Ανασκόπηση. Π. Γιαννουλάκη 1 Φ. Ηλιάδης 2 Τ. Διδάγγελος 2. Περίληψη. Εισαγωγή. Τμήμα Διαιτολογίας-Διατροφής, ΠΓΝΘ «ΑΧΕΠΑ» 2

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ανασκόπηση. Π. Γιαννουλάκη 1 Φ. Ηλιάδης 2 Τ. Διδάγγελος 2. Περίληψη. Εισαγωγή. Τμήμα Διαιτολογίας-Διατροφής, ΠΓΝΘ «ΑΧΕΠΑ» 2"

Transcript

1 : 85-96, 2013 Ανασκόπηση Aντλίες συνεχούς υποδόριας χορήγησης ινσουλίνης: η επίδραση της χρήσης του οδηγού δόσης ινσουλίνης στον μεταβολικό έλεγχο ασθενών με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 1 Π. Γιαννουλάκη 1 Φ. Ηλιάδης 2 Τ. Διδάγγελος 2 Περίληψη O οδηγός δόσης ινσουλίνης χρησιμοποιείται στις αντλίες ινσουλίνης από το Μέσω αυτού με τη βοήθεια μαθηματικών τύπων, υπολογίζονται οι μονάδες ινσουλίνης που χρειάζονται προγευματικά, αλλά και οι διορθωτικές δόσεις ινσουλίνης που απαιτούνται, για τη διατήρηση του καλού γλυκαιμικού ελέγχου. Στον οδηγό δόσης λαμβάνεται υπόψη το είδος του γεύματος και το γλυκαιμικό του φορτίο και γι αυτό διαθέτει τρεις διαφορετικούς τρόπους χορήγησης ινσουλίνης. Υπολογίζεται επίσης και η ινσουλίνη που βρίσκεται ακόμα σε δράση για να αποφεύγεται η αλληλοεπικάλυψη των δόσεών της, ώστε να μην συμβαίνουν υπογλυκαιμίες. O οδηγός δόσης προσφέρει επίσης πληροφορίες σχετικά με τις προηγούμενες δόσεις ινσουλίνης και τα προηγούμενα επίπεδα της γλυκόζης του αίματος, οπότε διευκολύνει τη διαχείριση του διαβήτη. Επιπλέον διαθέτει δυνατότητα ρύθμισης της αναλογίας μονάδων ινσουλίνης ανά γραμμάρια ή ισοδύναμα υδατανθράκων, της τιμής του σακχάρου που θέτει ο ασθενής ως στόχο, του συντελεστή ινσουλινοευαισθησίας και του χρόνου δράσης της ινσουλίνης που χρησιμοποιείται από την αντλία. Ως εκ τούτου, η εκπαίδευση των ασθενών στον τρόπο λειτουργίας του οδηγού δόσης ινσουλίνης κρίνεται απαραίτητη. Εισαγωγή 1 Τμήμα Διαιτολογίας-Διατροφής, ΠΓΝΘ «ΑΧΕΠΑ» 2 Διαβητολογικό Κέντρο, Αʹ ΠΡΠ Κλινική, Ιατρική Σχολή ΑΠΘ, ΠΓΝ Θεσσαλονίκης «ΑΧΕΠΑ» O οδηγός δόσης ινσουλίνης έχει αλλάξει σημαντικά τον τρόπο διατροφής των διαβητικών ασθενών και έχει βοηθήσει στην καλύτερη αντιμετώπιση του σακχαρώδους διαβήτη 1. Από το 1995, μετά τη δημοσίευση των αποτελεσμάτων της μελέτης DCCT, τα ισοδύναμα των υδατανθράκων υπέστησαν αναθεώρηση και βελτίωση. Δεν υπάρχει πλέον ανάγκη να υπολογίζει κάποιος τις τροφές σε ποσότητες των 15 γραμμαρίων ή σε ισοδύναμες ποσότητες προς ανταλλαγή. O ασθενής έχει πλέον τη δυνατότητα, με βάση την ποσότητα των υδατανθράκων που θέλει να καταναλώσει, να υπολογίζει μέσω του οδηγού δόσης [στην προκειμένη περίπτωση με βάση την αναλογία Ινσουλίνης/ Υδατανθράκων, Insulin/Carbohydrate Ratio (ICR)], τις μονάδες ινσουλίνης που πρέπει να χορηγηθούν. Η δυνατότητα αυτή προέκυψε κυρίως από την ευρεία εφαρ-

2 μογή των ινσουλινών ταχείας δράσης ιδιαίτερα στις αντλίες ινσουλίνης. Το σύστημα της συνεχούς υποδόριας χορήγησης ινσουλίνης με φορητή αντλία χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά το 1976, για ερευνητικούς κυρίως σκοπούς, από τους Pickup και Keen 2. Αυτός ο τρόπος θεραπείας έχει γίνει εξαιρετικά δημοφιλής στους ασθενείς στα 30 χρόνια που εφαρμόζεται. Σημαντική εξέλιξη της θεραπείας με αντλία αποτελεί ο συνδυασμός της με τη συνεχή υποδόρια καταγραφή των επιπέδων γλυκόζης 2. Στην παρούσα ανασκόπηση συζητείται η λειτουργία του οδηγού δόσης ινσουλίνης και η επίδρασή του στον μεταβολικό έλεγχο ατόμων με ΣΔ τύπου 1. ΑΝΤΛΙΕΣ ΙΝΣOΥΛΙΝΗΣ Oι αντλίες ινσουλίνης είναι μικρές συσκευές που χρησιμοποιούνται ως ένα μέσον για εντατικοποίηση της ινσουλινοθεραπείας. Συνήθως αντικαθιστούν το εντατικοποιημένο σχήμα πολλαπλών υποδόριων ενέσεων ινσουλίνης και χορηγούν ινσουλίνη συνεχώς σε 24ωρη βάση, αλλά και δόσεις γευμάτων μέσω ενός καθετήρα, ο οποίος τοποθετείται υποδορίως. Oι αντλίες ινσουλίνης προσφέρουν αυξημένη ευελιξία στη διαμόρφωση της δίαιτας και της σωματικής δραστηριότητας καθώς και καλύτερη προβλεψιμότητα των επιπέδων γλυκόζης στο αίμα. Βέβαια απαραίτητη προϋπόθεση είναι η κατάλληλη εκπαίδευση του ασθενούς στη σωστή χρησιμοποίηση της αντλίας 3,4,5. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η συγκεκριμένη διαδικασία είναι πολύπλοκη. Oι ασθενείς πρέπει να γνωρίζουν τις φαρμακοδυναμικές και φαρμακοκινητικές ιδιότητες της ινσουλίνης που χρησιμοποιούν και να εκπαιδεύονται επαρκώς στη λειτουργία της αντλίας. Επιπλέον η ανεύρεση της αναλογίας των μονάδων ινσουλίνης ανά γραμμάρια ή ισοδύναμα υδατανθράκων είναι εξίσου σημαντική, καθώς και ο αυτοέλεγχος της γλυκόζης του αίματος τουλάχιστον τέσσερις φορές την ημέρα 6. Oδηγός δόσης O οδηγός δόσης ινσουλίνης (bolus calculator) είναι ένας μαθηματικός αλγόριθμος που είτε χρησιμοποιείται απευθείας από τον διαβητικό ασθενή, ο οποίος πραγματοποιεί από μόνος του τους σχετικούς υπολογισμούς, είτε είναι ενσωματωμένος στο λογισμικό πρόγραμμα της αντλίας ινσουλίνης. Και στις δύο περιπτώσεις απαιτείται κατάλληλη εκπαίδευση του ατόμου που τον χρησιμοποιεί. O εν λόγω οδηγός δόσης χρησιμοποιείται για τη χορήγηση είτε γευματικής είτε διορθωτικής δόσης ινσουλίνης ή και των δύο. Αυτός ο οδηγός λαμβάνει υπόψη τη γλυκόζη αίματος τη συγκεκριμένη χρονική στιγμή (blood glucose), την τιμή γλυκόζης αίματος που θέτει ως στόχο ο ασθενής (target blood glucose), το ποσό (γραμμάρια ή ισοδύναμα) των υδατανθράκων που καταναλώνονται σε ένα συγκεκριμένο γεύμα, τον τρόπο δράσης της ινσουλίνης, καθώς και άλλους παράγοντες που είναι σημαντικοί για τη ρύθμιση της γλυκόζης αίματος, όπως είναι ο συντελεστής ινσουλινοευαισθησίας, η αναλογία μονάδων ινσουλίνης ανά γραμμάρια ή ισοδύναμα υδατανθράκων (ICR insulin to carbohydrate ratio), καθώς και η ενεργή ινσουλίνη που είναι σε δράση (insulin on board) μετά από την τελευταία δόση γευματικής ή διορθωτικής δόσης ινσουλίνης (Παράδειγμα) 3. ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΑΠΕΙΚOΝΙΣΗ ΔΕΔOΜΕΝΩΝ OΔΗΓOΥ ΔOΣΗΣ ΑΝΤΛΙΑΣ ΙΝΣOΥΛΙΝΗΣ ΥΠOΛOΓΙΣΜOΣ BOLUS 1. Bolus γεύµατος Υδατάνθρακες Αναλoγία ινσουλίνης/υδατάνθρακες (ICR) 2. Bolus διόρθωσης Τρέχουσα γλυκόζη αίµατος (BG) Στόχος γλυκόζης αίµατος (Target) Συντ. ινσουλινοευαισθησίας (SF) Ενεργή ινσουλίνη 3. Yπολογισµός Bolus Γλυκόζη αίματος 60 g ICR 1:10 BG: 200 mg/dl Target: 100 SF: 50 2u active Est Bolus: Example: Example: = 6 units = 2 units 50 units {8-2}= 6 units Η τιμή της γλυκόζης αίματος μετριέται είτε με αισθητήρα συνεχούς καταγραφής γλυκόζης αίματος τοποθετημένον υποδορίως, είτε με μετρητή σακχάρου που χρησιμοποιεί τριχοειδικό αίμα. O αισθητήρας δίνει συνεχώς δεδομένα μετρήσεων στην αντλία ινσουλίνης και προειδοποιεί τον ασθενή εάν υπάρχει τάση για υπογλυκαιμία ή υπεργλυκαιμία. Βρέθηκε ότι όταν χρησιμοποιείται το αυτόματο σύστημα συνεχούς καταγραφής γίνονται λιγότερα λάθη κατά την εισαγωγή των μετρήσεων σε σύγκριση με τη χρήση του μετρητή σακχάρου, οπό- 86

3 τε η εισαγωγή των δεδομένων γίνεται χειροκίνητα 3,7,8. Αν και οι περισσότερες μελέτες δείχνουν ότι η χρήση του αισθητήρα βοηθά περισσότερο στη ρύθμιση της γλυκόζης, παρόλα αυτά στην κλινική πράξη το βέλτιστο αποτέλεσμα επιτυγχάνεται όταν χρησιμοποιείται συνδυασμός και των δύο μεθόδων μέτρησης 8. Τέλος, εάν ο ασθενής χρησιμοποιεί για τις μετρήσεις της γλυκόζης αίματος τον μετρητή σακχάρου πρέπει πριν από κάθε χρήση να ακολουθεί σχολαστικά τους κανόνες υγιεινής των χεριών (πλύσιμο με σαπούνι, στέγνωμα με χειροπετσέτα). Μελέτες έδειξαν ότι ακόμα και το άγγιγμα φρούτων μισή ώρα πριν τη χρήση του μετρητή σακχάρου αλλοιώνει τα αποτελέσματα των μετρήσεων. Τα αποτελέσματα αλλοιώνονται και με τη χρήση οινοπνεύματος ως απολυμαντικού 9,10. Συντελεστής ινσουλινοευαισθησίας O συντελεστής ινσουλινοευαισθησίας προσδιορίζει τη μείωση της γλυκόζης του αίματος (σε mg/dl) μετά τη χορήγηση μιας μονάδας ινσουλίνης. Η γνώση του συντελεστή είναι απαραίτητη για κάθε ασθενή που χρησιμοποιεί αντλία ινσουλίνης, ώστε να προβεί σε διορθωτική δόση ινσουλίνης όταν χρειάζεται. Η διορθωτική δόση ινσουλίνης είναι η ποσότητα της ινσουλίνης που πρέπει να χορηγηθεί, για να επανέλθει μια αυξημένη τιμή σακχάρου αίματος στα επιθυμητά επίπεδα 11. Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται στη χορήγηση μεταγευματικής διορθωτικής δόσης ινσουλίνης. Συγκεκριμένα, μετά την κατανάλωση ενός γεύματος υψηλού γλυκαιμικού δείκτη, 1-2 ώρες αργότερα εμφανίζεται ταχεία αύξηση των επιπέδων γλυκόζης στο αίμα, ενώ παράλληλα υπάρχει ακόμα σημαντική ποσότητα ενεργού ινσουλίνης από το προγευματικό bolus. Για τον λόγο αυτό, εάν ο ασθενής έχει υψηλό μεταγευματικό σάκχαρο πρέπει να αποφύγει το διορθωτικό bolus γιατί υπάρχει κίνδυνος υπογλυκαιμίας. Αντίθετα, μετά από ένα γεύμα χαμηλού γλυκαιμικού δείκτη, η απορρόφηση της γλυκόζης είναι αργή και εάν το μεταγευματικό σάκχαρο ( 2 ώρες) είναι αυξημένο, πιθανώς να χρειαστεί μια δόση διορθωτικής ινσουλίνης ώστε να μειωθεί η γλυκόζη αίματος σε επιθυμητά επίπεδα 12. Η ανθρώπινη διαλυτή ινσουλίνη ταχείας δράσης και τα ανάλογα ινσουλίνης ταχείας δράσης είναι οι τύποι ινσουλίνης που χρησιμοποιούνται στα συστήματα συνεχούς έγχυσης ινσουλίνης. Η φαρμακοδυναμική και η φαρμακοκινητική των αναλόγων (γρηγορότερη έναρξη δράσης, υψηλότερη αιχμή δράσης και μικρότερη διάρκεια δράσης), τα καθιστά την καλύτερη επιλογή στις αντλίες ινσουλίνης, επειδή μιμούνται καλύτερα τη φυσιολογική έκκριση της ινσουλίνης από τα β-κύτταρα του παγκρέατος. Επιπλέον, τα ανάλογα ινσουλίνης εμφανίζουν μικρότερη τάση δημιουργίας κρυστάλλων μέσα στα πλαστικά σωληνάρια της αντλίας, οι οποίοι προκαλούν απόφραξη 6. Για τον υπολογισμό του συντελεστή ινσουλινοευαισθησίας χρησιμοποιείται ο ακόλουθος κανόνας: Κανόνας 1800 για ανάλογο ινσουλίνης ταχείας δράσης ή Κανόνας 1500 για ανθρώπινη διαλυτή ινσουλίνη ταχείας δράσης. Ειδικότερα: Κανόνας 1800: 1800 συνολική ημερήσια δόση ινσουλίνης (βασική + γευματική ινσουλίνη) = α mg/dl γλυκόζης αίματος που μειώνονται από μία μονάδα αναλόγου ινσουλίνης ταχείας δράσης. Κανόνας 1500: 1500 συνολική ημερήσια δόση ινσουλίνης (βασική + γευματική ινσουλίνη) = α mg/dl γλυκόζης αίματος που μειώνονται από μία μονάδα ανθρώπινης διαλυτής ινσουλίνης ταχείας δράσης 11,13,14. Oι παραπάνω κανόνες βασίζονται κυρίως στην κλινική εμπειρία 13, ενώ πρόσφατες αναδρομικές μελέτες σε χρήστες αντλίας ινσουλίνης με καλή ρύθμιση σακχάρου ανέδειξαν και άλλους κανόνες, όπως είναι ο κανόνας ,16 και ο κανόνας ,17. Τέλος, η κλινική εμπειρία δείχνει ότι οι περισσότεροι ασθενείς με διαβήτη τύπου 1 γνωρίζουν εμπειρικά τον συντελεστή ινσουλινοευαισθησίας τους, ο οποίος μάλιστα μεταβάλλεται κατά τη διάρκεια της ημέρας. Στην κλινική πράξη, εάν ο συντελεστής ινσουλινοευαισθησίας ενός ασθενούς είναι κάτω από 20 mg/dl τότε πιθανώς να χρειάζεται αλλαγή ο βασικός ρυθμός της αντλίας 18. Ενεργή ινσουλίνη Ως ενεργή ινσουλίνη ορίζεται το ποσό της ινσουλίνης που παραμένει σε δράση μετά την τελευταία χορήγηση γευματικής ή διορθωτικής δόσης ινσουλίνης. Ένα σημαντικό πρόβλημα είναι ότι η απορρόφηση των αναλόγων ινσουλίνης μπορεί να ποικίλλει κατά 10-30% στο ίδιο άτομο και κατά 20-50% μεταξύ διαφορετικών ατόμων. Όταν η διάρκεια δράσης μιας ινσουλίνης θεωρείται τέσσερις ώρες, 87

