Η ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗ ΙΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΕΝΗΛΙΚΩΝ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗ ΙΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΕΝΗΛΙΚΩΝ"

Transcript

1 Υπουργείο Εθνικής Παιδείας & Θρησκευµάτων Γενική Γραµµατεία Εκπαίδευσης Ενηλίκων ιεύθυνση Προγραµµάτων Τµήµα Συνεργασίας µε ΟΤΑ & Φορείς Η ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗ ΙΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΕΝΗΛΙΚΩΝ Πιέρα Λευθεριώτου Η µαθησιακή διεργασία των ενηλίκων καθορίζεται από πλήθος αλληλεξαρτώµενων παραγόντων, των οποίων ο ρόλος και η λειτουργία δεν έχει εύκολα προβλέψιµη έκβαση ούτε εξασφαλισµένο αποτέλεσµα. Στη συνέχεια αναλύονται οι βασικές παράµετροι που επιδρούν και καθορίζουν την εκπαιδευτική διεργασία στην εκπαίδευση ενηλίκων. Α. Χαρακτηριστικά ενηλίκων εκπαιδευοµένων Τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των ενηλίκων εκπαιδευοµένων που τους διαφοροποιούν από τους ανήλικους εκπαιδευόµενους είναι τα ακόλουθα: είναι εξ ορισµού ενήλικοι και τείνουν προς τον αυτοκαθορισµό βρίσκονται σε εξελισσόµενη διεργασία ανάπτυξης διαθέτουν γνώσεις και εµπειρίες καθώς και διαµορφωµένες αντιλήψεις συµµετέχουν στην εκπαιδευτική διεργασία µε δεδοµένες προθέσεις και προσδοκίες έχουν διαµορφώσει προσωπικούς τρόπους µάθησης έχουν υποχρεώσεις, καθήκοντα και δεσµεύσεις 1) Ως ενήλικοι επιθυµούν και επιδιώκουν τον αυτοκαθορισµό, τη χειραφέτηση και την ενεργητική συµµετοχή στη διαµόρφωση των καταστάσεων που τους αφορούν. Το γεγονός αυτό συνεπάγεται το ενεργητικό ενδιαφέρον τους και τη διάθεσή τους για ενεργητική συµµετοχή και στο πεδίο της εκπαίδευσης. Επιθυµούν να συµµετέχουν σε όλα τα στάδια ενός προγράµµατος εκπαίδευσης (σχεδιασµός, συνθήκες υλοποίησης, εκπαιδευτική διαδικασία). Όπως και στις υπόλοιπες δραστηριότητες της ζωής τους, έτσι και στην εκπαίδευση, επιθυµούν να αντιµετωπίζονται ως υπεύθυνα άτοµα, να ζητείται

2 η γνώµη τους, να µην αντιµετωπίζονται όπως οι ανήλικοι µαθητές. Συχνά αµφισβητούν το περιεχόµενο και τις διαδικασίες των εκπαιδευτικών προγραµµάτων στα οποία συµµετέχουν, επειδή θεωρούν ότι δεν ανταποκρίνονται σε όσα επιθυµούν να µάθουν. Αρκετές φορές όµως, παρά την ενηλικιότητα και όσα αυτή συνεπάγεται, οι ενήλικοι εκπαιδευόµενοι αναµένουν να αντιµετωπιστούν και να καθοδηγηθούν ως παιδιά στη διάρκεια της εκπαιδευτικής διεργασίας, απεµπολούν την ενηλικιότητά τους και υιοθετούν παθητικό ρόλο ή ακόµα και αρνητισµό. 2) Οι διεργασίες ανάπτυξης και εξέλιξης δεν σταµατούν µε την ενηλικίωση. Αλλαγές και εξελίξεις συµβαίνουν στη ζωή των ενηλίκων σε πολλά και διαφορετικά επίπεδα φυσική κατάσταση, διανοητικό επίπεδο, συναισθήµατα, σχέσεις, ενδιαφέροντα, επαγγελµατική ζωή κ.ά. Οι αλλαγές αυτές επηρεάζουν και την εκπαιδευτική διαδικασία και δεν είναι πάντα εύκολο να εντοπιστούν και να ληφθούν υπόψη. Πολλές φορές οι εκπαιδευτές αναγνωρίζουν τις προσωπικές τους διεργασίες εξέλιξης, αλλά δεν αποδέχονται εύκολα ότι και οι εκπαιδευόµενοι βρίσκονται στην ίδια κατάσταση. Η ευαισθησία απέναντι στους εκπαιδευόµενους και η συνειδητοποίηση του γεγονότος ότι η εκπαιδευτική εµπειρία αποτελεί µέρος αυτής της συνεχιζόµενης και εξελισσόµενης διεργασίας βοηθούν τον εκπαιδευτή να ανταποκριθεί καλύτερα στις απαιτήσεις και τις προσδοκίες των ενηλίκων εκπαιδευοµένων. 3) Κάθε εκπαιδευόµενος διαθέτει συγκεκριµένο φάσµα γνώσεων και εµπειριών τις οποίες «κουβαλά» στην εκπαιδευτική διαδικασία και οι οποίες µπορεί να αποτελέσουν «πηγή» µάθησης για την οµάδα των εκπαιδευοµένων, αν είναι σχετικές µε το αντικείµενο εκπαίδευσης, αλλά και αφετηρία για την προσωπική οικοδόµηση νέας γνώσης για τον ίδιο, εφ όσον αναγνωρίζεται, γίνεται αποδεκτή και αξιοποιείται από τον εκπαιδευτή. Η απόρριψη της εµπειρίας του πολλές φορές εκλαµβάνεται από τον εκπαιδευόµενο ως προσωπική απόρριψη, µε αποτέλεσµα την πρόκληση αρνητικών συναισθηµάτων που οδηγούν σε αρνητικές αντιδράσεις και στάσεις στο πλαίσιο της εκπαιδευτικής διαδικασίας. Από την άλλη, υπάρχουν περιπτώσεις όπου η προηγούµενη εµπειρία, οι υπάρχουσες γνώσεις και οι διαµορφωµένες αντιλήψεις και στάσεις των ενηλίκων εκπαιδευοµένων ενδέχεται να µην είναι κατάλληλες ή χρήσιµες για την πραγµατοποιούµενη εκπαίδευση. Απαιτείται τότε να συντελεστεί η διεργασία της «αποµάθησης», προτού προσεγγιστεί το 2

3 νέο διδακτικό αντικείµενο. Η διεργασία αυτή είναι ιδιαίτερα επίπονη και δύσκολη, γιατί συχνά πρόκειται για γνώσεις και πεποιθήσεις βαθιά ριζωµένες, µε ιδιαίτερη συναισθηµατική επένδυση και φόρτιση, συνεπώς κάθε απόπειρα µετασχηµατισµού τους µπορεί να εκληφθεί από τους εκπαιδευόµενους ως απειλή για την αυτοπεποίθησή τους και να πλήξει την αυτοεκτίµησή τους. 4) Οι ενήλικοι εκπαιδευόµενοι συµµετέχουν στα εκπαιδευτικά προγράµµατα έχοντας κάποια εσωτερική αίσθηση ανάγκης. Όταν αποφασίζουν να συµµετάσχουν σε ένα πρόγραµµα εκπαίδευσης το κάνουν συνήθως για συγκεκριµένους λόγους, που σχετίζονται µε τη φάση ζωής που διανύουν και τις ανάγκες που προκύπτουν κατά τη διάρκειά της. Έρχονται λοιπόν στην εκπαίδευση µε συγκεκριµένους στόχους οι οποίοι µπορεί να είναι επαγγελµατικοί (απόκτηση επαγγελµατικών γνώσεων και δεξιοτήτων), κοινωνικοί (π.χ. συµβουλευτική γονέων για την επιτυχή εκπλήρωση του γονεϊκού ρόλου), προσωπικής ανάπτυξης (π.χ. προγράµµατα ελεύθερου χρόνου), απόκτησης κύρους (π.χ. κοινωνική καταξίωση ή επαγγελµατική άνοδος µε την απόκτηση γνώσεων ή τίτλων σπουδών). Στις περιπτώσεις που στο πλαίσιο της εκπαιδευτικής διαδικασίας επιτευχθεί ο εντοπισµός και η ικανοποίηση των αναγκών των εκπαιδευοµένων, τότε ενισχύεται το κίνητρο για µάθηση. Άλλοτε, η αίσθηση ανάγκης των εκπαιδευοµένων µπορεί να είναι συγκεχυµένη ή αόριστη ή ενδέχεται να συµµετέχουν υποχρεωτικά και όχι κατόπιν επιλογής ή ακόµα λόγω οικονοµικών κινήτρων (π.χ. επιδότηση). Επειδή συνήθως η συµµετοχή σε ένα εκπαιδευτικό πρόγραµµα σηµαίνει παραµερισµό άλλων ενδιαφερόντων και προτεραιοτήτων, οι ενήλικοι εκπαιδευόµενοι έχουν συγκεκριµένες προσδοκίες από την εκπαίδευση. Οι προσδοκίες αυτές σχετίζονται µε την ικανοποίηση των προαναφερθέντων στόχων, ενώ σε µεγάλο βαθµό καθορίζονται από τις στάσεις τους απέναντι στην εκπαίδευση. Οι στάσεις αυτές διαµορφώθηκαν από την προϋπάρχουσα εµπειρία τους τόσο από βιώµατα µαθητικής ηλικίας όσο και από µετέπειτα εκπαιδευτικές εµπειρίες που απέκτησαν ως ενήλικοι. Αν µέσω της εκπαιδευτικής διαδικασίας στην οποία συµµετέχουν αξιοποιηθούν οι θετικές στάσεις και µετασχηµατιστούν οι αρνητικές, θα επιτευχθούν στόχοι του εκπαιδευτικού προγράµµατος. Κάποτε όµως οι εκπαιδευόµενοι έχουν διαµορφώσει στάσεις απέναντι στην εκπαίδευση που οδηγούν σε αναζήτηση έτοιµων γνώσεων και όχι σε ενεργητική συµµετοχή, ενώ άλλοτε η χαµηλή 3

4 αυτοεκτίµηση και η πεποίθηση ότι δεν µπορούν να ανταποκριθούν στο επίπεδο του προγράµµατος, τους προκαλεί αρνητικά συναισθήµατα και παραίτηση που δυσχεραίνουν την εκπαιδευτική διαδικασία. 5) Οι ενήλικοι εκπαιδευόµενοι έχουν -εκτός από την παρακολούθηση του εκπαιδευτικού προγράµµατος στο οποίο συµµετέχουν- πολλά καθήκοντα και δεσµεύσεις που απορρέουν από τους κοινωνικούς τους ρόλους (σύζυγοι, γονείς, εργαζόµενοι κτλ.). Ορισµένες φορές οι σχέσεις αυτές µπορεί να λειτουργούν υποστηρικτικά, προς όφελος της εκπαιδευτικής διαδικασίας (π.χ. εµψύχωση από το οικογενειακό ή το φιλικό περιβάλλον), ενώ άλλοτε, τα καθήκοντα µε τα οποία είναι επιφορτισµένοι αποτελούν ανασταλτικό παράγοντα στην πορεία της εκπαίδευσής τους (εµπόδια στη µάθηση). Β. Εµπόδια στη µάθηση που αντιµετωπίζουν οι ενήλικοι εκπαιδευόµενοι Η µαθησιακή πορεία των ενηλίκων δεν είναι απρόσκοπτη και ευθύγραµµη. Συναντά πλήθος εµποδίων, τα οποία αν δεν αντιµετωπιστούν µε κατάλληλο τρόπο µπορεί να καταστήσουν αναποτελεσµατική την εκπαίδευση ή ακόµα και να προκαλέσουν τη διακοπή της. Τα εµπόδια αυτά µπορούν να καταταχθούν σε δύο κατηγορίες: Εξωτερικά εµπόδια Κακή οργάνωση του εκπαιδευτικού προγράµµατος (στόχοι, συντονισµός, χώροι, εποπτικά µέσα κ.ά.) Κοινωνικές υποχρεώσεις και καθήκοντα των ενηλίκων εκπαιδευοµένων που δυσκολεύουν την εκπαιδευτική τους πορεία Εξωτερικοί παράγοντες που δυσκολεύουν την εκπαιδευτική διαδικασία (π.χ. ζέστη, θόρυβος) Εσωτερικά εµπόδια Προϋπάρχουσες εµπειρίες, γνώσεις, στάσεις, στις οποίες οι εκπαιδευόµενοι έχουν επενδύσει συναισθηµατικά, µε αποτέλεσµα να προσκολλώνται σε αυτές Ψυχολογικοί παράγοντες (άγχος που οφείλεται σε πολλά αίτια, όπως φόβος αποτυχίας, κριτικής, γελοιοποίησης, αβεβαιότητα για το αν θα ανταποκριθούν στις απαιτήσεις της εκπαίδευσης) 4

