Η ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗ ΙΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΕΝΗΛΙΚΩΝ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗ ΙΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΕΝΗΛΙΚΩΝ"

Transcript

1 Υπουργείο Εθνικής Παιδείας & Θρησκευµάτων Γενική Γραµµατεία Εκπαίδευσης Ενηλίκων ιεύθυνση Προγραµµάτων Τµήµα Συνεργασίας µε ΟΤΑ & Φορείς Η ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗ ΙΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΕΝΗΛΙΚΩΝ Πιέρα Λευθεριώτου Η µαθησιακή διεργασία των ενηλίκων καθορίζεται από πλήθος αλληλεξαρτώµενων παραγόντων, των οποίων ο ρόλος και η λειτουργία δεν έχει εύκολα προβλέψιµη έκβαση ούτε εξασφαλισµένο αποτέλεσµα. Στη συνέχεια αναλύονται οι βασικές παράµετροι που επιδρούν και καθορίζουν την εκπαιδευτική διεργασία στην εκπαίδευση ενηλίκων. Α. Χαρακτηριστικά ενηλίκων εκπαιδευοµένων Τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των ενηλίκων εκπαιδευοµένων που τους διαφοροποιούν από τους ανήλικους εκπαιδευόµενους είναι τα ακόλουθα: είναι εξ ορισµού ενήλικοι και τείνουν προς τον αυτοκαθορισµό βρίσκονται σε εξελισσόµενη διεργασία ανάπτυξης διαθέτουν γνώσεις και εµπειρίες καθώς και διαµορφωµένες αντιλήψεις συµµετέχουν στην εκπαιδευτική διεργασία µε δεδοµένες προθέσεις και προσδοκίες έχουν διαµορφώσει προσωπικούς τρόπους µάθησης έχουν υποχρεώσεις, καθήκοντα και δεσµεύσεις 1) Ως ενήλικοι επιθυµούν και επιδιώκουν τον αυτοκαθορισµό, τη χειραφέτηση και την ενεργητική συµµετοχή στη διαµόρφωση των καταστάσεων που τους αφορούν. Το γεγονός αυτό συνεπάγεται το ενεργητικό ενδιαφέρον τους και τη διάθεσή τους για ενεργητική συµµετοχή και στο πεδίο της εκπαίδευσης. Επιθυµούν να συµµετέχουν σε όλα τα στάδια ενός προγράµµατος εκπαίδευσης (σχεδιασµός, συνθήκες υλοποίησης, εκπαιδευτική διαδικασία). Όπως και στις υπόλοιπες δραστηριότητες της ζωής τους, έτσι και στην εκπαίδευση, επιθυµούν να αντιµετωπίζονται ως υπεύθυνα άτοµα, να ζητείται

2 η γνώµη τους, να µην αντιµετωπίζονται όπως οι ανήλικοι µαθητές. Συχνά αµφισβητούν το περιεχόµενο και τις διαδικασίες των εκπαιδευτικών προγραµµάτων στα οποία συµµετέχουν, επειδή θεωρούν ότι δεν ανταποκρίνονται σε όσα επιθυµούν να µάθουν. Αρκετές φορές όµως, παρά την ενηλικιότητα και όσα αυτή συνεπάγεται, οι ενήλικοι εκπαιδευόµενοι αναµένουν να αντιµετωπιστούν και να καθοδηγηθούν ως παιδιά στη διάρκεια της εκπαιδευτικής διεργασίας, απεµπολούν την ενηλικιότητά τους και υιοθετούν παθητικό ρόλο ή ακόµα και αρνητισµό. 2) Οι διεργασίες ανάπτυξης και εξέλιξης δεν σταµατούν µε την ενηλικίωση. Αλλαγές και εξελίξεις συµβαίνουν στη ζωή των ενηλίκων σε πολλά και διαφορετικά επίπεδα φυσική κατάσταση, διανοητικό επίπεδο, συναισθήµατα, σχέσεις, ενδιαφέροντα, επαγγελµατική ζωή κ.ά. Οι αλλαγές αυτές επηρεάζουν και την εκπαιδευτική διαδικασία και δεν είναι πάντα εύκολο να εντοπιστούν και να ληφθούν υπόψη. Πολλές φορές οι εκπαιδευτές αναγνωρίζουν τις προσωπικές τους διεργασίες εξέλιξης, αλλά δεν αποδέχονται εύκολα ότι και οι εκπαιδευόµενοι βρίσκονται στην ίδια κατάσταση. Η ευαισθησία απέναντι στους εκπαιδευόµενους και η συνειδητοποίηση του γεγονότος ότι η εκπαιδευτική εµπειρία αποτελεί µέρος αυτής της συνεχιζόµενης και εξελισσόµενης διεργασίας βοηθούν τον εκπαιδευτή να ανταποκριθεί καλύτερα στις απαιτήσεις και τις προσδοκίες των ενηλίκων εκπαιδευοµένων. 3) Κάθε εκπαιδευόµενος διαθέτει συγκεκριµένο φάσµα γνώσεων και εµπειριών τις οποίες «κουβαλά» στην εκπαιδευτική διαδικασία και οι οποίες µπορεί να αποτελέσουν «πηγή» µάθησης για την οµάδα των εκπαιδευοµένων, αν είναι σχετικές µε το αντικείµενο εκπαίδευσης, αλλά και αφετηρία για την προσωπική οικοδόµηση νέας γνώσης για τον ίδιο, εφ όσον αναγνωρίζεται, γίνεται αποδεκτή και αξιοποιείται από τον εκπαιδευτή. Η απόρριψη της εµπειρίας του πολλές φορές εκλαµβάνεται από τον εκπαιδευόµενο ως προσωπική απόρριψη, µε αποτέλεσµα την πρόκληση αρνητικών συναισθηµάτων που οδηγούν σε αρνητικές αντιδράσεις και στάσεις στο πλαίσιο της εκπαιδευτικής διαδικασίας. Από την άλλη, υπάρχουν περιπτώσεις όπου η προηγούµενη εµπειρία, οι υπάρχουσες γνώσεις και οι διαµορφωµένες αντιλήψεις και στάσεις των ενηλίκων εκπαιδευοµένων ενδέχεται να µην είναι κατάλληλες ή χρήσιµες για την πραγµατοποιούµενη εκπαίδευση. Απαιτείται τότε να συντελεστεί η διεργασία της «αποµάθησης», προτού προσεγγιστεί το 2

3 νέο διδακτικό αντικείµενο. Η διεργασία αυτή είναι ιδιαίτερα επίπονη και δύσκολη, γιατί συχνά πρόκειται για γνώσεις και πεποιθήσεις βαθιά ριζωµένες, µε ιδιαίτερη συναισθηµατική επένδυση και φόρτιση, συνεπώς κάθε απόπειρα µετασχηµατισµού τους µπορεί να εκληφθεί από τους εκπαιδευόµενους ως απειλή για την αυτοπεποίθησή τους και να πλήξει την αυτοεκτίµησή τους. 4) Οι ενήλικοι εκπαιδευόµενοι συµµετέχουν στα εκπαιδευτικά προγράµµατα έχοντας κάποια εσωτερική αίσθηση ανάγκης. Όταν αποφασίζουν να συµµετάσχουν σε ένα πρόγραµµα εκπαίδευσης το κάνουν συνήθως για συγκεκριµένους λόγους, που σχετίζονται µε τη φάση ζωής που διανύουν και τις ανάγκες που προκύπτουν κατά τη διάρκειά της. Έρχονται λοιπόν στην εκπαίδευση µε συγκεκριµένους στόχους οι οποίοι µπορεί να είναι επαγγελµατικοί (απόκτηση επαγγελµατικών γνώσεων και δεξιοτήτων), κοινωνικοί (π.χ. συµβουλευτική γονέων για την επιτυχή εκπλήρωση του γονεϊκού ρόλου), προσωπικής ανάπτυξης (π.χ. προγράµµατα ελεύθερου χρόνου), απόκτησης κύρους (π.χ. κοινωνική καταξίωση ή επαγγελµατική άνοδος µε την απόκτηση γνώσεων ή τίτλων σπουδών). Στις περιπτώσεις που στο πλαίσιο της εκπαιδευτικής διαδικασίας επιτευχθεί ο εντοπισµός και η ικανοποίηση των αναγκών των εκπαιδευοµένων, τότε ενισχύεται το κίνητρο για µάθηση. Άλλοτε, η αίσθηση ανάγκης των εκπαιδευοµένων µπορεί να είναι συγκεχυµένη ή αόριστη ή ενδέχεται να συµµετέχουν υποχρεωτικά και όχι κατόπιν επιλογής ή ακόµα λόγω οικονοµικών κινήτρων (π.χ. επιδότηση). Επειδή συνήθως η συµµετοχή σε ένα εκπαιδευτικό πρόγραµµα σηµαίνει παραµερισµό άλλων ενδιαφερόντων και προτεραιοτήτων, οι ενήλικοι εκπαιδευόµενοι έχουν συγκεκριµένες προσδοκίες από την εκπαίδευση. Οι προσδοκίες αυτές σχετίζονται µε την ικανοποίηση των προαναφερθέντων στόχων, ενώ σε µεγάλο βαθµό καθορίζονται από τις στάσεις τους απέναντι στην εκπαίδευση. Οι στάσεις αυτές διαµορφώθηκαν από την προϋπάρχουσα εµπειρία τους τόσο από βιώµατα µαθητικής ηλικίας όσο και από µετέπειτα εκπαιδευτικές εµπειρίες που απέκτησαν ως ενήλικοι. Αν µέσω της εκπαιδευτικής διαδικασίας στην οποία συµµετέχουν αξιοποιηθούν οι θετικές στάσεις και µετασχηµατιστούν οι αρνητικές, θα επιτευχθούν στόχοι του εκπαιδευτικού προγράµµατος. Κάποτε όµως οι εκπαιδευόµενοι έχουν διαµορφώσει στάσεις απέναντι στην εκπαίδευση που οδηγούν σε αναζήτηση έτοιµων γνώσεων και όχι σε ενεργητική συµµετοχή, ενώ άλλοτε η χαµηλή 3

4 αυτοεκτίµηση και η πεποίθηση ότι δεν µπορούν να ανταποκριθούν στο επίπεδο του προγράµµατος, τους προκαλεί αρνητικά συναισθήµατα και παραίτηση που δυσχεραίνουν την εκπαιδευτική διαδικασία. 5) Οι ενήλικοι εκπαιδευόµενοι έχουν -εκτός από την παρακολούθηση του εκπαιδευτικού προγράµµατος στο οποίο συµµετέχουν- πολλά καθήκοντα και δεσµεύσεις που απορρέουν από τους κοινωνικούς τους ρόλους (σύζυγοι, γονείς, εργαζόµενοι κτλ.). Ορισµένες φορές οι σχέσεις αυτές µπορεί να λειτουργούν υποστηρικτικά, προς όφελος της εκπαιδευτικής διαδικασίας (π.χ. εµψύχωση από το οικογενειακό ή το φιλικό περιβάλλον), ενώ άλλοτε, τα καθήκοντα µε τα οποία είναι επιφορτισµένοι αποτελούν ανασταλτικό παράγοντα στην πορεία της εκπαίδευσής τους (εµπόδια στη µάθηση). Β. Εµπόδια στη µάθηση που αντιµετωπίζουν οι ενήλικοι εκπαιδευόµενοι Η µαθησιακή πορεία των ενηλίκων δεν είναι απρόσκοπτη και ευθύγραµµη. Συναντά πλήθος εµποδίων, τα οποία αν δεν αντιµετωπιστούν µε κατάλληλο τρόπο µπορεί να καταστήσουν αναποτελεσµατική την εκπαίδευση ή ακόµα και να προκαλέσουν τη διακοπή της. Τα εµπόδια αυτά µπορούν να καταταχθούν σε δύο κατηγορίες: Εξωτερικά εµπόδια Κακή οργάνωση του εκπαιδευτικού προγράµµατος (στόχοι, συντονισµός, χώροι, εποπτικά µέσα κ.ά.) Κοινωνικές υποχρεώσεις και καθήκοντα των ενηλίκων εκπαιδευοµένων που δυσκολεύουν την εκπαιδευτική τους πορεία Εξωτερικοί παράγοντες που δυσκολεύουν την εκπαιδευτική διαδικασία (π.χ. ζέστη, θόρυβος) Εσωτερικά εµπόδια Προϋπάρχουσες εµπειρίες, γνώσεις, στάσεις, στις οποίες οι εκπαιδευόµενοι έχουν επενδύσει συναισθηµατικά, µε αποτέλεσµα να προσκολλώνται σε αυτές Ψυχολογικοί παράγοντες (άγχος που οφείλεται σε πολλά αίτια, όπως φόβος αποτυχίας, κριτικής, γελοιοποίησης, αβεβαιότητα για το αν θα ανταποκριθούν στις απαιτήσεις της εκπαίδευσης) 4

