσεων και συμπεριφορών.

Α) Η Αγωγή της Υγείας. Η αγωγή της υγείας στοχεύει στην Ανάπτυξη δεξιοτήτων για την υιοθέτηση υγιεινών στάσεων και συμπεριφορών. Α) Η Αγωγή της Υγείας Η αγωγή της υγείας στοχεύει στην Ανάπτυξη δεξιοτήτων για την υιοθέτηση υγιεινών στάσεων και συμπεριφορών. Α) Η Αγωγή της Υγείας Η αγωγή υγείας είναι μια διαδικασία που στηρίζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Η ψυχολογία των αθλητών και η άμεση σχέση της με την προπόνηση και τη φυσικοθεραπεία

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Η ψυχολογία των αθλητών και η άμεση σχέση της με την προπόνηση και τη φυσικοθεραπεία ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 1. Κριτήρια Επιλογής Θέματος キ キ キ キ ενδιαφέρον απόκτηση γνώσεων και πληροφοριών διαμόρφωση απόψεων για το θέμα φιλομάθεια για τη ψυχολογία των αθλητών 2. Τίτλος της έρευνας Η ψυχολογία

Διαβάστε περισσότερα

Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1

Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1 Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1 Μια σύνοψη του Βιβλίου (ΟΠΙΣΘΟΦΥΛΛΟ): Η πλειοψηφία θεωρεί πως η Νόηση είναι μια διεργασία που συμβαίνει στον ανθρώπινο εγκέφαλο.

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη

Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών koutsouris@aua.gr Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Tο ανθρώπινο στοιχείο είναι μοναδικής σημασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές αρχές σχεδιασμού και οργάνωσης Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο. Δρ. Απόστολος Ντάνης Σχολικός Σύμβουλος Φ.Α.

Βασικές αρχές σχεδιασμού και οργάνωσης Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο. Δρ. Απόστολος Ντάνης Σχολικός Σύμβουλος Φ.Α. Βασικές αρχές σχεδιασμού και οργάνωσης Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο Δρ. Απόστολος Ντάνης Σχολικός Σύμβουλος Φ.Α. Βιωματικές Δράσεις Γυμνασίου Στην Α τάξη υλοποιούνται θέματα του διδακτικού αντικειμένου

Διαβάστε περισσότερα

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους του Σταύρου Κοκκαλίδη Μαθηματικού Διευθυντή του Γυμνασίου Αρχαγγέλου Ρόδου-Εκπαιδευτή Στα προγράμματα Β Επιπέδου στις ΤΠΕ Ορισμός της έννοιας του σεναρίου.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS ΥΠΟΕΡΓΟ:

ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS ΥΠΟΕΡΓΟ: ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS 299516 ΥΠΟΕΡΓΟ: «ΜΟΔΙΠ του ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ» και α/α «01» ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «Εκπαίδευση και Δια

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΤΕΙΑΚΟΣ ΛΟΓΟΣ ΓΙΑ ΤΑ 100 ΕΤΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΔΡΥΣΗ ΤΗΣ ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ Ε.Κ.Π.Α.

ΕΠΕΤΕΙΑΚΟΣ ΛΟΓΟΣ ΓΙΑ ΤΑ 100 ΕΤΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΔΡΥΣΗ ΤΗΣ ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ Ε.Κ.Π.Α. ΕΠΕΤΕΙΑΚΟΣ ΛΟΓΟΣ ΓΙΑ ΤΑ 100 ΕΤΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΔΡΥΣΗ ΤΗΣ ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ Ε.Κ.Π.Α. Αικατερίνη Καραγιάννη Σήμερα βρισκόμαστε εδώ για να γιορτάσουμε την επέτειο των 100 χρόνων από την ίδρυση της Οδοντιατρικής