5 Η ύπαρξη εσωτερικών εµποδίων στη µάθηση οδηγεί πολλές στην ανάπτυξη εκ µέρους των εκπαιδευοµένων µηχανισµών άµυνας που εκδηλώνονται άλλοτε µε ήπιο τρόπο (π.χ. αρνητισµός, εκλογίκευση, µετατόπιση συζήτησης) και άλλοτε εντονότερα (άµεση ή έµµεση παραίτηση από την εκπαιδευτική διαδικασία). Όλα τα χαρακτηριστικά των ενήλικων εκπαιδευόµενων που αναφέρθηκαν προηγουµένως µπορεί να έχουν διττό ρόλο στην µαθησιακή πορεία. Μπορεί να λειτουργήσουν ως καταλύτες για δηµιουργική και αποτελεσµατική µάθηση, µπορεί όµως να αποτελέσουν και τροχοπέδη. Γ. Προϋποθέσεις αποτελεσµατικής µάθησης ενηλίκων Λαµβάνοντας υπόψη τα χαρακτηριστικά του ενήλικου εκπαιδευόµενου και το ρόλο τους στην εκπαιδευτική διαδικασία, καταλήγουµε στις παρακάτω προϋποθέσεις που ευνοούν την αποτελεσµατική µάθηση: Επίκεντρο της εκπαιδευτικής διαδικασίας είναι οι εκπαιδευόµενοι Η εκπαιδευτική διαδικασία ανταποκρίνεται στις ανάγκες και τα ενδιαφέροντα των εκπαιδευοµένων Αξιοποιούνται οι γνώσεις και οι εµπειρίες των εκπαιδευοµένων Οι εκπαιδευτικοί στόχοι του προγράµµατος διατυπώνονται µε σαφήνεια στους εκπαιδευόµενους για να διαπιστώνεται κατά πόσο ανταποκρίνονται στις προσδοκίες τους Λαµβάνονται υπόψη οι προτιµώµενοι τρόποι µάθησης των εκπαιδευοµένων στην οργάνωση της διδασκαλίας ιερευνώνται τα εµπόδια στη µάθηση που αντιµετωπίζουν οι εκπαιδευόµενοι και αναζητούνται τρόποι υπέρβασής τους Η εκπαίδευση έχει εθελοντικό χαρακτήρα, αφού κάθε είδους πίεση προς τους ενηλίκους για συµµετοχή σε µία εκπαιδευτική διαδικασία έχει σχεδόν πάντα αρνητικά αποτελέσµατα Το εκπαιδευτικό πρόγραµµα είναι άψογα οργανωµένο σε όλα τα επίπεδα (σχεδιασµός, εκπαιδευτική διαδικασία, υλοποίηση) 5

6 Ενθαρρύνεται και επιδιώκεται η ενεργητική συµµετοχή των εκπαιδευοµένων στην εκπαιδευτική διαδικασία Χρησιµοποιούνται ενεργητικές εκπαιδευτικές τεχνικές στην εκπαιδευτική διαδικασία Επιδιώκεται η ευρετική πορεία προς τη γνώση, έτσι ώστε µετά το τέλος της εκπαίδευσης ο εκπαιδευόµενος να µπορεί να συνεχίσει µόνος τη µαθησιακή του πορεία Καλλιεργείται κριτικός τρόπος σκέψης Επιδιώκεται η δηµιουργία µαθησιακού κλίµατος που χαρακτηρίζεται από ουσιαστική επικοινωνία, πνεύµα συνεργασίας και αµοιβαίο σεβασµό Καλλιεργούνται αµφίδροµες σχέσεις µεταξύ εκπαιδευτών και εκπαιδευοµένων, οι οποίες χαρακτηρίζονται από ειλικρίνεια, σεβασµό, αποδοχή. Ο εκπαιδευτής λειτουργεί ως συντονιστής και εµψυχωτής στην εκπαιδευτική διαδικασία Καλλιεργούνται σχέσεις συνεργασίας, αµοιβαίου σεβασµού και εµπιστοσύνης µεταξύ των εκπαιδευοµένων, οι οποίοι λειτουργούν ως οµάδα. Η εκπαιδευτική οµάδα στην εκπαίδευση ενηλίκων.1. Η επικοινωνία µέσα στην εκπαιδευτική οµάδα Η αποτελεσµατική επικοινωνία µεταξύ των µελών µιας εκπαιδευτικής οµάδας διευκολύνει τη λειτουργία της, αφού η ποιότητα της επικοινωνίας που θα διαµορφωθεί µεταξύ εκπαιδευτή-εκπαιδευοµένων και κάθε εκπαιδευόµενου µε τους υπόλοιπους αποτελεί καθοριστικό στοιχείο για την εξέλιξη της διεργασίας µέσα στην οµάδα. Η επικοινωνία, διαρκής και πάντα παρούσα στη διεργασία της οµάδας (ακόµα και όταν ένα µέλος δεν µιλάει εκπέµπει ένα µήνυµα π.χ. «δεν επιθυµώ να µιλήσω», «δεν µε ενδιαφέρει η συζήτηση») συνιστά σύνθετη και πολύπλευρη λειτουργία. Η ύπαρξη διαφορετικού είδους µηνυµάτων (π.χ. λεκτικό, µη λεκτικό), που λειτουργούν σε δύο επίπεδα (περιεχόµενο-πληροφορίες, συναισθηµατικό) προκαλούν συχνά δυσκολίες στην επικοινωνία, οι οποίες προέρχονται από πολλούς και διαφορετικούς λόγους, όπως αντιφατικότητα (π.χ. ασυµφωνία λεκτικού µε εξωλεκτικό µέρος), ασάφεια, λανθασµένη ερµηνεία κ.ά. Το πλαίσιο (διαπροσωπικές σχέσεις, χώρος, 6

7 τόπος, χρόνος) µέσα στο οποίο εντάσσεται κάθε επικοινωνιακή «συναλλαγή» επηρεάζει την αποτελεσµατικότητά της. Ο σηµαντικότερος όµως παράγοντας που επιδρά στην επικοινωνία είναι η διαφορετική και υποκειµενική αντίληψη της πραγµατικότητας από κάθε άτοµο (σύµφωνα µε το σύστηµα αντιλήψεων που έχει διαµορφώσει), που έχει ως αποτέλεσµα καθένας να εστιάζει σε διαφορετικά σηµεία στην προσπάθεια κατανόησης του ίδιου µηνύµατος, γεγονός που οδηγεί πολλές φορές σε εντελώς διαφορετικές ερµηνείες, µε ότι αυτό συνεπάγεται. Η επίγνωση όλων των παραπάνω παραγόντων σε συνδυασµό µε την αυτοεκτίµηση (γνώση και αποδοχή του εαυτού, κατά συνέπεια και των άλλων) αποτελούν προϋποθέσεις για αποτελεσµατική επικοινωνία..2. Η λειτουργία της εκπαιδευτικής οµάδας Η εκπαιδευτική οµάδα που συγκροτείται από ενήλικους εκπαιδευόµενους έχει τα χαρακτηριστικά που προκύπτουν από τον ορισµό της έννοιας της οµάδας και αναπτύσσει τη δυναµική που χαρακτηρίζει τις οµάδες γενικότερα. Λειτουργεί µέσα σε πλαίσια που καθορίζονται από: τις αρχές εκπαίδευσης ενηλίκων, το συγκεκριµένο εκπαιδευτικό πρόγραµµα, την οργάνωση και δοµή του φορέα που υλοποιεί το πρόγραµµα, το ευρύτερο κοινωνικό πλαίσιο. Η προσωπική άποψη περί οµάδας που έχει διαµορφώσει κάθε µέλος της (εκπαιδευόµενοι και εκπαιδευτής) και η οποία βασίζεται σε εµπειρίες και βιώµατα καθορίζουν τον τρόπο προσέγγισης και συµµετοχής στην εκπαιδευτική διαδικασία σε οµάδες και συνθέτουν το «κλίµα» που θα δηµιουργηθεί τελικά. Τα σηµαντικότερα εµπόδια για την αποτελεσµατική επικοινωνία µέσα στην οµάδα σχετίζονται κυρίως µε τις προγενέστερες εµπειρίες των µελών της οµάδας που συνθέτουν την εµπειρία της οµάδας ως συνόλου και µε λανθασµένες και άτοπες παραδοχές για τα άλλα µέλη της οµάδας, βασισµένες σε µία αρχική εντύπωση. Εκτός από τους ρόλους εκπαιδευτή και εκπαιδευοµένων των οποίων το περιεχόµενο καθορίζεται από την αρχή της λειτουργίας της εκπαιδευτικής οµάδας σύµφωνα µε τις αρχές εκπαίδευσης ενηλίκων, κατά τη διάρκεια της διεργασίας της οµάδας τα µέλη της αναλαµβάνουν και άλλους ρόλους οι οποίοι χαρακτηρίζουν τον τρόπο συµµετοχής τους στην οµάδα (π.χ. ηγέτης οµάδας, ηγέτης έργου, αµφισβητίας, αποδιοποµπαίος, εµψυχωτής, «ιδιαίτερος» κ.ά.). Κάθε οµάδα έχει το δικό της ιδιαίτερο τρόπο διαµόρφωσης και κατανοµής ρόλων στα µέλη της, αφού κάθε οµάδα αναπτύσσει τη δική της διεργασία µε ιδιαίτερο και µοναδικό τρόπο. Η ανάληψη ρόλων αυτού του είδους εκ µέρους των µελών της οµάδας είναι απαραίτητη για τη 7

8 λειτουργία της, καθώς οι ρόλοι αποτελούν αλληλένδετους και συµπληρωµατικούς κρίκους της ευρύτερης διεργασίας. υσλειτουργία της οµάδας προκύπτει στην περίπτωση που οι ρόλοι παγιώνονται σε συγκεκριµένα πρόσωπα και σε συγκεκριµένες µορφές έκφρασης χωρίς να εναλλάσσονται µεταξύ περισσοτέρων µελών και στην περίπτωση που η παρουσία τους δεν αξιοποιείται προς όφελος της διεργασίας της οµάδας, αλλά θεωρείται ενοχλητική και αγνοείται. Σύµφωνα µε όσα προαναφέρονται σχετικά µε τη διεργασία της εκπαιδευτικής οµάδας, ο εκπαιδευτής οφείλει να αντιµετωπίζει την κάθε οµάδα ως µοναδική, µε εξελισσόµενη διεργασία, να κατανοεί τα πλαίσια µέσα στα οποία αυτή λειτουργεί και να αξιοποιεί τους αναδυόµενους κάθε φορά ρόλους προς όφελος της οµάδας, έχοντας επίγνωση της προσωπικής του προσέγγισης µε όσα αυτή συνεπάγεται. Τέλος, να παραµένει «ανοικτός», ώστε να εξελίσσεται µαζί µε την κάθε οµάδα, µαθαίνοντας από τις εµπειρίες που αποκοµίζει. Ε. Ο ρόλος του εκπαιδευτή ενηλίκων Ο ρόλος του εκπαιδευτή ενηλίκων είναι ρόλος σύνθετος και απαιτητικός. Κάθε οµάδα εκπαιδευοµένων που συντονίζει είναι διαφορετική από τις άλλες -ως προς τα χαρακτηριστικά των µελών της, τις εκπαιδευτικές τους ανάγκες και προσδοκίες, τους προσωπικούς τρόπους µάθησης- και χρειάζεται να συντονίζει την εκπαιδευτική διαδικασία και να οδηγεί την οµάδα στην επίτευξη του στόχου της χωρίς να της επιβάλλει τις απόψεις του, ενθαρρύνοντας και εξασφαλίζοντας την ενεργητική συµµετοχή των εκπαιδευοµένων. Με δεδοµένη την εκπαιδευτική µεθοδολογία της εκπαίδευσης ενηλίκων και τις ιδιαιτερότητες των εκπαιδευοµένων (κάθε οµάδα ενηλίκων είναι µοναδική, αλλά και µέσα στην ίδια οµάδα υπάρχουν διαφορές ως προς τα χαρακτηριστικά των µελών της) το παραδοσιακό δασκαλοκεντρικό «µοντέλο» εκπαίδευσης είναι ανεπαρκές και ακατάλληλο. Ο δάσκαλος-αυθεντία, ο «µεταδότης» προκαθορισµένων γνώσεων, παραχωρεί τη θέση του στον εµψυχωτή, που σχεδιάζει και συντονίζει την εκπαιδευτική διεργασία, δοµώντας σχέσεις, διαγιγνώσκοντας ανάγκες, εµπλέκοντας ενεργητικά τους εκπαιδευόµενους Ο ρόλος του εκπαιδευτή ενηλίκων δεν είναι στατικός. Μπορεί να είναι ταυτόχρονα εµψυχωτής, συντονιστής, διαµεσολαβητής, παρακινητής, σύµβουλος, εµπνευστής, υποκινητής, εισηγητής, αλλάζοντας διαδοχικά ρόλους στο πλαίσιο της ίδιας εκπαιδευτικής διαδικασίας, ανάλογα µε τις ανάγκες της οµάδας του. 8