5 Η ύπαρξη εσωτερικών εµποδίων στη µάθηση οδηγεί πολλές στην ανάπτυξη εκ µέρους των εκπαιδευοµένων µηχανισµών άµυνας που εκδηλώνονται άλλοτε µε ήπιο τρόπο (π.χ. αρνητισµός, εκλογίκευση, µετατόπιση συζήτησης) και άλλοτε εντονότερα (άµεση ή έµµεση παραίτηση από την εκπαιδευτική διαδικασία). Όλα τα χαρακτηριστικά των ενήλικων εκπαιδευόµενων που αναφέρθηκαν προηγουµένως µπορεί να έχουν διττό ρόλο στην µαθησιακή πορεία. Μπορεί να λειτουργήσουν ως καταλύτες για δηµιουργική και αποτελεσµατική µάθηση, µπορεί όµως να αποτελέσουν και τροχοπέδη. Γ. Προϋποθέσεις αποτελεσµατικής µάθησης ενηλίκων Λαµβάνοντας υπόψη τα χαρακτηριστικά του ενήλικου εκπαιδευόµενου και το ρόλο τους στην εκπαιδευτική διαδικασία, καταλήγουµε στις παρακάτω προϋποθέσεις που ευνοούν την αποτελεσµατική µάθηση: Επίκεντρο της εκπαιδευτικής διαδικασίας είναι οι εκπαιδευόµενοι Η εκπαιδευτική διαδικασία ανταποκρίνεται στις ανάγκες και τα ενδιαφέροντα των εκπαιδευοµένων Αξιοποιούνται οι γνώσεις και οι εµπειρίες των εκπαιδευοµένων Οι εκπαιδευτικοί στόχοι του προγράµµατος διατυπώνονται µε σαφήνεια στους εκπαιδευόµενους για να διαπιστώνεται κατά πόσο ανταποκρίνονται στις προσδοκίες τους Λαµβάνονται υπόψη οι προτιµώµενοι τρόποι µάθησης των εκπαιδευοµένων στην οργάνωση της διδασκαλίας ιερευνώνται τα εµπόδια στη µάθηση που αντιµετωπίζουν οι εκπαιδευόµενοι και αναζητούνται τρόποι υπέρβασής τους Η εκπαίδευση έχει εθελοντικό χαρακτήρα, αφού κάθε είδους πίεση προς τους ενηλίκους για συµµετοχή σε µία εκπαιδευτική διαδικασία έχει σχεδόν πάντα αρνητικά αποτελέσµατα Το εκπαιδευτικό πρόγραµµα είναι άψογα οργανωµένο σε όλα τα επίπεδα (σχεδιασµός, εκπαιδευτική διαδικασία, υλοποίηση) 5

6 Ενθαρρύνεται και επιδιώκεται η ενεργητική συµµετοχή των εκπαιδευοµένων στην εκπαιδευτική διαδικασία Χρησιµοποιούνται ενεργητικές εκπαιδευτικές τεχνικές στην εκπαιδευτική διαδικασία Επιδιώκεται η ευρετική πορεία προς τη γνώση, έτσι ώστε µετά το τέλος της εκπαίδευσης ο εκπαιδευόµενος να µπορεί να συνεχίσει µόνος τη µαθησιακή του πορεία Καλλιεργείται κριτικός τρόπος σκέψης Επιδιώκεται η δηµιουργία µαθησιακού κλίµατος που χαρακτηρίζεται από ουσιαστική επικοινωνία, πνεύµα συνεργασίας και αµοιβαίο σεβασµό Καλλιεργούνται αµφίδροµες σχέσεις µεταξύ εκπαιδευτών και εκπαιδευοµένων, οι οποίες χαρακτηρίζονται από ειλικρίνεια, σεβασµό, αποδοχή. Ο εκπαιδευτής λειτουργεί ως συντονιστής και εµψυχωτής στην εκπαιδευτική διαδικασία Καλλιεργούνται σχέσεις συνεργασίας, αµοιβαίου σεβασµού και εµπιστοσύνης µεταξύ των εκπαιδευοµένων, οι οποίοι λειτουργούν ως οµάδα. Η εκπαιδευτική οµάδα στην εκπαίδευση ενηλίκων.1. Η επικοινωνία µέσα στην εκπαιδευτική οµάδα Η αποτελεσµατική επικοινωνία µεταξύ των µελών µιας εκπαιδευτικής οµάδας διευκολύνει τη λειτουργία της, αφού η ποιότητα της επικοινωνίας που θα διαµορφωθεί µεταξύ εκπαιδευτή-εκπαιδευοµένων και κάθε εκπαιδευόµενου µε τους υπόλοιπους αποτελεί καθοριστικό στοιχείο για την εξέλιξη της διεργασίας µέσα στην οµάδα. Η επικοινωνία, διαρκής και πάντα παρούσα στη διεργασία της οµάδας (ακόµα και όταν ένα µέλος δεν µιλάει εκπέµπει ένα µήνυµα π.χ. «δεν επιθυµώ να µιλήσω», «δεν µε ενδιαφέρει η συζήτηση») συνιστά σύνθετη και πολύπλευρη λειτουργία. Η ύπαρξη διαφορετικού είδους µηνυµάτων (π.χ. λεκτικό, µη λεκτικό), που λειτουργούν σε δύο επίπεδα (περιεχόµενο-πληροφορίες, συναισθηµατικό) προκαλούν συχνά δυσκολίες στην επικοινωνία, οι οποίες προέρχονται από πολλούς και διαφορετικούς λόγους, όπως αντιφατικότητα (π.χ. ασυµφωνία λεκτικού µε εξωλεκτικό µέρος), ασάφεια, λανθασµένη ερµηνεία κ.ά. Το πλαίσιο (διαπροσωπικές σχέσεις, χώρος, 6

7 τόπος, χρόνος) µέσα στο οποίο εντάσσεται κάθε επικοινωνιακή «συναλλαγή» επηρεάζει την αποτελεσµατικότητά της. Ο σηµαντικότερος όµως παράγοντας που επιδρά στην επικοινωνία είναι η διαφορετική και υποκειµενική αντίληψη της πραγµατικότητας από κάθε άτοµο (σύµφωνα µε το σύστηµα αντιλήψεων που έχει διαµορφώσει), που έχει ως αποτέλεσµα καθένας να εστιάζει σε διαφορετικά σηµεία στην προσπάθεια κατανόησης του ίδιου µηνύµατος, γεγονός που οδηγεί πολλές φορές σε εντελώς διαφορετικές ερµηνείες, µε ότι αυτό συνεπάγεται. Η επίγνωση όλων των παραπάνω παραγόντων σε συνδυασµό µε την αυτοεκτίµηση (γνώση και αποδοχή του εαυτού, κατά συνέπεια και των άλλων) αποτελούν προϋποθέσεις για αποτελεσµατική επικοινωνία..2. Η λειτουργία της εκπαιδευτικής οµάδας Η εκπαιδευτική οµάδα που συγκροτείται από ενήλικους εκπαιδευόµενους έχει τα χαρακτηριστικά που προκύπτουν από τον ορισµό της έννοιας της οµάδας και αναπτύσσει τη δυναµική που χαρακτηρίζει τις οµάδες γενικότερα. Λειτουργεί µέσα σε πλαίσια που καθορίζονται από: τις αρχές εκπαίδευσης ενηλίκων, το συγκεκριµένο εκπαιδευτικό πρόγραµµα, την οργάνωση και δοµή του φορέα που υλοποιεί το πρόγραµµα, το ευρύτερο κοινωνικό πλαίσιο. Η προσωπική άποψη περί οµάδας που έχει διαµορφώσει κάθε µέλος της (εκπαιδευόµενοι και εκπαιδευτής) και η οποία βασίζεται σε εµπειρίες και βιώµατα καθορίζουν τον τρόπο προσέγγισης και συµµετοχής στην εκπαιδευτική διαδικασία σε οµάδες και συνθέτουν το «κλίµα» που θα δηµιουργηθεί τελικά. Τα σηµαντικότερα εµπόδια για την αποτελεσµατική επικοινωνία µέσα στην οµάδα σχετίζονται κυρίως µε τις προγενέστερες εµπειρίες των µελών της οµάδας που συνθέτουν την εµπειρία της οµάδας ως συνόλου και µε λανθασµένες και άτοπες παραδοχές για τα άλλα µέλη της οµάδας, βασισµένες σε µία αρχική εντύπωση. Εκτός από τους ρόλους εκπαιδευτή και εκπαιδευοµένων των οποίων το περιεχόµενο καθορίζεται από την αρχή της λειτουργίας της εκπαιδευτικής οµάδας σύµφωνα µε τις αρχές εκπαίδευσης ενηλίκων, κατά τη διάρκεια της διεργασίας της οµάδας τα µέλη της αναλαµβάνουν και άλλους ρόλους οι οποίοι χαρακτηρίζουν τον τρόπο συµµετοχής τους στην οµάδα (π.χ. ηγέτης οµάδας, ηγέτης έργου, αµφισβητίας, αποδιοποµπαίος, εµψυχωτής, «ιδιαίτερος» κ.ά.). Κάθε οµάδα έχει το δικό της ιδιαίτερο τρόπο διαµόρφωσης και κατανοµής ρόλων στα µέλη της, αφού κάθε οµάδα αναπτύσσει τη δική της διεργασία µε ιδιαίτερο και µοναδικό τρόπο. Η ανάληψη ρόλων αυτού του είδους εκ µέρους των µελών της οµάδας είναι απαραίτητη για τη 7

8 λειτουργία της, καθώς οι ρόλοι αποτελούν αλληλένδετους και συµπληρωµατικούς κρίκους της ευρύτερης διεργασίας. υσλειτουργία της οµάδας προκύπτει στην περίπτωση που οι ρόλοι παγιώνονται σε συγκεκριµένα πρόσωπα και σε συγκεκριµένες µορφές έκφρασης χωρίς να εναλλάσσονται µεταξύ περισσοτέρων µελών και στην περίπτωση που η παρουσία τους δεν αξιοποιείται προς όφελος της διεργασίας της οµάδας, αλλά θεωρείται ενοχλητική και αγνοείται. Σύµφωνα µε όσα προαναφέρονται σχετικά µε τη διεργασία της εκπαιδευτικής οµάδας, ο εκπαιδευτής οφείλει να αντιµετωπίζει την κάθε οµάδα ως µοναδική, µε εξελισσόµενη διεργασία, να κατανοεί τα πλαίσια µέσα στα οποία αυτή λειτουργεί και να αξιοποιεί τους αναδυόµενους κάθε φορά ρόλους προς όφελος της οµάδας, έχοντας επίγνωση της προσωπικής του προσέγγισης µε όσα αυτή συνεπάγεται. Τέλος, να παραµένει «ανοικτός», ώστε να εξελίσσεται µαζί µε την κάθε οµάδα, µαθαίνοντας από τις εµπειρίες που αποκοµίζει. Ε. Ο ρόλος του εκπαιδευτή ενηλίκων Ο ρόλος του εκπαιδευτή ενηλίκων είναι ρόλος σύνθετος και απαιτητικός. Κάθε οµάδα εκπαιδευοµένων που συντονίζει είναι διαφορετική από τις άλλες -ως προς τα χαρακτηριστικά των µελών της, τις εκπαιδευτικές τους ανάγκες και προσδοκίες, τους προσωπικούς τρόπους µάθησης- και χρειάζεται να συντονίζει την εκπαιδευτική διαδικασία και να οδηγεί την οµάδα στην επίτευξη του στόχου της χωρίς να της επιβάλλει τις απόψεις του, ενθαρρύνοντας και εξασφαλίζοντας την ενεργητική συµµετοχή των εκπαιδευοµένων. Με δεδοµένη την εκπαιδευτική µεθοδολογία της εκπαίδευσης ενηλίκων και τις ιδιαιτερότητες των εκπαιδευοµένων (κάθε οµάδα ενηλίκων είναι µοναδική, αλλά και µέσα στην ίδια οµάδα υπάρχουν διαφορές ως προς τα χαρακτηριστικά των µελών της) το παραδοσιακό δασκαλοκεντρικό «µοντέλο» εκπαίδευσης είναι ανεπαρκές και ακατάλληλο. Ο δάσκαλος-αυθεντία, ο «µεταδότης» προκαθορισµένων γνώσεων, παραχωρεί τη θέση του στον εµψυχωτή, που σχεδιάζει και συντονίζει την εκπαιδευτική διεργασία, δοµώντας σχέσεις, διαγιγνώσκοντας ανάγκες, εµπλέκοντας ενεργητικά τους εκπαιδευόµενους Ο ρόλος του εκπαιδευτή ενηλίκων δεν είναι στατικός. Μπορεί να είναι ταυτόχρονα εµψυχωτής, συντονιστής, διαµεσολαβητής, παρακινητής, σύµβουλος, εµπνευστής, υποκινητής, εισηγητής, αλλάζοντας διαδοχικά ρόλους στο πλαίσιο της ίδιας εκπαιδευτικής διαδικασίας, ανάλογα µε τις ανάγκες της οµάδας του. 8