Διαβάστε περισσότερα

Αναλυτικό Πρόγραμμα Μαθηματικών

Αναλυτικό Πρόγραμμα Μαθηματικών Αναλυτικό Πρόγραμμα Μαθηματικών Σχεδιασμός... αντιμετωπίζει ενιαία το πλαίσιο σπουδών (Προδημοτική, Δημοτικό, Γυμνάσιο και Λύκειο), είναι συνέχεια υπό διαμόρφωση και αλλαγή, για να αντιμετωπίζει την εξέλιξη,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΧΡΗΣΤΩΝ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΩΝ ΤΣΑΛΑΠΑΤΑΝΗ ΕΙΡΗΝΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ Γ.Ν. ΑΣΚΛΗΠΙΕΙΟΥ ΒΟΥΛΑΣ

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΧΡΗΣΤΩΝ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΩΝ ΤΣΑΛΑΠΑΤΑΝΗ ΕΙΡΗΝΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ Γ.Ν. ΑΣΚΛΗΠΙΕΙΟΥ ΒΟΥΛΑΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΧΡΗΣΤΩΝ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΩΝ ΤΣΑΛΑΠΑΤΑΝΗ ΕΙΡΗΝΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ Γ.Ν. ΑΣΚΛΗΠΙΕΙΟΥ ΒΟΥΛΑΣ Ενηλικιότητα Δεν προσδιορίζεται με βάση την ηλικία. Ο ίδιος αναγνωρίζει τον εαυτό του

Διαβάστε περισσότερα

Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΚΩΔΙΚΟΣ: Ε.202-2 ΕΝΤΥΠΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΕΝΤΥΠΟ: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΕΚΔΟΤΗΣ: ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΣΥΝΤΑΞΗΣ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟΥ Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ A ΜΕΡΟΣ 1. ΓΕΝΙΚΑ ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Υ ΕΞΑΜΗΝΟ: Β ΜΑΘΗΜΑ:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Ο ΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ( σελίδες σχολικού βιβλίου 123 127, έκδοση 2014 : σελίδες 118 122 ) 3.3 ιεύθυνση 3.3.1 Ηγεσία Βασικές έννοιες Οι επιχειρήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΠΡΟΣΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΠΡΟΣΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΠΡΟΣΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Η ανάπτυξη του

Διαβάστε περισσότερα

Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία

Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία Ελευθερία Μαντέλου Ψυχολόγος Ψυχοθεραπεύτρια Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία Τα τελευταία χρόνια, οι ειδικοί της οικογενειακής θεραπείας παροτρύνουν τους θεραπευτές του κλάδου να χρησιμοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Κάθε παιδί έχει το δικαίωμα να ζει και να μεγαλώνει σ ένα υγιές περιβάλλον, το οποίο θα διασφαλίζει και θα προάγει την σωματική και ψυχική

Διαβάστε περισσότερα

Η ΦΟΙΤΗΣΗ ΣΤΟ ΤΜΗΜΑ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗΣ

Η ΦΟΙΤΗΣΗ ΣΤΟ ΤΜΗΜΑ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗΣ Η ΦΟΙΤΗΣΗ ΣΤΟ ΤΜΗΜΑ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗΣ Μ. Μπουρουτζόγλου Καθηγήτρια Εφαρμογών Τμήμα Μαιευτικής Σχολή Επαγγελμάτων Υγείας & Πρόνοιας ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Η Μαιευτική στη σύγχρονη

Διαβάστε περισσότερα

H πρώτη Ακαδημία Κλινικής Αρωματοθεραπείας στην Ελλάδα

H πρώτη Ακαδημία Κλινικής Αρωματοθεραπείας στην Ελλάδα H πρώτη Ακαδημία Κλινικής Αρωματοθεραπείας στην Ελλάδα Αποκτήστε πιστοποιημένο δίπλωμα με το πιο έγκυρο πρόγραμμα σπουδών Satelitte School of Penny Price Academy IFPA CERTIFIED H πρώτη Ακαδημία Κλινικής

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος. Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας

Πρόλογος. Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας Πρόλογος Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας αποτελεί δημόσιο αγαθό, το οποίο πρέπει να παρέχεται χωρίς περιορισμούς και εμπόδια στα μέλη της κοινωνίας. Οι πολύπλευρα πληροφορημένοι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ-ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ (ΠΕΣ)