9 Για να µπορέσει να ανταποκριθεί στο ρόλο αυτό, ο εκπαιδευτής χρειάζεται να κατέχει πολλές και διαφορετικές δεξιότητες: να κατανοεί, να επικοινωνεί, να οργανώνει µε ευελιξία, να εφαρµόζει πολλές εκπαιδευτικές τεχνικές, να είναι «ανοικτός» στην αναζήτηση, στο διάλογο, να µπορεί να αντιλαµβάνεται τη διεργασία της οµάδας, να έχει αυτογνωσία και ικανότητα αυτοαξιολόγησης. εν είναι εύκολο ένας εκπαιδευτής να συγκεντρώνει ταυτόχρονα και σε ικανοποιητικό βαθµό όλα τα παραπάνω χαρακτηριστικά. Ωστόσο, η συνειδητοποίηση εκ µέρους του των απαιτήσεων του ρόλου του και η συνεχής προσπάθεια να εξελίσσεται και να βελτιώνεται µπορεί να τον οδηγήσει τόσο σε προσωπική όσο και σε επαγγελµατική ολοκλήρωση. ΣΤ. Οι εκπαιδευτικές τεχνικές Στη συνέχεια περιγράφονται βασικές εκπαιδευτικές τεχνικές που µπορούν να αξιοποιηθούν στην εκπαιδευτική διεργασία στο πλαίσιο της εκπαίδευσης ενηλίκων: ΣΤ.1. Η εισήγηση Περιγραφή-προδιαγραφές Αναλυτική παρουσίαση ενός θέµατος από τον εκπαιδευτή. εν θα πρέπει να υπερβαίνει τα 20. Για να γίνεται κατανοητή η εισήγηση είναι απαραίτητο να έχει εισαγωγή, κυρίως µέρος, πρόλογο και επίλογο, ενώ ο εκπαιδευτής θα πρέπει να µεριµνά µε διάφορους τρόπους (π.χ. διανοµή σηµειώσεων µε τα σηµαντικότερα σηµεία της εισήγησης, χρήση οπτικοακουστικών µέσων κ.ά.) για την εξασφάλιση της ενεργητικής ακρόασης εκ µέρους των εκπαιδευοµένων. Πλεονεκτήµατα Μετάδοση γνώσεων σε σύντοµο χρόνο Ευκολότερη προετοιµασία για τον εκπαιδευτή Αίσθηµα ασφάλειας στους εκπαιδευόµενους Μειονεκτήµατα εν επιτρέπει την ενεργητική συµµετοχή των εκπαιδευοµένων και την παρακολούθηση εκ µέρους του εκπαιδευτή της µαθησιακής πορείας της οµάδας Ωστόσο, αν είναι απαραίτητο να χρησιµοποιηθεί η εισήγηση, µπορεί να εµπλουτισθεί µε άλλες τεχνικές (π.χ. συζήτηση, εργασία σε οµάδες, ασκήσεις κ.ά.) 9

10 ΣΤ.2. Ερωτήσεις-απαντήσεις Περιγραφή-προδιαγραφές Πρόσβαση στη µάθηση µέσω ερωταποκρίσεων. Οι ερωτήσεις τίθενται από τον εκπαιδευτή προς τους εκπαιδευόµενους, αλλά και αντίστροφα. Οι ερωτήσεις πρέπει να απευθύνονται σε όλους, να είναι «ανοικτές», επαγωγικές και να ωθούν σε τεκµηριωµένους συλλογισµούς. Να αποφεύγονται οι «ψευδο-ερωτήσεις» (π.χ. «Κι εσείς δεν πιστεύετε ότι.;») και οι ρητορικές ερωτήσεις. Αν οι εκπαιδευόµενοι δεν απαντήσουν αµέσως, ο εκπαιδευτής να µη σπεύδει να δώσει την απάντηση. Συνήθως χρησιµοποιείται σε συνδυασµό µε άλλες τεχνικές, κυρίως την άσκηση ή την εισήγηση. Πλεονεκτήµατα Αυτενέργεια εκπαιδευοµένων, επικοινωνιακό και συµµετοχικό κλίµα Ανάπτυξη κριτικής ικανότητας Λεπτοµερής προσέγγιση θέµατος ιαπίστωση βαθµού κατανόησης του θέµατος και αναγκών των εκπαιδευοµένων Μειονεκτήµατα Χρονοβόρα διαδικασία Πιθανές παρεµβάσεις εκτός θέµατος εν εξασφαλίζεται συµµετοχή όλων των εκπαιδευοµένων εν βασίζεται στην πράξη ΣΤ.3. Συζήτηση Περιγραφή-προδιαγραφές Ανταλλαγή απόψεων µέσα στην εκπαιδευτική οµάδα, µε στόχο τη σταδιακή προσέγγιση ενός θέµατος. ιεξάγεται σε επίπεδο υπο-οµάδων ή στην ολοµέλεια. Ισχύουν οι προδιαγραφές των ερωτήσεων-απαντήσεων, αλλά απαιτείται καλή προετοιµασία εκπαιδευτή και εκπαιδευοµένων για το θέµα που θα συζητηθεί. Απαραίτητο είναι να δίνονται διευκρινήσεις από τον εκπαιδευτή για τη διαδικασία (π.χ. χρονική διάρκεια, στάδια, µεθοδολογία). Μπορεί να χρησιµοποιηθεί σε συνδυασµό µε άλλες εκπαιδευτικές τεχνικές. Ιδιαίτερα χρήσιµη µπορεί να είναι κατά 10

11 την έναρξη της προσέγγισης ενός ζητήµατος, ώστε οι εκπαιδευόµενοι να προβληµατιστούν γύρω από το ζήτηµα αυτό, εξετάζοντας διάφορες πτυχές του. Πλεονεκτήµατα Ανάπτυξη ικανότητας συνεργασίας εκπαιδευοµένων Όλα τα πλεονεκτήµατα των ερωτήσεων-απαντήσεων Μειονεκτήµατα Προϋποθέτει γνώσεις των εκπαιδευοµένων για το θέµα Όλα τα µειονεκτήµατα των ερωτήσεων-απαντήσεων ΣΤ.4. Καταιγισµός ιδεών (brainstorming) Περιγραφή-προδιαγραφές Πολυεπίπεδη εξέταση ενός θέµατος ή µιας έννοιας, µέσω της υποκίνησης των διδασκοµένων να προβούν σε ελεύθερη, αυθόρµητη έκφραση ιδεών. εν έχει σηµασία αν οι εκπαιδευόµενοι γνωρίζουν το θέµα. Ζητούµενο είναι να συµβάλουν στην εξέτασή του µε όποια ιδέα ή πρόταση έρχεται στο µυαλό τους ακόµα και αν αυτή φαίνεται φανταστική ή απραγµατοποίητη. Ο εκπαιδευτής θέτει το ζήτηµα ή το ερώτηµα, οι εκπαιδευόµενοι εκφράζουν τις ιδέες τους οι οποίες ταυτόχρονα καταγράφονται από τον εκπαιδευτή χωρίς να σχολιάζονται. Στη συνέχεια γίνεται κατηγοριοποίηση των ιδεών και σχολιασµός µε την τεχνική των ερωτήσεωναπαντήσεων ή της συζήτησης. Τέλος, ο εκπαιδευτής προβαίνει στη σύνθεση όσων συζητήθηκαν. Πλεονεκτήµατα Υψηλός βαθµός συµµετοχής Αξιοποίηση της δηµιουργικότητας και των εµπειριών των συµµετεχόντων Ανάπτυξη της ελεύθερης έκφρασης, της κριτικής σκέψης, της συνεργασίας Μειονεκτήµατα Ορισµένοι εκπαιδευόµενοι µπορεί να µη συµµετέχουν Μπορεί να διολισθήσει σε επίδειξη φαντασίας και σε µη δηµιουργική παράθεση ιδεών 11

12 ΣΤ.5. «Χιονοστιβάδα» (snowballing) Περιγραφή-προδιαγραφές Αποσκοπεί στην ανταλλαγή απόψεων µε στόχο τον προβληµατισµό για ένα ζήτηµα. Κάθε εκπαιδευόµενος ατοµικά επεξεργάζεται το θέµα για 3-4 λεπτά. Συγκρίνει τα σχόλιά του µε το διπλανό του για 8-10 λεπτά, εντοπίζοντας κοινά σηµεία και διαφορές, αλληλοσυµπληρωνόµενοι κτλ. Η ίδια δραστηριότητα επαναλαµβάνεται σε οµάδες των τεσσάρων (οι δύο δυάδες που συνεργάστηκαν). Στο τέλος οι απόψεις των οµάδων παρουσιάζονται στην ολοµέλεια, γίνεται σύνθεσή τους και εξάγονται συµπεράσµατα. Πρόσθετα πλεονεκτήµατα σε σχέση µε τις τεχνικές των ερωτήσεων-απαντήσεων και της συζήτησης είναι ότι δεν είναι χρονοβόρα δραστηριότητα, δε γίνονται παρεµβάσεις εκτός θέµατος και η τεχνική βασίζεται τόσο στο λόγο όσο και στην πράξη. ΣΤ.6. Ασκήσεις Η τεχνική αφορά ασκήσεις που γίνονται στο πλαίσιο της εκπαιδευτικής διαδικασίας ενός προγράµµατος και όχι την πρακτική άσκηση σε επαγγελµατικούς χώρους, η οποία ακολουθεί τη θεωρητική κατάρτιση. Περιγραφή-προδιαγραφές Ατοµική ή συλλογική εργασία µε ποικίλες µορφές: επεξεργασία ζητήµατος, λύση προβλήµατος, διεξαγωγή πειράµατος κ.ά. ιαρκεί από λίγα λεπτά έως λίγες ώρες και στόχος της είναι να οδηγηθούν οι εκπαιδευόµενοι σε δράση, την οποία ακολουθεί ανάλυση των αποτελεσµάτων και της εµπειρίας, άντληση γενικών αρχών, σύνδεση µε θεωρία. Οι οδηγίες των ασκήσεων πρέπει να είναι σαφείς και διατυπωµένες γραπτώς, ενώ σκόπιµο είναι να τίθενται ποσοτικοποιηµένα όρια της εργασίας, π.χ. «αναφέρετε 5 αιτίες..». Σκόπιµο είναι επίσης, σε κάποιες περιπτώσεις, να δίνονται εναύσµατα (έντυπα ή οπτικοακουστικά) για να υποκινούνται οι εκπαιδευόµενοι να δραστηριοποιηθούν. Πλεονεκτήµατα Σύνδεση θεωρίας και πράξης Ενεργητική συµµετοχή των εκπαιδευοµένων, καλλιέργεια υπευθυνότητας και τόνωση αυτοπεποίθησής τους 12