9 Για να µπορέσει να ανταποκριθεί στο ρόλο αυτό, ο εκπαιδευτής χρειάζεται να κατέχει πολλές και διαφορετικές δεξιότητες: να κατανοεί, να επικοινωνεί, να οργανώνει µε ευελιξία, να εφαρµόζει πολλές εκπαιδευτικές τεχνικές, να είναι «ανοικτός» στην αναζήτηση, στο διάλογο, να µπορεί να αντιλαµβάνεται τη διεργασία της οµάδας, να έχει αυτογνωσία και ικανότητα αυτοαξιολόγησης. εν είναι εύκολο ένας εκπαιδευτής να συγκεντρώνει ταυτόχρονα και σε ικανοποιητικό βαθµό όλα τα παραπάνω χαρακτηριστικά. Ωστόσο, η συνειδητοποίηση εκ µέρους του των απαιτήσεων του ρόλου του και η συνεχής προσπάθεια να εξελίσσεται και να βελτιώνεται µπορεί να τον οδηγήσει τόσο σε προσωπική όσο και σε επαγγελµατική ολοκλήρωση. ΣΤ. Οι εκπαιδευτικές τεχνικές Στη συνέχεια περιγράφονται βασικές εκπαιδευτικές τεχνικές που µπορούν να αξιοποιηθούν στην εκπαιδευτική διεργασία στο πλαίσιο της εκπαίδευσης ενηλίκων: ΣΤ.1. Η εισήγηση Περιγραφή-προδιαγραφές Αναλυτική παρουσίαση ενός θέµατος από τον εκπαιδευτή. εν θα πρέπει να υπερβαίνει τα 20. Για να γίνεται κατανοητή η εισήγηση είναι απαραίτητο να έχει εισαγωγή, κυρίως µέρος, πρόλογο και επίλογο, ενώ ο εκπαιδευτής θα πρέπει να µεριµνά µε διάφορους τρόπους (π.χ. διανοµή σηµειώσεων µε τα σηµαντικότερα σηµεία της εισήγησης, χρήση οπτικοακουστικών µέσων κ.ά.) για την εξασφάλιση της ενεργητικής ακρόασης εκ µέρους των εκπαιδευοµένων. Πλεονεκτήµατα Μετάδοση γνώσεων σε σύντοµο χρόνο Ευκολότερη προετοιµασία για τον εκπαιδευτή Αίσθηµα ασφάλειας στους εκπαιδευόµενους Μειονεκτήµατα εν επιτρέπει την ενεργητική συµµετοχή των εκπαιδευοµένων και την παρακολούθηση εκ µέρους του εκπαιδευτή της µαθησιακής πορείας της οµάδας Ωστόσο, αν είναι απαραίτητο να χρησιµοποιηθεί η εισήγηση, µπορεί να εµπλουτισθεί µε άλλες τεχνικές (π.χ. συζήτηση, εργασία σε οµάδες, ασκήσεις κ.ά.) 9

10 ΣΤ.2. Ερωτήσεις-απαντήσεις Περιγραφή-προδιαγραφές Πρόσβαση στη µάθηση µέσω ερωταποκρίσεων. Οι ερωτήσεις τίθενται από τον εκπαιδευτή προς τους εκπαιδευόµενους, αλλά και αντίστροφα. Οι ερωτήσεις πρέπει να απευθύνονται σε όλους, να είναι «ανοικτές», επαγωγικές και να ωθούν σε τεκµηριωµένους συλλογισµούς. Να αποφεύγονται οι «ψευδο-ερωτήσεις» (π.χ. «Κι εσείς δεν πιστεύετε ότι.;») και οι ρητορικές ερωτήσεις. Αν οι εκπαιδευόµενοι δεν απαντήσουν αµέσως, ο εκπαιδευτής να µη σπεύδει να δώσει την απάντηση. Συνήθως χρησιµοποιείται σε συνδυασµό µε άλλες τεχνικές, κυρίως την άσκηση ή την εισήγηση. Πλεονεκτήµατα Αυτενέργεια εκπαιδευοµένων, επικοινωνιακό και συµµετοχικό κλίµα Ανάπτυξη κριτικής ικανότητας Λεπτοµερής προσέγγιση θέµατος ιαπίστωση βαθµού κατανόησης του θέµατος και αναγκών των εκπαιδευοµένων Μειονεκτήµατα Χρονοβόρα διαδικασία Πιθανές παρεµβάσεις εκτός θέµατος εν εξασφαλίζεται συµµετοχή όλων των εκπαιδευοµένων εν βασίζεται στην πράξη ΣΤ.3. Συζήτηση Περιγραφή-προδιαγραφές Ανταλλαγή απόψεων µέσα στην εκπαιδευτική οµάδα, µε στόχο τη σταδιακή προσέγγιση ενός θέµατος. ιεξάγεται σε επίπεδο υπο-οµάδων ή στην ολοµέλεια. Ισχύουν οι προδιαγραφές των ερωτήσεων-απαντήσεων, αλλά απαιτείται καλή προετοιµασία εκπαιδευτή και εκπαιδευοµένων για το θέµα που θα συζητηθεί. Απαραίτητο είναι να δίνονται διευκρινήσεις από τον εκπαιδευτή για τη διαδικασία (π.χ. χρονική διάρκεια, στάδια, µεθοδολογία). Μπορεί να χρησιµοποιηθεί σε συνδυασµό µε άλλες εκπαιδευτικές τεχνικές. Ιδιαίτερα χρήσιµη µπορεί να είναι κατά 10

11 την έναρξη της προσέγγισης ενός ζητήµατος, ώστε οι εκπαιδευόµενοι να προβληµατιστούν γύρω από το ζήτηµα αυτό, εξετάζοντας διάφορες πτυχές του. Πλεονεκτήµατα Ανάπτυξη ικανότητας συνεργασίας εκπαιδευοµένων Όλα τα πλεονεκτήµατα των ερωτήσεων-απαντήσεων Μειονεκτήµατα Προϋποθέτει γνώσεις των εκπαιδευοµένων για το θέµα Όλα τα µειονεκτήµατα των ερωτήσεων-απαντήσεων ΣΤ.4. Καταιγισµός ιδεών (brainstorming) Περιγραφή-προδιαγραφές Πολυεπίπεδη εξέταση ενός θέµατος ή µιας έννοιας, µέσω της υποκίνησης των διδασκοµένων να προβούν σε ελεύθερη, αυθόρµητη έκφραση ιδεών. εν έχει σηµασία αν οι εκπαιδευόµενοι γνωρίζουν το θέµα. Ζητούµενο είναι να συµβάλουν στην εξέτασή του µε όποια ιδέα ή πρόταση έρχεται στο µυαλό τους ακόµα και αν αυτή φαίνεται φανταστική ή απραγµατοποίητη. Ο εκπαιδευτής θέτει το ζήτηµα ή το ερώτηµα, οι εκπαιδευόµενοι εκφράζουν τις ιδέες τους οι οποίες ταυτόχρονα καταγράφονται από τον εκπαιδευτή χωρίς να σχολιάζονται. Στη συνέχεια γίνεται κατηγοριοποίηση των ιδεών και σχολιασµός µε την τεχνική των ερωτήσεωναπαντήσεων ή της συζήτησης. Τέλος, ο εκπαιδευτής προβαίνει στη σύνθεση όσων συζητήθηκαν. Πλεονεκτήµατα Υψηλός βαθµός συµµετοχής Αξιοποίηση της δηµιουργικότητας και των εµπειριών των συµµετεχόντων Ανάπτυξη της ελεύθερης έκφρασης, της κριτικής σκέψης, της συνεργασίας Μειονεκτήµατα Ορισµένοι εκπαιδευόµενοι µπορεί να µη συµµετέχουν Μπορεί να διολισθήσει σε επίδειξη φαντασίας και σε µη δηµιουργική παράθεση ιδεών 11

12 ΣΤ.5. «Χιονοστιβάδα» (snowballing) Περιγραφή-προδιαγραφές Αποσκοπεί στην ανταλλαγή απόψεων µε στόχο τον προβληµατισµό για ένα ζήτηµα. Κάθε εκπαιδευόµενος ατοµικά επεξεργάζεται το θέµα για 3-4 λεπτά. Συγκρίνει τα σχόλιά του µε το διπλανό του για 8-10 λεπτά, εντοπίζοντας κοινά σηµεία και διαφορές, αλληλοσυµπληρωνόµενοι κτλ. Η ίδια δραστηριότητα επαναλαµβάνεται σε οµάδες των τεσσάρων (οι δύο δυάδες που συνεργάστηκαν). Στο τέλος οι απόψεις των οµάδων παρουσιάζονται στην ολοµέλεια, γίνεται σύνθεσή τους και εξάγονται συµπεράσµατα. Πρόσθετα πλεονεκτήµατα σε σχέση µε τις τεχνικές των ερωτήσεων-απαντήσεων και της συζήτησης είναι ότι δεν είναι χρονοβόρα δραστηριότητα, δε γίνονται παρεµβάσεις εκτός θέµατος και η τεχνική βασίζεται τόσο στο λόγο όσο και στην πράξη. ΣΤ.6. Ασκήσεις Η τεχνική αφορά ασκήσεις που γίνονται στο πλαίσιο της εκπαιδευτικής διαδικασίας ενός προγράµµατος και όχι την πρακτική άσκηση σε επαγγελµατικούς χώρους, η οποία ακολουθεί τη θεωρητική κατάρτιση. Περιγραφή-προδιαγραφές Ατοµική ή συλλογική εργασία µε ποικίλες µορφές: επεξεργασία ζητήµατος, λύση προβλήµατος, διεξαγωγή πειράµατος κ.ά. ιαρκεί από λίγα λεπτά έως λίγες ώρες και στόχος της είναι να οδηγηθούν οι εκπαιδευόµενοι σε δράση, την οποία ακολουθεί ανάλυση των αποτελεσµάτων και της εµπειρίας, άντληση γενικών αρχών, σύνδεση µε θεωρία. Οι οδηγίες των ασκήσεων πρέπει να είναι σαφείς και διατυπωµένες γραπτώς, ενώ σκόπιµο είναι να τίθενται ποσοτικοποιηµένα όρια της εργασίας, π.χ. «αναφέρετε 5 αιτίες..». Σκόπιµο είναι επίσης, σε κάποιες περιπτώσεις, να δίνονται εναύσµατα (έντυπα ή οπτικοακουστικά) για να υποκινούνται οι εκπαιδευόµενοι να δραστηριοποιηθούν. Πλεονεκτήµατα Σύνδεση θεωρίας και πράξης Ενεργητική συµµετοχή των εκπαιδευοµένων, καλλιέργεια υπευθυνότητας και τόνωση αυτοπεποίθησής τους 12