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ-ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ (ΠΕΣ) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ-ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ (ΠΕΣ) Το Κέντρο Ερευνών Science-to-Marketing του Munster University (Γερμανία) πραγματοποίησε έρευνα με θέμα τη συνεργασία μεταξύ Πανεπιστημίων και επιχειρήσεων,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Ι. Κανονιστικές Διοικητικές Πράξεις

ΜΕΡΟΣ Ι. Κανονιστικές Διοικητικές Πράξεις ΚΔ.Π. 20/2004 ΠΑΡ ΑΡΤΗΜΑ ΤΡΙΤΟ ΤΗΣ ΕΠΙΣΗΜΗΣ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑΣ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡ ΑΤΙΑΣ Αρ. 3799 της 23ης ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2004 ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΠΡΑΞΕΙΣ ΜΕΡΟΣ Ι Κανονιστικές Διοικητικές Πράξεις Αριθμός 20. Οι περί Δεοντολογίας των

Διαβάστε περισσότερα

Κάθε επιλογή, κάθε ενέργεια ή εκδήλωση του νηπιαγωγού κατά τη διάρκεια της εκπαιδευτικής διαδικασίας είναι σε άμεση συνάρτηση με τις προσδοκίες, που

Κάθε επιλογή, κάθε ενέργεια ή εκδήλωση του νηπιαγωγού κατά τη διάρκεια της εκπαιδευτικής διαδικασίας είναι σε άμεση συνάρτηση με τις προσδοκίες, που ΕΙΣΑΓΩΓΗ Οι προσδοκίες, που καλλιεργούμε για τα παιδιά, εμείς οι εκπαιδευτικοί, αναφέρονται σε γενικά κοινωνικά χαρακτηριστικά και παράλληλα σε ατομικά ιδιοσυγκρασιακά. Τέτοια γενικά κοινωνικο-συναισθηματικά

Διαβάστε περισσότερα

Γλωσσάρι Το γλωσσάρι του MATURE Ανδραγωγική Άτομα μεγαλύτερης ηλικίας Δεξιότητες Δέσμευση

Γλωσσάρι Το γλωσσάρι του MATURE Ανδραγωγική Άτομα μεγαλύτερης ηλικίας Δεξιότητες Δέσμευση Γλωσσάρι Η ομάδα MATURE διαθέτει σημαντική εμπειρία στη διαχείριση και υλοποίηση Ευρωπαϊκών προγραμμάτων και γνωρίζει ότι τα ζητήματα επικοινωνίας ενδέχεται να προκαλέσουν σύγχυση. Προκειμένου να ελαχιστοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΠΑ51 / Εφαρμοσμένη Εκπαιδευτική Έρευνα

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΠΑ51 / Εφαρμοσμένη Εκπαιδευτική Έρευνα Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΠΑ51 / Εφαρμοσμένη Εκπαιδευτική Έρευνα Σχολή ΣΑΚΕ Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών Πρόγραμμα Σπουδών ΕΠΑ Επιστημών της Αγωγής Θεματική Ενότητα ΕΠΑ51 Εφαρμοσμένη

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΑ Ε & Στ ΣΤΕΛΙΟΣ ΚΡΑΣΣΑΣ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ

ΦΥΣΙΚΑ Ε & Στ ΣΤΕΛΙΟΣ ΚΡΑΣΣΑΣ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΦΥΣΙΚΑ Ε & Στ ΣΤΕΛΙΟΣ ΚΡΑΣΣΑΣ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Φυσικές Επιστήμες Θεματικό εύρος το οποίο δεν είναι δυνατόν να αντιμετωπιστεί στο πλαίσιο του σχολικού μαθήματος. Έμφαση στην ποιότητα, στη συστηματική

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ Ι

ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ Ι ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ Ι Ενότητα 8: Νοσηλευτική Εκτίμηση Αναγκών των Ηλικιωμένων στην Κοινότητα Αθηνά Καλοκαιρινού Αναγνωστοπούλου Καθηγήτρια Τμήμα Νοσηλευτικής Τομέας Δημόσιας Υγείας Εργαστήριο Κοινοτικής

Διαβάστε περισσότερα

21/10/16. Μεθοδολογία Έρευνας Προχωρημένου Επιπέδου. Θεματολογία. Ορισμός. Ορισμός. Ορισμός του όρου «έρευνα»