13 εν είναι χρονοβόρα, ενώ ταυτόχρονα προωθεί συγκεκριµένους κάθε φορά εκπαιδευτικούς στόχους Μειονεκτήµατα Απαιτείται προσεκτική προετοιµασία και εποπτεία από τον εκπαιδευτή εν εξετάζεται εξονυχιστικά ένα ζήτηµα (όπως στη «µελέτη περίπτωσης») ΣΤ.7. Μελέτη περίπτωσης Περιγραφή-προδιαγραφές Μορφή σύνθετης άσκησης, µε τα εξής ιδιαίτερα χαρακτηριστικά: ένα πραγµατικό ή υποθετικό παράδειγµα, το οποίο αντανακλά µία ευρύτερη κατάσταση, παρουσιάζεται στους εκπαιδευόµενους µε σκοπό να αναλυθεί σε βάθος και να διερευνηθούν οι εναλλακτικές λύσεις στα προβλήµατα που αναδύονται. Χρησιµοποιείται είτε για εµπέδωση θεωρητικών γνώσεων είτε για υποκίνηση ευρετικής πορείας προς τη γνώση. Ο εκπαιδευτής επιλέγει µία περίπτωση που να µοιάζει πραγµατική και να παρουσιάζει ενδιαφέρον για τους εκπαιδευόµενους και να διαθέτουν γνώσεις και εµπειρίες που να τους επιτρέπουν να την προσεγγίσουν µε επιτυχή αποτελέσµατα. Την παρουσιάζει στους εκπαιδευόµενους, αναλύοντας το πλαίσιο στο οποίο εντάσσεται αυτή (προφορικά, µε γραπτό κείµενο, µε κασάτα ήχου ή µε βιντεοταινία). Απαντά σε ρωτήσεις και δίνει διευκρινιστικές πληροφορίες, εάν του ζητηθούν. Οι εκπαιδευόµενοι εργάζονται σε οµάδες και παρουσιάζονται στην ολοµέλεια τα συµπεράσµατα των οµάδων, τα οποία ο εκπαιδευτής συνθέτει, συµπληρώνει, σχολιάζει, µε τρόπο ώστε να εξαχθεί το γενικό συµπέρασµα. Πλεονεκτήµατα Οι εκπαιδευόµενοι «πρωταγωνιστούν» στη εκπαιδευτική διαδικασία Συµµετέχουν ενεργητικά και αναπτύσσεται η κριτική σκέψη και η ικανότητα επίλυσης προβληµάτων και αντιµετώπισης θεµάτων Πολλές φορές οδηγεί σε αλλαγή στάσεων Η λεπτοµερής εξέταση ενός θέµατος µπορεί να συνδέεται µε ευρύτερα γνωστικά πεδία και η αναγωγή σε αυτά, εκτός των άλλων, συνεπάγεται εξοικονόµηση χρόνου που µπορεί να αξιοποιηθεί για άλλες εκπαιδευτικές δραστηριότητες. 13

14 Μειονεκτήµατα εν είναι εύκολο να βρεθούν περιπτώσεις που να έχουν το ίδιο ενδιαφέρον για τους εκπαιδευόµενους και για τις οποίες να διαθέτουν παραπλήσιες γνώσεις και εµπειρίες Η σύνθεση των συµπερασµάτων δεν είναι εύκολη, ιδιαίτερα στις περιπτώσεις που τα στοιχεία δεν µπορούν να αποτιµηθούν ποσοτικά Είναι δύσκολη η αναγωγή από το επιµέρους στο όλο Απαιτείται σηµαντική εκπαιδευτική εµπειρία από τον εκπαιδευτή ΣΤ.8. Παιχνίδι ρόλων Περιγραφή-προδιαγραφές Οι εκπαιδευόµενοι υποδύονται ρόλους που συνδέονται µε µία εξεταζόµενη κατάσταση στον επαγγελµατικό ή στον κοινωνικό τοµέα, µε στόχο να κατανοήσουν βιώνοντας βαθύτερα την κατάσταση και τις αντιδράσεις σε αυτή. Εφαρµόζεται κυρίως όταν επιδιώκεται η ανάλυση προβληµατικών ή συγκρουσιακών καταστάσεων οι οποίες αφορούν ικανότητες, στάσεις, επικοινωνία, συµπεριφορά. Ο εκπαιδευτής εξηγεί τους στόχους του παιχνιδιού, τι πρόκειται δηλαδή να εξεταστεί και για ποιο λόγο. Παρουσιάζει τους κανόνες του παιχνιδιού (αριθµό παικτών οι οποίοι προσφέρονται εθελοντικά, τι θα κάνουν, τη χρονική διάρκεια, αναθέτει στην υπόλοιπη οµάδα ρόλο παρατηρητή για την καταγραφή στοιχείων) και παρουσιάζει το πλαίσιο της ιστορίας που έχει δηµιουργήσει, δίνοντας στοιχεία για τον κάθε ρόλο. Οι συµµετέχοντες επιλέγουν ρόλους (κάθε ρόλος µπορεί να παίζεται από περισσότερα του ενός άτοµα). Οι παίκτες συνεδριάζουν µόνοι, προκειµένου να συζητήσουν και να αποφασίσουν για τη µελλοντική τους συµπεριφορά. Ο εκπαιδευτής τους εξηγεί ότι πρέπει να αφεθούν να αντιδράσουν αυθόρµητα, ανάλογα µε την εξέλιξη του παιχνιδιού, ακόµα και να διαφοροποιήσουν την αρχική τους στάση, ανάλογα µε την εξέλιξη των υπολοίπων παικτών. Στη συνέχεια οι παίκτες υποδύονται τους ρόλους τους και οι παρατηρητές καταγράφουν. Μόλις τελειώσει το παιχνίδι οι συµµετέχοντες σχολιάζουν την εµπειρία που βίωσαν και οι παρατηρητές ανακοινώνουν όσα κατέγραψαν. Ο εκπαιδευτής σχολιάζει και συνθέτει όλες τις απόψεις και τις συνδέει µε το διδακτικό αντικείµενο. Η δηµιουργία κλίµατος εµπιστοσύνης στην οµάδα είναι απαραίτητη προϋπόθεση για να πραγµατοποιηθεί παιχνίδι ρόλων, άρα ο εκπαιδευτής το χρησιµοποιεί µόνον όταν η οµάδα έχει γνωριστεί καλά και υπάρχει ανάλογο κλίµα. 14

15 Πλεονεκτήµατα Πλήρης ενεργοποίηση εκπαιδευοµένων Έκφραση συναισθηµάτων Ανάπτυξη δεξιοτήτων διαπραγµάτευσης και επικοινωνίας Επανεξέταση αντιλήψεων και συµπεριφορών και πιθανή αλλαγή στάσεων Μειονεκτήµατα Η επιτυχία του εξαρτάται από τη δηµιουργικότητα και τη διάθεση των εκπαιδευοµένων Καλή γνώση αρχών επικοινωνίας και δυναµικής της οµάδας από τον εκπαιδευτή Η αλλαγή στάσεων µπορεί να είναι προσωρινής διάρκειας ΣΤ.9. Οµάδες εργασίας Περιγραφή-προδιαγραφές Οι εκπαιδευόµενοι κατανέµονται σε υπο-οµάδες και ανταλλάσσουν εµπειρίες ή εκπονούν ασκήσεις για ένα συγκεκριµένο θέµα. Η εργασία σε οµάδες αποτελεί την κατεξοχήν εκπαιδευτική τεχνική στην εκπαίδευση ενηλίκων που µπορεί να εφαρµόζεται σε κάθε φάση της εκπαιδευτικής διαδικασίας και για όλα τα αντικείµενα διδασκαλίας. Προέχει η ποιότητα της συνεργασίας µεταξύ των εκπαιδευοµένων, το κλίµα της οµάδας και τα αποτελέσµατα που προκύπτουν, ανεξάρτητα από τη βαρύτητα του θέµατος. Ο εκπαιδευτής πρέπει να έχει εµπιστοσύνη στις δυνατότητες των εκπαιδευοµένων, να τους παραχωρεί πρωτοβουλίες και αυτενέργεια, να µην έχει την τάση και την ανυποµονησία να καθορίζει και προβλέπει τα πάντα. Οι προδιαγραφές για την αποτελεσµατική λειτουργία των οµάδων εργασίας είναι οι εξής: σύνθεση µελών (ιδανικός αριθµός τα 5 άτοµα, συγκρότηση και σύνθεση ανάλογα µε τις ανάγκες του εκπαιδευτικού προγράµµατος, αλλαγή σύνθεσης σε κάποιες περιπτώσεις για ανάπτυξη συνεργασίας µεταξύ όλων των µελών της ευρύτερης οµάδας), στόχοι και οδηγίες (σαφήνεια στόχων εκ µέρους του εκπαιδευτή, γραπτές οδηγίες, καθορισµένος χρόνος εργασίας, κατανοµή οµάδων στο χώρο, ορισµός συντονιστή που είναι διαφορετικός κάθε φορά), παρακολούθηση των οµάδων (ο εκπαιδευτής επαγρυπνεί για την καλή λειτουργία τους, δίνει σε καθεµία διευκρινήσεις, εµψυχώνει τα µέλη, τους υπενθυµίζει το χρονικό όριο, χωρίς όµως να 15

16 παρεµβαίνει στη δουλειά τους), παρουσίαση από τις οµάδες-σύνθεση (σηµαντικό στάδιο της οµαδικής εργασίας, ο εκπαιδευτής φροντίζει για την ενεργητική ακρόαση από όλα τα µέλη, συντονίζει τη συζήτηση σχολιασµού, συνθέτει τις απόψεις για την εξαγωγή συµπερασµάτων. Πλεονεκτήµατα Ενεργητική συµµετοχή των εκπαιδευοµένων Επικοινωνία, ελευθερία έκφρασης, αλληλοϋποστήριξη εκπαιδευοµένων Καλλιέργεια οµαδικού πνεύµατος Μειονεκτήµατα Γνώσεις αρχών επικοινωνίας και δυναµικής οµάδας, καθώς και προδιαγραφών οµάδων εργασίας από τον εκπαιδευτή Ε. Σχεδιασµός διδακτικής ενότητας Τα βασικά σηµεία που πρέπει να συνεκτιµώνται προκειµένου να σχεδιαστεί µία διδακτική ενότητα είναι τα ακόλουθα: 1. Μελέτη και αξιοποίηση στοιχείων (χαρακτηριστικά εκπαιδευοµένων, ανίχνευση γνώσεων και δεξιοτήτων, χρονική διάρκεια, διαθέσιµη υποδοµή) 2. ιατύπωση διδακτικών στόχων (σε επίπεδο γνώσεων, δεξιοτήτων και στάσεων) 3. Καθορισµός και οργάνωση περιεχοµένου (καθορισµός υποθεµάτων και χρονική κατανοµή τους) 4. Επιλογή εκπαιδευτικών τεχνικών και µέσων. Η επιλογή εκπαιδευτικών τεχνικών προκύπτει κάθε φορά από την εκτίµηση των επιδιωκόµενων στόχων, του περιεχοµένου της διδακτικής ενότητας, των βασικών χαρακτηριστικών των εκπαιδευοµένων, του διαθέσιµου χρόνου, των δυνατοτήτων εφαρµογής κάθε τεχνικής (σε επίπεδο υποδοµής, εκπαιδευοµένων και εκπαιδευτή). Η επιλογή εκπαιδευτικών µέσων είναι αποτέλεσµα αντίστοιχων συνεκτιµήσεων µε αυτές που καθορίζουν την επιλογή εκπαιδευτικών τεχνικών. 5. Σχεδιασµός της αξιολόγησης της διδακτικής ενότητας σε σχέση µε τους διατυπωµένους στόχους της. Η αξιολόγηση αφορά όχι µόνο το βαθµό απόκτησης γνώσεων και δεξιοτήτων εκ µέρους των εκπαιδευοµένων, αλλά και όλες τις υπόλοιπες παραµέτρους της εκπαιδευτικής διαδικασίας (εκπαιδευτής, εκπαιδευτικό υλικό, υποδοµή κ.ά.). 16