13 εν είναι χρονοβόρα, ενώ ταυτόχρονα προωθεί συγκεκριµένους κάθε φορά εκπαιδευτικούς στόχους Μειονεκτήµατα Απαιτείται προσεκτική προετοιµασία και εποπτεία από τον εκπαιδευτή εν εξετάζεται εξονυχιστικά ένα ζήτηµα (όπως στη «µελέτη περίπτωσης») ΣΤ.7. Μελέτη περίπτωσης Περιγραφή-προδιαγραφές Μορφή σύνθετης άσκησης, µε τα εξής ιδιαίτερα χαρακτηριστικά: ένα πραγµατικό ή υποθετικό παράδειγµα, το οποίο αντανακλά µία ευρύτερη κατάσταση, παρουσιάζεται στους εκπαιδευόµενους µε σκοπό να αναλυθεί σε βάθος και να διερευνηθούν οι εναλλακτικές λύσεις στα προβλήµατα που αναδύονται. Χρησιµοποιείται είτε για εµπέδωση θεωρητικών γνώσεων είτε για υποκίνηση ευρετικής πορείας προς τη γνώση. Ο εκπαιδευτής επιλέγει µία περίπτωση που να µοιάζει πραγµατική και να παρουσιάζει ενδιαφέρον για τους εκπαιδευόµενους και να διαθέτουν γνώσεις και εµπειρίες που να τους επιτρέπουν να την προσεγγίσουν µε επιτυχή αποτελέσµατα. Την παρουσιάζει στους εκπαιδευόµενους, αναλύοντας το πλαίσιο στο οποίο εντάσσεται αυτή (προφορικά, µε γραπτό κείµενο, µε κασάτα ήχου ή µε βιντεοταινία). Απαντά σε ρωτήσεις και δίνει διευκρινιστικές πληροφορίες, εάν του ζητηθούν. Οι εκπαιδευόµενοι εργάζονται σε οµάδες και παρουσιάζονται στην ολοµέλεια τα συµπεράσµατα των οµάδων, τα οποία ο εκπαιδευτής συνθέτει, συµπληρώνει, σχολιάζει, µε τρόπο ώστε να εξαχθεί το γενικό συµπέρασµα. Πλεονεκτήµατα Οι εκπαιδευόµενοι «πρωταγωνιστούν» στη εκπαιδευτική διαδικασία Συµµετέχουν ενεργητικά και αναπτύσσεται η κριτική σκέψη και η ικανότητα επίλυσης προβληµάτων και αντιµετώπισης θεµάτων Πολλές φορές οδηγεί σε αλλαγή στάσεων Η λεπτοµερής εξέταση ενός θέµατος µπορεί να συνδέεται µε ευρύτερα γνωστικά πεδία και η αναγωγή σε αυτά, εκτός των άλλων, συνεπάγεται εξοικονόµηση χρόνου που µπορεί να αξιοποιηθεί για άλλες εκπαιδευτικές δραστηριότητες. 13

14 Μειονεκτήµατα εν είναι εύκολο να βρεθούν περιπτώσεις που να έχουν το ίδιο ενδιαφέρον για τους εκπαιδευόµενους και για τις οποίες να διαθέτουν παραπλήσιες γνώσεις και εµπειρίες Η σύνθεση των συµπερασµάτων δεν είναι εύκολη, ιδιαίτερα στις περιπτώσεις που τα στοιχεία δεν µπορούν να αποτιµηθούν ποσοτικά Είναι δύσκολη η αναγωγή από το επιµέρους στο όλο Απαιτείται σηµαντική εκπαιδευτική εµπειρία από τον εκπαιδευτή ΣΤ.8. Παιχνίδι ρόλων Περιγραφή-προδιαγραφές Οι εκπαιδευόµενοι υποδύονται ρόλους που συνδέονται µε µία εξεταζόµενη κατάσταση στον επαγγελµατικό ή στον κοινωνικό τοµέα, µε στόχο να κατανοήσουν βιώνοντας βαθύτερα την κατάσταση και τις αντιδράσεις σε αυτή. Εφαρµόζεται κυρίως όταν επιδιώκεται η ανάλυση προβληµατικών ή συγκρουσιακών καταστάσεων οι οποίες αφορούν ικανότητες, στάσεις, επικοινωνία, συµπεριφορά. Ο εκπαιδευτής εξηγεί τους στόχους του παιχνιδιού, τι πρόκειται δηλαδή να εξεταστεί και για ποιο λόγο. Παρουσιάζει τους κανόνες του παιχνιδιού (αριθµό παικτών οι οποίοι προσφέρονται εθελοντικά, τι θα κάνουν, τη χρονική διάρκεια, αναθέτει στην υπόλοιπη οµάδα ρόλο παρατηρητή για την καταγραφή στοιχείων) και παρουσιάζει το πλαίσιο της ιστορίας που έχει δηµιουργήσει, δίνοντας στοιχεία για τον κάθε ρόλο. Οι συµµετέχοντες επιλέγουν ρόλους (κάθε ρόλος µπορεί να παίζεται από περισσότερα του ενός άτοµα). Οι παίκτες συνεδριάζουν µόνοι, προκειµένου να συζητήσουν και να αποφασίσουν για τη µελλοντική τους συµπεριφορά. Ο εκπαιδευτής τους εξηγεί ότι πρέπει να αφεθούν να αντιδράσουν αυθόρµητα, ανάλογα µε την εξέλιξη του παιχνιδιού, ακόµα και να διαφοροποιήσουν την αρχική τους στάση, ανάλογα µε την εξέλιξη των υπολοίπων παικτών. Στη συνέχεια οι παίκτες υποδύονται τους ρόλους τους και οι παρατηρητές καταγράφουν. Μόλις τελειώσει το παιχνίδι οι συµµετέχοντες σχολιάζουν την εµπειρία που βίωσαν και οι παρατηρητές ανακοινώνουν όσα κατέγραψαν. Ο εκπαιδευτής σχολιάζει και συνθέτει όλες τις απόψεις και τις συνδέει µε το διδακτικό αντικείµενο. Η δηµιουργία κλίµατος εµπιστοσύνης στην οµάδα είναι απαραίτητη προϋπόθεση για να πραγµατοποιηθεί παιχνίδι ρόλων, άρα ο εκπαιδευτής το χρησιµοποιεί µόνον όταν η οµάδα έχει γνωριστεί καλά και υπάρχει ανάλογο κλίµα. 14

15 Πλεονεκτήµατα Πλήρης ενεργοποίηση εκπαιδευοµένων Έκφραση συναισθηµάτων Ανάπτυξη δεξιοτήτων διαπραγµάτευσης και επικοινωνίας Επανεξέταση αντιλήψεων και συµπεριφορών και πιθανή αλλαγή στάσεων Μειονεκτήµατα Η επιτυχία του εξαρτάται από τη δηµιουργικότητα και τη διάθεση των εκπαιδευοµένων Καλή γνώση αρχών επικοινωνίας και δυναµικής της οµάδας από τον εκπαιδευτή Η αλλαγή στάσεων µπορεί να είναι προσωρινής διάρκειας ΣΤ.9. Οµάδες εργασίας Περιγραφή-προδιαγραφές Οι εκπαιδευόµενοι κατανέµονται σε υπο-οµάδες και ανταλλάσσουν εµπειρίες ή εκπονούν ασκήσεις για ένα συγκεκριµένο θέµα. Η εργασία σε οµάδες αποτελεί την κατεξοχήν εκπαιδευτική τεχνική στην εκπαίδευση ενηλίκων που µπορεί να εφαρµόζεται σε κάθε φάση της εκπαιδευτικής διαδικασίας και για όλα τα αντικείµενα διδασκαλίας. Προέχει η ποιότητα της συνεργασίας µεταξύ των εκπαιδευοµένων, το κλίµα της οµάδας και τα αποτελέσµατα που προκύπτουν, ανεξάρτητα από τη βαρύτητα του θέµατος. Ο εκπαιδευτής πρέπει να έχει εµπιστοσύνη στις δυνατότητες των εκπαιδευοµένων, να τους παραχωρεί πρωτοβουλίες και αυτενέργεια, να µην έχει την τάση και την ανυποµονησία να καθορίζει και προβλέπει τα πάντα. Οι προδιαγραφές για την αποτελεσµατική λειτουργία των οµάδων εργασίας είναι οι εξής: σύνθεση µελών (ιδανικός αριθµός τα 5 άτοµα, συγκρότηση και σύνθεση ανάλογα µε τις ανάγκες του εκπαιδευτικού προγράµµατος, αλλαγή σύνθεσης σε κάποιες περιπτώσεις για ανάπτυξη συνεργασίας µεταξύ όλων των µελών της ευρύτερης οµάδας), στόχοι και οδηγίες (σαφήνεια στόχων εκ µέρους του εκπαιδευτή, γραπτές οδηγίες, καθορισµένος χρόνος εργασίας, κατανοµή οµάδων στο χώρο, ορισµός συντονιστή που είναι διαφορετικός κάθε φορά), παρακολούθηση των οµάδων (ο εκπαιδευτής επαγρυπνεί για την καλή λειτουργία τους, δίνει σε καθεµία διευκρινήσεις, εµψυχώνει τα µέλη, τους υπενθυµίζει το χρονικό όριο, χωρίς όµως να 15

16 παρεµβαίνει στη δουλειά τους), παρουσίαση από τις οµάδες-σύνθεση (σηµαντικό στάδιο της οµαδικής εργασίας, ο εκπαιδευτής φροντίζει για την ενεργητική ακρόαση από όλα τα µέλη, συντονίζει τη συζήτηση σχολιασµού, συνθέτει τις απόψεις για την εξαγωγή συµπερασµάτων. Πλεονεκτήµατα Ενεργητική συµµετοχή των εκπαιδευοµένων Επικοινωνία, ελευθερία έκφρασης, αλληλοϋποστήριξη εκπαιδευοµένων Καλλιέργεια οµαδικού πνεύµατος Μειονεκτήµατα Γνώσεις αρχών επικοινωνίας και δυναµικής οµάδας, καθώς και προδιαγραφών οµάδων εργασίας από τον εκπαιδευτή Ε. Σχεδιασµός διδακτικής ενότητας Τα βασικά σηµεία που πρέπει να συνεκτιµώνται προκειµένου να σχεδιαστεί µία διδακτική ενότητα είναι τα ακόλουθα: 1. Μελέτη και αξιοποίηση στοιχείων (χαρακτηριστικά εκπαιδευοµένων, ανίχνευση γνώσεων και δεξιοτήτων, χρονική διάρκεια, διαθέσιµη υποδοµή) 2. ιατύπωση διδακτικών στόχων (σε επίπεδο γνώσεων, δεξιοτήτων και στάσεων) 3. Καθορισµός και οργάνωση περιεχοµένου (καθορισµός υποθεµάτων και χρονική κατανοµή τους) 4. Επιλογή εκπαιδευτικών τεχνικών και µέσων. Η επιλογή εκπαιδευτικών τεχνικών προκύπτει κάθε φορά από την εκτίµηση των επιδιωκόµενων στόχων, του περιεχοµένου της διδακτικής ενότητας, των βασικών χαρακτηριστικών των εκπαιδευοµένων, του διαθέσιµου χρόνου, των δυνατοτήτων εφαρµογής κάθε τεχνικής (σε επίπεδο υποδοµής, εκπαιδευοµένων και εκπαιδευτή). Η επιλογή εκπαιδευτικών µέσων είναι αποτέλεσµα αντίστοιχων συνεκτιµήσεων µε αυτές που καθορίζουν την επιλογή εκπαιδευτικών τεχνικών. 5. Σχεδιασµός της αξιολόγησης της διδακτικής ενότητας σε σχέση µε τους διατυπωµένους στόχους της. Η αξιολόγηση αφορά όχι µόνο το βαθµό απόκτησης γνώσεων και δεξιοτήτων εκ µέρους των εκπαιδευοµένων, αλλά και όλες τις υπόλοιπες παραµέτρους της εκπαιδευτικής διαδικασίας (εκπαιδευτής, εκπαιδευτικό υλικό, υποδοµή κ.ά.). 16

17 Στο πλαίσιο της εκπαίδευσης ενηλίκων, λοιπόν, αποτελεσµατική µάθηση εξασφαλίζεται µόνον υπό συγκεκριµένες προϋποθέσεις, οι οποίες συνεπάγονται και συγκεκριµένο τρόπο λειτουργίας των εκπαιδευτών, καθιστώντας το ρόλο τους σύνθετο και απαιτητικό. Για να αντεπεξέλθουν στο έργο τους, οι εκπαιδευτές πρέπει να διαθέτουν συγκεκριµένα προσόντα (γνώσεις και δεξιότητες σε θέµατα εκπαίδευσης ενηλίκων, δυναµικής οµάδας, αξιολόγησης κ.ά. και θετική στάση ως προς την ενεργητική και συµµετοχική εκπαίδευση), αλλά και προσωπικές ικανότητες. Τα παραπάνω, σε συνδυασµό µε τις ραγδαίες εξελίξεις στο πεδίο της δια βίου µάθησης και της εκπαίδευσης ενηλίκων σε ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο, καθιστούν τη συστηµατική επιµόρφωση και εξειδίκευση των εκπαιδευτών ενηλίκων καθοριστικό παράγοντα για την επιτυχή άσκηση του ρόλου που αναλαµβάνουν. Η εκπαίδευσή τους µε στόχο την απόκτηση γνώσεων και δεξιοτήτων και τη διαµόρφωση στάσεων µπορεί να τους ενισχύσει στο έργο τους, αλλά και να συµβάλει στην προσωπική τους ανάπτυξη και ολοκλήρωση. Από όλα τα προαναφερθέντα, καταδεικνύεται αφενός η πολυπλοκότητα του πεδίου της εκπαίδευσης ενηλίκων και αφετέρου οι ιδιαίτερες απαιτήσεις που συνεπάγεται ο ρόλος τόσο των εκπαιδευτών όσο και αυτών που σχεδιάζουν και υλοποιούν εκπαιδευτικά προγράµµατα για ενηλίκους. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1. Βεργίδης. (επιµ.) (2003) Εκπαίδευση ενηλίκων. Συµβολή στην εξειδίκευση στελεχών και εκπαιδευτών. Αθήνα: Ελληνικά Γράµµατα. 2. Γαλάνης, Ν. (1993). Ψυχολογία της (επι)µόρφωσης ενηλίκων. Αθήνα: Παπαζήσης 3. Κόκκος Α.(επιµ.), (2002) ιεθνής Συνδιάσκεψη για την εκπαίδευση ενηλίκων. Αθήνα: Μεταίχµιο. 4. Κόκκος, Α. (2005). Εκπαίδευση Ενηλίκων. Ανιχνεύοντας το πεδίο. Αθήνα: Μεταίχµιο. 17