21/10/16. Μεθοδολογία Έρευνας Προχωρημένου Επιπέδου. Θεματολογία. Ορισμός. Ορισμός. Ορισμός του όρου «έρευνα» Μεθοδολογία Έρευνας Προχωρημένου Επιπέδου Βασίλης Γραμματικόπουλος, Επίκουρος καθηγητής Θεματολογία Ορισμός του όρου «έρευνα» Ιστορική αναδρομή & φιλοσοφία της έρευνας Διαδικασία διεξαγωγής της έρευνας

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Έρευνα: Μέθοδοι Συλλογής και Ανάλυσης εδομένων. Επιμέλεια: Άγγελος Μάρκος, Λέκτορας ΠΤ Ε, ΠΘ

Εκπαιδευτική Έρευνα: Μέθοδοι Συλλογής και Ανάλυσης εδομένων. Επιμέλεια: Άγγελος Μάρκος, Λέκτορας ΠΤ Ε, ΠΘ Εκπαιδευτική Έρευνα: Μέθοδοι Συλλογής και Ανάλυσης εδομένων Επιμέλεια: Άγγελος Μάρκος, Λέκτορας ΠΤ Ε, ΠΘ Περιεχόμενο μαθήματος (γενικά) Μέρος Ι: Εισαγωγή στην Εκπαιδευτική Έρευνα Μέρος ΙΙ: Ποσοτικές Προσεγγίσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 (ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ)

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 (ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 (ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ) Να σημειώσετε με Σ (σωστό) ή Λ (λάθος) στο τέλος των προτάσεων: 1. Η ύπαρξη των παραγόντων «υγιεινής» ή «διατήρησης» (κατά τον Herzberg) δημιουργεί ευχαρίστηση

Διαβάστε περισσότερα

ANAKOYΦΙΣΤΙKΗ ΦΡΟΝΤΙΔΑ- ΕΝΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ

ANAKOYΦΙΣΤΙKΗ ΦΡΟΝΤΙΔΑ- ΕΝΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ANAKOYΦΙΣΤΙKΗ ΦΡΟΝΤΙΔΑ- ΕΝΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ Διακήρυξη της Πράγας: Προτρέποντας τις Κυβερνήσεις για την ανακούφιση του «υποφέρειν» και την αναγνώριση της Ανακουφιστικής Φροντίδας ως ανθρώπινο δικαίωμα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ Οι Δ/τές ως προωθητές αλλαγών με κέντρο τη μάθηση Χαράσσουν τις κατευθύνσεις Σχεδιάσουν την εφαρμογή στη σχολική πραγματικότητα Αναπτύσσουν

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Ευριπιδου Πολυκαρπος Παθολογος-Διαβητολογος C.D.A. College Limassol

Δρ. Ευριπιδου Πολυκαρπος Παθολογος-Διαβητολογος C.D.A. College Limassol Δρ. Ευριπιδου Πολυκαρπος Παθολογος-Διαβητολογος C.D.A. College Limassol ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2014 θεμα: Ιστορικη Εξελιξη Αγωγης και Προαγωγης Υγειας. Η προαγωγη υγειας είναι συνδεδεμενη με τις αλλαγες που

Διαβάστε περισσότερα

Οργανώνοντας την έρευνα ΒΑΣΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΜΙΑΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Οργανώνοντας την έρευνα ΒΑΣΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΜΙΑΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Οργανώνοντας την έρευνα ΒΑΣΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΜΙΑΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Προκαταρκτική έρευνα Διερευνήστε πριν απ όλα την περιοχή μέσα στην οποία μπορεί να βρεθεί ένα ερευνητικό ερώτημα. Τυπικές

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΡΟΩΘΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: ΜΙΑ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Λεωνίδας Κυριακίδης Αναστασία

Διαβάστε περισσότερα

Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1

Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1 Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1 Μια σύνοψη του Βιβλίου (ΟΠΙΣΘΟΦΥΛΛΟ): Η πλειοψηφία θεωρεί ότι η Νόηση είναι μια διεργασία που συμβαίνει στο ανθρώπινο εγκέφαλο.