17 Στο πλαίσιο της εκπαίδευσης ενηλίκων, λοιπόν, αποτελεσµατική µάθηση εξασφαλίζεται µόνον υπό συγκεκριµένες προϋποθέσεις, οι οποίες συνεπάγονται και συγκεκριµένο τρόπο λειτουργίας των εκπαιδευτών, καθιστώντας το ρόλο τους σύνθετο και απαιτητικό. Για να αντεπεξέλθουν στο έργο τους, οι εκπαιδευτές πρέπει να διαθέτουν συγκεκριµένα προσόντα (γνώσεις και δεξιότητες σε θέµατα εκπαίδευσης ενηλίκων, δυναµικής οµάδας, αξιολόγησης κ.ά. και θετική στάση ως προς την ενεργητική και συµµετοχική εκπαίδευση), αλλά και προσωπικές ικανότητες. Τα παραπάνω, σε συνδυασµό µε τις ραγδαίες εξελίξεις στο πεδίο της δια βίου µάθησης και της εκπαίδευσης ενηλίκων σε ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο, καθιστούν τη συστηµατική επιµόρφωση και εξειδίκευση των εκπαιδευτών ενηλίκων καθοριστικό παράγοντα για την επιτυχή άσκηση του ρόλου που αναλαµβάνουν. Η εκπαίδευσή τους µε στόχο την απόκτηση γνώσεων και δεξιοτήτων και τη διαµόρφωση στάσεων µπορεί να τους ενισχύσει στο έργο τους, αλλά και να συµβάλει στην προσωπική τους ανάπτυξη και ολοκλήρωση. Από όλα τα προαναφερθέντα, καταδεικνύεται αφενός η πολυπλοκότητα του πεδίου της εκπαίδευσης ενηλίκων και αφετέρου οι ιδιαίτερες απαιτήσεις που συνεπάγεται ο ρόλος τόσο των εκπαιδευτών όσο και αυτών που σχεδιάζουν και υλοποιούν εκπαιδευτικά προγράµµατα για ενηλίκους. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1. Βεργίδης. (επιµ.) (2003) Εκπαίδευση ενηλίκων. Συµβολή στην εξειδίκευση στελεχών και εκπαιδευτών. Αθήνα: Ελληνικά Γράµµατα. 2. Γαλάνης, Ν. (1993). Ψυχολογία της (επι)µόρφωσης ενηλίκων. Αθήνα: Παπαζήσης 3. Κόκκος Α.(επιµ.), (2002) ιεθνής Συνδιάσκεψη για την εκπαίδευση ενηλίκων. Αθήνα: Μεταίχµιο. 4. Κόκκος, Α. (2005). Εκπαίδευση Ενηλίκων. Ανιχνεύοντας το πεδίο. Αθήνα: Μεταίχµιο. 17

18 5. Χασάπης,. (2000). Σχεδιασµός, Οργάνωση, Εφαρµογή και Αξιολόγηση Προγραµµάτων Επαγγελµατικής Κατάρτισης. Μεθοδολογικές αρχές και κριτήρια ποιότητας. Αθήνα: Μεταίχµιο. 6. Courau, S. (2000). Τα βασικά "εργαλεία" του εκπαιδευτή ενηλίκων. Αθήνα: Μεταίχµιο. 7. Douglas, T. (1997). Η επιβίωση στις οµάδες. Αθήνα: Ελληνικά Γράµµατα. 8. Jaques, D. (2004). Μάθηση σε οµάδες. Aθήνα: Μεταίχµιο. 9. Noye, D. (1999).Πρακτικός οδηγός του Εκπαιδευτή. Aθήνα: Μεταίχµιο. 10. Rogers, A. (1999). Η εκπαίδευση Ενηλίκων. Aθήνα: Μεταίχµιο. 11. Satir, V. (1995). Ανθρώπινη επικοινωνία. Aθήνα: ίοδος. 12. Satir, V. (1989). Πλάθοντας ανθρώπους. Aθήνα: Κέδρος. 18

Πρακτικές Εκπαίδευσης Ενηλίκων. Επιμόρφωση εκπαιδευτών/τριών Επιμορφωτικών Κέντρων 28-03-2015 Λευκωσία

Πρακτικές Εκπαίδευσης Ενηλίκων. Επιμόρφωση εκπαιδευτών/τριών Επιμορφωτικών Κέντρων 28-03-2015 Λευκωσία Πρακτικές Εκπαίδευσης Ενηλίκων Σύνδεση με τα προηγούμενα: 1. Χαρακτηριστικά ενήλικων εκπαιδευομένων 2. Δεξιότητες επικοινωνίας ενηλίκων εκπαιδευομένων 3. Μεθοδολογία διδασκαλίας για ενήλικες εκπαιδευομένους

Διαβάστε περισσότερα

Νικολέττα Ιωάννου Λειτουργός Γραφείου Ευρωπαϊκών και Διεθνών Υποθέσεων Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Νικολέττα Ιωάννου Λειτουργός Γραφείου Ευρωπαϊκών και Διεθνών Υποθέσεων Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Νικολέττα Ιωάννου Λειτουργός Γραφείου Ευρωπαϊκών και Διεθνών Υποθέσεων Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού 2 ο Π α γ κ ύ π ρ ι ο Σ υ ν έ δ ρ ι ο, 29 Ν ο ε μ β ρ ί ο υ 2 0 1 4, Λ ε μ ε σ ό ς Βασικά ερωτήματα

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές)

Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές) Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές) Ενδεικτικές τεχνικές διδασκαλίας: 1. Εισήγηση ή διάλεξη ή Μονολογική Παρουσίαση 2. Συζήτηση ή διάλογος 3. Ερωταποκρίσεις 4. Χιονοστιβάδα 5. Καταιγισμός Ιδεών 6. Επίδειξη

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικές εκπαίδευσης ενηλίκων και η συμβολή τους στην υλοποίηση του έργου

Τεχνικές εκπαίδευσης ενηλίκων και η συμβολή τους στην υλοποίηση του έργου Ημερίδες Επιμόρφωσης/Ενημέρωσης για τα επιλεγέντα Στελέχη Εκπαίδευσης του ΥΠΕΠΘ στα πλαίσια του Έργου με τίτλο: «Παραγωγή βοηθητικού εκπαιδευτικού υλικού για την εισαγωγή θεμάτων σχετικά με τα φύλα στην

Διαβάστε περισσότερα

Τσαλαπατάνη Ειρήνη: Μεθοδολογία εκπαίδευσης ενήλικων χρηστών ιατρικών βιβλιοθηκών

Τσαλαπατάνη Ειρήνη: Μεθοδολογία εκπαίδευσης ενήλικων χρηστών ιατρικών βιβλιοθηκών - 0 - Ένωση Ελλήνων Βιβλιοθηκονόμων & Επιστημόνων Πληροφόρησης Σεμινάρια Ιατρικών βιβλιοθηκών 10 Φεβρουαρίου 2012 Τσαλαπατάνη Ειρήνη: Μεθοδολογία εκπαίδευσης ενήλικων χρηστών ιατρικών βιβλιοθηκών Βιβλιοθήκη

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΧΡΗΣΤΩΝ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΩΝ ΤΣΑΛΑΠΑΤΑΝΗ ΕΙΡΗΝΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ Γ.Ν. ΑΣΚΛΗΠΙΕΙΟΥ ΒΟΥΛΑΣ

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΧΡΗΣΤΩΝ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΩΝ ΤΣΑΛΑΠΑΤΑΝΗ ΕΙΡΗΝΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ Γ.Ν. ΑΣΚΛΗΠΙΕΙΟΥ ΒΟΥΛΑΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΧΡΗΣΤΩΝ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΩΝ ΤΣΑΛΑΠΑΤΑΝΗ ΕΙΡΗΝΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ Γ.Ν. ΑΣΚΛΗΠΙΕΙΟΥ ΒΟΥΛΑΣ Ενηλικιότητα Δεν προσδιορίζεται με βάση την ηλικία. Ο ίδιος αναγνωρίζει τον εαυτό του

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ Οι τρεις διαστάσεις της μάθησης Αλέξης Κόκκος Ο Knud Illeris, ο σημαντικότερος ίσως θεωρητικός της μάθησης σήμερα, στο κείμενό του «Μια

Διαβάστε περισσότερα

Προγράμματα εκπαίδευσης ενηλίκων, οργάνωση και αποτελεσματικότητα Ανδρέας Γεωργούδης, Λειτουργός Π.Ι. Λεμεσός Ιούνιος 2015

Προγράμματα εκπαίδευσης ενηλίκων, οργάνωση και αποτελεσματικότητα Ανδρέας Γεωργούδης, Λειτουργός Π.Ι. Λεμεσός Ιούνιος 2015 ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Προγράμματα εκπαίδευσης ενηλίκων, οργάνωση και αποτελεσματικότητα Ανδρέας Γεωργούδης, Λειτουργός Π.Ι. Λεμεσός Ιούνιος 2015 1 Εκπαίδευση ενηλίκων 2

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΧΟΙ ΕΠΑΡΚΟΥΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΣΤΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ

ΣΤΟΧΟΙ ΕΠΑΡΚΟΥΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΣΤΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΘΕΜΑ: ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΣΤΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Νίκος ρίτσας, Υπεύθυνος Συστηµάτων ιαχείρισης Ποιότητας ΠΛΕΓΜΑ Α.Ε., Κατερίνα Κατελάνου, Σύµβουλος Ποιότητας ΠΛΕΓΜΑ Α.Ε, Κατερίνα

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγική Ψυχολογία Βιομηχανική Ψυχολογία

Παιδαγωγική Ψυχολογία Βιομηχανική Ψυχολογία ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΟΑΕΔ Παιδαγωγική Ψυχολογία Βιομηχανική Ψυχολογία ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ: Μαρμαρινός Ιωάννης

Διαβάστε περισσότερα

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ΔΕΠΠΣ ΑΠΣ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ενδιαφερόντων του, γ. η εξασφάλιση ίσων ευκαιριών και δυνατοτήτων μάθησης

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα Διαλόγου. Συντονίστριες: Μαρία Καγιαβή και Χρύσα Μάνθου

Θέμα Διαλόγου. Συντονίστριες: Μαρία Καγιαβή και Χρύσα Μάνθου Θέμα Διαλόγου «ΣΧΕΣΕΙΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΟΜΕΝΩΝ» Συντονίστριες: Μαρία Καγιαβή και Χρύσα Μάνθου Θέματα για συζήτηση: [Μπορείτε να συμμετάσχετε, στέλνοντας απόψεις, προτάσεις, καλές πρακτικές που έχετε

Διαβάστε περισσότερα

Επιμόρφωση εκπαιδευτών/τριών Επιμορφωτικών Κέντρων Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού

Επιμόρφωση εκπαιδευτών/τριών Επιμορφωτικών Κέντρων Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού Επιμόρφωση εκπαιδευτών/τριών Επιμορφωτικών Κέντρων Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού Σάββατο, 28 Μαρτίου 2015 Λύκειο Λατσιών Αλέξανδρος Ταμπάκης Εκπαιδευτής Ε.Κ. Εισαγωγή 1. Χαρακτηριστικά ενήλικων εκπαιδευομένων

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΙ Η ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ»

ΝΕΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΙ Η ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ» «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) Πιλοτική Εφαρμογή στους Άξονες Προτεραιότητας 1,2,3 - Οριζόντια Πράξη» «ΤΟ ΝΕΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΙ Η ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ» Ενημερωτική Συνάντηση Στελεχών Διοίκησης

Διαβάστε περισσότερα

Γλωσσάρι Το γλωσσάρι του MATURE Ανδραγωγική Άτομα μεγαλύτερης ηλικίας Δεξιότητες Δέσμευση

Γλωσσάρι Το γλωσσάρι του MATURE Ανδραγωγική Άτομα μεγαλύτερης ηλικίας Δεξιότητες Δέσμευση Γλωσσάρι Η ομάδα MATURE διαθέτει σημαντική εμπειρία στη διαχείριση και υλοποίηση Ευρωπαϊκών προγραμμάτων και γνωρίζει ότι τα ζητήματα επικοινωνίας ενδέχεται να προκαλέσουν σύγχυση. Προκειμένου να ελαχιστοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΩΝ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ

ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΩΝ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Σεμινάριο εξειδικευμένων γνώσεων 25 Μαΐου 15 Ιουνίου 2015 Σύμφωνα με τον Εθνικό Οργανισμό Πιστοποίησης Προσόντων και Επαγγελματικού Προσανατολισμού (Ε.Ο.Π.Π.Ε.Π.) για την ένταξη των Εκπαιδευτών Ενηλίκων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ 11

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ 11 ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ 11 ( σελίδες σχολικού βιβλίου 135 139, έκδοση 2014 : σελίδες 130 134 ) 3.3.3 υναµική Οµάδων 3.3.3.1 Βασικές έννοιες - Ορισµοί Η οµάδα αποτελεί έννοια και όρο που