18 5. Χασάπης,. (2000). Σχεδιασµός, Οργάνωση, Εφαρµογή και Αξιολόγηση Προγραµµάτων Επαγγελµατικής Κατάρτισης. Μεθοδολογικές αρχές και κριτήρια ποιότητας. Αθήνα: Μεταίχµιο. 6. Courau, S. (2000). Τα βασικά "εργαλεία" του εκπαιδευτή ενηλίκων. Αθήνα: Μεταίχµιο. 7. Douglas, T. (1997). Η επιβίωση στις οµάδες. Αθήνα: Ελληνικά Γράµµατα. 8. Jaques, D. (2004). Μάθηση σε οµάδες. Aθήνα: Μεταίχµιο. 9. Noye, D. (1999).Πρακτικός οδηγός του Εκπαιδευτή. Aθήνα: Μεταίχµιο. 10. Rogers, A. (1999). Η εκπαίδευση Ενηλίκων. Aθήνα: Μεταίχµιο. 11. Satir, V. (1995). Ανθρώπινη επικοινωνία. Aθήνα: ίοδος. 12. Satir, V. (1989). Πλάθοντας ανθρώπους. Aθήνα: Κέδρος. 18

Πρακτικές Εκπαίδευσης Ενηλίκων. Επιμόρφωση εκπαιδευτών/τριών Επιμορφωτικών Κέντρων 28-03-2015 Λευκωσία

Πρακτικές Εκπαίδευσης Ενηλίκων. Επιμόρφωση εκπαιδευτών/τριών Επιμορφωτικών Κέντρων 28-03-2015 Λευκωσία Πρακτικές Εκπαίδευσης Ενηλίκων Σύνδεση με τα προηγούμενα: 1. Χαρακτηριστικά ενήλικων εκπαιδευομένων 2. Δεξιότητες επικοινωνίας ενηλίκων εκπαιδευομένων 3. Μεθοδολογία διδασκαλίας για ενήλικες εκπαιδευομένους

Διαβάστε περισσότερα

Συνεργατικές Τεχνικές

Συνεργατικές Τεχνικές Καταιγισμός ιδεών, Παιχνίδι ρόλων, Ομάδες Εργασίας, Συζήτηση με διάταξη δύο κύκλων, Δομημένη Συζήτηση - Debate Μέθοδος σχεδίων εργασίας ΚΕΣΥΠ ΚΙΛΚΙΣ Καταιγισμός ιδεών Είναι η εξέταση ενός ζητήματος μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Νικολέττα Ιωάννου Λειτουργός Γραφείου Ευρωπαϊκών και Διεθνών Υποθέσεων Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Νικολέττα Ιωάννου Λειτουργός Γραφείου Ευρωπαϊκών και Διεθνών Υποθέσεων Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Νικολέττα Ιωάννου Λειτουργός Γραφείου Ευρωπαϊκών και Διεθνών Υποθέσεων Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού 2 ο Π α γ κ ύ π ρ ι ο Σ υ ν έ δ ρ ι ο, 29 Ν ο ε μ β ρ ί ο υ 2 0 1 4, Λ ε μ ε σ ό ς Βασικά ερωτήματα

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές)

Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές) Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές) Ενδεικτικές τεχνικές διδασκαλίας: 1. Εισήγηση ή διάλεξη ή Μονολογική Παρουσίαση 2. Συζήτηση ή διάλογος 3. Ερωταποκρίσεις 4. Χιονοστιβάδα 5. Καταιγισμός Ιδεών 6. Επίδειξη

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Πληροφορικής

Διδακτική της Πληροφορικής ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 8: Εισαγωγή στη Διδακτική - Διδακτικές Τεχνικές Σταύρος Δημητριάδης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Τσαλαπατάνη Ειρήνη: Μεθοδολογία εκπαίδευσης ενήλικων χρηστών ιατρικών βιβλιοθηκών

Τσαλαπατάνη Ειρήνη: Μεθοδολογία εκπαίδευσης ενήλικων χρηστών ιατρικών βιβλιοθηκών - 0 - Ένωση Ελλήνων Βιβλιοθηκονόμων & Επιστημόνων Πληροφόρησης Σεμινάρια Ιατρικών βιβλιοθηκών 10 Φεβρουαρίου 2012 Τσαλαπατάνη Ειρήνη: Μεθοδολογία εκπαίδευσης ενήλικων χρηστών ιατρικών βιβλιοθηκών Βιβλιοθήκη

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικές εκπαίδευσης ενηλίκων και η συμβολή τους στην υλοποίηση του έργου

Τεχνικές εκπαίδευσης ενηλίκων και η συμβολή τους στην υλοποίηση του έργου Ημερίδες Επιμόρφωσης/Ενημέρωσης για τα επιλεγέντα Στελέχη Εκπαίδευσης του ΥΠΕΠΘ στα πλαίσια του Έργου με τίτλο: «Παραγωγή βοηθητικού εκπαιδευτικού υλικού για την εισαγωγή θεμάτων σχετικά με τα φύλα στην

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΧΡΗΣΤΩΝ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΩΝ ΤΣΑΛΑΠΑΤΑΝΗ ΕΙΡΗΝΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ Γ.Ν. ΑΣΚΛΗΠΙΕΙΟΥ ΒΟΥΛΑΣ

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΧΡΗΣΤΩΝ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΩΝ ΤΣΑΛΑΠΑΤΑΝΗ ΕΙΡΗΝΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ Γ.Ν. ΑΣΚΛΗΠΙΕΙΟΥ ΒΟΥΛΑΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΧΡΗΣΤΩΝ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΩΝ ΤΣΑΛΑΠΑΤΑΝΗ ΕΙΡΗΝΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ Γ.Ν. ΑΣΚΛΗΠΙΕΙΟΥ ΒΟΥΛΑΣ Ενηλικιότητα Δεν προσδιορίζεται με βάση την ηλικία. Ο ίδιος αναγνωρίζει τον εαυτό του

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ Οι τρεις διαστάσεις της μάθησης Αλέξης Κόκκος Ο Knud Illeris, ο σημαντικότερος ίσως θεωρητικός της μάθησης σήμερα, στο κείμενό του «Μια

Διαβάστε περισσότερα

Προγράμματα εκπαίδευσης ενηλίκων, οργάνωση και αποτελεσματικότητα Ανδρέας Γεωργούδης, Λειτουργός Π.Ι. Λεμεσός Ιούνιος 2015

Προγράμματα εκπαίδευσης ενηλίκων, οργάνωση και αποτελεσματικότητα Ανδρέας Γεωργούδης, Λειτουργός Π.Ι. Λεμεσός Ιούνιος 2015 ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Προγράμματα εκπαίδευσης ενηλίκων, οργάνωση και αποτελεσματικότητα Ανδρέας Γεωργούδης, Λειτουργός Π.Ι. Λεμεσός Ιούνιος 2015 1 Εκπαίδευση ενηλίκων 2

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΧΟΙ ΕΠΑΡΚΟΥΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΣΤΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ

ΣΤΟΧΟΙ ΕΠΑΡΚΟΥΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΣΤΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΘΕΜΑ: ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΣΤΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Νίκος ρίτσας, Υπεύθυνος Συστηµάτων ιαχείρισης Ποιότητας ΠΛΕΓΜΑ Α.Ε., Κατερίνα Κατελάνου, Σύµβουλος Ποιότητας ΠΛΕΓΜΑ Α.Ε, Κατερίνα

Διαβάστε περισσότερα

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ΔΕΠΠΣ ΑΠΣ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ενδιαφερόντων του, γ. η εξασφάλιση ίσων ευκαιριών και δυνατοτήτων μάθησης

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγική Ψυχολογία Βιομηχανική Ψυχολογία

Παιδαγωγική Ψυχολογία Βιομηχανική Ψυχολογία ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΟΑΕΔ Παιδαγωγική Ψυχολογία Βιομηχανική Ψυχολογία ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ: Μαρμαρινός Ιωάννης

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΕΘΟΔΟΣ PROJECT ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ. Κωνσταντίνος Δαφνάς, MSc. Ψυχολόγος Κωνσταντίνος Φύσσας, ΜΑ., Ψυχοθεραπευτής

Η ΜΕΘΟΔΟΣ PROJECT ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ. Κωνσταντίνος Δαφνάς, MSc. Ψυχολόγος Κωνσταντίνος Φύσσας, ΜΑ., Ψυχοθεραπευτής Η ΜΕΘΟΔΟΣ PROJECT ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Κωνσταντίνος Δαφνάς, MSc. Ψυχολόγος Κωνσταντίνος Φύσσας, ΜΑ., Ψυχοθεραπευτής Εισαγωγικά Η παιδαγωγική του Σχεδίου Εργασίας ή μέθοδος Project βασίζεται στην

Διαβάστε περισσότερα

Επιμόρφωση εκπαιδευτών/τριών Επιμορφωτικών Κέντρων Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού

Επιμόρφωση εκπαιδευτών/τριών Επιμορφωτικών Κέντρων Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού Επιμόρφωση εκπαιδευτών/τριών Επιμορφωτικών Κέντρων Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού Σάββατο, 28 Μαρτίου 2015 Λύκειο Λατσιών Αλέξανδρος Ταμπάκης Εκπαιδευτής Ε.Κ. Εισαγωγή 1. Χαρακτηριστικά ενήλικων εκπαιδευομένων

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΙ Η ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ»

ΝΕΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΙ Η ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ» «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) Πιλοτική Εφαρμογή στους Άξονες Προτεραιότητας 1,2,3 - Οριζόντια Πράξη» «ΤΟ ΝΕΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΙ Η ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ» Ενημερωτική Συνάντηση Στελεχών Διοίκησης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ Is είναι βιώσιμη η επιχείρηση

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ Is είναι βιώσιμη η επιχείρηση ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ Is είναι βιώσιμη η επιχείρηση Ent-teach κεφαλαιο 3 - Ανάλυση Αγοράς Περιγραφή της εκπαιδευτικής δραστηριότητας Αυτή η εκπαιδευτική δραστηριότητα απευθύνεται σε μαθητές από όλους

Διαβάστε περισσότερα

Γλωσσάρι Το γλωσσάρι του MATURE Ανδραγωγική Άτομα μεγαλύτερης ηλικίας Δεξιότητες Δέσμευση

Γλωσσάρι Το γλωσσάρι του MATURE Ανδραγωγική Άτομα μεγαλύτερης ηλικίας Δεξιότητες Δέσμευση Γλωσσάρι Η ομάδα MATURE διαθέτει σημαντική εμπειρία στη διαχείριση και υλοποίηση Ευρωπαϊκών προγραμμάτων και γνωρίζει ότι τα ζητήματα επικοινωνίας ενδέχεται να προκαλέσουν σύγχυση. Προκειμένου να ελαχιστοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα Διαλόγου. Συντονίστριες: Μαρία Καγιαβή και Χρύσα Μάνθου

Θέμα Διαλόγου. Συντονίστριες: Μαρία Καγιαβή και Χρύσα Μάνθου Θέμα Διαλόγου «ΣΧΕΣΕΙΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΟΜΕΝΩΝ» Συντονίστριες: Μαρία Καγιαβή και Χρύσα Μάνθου Θέματα για συζήτηση: [Μπορείτε να συμμετάσχετε, στέλνοντας απόψεις, προτάσεις, καλές πρακτικές που έχετε

Διαβάστε περισσότερα

Πότε ένας δάσκαλος θα κρίνεται ελλιπής και πότε εξαιρετικός

Πότε ένας δάσκαλος θα κρίνεται ελλιπής και πότε εξαιρετικός Πότε ένας δάσκαλος θα κρίνεται ελλιπής και πότε εξαιρετικός Στο σχέδιο της αξιολόγησης το μεγαλύτερο μέρος (περισσότερες από 5.000 λέξεις!) καταλαμβάνεται από αναλυτικές οδηγίες για το πώς ο διδάσκων μπορεί