4 με διακύμανση της τάξης του 10% η τελική διάρκεια δράσης θα κυμαίνεται στις 4 ώρες ± 24 λεπτά και αν η διακύμανση είναι της τάξης του 30% η τελική διάρκεια δράσης θα κυμαίνεται στις 4 ώρες ± 72 λεπτά. Είναι σημαντικό ο ασθενής να γνωρίζει την πραγματική διάρκεια δράσης της ινσουλίνης. Διαφορετικά, εάν η διάρκεια οριστεί μικρότερη από την πραγματική, τότε αυξάνεται ο κίνδυνος υπογλυκαιμίας, αφού η αντλία υποδεικνύει λιγότερη ενεργή ινσουλίνη από την πραγματική, ενώ αντίστροφα αν η διάρκεια οριστεί μεγαλύτερη από την πραγματική, αυξάνεται ο κίνδυνος της υπεργλυκαιμίας. Γι αυτόν τον λόγο, ο ασθενής χρειάζεται να ελέγχει τον πραγματικό χρόνο δράσης της ινσουλίνης που χορηγείται μέσω της αντλίας. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί με τη χορήγηση μιας διορθωτικής δόσης ινσουλίνης, όταν η γλυκόζη αίματος είναι πάνω από 250 mg/dl και στη συνέχεια να ακολουθήσει έλεγχος των επιπέδων του σακχάρου κάθε μία ή μισή ώρα για τις επόμενες έξι ώρες. O χρόνος που απαιτείται ώστε η γλυκόζη του αίματος να φτάσει στον στόχο (π.χ. 100 mg/dl) και να παραμείνει σταθερή είναι η πραγματική διάρκεια δράσης της συγκεκριμένης ινσουλίνης για τον συγκεκριμένο ασθενή. Εάν ο ασθενής δεν μπορεί να υπολογίσει με ακρίβεια τις γευματικές, αλλά και τις διορθωτικές δόσεις ινσουλίνης είναι σημαντικό να περιμένει πέντε ώρες από την τελευταία χορήγηση ινσουλίνης (bolus) για την αποφυγή αλληλοεπικάλυψης μεταξύ των δόσεων, η οποία μπορεί να επηρεάσει τα επίπεδα της γλυκόζης αίματος και να οδηγήσει σε λάθος συμπεράσματα. Τέλος, η ινσουλίνη που βρίσκεται σε δράση μπορεί να επηρεαστεί από το μέγεθος του bolus, την άσκηση ή την αυξημένη θερμοκρασία του περιβάλλοντος. Μεγαλύτερα bolus πιθανώς να παραμένουν στον οργανισμό μεγαλύτερο χρονικό διάστημα σε σύγκριση με μικρότερα bolus. Η άσκηση και η ζέστη αυξάνουν τον χρόνο απορρόφησης της ινσουλίνης. Η απορρόφηση της ινσουλίνης αυξάνεται κατά 3 έως 5 φορές όταν η θερμοκρασία του περιβάλλοντος αυξηθεί από τους 10 ο C στους 30 ο C. Η άσκηση αυξάνει την απορρόφηση της ινσουλίνης και μειώνει τη δράση της. Σε ψυχρό καιρό η άσκηση μπορεί να αυξήσει την απορρόφηση μέχρι 22% και σε θερμό μέχρι 28%. Έτσι, πρέπει κατά τον υπολογισμό της ενεργού ινσουλίνης να συνεκτιμώνται και οι παραπάνω παράγοντες 3. Διατροφική εκπαίδευση Αναλογία μονάδων ινσουλίνης ανά γραμμάρια ή ισοδύναμα υδατανθράκων H αναλογία μονάδων ινσουλίνης ανά γραμμάρια ή ισοδύναμα υδατανθράκων (ICR) αφορά την ποσότητα των γευμάτων που καταναλώνει ο ασθενής και αποτελεί μέρος της διατροφικής του εκπαίδευσης. O υπολογισμός της συγκεκριμένης αναλογίας γίνεται με δύο τρόπους: 1 ος τρόπος: Κανόνας 500: 500 συνολική ημερήσια δόση ινσουλίνης (βασική + bolus)= α γραμμάρια υδατανθράκων που «καίγονται» από μία μονάδα αναλόγου ινσουλίνης ταχείας δράσης. Κανόνας 450: 450 συνολική ημερήσια δόση ινσουλίνης (βασική + bolus) = α γραμμάρια υδατανθράκων που «καίγονται» από μία μονάδα ανθρώπινης διαλυτής ινσουλίνης ταχείας δράσης 11,13,14. Επιπλέον, οι ίδιες μελέτες που ανέδειξαν τον κανόνα 1700 και 2000, ανέδειξαν αντίστοιχα, σε επίπεδο αναλογίας μονάδων ινσουλίνης ανά γραμμάρια υδατανθράκων, τον κανόνα 2,8 15,16 [2,8 ΣΒ(lb)/ συνολική ημερήσια δόση ινσουλίνης] και τον κανόνα 2,6 14,17 [2,6 ΣΒ(lb)/συνολική ημερήσια δόση ινσουλίνης ή 5,7 ΣΒ(Kg)/ συνολική ημερήσια δόση ινσουλίνης]. Ωστόσο για να γίνουν ευρέως αποδεκτοί οι τελευταίοι κανόνες, οι οποίοι προέκυψαν μέσα από αναδρομικές μελέτες, θα πρέπει πρώτα να τεκμηριωθεί η εγκυρότητά τους μέσα από προοπτικές κλινικές μελέτες παρέμβασης. 2 ος τρόπος: Oι απαιτήσεις σε ινσουλίνη, όπως και η ινσουλινοευαισθησία, εξαρτώνται από τον κιρκάδιο ρυθμό κάθε ατόμου. Συνεπώς κατά τη διάρκεια της ημέρας υπάρχει μεταβολή στην αναλογία μονάδων ινσουλίνης ανά γραμμάρια υδατανθράκων. Για τους περισσότερους ασθενείς οι συγκεκριμένες αναλογίες έχουν ως εξής: πρωινό: 1,0-3,0 I.U.: 10 g υδατανθράκων μεσημεριανό: 0,5-1,5 I.U.: 10 g υδατανθράκων βραδινό: 1,0-2,0 I.U.: 10 g υδατανθράκων 18 Κάθε ασθενής χρειάζεται να βρει τη δική του ατομική αναλογία. Ακόμα και μικρές αλλαγές στην αναλογία επηρεάζουν τα μεταγευματικά επίπεδα γλυκόζης στο αίμα. Συγκεκριμένα, εάν ένα άτομο που ζυγίζει 73 Kg και έχει συνολική ημερήσια δόση ινσουλίνης 40 μονάδες, μειώσει την αναλογία του κατά ένα γραμμάριο, δηλαδή από 1 U/10 g υδατάν- 88

5 θρακες σε 1 U/9 g υδατάνθρακες, τότε το μεταγευματικό σάκχαρο θα μειωθεί: κατά 33 mg/dl για γεύματα με 60 g υδατάνθρακες και κατά 54 mg/dl για γεύματα με 100 g υδατάνθρακες 14. Στην κλινική πράξη, προτείνονται στον ασθενή γεύματα με συγκεκριμένα ισοδύναμα υδατανθράκων (πρωινό μεσημεριανό βραδινό) και λαμβάνοντας υπόψη είτε τον πρώτο είτε τον δεύτερο τρόπο υπολογίζεται η αναλογία μονάδων ινσουλίνης ανά γραμμάρια υδατανθράκων. Ωστόσο, για να επιτευχθεί η ευγλυκαιμία χρειάζεται να ελεγχθεί η ορθότητα της συγκεκριμένης αναλογίας. Η Αμερικάνικη Διαβητολογική Εταιρεία προτείνει μετά από ένα γευματικό bolus, o ασθενής να ελέγχει τη γλυκόζη αίματος για κάθε ώρα για τις επόμενες τέσσερις ώρες. Εάν το μεταγευματικό σάκχαρο (2-3 ώρες μετά το φαγητό) είναι κάτω από 180 mg/dl και μετά από τέσσερις ώρες (χωρίς να έχει υπάρξει επιπλέον γεύμα και άσκηση) η γλυκόζη αίματος βρίσκεται στα επιθυμητά επίπεδα, τότε θεωρείται ότι η αναλογία ινσουλίνης/υδατανθράκων είναι η ιδανική. Στο σημείο αυτό αξίζει να σημειωθεί πως εάν η γλυκόζη αίματος μετά τις τέσσερις ώρες είναι στα επιθυμητά επίπεδα, αλλά το μεταγευματικό σάκχαρο είναι πάνω από 180 mg/dl, πιθανώς να χρειαστεί να χορηγείται το bolus λεπτά πριν από το γεύμα 19. Τέλος, πρέπει να τονιστεί ότι η επίτευξη εύρεσης της ιδανικής αναλογίας για τον ασθενή και με τους δύο τρόπους προϋποθέτει ότι τα προγευματικά σάκχαρα του ασθενούς είναι ιδανικά ( mg/dl) 20 και δεν υπάρχει ενεργή ινσουλίνη. Oμάδες τροφίμων: Υπολογισμός ισοδύναμων υδατανθράκων Εφόσον ο ασθενής καθορίσει την ατομική του αναλογία μονάδων ινσουλίνης ανά ισοδύναμο υδατανθράκων (15 g υδατανθράκων), στη συνέχεια πρέπει να εκπαιδευτεί στον σωστό υπολογισμό του ποσού των υδατανθράκων που λαμβάνει σε κάθε γεύμα. Η εκπαίδευση αυτή περιλαμβάνει τρία στάδια: 1. Σε ποια ομάδα τροφίμων ανήκει κάθε τρόφιμο που καταναλώνεται. Ενδεικτικός είναι ο πίνακας , στον οποίο παρατίθενται οι έξι ομάδες τροφίμων με τα ισοδύναμά τους. Πίνακας 1. Oμάδες τροφίμων και τα ισοδύναμά τους. Oμάδες τροφίμων OΜΑΔΑ 1: γάλα και προϊόντα 1 φλιτζάνι γάλα 0% (240 ml) 1 ισοδύναμο = 12 g υδατάνθρακες 1 κεσεδάκι γιαούρτι 0% (180 g) OΜΑΔΑ 2: λαχανικά ½ φλιτζάνι βρασμένο λαχανικό ή 1 φλιτζάνι ωμό λαχανικό 1 ισοδύναμο = 5 g υδατάνθρακες (100 g) OΜΑΔΑ 3: φρούτα και χυμοί 1 μικρό μήλο (120 g), 1 μικρό αχλάδι (110 g), 1 μικρό πορ- 1 ισοδύναμο = 15 g υδατανθράκων τοκάλι (180 g), ½ μεγάλη μπανάνα (120 g) OΜΑΔΑ 4: ψωμί-δημητριακά-όσπρια-αμυλούχα λαχανικά 1 φέτα ψωμί (30 g) λευκό ή σικάλεως, ½ κουλούρι (30 g), 1 ισοδύναμο = 15 g υδατάνθρακες ½ φλιτζάνι βρώμη (45 g), ½ φλιτζάνι αρακάς (45 g), ½ φλιτζάνι φασολάκια (45 g), ½ φλιτζάνι καλαμπόκι (45 g), 1/3 φλιτζάνι ζυμαρικά-ρύζι (40 g), 1 μικρή πατάτα (85 g), ½ φλιτζάνι όσπρια μαγειρεμένα και αποστραγγισμένα (45 g) OΜΑΔΑ 5: κρέας και υποκατάστατα υποομάδα χαμηλής περιεκτικότητας σε λίπος 1 ισοδύ- 30 g μοσχάρι νουά, 30 g κοτόπουλο στήθος χωρίς πέτσα, ναμο = 0 g υδατ., 3 g λίπος 30 g ψάρι, 30 g τυρί τύπου cottage cheese υποομάδα μέσης περιεκτικότητας σε λίπος 1 ισοδύ- 30 g αρνί μπούτι χωρίς πέτσα, 30 g μοσχαρίσια ή χοιρινή ναμο = 0 g υδατ., 5 g λίπος μπριζόλα, 30 g κοτόπουλο μπούτι με πέτσα, 1 αυγό (50 g χωρίς κέλυφος), 30 g τυρί φέτα υποομάδα υψηλής περιεκτικότητας σε λίπος 1 ισοδύ- 30 g λουκάνικο, 30 g σαλάμι, 30 g χοιρινά παϊδάκια, ναμο = 0 g υδατ., 8 g λίπος 30 g μοσχάρι (πλευρά), 30 g κασέρι, 30 g τηγανιτό ψάρι, 1 κουταλιά φυστικοβούτυρο (15 g) OΜΑΔΑ 6: λίπος 1 κουταλάκι λάδι (3 g) μαργαρίνη-μαγιονέζα (5 g), 1 ισοδύναμο = 0 g υδατ., 5 g λίπος 1/8 αβοκάντο (30 g), 5 μεγάλες ελιές (μαύρες), 6 αμύγδαλα (13 g), 4 μισά καρύδια (13-14 g), 1 κουταλιά σουσάμι (12 g), 2 κουταλάκια (15 g) ταχίνι 89