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ m128 ΣΟΦΗ ΛΕΟΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ m128 ΣΟΦΗ ΛΕΟΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ m128 ΣΟΦΗ ΛΕΟΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ...3 2. ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΕΓΓΡΑΦΩ Σ ΕΝΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞ

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια Εκθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

Η Αξιολογηση του Εκπαιδευτικού Έργου- Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη σχολική μονάδα

Η Αξιολογηση του Εκπαιδευτικού Έργου- Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη σχολική μονάδα ΥΠΑΙΘΠΑ / ΙΕΠ ΕΡΓΟ : Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου της σχολικής μονάδας: Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης (ΑΕΕ) Η Αξιολογηση του Εκπαιδευτικού Έργου- Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη σχολική μονάδα Ιανουάριος

Διαβάστε περισσότερα

Η διάρκεια πραγματοποίησης της ανοιχτής εκπαιδευτικής πρακτικής ήταν 2 διδακτικές ώρες

Η διάρκεια πραγματοποίησης της ανοιχτής εκπαιδευτικής πρακτικής ήταν 2 διδακτικές ώρες ΣΧΟΛΕΙΟ Η εκπαιδευτική πρακτική αφορούσε τη διδασκαλία των μεταβλητών στον προγραμματισμό και εφαρμόστηκε σε μαθητές της τελευταίας τάξης ΕΠΑΛ του τομέα Πληροφορικής στα πλαίσια του μαθήματος του Δομημένου

Διαβάστε περισσότερα

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Πρόγραμμα Eξ Aποστάσεως Eκπαίδευσης (E learning) Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ. Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr

ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ. Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr Ενδογενής ανάπτυξη αξιοποίηση των τοπικών πόρων τοπικός προσδιορισμός των αναπτυξιακών προοπτικών - στόχων τοπικός

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΡΟΩΘΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: ΜΙΑ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Λεωνίδας Κυριακίδης Αναστασία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΝΗΛΙΚΩΝ, ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ & ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ. E-learning. Οδηγός Σπουδών

ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΝΗΛΙΚΩΝ, ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ & ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ. E-learning. Οδηγός Σπουδών ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΝΗΛΙΚΩΝ, ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ & ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ E-learning Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος Οικονομικής Επιστήμης, σας καλωσορίζει

Διαβάστε περισσότερα

Σέργια Σεργίδου, Φιλόλογος Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων 28 Μαρτίου 2015

Σέργια Σεργίδου, Φιλόλογος Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων 28 Μαρτίου 2015 Σέργια Σεργίδου, Φιλόλογος Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων 28 Μαρτίου 2015 ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΟΜΕΝΩΝ Πώς αντιλαμβάνεστε την έννοια ενήλικας; Η έννοια «ενήλικας» δεν είναι άμεσα συνδεδεμένη με την ηλικία,

Διαβάστε περισσότερα

()#µ*&+,-./ (0)1#2"345$ ()#µ'&+,4#05$ 67$4&,$

()#µ*&+,-./ (0)1#2345$ ()#µ'&+,4#05$ 67$4&,$ !"µ#$%&#' ()#µ*&+,-./ (0)1#2"345$ ()#µ'&+,4#05$ 67$4&,$ 8"4&%2#' (&91-#5$!.µ"#5-"#/ (0)1#2":4: (;7$.

Διαβάστε περισσότερα

Οργανωσιακή μάθηση. Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν

Οργανωσιακή μάθηση. Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν Οργανωσιακή μάθηση Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν 1 Μάθηση είναι: Η δραστηριοποίηση και κατεύθυνση δυνάμεων για την όσο το δυνα-τόν καλύτερη προσαρμογή στο φυσικό και ιστορικό περιβάλλον. Η απόκτηση

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΜΑΔΟΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ σε εφαρμογή

Η ΟΜΑΔΟΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ σε εφαρμογή 1 ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΠΕΣΣ Φωτίζοντας τη διδασκαλία: Σύγχρονες Διδακτικές Προσεγγίσεις Η ΟΜΑΔΟΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ σε εφαρμογή ΚΟΡΙΝΘΟΣ 2013 Μπιλιούρη Αργυρή Δ/ντρια 5 ου Δημ.Σχ.Ναυπλίου ΜSc Διδακτική Λογοτεχνίας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Ο ΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ( σελίδες σχολικού βιβλίου 123 127, έκδοση 2014 : σελίδες 118 122 ) 3.3 ιεύθυνση 3.3.1 Ηγεσία Βασικές έννοιες Οι επιχειρήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Γιατί η Ρομποτική στην Εκπαίδευση; A) Τα παιδιά όταν σχεδιάζουν, κατασκευάζουν και προγραμματίζουν ρομπότ έχουν την ευκαιρία να μάθουν παίζοντας και να αναπτύξουν δεξιότητες Η

Διαβάστε περισσότερα

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010 Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών Δημοτικής, Προδημοτικής και Ειδικής Εκπαίδευσης για τα νέα Αναλυτικά Προγράμματα (21-22 Δεκεμβρίου 2010 και 7 Ιανουαρίου 2011) Δ Φάση Επιμόρφωσης Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Δρ Μαριάννα Φωκαΐδου Δρ Παυλίνα Χατζηθεοδούλου Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Εκπαιδευτικών Μέσης Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕ60/70, ΠΕ02, ΠΕ03, ΠΕ04)

ΠΕ60/70, ΠΕ02, ΠΕ03, ΠΕ04) «Επιµόρφωση εκπαιδευτικών στη χρήση και αξιοποίηση των ΤΠΕ στην εκπαιδευτική διδακτική διαδικασία» (Γ ΚΠΣ, ΕΠΕΑΕΚ, Μέτρο 2.1, Ενέργεια 2.1.1, Κατηγορία Πράξεων 2.1.1 θ) Αναλυτικό Πρόγραµµα Σπουδών για

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

888 ΧΡΟΝΙΑ. Πρόγραμμα Κοινωνικής Υπηρεσίας 2013-2014. χεν θεσσαλονίκης ΣΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

888 ΧΡΟΝΙΑ. Πρόγραμμα Κοινωνικής Υπηρεσίας 2013-2014. χεν θεσσαλονίκης ΣΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Πρόγραμμα Κοινωνικής Υπηρεσίας 2013-2014 888 ΧΡΟΝΙΑ ΣΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ χεν θεσσαλονίκης Μητροπόλεως 18 546 24 Θεσσαλονίκη Τηλ.: 2310-276 144 Fax: 2310 276 144 E-mail: xenthesalonikis1@windowslive.com

Διαβάστε περισσότερα

νος Κλουβάτος Κων/νος Εναλλακτικές μορφές αξιολόγησης των μαθητών με ανομοιογενή χαρακτηριστικά Αξιολόγηση της διαφοροποιημένης διδασκαλίας

νος Κλουβάτος Κων/νος Εναλλακτικές μορφές αξιολόγησης των μαθητών με ανομοιογενή χαρακτηριστικά Αξιολόγηση της διαφοροποιημένης διδασκαλίας Κων/νος νος Κλουβάτος Σύμβουλος 3 η ς Περιφέρειας Δημ. Εκπ/σης Ν. Κυκλάδων Εναλλακτικές μορφές αξιολόγησης των μαθητών με ανομοιογενή χαρακτηριστικά Αξιολόγηση της διαφοροποιημένης διδασκαλίας Μορφές αξιολόγησης

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21 ου αιώνα) Νέο Πρόγραμμα Σπουδών, Οριζόντια Πράξη» MIS: 295450 Υποέργο 1: «Εκπόνηση Προγραμμάτων Σπουδών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και οδηγών για τον εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση της αλλαγής στη σχολική μονάδα: Η περίπτωση της εισαγωγής των Νέων Αναλυτικών Προγραμμάτων

Διαχείριση της αλλαγής στη σχολική μονάδα: Η περίπτωση της εισαγωγής των Νέων Αναλυτικών Προγραμμάτων Διαχείριση της αλλαγής στη σχολική μονάδα: Η περίπτωση της εισαγωγής των Νέων Αναλυτικών Προγραμμάτων Εισηγητές: Μάριος Στυλιανίδης, ΕΔΕ Ανδρέας Θεοδωρίδης, Διευθυντής Σχολείου Ανδρέας Κυθραιώτης, Διευθυντής

Διαβάστε περισσότερα

Μπορώ να συνεργάζομαι και να επικοινωνώ αποτελεσματικά; Ένα εργαστήρι βιωματικών ασκήσεων αυτο-αξιολόγησης Φαίη Ορφανού - Σοφία Μακρή

Μπορώ να συνεργάζομαι και να επικοινωνώ αποτελεσματικά; Ένα εργαστήρι βιωματικών ασκήσεων αυτο-αξιολόγησης Φαίη Ορφανού - Σοφία Μακρή Εργαστήρι για την επαγγελματική ζωή Μπορώ να συνεργάζομαι και να επικοινωνώ αποτελεσματικά; Ένα εργαστήρι βιωματικών ασκήσεων αυτο-αξιολόγησης Φαίη Ορφανού - Σοφία Μακρή 4 0 Θ Ε Ρ Ι Ν Ο Σ Χ Ο Λ Ε Ι Ο Ν

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδος αξιοποίησης της Τέχνης στην εκπαιδευτική πράξη

Μέθοδος αξιοποίησης της Τέχνης στην εκπαιδευτική πράξη Μέθοδος αξιοποίησης της Τέχνης στην εκπαιδευτική πράξη Αλέξης Κόκκος Καθηγητής Εκπαίδευσης Ενηλίκων στο Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήµιο Πευκακίων 13, Αγία Παρασκευή, 15342 email: a-kokkos@otenet.gr ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Διαβάστε περισσότερα

Γνώσεις για την εγκεφαλική παράλυση

Γνώσεις για την εγκεφαλική παράλυση Οδηγός Εκπαιδευτή Ενότητα κατάρτισης Γνώσεις για την εγκεφαλική παράλυση Επιμέλεια Miguel Santos Συγγραφείς Karina Riiskjaer Raun Mette Kliim-Due Betina Rasmussen Peder Esben Bilde Kirsten Caesar Petersen

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΡΦΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ. PDF created with pdffactory Pro trial version www.pdffactory.com

ΜΟΡΦΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ. PDF created with pdffactory Pro trial version www.pdffactory.com ΜΟΡΦΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Αφηγηματική προσέγγιση: Αποτελεί τη βασική μορφή των δασκαλοκεντρικών μεθόδων διδασκαλίας. Ο δάσκαλος δίνει τις πληροφορίες, ενώ οι μαθητές του παρακολουθούν μένοντας αμέτοχοι και κρατώντας

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΖΩΗΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΖΩΗΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΖΩΗΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΝ ΙΑΛΟΓΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΙ ΕΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Ι. ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Η

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΗΓΕΣΙΑ Διεθνείς τάσεις στη θεωρία, την έρευνα και την πρακτική σήμερα - Μελλοντικές προοπτικές. Δρ Ανδρέας Κυθραιώτης

ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΗΓΕΣΙΑ Διεθνείς τάσεις στη θεωρία, την έρευνα και την πρακτική σήμερα - Μελλοντικές προοπτικές. Δρ Ανδρέας Κυθραιώτης ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΗΓΕΣΙΑ Διεθνείς τάσεις στη θεωρία, την έρευνα και την πρακτική σήμερα - Μελλοντικές προοπτικές Δρ Ανδρέας Κυθραιώτης 1 Βασικά σημεία παρουσίασης Αλλαγές στα εκπαιδευτικά συστήματα χωρών

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο

Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο για τις ανάγκες της Πράξης «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) Πιλοτική Εφαρμογή». Α. ΣΤΟΧΟΙ ΤΗΣ ΠΙΛΟΤΙΚΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu Τι έχουμε μάθει για την προώθηση της Δημιουργικότητας μέσα από τις Φυσικές Επιστήμες και τα Μαθηματικά στην Ελληνική Προσχολική και Πρώτη Σχολική Ηλικία; Ευρήματα για την εκπαίδευση στην Ελλάδα από το

Διαβάστε περισσότερα

Οι περιοχές που διερευνήθηκαν συστηματικά από τα σχολεία ήσαν οι ακόλουθες: Σχέσεις μεταξύ εκπαιδευτικών-μαθητών και μεταξύ μαθητών

Οι περιοχές που διερευνήθηκαν συστηματικά από τα σχολεία ήσαν οι ακόλουθες: Σχέσεις μεταξύ εκπαιδευτικών-μαθητών και μεταξύ μαθητών Ανάπτυξη µεθόδων και εργαλείων έρευνας Από τα σχολεία που συµµετείχαν στην ΑΕΕ: Οργάνωσε οµάδες εργασίας το 66% Αξιοποίησε σχετική βιβλιογραφία το 66% Συγκέντρωσε δεδοµένα από: τα αρχεία του σχολείου το

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΟΥ 1 ΟΥ ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΥ «ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ» ΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ 2014 2015

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΟΥ 1 ΟΥ ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΥ «ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ» ΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ 2014 2015 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΟΥ 1 ΟΥ ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΥ «ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ» ΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ 2014 2015 Οι εισηγήσεις, που παρουσιάζονται πιο κάτω είναι ενδεικτικές και δεν

Διαβάστε περισσότερα

ΣΠΟΥΔΩΝ 2010 ΟΔΗΓΟΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ

ΣΠΟΥΔΩΝ 2010 ΟΔΗΓΟΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ 2010 10-2011 ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Το Ανοικτό Ίδρυμα Εκπαίδευσης είναι ένα σύγχρονο εκπαιδευτήριο προσανατολισμένο στην

Διαβάστε περισσότερα

Πλαίσιο συνεργασίας της Γ.Γ.Ε.Ε. µε τις Ν.Ε.Λ.Ε.