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΣΜΟΣ ΣΤΟΝ ΑΛΦΑΒΗΤΙΣΜΟ ΚΑΙ ΒΑΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ - ΒΑΣΙΚΑ ΜΟDULES ΓΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΩΝ TRAIN

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΣΜΟΣ ΣΤΟΝ ΑΛΦΑΒΗΤΙΣΜΟ ΚΑΙ ΒΑΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ - ΒΑΣΙΚΑ ΜΟDULES ΓΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΩΝ TRAIN ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΣΜΟΣ ΣΤΟΝ ΑΛΦΑΒΗΤΙΣΜΟ ΚΑΙ ΒΑΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ - ΒΑΣΙΚΑ ΜΟDULES ΓΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΩΝ TRAIN Module 5: Μαθησιακή Συµβουλευτική Monika Tröster / Adelgard Steindl German Institute for Adult Education

Διαβάστε περισσότερα

Επιμέλεια: Ελισάβετ Λαζαράκου Σχολική Σύμβουλος, 28 η Περιφέρεια Δημοτικής Εκπαίδευσης Αττικής

Επιμέλεια: Ελισάβετ Λαζαράκου Σχολική Σύμβουλος, 28 η Περιφέρεια Δημοτικής Εκπαίδευσης Αττικής Φ.Ε.Κ. τεύχος Β αρ. φύλλου 303/13-03-2003, Παράρτημα Α, Μάιος 2003 Επιμέλεια: Ελισάβετ Λαζαράκου Σχολική Σύμβουλος, 28 η Περιφέρεια Δημοτικής Εκπαίδευσης Αττικής Βασικός σκοπός της αξιολόγησης του μαθητή

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ

Η ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ Η ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ Δρ Ειρήνη Ροδοσθένους, Λειτουργός Π.Ι. ΔΙΑΠΙΣΤΩΣΕΙΣ Επικοινωνιακή διδασκαλία της γλώσσας: η ίδια η γλώσσα συνιστά και ορίζεται ως κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

Αυθεντικό πλαίσιο μάθησης και διδασκαλίας για ένα σχολείο που μαθαίνει. Κατερίνα Κασιμάτη Επικ. Καθηγήτρια Παιδαγωγικού Τμήματος ΑΣΠΑΙΤΕ

Αυθεντικό πλαίσιο μάθησης και διδασκαλίας για ένα σχολείο που μαθαίνει. Κατερίνα Κασιμάτη Επικ. Καθηγήτρια Παιδαγωγικού Τμήματος ΑΣΠΑΙΤΕ Αυθεντικό πλαίσιο μάθησης και διδασκαλίας για ένα σχολείο που μαθαίνει Κατερίνα Κασιμάτη Επικ. Καθηγήτρια Παιδαγωγικού Τμήματος ΑΣΠΑΙΤΕ Ορισμός αυθεντικής μάθησης Αυθεντική μάθηση είναι η μάθηση που έχει

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας

Διαβάστε περισσότερα

Η διάρκεια πραγματοποίησης της ανοιχτής εκπαιδευτικής πρακτικής ήταν 2 διδακτικές ώρες

Η διάρκεια πραγματοποίησης της ανοιχτής εκπαιδευτικής πρακτικής ήταν 2 διδακτικές ώρες ΣΧΟΛΕΙΟ Η εκπαιδευτική πρακτική αφορούσε τη διδασκαλία των μεταβλητών στον προγραμματισμό και εφαρμόστηκε σε μαθητές της τελευταίας τάξης ΕΠΑΛ του τομέα Πληροφορικής στα πλαίσια του μαθήματος του Δομημένου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ 11

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ 11 ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ 11 ( σελίδες σχολικού βιβλίου 135 139, έκδοση 2014 : σελίδες 130 134 ) 3.3.3 υναµική Οµάδων 3.3.3.1 Βασικές έννοιες - Ορισµοί Η οµάδα αποτελεί έννοια και όρο που

Διαβάστε περισσότερα

ΣΚΟΠΟΙ 1. Ανάπτυξη κινητικών δεξιοτήτων και ικανοποιητική εκτέλεση ορισμένων από αυτές Απόκτηση γνώσεων από την αθλητική επιστήμη (πώς ώ και γιατί) κα

ΣΚΟΠΟΙ 1. Ανάπτυξη κινητικών δεξιοτήτων και ικανοποιητική εκτέλεση ορισμένων από αυτές Απόκτηση γνώσεων από την αθλητική επιστήμη (πώς ώ και γιατί) κα ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΜΑΧΙΜΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Σκοποί Στόχοι Επιδιώξεις- Θεματικές Ενότητες ΕΙΣΗΓΗΤΕΣ: Πέτρος Πατσιάς Στέλιος Αδάμου ΣΚΟΠΟΙ 1. Ανάπτυξη κινητικών δεξιοτήτων και ικανοποιητική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΩΝ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ

ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΩΝ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Σεμινάριο εξειδικευμένων γνώσεων 25 Μαΐου 15 Ιουνίου 2015 Σύμφωνα με τον Εθνικό Οργανισμό Πιστοποίησης Προσόντων και Επαγγελματικού Προσανατολισμού (Ε.Ο.Π.Π.Ε.Π.) για την ένταξη των Εκπαιδευτών Ενηλίκων

Διαβάστε περισσότερα

3. Μεθοδολογία διδασκαλίας Ενηλίκων. Επιμόρφωση εκπαιδευτών/τριών Επιμορφωτικών Κέντρων Λευκωσία

3. Μεθοδολογία διδασκαλίας Ενηλίκων. Επιμόρφωση εκπαιδευτών/τριών Επιμορφωτικών Κέντρων Λευκωσία 3. Μεθοδολογία διδασκαλίας Ενηλίκων Στόχοι Παρουσίασης Πως μαθαίνουν οι ενήλικοι α)τρόποι μάθησης β) Θεωρίες μάθησης Εμπόδια στη μάθηση των ενηλίκων Σύνδεση με τα προηγούμενα: 1. Χαρακτηριστικά ενήλικων

Διαβάστε περισσότερα

Η Αξιολογηση του Εκπαιδευτικού Έργου- Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη σχολική μονάδα

Η Αξιολογηση του Εκπαιδευτικού Έργου- Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη σχολική μονάδα ΥΠΑΙΘΠΑ / ΙΕΠ ΕΡΓΟ : Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου της σχολικής μονάδας: Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης (ΑΕΕ) Η Αξιολογηση του Εκπαιδευτικού Έργου- Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη σχολική μονάδα Ιανουάριος

Διαβάστε περισσότερα

Οργανωσιακή μάθηση. Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν

Οργανωσιακή μάθηση. Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν Οργανωσιακή μάθηση Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν 1 Μάθηση είναι: Η δραστηριοποίηση και κατεύθυνση δυνάμεων για την όσο το δυνα-τόν καλύτερη προσαρμογή στο φυσικό και ιστορικό περιβάλλον. Η απόκτηση

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ m128 ΣΟΦΗ ΛΕΟΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ m128 ΣΟΦΗ ΛΕΟΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ m128 ΣΟΦΗ ΛΕΟΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ...3 2. ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΕΓΓΡΑΦΩ Σ ΕΝΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞ

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή των Ικανοτή των

Περιγραφή των Ικανοτή των Περιγραφή των Ικανοτή των * Το σχέδιο αυτό χρηματοδοτήθηκε με την υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Η παρούσα δημοσίευση (ανακοίνωση) δεσμεύει μόνο τον συντάκη της και η Επιτροπή δεν ευθύνεται για τυχόν

Διαβάστε περισσότερα

Ενίσχυση των σχέσεων και της συνεργασίας ανάμεσα στα σχολεία και στους εκπαιδευτικούς. Στηρίζεται στην ενεργητική παρουσία των συμμετεχόντων, στην

Ενίσχυση των σχέσεων και της συνεργασίας ανάμεσα στα σχολεία και στους εκπαιδευτικούς. Στηρίζεται στην ενεργητική παρουσία των συμμετεχόντων, στην Ενίσχυση των σχέσεων και της συνεργασίας ανάμεσα στα σχολεία και στους εκπαιδευτικούς. Στηρίζεται στην ενεργητική παρουσία των συμμετεχόντων, στην ανταλλαγή απόψεων και εμπειριών και στην αξιοποίηση της

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΡΟΩΘΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: ΜΙΑ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Λεωνίδας Κυριακίδης Αναστασία

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηματολόγιο για Καθηγητές σχετικά με την Επιχειρηματικότητα στο Σχολείο

Ερωτηματολόγιο για Καθηγητές σχετικά με την Επιχειρηματικότητα στο Σχολείο Ερωτηματολόγιο για Καθηγητές σχετικά με την Επιχειρηματικότητα στο Σχολείο Στόχος αυτού του ανώνυμου ερωτηματολόγιου είναι να συγκεντρώσει τις απόψεις των καθηγητών σχετικά με το ενδιαφέρον τους να υλοποιήσουν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕ60/70, ΠΕ02, ΠΕ03, ΠΕ04)

ΠΕ60/70, ΠΕ02, ΠΕ03, ΠΕ04) «Επιµόρφωση εκπαιδευτικών στη χρήση και αξιοποίηση των ΤΠΕ στην εκπαιδευτική διδακτική διαδικασία» (Γ ΚΠΣ, ΕΠΕΑΕΚ, Μέτρο 2.1, Ενέργεια 2.1.1, Κατηγορία Πράξεων 2.1.1 θ) Αναλυτικό Πρόγραµµα Σπουδών για

Διαβάστε περισσότερα

Παναής Κασσιανός, δάσκαλος Διευθυντής του 10ου Ειδικού Δ.Σ. Αθηνών (Μαρασλείου)

Παναής Κασσιανός, δάσκαλος Διευθυντής του 10ου Ειδικού Δ.Σ. Αθηνών (Μαρασλείου) Παναής Κασσιανός, δάσκαλος Διευθυντής του 10ου Ειδικού Δ.Σ. Αθηνών (Μαρασλείου) Ομιλία-συζήτηση με βασικό άξονα προσέγγισης το Φάσμα του Αυτισμού και με αφορμή το βιβλίο της Εύας Βακιρτζή «Το Αυγό» στο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ. Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr

ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ. Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr Ενδογενής ανάπτυξη αξιοποίηση των τοπικών πόρων τοπικός προσδιορισμός των αναπτυξιακών προοπτικών - στόχων τοπικός

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟΥ ΥΛΙΚΟΥ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Πρόγραμμα Eξ Aποστάσεως Eκπαίδευσης (E learning) Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΑΔΟΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ

ΟΜΑΔΟΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ Δρ Κωνσταντίνα Κηροποιού Σχολική Σύμβουλος Φιλολόγων Καβάλας ΟΜΑΔΟΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ Ομαδοσυνεργατική μάθηση. Γιατί; Στη σύγχρονη εποχή, κοινωνικοί παράγοντες, όπως

Διαβάστε περισσότερα

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Δρ Μαριάννα Φωκαΐδου Δρ Παυλίνα Χατζηθεοδούλου Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Εκπαιδευτικών Μέσης Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

νος Κλουβάτος Κων/νος Εναλλακτικές μορφές αξιολόγησης των μαθητών με ανομοιογενή χαρακτηριστικά Αξιολόγηση της διαφοροποιημένης διδασκαλίας

νος Κλουβάτος Κων/νος Εναλλακτικές μορφές αξιολόγησης των μαθητών με ανομοιογενή χαρακτηριστικά Αξιολόγηση της διαφοροποιημένης διδασκαλίας Κων/νος νος Κλουβάτος Σύμβουλος 3 η ς Περιφέρειας Δημ. Εκπ/σης Ν. Κυκλάδων Εναλλακτικές μορφές αξιολόγησης των μαθητών με ανομοιογενή χαρακτηριστικά Αξιολόγηση της διαφοροποιημένης διδασκαλίας Μορφές αξιολόγησης

Διαβάστε περισσότερα

Σέργια Σεργίδου, Φιλόλογος Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων 28 Μαρτίου 2015

Σέργια Σεργίδου, Φιλόλογος Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων 28 Μαρτίου 2015 Σέργια Σεργίδου, Φιλόλογος Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων 28 Μαρτίου 2015 ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΟΜΕΝΩΝ Πώς αντιλαμβάνεστε την έννοια ενήλικας; Η έννοια «ενήλικας» δεν είναι άμεσα συνδεδεμένη με την ηλικία,

Διαβάστε περισσότερα

()#µ*&+,-./ (0)1#2"345$ ()#µ'&+,4#05$ 67$4&,$

()#µ*&+,-./ (0)1#2345$ ()#µ'&+,4#05$ 67$4&,$ !"µ#$%&#' ()#µ*&+,-./ (0)1#2"345$ ()#µ'&+,4#05$ 67$4&,$ 8"4&%2#' (&91-#5$!.µ"#5-"#/ (0)1#2":4: (;7$.