6 2. Τον υπολογισμό των ισοδυνάμων του συγκεκριμένου τροφίμου ανάλογα με την ποσότητα που καταναλώνεται. Έτσι, σύμφωνα με τον πίνακα 1, η κατανάλωση ενός φλιτζανιού βραστού καρότου αντιστοιχεί σε δύο ισοδύναμα της ομάδας λαχανικών. O υπολογισμός της ποσότητας πρέπει να πραγματοποιείται είτε με το ζύγισμα των τροφίμων, είτε με τη χρήση εργαλείων μαγειρικής (φλιτζάνι του τσαγιού, κουτάλι του γλυκού, κουτάλι της σούπας). 3. Τη μετατροπή των ισοδυνάμων των τροφίμων που απαρτίζουν το κάθε γεύμα σε ισοδύναμα υδατανθράκων ανάλογα με την ποσότητα των υδατανθράκων, των πρωτεϊνών και του λίπους που περιέχουν. Κατά το τρίτο στάδιο της εκπαίδευσης εκτός από τους υδατάνθρακες λαμβάνονται υπόψη επίσης ιδιαίτερα το λίπος αλλά και η πρωτεΐνη που περιέχει το γεύμα, καθώς μπορεί να μεταβάλουν σημαντικά τη γλυκαιμική επίδραση της τροφής. Το λίπος έχει την ικανότητα να καθυστερεί την κένωση του στομάχου και σε μικρότερο βαθμό και οι πρωτεΐνες. Ωστόσο, οι πρωτεΐνες κυρίως διεγείρουν την έκκριση της ινσουλίνης. Γι αυτό, στους διαβητικούς ασθενείς τύπου 1, οι οποίοι χαρακτηρίζονται από μηδενική έκκριση ινσουλίνης, η πρωτεΐνη δεν επηρεάζει πρακτικά το μεταγευματικό σάκχαρο. Παρ όλα αυτά συνυπολογίζεται στα ισοδύναμα υδατανθράκων ως ένα επιπλέον ισοδύναμο όταν καταναλώνονται τουλάχιστον 4 ισοδύναμα κρέατος ή κοτόπουλου (120 g) ή 5 ισοδύναμα ψαριού (150 g) σε ένα γεύμα. Όσον αφορά το λίπος, κατανάλωση 15 g αντιστοιχεί σε ένα ισοδύναμο υδατανθράκων. Στον πίνακα 2 αναφέρεται η αναλογία ισοδυνάμων τροφίμων με ισοδύναμα υδατανθράκων 21,22. Ετικέτες τροφίμων Oι διαβητικοί ασθενείς όπως και τα περισσότερα άτομα καταναλώνουν πολλές φορές τυποποιημένα τρόφιμα εμπορίου. Η προσεκτική ανάγνωση των ετικετών αυτών των τροφίμων αποτελεί βασική προϋπόθεση για τον ακριβή υπολογισμό των γραμμαρίων ή ισοδυνάμων υδατανθράκων που καταναλώνονται. Ακόμη και εάν τα τρόφιμα απευθύνονται σε διαβητικούς χρειάζεται να δοθεί έμφαση σε τέσσερα σημεία. Αυτά είναι το μέγεθος της μερίδας, το συνολικό λίπος, οι συνολικοί υδατάνθρακες και οι φυτικές ίνες που περιέχει το τρόφιμο. Σχεδόν σε όλα τα τρόφιμα του εμπορίου, η ανάλυση των θρεπτικών συστατικών αναφέρεται στα 100 g προϊόντος ή/και στα γραμμάρια της μερίδας του προϊόντος (serving size). Είναι σημαντικό ο ασθενής να κάνει την αναγωγή των θρεπτικών συστατικών στην ποσότητα που πραγματικά θα καταναλώσει. Εφόσον υπολογίσει την ποσότητα υδατανθράκων και λίπους που θα καταναλώσει, θα υπολογίσει τις μονάδες ινσουλίνης που θα πρέπει να λάβει σύμφωνα με τον πίνακα 2 και την ατομική του ICR. Όσον αφορά τις φυτικές ίνες, επειδή δεν πέπτονται πλήρως στον γαστρεντερικό σωλήνα και συντελούν στη μείωση του ρυθμού αύξησης της γλυκόζης στο αίμα, μπορεί ο ασθενής να αφαιρεί την ποσότητα των φυτικών ινών από την ποσότητα των συνολικών υδατανθράκων, εφόσον η ποσότητα του προϊόντος που καταναλώνεται περιέχει τουλάχιστον 7 g φυτικών ινών 24. Έτσι, έστω ότι ένας διαβητικός ασθενής τύπου 1 με αντλία ινσουλίνης καταναλώνει σε ένα γεύμα του 150 g ενός προϊόντος εμπορίου, στην ετικέτα του οποίου αναγράφονται τα εξής: ανά 95 g(μέγε- Πίνακας 2. Μετατροπή ισοδύναμων τροφίμων σε ισοδύναμα υδατανθράκων. 90 ισοδύναμα τροφίμων ισοδύναμα υδατανθράκων (cho*) 1 ισοδύναμο ομάδας γάλακτος 1 ισοδύναμο cho 3 ισοδύναμα ομάδας λαχανικών 1 ισοδύναμο cho 1 ισοδύναμο ομάδας φρούτου 1 ισοδύναμο cho 1 ισοδύναμο ομάδας ψωμιού 1 ισοδύναμο cho 5 ισοδύναμα ομάδας κρέατος χαμηλής περιεκτικότητας 1 ισοδύναμο cho (λίπος) σε λίπος +1 ισοδύναμο cho (πρωτεΐνη) 3 ισοδύναμα ομάδας κρέατος μέσης περιεκτικότητας 1 ισοδύναμο cho (λίπος) σε λίπος 2 ισοδύναμα ομάδας κρέατος υψηλής περιεκτικότητας 1 ισοδύναμο cho (λίπος) σε λίπος 3 ισοδύναμα λίπους 1 ισοδύναμο cho * υδατάνθρακες

7 θος μερίδας) περιέχονται 54 g συνολικοί υδατάνθρακες, 2 g συνολικό λίπος και 5 g φυτικές ίνες. Τότε στα 150 g τροφίμου θα έχει καταναλώσει περίπου 85 g υδατάνθρακες, 3 g λίπος και 8 g φυτικές ίνες. Εάν η ICR του είναι 1:15, τότε για να υπολογίσει τις μονάδες ινσουλίνης που χρειάζεται να χορηγήσει για να καλύψει το συγκεκριμένο γεύμα, πρέπει να αφαιρέσει από τα 85 g υδατανθράκων τα 8 g φυτικών ινών και τα 77 g υδατανθράκων που προκύπτουν, να διαιρεθούν με το 15 (ICR) οπότε ο συγκεκριμένος ασθενής πρέπει να λάβει 5,1 μονάδες ινσουλίνης. Τέλος, όσον αφορά το λίπος, τα 3 g θεωρούνται αμελητέα ποσότητα και δεν συνυπολογίζονται στη συνολική ποσότητα των υδατανθράκων. Επιλογές γευματικής δόσης (bolus) ινσουλίνης Η αντλία ινσουλίνης προσφέρει τρεις διαφορετικές επιλογές γευματικής δόσης, ανάλογα με την ποιότητα και τη διάρκεια του γεύματος. Η ποιό τητα ενός γεύματος καθορίζεται από τον γλυκαιμικό δείκτη των τροφίμων και την περιεκτικότητά του σε υδατάνθρακες, πρωτεΐνες και λίπος. Συγκεκριμένα: Κανονική γευματική δόση (Normal): Η χορήγηση ινσουλίνης γίνεται εφάπαξ. Αυτή η δόση ενδείκνυται σε γεύματα που περιέχουν κυρίως υδατάνθρακες, π.χ., ένα φρούτο υπό τη μορφή σνακ 11. Γευματική δόση τετραγωνικού κύματος ή Παρατεταμένη δόση (Square Wave): Η χορήγηση ινσουλίνης γίνεται σταθερά για ένα παρατεταμένο χρονικό διάστημα, 15 λεπτά έως 8 ώρες. Αυτή η δόση ενδείκνυται για γεύματα υψηλά σε λίπος, πρωτεΐνες και χαμηλά σε υδατάνθρακες, γεύματα με χαμηλό γλυκαιμικό δείκτη, γεύματα με μεγάλη χρονική διάρκεια (π.χ., επίσημο δείπνο, δεξίωση, εορταστικά τραπέζια), καθώς και για ασθενείς με γαστροπάρεση. Γευματική δόση διπλού κύματος (Dual Wave): Η δόση αυτή είναι συνδυασμός κανονικής και τετραγωνικού κύματος, δηλαδή μια ποσότητα από το bolus χορηγείται εφάπαξ και η υπόλοιπη σταθερά για παρατεταμένο χρονικό διάστημα. Ενδείκνυται σε μεικτά γεύματα, τα οποία περιέχουν υδατάνθρακες, πρωτεΐνες και λίπος 3,11. Μελέτες σύγκρισης που αφορούσαν τη χορήγηση γευματικής ινσουλίνης με κανονική δόση έναντι διπλού κύματος δόσης έδειξαν μείωση στη μεταγευματική γλυκαιμία με τη χρήση του bolus διπλού κύματος για γεύματα υψηλά σε υδατάνθρακες και λίπος και σε γεύματα μόνο υψηλά σε λίπος. Επίσης, αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι ασθενείς με χαμηλότερη προγευματική γλυκόζη αίματος είναι πιο πιθανό να υποστούν υπογλυκαιμία χρησιμοποιώντας κανονικό (εφάπαξ) bolus σε σύγκριση με του διπλού κύματος σε γεύματα χαμηλού γλυκαιμικού δείκτη ή φορτίου. Αυτό συνεπάγεται ότι οι ασθενείς που παραμένουν στον στόχο τους, όσον αφορά την προγευματική γλυκόζη, πιθανώς να κερδίσουν ένα επιπρόσθετο πλεονέκτημα στη μείωση της μεταγευματικής γλυκαιμίας με τη χρήση του bolus διπλού κύματος για γεύματα χαμηλού γλυκαιμικού δείκτη 25. Δυστυχώς, οι μελέτες που έχουν πραγματοποιη - θεί μέχρι σήμερα δεν επιτρέπουν να γίνουν αξιόπιστες συστάσεις προς τους ασθενείς με διαβήτη τύπου 1 για τη χρήση του ιδανικού τύπου γευματικής ινσουλίνης ανάλογα με το είδος γεύματος και την τιμή του προγευματικού τους σακχάρου. Oι περισσότερες μελέτες παρουσιάζουν σοβαρές αδυναμίες. Είχαν μικρό μέγεθος δείγματος, μελετήθηκαν κυρίως νεαροί ασθενείς με διαβήτη τύπου 1, η προγευματική γλυκαιμία δεν ήταν επαρκώς ελεγχόμενη στις διαφορετικές ημέρες μελέτης, υπήρξε έλλειψη πληροφοριών για τη θεραπεία ινσουλίνης και η περίοδος παρακολούθησης στις περισσότερες περιπτώσεις ήταν μικρή 26. Γλυκαιμικός δείκτης Γλυκαιμικό φορτίo Αναμφισβήτητα το ποσό των υδατανθράκων που καταναλώνεται είναι κύριος παράγοντας της γλυκαιμικής επίδρασης ενός τροφίμου. Ωστόσο, ίσες ποσότητες υδατανθράκων διαφορετικών τροφίμων έχουν διαφορετική επίδραση στη μεταγευματική γλυκαιμία. Γι αυτό, από τις αρχές του 1981, χρησιμοποιείται η έννοια του γλυκαιμικού δείκτη για την ταξινόμηση των τροφίμων που περιέχουν υδατάνθρακες ανάλογα με την επίδρασή τους στη μεταγευματική γλυκαιμία 27. Κατά τη μέθοδο αυτή (γλυκαιμικός δείκτης) συγκρίνεται η επίδραση της κατανάλωσης συγκεκριμένης ποσότητας υδατανθράκων (25 g ή 50 g) ενός τροφίμου, με την επίδραση της κατανάλωσης ίσης ποσότητας υδατανθράκων ενός τροφίμου αναφοράς (γλυκόζη ή λευκό ψωμί), στη γλυκόζη του αίματος στις δύο ώρες μετά το γεύμα. Η αλλαγή των επιπέδων της γλυκόζης αίματος σε σχέση με τον χρόνο, μετά την κατανάλωση του υπό εξέταση τροφίμου, εκφράζεται με την επιφάνεια κάτω από την καμπύλη μέτρησης της γλυκόζης και πάνω από τη βασική γραμμή εκκίνησης του υπό εξέταση τροφίμου στις δύο ώρες, διαι- 91

8 ρούμενη με την επιφάνεια κάτω από την καμπύλη μέτρησης γλυκόζης του τροφίμου αναφοράς. Άρα, ο γλυκαιμικός δείκτης υπολογίζεται από την παρακάτω μαθηματική εξίσωση 28 : Γλυκαιμικός Δείκτης (%) = Εμβαδό καμπύλης γλυκόζης αίματος, πάνω από τη βασική τιμή, του υπό εξέταση τροφίμου στις 2 ώρες / Εμβαδό καμπύλης γλυκόζης αίματος, πάνω από τη βασική τιμή, του τροφίμου αναφοράς * 100 Oι μεταβολικές επιδράσεις του γλυκαιμικού δείκτη σχετίζονται με τον ρυθμό που η γλυκόζη απορροφάται από το λεπτό έντερο. Η μικρότερη ταχύτητα απορρόφησης της γλυκόζης μετά από την κατανάλωση τροφίμων χαμηλού γλυκαιμικού δείκτη, επιβραδύνει τη μεταγευματική αύξηση της ινσουλίνης αλλά και των εντερικών ορμονών (π.χ., ινκρετίνες). Η παρατεταμένη απορρόφηση των υδατανθράκων διατηρεί την καταστολή των ελεύθερων λιπαρών οξέων (ΕΛO) και τους αντισταθμιστικούς μηχανισμούς, ενώ ταυτόχρονα πετυχαίνει χαμηλότερη συγκέντρωση γλυκόζης αίματος. Με την πάροδο του χρόνου, καθώς η συγκέντρωση των ΕΛO μειώνεται και αυξάνεται το αναπνευστικό πηλίκο, η γλυκόζη απομακρύνεται από την κυκλοφορία με πιο γρήγορο ρυθμό. Συνεπώς, η συγκέντρωση της γλυκόζης στο αίμα επιστρέφει στα αρχικά επίπεδα, παρά τη συνεχή απορρόφηση της γλυκόζης από το λεπτό έντερο. Επομένως, η σταδιακή μεταγευματική άνοδος της γλυκόζης αίματος μειώνεται πριν φτάσει στην αιχμή της 29. O γλυκαιμικός δείκτης ενός τροφίμου επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες, όπως είναι ο τύπος υδατάνθρακα (φρουκτόζη ή γλυκόζη) και αμύλου (αναλογία αμυλόζης και αμυλοπηκτίνης) που περιέχει, η επεξεργασία του τροφίμου (άλεση, πολτοποίηση, βαθμός ζελατινοποίησης, το μέγεθος της δομικής μονάδας), ο βαθμός ωρίμανσης του τροφίμου, η ποσότητα και ο τύπος των φυτικών ινών (διαλυτές ή αδιάλυτες) που περιέχει, η παρουσία λίπους ή πρωτεΐνης σε ένα μεικτό γεύμα, η μέθοδος μαγειρικής παρασκευής (θερμότητα, ποσότητα νερού, χρόνος θερμικής επεξεργασίας), η ώρα και ο γλυκαιμικός δείκτης του προηγούμενου γεύματος (second-meal phenomenon) 30,31. Παρ όλα αυτά, η συνολική γλυκαιμική απάντηση ενός τροφίμου επηρεάζεται τόσο από την ποιότητα, όσο και από την ποσότητα των υδατανθράκων που περιέχει. O γλυκαιμικός δείκτης παρέχει ένα μέτρο της ποιότητας και όχι της ποσότητας των υδατανθράκων και γι αυτό έχει εισαχθεί ο όρος του γλυκαιμικού φορτίου. Ως γλυκαιμικό φορτίο ορίζεται το γινόμενο του γλυκαιμικού δείκτη ενός συγκεκριμένου τροφίμου επί της συνολικής ποσότητας των υδατανθράκων που καταναλώνονται από το υπό εξέταση τρόφιμο. Αν και το γλυκαιμικό φορτίο είναι ένας παράγοντας που προέρχεται από τον γλυκαιμικό δείκτη, αντιπροσωπεύει καλύτερα τη γλυκαιμική και ινσουλινική απάντηση σε πραγματικές συνθήκες, εφόσον σ αυτές τις συνθήκες η ποσότητα των υδατανθράκων που καταναλώνεται ποικίλλει. Παρακάτω παρατίθενται οι μαθηματικοί τύποι που εκτιμούν το γλυκαιμικό φορτίο ενός τροφίμου, τον γλυκαιμικό δείκτη και το γλυκαιμικό φορτίο μιας δίαιτας. GL FOOD = (GI FOOD /100) (grcho FOOD ) GL FOOD = το γλυκαιμικό φορτίο του υπό εξέταση τροφίμου GI FOOD = ο γλυκαιμικός δείκτης του υπό εξέταση τροφίμου grcho FOOD = η ποσότητα υδατανθράκων του υπό εξέταση τροφίμου που καταναλώνεται GI DIET = GI A g A /g + GI B g B /g + GI C g C /g GI DIET = ο γλυκαιμικός δείκτης της δίαιτας GI A = ο γλυκαιμικός δείκτης του τροφίμου Α g A = η ποσότητα των υδατανθράκων του τροφίμου Α που καταναλώνεται g = η συνολική ποσότητα υδατανθράκων της δίαιτας GL DIET = (GI DIET g of available carbohydrate)/100 GL DIET = το γλυκαιμικό φορτίο της δίαιτας GI DIET = ο γλυκαιμικός δείκτης της δίαιτας g of available carbohydrate = η συνολική ποσότητα των διαθέσιμων υδατανθράκων όλων των τροφίμων της δίαιτας 28 O γλυκαιμικός δείκτης ενός τροφίμου καθώς και το γλυκαιμικό φορτίο ενός ημερησίου διαιτολογίου ταξινομούνται σε τρεις κατηγορίες ανάλογα με την τιμή τους, σύμφωνα με τον παρακάτω πίνακα 28,32. Γλυκαιμικός δείκτης Γλυκαιμικό φορτίο Xαμηλός/ό Mέτριος/ο Yψηλός/ό Στην επιστημονική κοινότητα υπάρχει έντονος σκεπτικισμός γύρω από την κλινική σημασία του γλυκαιμικού δείκτη και του γλυκαιμικού φορτίου στη θεραπεία του σακχαρώδους διαβήτη. Αποτελέ- 92