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγικές ενίσχυσης της συμμετοχής του ασθενή στην κατ οίκον φροντίδα

Στρατηγικές ενίσχυσης της συμμετοχής του ασθενή στην κατ οίκον φροντίδα Τμήμα Νοσηλευτικής Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου Στρατηγικές ενίσχυσης της συμμετοχής του ασθενή στην κατ οίκον φροντίδα Δρ Πέτρος Κολοβός Ειδικό Εργαστηριακό Διδακτικό Προσωπικό Η Συμμετοχή στη Φροντίδα Υγείας

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ. Ηγεσία

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ. Ηγεσία ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ Ηγεσία Διδάσκουσα: Αφροδίτη Δαλακούρα ΔΙΟΙΚΗΣΗ: ΟΙ ΡΟΛΟΙ ΤΟΥ ΠΡΟΪΣΤΑΜΕΝΟΥ ΗΓΕΤΗΣ MANAGER COACH 1 Κλασική-μηχανιστική αντίληψη Το παλιό μοντέλο διοίκησης: οικονομικές-υλικές

Διαβάστε περισσότερα

ΖΩΝΤΑΣ ΜΕ ΚΥΣΤΙΚΗ ΙΝΩΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α Αγγελική Πρεφτίτση

ΖΩΝΤΑΣ ΜΕ ΚΥΣΤΙΚΗ ΙΝΩΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α Αγγελική Πρεφτίτση ΖΩΝΤΑΣ ΜΕ ΚΥΣΤΙΚΗ ΙΝΩΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α Αγγελική Πρεφτίτση Όταν, σε ηλικία 11 ετών, µου ανακοίνωσαν ότι πάσχω από Κυστική Ίνωση, µια ασθένεια παντελώς άγνωστη σε µένα µέχρι τότε, είναι αλήθεια πως δεν θορυβήθηκα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΟΤΙΚΟΙ ΜΕΘΟΔΟΙ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΤΙΣ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ. Αναστασία Κ. Καδδά Δρ.Κοινωνιολογίας Υγείας Μsc Διοίκηση Μονάδων Υγείας

ΠΟΙΟΤΙΚΟΙ ΜΕΘΟΔΟΙ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΤΙΣ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ. Αναστασία Κ. Καδδά Δρ.Κοινωνιολογίας Υγείας Μsc Διοίκηση Μονάδων Υγείας ΠΟΙΟΤΙΚΟΙ ΜΕΘΟΔΟΙ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΤΙΣ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ Αναστασία Κ. Καδδά Δρ.Κοινωνιολογίας Υγείας Μsc Διοίκηση Μονάδων Υγείας ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ «Ποιοτικές μέθοδοι έρευνας στις κοινωνικές επιστήμες»,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 3ο. I. Μάνατζµεντ - Ορισµοί. H Εξέλιξη του Μάνατζµεντ Οι Λειτουργίες του Μάνατζµεντ

ΜΑΘΗΜΑ 3ο. I. Μάνατζµεντ - Ορισµοί. H Εξέλιξη του Μάνατζµεντ Οι Λειτουργίες του Μάνατζµεντ ΜΑΘΗΜΑ 3ο Μάνατζµεντ - Ορισµοί H Εξέλιξη του Μάνατζµεντ Οι Λειτουργίες του Μάνατζµεντ I. Μάνατζµεντ - Ορισµοί... η τέχνη να φέρνεις εις πέρας κάθε έργο µε τη στήριξη και την συµµετοχή ατόµων οργανωµένων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Α ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΛΟΓΙΚΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Α ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΛΟΓΙΚΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ ΠΙΝΑΚΩΝ..................................... 13 ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ ΣΧΗΜΑΤΩΝ................................... 14 ΠΡΟΛΟΓΟΣ............................................. 15 ΜΕΡΟΣ Α ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

Διημερίδα για την Ποιότητα στις Υπηρεσίες Υγείας Eυαισθητοποίηση των Λειτουργών Υγείας στην Ασφάλεια των Ασθενών