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάλυση της κριτικής διδασκαλίας. Περιεχόμενο ή διαδικασία? Βασικό δίλημμα κάθε εκπαιδευτικού. Περιεχόμενο - η γνώση ως μετάδοση πληροφορίας

Η ανάλυση της κριτικής διδασκαλίας. Περιεχόμενο ή διαδικασία? Βασικό δίλημμα κάθε εκπαιδευτικού. Περιεχόμενο - η γνώση ως μετάδοση πληροφορίας Η ανάλυση της κριτικής διδασκαλίας Περιεχόμενο ή διαδικασία? Βασικό δίλημμα κάθε εκπαιδευτικού Περιεχόμενο - η γνώση ως μετάδοση πληροφορίας Διαδικασία η γνώση ως ανάπτυξη υψηλών νοητικών λειτουργιών (

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Ο ΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ( σελίδες σχολικού βιβλίου 123 127, έκδοση 2014 : σελίδες 118 122 ) 3.3 ιεύθυνση 3.3.1 Ηγεσία Βασικές έννοιες Οι επιχειρήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια Εκθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΝΗΛΙΚΩΝ, ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ & ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ. E-learning. Οδηγός Σπουδών

ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΝΗΛΙΚΩΝ, ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ & ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ. E-learning. Οδηγός Σπουδών ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΝΗΛΙΚΩΝ, ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ & ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ E-learning Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος Οικονομικής Επιστήμης, σας καλωσορίζει

Διαβάστε περισσότερα

συναντήσεις εργασίας εκτέλεση ρόλου διευθυντή σεμινάρια σύνταξη γραπτής εργασίας τελικό σεμινάριο έκθεση αξιολόγηση

συναντήσεις εργασίας εκτέλεση ρόλου διευθυντή σεμινάρια σύνταξη γραπτής εργασίας τελικό σεμινάριο έκθεση αξιολόγηση 1.ΟΜΑ ΙΚΗ ΜΕΘΟ ΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Στη οµαδική µέθοδο οι µαθητές θα γνωρίσουν την οργάνωση και τον τεχνολογικό εξοπλισµό των βιοµηχανικών µονάδων, τις πρώτες ύλες που χρησιµοποιούν, τις διαδικασίες παραγωγής των

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS ΥΠΟΕΡΓΟ:

ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS ΥΠΟΕΡΓΟ: ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS 299516 ΥΠΟΕΡΓΟ: «ΜΟΔΙΠ του ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ» και α/α «01» ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «Εκπαίδευση και Δια

Διαβάστε περισσότερα

888 ΧΡΟΝΙΑ. Πρόγραμμα Κοινωνικής Υπηρεσίας 2013-2014. χεν θεσσαλονίκης ΣΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

888 ΧΡΟΝΙΑ. Πρόγραμμα Κοινωνικής Υπηρεσίας 2013-2014. χεν θεσσαλονίκης ΣΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Πρόγραμμα Κοινωνικής Υπηρεσίας 2013-2014 888 ΧΡΟΝΙΑ ΣΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ χεν θεσσαλονίκης Μητροπόλεως 18 546 24 Θεσσαλονίκη Τηλ.: 2310-276 144 Fax: 2310 276 144 E-mail: xenthesalonikis1@windowslive.com

Διαβάστε περισσότερα

Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις

Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Α/ Α Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Απλή Αν κάνετε αναζήτηση µιας λέξης σε ένα αρχαιοελληνικό σώµα κειµένων, αυτό που θα λάβετε ως αποτέλεσµα θα είναι: Μια καταγραφή όλων των εµφανίσεων της λέξης στο συγκεκριµένο

Διαβάστε περισσότερα

Γνώσεις για την εγκεφαλική παράλυση

Γνώσεις για την εγκεφαλική παράλυση Οδηγός Εκπαιδευτή Ενότητα κατάρτισης Γνώσεις για την εγκεφαλική παράλυση Επιμέλεια Miguel Santos Συγγραφείς Karina Riiskjaer Raun Mette Kliim-Due Betina Rasmussen Peder Esben Bilde Kirsten Caesar Petersen

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΘΕΝΤΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ. Κατερίνα Κασιμάτη Επίκ. Καθηγήτρια, Γενικό Τμήμα Παιδαγωγικών Μαθημάτων Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.

ΑΥΘΕΝΤΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ. Κατερίνα Κασιμάτη Επίκ. Καθηγήτρια, Γενικό Τμήμα Παιδαγωγικών Μαθημάτων Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε. ΑΥΘΕΝΤΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ Κατερίνα Κασιμάτη Επίκ. Καθηγήτρια, Γενικό Τμήμα Παιδαγωγικών Μαθημάτων Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε. Ερωτήσεις.. Πώς το παραδοσιακό διδακτικό πλαίσιο διαμορφώνει το αξιολογικό

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρµοσµένη ιδακτική των Φυσικών Επιστηµών (Πρακτικές Ασκήσεις Β Φάσης)

Εφαρµοσµένη ιδακτική των Φυσικών Επιστηµών (Πρακτικές Ασκήσεις Β Φάσης) Πανεπιστήµιο Αιγαίου Παιδαγωγικό Τµήµα ηµοτικής Εκπαίδευσης Μιχάλης Σκουµιός Εφαρµοσµένη ιδακτική των Φυσικών Επιστηµών (Πρακτικές Ασκήσεις Β Φάσης) Παρατήρηση ιδασκαλίας και Μοντέλο Συγγραφής Έκθεσης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ Ανακαλύψτε νέες επιχειρήσεις

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ Ανακαλύψτε νέες επιχειρήσεις ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ Ανακαλύψτε νέες επιχειρήσεις Ent-teach Κεφάλαιο 2 Αναγνώριση ευκαιριών Περιγραφή της εκπαιδευτικής δραστηριότητας Αυτή η εκπαιδευτική δραστηριότητα στοχεύει να βοηθήσει τους

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος του εκπαιδευτικού στην πρόληψη και καταπολέµηση του αλκοολισµού στην εφηβεία

Ο ρόλος του εκπαιδευτικού στην πρόληψη και καταπολέµηση του αλκοολισµού στην εφηβεία Ο ρόλος του εκπαιδευτικού στην πρόληψη και καταπολέµηση του αλκοολισµού στην εφηβεία Αικατερίνη Φλώρου Εκπαιδευτικός Νοµικός Σύµβουλος ΣΕΠ ΓΕΛ Αναβύσσου Το σχολείο βασικός φορέας κοινωνικοποίησης Οι σύγχρονες

Διαβάστε περισσότερα

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010 Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών Δημοτικής, Προδημοτικής και Ειδικής Εκπαίδευσης για τα νέα Αναλυτικά Προγράμματα (21-22 Δεκεμβρίου 2010 και 7 Ιανουαρίου 2011) Δ Φάση Επιμόρφωσης Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21 ου αιώνα) Νέο Πρόγραμμα Σπουδών, Οριζόντια Πράξη» MIS: 295450 Υποέργο 1: «Εκπόνηση Προγραμμάτων Σπουδών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και οδηγών για τον εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΔΙΚΤΥΩΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΔΙΚΤΥΩΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΔΙΚΤΥΩΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Κιουτσιούκη Δήμητρα, 485 Τελική δραστηριότητα Φάση 1 :Ατομική μελέτη 1. Πώς θα περιγράφατε το ρόλο της τεχνολογίας στην εκπαιδευτική καινοτομία; Οι Web

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακά Αποτελέσματα Matrix Ελληνική Έκδοση

Μαθησιακά Αποτελέσματα Matrix Ελληνική Έκδοση , Matrix, Ελληνική έκδοση Matrix Ελληνική Έκδοση Συντάχθηκε από: LMETB Μεταφράστηκε από: CARDET , Matrix Εισαγωγικό Επίπεδο (για μαθητές ηλικίας 12 14 χρονών) Προσωπικό προφίλ ( ) (να θεωρηθούν από τη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ Μάθημα 1 ο Εισαγωγή στις βασικές έννοιες Προτεινόμενη Βιβλιογραφία Elliot, S. N., Kratochwill, T. R., Cook, J. L., & Travers, J. F. (2008). Εκπαιδευτική Ψυχολογία: Αποτελεσματική

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδος αξιοποίησης της Τέχνης στην εκπαιδευτική πράξη

Μέθοδος αξιοποίησης της Τέχνης στην εκπαιδευτική πράξη Μέθοδος αξιοποίησης της Τέχνης στην εκπαιδευτική πράξη Αλέξης Κόκκος Καθηγητής Εκπαίδευσης Ενηλίκων στο Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήµιο Πευκακίων 13, Αγία Παρασκευή, 15342 email: a-kokkos@otenet.gr ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΜΑΔΟΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ σε εφαρμογή

Η ΟΜΑΔΟΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ σε εφαρμογή 1 ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΠΕΣΣ Φωτίζοντας τη διδασκαλία: Σύγχρονες Διδακτικές Προσεγγίσεις Η ΟΜΑΔΟΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ σε εφαρμογή ΚΟΡΙΝΘΟΣ 2013 Μπιλιούρη Αργυρή Δ/ντρια 5 ου Δημ.Σχ.Ναυπλίου ΜSc Διδακτική Λογοτεχνίας

Διαβάστε περισσότερα

ΚΒ Παγκύπριο Συνέδριο Διευθυντών Δημοτικής Εκπαίδευσης Ο ρόλος του Διευθυντή στη Δημιουργία του Ανθρώπινου και Δημοκρατικού Σχολείου

ΚΒ Παγκύπριο Συνέδριο Διευθυντών Δημοτικής Εκπαίδευσης Ο ρόλος του Διευθυντή στη Δημιουργία του Ανθρώπινου και Δημοκρατικού Σχολείου ΚΒ Παγκύπριο Συνέδριο Διευθυντών Δημοτικής Εκπαίδευσης Ο ρόλος του Διευθυντή στη Δημιουργία του Ανθρώπινου και Δημοκρατικού Σχολείου Δρ Μάριος Στυλιανίδης ΕΔΕ, ΥΠΠ 15 Μαΐου 2012 Δομή Παρουσίασης 1. Το

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Γιατί η Ρομποτική στην Εκπαίδευση; A) Τα παιδιά όταν σχεδιάζουν, κατασκευάζουν και προγραμματίζουν ρομπότ έχουν την ευκαιρία να μάθουν παίζοντας και να αναπτύξουν δεξιότητες Η

Διαβάστε περισσότερα

Πειραματικό εργαστήρι στη βιωματική μάθηση και στη σχολική θρησκευτική αγωγή

Πειραματικό εργαστήρι στη βιωματική μάθηση και στη σχολική θρησκευτική αγωγή Πειραματικό εργαστήρι στη βιωματική μάθηση και στη σχολική θρησκευτική αγωγή Εργαστήριο Ιστορίας και Κοινωνικών Επιστημών Πανεπιστημίου Αιγαίου Διδάσκουν: Πολύκαρπος Καραμούζης, (Πανεπιστήμιο Αιγαίου)

Διαβάστε περισσότερα

Σχολείο Ηµεροµηνία ιδακτική Ώρα Τάξη/Τµήµα Αριθµός Μαθητών

Σχολείο Ηµεροµηνία ιδακτική Ώρα Τάξη/Τµήµα Αριθµός Μαθητών 2.2. Φόρµα Μαθήµατος 2 ης Τηλεδιάσκεψης Το νερό νεράκι Ερευνητικό εκπαιδευτικό πρόγραµµα εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης σε ηµοτικά Σχολεία της Ελλάδος και της Κύπρου ΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΛΗΡΟΥ ΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΑΡΥΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών σας καλωσορίζει στα Προγράμματα εξ Αποστάσεως

Το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών σας καλωσορίζει στα Προγράμματα εξ Αποστάσεως 1. Εισαγωγή Το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών σας καλωσορίζει στα Προγράμματα εξ Αποστάσεως Επιμόρφωσης για ημοσίους Υπαλλήλους και συγκεκριμένα στο εκπαιδευτικό πρόγραμμα "Ανάπτυξη Επικοινωνιακών

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΙΑ ΤΑ ΝΕΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΥ ΥΛΙΚΟΥ

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΙΑ ΤΑ ΝΕΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΥ ΥΛΙΚΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΙΑ ΤΑ ΝΕΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΥ ΥΛΙΚΟΥ Θέμα διδακτικού υλικού: Όνομα αξιολογητή: Ημερομηνία αξιολόγησης: Γενικές Οδηγίες Να αξιολογήσετε

Διαβάστε περισσότερα

Η Διδασκαλία των Μηχανών Αναζήτησης με τη Μέθοδο της Πολυεπίπεδης Συναλλαγής Τριών Επιπέδων

Η Διδασκαλία των Μηχανών Αναζήτησης με τη Μέθοδο της Πολυεπίπεδης Συναλλαγής Τριών Επιπέδων Η Διδασκαλία των Μηχανών Αναζήτησης με τη Μέθοδο της Πολυεπίπεδης Συναλλαγής Τριών Επιπέδων Δ. Λιόβας 1, Σ. Δέγγλερη 2 1 Τμήμα Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης, Παν/μιο Θεσσαλίας, liovasjim@sch.gr 2 Τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu Τι έχουμε μάθει για την προώθηση της Δημιουργικότητας μέσα από τις Φυσικές Επιστήμες και τα Μαθηματικά στην Ελληνική Προσχολική και Πρώτη Σχολική Ηλικία; Ευρήματα για την εκπαίδευση στην Ελλάδα από το

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάπτυξη της κουλτούρας και του κλίματος του σχολείου

Η ανάπτυξη της κουλτούρας και του κλίματος του σχολείου Η ανάπτυξη της κουλτούρας και του κλίματος του σχολείου Δρ Ανδρέας Κυθραιώτης Δρ Δημήτρης Δημητρίου Δρ Παναγιώτης Αντωνίου Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Νεοπροαχθέντων. Διευθυντών Σχολείων Δημοτικής Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Μέρος 3. Ικανότητα ανάληψης δράσης.