9 σματα από κάποιες τυχαιοποιημένες κλινικές μελέτες έδειξαν ότι η εφαρμογή δίαιτας με χαμηλό γλυκαιμικό δείκτη μειώνει τη γλυκαιμική απάντηση στους διαβητικούς ασθενείς Όμως αυτό το αποτέλεσμα δεν επιβεβαιώθηκε από κάποιες άλλες μελέτες 36,37. Ωστόσο, σήμερα υπάρχουν αρκετές μελέτες που αναδεικνύουν τα πλεονεκτήματα υγιεινών διαιτολογίων χαμηλού γλυκαιμικού δείκτη. Μία δίαιτα υψηλή σε υδατάνθρακες επιδεινώνει πολλά από τα χαρακτηριστικά της ινσουλινοαντίστασης, όπως είναι η μεταγευματική υπεργλυκαιμία και ινσουλιναιμία, η υπερτριγλυκεριδαιμία νηστείας και τα επίπεδα της HDL. Oι παραπάνω συνέπειες δεν υφίστανται όταν οι υδατάνθρακες προέρχονται από διατροφικές πηγές χαμηλού γλυκαιμικού δείκτη. Πολλές μελέτες έδειξαν ότι οι τροφές χαμηλού γλυκαιμικού δείκτη έχουν ευνοϊκότερη επίδραση στον μεταβολισμό σε σύγκριση με τροφές αυξημένου γλυκαιμικού δείκτη 29. Τα γεύματα με υψηλό γλυκαιμικό δείκτη προκαλούν ταχεία αύξηση των επιπέδων της γλυκόζης και της ινσουλίνης στο αίμα με συνέπεια την αντιδραστική υπογλυκαιμία και τις αυξημένες συγκεντρώσεις ελεύθερων λιπαρών οξέων, που μπορεί να οδηγήσουν στη δυσλειτουργία των β-κυττάρων και του ενδοθηλίου. Σε βάθος χρόνου, το γεγονός αυτό μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο παχυσαρκίας, σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2, συγκεκριμένων τύπων καρκίνου καθώς και καρδιαγγειακής νόσου 31. Αντίθετα, αρκετές πειραματικές και επιδημιολογικές μελέτες έδειξαν ότι οι δίαιτες χαμηλού γλυκαιμικού δείκτη σχετίζονται με μειωμένο κίνδυνο εμφάνισης σακχαρώδους διαβήτη τύπου 2. Επίσης βοηθούν στη γλυκαιμική ρύθμιση των διαβητικών ασθενών και πιθανώς να μειώνουν και τον κίνδυνο εμφάνισης των επιπλοκών του διαβήτη, ιδιαίτερα των καρδιαγγειακών 38. Κάποιες μελέτες έδειξαν ότι η ευνοϊκή επίδραση που έχουν οι δίαιτες χαμηλού γλυκαιμικού δείκτη στον γλυκαιμικό έλεγχο είναι παρόμοια με εκείνη που ασκούν οι δίαιτες υψηλής περιεκτικότητας σε φυτικές ίνες, καθώς και παρόμοια με αυτή που ασκούν οι διάφορες φαρμακευτικές παρεμβάσεις 31,39. Εξίσου σημαντικό είναι ότι η μείωση της γλυκοζυλιωμένης αιμοσφαιρίνης (HbA 1c ) με την υιοθέτηση δίαιτας χαμηλού γλυκαιμικού δείκτη σχετίστηκε με μειωμένο κίνδυνο υπογλυκαιμικών επεισοδίων, όταν συγκρίθηκε με δίαιτα υψηλού γλυκαιμικού δείκτη καθώς και με δίαιτα υπολογισμού των ισοδυνάμων υδατανθράκων (χωρίς να λαμβάνεται υπόψη ο γλυκαιμικός δείκτης των τροφών) 30. Παρ όλα αυτά η επίδραση του γλυκαιμικού φορτίου στον γλυκαιμικό έλεγχο των διαβητικών ασθενών δεν είναι επαρκώς τεκμηριωμένη 31. Επί του παρόντος, ο γλυκαιμικός δείκτης και το γλυκαιμικό φορτίο δεν έχουν τύχει καθολικής αποδοχής και δεν χρησιμοποιούνται ευρέως στην κλινική πράξη. Χρειάζονται περισσότερες μακροχρόνιες μελέτες για να τεκμηριωθεί το μακροπρόθεσμο όφελος από την εφαρμογή των διαιτολογίων χαμηλού γλυκαιμικού δείκτη. Σύμφωνα με τις συστάσεις της Αμερικάνικης Διαβητολογικής Εταιρείας (ADA) το 2008, η χρήση του γλυκαιμικού δείκτη και του γλυκαιμικού φορτίου πιθανώς να παρέχει ένα μικρό επιπρόσθετο όφελος στον γλυκαιμικό έλεγχο των διαβητικών ασθενών σε σχέση με τη χρήση μόνο του ποσού των υδατανθράκων, γεγονός που επιδέχεται περισσότερη έρευνα 40. Ωστόσο, η χρήση του γλυκαιμικού δείκτη αναγνωρίζεται από άλλες επιστημονικές οργανώσεις όπως είναι η Διαβητολογική Εταιρεία του Καναδά 41 και του Ηνωμένου Βασιλείου 42 καθώς και ο Σύλλογος Διαιτολόγων της Αυστραλίας 43. Μάλιστα η Ευρωπαϊκή Εταιρεία Mελέτης του Διαβήτη (European Association for the Study of Diabetes) συστήνει τον γλυκαιμικό δείκτη ως ένα βασικό εργαλείο στη διαχείριση του διαβήτη 44. Εφαρμογή του γλυκαιμικού δείκτη και φορτίου στην κλινική πράξη Γενικά, η έννοια του γλυκαιμικού δείκτη στερείται κλινικής εφαρμογής για τρεις λόγους: Επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες, επομένως εμφανίζει δυσκολίες ο ακριβής προσδιορισμός του. Εφόσον αντιπροσωπεύει τον βαθμό αύξησης της γλυκόζης στο αίμα από την κατανάλωση 50 g υδατανθράκων ενός τροφίμου, είναι σημαντικό να εξεταστεί ο γλυκαιμικός δείκτης κάθε τροφίμου στους ανθρώπους (υπάρχουν διαφοροποιήσεις μεταξύ διαφορετικών ατόμων), παρά να εκτιμηθεί in vitro μέσω της δομής του. Oι διαφοροποιήσεις στις τιμές του γλυκαιμικού δείκτη πρακτικά εξαλείφονται όταν τα τρόφιμα καταναλώνονται σε ένα μεικτό γεύμα. Αυτό πιθανώς να συμβαίνει, αφενός εξαιτίας της επικάλυψης των διαφορετικών γλυκαιμικών δεικτών από τις ποσότητες των υδατανθράκων των τροφίμων του γεύματος, αφετέρου από την προσθήκη του λίπους. Αυτό που μπορεί να γίνει κατανοητό από τον ασθενή και να τον βοηθήσει στον γλυκαιμικό του 93

10 Πίνακας 3. Εναλλακτικές επιλογές τροφίμων χαμηλότερου γλυκαιμικού δείκτη. ΤΡOΦΙΜΑ ΜΕ ΥΨΗΛO ΓΔ Λευκό ψωμί Νιφάδες δημητριακών (ραφιναρισμένα) Μπισκότα ή παξιμάδια Πατάτα Oι περισσότεροι τύποι ρυζιού ΤΡOΦΙΜΑ ΜΕ ΧΑΜΗΛOΤΕΡO ΓΔ Ψωμί ολικής αλέσεως, σικάλεως Νιφάδες βρώμης, μούσλι Μπισκότα με αποξηραμένα φρούτα, βρώμης ή ολικής αλέσεως Γλυκοπατάτα, καλαμπόκι, πρώιμες πατάτες baby Ρύζι Basmati, πλιγούρι, μακαρόνια, νουτλς έλεγχο είναι ο σχεδιασμός ενός διαιτολογίου χαμηλού γλυκαιμικού δείκτη. Η δίαιτα αυτή θα είναι γενικά μια δίαιτα πλούσια σε σύνθετους υδατάνθρακες, όπου η βάση της θα περιλαμβάνει τα όσπρια, τα δημητριακά ολικής άλεσης (βρώμη, κριθάρι, σίκαλη) και επιλογές ψωμιού, ρυζιού, ζυμαρικών, φρούτων και λαχανικών με χαμηλό γλυκαιμικό δείκτη. Μια δίαιτα με χαμηλό γλυκαιμικό δείκτη μπορεί να επιτευχθεί με αντικατάσταση των τροφίμων με υψηλό γλυκαιμικό δείκτη από επιλογές των ίδιων τροφίμων χαμηλότερου γλυκαιμικού δείκτη (Πίν. 3) 31. Ως εκ τούτου, καταναλώνοντας σιμιγδάλι, μούσλι, βρώμη αντί ραφιναρισμένα δημητριακά, ρύζι Basmati αντί λευκό ρύζι, γλυκοπατάτα αντί πατάτα, ψωμί ολικής αλέσεως ή σικάλεως αντί λευκό ψωμί μπορεί να μειωθεί σημαντικά ο γλυκαιμικός δείκτης, άρα και το γλυκαιμικό φορτίο της δίαιτας. Επίσης, τα ζυμαρικά είναι μια επιλογή σχετικά χαμηλού γλυκαιμικού δείκτη. Η κατανάλωση τροφίμων με χαμηλό γλυκαιμικό δείκτη μπορεί να συνδυασθεί με οποιοδήποτε είδος λαχανικών και κρέατος χαμηλής περιεκτικότητας σε λίπος, επειδή τα τρόφιμα αυτά περιέχουν ελάχιστους υδατάνθρακες. Έτσι παρέχεται μια ισορροπημένη και υγιεινή διατροφή. Η αντικατάσταση των τροφών με υψηλό γλυκαιμικό δείκτη από τροφές με χαμηλότερο γλυκαιμικό δείκτη μπορεί να αποτελέσει αναπόσπαστο κομμάτι της δίαιτας του διαβητικού ασθενούς. Τότε το συνολικό γλυκαιμικό φορτίο του καθημερινού διαιτολογίου θα μειωθεί σημαντικά 30 και θα εμφανισθούν τα πιθανά οφέλη που παρουσιάζουν οι μελέτες. Συμπεράσματα Αν και ο οδηγός δόσης ινσουλίνης πιθανώς να απλοποιεί τις μαθηματικές γνώσεις που χρειάζονται οι χρήστες της αντλίας, είναι πολύ σημαντικό να είναι οι ίδιοι κατάλληλα εκπαιδευμένοι στη λειτουργία του, ώστε να αποφεύγεται ο κίνδυνος της υπογλυκαιμίας ή υπεργλυκαιμίας. Oι προτεινόμενοι υπολογισμοί του οδηγού πιθανώς να χρειάζονται βελτίωση. Γι αυτόν τον λόγο, οι ασθενείς δεν πρέπει να είναι απόλυτα εξαρτημένοι από τη χρήση του. Είναι σημαντικό να μπορούν να υπολογίσουν από μόνοι τους τις δόσεις γευμάτων ή διορθωτικές δόσεις που θα χρειαστούν, για να προβούν στις απαραίτητες βελτιώσεις, καθώς και να αντεπεξέλθουν σε περίπτωση που ο οδηγός δόσης τεθεί εκτός λειτουργίας για οποιονδήποτε λόγο. Ως εκ τούτου, πρέπει να γνωρίζουν πολύ καλά τον βασικό ρυθμό, την αναλογία ινσουλίνης-υδατανθράκων και τους διορθωτικούς παράγοντές τους. Η εκπαίδευση των ατόμων που έχουν ΣΔ τύπου 1 και χρησιμοποιούν αντλία ινσουλίνης, είναι το κλειδί για τον βέλτιστο γλυκαιμικό έλεγχο. Abstract Giannoulaki P, Iliadis F, Didangelos T. Continuous subcutaneous insulin pumps: the impact of the use of the bolus calculator to the metabolic control in patients with type 1 diabetes. Hellenic Diabetol Chron 2013; 2: The insulin bolus calculator has been used in insulin pumps since The bolus calculator, through mathematical formulas, calculates the insulin units required preprandially and the corrective doses of insulin required to maintain good glycemic control. The bolus calculator takes into account the types of meal and their glycemic index providing therefore three different insulin administration manners. Insulin still in effect is also calculated to avoid dose overlapping which may result in hypoglycemia. The insulin bolus calculator also provides information about previously admitted insulin doses and previous blood glucose levels, thus facilitating diabetes management. Additionally it features settings for the insulin units to carbohydrate grams or equi - valents ratio, the blood glucose value targeted by the patient, the insulin sensitivity factor and the insulin effectiveness period used by the pump. 94

11 It is therefore essential that patients receive adequate practical training on the insulin bolus calcu - lator operation. Βιβλιογραφία 1. Heinemann L. Insulin pump therapy: what is the evidence for using different types of boluses for coverage of pradial insulin requirements. J Diab Sci Technol 2009; 3: Pickup JC, Keen H, Parsons JA, Alberti KGMM: Continuous subcutaneous insulin infusion: an approach to achieving normoglycaemia. BMJ 1978; 1: Zisser H, Robinson L, Bevier W et al. Bolus Calculator: A review of four smart insulin pumps. Diab Tech & Therap 2008; 10: Heise T, Nosek L, Rønn BB, et al. Lower within-subject variability of insulin detemir in comparison to NPH insulin and insulin glargine in people with type 1 diabetes. Diabetes 2004; 53: Lepore M, Pampanelli S, Fanelli C, et al. Pharmacokinetics and pharmacodynamics of subcutaneous injection of long-acting human insulin analog glargine, NPH insulin, and ultralente human insulin and continuous subcutaneous infusion of insulin lispro. Diabetes 2000; 49: Didangelos T, Iliadis F. Insulin pump therapy in adults. Diab Res Clin Pract 2011; Suppl1: S The Juvenile Diabetes Research Foundation Continuous Glucose Monitoring Study Group: Continuous glucose monitoring and intensive treatment of type 1 diabetes. N Engl J Med 2008; 359: Aye T, Block J, Buckingham B. Toward closing the loop: an update on insulin pumps and continuous glucose monitoring systems. Endocrinol Metab Clin North Am 2010; 39: Arakawa M, Ebato C. Influence of fruit juice on fingertips and patient behavior on self-monitoring of blood glucose. Diab Res Clin Pract 2012; 96: e Hirose T, Mita T, Fujitani Y, Kawamori R, Watada H. Glucose monitoring after fruit peeling: pseudohyperglycemia when neglecting hand washing before fingertip blood sampling: wash your hands with tap water before check blood glucose level. Diabetes Care 2011; 34: Μουσλέχ Τ, Ευστρατίου Ε. Αντλίες συνεχούς έγχυσης ινσουλίνης. Στο: Μουσλέχ ΤΦ, Ευστρατίου ΕΙ. Ινσουλινοθεραπεία & μεσογειακή διατροφή στην καθημερινή πράξη. 1 η έκδοση, Θεσσαλονίκη: Eκδόσεις «Βαρθολομαίος-Γράμμα», 2008: Wolpert H. The nuts and bolts of achieving end points with real-time continuous glucose monitoring. Diabetes Care 2008; 31: S Walsh J, Roberts R. Pumping insulin. 2 nd ed. San Diego: Torrey Pines Press, 1994; Walsh J, Roberts R, Bailey T. Guidelines for insulin dosing in continuous subcutaneous insulin infusion using new formulas from a retrospective study individuals with optimal glucose levels. J Diab Sci Technol 2010; 4: Davidson PC, Hebblewhite HR, Bode BW et al. Statistically based CSII parameters: correction factor, CF (1700 rule), carbohydrate-to-insulin ratio, CIR (2.8 rule), and basal-to-total ratio. Diab Technol Ther 2003; 3: Davidson PC, Hebblewhite HR, Steed RD, Bode BW. Analysis of guidelines for basal-bolus dosing: basal insulin, correction factor, and carbohydrate-to-insulin ratio. Endocr Pract 2008; 14: Walsh J, Roberts R, Bailey T. Guidelines for optimal bolus calculator settings in adults. Diab Technol Soc 2011; 5: Thurm U. The ABC of insulin pump therapy. 2 nd English ed. Munich, Germany, 2008: Kaufman RF, Westfall E. All about boluses. In: Kaufman RF. Insulin pumps and continuous glucose monitoring. A user s guide to effective diabetes management. 1st ed. USA: American Diabetes Association, 2012: Lassmann-Vague V, Clavel S, Guerci B et al. When to treat a diabetic patient using an external insulin pump. Expert consensus. Société francophone du diabéte (ex ALFEDIAM) Diab Metab 2010; 36: Ελληνική Διαβητολογική Εταιρεία. Oδηγός διατροφής για τη ρύθμιση του διαβήτη. 1 η έκδοση, Αθήνα: Eκδόσεις Anathesis Creative Publications, 2008: Καραμήτσος Δ. Θεραπεία του Σακχαρώδη Διαβήτη Στο Καραμήτσος Δ.Θ. Διαβητολογία 2 η έκδοση, Αθήνα: Iατρικές Eκδόσεις Σιώκης, 2009: Ministry of Agriculture, Fisheries and Food. Food portion sizes. 2st ed. London: HMSO, 1993: Kaufman RF, Westfall E. Understanding the meal plan. In: Kaufman RF. Insulin pumps and continuous glucose monitoring. A user s guide to effective diabetes management. 1st ed. USA: American Diabetes Association, 2012: O Connell M, Cameron F, Gilbertson H, Donath S. Optimizing postprandial glycemia in pediatric patients with Type 1 diabetes using insulin pump therapy. Diab Care 2008; 31: Heinemann L. Insulin pump therapy: what is the evidence for using different types of boluses for coverage of pradial insulin requirements. J Diab Sci Technol 2009; 3: Jenkins DJ, Wolever TM, Taylor RH, et al. Glycemic index of foods: a physiological basis for carbohydrate exchange. Am J Clin Nutr 1981; 34: Queiroz K.C, Novato Silva I, de Cássia Gonçalves Alfenas R. Influence of the glycemic index and glycemic load of the diet in the glycemic control of diabetic children and teenagers. Nutr Hosp 2012; 27: Jenkins DJ, Kendall CW, Augustin LS, et al. Glycemic index: overview of implications in health and disease. Am J Clin Nutr 2002; 76 (Suppl): 266S-73S. 30. Thomas D, Elliott E. Low glycemic index, or low glycemic load, diets for diabetes mellitus. Cochrane Database Syst Rev 2009; 3: Marsh K, Barclay A, Colagiuri S, Brand-Miller J. Glycemic index and glycemic load of carbohydrates in the diabetes diet. Curr Diab Rep 2011; 11:

12 32. Bornet FRJ, Jardy-Gennetier A, Jacquet N, Stowell J. Glycemic response to foods: impact on satiety and long-term weight regulation. Appetite 2007; 49: Burani J, Longo PJ. Low-glycemic carbohydrates: an effective behavioral change for glycemic control and weight management in patients with type 1 and 2 diabetes. The Diabetes Educator 2006; 32: Brand-Miller J, Hayne S, Petocz P, Colagiuri S. Lowglycemic index diets in the management of diabetes. A meta-analysis of randomized controlled trials. Diabetes Care 2003; 26: Buyken AE, Toeller M, Heitkamp G, et al. Glycemic index in the diet of European outpatients with type 1 diabetes: relations to glycated hemoglobin and serum lipids. Am J Clin Nutr 2001; 73: Du H, Van der ADL, Van Bakel MM, et al. Glycemic index and glycemic load in relation to food and nutrient intake and metabolic risk factors in a Dutch population. Am J Clin Nutr 2008; 87: Wolever TM, Gibbs AC, Mehling C, et al. The Canadian trial of carbohydrates in diabetes (CCD), a 1-y controlled trial of low-glycemic-index dietary carbohydrate in type 2 diabetes: no effect on glycated hemoglobin but reduction in C-reactive protein. Am J Clin Nutr 2008; 87: Barclay WA, Petocz P, McMillan-Price J, et al. Glycemic index glycemic load, and chronic disease risk a meta-analysis of observational studies. Am J Clin Nutr 2008; 87: Nansel RT, Gellar L, McGill A. Effect of varying glyce mic index meals on blood glucose control assessed with continuous glucose monitoring in youth with type 1 diabetes on basal-bolus insulin regimens. Diab Care 2008; 31: ADA. Nutrition recommendations and interventions for diabetes. Diab Care 2008; 31: S Canadian Diabetes Association. Guidelines for the nutritional management of diabetes mellitus in the new millennium. A position statement by the Canadian Diabetes Association. Can J Diab Care 2000; 23: Nutrition Subcommittee of the Diabetes Care Advisory Committee of Diabetes UK. The implementation of nutritional advice for people with diabetes. Diabet Med 2003; 20: Perlstein R. WJ, Hines C, Milsavljevic M. Dietitians Association of Australia review paper: Glycemic index in diabetes management. Aust J Nutr Diet 1997; 54: The Diabetes and Nutrition Study Group of the European Association for the Study of Diabetes (EASD). Recommendations for the nutritional management of patients with diabetes mellitus. Eur J Clin Nutr 2000; 54: Λέξεις-κλειδιά: Γλυκόζη αίματος Γλυκόζη στόχος Συντελεστής ινσουλινοευαισθησίας Αναλογία ινσουλίνης-υδατανθράκων Δόση τετραγωνικού κύματος Δόση διπλού κύματος Key-words: Blood glucose Target blood glucose Insulin sensitivity factor Insulin-to-carbohydrate ratio Square wave bolus Dual wave bolus 96

Διαιτητική Αντιμετώπιση ασθενών με Σακχαρώδη Διαβήτη τύπου 1 - Αντλίες Ινσουλίνης

Διαιτητική Αντιμετώπιση ασθενών με Σακχαρώδη Διαβήτη τύπου 1 - Αντλίες Ινσουλίνης Επιστημονική Εκδήλωση της Ελληνικής Εταιρείας Μελέτης και Εκπαίδευσης στον Σακχαρώδη Διαβήτη 31 Μαρτίου -2 Απριλίου 2017, Δράμα Διαιτητική Αντιμετώπιση ασθενών με Σακχαρώδη Διαβήτη τύπου 1 - Αντλίες Ινσουλίνης

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΙΝΣΟΥΛΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ. ΝΕΑ ΣΧΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΦΑΡΜΑΚΑ

ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΙΝΣΟΥΛΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ. ΝΕΑ ΣΧΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΦΑΡΜΑΚΑ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΙΝΣΟΥΛΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ. ΝΕΑ ΣΧΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΦΑΡΜΑΚΑ Γκουτζελίκα Ιωάννα Κλινικός διαιτολόγοςδιατροφολόγος Προϊσταμένη Τμ. Διατροφής Γ.Ν.Θ «Άγιος Παύλος» Δεν υπάρχει σύγκρουση συμφερόντων

Διαβάστε περισσότερα

Υδατάνθρακες: σύνθετο και μπερδεμένο και στους καταναλωτές & επαγγελματίες υγείας

Υδατάνθρακες: σύνθετο και μπερδεμένο και στους καταναλωτές & επαγγελματίες υγείας Υδατάνθρακες: σύνθετο και μπερδεμένο και στους καταναλωτές & επαγγελματίες υγείας Πλούσιες σε Υδατ/χαμηλές Σύνθετοι υδατάνθρακες σε λίπη δίαιτες Απλές ζάχαρες Δίαιτες χαμηλού GI Χαμηλής γλυκαιμικής δόσης

Διαβάστε περισσότερα

Πρέπει να υπολογίζουμε μόνο τους υδατάνθρακες στα εντατικοποιημένα σχήματα; Ποιος ο ρόλος πρωτεΐνης και λίπους;

Πρέπει να υπολογίζουμε μόνο τους υδατάνθρακες στα εντατικοποιημένα σχήματα; Ποιος ο ρόλος πρωτεΐνης και λίπους; Πρέπει να υπολογίζουμε μόνο τους υδατάνθρακες στα εντατικοποιημένα σχήματα; Ποιος ο ρόλος πρωτεΐνης και λίπους; Ζ. Παφίλη Ph.D., M.Sc. Διαιτολόγος-Διατροφολόγος Αχιλλοπούλειο Γενικό Νοσοκομείο Βόλου Εντατικοποιημένα

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφική εκπαίδευση χρηστών αντλίας συνεχούς υποδόριας χορήγησης ινσουλίνης

Διατροφική εκπαίδευση χρηστών αντλίας συνεχούς υποδόριας χορήγησης ινσουλίνης : 301-307, 2015 Ανασκόπηση Διατροφική εκπαίδευση χρηστών αντλίας συνεχούς υποδόριας χορήγησης ινσουλίνης Π. Γιαννουλάκη Περίληψη Τα κύρια πλεονεκτήματα της χρήσης αντλίας ινσουλίνης από τα άτομα με Σακχαρώδη

Διαβάστε περισσότερα

Δίαιτα και Σακχαρώδης Διαβήτης

Δίαιτα και Σακχαρώδης Διαβήτης Διαβητολογική Εταιρεία Βορείου Ελλάδος Ημερίδα Ενημέρωσης Κοινού Καστοριά, 11 Οκτωβρίου 2015 Δίαιτα και Σακχαρώδης Διαβήτης Παρθένα Γιαννουλάκη Κλινική Διαιτολόγος-Διατροφολόγος (Msc) Προϊσταμένη τμήματος

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της διατροφής στην πρόληψη και αντιμετώπιση του Σακχαρώδη Διαβήτη

Ο ρόλος της διατροφής στην πρόληψη και αντιμετώπιση του Σακχαρώδη Διαβήτη ΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ Δ.Ε.Β.Ε. ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ Σακχαρώδης Διαβήτης. Ένα σύγχρονο πρόβλημα- Νέες λύσεις. Θεσσαλονίκη, 14 Νοεμβρίου 2015 Ο ρόλος της διατροφής στην πρόληψη και αντιμετώπιση του Σακχαρώδη Διαβήτη Παρθένα

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος του γλυκαιμικού δείκτη και γλυκαιμικού φορτίου στον έλεγχο του σωματικού βάρους και στην πρόληψη του Σακχαρώδη Διαβήτη.

Ο ρόλος του γλυκαιμικού δείκτη και γλυκαιμικού φορτίου στον έλεγχο του σωματικού βάρους και στην πρόληψη του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ο ρόλος του γλυκαιμικού δείκτη και γλυκαιμικού φορτίου στον έλεγχο του σωματικού βάρους και στην πρόληψη του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ματθαίου Αναστασία Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Προϊσταμένη Τμήματος Κλινικής

Διαβάστε περισσότερα

Αριάδνη Γκατζού Διαιτολόγος-Διατροφολόγος, M.Sc.

Αριάδνη Γκατζού Διαιτολόγος-Διατροφολόγος, M.Sc. Διαβητολογική Εταιρεία Βορείου Ελλάδος «Σακχαρώδης Διαβήτης: Ένα σύγχρονο πρόβλημα υγ Θεσσαλονίκη, 30 Ιανουαρίου 2016 Μικρογεύματα (snacks snacks)) και Διαβήτης: Απαίτηση ή επιλογή; Αριάδνη Γκατζού Διαιτολόγος-Διατροφολόγος,

Διαβάστε περισσότερα

Εξειδικευμένες συστάσεις Διατροφής σε άτομα με Σακχαρώδη Διαβήτη τύπου 1 και αντλία ινσουλίνης

Εξειδικευμένες συστάσεις Διατροφής σε άτομα με Σακχαρώδη Διαβήτη τύπου 1 και αντλία ινσουλίνης Εξειδικευμένες συστάσεις Διατροφής σε άτομα με Σακχαρώδη Διαβήτη τύπου 1 και αντλία ινσουλίνης Ελένη Κουή MSC., RD Παιδοδιαιτολόγος Συνεργάτης Διαβητολογικού κέντρου Νοσοκομείου Παίδων Η Αγία Σοφία 8.10.2016

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΩΝ ΜΑΚΡΟΘΡΕΠΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΑΤΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΣΕ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗ

ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΩΝ ΜΑΚΡΟΘΡΕΠΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΑΤΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΣΕ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΩΝ ΜΑΚΡΟΘΡΕΠΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΑΤΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΣΕ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗ ΠΗΝΕΛΟΠΗ ΔΟΥΒΟΓΙΑΝΝΗ Κ Λ Ι Ν Ι Κ Η Δ Ι Α Ι Τ Ο Λ Ο Γ Ο Σ - Δ Ι ΑΤ Ρ Ο Φ Ο Λ Ο Γ Ο Σ M S C, R D Περίληψη

Διαβάστε περισσότερα

«Πρωτεΐνη, λίπος και Σακχαρώδης Διαβήτης: πρέπει να υπολογίζονται στη δόση της γευματικής ινσουλίνης;

«Πρωτεΐνη, λίπος και Σακχαρώδης Διαβήτης: πρέπει να υπολογίζονται στη δόση της γευματικής ινσουλίνης; ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ «Πρωτεΐνη, λίπος και Σακχαρώδης Διαβήτης: πρέπει να υπολογίζονται στη δόση της γευματικής ινσουλίνης; Αιμιλία Παπακωνσταντίνου, PhD Διαιτολόγος-Διατροφολόγος Λέκτορας Τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 9 - Σύνταξη διαιτολογίου

Κεφάλαιο 9 - Σύνταξη διαιτολογίου Κεφάλαιο 9 - Σύνταξη διαιτολογίου Σύνοψη Στο παρόν κεφάλαιο θα γίνει μια αναλυτική περιγραφή της διαδικασίας σύνταξης ενός διαιτολογίου. Θα περιγραφεί βήμα-βήμα ο τρόπος με τον οποίο ο διαιτολόγος σχεδιάζει

Διαβάστε περισσότερα

Νεώτεροι θεραπευτικοί χειρισµοί: Αντλίες ινσουλίνης, συνεχείς καταγραφές, τεχνητό πάγκρεας

Νεώτεροι θεραπευτικοί χειρισµοί: Αντλίες ινσουλίνης, συνεχείς καταγραφές, τεχνητό πάγκρεας Νεώτεροι θεραπευτικοί χειρισµοί: Αντλίες ινσουλίνης, συνεχείς καταγραφές, τεχνητό πάγκρεας Δρ ΕΜΜ. ΣΟΥΒΑΤΖΟΓΛΟΥ 22 Αντλίες συνεχούς έγχυσης ινσουλίνης Εισαγωγή Εδώ και 10 χρόνια περίπου έχουν χρησιμοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή;

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Στις αρχές της δεκαετίας του 1950 ξεκίνησε μία μεγάλη έρευνα, γνωστή ως η μελέτη των 7 χωρών, όπου μελετήθηκαν οι διατροφικές συνήθειες ανθρώπων από τις εξής

Διαβάστε περισσότερα

Τι κάνουμε; Διαβητικός με Βασική ινσουλίνη 49 μον + Μετφορμίνη 850mgX2 +glimepiride. 3ετίας ενώ έχει FPG ~ 110mg έχει PPG ~ 260mg & HbA1c=7,9%

Τι κάνουμε; Διαβητικός με Βασική ινσουλίνη 49 μον + Μετφορμίνη 850mgX2 +glimepiride. 3ετίας ενώ έχει FPG ~ 110mg έχει PPG ~ 260mg & HbA1c=7,9% Διαβητικός με Βασική ινσουλίνη 49 μον + Μετφορμίνη 850mgX2 +glimepiride 6mgX1από 3ετίας ενώ έχει FPG ~ 110mg έχει PPG ~ 260mg & HbA1c=7,9% Τι κάνουμε; 1. Αύξηση δόσης ινσουλίνης; 2. Προσθήκη αναλόγου ταχείας