Διημερίδα για την Ποιότητα στις Υπηρεσίες Υγείας Eυαισθητοποίηση των Λειτουργών Υγείας στην Ασφάλεια των Ασθενών Διημερίδα για την Ποιότητα στις Υπηρεσίες Υγείας Eυαισθητοποίηση των Λειτουργών Υγείας στην Ασφάλεια των Ασθενών Η Δ/νση Ποιότητας & Αποδοτικότητας του Υπουργείου Υγείας, στο πλαίσιο υλοποίησης της πράξης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΉ ΑΠΟΚΑΤΆΣΤΑΣΗ ΚΑΤΑΝΟΏΝΤΑΣ ΤΙΣ ΕΙΔΙΚΈΣ ΟΔΗΓΊΕΣ

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΉ ΑΠΟΚΑΤΆΣΤΑΣΗ ΚΑΤΑΝΟΏΝΤΑΣ ΤΙΣ ΕΙΔΙΚΈΣ ΟΔΗΓΊΕΣ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΉ ΑΠΟΚΑΤΆΣΤΑΣΗ ΚΑΤΑΝΟΏΝΤΑΣ ΤΙΣ ΕΙΔΙΚΈΣ ΟΔΗΓΊΕΣ Αυτός ο οδηγός γνώσεων περιλαμβάνει πληροφορίες σχετικά με την πνευμονική αποκατάσταση της Ευρωπαϊκής Πνευμονολογικής Εταιρείας και της Αμερικάνικης

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακό στην Κοινωνική Εργασία

Μεταπτυχιακό στην Κοινωνική Εργασία Μεταπτυχιακό στην Κοινωνική Εργασία Εισαγωγικό Μήνυμα Καλώς ήλθατε στο εξ αποστάσεως πρόγραμμα «Μεταπτυχιακό στην Κοινωνική Εργασία». Αποστολή του Μεταπτυχιακού Προγράμματος Σπουδών στη Κοινωνική Εργασία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ. Φιλία Ίσαρη Επίκουρη Καθηγήτρια Συμβουλευτικής Ψυχολογίας Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ. Φιλία Ίσαρη Επίκουρη Καθηγήτρια Συμβουλευτικής Ψυχολογίας Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ Φιλία Ίσαρη Επίκουρη Καθηγήτρια Συμβουλευτικής Ψυχολογίας Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΣΥΝ-ΒΟΥΛΕΥΟΜΑΙ=συνεξετάζω με κάποιον το πρόβλημα του και

Διαβάστε περισσότερα

12 Ο ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΣ ΧΟΡΟΣ στην εκπαιδευση

12 Ο ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΣ ΧΟΡΟΣ στην εκπαιδευση προλογοσ Το βιβλίο αυτό αποτελεί καρπό πολύχρονης ενασχόλησης με τη θεωρητική μελέτη και την πρακτική εφαρμογή του παραδοσιακού χορού και γράφτηκε με την προσδοκία να καλύψει ένα κενό όσον αφορά το αντικείμενο

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση Ανθρώπινου Δυναμικού ή Διοίκηση Προσωπικού. Έννοια και Περιεχόμενο

Διαχείριση Ανθρώπινου Δυναμικού ή Διοίκηση Προσωπικού. Έννοια και Περιεχόμενο Διαχείριση Ανθρώπινου Δυναμικού ή Διοίκηση Προσωπικού Έννοια και Περιεχόμενο 1.1 Ορισμός O Η Διοίκηση προσωπικού αποτελεί ειδικό κλάδο στο πλαίσιο της επιστήμης του Management. Aναφέρεται στο σύνολο των

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα: ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ - ΕΞΕΛΙΚΤΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ. Διδάσκων : Επίκουρος Καθηγητής Στάθης Παπασταθόπουλος

Ενότητα: ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ - ΕΞΕΛΙΚΤΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ. Διδάσκων : Επίκουρος Καθηγητής Στάθης Παπασταθόπουλος Τίτλος Μαθήματος: ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ Ι Ενότητα: ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ - ΕΞΕΛΙΚΤΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ Διδάσκων : Επίκουρος Καθηγητής Στάθης Παπασταθόπουλος Τμήμα: Φιλοσοφίας, Παιδαγωγικής και Ψυχολογίας ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1.ΓΕΝΙΚΑ ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΕΠΙΠΕΔΟ ΣΠΟΥΔΩΝ Προπτυχιακό ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1207002 ΕΞΑΜΗΝΟ ΣΠΟΥΔΩΝ 7 ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Το νέο Πρόγραμμα Σπουδών Φυσικής Αγωγής στο Λύκειο. Δρ. Απόστολος Ντάνης Σχολικός Σύμβουλος Φυσικής Αγωγής