Πλαίσιο συνεργασίας της Γ.Γ.Ε.Ε. µε τις Ν.Ε.Λ.Ε. Υπουργείο Εθνικής Παιδείας & Θρησκευµάτων Γενική Γραµµατεία Εκπαίδευσης Ενηλίκων ιεύθυνση Προγραµµάτων Τµήµα Συνεργασίας µε ΟΤΑ & Φορείς Πλαίσιο συνεργασίας της Γ.Γ.Ε.Ε. µε τις Ν.Ε.Λ.Ε. Νοέµβριος 2005

Διαβάστε περισσότερα

1. Εισαγωγή 2. Διαπιστεύσεις: Πιστοποίηση Ε.ΚΕ.ΠΙΣ. Πιστοποίηση ΕΛΟΤ EN ISO 9001:2000 3. Σκοπός του Προγράμματος 4. Κατηγορίες υποψηφίων που γίνονται

1. Εισαγωγή 2. Διαπιστεύσεις: Πιστοποίηση Ε.ΚΕ.ΠΙΣ. Πιστοποίηση ΕΛΟΤ EN ISO 9001:2000 3. Σκοπός του Προγράμματος 4. Κατηγορίες υποψηφίων που γίνονται 1. Εισαγωγή 2. Διαπιστεύσεις: Πιστοποίηση Ε.ΚΕ.ΠΙΣ. Πιστοποίηση ΕΛΟΤ EN ISO 9001:2000 3. Σκοπός του Προγράμματος 4. Κατηγορίες υποψηφίων που γίνονται δεκτοί στο πρόγραμμα - Προαπαιτούμενα 5. Η Βεβαιωση

Διαβάστε περισσότερα

ΝEΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚA ΠΡΟΓΡAΜΜΑΤΑ: ΕΜΦAΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΕΡΑΙOΤΗΤΕΣ. ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ και στη ΔΙΑΒΙΟΥ ΑΥΤΟΜΟΡΦΩΣΗ

ΝEΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚA ΠΡΟΓΡAΜΜΑΤΑ: ΕΜΦAΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΕΡΑΙOΤΗΤΕΣ. ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ και στη ΔΙΑΒΙΟΥ ΑΥΤΟΜΟΡΦΩΣΗ ΝEΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚA ΠΡΟΓΡAΜΜΑΤΑ: ΕΜΦAΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΕΡΑΙOΤΗΤΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ και στη ΔΙΑΒΙΟΥ ΑΥΤΟΜΟΡΦΩΣΗ ΜΕΡΟΣ Α Οι προτεραιότητες στα Νέα Αναλυτικά Προγράμματα Λειτουργική Ανάλυση (copyright: Μαίρη

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάπτυξη της κουλτούρας και του κλίματος του σχολείου

Η ανάπτυξη της κουλτούρας και του κλίματος του σχολείου Η ανάπτυξη της κουλτούρας και του κλίματος του σχολείου Δρ Ανδρέας Κυθραιώτης Δρ Δημήτρης Δημητρίου Δρ Παναγιώτης Αντωνίου Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Νεοπροαχθέντων. Διευθυντών Σχολείων Δημοτικής Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

2007 δράσης 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12

2007 δράσης 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Εφαρµογή Μεθοδολογίας Υλοποίησης Η µεθοδολογία που χρησιµοποιήθηκε είναι η µεθοδολογία του ερευνητικού προγράµµατος Ο ΥΣΣΕΑΣ. Με βάση αυτό σχεδιάστηκαν τέσσερις τηλεδιασκέψεις. Τα στάδια υλοποίησης των

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ. Νιάκα Ευγενία Σχολική Σύμβουλος

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ. Νιάκα Ευγενία Σχολική Σύμβουλος Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ Νιάκα Ευγενία Σχολική Σύμβουλος ΤΙ ΡΟΛΟ ΠΑΙΖΕΙ Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Η ανατροφή των παιδιών, οι αξίες, τα κίνητρα που δίνει

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση Ανθρώπινου Δυναμικού

Διοίκηση Ανθρώπινου Δυναμικού 400 Διοίκηση Ανθρώπινου Δυναμικού 400.01 Δύο ημέρες 16 ώρες Επιλογή Στελεχών: Ξεχωρίζοντας τους Καλύτερους Με την ολοκλήρωση του σεμιναρίου οι συμμετέχοντες θα έχουν σχηματίσει ολοκληρωμένη αντίληψη όλων

Διαβάστε περισσότερα

3 ο Κ Ε Φ Α Λ Α Ι Ο Α. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ

3 ο Κ Ε Φ Α Λ Α Ι Ο Α. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ 3 ο Κ Ε Φ Α Λ Α Ι Ο ΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ Α. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ Ερωτήσεις της µορφής «σωστό λάθος» Να χαρακτηρίσετε µε Σ (σωστό) ή µε Λ (λάθος) καθεµιά από τις παρακάτω προτάσεις. 1. Ένα ιδιωτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ ΓΕΝΙΚΑ Βασικός στόχος είναι η ανατροφοδότηση της εκπαιδευτικής διαδικασίας και ο εντοπισμός των μαθησιακών ελλείψεων με σκοπό τη βελτίωση της παρεχόμενης σχολικής εκπαίδευσης. Ειδικότερα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ. Ηγεσία

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ. Ηγεσία ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ Ηγεσία Διδάσκουσα: Αφροδίτη Δαλακούρα ΔΙΟΙΚΗΣΗ: ΟΙ ΡΟΛΟΙ ΤΟΥ ΠΡΟΪΣΤΑΜΕΝΟΥ ΗΓΕΤΗΣ MANAGER COACH 1 Κλασική-μηχανιστική αντίληψη Το παλιό μοντέλο διοίκησης: οικονομικές-υλικές

Διαβάστε περισσότερα

Σχολείο Ηµεροµηνία ιδακτική Ώρα Τάξη/Τµήµα Αριθµός Μαθητών

Σχολείο Ηµεροµηνία ιδακτική Ώρα Τάξη/Τµήµα Αριθµός Μαθητών 2.2. Φόρµα Μαθήµατος 2 ης Τηλεδιάσκεψης Το νερό νεράκι Ερευνητικό εκπαιδευτικό πρόγραµµα εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης σε ηµοτικά Σχολεία της Ελλάδος και της Κύπρου ΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΛΗΡΟΥ ΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΑΡΥΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΗ ΓΙΑ ΝΑ ΣΥΜΜΕΤΑΣΧΕΤΕ ΕΙΝΑΙ:

ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΗ ΓΙΑ ΝΑ ΣΥΜΜΕΤΑΣΧΕΤΕ ΕΙΝΑΙ: Θέμα Διαλόγου «Η ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ MENTORING ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ» Συντονιστής: Ιωσήφ Φραγκούλης Θέματα για συζήτηση: [Μπορείτε να συμμετάσχετε, στέλνοντας απόψεις, προτάσεις, καλές πρακτικές που

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Μάθηση και γνώση: μια συνεχής και καθοριστική αλληλοεπίδραση Αντώνης Λιοναράκης Στην παρουσίαση που θα ακολουθήσει θα μιλήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

Διαδικασία μετασχηματισμού του Προγράμματος Σπουδών σε μιντιακές δράσεις. Λοΐζος Σοφός

Διαδικασία μετασχηματισμού του Προγράμματος Σπουδών σε μιντιακές δράσεις. Λοΐζος Σοφός Διαδικασία μετασχηματισμού του Προγράμματος Σπουδών σε μιντιακές δράσεις Λοΐζος Σοφός Οι 5 φάσεις του διδακτικού μετασχηματισμού 1. Εμπειρική σύλληψη ενός σεναρίου μιντιακής δράσης και χαρτογράφηση της

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΩΝ «ΜΕΝΤΟΡΑΣ» ΕΠΙΠΕΔΟ 5, ΒΑΣΕΙ ΤΟΥ EQF

ΕΥΡΩΠΑΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΩΝ «ΜΕΝΤΟΡΑΣ» ΕΠΙΠΕΔΟ 5, ΒΑΣΕΙ ΤΟΥ EQF ΕΥΡΩΠΑΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΩΝ «ΜΕΝΤΟΡΑΣ» ΕΠΙΠΕΔΟ 5, ΒΑΣΕΙ ΤΟΥ EQF Πρόγραμμα LLP LDV TOI 12 AT 0015 Συντονιστής προγράμματος: Schulungszentrum Fhnsdrf Εταίροι: University f Gthenburg Municipality f Tjörns

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Ακολούθως αναπτύσσονται ορισμένα διευκρινιστικά σχόλια για το Σχέδιο Μαθήματος. Αφετηρία για τον ακόλουθο σχολιασμό υπήρξαν οι σχετικές υποδείξεις που μας

Διαβάστε περισσότερα

Η χρήση ενεργητικών τεχνικών στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών ΣΕΠ για την ενίσχυση της ενσυναίσθησης

Η χρήση ενεργητικών τεχνικών στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών ΣΕΠ για την ενίσχυση της ενσυναίσθησης Η χρήση ενεργητικών τεχνικών στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών ΣΕΠ για την ενίσχυση της ενσυναίσθησης Κατσιούλα Παναγιώτα, Εκπαιδευτικός, Σύμβουλος ΣΕΠ, ΚΕΣΥΠ Κιλκίς Σιάνου Χατζηκαμάρη Παναγιώτα, Εκπαιδευτικός,

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Μαρία Παπαδοπούλου Αν. Καθηγήτρια, Π.Τ.Π.Ε., Π.Θ. mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΕΡΩΤΗΣΗΣ, ΟΠΩΣ

ΜΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΕΡΩΤΗΣΗΣ, ΟΠΩΣ ΚΕΦAΛΑΙΟ 3 Ερωτήσεις: εργαλείο, μέθοδος ή στρατηγική; Το να ζει κανείς σημαίνει να συμμετέχει σε διάλογο: να κάνει ερωτήσεις, να λαμβάνει υπόψη του σοβαρά αυτά που γίνονται γύρω του, να απαντά, να συμφωνεί...