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Στόχοι για την αντιμετώπιση του Γνώση Δεξιότητες Πηγές Υποστήριξη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΛΙΕΣ ΣΥΝΕΧΟΥΣ ΕΓΧΥΣΗΣ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗΣ (CSII) ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ -ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΙΔΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΕΣ

ΑΝΤΛΙΕΣ ΣΥΝΕΧΟΥΣ ΕΓΧΥΣΗΣ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗΣ (CSII) ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ -ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΙΔΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΕΣ ΑΝΤΛΙΕΣ ΣΥΝΕΧΟΥΣ ΕΓΧΥΣΗΣ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗΣ (CSII) ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ -ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΙΔΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΕΣ Παπαγιάννη Μαρία Παιδίατρος-Παιδοενδοκρινολόγος Πανεπιστημιακός Υπότροφος Παιδοενδοκρινολογική Μονάδα Γ Παιδιατρική Κλινική

Διαβάστε περισσότερα

Μεσογειακής Διατροφής

Μεσογειακής Διατροφής mini Οδηγός Μεσογειακής Διατροφής Γιατί Μεσογειακή Διατροφή; Η μεσογειακή διατροφή αναφέρεται στον τρόπο διατροφής των λαών που ζουν σε περιοχές που αναπτύσσονται γύρω από τη Μεσόγειο. Οι επιστημονικές

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει η Ράνια Σαμαρά, Διαιτολόγος - Διατροφολόγος

Γράφει η Ράνια Σαμαρά, Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Γράφει η Ράνια Σαμαρά, Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Σε προηγούμενα άρθρα μιλήσαμε για τη σχέση σωστής διατροφής και αθλητισμού, διακρίναμε τη σημαντικότητα του ρόλου που διαδραματίζει και επικεντρωθήκαμε

Διαβάστε περισσότερα

Εντατικοποίηση ινσουλινοθεραπείας2στον2σδ τύπου22. Δρ.2Χρίστος2Παστελλάς ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ2 2ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΣ ΛΕΜΕΣΟΣ,2ΚΥΠΡΟΣ 2013

Εντατικοποίηση ινσουλινοθεραπείας2στον2σδ τύπου22. Δρ.2Χρίστος2Παστελλάς ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ2 2ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΣ ΛΕΜΕΣΟΣ,2ΚΥΠΡΟΣ 2013 Εντατικοποίηση ινσουλινοθεραπείας2στον2σδ τύπου22 Δρ.2Χρίστος2Παστελλάς ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ2 2ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΣ ΛΕΜΕΣΟΣ,2ΚΥΠΡΟΣ 2013 Αλγόριθμος+των+ADA+και+EASD+ για+την+αντιμετώπιση+του+σδτ2 Πότε%και%πως%εντατικοποιούμε

Διαβάστε περισσότερα

Η χρησιμότητα του αυτοελέγχου στο Σακχαρώδη Διαβήτη. Εμμ. Δ. Μπελιώτης

Η χρησιμότητα του αυτοελέγχου στο Σακχαρώδη Διαβήτη. Εμμ. Δ. Μπελιώτης Η χρησιμότητα του αυτοελέγχου στο Σακχαρώδη Διαβήτη Εμμ. Δ. Μπελιώτης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο σακχαρώδης διαβήτης είναι μια χρόνια, εξελισσόμενη νόσος. Ακρογωνιαίοι λίθοι της θεραπευτικής της προσέγγισης είναι η αλλαγή

Διαβάστε περισσότερα

Ηλίας Ν. Μυγδάλης. Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα

Ηλίας Ν. Μυγδάλης. Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ 1942 «Έναρξη ινσουλίνης στα άτομα με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2: πότε και πως ;» Ηλίας Ν. Μυγδάλης Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα Ειδικό φροντιστήριο

Διαβάστε περισσότερα

Ασθενής με ΣΔτ2 και καλή γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη, πρέπει να αυτοελέγχεται; OXΙ. Α. Αλαβέρας, ΝΕΕΣ

Ασθενής με ΣΔτ2 και καλή γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη, πρέπει να αυτοελέγχεται; OXΙ. Α. Αλαβέρας, ΝΕΕΣ Ασθενής με ΣΔτ2 και καλή γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη, πρέπει να αυτοελέγχεται; OXΙ Αναφερόμενα οφέλη αυτοελέγχου γλυκόζης αίματος Επιτρέπει εκτίμηση από τον ασθενή: της αποτελεσματικότητας θεραπείας αν

Διαβάστε περισσότερα

Συζήτηση περίπτωσης ασθενούς. Σ. Λιάτης Παθολόγος Επιμελητής Β ΕΣΥ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική & Διαβητολογικό Κέντρο ΓΝΑ «Λαϊκό»

Συζήτηση περίπτωσης ασθενούς. Σ. Λιάτης Παθολόγος Επιμελητής Β ΕΣΥ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική & Διαβητολογικό Κέντρο ΓΝΑ «Λαϊκό» Συζήτηση περίπτωσης ασθενούς Σ. Λιάτης Παθολόγος Επιμελητής Β ΕΣΥ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική & Διαβητολογικό Κέντρο ΓΝΑ «Λαϊκό» Κυρία Α.Ν, 74 ετών, νοικοκυρά Πολυουρία, πολυδιψία και απώλεια βάρους

Διαβάστε περισσότερα

στο Νοσοκομείο και στο Σπίτι.

στο Νοσοκομείο και στο Σπίτι. Φροντίδα Παιδιών με Σ. Δ. Τύπου 1 στο Νοσοκομείο και στο Σπίτι. Θεοφανεία Τσαχαλίνα MSc Φροντίδα στο Σακχαρώδη Διαβήτη MSc Υγεία, Διατροφή και Άσκηση, U.K. Απόφοιτη Φυσικής Αγωγής & Αθλητισμού Πρόεδρος

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφή ινσουλινοεξαρτώμενων ατόμων νεαρής ηλικίας

Διατροφή ινσουλινοεξαρτώμενων ατόμων νεαρής ηλικίας Διατροφή ινσουλινοεξαρτώμενων ατόμων νεαρής ηλικίας!φη Ευστρατίου Διαιτολόγος Επιστημονική συνεργάτης Δ Παιδιατρικής Κλινικής ΑΠΘ Ιατρείο Παιδιών και Εφήβων με Διαβήτη Νοσοκομείο Παπαγεωργίου Θεσ/νίκης

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΥΚΑΙΜΙΚΟΣ ΕΙΚΤΗΣ: ΕΝΑΣ ΑΓΝΩΣΤΟΣ «ΕΙΚΤΗΣ» ΓΙΑ ΤΟ ΙΑΒΗΤΗ ΚΑΙ ΤΗ ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΙΚΟΥ ΒΑΡΟΥΣ

ΓΛΥΚΑΙΜΙΚΟΣ ΕΙΚΤΗΣ: ΕΝΑΣ ΑΓΝΩΣΤΟΣ «ΕΙΚΤΗΣ» ΓΙΑ ΤΟ ΙΑΒΗΤΗ ΚΑΙ ΤΗ ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΙΚΟΥ ΒΑΡΟΥΣ Χάρης ηµοσθενόπουλος MMedSci.SRD Κλινικός ιαιτολόγος- διατροφολόγος ΓΛΥΚΑΙΜΙΚΟΣ ΕΙΚΤΗΣ: ΕΝΑΣ ΑΓΝΩΣΤΟΣ «ΕΙΚΤΗΣ» ΓΙΑ ΤΟ ΙΑΒΗΤΗ ΚΑΙ ΤΗ ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΙΚΟΥ ΒΑΡΟΥΣ Τι είναι ο γλυκαιµικός δείκτης; Η µεταγευµατική

Διαβάστε περισσότερα

Αντλίες Ινσουλίνης. Ζ. Μούσλεχ Ενδοκρινολόγος Διδάκτωρ Ιατρικής ΑΠΘ Διευθυντής Πολυιατρείου ΕΟΠΥΥ Ανάληψης Θεσσαλονίκη

Αντλίες Ινσουλίνης. Ζ. Μούσλεχ Ενδοκρινολόγος Διδάκτωρ Ιατρικής ΑΠΘ Διευθυντής Πολυιατρείου ΕΟΠΥΥ Ανάληψης Θεσσαλονίκη Αντλίες Ινσουλίνης Ζ. Μούσλεχ Ενδοκρινολόγος Διδάκτωρ Ιατρικής ΑΠΘ Διευθυντής Πολυιατρείου ΕΟΠΥΥ Ανάληψης Θεσσαλονίκη Πριν την Ινσουλίνη Πριν την ανακάλυψη της ινσουλίνης το 1921, τα 1τομα με Τύπου 1 Διαβήτη

Διαβάστε περισσότερα

«Τι είναι ο μεταγευματικός διαβήτης;», από τον Ειδικό Παθολόγο Διαβητολόγο Άγγελο Κλείτσα και το yourdoc.gr!

«Τι είναι ο μεταγευματικός διαβήτης;», από τον Ειδικό Παθολόγο Διαβητολόγο Άγγελο Κλείτσα και το yourdoc.gr! «Τι είναι ο μεταγευματικός διαβήτης;», από τον Ειδικό Παθολόγο Διαβητολόγο Άγγελο Κλείτσα και το yourdoc.gr! Λέω συχνά στους διαβητικούς ασθενείς, που με επισκέπτονται στο ιατρείο μου, να μην επαναπαύονται

Διαβάστε περισσότερα

Τα τρόφιμα που περιέχουν υδατάνθρακες (γάλα, φρούτα, δημητριακά, όσπρια κλπ) αυξάνουν την

Τα τρόφιμα που περιέχουν υδατάνθρακες (γάλα, φρούτα, δημητριακά, όσπρια κλπ) αυξάνουν την Τα τρόφιμα που περιέχουν υδατάνθρακες (γάλα, φρούτα, δημητριακά, όσπρια κλπ) αυξάνουν την γλυκόζη στο αίμα. Ανάλογα με το αν είναι απλοί υδατάνθρακες (ζάχαρη, χυμοί φρούτων, μέλι κλπ) ή σύνθετοι υδατάνθρακες

Διαβάστε περισσότερα

«Οι Top Τροφές για απώλεια βάρους!», από την Μαργαρίτα Μυρισκλάβου Τελειοφ. Διαιτολόγο Διατροφολόγο και το logodiatrofis.gr!

«Οι Top Τροφές για απώλεια βάρους!», από την Μαργαρίτα Μυρισκλάβου Τελειοφ. Διαιτολόγο Διατροφολόγο και το logodiatrofis.gr! «Οι Top Τροφές για απώλεια βάρους!», από την Μαργαρίτα Μυρισκλάβου Τελειοφ. Διαιτολόγο Διατροφολόγο και το logodiatrofis.gr! Γνωρίζεις ποιες είναι οι τροφές που θα σε βοηθήσουν στην απώλεια βάρους; Δεν

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 2 ο. Πρόγραμμα ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ. Εκπαίδευση στην πυραμίδα της υγιεινής διατροφής ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

ΜΑΘΗΜΑ 2 ο. Πρόγραμμα ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ. Εκπαίδευση στην πυραμίδα της υγιεινής διατροφής ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Πρόγραμμα ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΣΕ ΕΥΠΑΘΕΙΣ ΟΜΑΔΕΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΚΑΤA ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΖΩΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΜΕ 4 ΕΙΔΙΚΟΥΣ ΜΑΘΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Επίδραση της Μεσογειακής Δίαιτας στη ρύθμιση του Σακχαρώδη Διαβήτη Τύπου 1 σε παιδιά και εφήβους.

Επίδραση της Μεσογειακής Δίαιτας στη ρύθμιση του Σακχαρώδη Διαβήτη Τύπου 1 σε παιδιά και εφήβους. Επίδραση της Μεσογειακής Δίαιτας στη ρύθμιση του Σακχαρώδη Διαβήτη Τύπου 1 σε παιδιά και εφήβους. Θεοφανεία Τσαχαλίνα1, Ιωάννης Κύργιος2, Ευθυμία Ευστρατίου2, Μιχαήλ Μελισσινός1, Κυριάκος Καζάκος1, Ασημίνα

Διαβάστε περισσότερα

Tα ιδιαίτερα οφέλη το καλοκαίρι. Μεσογειακή διατροφή: Ο γευστικός θησαυρός του καλοκαιριού

Tα ιδιαίτερα οφέλη το καλοκαίρι. Μεσογειακή διατροφή: Ο γευστικός θησαυρός του καλοκαιριού Οι καλοκαιρινοί μήνες αποτελούν ιδανική περίοδο για την υιοθέτηση της αποκαλούμενης «μεσογειακής διατροφής». Η μεσογειακή διατροφή, η οποία πήρε το όνομά της από τον τρόπο διατροφής των λαών της Μεσογείου,

Διαβάστε περισσότερα

ιαβήτης και διατροφή στα παιδιά και εφήβους

ιαβήτης και διατροφή στα παιδιά και εφήβους 31 ιαβήτης και διατροφή στα παιδιά και εφήβους ΑΣΗΜΙΝΑ ΓΑΛΛΗ ΤΣΙΝΟΠΟΥΛΟΥ Επίκουρη Καθηγήτρια Παιδιατρικής Παιδιατρικής Ενδοκρινολογίας Α.Π.Θ. 1. Εισαγωγή Οι σύγχρονες διατροφικές συστάσεις για παιδιά και

Διαβάστε περισσότερα

Η ιστορία της θεραπείας του Σακχαρώδη Διαβήτη με τις αντλίες ινσουλίνης και τους αισθητήρες γλυκόζης

Η ιστορία της θεραπείας του Σακχαρώδη Διαβήτη με τις αντλίες ινσουλίνης και τους αισθητήρες γλυκόζης Η ιστορία της θεραπείας του Σακχαρώδη Διαβήτη με τις αντλίες ινσουλίνης και τους αισθητήρες γλυκόζης Τριαντάφυλλος Π. Διδάγγελος Επίκουρος Καθηγητής Α.Π.Θ. Παθολογίας Διαβητολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική

Διαβάστε περισσότερα

Υπεργλυκαιμία λόγω χρήσης Γλυκοκορτικοειδών. Μαρινέλλα Κυριακίδου Χειμώνα Ενδοκρινολόγος 24 ο Ετήσιο Συνέδριο ΔΕΒΕ Νοέμβριος 2010

Υπεργλυκαιμία λόγω χρήσης Γλυκοκορτικοειδών. Μαρινέλλα Κυριακίδου Χειμώνα Ενδοκρινολόγος 24 ο Ετήσιο Συνέδριο ΔΕΒΕ Νοέμβριος 2010 Υπεργλυκαιμία λόγω χρήσης Γλυκοκορτικοειδών Μαρινέλλα Κυριακίδου Χειμώνα Ενδοκρινολόγος 24 ο Ετήσιο Συνέδριο ΔΕΒΕ Νοέμβριος 2010 Εισαγωγή Χρήση γλυκοκορτικοειδών (ΓΚ) σε πολλές ασθένειες Αρκετές φορές

Διαβάστε περισσότερα

Διαβήτης και Άσκηση. Τι είναι διαβήτης. και το μεταβολισμό των υδατανθράκων Προκαλείται κυρίως από ανεπάρκεια ή

Διαβήτης και Άσκηση. Τι είναι διαβήτης. και το μεταβολισμό των υδατανθράκων Προκαλείται κυρίως από ανεπάρκεια ή Διαβήτης και Άσκηση Τι είναι διαβήτης Διαβήτης είναι μια μεταβολική ασθένεια κατά την οποία ο οργανισμός δε μπορεί να ρυθμίσει σωστά τα επίπεδα της γλυκόζης και το μεταβολισμό των υδατανθράκων Προκαλείται

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΕ ΑΝΤΛΙΑ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗΣ Είναι η ιδανική θεραπεία για εμένα;

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΕ ΑΝΤΛΙΑ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗΣ Είναι η ιδανική θεραπεία για εμένα; ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΕ ΑΝΤΛΙΑ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗΣ Είναι η ιδανική θεραπεία για εμένα; Είναι η συνεχής χορήγηση ινσουλίνης με αντλία για διαβητικούς τύπου 1 καλύτερη σαν θεραπεία από την θεραπεία με ενέσεις ινσουλίνη; Όσον

Διαβάστε περισσότερα

1 ο Καλοκαιρινό CAMP Ποδοσφαίρου για παιδιά ηλικίας 6-14 ετών. Φρέσκα Φρούτα. Μπανάνα, νεκταρίνια κ.α. Παστέλι. Μπάρες Δημητριακών

1 ο Καλοκαιρινό CAMP Ποδοσφαίρου για παιδιά ηλικίας 6-14 ετών. Φρέσκα Φρούτα. Μπανάνα, νεκταρίνια κ.α. Παστέλι. Μπάρες Δημητριακών Menu 16-Ιουνίου έως 4-Ιουλίου 2014 1 ο Καλοκαιρινό CAMP Ποδοσφαίρου για παιδιά ηλικίας 6-14 ετών Συσκευασμένο κοκτέιλ Φρούτων σε χυμό. Ροδάκινο, Αχλάδι, Σταφύλι, Ανανάς,Κεράσι, Παπάγια σε χυμό φρούτων.