Το νέο Πρόγραμμα Σπουδών Φυσικής Αγωγής στο Λύκειο. Δρ. Απόστολος Ντάνης Σχολικός Σύμβουλος Φυσικής Αγωγής Το νέο Πρόγραμμα Σπουδών Φυσικής Αγωγής στο Λύκειο Δρ. Απόστολος Ντάνης Σχολικός Σύμβουλος Φυσικής Αγωγής Η μετάβαση από το Πρόγραμμα Σπουδών του 1990 στο νέο Πρόγραμμα Σπουδών του 2015 Σύνταξη του νέου

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Εσωτερικοποίηση του πολιτιστικού υποσυστήματος και εκπαίδευση: Talcott Parsons

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Εσωτερικοποίηση του πολιτιστικού υποσυστήματος και εκπαίδευση: Talcott Parsons Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Εσωτερικοποίηση του πολιτιστικού υποσυστήματος και εκπαίδευση: Talcott Parsons Διδάσκων: Δρ. Βασίλης Ντακούμης 1 Διάγραμμα της παρουσίασης Μάθημα 3ο (σελ. 67-79) 2 Talcott

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Κεφάλαιο 2 ο Η Επιστήμη της Διοίκησης των Επιχειρήσεων 2.1. Εισαγωγικές έννοιες Ο επιστημονικός κλάδος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΝ ΙΑΛΟΓΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΙ ΕΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Ι. ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Η

Διαβάστε περισσότερα

«Αρμοδιότητες, προσόντα και επαγγελματική σταδιοδρομία του λογοθεραπευτή. Η ημέρα ενός λογοθεραπευτή»

«Αρμοδιότητες, προσόντα και επαγγελματική σταδιοδρομία του λογοθεραπευτή. Η ημέρα ενός λογοθεραπευτή» «Αρμοδιότητες, προσόντα και επαγγελματική σταδιοδρομία του λογοθεραπευτή. Η ημέρα ενός λογοθεραπευτή» ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η Λογοπεδική / Λογοθεραπεία είναι ένα επάγγελμα στη διασταύρωση ανθρωπιστικών και εφαρμοσμένων

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ 1 ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ Α. ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Το πρόγραμμα ειδίκευσης στη συστημική διάγνωση που προσφέρει το Λόγω Ψυχής Ινστιτούτο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΥΓΕΙΑ. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 2 o Ερωτηµατολόγιο για την ανταποκρισιµότητα των παρεχοµένων υπηρεσιών υγείας

ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΥΓΕΙΑ. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 2 o Ερωτηµατολόγιο για την ανταποκρισιµότητα των παρεχοµένων υπηρεσιών υγείας ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 2 o Ερωτηµατολόγιο για την ανταποκρισιµότητα των παρεχοµένων υπηρεσιών υγείας ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΥΓΕΙΑ 1. Με βάση διαφορετικές πλευρές της υγείας σας σήµερα, όπως τις περιγράψατε προηγουµένως, πού θα τοποθετούσατε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΚΛΙΝΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ. ΘΕΟΔΩΡΙΔΟΥ ΑΝΕΤΑ ΜΑΙΑ ΜSc PhDc ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ Α.Τ.Ε.Ι.Θ

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΚΛΙΝΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ. ΘΕΟΔΩΡΙΔΟΥ ΑΝΕΤΑ ΜΑΙΑ ΜSc PhDc ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ Α.Τ.Ε.Ι.Θ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΚΛΙΝΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΘΕΟΔΩΡΙΔΟΥ ΑΝΕΤΑ ΜΑΙΑ ΜSc PhDc ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ Α.Τ.Ε.Ι.Θ Τα τελευταία χρόνια οι εξετάσεις αποτέλεσαν αντικείμενο μελέτης. Οι αξιολόγηση

Διαβάστε περισσότερα