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «Ψυχοκοινωνικές διαστάσεις των εργασιακών σχέσεων Ανάπτυξη δεξιοτήτων χειρισµού τους»

ΤΙΤΛΟΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «Ψυχοκοινωνικές διαστάσεις των εργασιακών σχέσεων Ανάπτυξη δεξιοτήτων χειρισµού τους» ΤΙΤΛΟΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «Ψυχοκοινωνικές διαστάσεις των εργασιακών σχέσεων Ανάπτυξη δεξιοτήτων χειρισµού τους» Σύντοµη περιγραφή Μέσα στο τρέχον εργασιακό περιβάλλον, κάτω από συνθήκες διαρκούς

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Μαρία Καραγιάννη Σύμβουλος Αγωγής Υγείας Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Δρ. Μαρία Καραγιάννη Σύμβουλος Αγωγής Υγείας Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Δρ. Μαρία Καραγιάννη Σύμβουλος Αγωγής Υγείας Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού 3.2 Ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων και σχέσεων Να επιδεικνύουν τρόπους αποτελεσματικής επικοινωνίας Να επιδεικνύουν ικανότητες

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου 1. Ταυτότητα δραστηριότητας Τίτλος: Και πάλι στο σχολείο Δημιουργός: Μαρία Νέζη Πεδίο, διδακτικό αντικείμενο και διδακτική ενότητα: Μάθημα: Νεοελληνική Λογοτεχνία Τάξη:

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΘΕΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ m141

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΘΕΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ m141 ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΘΕΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ m141 ΣΟΦΗ ΛΕΟΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΕΠΙΚΟΥΡΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 3 2. ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΕΓΓΡΑΦΩ

Διαβάστε περισσότερα

Παρακολούθηση Διδασκαλίας στη βάση του Δυναμικού Μοντέλου Εκπαιδευτικής Αποτελεσματικότητας. Μαργαρίτα Χριστοφορίδου 28 Νοεμβρίου 2013

Παρακολούθηση Διδασκαλίας στη βάση του Δυναμικού Μοντέλου Εκπαιδευτικής Αποτελεσματικότητας. Μαργαρίτα Χριστοφορίδου 28 Νοεμβρίου 2013 Παρακολούθηση Διδασκαλίας στη βάση του Δυναμικού Μοντέλου Εκπαιδευτικής Αποτελεσματικότητας Μαργαρίτα Χριστοφορίδου 28 Νοεμβρίου 2013 Σκοπός τη σημερινής παρουσίασης: αναγνώριση της παρατήρησης ως πολύτιμη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΔΕΥΤΙΚΟ ΕΝΤΥΠΟ ΓΙΑ ΤΙΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Ημερομηνία αποστολής της εργασίας στην εκπαιδεύτρια σύμβουλο : 23 Νοεμ. 2006

ΣΥΝΟΔΕΥΤΙΚΟ ΕΝΤΥΠΟ ΓΙΑ ΤΙΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Ημερομηνία αποστολής της εργασίας στην εκπαιδεύτρια σύμβουλο : 23 Νοεμ. 2006 ΣΥΝΟΔΕΥΤΙΚΟ ΕΝΤΥΠΟ ΓΙΑ ΤΙΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ Ονοματεπώνυμο εκπαιδευομένου : Βασίλειος Μπαλάφας Ονοματεπώνυμο εκπαιδεύτριας συμβούλου : Παναγιώτα Αγγελίδου Αύξων αριθμός γραπτής εργασίας : 1 Ημερομηνία αποστολής

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχολογική Διάσταση της Κώφωσης. Ελενα Τρύφωνος Εκπαιδευτική Ψυχολόγος Υπηρεσία Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Η Ψυχολογική Διάσταση της Κώφωσης. Ελενα Τρύφωνος Εκπαιδευτική Ψυχολόγος Υπηρεσία Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Η Ψυχολογική Διάσταση της Κώφωσης Ελενα Τρύφωνος Εκπαιδευτική Ψυχολόγος Υπηρεσία Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Η κάθε αναπηρία ή η κάθε ιδιαιτερότητα συνήθως έχει επιπτώσεις

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Μονάδα 8.1: Επαγγελματικοί ρόλοι και προφίλ για την παρακολούθηση και την εποπτεία.

Εκπαιδευτική Μονάδα 8.1: Επαγγελματικοί ρόλοι και προφίλ για την παρακολούθηση και την εποπτεία. Εκπαιδευτική Μονάδα 8.1: Επαγγελματικοί ρόλοι και προφίλ για την παρακολούθηση και την εποπτεία. Η παρακολούθηση ενός project κινητικότητας. Η διαδικασία παρακολούθησης ενός διακρατικού project κινητικότητας

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr

Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr Εισαγωγή Η αλλαγή του κλίματος αποτελεί στις μέρες μας ένα αδιαμφισβήτητο

Διαβάστε περισσότερα

Προτάσεις για τις προαγωγικές και απολυτήριες ενδοσχολικές εξετάσεις μαθητών/τριών με ΕΕΑ ή και αναπηρία:

Προτάσεις για τις προαγωγικές και απολυτήριες ενδοσχολικές εξετάσεις μαθητών/τριών με ΕΕΑ ή και αναπηρία: Προτάσεις για τις προαγωγικές και απολυτήριες ενδοσχολικές εξετάσεις μαθητών/τριών με ΕΕΑ ή και αναπηρία: 1. Η διαφοροποιημένη αντιμετώπιση κατά τη διαδικασία εξέτασης των μαθητών/τριών με ΕΕΑ ή και αναπηρία

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ

Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ Δομή παρουσίασης Εισαγωγή Έννοια της διαφοροποιημένης διδασκαλίας Γιατί διαφοροποίηση διδασκαλίας; Θετικά αποτελέσματα από την εφαρμογή της διαφοροποιημένης

Διαβάστε περισσότερα

Σ.Ε.Π. (Σύνθετο Εργαστηριακό Περιβάλλον)

Σ.Ε.Π. (Σύνθετο Εργαστηριακό Περιβάλλον) ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ: ΝΟΜΟΙ ΙΔΑΝΙΚΩΝ ΑΕΡΙΩΝ με τη βοήθεια του λογισμικού Σ.Ε.Π. (Σύνθετο Εργαστηριακό Περιβάλλον) Φυσική Β Λυκείου Θετικής & Τεχνολογικής Κατεύθυνσης Νοέμβριος 2013 0 ΤΙΤΛΟΣ ΝΟΜΟΙ ΙΔΑΝΙΚΩΝ ΑΕΡΙΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ Στις ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών για την ειδικότητα των νηπιαγωγών των εκπαιδευτικών πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση, ακριβώς λόγω του μεγάλου ανταγωνισμού και των υψηλών βαθμολογιών

Διαβάστε περισσότερα

Το YOUTHPASS στην ΕΕΥ. INFO KIT Μέρος 2. Πρόγραμμα «Νέα Γενιά σε Δράση»

Το YOUTHPASS στην ΕΕΥ. INFO KIT Μέρος 2. Πρόγραμμα «Νέα Γενιά σε Δράση» Το YOUTHPASS στην ΕΕΥ Πρόγραμμα «Νέα Γενιά σε Δράση» INFO KIT Μέρος 2 Μάης 2011 1. Η ΕΕΥ ως εμπειρία μάθησης Η συμμετοχή ως εθελοντής ΕΕΥ είναι μια πολύτιμη προσωπική, κοινωνική και πολιτισμική εμπειρία,

Διαβάστε περισσότερα

Πρακτική Άσκηση. Κεφάλαιο 6 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6

Πρακτική Άσκηση. Κεφάλαιο 6 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 Κεφάλαιο 6 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 Με το κεφάλαιο αυτό ολοκληρώνεται το ταχύρυθµο πρόγραµµα επιµόρφωσης των εκπαιδευτικών, δίνοντας παραδείγµατα εφαρµογών των τεχνολογιών πληροφορικής και επικοινωνιών, αναζήτησης πληροφοριών

Διαβάστε περισσότερα

Σαφής διάκριση της διαμορφωτικής από τη συγκριτική / τελική αξιολόγηση

Σαφής διάκριση της διαμορφωτικής από τη συγκριτική / τελική αξιολόγηση I Διευθυντική Περίληψη Τo Προτεινόμενο Σύστημα Αξιολόγησης (ΠΣΑ) στηρίζεται σε ένα σύνολο αρχών οι οποίες διαμορφώνουν το θεωρητικό πλαίσιο της ανάπτυξης και της λειτουργίας του. Οι βασικές του αρχές έχουν

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος μαθήματος: ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ. Ενότητα 3 Η ΕΡΩΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ

Τίτλος μαθήματος: ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ. Ενότητα 3 Η ΕΡΩΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ Τίτλος μαθήματος: ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ Ενότητα 3 Η ΕΡΩΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ Οι ερωτήσεις στη διδασκαλία Α) Η ερώτηση του εκπαιδευτικού Β) Η ερώτηση του μαθητή Α) Η

Διαβάστε περισσότερα

εκπαιδευτικο αποτελεσματικότητα του εκπαιδευτικού τυπικών και άτυπων ομάδων από μια δυναμική αλληλεξάρτησης

εκπαιδευτικο αποτελεσματικότητα του εκπαιδευτικού τυπικών και άτυπων ομάδων από μια δυναμική αλληλεξάρτησης Στη πράξη, για να είναι μια σχολική μονάδα αποτελεσματική, είναι απαραίτητη η αρμονική και μεθοδική λειτουργία του κάθε υποσυστήματος: μαθητές, εκπαιδευτικοί, διδακτικοί χώροι, διαθέσιμα μέσα, με σκοπό

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του διδακτικού έργου και του μαθητή: πρακτική προσέγγιση από την μεριά του επαγγελματία εκπαιδευτικού

Αξιολόγηση του διδακτικού έργου και του μαθητή: πρακτική προσέγγιση από την μεριά του επαγγελματία εκπαιδευτικού Σαλτερής Νίκος Δρ. Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας Σχολικός Σύμβουλος Δημοτικής Εκπαίδευσης (Π.Ε. 70) Νομαρχίας Πειραιά Αξιολόγηση του διδακτικού έργου και του μαθητή: πρακτική προσέγγιση από την μεριά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ 1 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΕ ΜΙΑ ΑΠΟ ΤΙΣ 12 ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ: Ενεργός συμμετοχή (βιωματική μάθηση) ΘΕΜΑ: Παράδοση στο μάθημα των «ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ», για τον τρόπο διαχείρισης των σκληρών δίσκων.

Διαβάστε περισσότερα

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Χριστίνα Τσακαρδάνου Εκπαιδευτικός Πανθομολογείται πως η ανάπτυξη του παιδιού ορίζεται τόσο από τα γενετικά χαρακτηριστικά του, όσο και από το πλήθος των ερεθισμάτων που δέχεται

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων]

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] 1. Είστε ικανοποιημένος/η από το Πρόγραμμα; Μ. Ο. απαντήσεων: 4,7 Ικανοποιήθηκαν σε απόλυτο

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Το έργο υλοποιείται με δωρεά από το Σύντομη περιγραφή Το Ελληνικό Παιδικό Μουσείο

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων σε παιδιά με νοητική ανεπάρκεια μέσα από το παιχνίδι με τους συνομηλίκους τους: ένα πιλοτικό πρόγραμμα παρέμβασης

Ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων σε παιδιά με νοητική ανεπάρκεια μέσα από το παιχνίδι με τους συνομηλίκους τους: ένα πιλοτικό πρόγραμμα παρέμβασης Ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων σε παιδιά με νοητική ανεπάρκεια μέσα από το παιχνίδι με τους συνομηλίκους τους: ένα πιλοτικό πρόγραμμα παρέμβασης Γ. Μπάρμπας Ε. Γκιργκινούδη θεωρητικό πλαίσιο βασικός πυρήνας

Διαβάστε περισσότερα

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού.

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. ημήτρης Γουλής Ο παραδοσιακός όρος αλφαβητισμός αντικαταστάθηκε από τον πολυδύναμο

Διαβάστε περισσότερα

Ν Η Π Ι Α Γ Ω Γ Ε Ι Ο

Ν Η Π Ι Α Γ Ω Γ Ε Ι Ο ΙΔΙΩΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ «Ο ΑΓΙΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ» Ν Η Π Ι Α Γ Ω Γ Ε Ι Ο ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ Α. ΣΚΟΠΟΣ ΤΟΥ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟΥ Σκοπός του Νηπιαγωγείου είναι να βοηθήσει τα παιδιά να αναπτυχθούν σωματικά, συναισθηματικά,

Διαβάστε περισσότερα

Κυκλοφοριακή Αγωγή ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΚΗ ΑΓΩΓΗ ΣΧΕ ΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 2

Κυκλοφοριακή Αγωγή ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΚΗ ΑΓΩΓΗ ΣΧΕ ΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 2 Κυκλοφοριακή Αγωγή Πρόγραµµα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ιαθεµατική προσέγγιση ΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΑΘΗΝΑΣ ΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΧΑΝΙΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΚΗ ΑΓΩΓΗ ΣΧΕ ΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 2 1) Γενικά Στοιχεία άσκαλοι:

Διαβάστε περισσότερα