Διαβάστε περισσότερα

Αναστάσιος Βαμβάκης Κλινικός - Αθλητικός Διαιτολόγος Διατροφολόγος (MSc)

Αναστάσιος Βαμβάκης Κλινικός - Αθλητικός Διαιτολόγος Διατροφολόγος (MSc) Αναστάσιος Βαμβάκης Κλινικός - Αθλητικός Διαιτολόγος Διατροφολόγος (MSc) Επιστημονικός Συνεργάτης Β Προπαιδευτικής Παθολογικής Κλινικής (Διαβητολογικό Κέντρο), Γ.Ν. Ιπποκράτειο, Θεσσαλονίκη Διαβητική Νεφροπάθεια

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφή στην καλαθοσφαίριση

Διατροφή στην καλαθοσφαίριση Διατροφή στην καλαθοσφαίριση Υγεία & βελτίωση της αθλητικής απόδοσης Α.Ο. ΠΡΩΤΕΑΣ Αγγελοπούλου Μαντώ Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας & Διατροφής Διατροφή η σημαντικότερη διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

Διαβητολογική Εταιρεία Βορείου Ελλάδος 27ο Ετήσιο Πανελλήνιο Συνέδριο Θεσσαλονίκη, 14-16 Νοεµβρίου 2013

Διαβητολογική Εταιρεία Βορείου Ελλάδος 27ο Ετήσιο Πανελλήνιο Συνέδριο Θεσσαλονίκη, 14-16 Νοεµβρίου 2013 Διαβητολογική Εταιρεία Βορείου Ελλάδος 27ο Ετήσιο Πανελλήνιο Συνέδριο Θεσσαλονίκη, 14-16 Νοεµβρίου 2013 Γιαννουλάκη Παρθένα Κλινική Διαιτολόγος (ΜSc) Προϊσταµένη Τµήµατος Διαιτολογίας-Διατροφής Π.Γ.Ν.Θ

Διαβάστε περισσότερα

Διαιτητικές οδηγίες για το ΣΔ. Κατευθυντήριες οδηγίες για τη Διαχείριση του Διαβητικού Ασθενούς

Διαιτητικές οδηγίες για το ΣΔ. Κατευθυντήριες οδηγίες για τη Διαχείριση του Διαβητικού Ασθενούς ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΙ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΟΙ ΟΠΟΙΟΙ ΚΑΘΟΡΙΖΟΥΝ ΤΟ ΕΠΙΠΕΔΟ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗΣ ΣΕ ΑΤΟΜΑ ΤΡΙΤΗΣ ΚΑΙ ΤΕΤΑΡΤΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2 Αναστάσιος Κουτσοβασίλης, Μαρία

Διαβάστε περισσότερα

Μενού 2 ης εβδομάδας. Δευτέρα. Διατροφική ανάλυση. Κυρίως γεύμα : φιλέτο ψαριού (γλώσσα) στον φούρνο* Σαλάτα : πατατοσαλάτα με μαυρομάτικα

Μενού 2 ης εβδομάδας. Δευτέρα. Διατροφική ανάλυση. Κυρίως γεύμα : φιλέτο ψαριού (γλώσσα) στον φούρνο* Σαλάτα : πατατοσαλάτα με μαυρομάτικα Μενού 2 ης εβδομάδας Δευτέρα : φιλέτο ψαριού (γλώσσα) στον φούρνο* : πατατοσαλάτα με μαυρομάτικα 194 20 γρ. - 12 γρ. 1,9 γρ. 7,5 γρ. 1,6 γρ. - 1,2 γρ. 323 9,8 γρ. 48,4 γρ. 2,77 γρ. 9,4 γρ. 6,6 γρ. 0,95

Διαβάστε περισσότερα

Δέσποινα Μάλλη Φρειδερίκη Ραχμανίδου Σοφία Ντούνη Χαρά Μπροτζάκη

Δέσποινα Μάλλη Φρειδερίκη Ραχμανίδου Σοφία Ντούνη Χαρά Μπροτζάκη Δέσποινα Μάλλη Φρειδερίκη Ραχμανίδου Σοφία Ντούνη Χαρά Μπροτζάκη Η διατροφή αποτελεί μοναδικό παράγοντα για την ανάπτυξη του σώματος, την καλή λειτουργία του, την διατήρηση της υγείας και την προστασία

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΙΤΑ ΥΨΗΛΗ ΣΕ ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ ΕΝΑΝΤΙ ΔΙΑΙΤΑΣ ΧΑΜΗΛΗΣ ΣΕ ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ. ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΤΟ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΕΛΕΓΧΟ

ΔΙΑΙΤΑ ΥΨΗΛΗ ΣΕ ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ ΕΝΑΝΤΙ ΔΙΑΙΤΑΣ ΧΑΜΗΛΗΣ ΣΕ ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ. ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΤΟ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΕΛΕΓΧΟ ΔΙΑΙΤΑ ΥΨΗΛΗ ΣΕ ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ ΕΝΑΝΤΙ ΔΙΑΙΤΑΣ ΧΑΜΗΛΗΣ ΣΕ ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ. ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΤΟ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΕΛΕΓΧΟ ΙΩΑΝΝΑ ΓΚΟΥΤΖΕΛΙΚΑ, ΚΛΙΝΙΚΟΣ ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΟΣ- ΔΙΑΤΡΟΦΟΛΟΓΟΣ (MSc) Προϊσταμένη τμήματος Διατροφής, ΓΝΘ «Άγιος

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ. Τι είναι οι υδατάνθρακες;

ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ. Τι είναι οι υδατάνθρακες; ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ Τι είναι οι υδατάνθρακες; Οι υδατάνθρακες είναι τα νομίσματα ενέργειας του σώματός μας. Τα περισσότερα τρόφιμα που τρώμε καθημερινά αποτελούνται από υδατάνθρακες. Ο οργανισμός μας, σπα τους

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφή και Σακχαρώδης Διαβήτης: Η θέση της Κορινθιακής σταφίδας στη διατροφή ασθενών με Σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2

Διατροφή και Σακχαρώδης Διαβήτης: Η θέση της Κορινθιακής σταφίδας στη διατροφή ασθενών με Σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 Διατροφή και Σακχαρώδης Διαβήτης: Η θέση της Κορινθιακής σταφίδας στη διατροφή ασθενών με Σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 Νικόλαος Τεντολούρης Αναπληρωτής Καθηγητής Ιατρική Σχολή ΕΚΠΑ Αθήνα, 2014 1 Σκοπός της

Διαβάστε περισσότερα

Η Αξία της Αυτομέτρησης στο Σακχαρώδη Διαβήτη

Η Αξία της Αυτομέτρησης στο Σακχαρώδη Διαβήτη Η Αξία της Αυτομέτρησης στο Σακχαρώδη Διαβήτη Τι είναι η αυτομέτρηση; Η αυτομέτρηση είναι: Ο προσδιορισμός του σακχάρου σύμφωνα όμως με τις οδηγίες και τις κατευθύνσεις των επαγγελματιών υγείας Η αυτομέτρηση

Διαβάστε περισσότερα

Εξελίσσοντας τη θεραπεία του Σακχαρώδη Διαβήτη τύπου 2 1 ο Μέρος. Τριαντάφυλλος Π. Διδάγγελος

Εξελίσσοντας τη θεραπεία του Σακχαρώδη Διαβήτη τύπου 2 1 ο Μέρος. Τριαντάφυλλος Π. Διδάγγελος Εξελίσσοντας τη θεραπεία του Σακχαρώδη Διαβήτη τύπου 2 1 ο Μέρος Τριαντάφυλλος Π. Διδάγγελος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας - Διαβητολογίας Ιατρική Σχολή ΑΠΘ, Υπεύθυνος Διαβητολογικού Κέντρου, Α Προπαιδευτικής

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφή στο παιδί και τον έφηβο Παραλείψεις και υπερβολές. Γιώτα Καφρίτσα

Διατροφή στο παιδί και τον έφηβο Παραλείψεις και υπερβολές. Γιώτα Καφρίτσα Διατροφή στο παιδί και τον έφηβο Παραλείψεις και υπερβολές Γιώτα Καφρίτσα ΔΗΛΩΣΗ Δηλώνω ότι δεν έχω καμία σχέση με εταιρείες που προωθούν υποκατάστατα μητρικού γάλακτος, μπιμπερό, πιπίλες κατά παράβαση

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονες κατευθυντήριες οδηγίες για την έναρξη και την εντατικοποίηση της ινσουλινοθεραπείας στον Σακχαρώδη Διαβήτη τύπου 2

Σύγχρονες κατευθυντήριες οδηγίες για την έναρξη και την εντατικοποίηση της ινσουλινοθεραπείας στον Σακχαρώδη Διαβήτη τύπου 2 Σύγχρονες κατευθυντήριες οδηγίες για την έναρξη και την εντατικοποίηση της ινσουλινοθεραπείας στον Σακχαρώδη Διαβήτη τύπου 2 A Mητράκου Επ.Καθηγήτρια Παθολογίας-Μεταβολισµού Μονάδα Σακχαρώδη Διαβήτη Μεταβολισµού

Διαβάστε περισσότερα

Μενού 1 ης εβδομάδας. Δευτέρα. Διατροφική ανάλυση

Μενού 1 ης εβδομάδας. Δευτέρα. Διατροφική ανάλυση Μενού 1 ης εβδομάδας Δευτέρα Κυρίως πιάτο : κοτόπουλο (φιλέτο μπούτι, χωρίς πέτσα και κόκαλο) με πατάτες στο φούρνο : αγγούρι και ντομάτα Τυρί : φέτα 497 θερμίδες 28,5 γρ. 39 γρ. 2 4,45 γρ. 14,2 γρ. 3,28

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΛΙΑΣ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗΣ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΚΑΙ ΝΕΑΡΟΥΣ ΕΝΗΛΙΚΕΣ ΜΕ Σ 1. ΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ, ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΚΑΙ ΥΣΚΟΛΙΕΣ.

ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΛΙΑΣ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗΣ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΚΑΙ ΝΕΑΡΟΥΣ ΕΝΗΛΙΚΕΣ ΜΕ Σ 1. ΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ, ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΚΑΙ ΥΣΚΟΛΙΕΣ. ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΛΙΑΣ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗΣ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΚΑΙ ΝΕΑΡΟΥΣ ΕΝΗΛΙΚΕΣ ΜΕ Σ 1. ΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ, ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΚΑΙ ΥΣΚΟΛΙΕΣ. Κ.Κίτσιος¹, Μ.Παπαδοπούλου², Ν.Καδόγλου¹, Σ. Τερζή², Κ.Κώστα², Ν.Σάιλερ¹ 1.Α Παθολογική

Διαβάστε περισσότερα

Τόνια Μαχαίρα MSc Sports Nutrition. Διαιτολόγος ΠΑΕ Παναθηναϊκού

Τόνια Μαχαίρα MSc Sports Nutrition. Διαιτολόγος ΠΑΕ Παναθηναϊκού Τόνια Μαχαίρα MSc Sports Nutrition Διαιτολόγος ΠΑΕ Παναθηναϊκού Διατροφή Γενετική Ύπνος Δεξιότητες Απόδοση Προπόνηση Εξαρτήματα Ψυχολογία Σωστή διατροφή Υγιή ανάπτυξη Διατήρηση ιδανικού σωματικού βάρους

Διαβάστε περισσότερα

Που βρισκόμαστε σήμερα στην αντιμετώπιση του Σακχαρώδη Διαβήτη στα παιδιά και τους εφήβους

Που βρισκόμαστε σήμερα στην αντιμετώπιση του Σακχαρώδη Διαβήτη στα παιδιά και τους εφήβους Που βρισκόμαστε σήμερα στην αντιμετώπιση του Σακχαρώδη Διαβήτη στα παιδιά και τους εφήβους Δρ. Χριστίνα Κανακά-Gantenbein Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Παιδ. Ενδοκρινολογίας-Νεανικού Διαβήτη Α Παιδ/κή Κλινική

Διαβάστε περισσότερα

Αντιοξειδωτικά στην διατροφή μας

Αντιοξειδωτικά στην διατροφή μας Χάρις Μαραθεύτη Κλινική Διαιτολόγος Διατροφολόγος τηλ: 99-720235 email: harismaratheftis@hotmail.com Αντιοξειδωτικά στην διατροφή μας Τα τελευταία 50 χρόνια οι διατροφικές μας συνήθειες άλλαξαν δραστικά.

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνητές γλυκαντικές ουσίες & Σακχαρώδης Διαβήτης. Δασκαλάκη Δ. Δέσποινα Διαιτολόγος - Διατροφολόγος

Τεχνητές γλυκαντικές ουσίες & Σακχαρώδης Διαβήτης. Δασκαλάκη Δ. Δέσποινα Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Τεχνητές γλυκαντικές ουσίες & Σακχαρώδης Διαβήτης Δασκαλάκη Δ. Δέσποινα Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Σύγκρουση συμφερόντων Υπεύθυνη διατροφικής εκπαίδευσης των χρηστών αντλίας ινσουλίνης Medtronic στην

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Χρήστος Μανές ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

Δρ. Χρήστος Μανές ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ Δρ. Χρήστος Μανές Παθολόγος µε εξειδίκευση στο Σακχαρώδη Διαβήτη ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΕΜΕΔΙΠ Διευθυντής Παθολογικού τµήµατος και Διαβητολογικού Κέντρου Γ.Π.Ν «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ» ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ Σακχαρώδης Διαβήτης 220 εκατοµµύρια

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφικές συστάσεις για νεαρούς αθλητές. Μέγιστη απόδοση στις διαδοχικές προπονήσεις. Άννα Ευλογημένου Κλινικός Διαιτολόγος - Διατροφολόγος

Διατροφικές συστάσεις για νεαρούς αθλητές. Μέγιστη απόδοση στις διαδοχικές προπονήσεις. Άννα Ευλογημένου Κλινικός Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Διατροφικές συστάσεις για νεαρούς αθλητές. Μέγιστη απόδοση στις διαδοχικές προπονήσεις. Άννα Ευλογημένου Κλινικός Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Πότε και τι να τρώμε πριν την προπόνηση 1. Ένα μεγάλο γεύμα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ ΕΦΗΒΕΙΑ- ΑΝΑΓΚΕΣ v Επιτάχυνση ρυθμού ανάπτυξης v Ωρίμανση και αύξηση ιστών v Αποκτά το 20% του ύψους και το 50% του βάρους του ενήλικα, ενώ οι μύες, ο όγκος του αίματος και γενικά

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Διατροφή

Εισαγωγή στη Διατροφή Εισαγωγή στη Διατροφή Ενότητα 6 η ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ Όνομα καθηγητή: Μ. ΚΑΨΟΚΕΦΑΛΟΥ Όνομα καθηγητή: Α. ΖΑΜΠΕΛΑΣ Τμήμα: Επιστήμης τροφίμων και διατροφής του ανθρώπου ΣΤΟΧΟΙ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Η δομή των υδατανθράκων

Διαβάστε περισσότερα

Εντατικοποίηση της θεραπείας με ινσουλίνη: Ποιος δρόμος για ποιον ασθενή

Εντατικοποίηση της θεραπείας με ινσουλίνη: Ποιος δρόμος για ποιον ασθενή Εντατικοποίηση της θεραπείας με ινσουλίνη: Ποιος δρόμος για ποιον ασθενή Δρ Σταύρος Μπούσμπουλας Διευθυντής ΕΣΥ Υπεύθυνος Διαβητολογικού Κέντρου Γ.Ν. Νίκαιας Πειραιά Στ. Μπούσμπουλας Εντατικοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

Πρωτεΐνες (proteins) Υδατάνθρακες (carbohydrates) 13/7/2015. Ομάδες Τροφίμων (food groups) Θρεπτικά συστατικά (nutrients)

Πρωτεΐνες (proteins) Υδατάνθρακες (carbohydrates) 13/7/2015. Ομάδες Τροφίμων (food groups) Θρεπτικά συστατικά (nutrients) Ομάδες Τροφίμων (food groups) Προληπτική Ιατρική και Δημόσια Υγεία 8 η Υποχρεωτική Άσκηση Επιλογής Διατροφή στη Δημόσια Υγεία Ανδρονίκη Νάσκα, Αναπλ. Καθηγήτρια Υγιεινής και Επιδημιολογίας Δημητριακά και

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφική θεραπευτική αγωγή Medical Nutrition Treatment (MNT) Κατευθυντήριες οδηγίες ADA/EASD Καρατζίδου Κυπαρισσία Γ.Ν.Θ.