Μέρος 3. Ικανότητα ανάληψης δράσης. Μέρος 3. Ικανότητα ανάληψης δράσης. - 2 - Συσσωρευµένη γνώση και ικανότητες Ευαισθητοποίηση και αξιολόγηση της ατοµικής ικανότητας ανάληψης δράσης. Κοινωνική δεξιότητα Ικανότητα εκµάθησης Μεθοδικότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ ΓΕΝΙΚΑ Βασικός στόχος είναι η ανατροφοδότηση της εκπαιδευτικής διαδικασίας και ο εντοπισμός των μαθησιακών ελλείψεων με σκοπό τη βελτίωση της παρεχόμενης σχολικής εκπαίδευσης. Ειδικότερα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ. Ηγεσία

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ. Ηγεσία ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ Ηγεσία Διδάσκουσα: Αφροδίτη Δαλακούρα ΔΙΟΙΚΗΣΗ: ΟΙ ΡΟΛΟΙ ΤΟΥ ΠΡΟΪΣΤΑΜΕΝΟΥ ΗΓΕΤΗΣ MANAGER COACH 1 Κλασική-μηχανιστική αντίληψη Το παλιό μοντέλο διοίκησης: οικονομικές-υλικές

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου 1. Ταυτότητα δραστηριότητας Τίτλος: Και πάλι στο σχολείο Δημιουργός: Μαρία Νέζη Πεδίο, διδακτικό αντικείμενο και διδακτική ενότητα: Μάθημα: Νεοελληνική Λογοτεχνία Τάξη:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΟΥ 1 ΟΥ ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΥ «ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ» ΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ 2014 2015

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΟΥ 1 ΟΥ ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΥ «ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ» ΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ 2014 2015 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΟΥ 1 ΟΥ ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΥ «ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ» ΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ 2014 2015 Οι εισηγήσεις, που παρουσιάζονται πιο κάτω είναι ενδεικτικές και δεν

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΖΩΗΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΖΩΗΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΖΩΗΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΣΠΟΥΔΩΝ 2010 ΟΔΗΓΟΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ

ΣΠΟΥΔΩΝ 2010 ΟΔΗΓΟΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ 2010 10-2011 ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Το Ανοικτό Ίδρυμα Εκπαίδευσης είναι ένα σύγχρονο εκπαιδευτήριο προσανατολισμένο στην

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ

ΚΕΝΤΡΟ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΚΕΝΤΡΟ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΚΑΙΝΩΤΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ» (INOV) Ζ ΚΥΚΛΟΣ To Κέντρο Συνεχιζόμενης Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος του προσωπικού της εκπαίδευσης στη διασφάλιση ποιότητας

Ο ρόλος του προσωπικού της εκπαίδευσης στη διασφάλιση ποιότητας Ο ρόλος του προσωπικού της εκπαίδευσης στη διασφάλιση ποιότητας Προφίλ απαιτούμενων προσόντων και ικανοτήτων του υπεύθυνου ποιότητας και των εκπαιδευτών σε έναν εκπαιδευτικό οργανισμό IDEC Α.Ε. 25.09.2013

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΗ ΓΙΑ ΝΑ ΣΥΜΜΕΤΑΣΧΕΤΕ ΕΙΝΑΙ:

ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΗ ΓΙΑ ΝΑ ΣΥΜΜΕΤΑΣΧΕΤΕ ΕΙΝΑΙ: Θέμα Διαλόγου «Η ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ MENTORING ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ» Συντονιστής: Ιωσήφ Φραγκούλης Θέματα για συζήτηση: [Μπορείτε να συμμετάσχετε, στέλνοντας απόψεις, προτάσεις, καλές πρακτικές που

Διαβάστε περισσότερα

Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών για το Νηπιαγωγείο (2003).

Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών για το Νηπιαγωγείο (2003). Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών για το Νηπιαγωγείο (2003). Δ.Ε.Π.Π.Σ. : Οργανωμένο σύστημα εργασίας, το οποίο σκιαγραφεί τι πρέπει να μάθουν τα παιδιά, τις διαδικασίες με τις οποίες επιτυγχάνονται

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Ακολούθως αναπτύσσονται ορισμένα διευκρινιστικά σχόλια για το Σχέδιο Μαθήματος. Αφετηρία για τον ακόλουθο σχολιασμό υπήρξαν οι σχετικές υποδείξεις που μας

Διαβάστε περισσότερα

Οι περιοχές που διερευνήθηκαν συστηματικά από τα σχολεία ήσαν οι ακόλουθες: Σχέσεις μεταξύ εκπαιδευτικών-μαθητών και μεταξύ μαθητών

Οι περιοχές που διερευνήθηκαν συστηματικά από τα σχολεία ήσαν οι ακόλουθες: Σχέσεις μεταξύ εκπαιδευτικών-μαθητών και μεταξύ μαθητών Ανάπτυξη µεθόδων και εργαλείων έρευνας Από τα σχολεία που συµµετείχαν στην ΑΕΕ: Οργάνωσε οµάδες εργασίας το 66% Αξιοποίησε σχετική βιβλιογραφία το 66% Συγκέντρωσε δεδοµένα από: τα αρχεία του σχολείου το

Διαβάστε περισσότερα

Η χρήση ενεργητικών τεχνικών στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών ΣΕΠ για την ενίσχυση της ενσυναίσθησης

Η χρήση ενεργητικών τεχνικών στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών ΣΕΠ για την ενίσχυση της ενσυναίσθησης Η χρήση ενεργητικών τεχνικών στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών ΣΕΠ για την ενίσχυση της ενσυναίσθησης Κατσιούλα Παναγιώτα, Εκπαιδευτικός, Σύμβουλος ΣΕΠ, ΚΕΣΥΠ Κιλκίς Σιάνου Χατζηκαμάρη Παναγιώτα, Εκπαιδευτικός,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΩΝ «ΜΕΝΤΟΡΑΣ» ΕΠΙΠΕΔΟ 5, ΒΑΣΕΙ ΤΟΥ EQF

ΕΥΡΩΠΑΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΩΝ «ΜΕΝΤΟΡΑΣ» ΕΠΙΠΕΔΟ 5, ΒΑΣΕΙ ΤΟΥ EQF ΕΥΡΩΠΑΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΩΝ «ΜΕΝΤΟΡΑΣ» ΕΠΙΠΕΔΟ 5, ΒΑΣΕΙ ΤΟΥ EQF Πρόγραμμα LLP LDV TOI 12 AT 0015 Συντονιστής προγράμματος: Schulungszentrum Fhnsdrf Εταίροι: University f Gthenburg Municipality f Tjörns

Διαβάστε περισσότερα

Συναισθηματική Νοημοσύνη

Συναισθηματική Νοημοσύνη Πρόγραμμα εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης E-Learning Συναισθηματική Νοημοσύνη E-learning Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος Οικονομικής

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΗΜΑ 1 ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΓΙΑ ΣΤΗΡΙΞΗ ΚΑΙ ΜΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΝΕΟΔΙΟΡΙΖΟΜΕΝΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ

ΣΥΣΤΗΜΑ 1 ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΓΙΑ ΣΤΗΡΙΞΗ ΚΑΙ ΜΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΝΕΟΔΙΟΡΙΖΟΜΕΝΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑ 1 ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΓΙΑ ΣΤΗΡΙΞΗ ΚΑΙ ΜΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΝΕΟΔΙΟΡΙΖΟΜΕΝΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ Α/Α ΚΡΙΤΗΡΙΑ A. ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΕΣ 1 Διαχείριση της τάξης (π.χ. τήρηση κανονισμών) 2 Αξιοποίηση διδακτικού

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργική Εκπαίδευση. Θεματική ενότητα 11 2/2. Όνομα καθηγητή: Αλέξανδρος Κουτσούρης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης

Γεωργική Εκπαίδευση. Θεματική ενότητα 11 2/2. Όνομα καθηγητή: Αλέξανδρος Κουτσούρης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης Γεωργική Εκπαίδευση Θεματική ενότητα 11 2/2 Όνομα καθηγητή: Αλέξανδρος Κουτσούρης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης Μαθησιακοί στόχοι 1/2 Οι φοιτητές/τριες πρέπει να είναι ικανοί/ες: να καταγράψουν

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση της αλλαγής στη σχολική μονάδα: Η περίπτωση της εισαγωγής των Νέων Αναλυτικών Προγραμμάτων

Διαχείριση της αλλαγής στη σχολική μονάδα: Η περίπτωση της εισαγωγής των Νέων Αναλυτικών Προγραμμάτων Διαχείριση της αλλαγής στη σχολική μονάδα: Η περίπτωση της εισαγωγής των Νέων Αναλυτικών Προγραμμάτων Εισηγητές: Μάριος Στυλιανίδης, ΕΔΕ Ανδρέας Θεοδωρίδης, Διευθυντής Σχολείου Ανδρέας Κυθραιώτης, Διευθυντής

Διαβάστε περισσότερα

2 ο Πειραματικό Γυμνάσιο Αθηνών. Αυτοαξιολόγηση σχολικής μονάδας Ερωτηματολόγια εκπαιδευτικών

2 ο Πειραματικό Γυμνάσιο Αθηνών. Αυτοαξιολόγηση σχολικής μονάδας Ερωτηματολόγια εκπαιδευτικών ο Πειραματικό Γυμνάσιο Αθηνών Αυτοαξιολόγηση σχολικής μονάδας 05-6 Ερωτηματολόγια εκπαιδευτικών Οι εκπαιδευτικοί έχουν συμφωνήσει πάνω σ' ένα γενικό πλαίσιο αρχών και εφαρμόζουν τον εσωτερικό κανονισμό

Διαβάστε περισσότερα

1. Εισαγωγή 2. Διαπιστεύσεις: Πιστοποίηση Ε.ΚΕ.ΠΙΣ. Πιστοποίηση ΕΛΟΤ EN ISO 9001:2000 3. Σκοπός του Προγράμματος 4. Κατηγορίες υποψηφίων που γίνονται

1. Εισαγωγή 2. Διαπιστεύσεις: Πιστοποίηση Ε.ΚΕ.ΠΙΣ. Πιστοποίηση ΕΛΟΤ EN ISO 9001:2000 3. Σκοπός του Προγράμματος 4. Κατηγορίες υποψηφίων που γίνονται 1. Εισαγωγή 2. Διαπιστεύσεις: Πιστοποίηση Ε.ΚΕ.ΠΙΣ. Πιστοποίηση ΕΛΟΤ EN ISO 9001:2000 3. Σκοπός του Προγράμματος 4. Κατηγορίες υποψηφίων που γίνονται δεκτοί στο πρόγραμμα - Προαπαιτούμενα 5. Η Βεβαιωση

Διαβάστε περισσότερα

Η κοινωνική και πολιτική οργάνωση στην Αρχαία Ελλάδα

Η κοινωνική και πολιτική οργάνωση στην Αρχαία Ελλάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ (Θεωρητική Κατεύθυνση) Η κοινωνική και πολιτική οργάνωση στην Αρχαία

Διαβάστε περισσότερα