Διατροφική θεραπευτική αγωγή Medical Nutrition Treatment (MNT) Κατευθυντήριες οδηγίες ADA/EASD Καρατζίδου Κυπαρισσία Γ.Ν.Θ. Διατροφική θεραπευτική αγωγή Medical Nutrition Treatment (MNT) Κατευθυντήριες οδηγίες ADA/EASD Καρατζίδου Κυπαρισσία Γ.Ν.Θ. Παπαγεωργίου Δήλωση συμφερόντων Έχω λάβει τιμητική αμοιβή για δορυφορικές ομιλίες

Διαβάστε περισσότερα

Αντλίες Συνεχούς Έγχυσης Ινσουλίνης

Αντλίες Συνεχούς Έγχυσης Ινσουλίνης Αντλίες Συνεχούς Έγχυσης Ινσουλίνης Z. Μούσλεχ Ενδοκρινολόγος Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Αντιπρόεδρος της Ελληνικής Ενδοκρινολογικής Εταιρείας Πανελλήνιας Ένωσης Ενδοκρινολόγων Τα τελευταία χρόνια, όλο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΤΣΑΠΟΓΑΣ Αναπληρωτής Διευθυντής Γ Παθολογικής Κλινικής Κέντρο Μεταβολισμού και Διαβήτη

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΤΣΑΠΟΓΑΣ Αναπληρωτής Διευθυντής Γ Παθολογικής Κλινικής Κέντρο Μεταβολισμού και Διαβήτη ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΤΣΑΠΟΓΑΣ Αναπληρωτής Διευθυντής Γ Παθολογικής Κλινικής Κέντρο Μεταβολισμού και Διαβήτη Θεραπευτικοί στόχοι για το σακχαρώδη διαβήτη στους ενήλικες Γλυκοζυλιωμένη

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ

ΟΙ ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΟΙ ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ Ο σύγχρονος ΟΔΗΓΟΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ συμπεριλαμβάνει τα ακόλουθα στοιχεία: Ψωμιά, Δημητριακά, Ρύζι και Μακαρόνια (6 με 11 μερίδες): Οι υδατάνθρακες παίζουν βασικό ρόλο σε όλα τα διαιτολόγια.

Διαβάστε περισσότερα

Έφη Ευστρατίου Διαιτολόγος Επιστημονική συνεργάτης Δ Παιδιατρικής Κλινικής ΑΠΘ Ιατρείο Παιδιών και Εφήβων με Διαβήτη Νοσοκομείο Παπαγεωργίου

Έφη Ευστρατίου Διαιτολόγος Επιστημονική συνεργάτης Δ Παιδιατρικής Κλινικής ΑΠΘ Ιατρείο Παιδιών και Εφήβων με Διαβήτη Νοσοκομείο Παπαγεωργίου Έφη Ευστρατίου Διαιτολόγος Επιστημονική συνεργάτης Δ Παιδιατρικής Κλινικής ΑΠΘ Ιατρείο Παιδιών και Εφήβων με Διαβήτη Νοσοκομείο Παπαγεωργίου Θεσ/νίκης «Δηλώνω ότι δεν υπάρχει σύγκρουση συμφερόντων» Έφη

Διαβάστε περισσότερα

Αθλητική Διατροφή. Διαβήτης & Άσκηση. Βασίλειος Σπ. Τράνακας ΜSc

Αθλητική Διατροφή. Διαβήτης & Άσκηση. Βασίλειος Σπ. Τράνακας ΜSc Αθλητική Διατροφή Διαβήτης & Άσκηση Βασίλειος Σπ. Τράνακας ΜSc Διαιτολόγος- Διατροφολόγος, Καθ. Φυσικής Αγωγής & Αθλητισμού, Επιστ. συνεργάτης ΤΕΙ Κρήτης Διαβήτης & Άσκηση Η παρουσία μιας κλινικής κατάστασης

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΣΤΡΟΓΓΥΛΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ: «Πώς επιτυγχάνω καλή ρύθμιση στις δύσκολες περιπτώσεις: Σχέδιο δράσης» ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ

ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΣΤΡΟΓΓΥΛΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ: «Πώς επιτυγχάνω καλή ρύθμιση στις δύσκολες περιπτώσεις: Σχέδιο δράσης» ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΣΤΡΟΓΓΥΛΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ: «Πώς επιτυγχάνω καλή ρύθμιση στις δύσκολες περιπτώσεις: Σχέδιο δράσης» ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ Δρ. Α. Μελιδώνης Υπεύθυνος Διαβητολογικού Κέντρου Γ.Ν. Πειραιά «ΤΖΑΝΕΙΟ» Διαβητολογικό Κέντρο

Διαβάστε περισσότερα

Υδατάνθρακες και διατροφή. Καράτζη Καλλιόπη, PhD Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο

Υδατάνθρακες και διατροφή. Καράτζη Καλλιόπη, PhD Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Υδατάνθρακες και διατροφή Καράτζη Καλλιόπη, PhD Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Υδατάνθρακες Βιολογικός ρόλος Πηγή ενέργειας (η ευκολότερη, οικονομικότερη και πιο εύκολα διαθέσιμη) Ταξινόμηση Μονοσακχαρίτες Δισακχαρίτες

Διαβάστε περισσότερα

Έναρξη ινσουλίνης στα άτομα με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2: πότε και πώς ;

Έναρξη ινσουλίνης στα άτομα με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2: πότε και πώς ; 11 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ελληνικής Διαβητολογικής Εταιρείας 25-29 Μαρτίου 2009 - Αλεξανδρούπολη Έναρξη ινσουλίνης στα άτομα με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2: πότε και πώς ; Dr Κωνσταντίνος Σουλής Διαβητολογικό

Διαβάστε περισσότερα

Αγγελική Βουτσά. Παθολόγος-Διαβητολόγος. Τ. Συν/στρια Δ/ντρια Παθολογικής Κλινικής Νοσοκομείου Λήμνου

Αγγελική Βουτσά. Παθολόγος-Διαβητολόγος. Τ. Συν/στρια Δ/ντρια Παθολογικής Κλινικής Νοσοκομείου Λήμνου Αγγελική Βουτσά Παθολόγος-Διαβητολόγος Τ. Συν/στρια Δ/ντρια Παθολογικής Κλινικής Νοσοκομείου Λήμνου Τι είναι ο διαβήτης; Μεταβολική διαταραχή αυξημένα επίπεδα σακχάρου στο αίμα Ο διαβήτης οφείλεται σε

Διαβάστε περισσότερα

I) ΒΗΜΑΤΑ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΙΟΥ

I) ΒΗΜΑΤΑ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΙΟΥ ΣΥΝΤΑΞΗ ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΙΟΥ I) ΒΗΜΑΤΑ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΙΟΥ a) Υπολογισμός της θερμιδικής πρόσληψης του ατόμου και της πρόσληψης θρεπτικών συστατικών (έλεγχος επάρκειας) Με τη λήψη: 1.Διαιτολογικού ιστορικού

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2 ΣΕ ΝΟΣΗΛΕΥΟΜΕΝΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2 ΣΕ ΝΟΣΗΛΕΥΟΜΕΝΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2 ΣΕ ΝΟΣΗΛΕΥΟΜΕΝΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ Δημήτριος Ηλιόπουλος Ειδικός Παθολόγος Διαβητολογικό Κέντρο Β Παθολογικής Κλινικής Παν/μίου Αθηνών Οι διαβητικοί ασθενείς έχουν μεγαλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

Αυτοί οι μύθοι στον τομέα της διατροφής προκαλούν όντως μείωση βάρους?

Αυτοί οι μύθοι στον τομέα της διατροφής προκαλούν όντως μείωση βάρους? «10 μύθοι για τη δίαιτα, που υποστηρίζουν πως δεν μπορείς να αδυνατίσεις» από την Τσαμπίκα Κοντόγιαννου Διαιτολόγο Διατροφολόγο, BSc και το «Λόγω Διατροφής»! Υπάρχουν πολλές συμβουλές που προβάλουν τον

Διαβάστε περισσότερα

Ινσουλινοθεραπεία (Βασική +ΑΔ)

Ινσουλινοθεραπεία (Βασική +ΑΔ) Ινσουλινοθεραπεία (Βασική +ΑΔ) Δήλωση Συμφερόντων Το περιεχόμενο της παρουσίασης αντανακλά τις απόψεις του ομιλητή.ο ομιλητής έχει λάβει τιμητικές αμοιβές για ομιλίες από τις ακόλουθες φαρμακευτικές εταιρείες

Διαβάστε περισσότερα

Φαμίσης Κωνσταντίνος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα

Φαμίσης Κωνσταντίνος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΙΣΗΣ ΜΚ 0501, Διάλεξη 13η Η ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΩΝ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΙΣΤΩΝ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Φαμίσης Κωνσταντίνος Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

Ινσουλίνη lispro 200 units/ml Εξέλιξη στην εντατικοποίηση της ινσουλινοθεραπείας με σχήμα basal bolus

Ινσουλίνη lispro 200 units/ml Εξέλιξη στην εντατικοποίηση της ινσουλινοθεραπείας με σχήμα basal bolus Ινσουλίνη lispro 200 units/ml Εξέλιξη στην εντατικοποίηση της ινσουλινοθεραπείας με σχήμα basal bolus Σ. Λιάτης Παθολόγος με εξειδίκευση στον σακχαρώδη διαβήτη Επιμελητής Α ΕΣΥ Α Προπαιδευτική Παθολογική

Διαβάστε περισσότερα

Βρέφη 0-12 μηνών. Παιδιά 4-8 ετών. Παιδιά και έφηβοι 9-18 ετών. Ενήλικες > 50 ετών. Γυναίκες έγκυες και θηλάζουσες

Βρέφη 0-12 μηνών. Παιδιά 4-8 ετών. Παιδιά και έφηβοι 9-18 ετών. Ενήλικες > 50 ετών. Γυναίκες έγκυες και θηλάζουσες ΙΧΝΟΣΤΟΙΧΕΙΑ Ασβέστιο Συνιστώμενη ημερήσια πρόσληψη ασβεστίου Βρέφη 0-12 μηνών Παιδιά 1-3 ετών Παιδιά 4-8 ετών Παιδιά και έφηβοι 9-18 ετών Ενήλικες 19-50 ετών Ενήλικες > 50 ετών Γυναίκες έγκυες και θηλάζουσες

Διαβάστε περισσότερα

«Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012»

«Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012» «Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012» ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ 1942 Ηλίας Ν. Μυγδάλης Συντονιστής Διευθυντής Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκοµείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα 9o Πανελλήνιο Συνέδριο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΙΣΟΡΡΟΠΗΜΕΝΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΜΙΚΡΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΗΜΕΡΑ ΧΤΙΖΟΥΝ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΜΙΑΣ ΖΩΗΣ..

ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΙΣΟΡΡΟΠΗΜΕΝΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΜΙΚΡΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΗΜΕΡΑ ΧΤΙΖΟΥΝ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΜΙΑΣ ΖΩΗΣ.. ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΙΣΟΡΡΟΠΗΜΕΝΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΜΙΚΡΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΗΜΕΡΑ ΧΤΙΖΟΥΝ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΜΙΑΣ ΖΩΗΣ.. Γνωρίζοντας τις ομάδες τροφίμων μέσω της πυραμίδας... Τα τρόφιμα τα οποία καταναλώνουμε και κυρίως

Διαβάστε περισσότερα

Κορινθιακή σταφίδα: ένα υπερτρόφιμο υψηλής διατροφικής αξίας για μικρούς και μεγάλους. 25 Αυγούστου 2016, Ψηλά Αλώνια, Αίγιο

Κορινθιακή σταφίδα: ένα υπερτρόφιμο υψηλής διατροφικής αξίας για μικρούς και μεγάλους. 25 Αυγούστου 2016, Ψηλά Αλώνια, Αίγιο Κορινθιακή σταφίδα: ένα υπερτρόφιμο υψηλής διατροφικής αξίας για μικρούς και μεγάλους 25 Αυγούστου 2016, Ψηλά Αλώνια, Αίγιο Η Κορινθιακή σταφίδα είναι ένα μοναδικό προϊόν που παράγεται σχεδόν αποκλειστικά

Διαβάστε περισσότερα

Βasal plus: Ο σύγχρονος τρόπος για την εντατικοποίηση της ινσουλινοθεραπείας

Βasal plus: Ο σύγχρονος τρόπος για την εντατικοποίηση της ινσουλινοθεραπείας Βasal plus: Ο σύγχρονος τρόπος για την εντατικοποίηση της ινσουλινοθεραπείας Ν. Τεντολούρης Α' Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική και Ειδική Νοσολογία Πανεπιστημίου Αθηνών & Διαβητολογικό Κέντρο, Γ. Ν. Α.

Διαβάστε περισσότερα

Οι αθλητές επιτυγχάνουν μέγιστη απόδοση με προπόνηση και σωστό διαιτολόγιο που περιλαμβάνει ποικιλία τροφών. Οι αθλητές ωφελούνται περισσότερο από

Οι αθλητές επιτυγχάνουν μέγιστη απόδοση με προπόνηση και σωστό διαιτολόγιο που περιλαμβάνει ποικιλία τροφών. Οι αθλητές ωφελούνται περισσότερο από ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΘΛΗΤΩΝ Οι αθλητές επιτυγχάνουν μέγιστη απόδοση με προπόνηση και σωστό διαιτολόγιο που περιλαμβάνει ποικιλία τροφών. Οι αθλητές ωφελούνται περισσότερο από την ποσότητα των υδατανθράκων που αποθηκεύονται

Διαβάστε περισσότερα

«Τι να κάνουμε για να χάσουμε τα κιλά των εορτών;», από τον Κλινικό Διαιτολόγο-Βιολόγο Χάρη Δημοσθενόπουλο και το dimosthenopoulos.gr!

«Τι να κάνουμε για να χάσουμε τα κιλά των εορτών;», από τον Κλινικό Διαιτολόγο-Βιολόγο Χάρη Δημοσθενόπουλο και το dimosthenopoulos.gr! «Τι να κάνουμε για να χάσουμε τα κιλά των εορτών;», από τον Κλινικό Διαιτολόγο-Βιολόγο Χάρη Δημοσθενόπουλο και το dimosthenopoulos.gr! Οι γιορτές είθισται να συνδυάζονται με υπερκατανάλωση φαγητού η οποία,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΗΤΡΙΑΚΑ Οι τροφές αυτές βρίσκονται στη βάση της διατροφικής πυραμίδας, είναι πλούσιες σε σύνθετους υδατάνθρακες, βιταμίνες της ομάδας Β, πρωτεΐνες,

ΔΗΜΗΤΡΙΑΚΑ Οι τροφές αυτές βρίσκονται στη βάση της διατροφικής πυραμίδας, είναι πλούσιες σε σύνθετους υδατάνθρακες, βιταμίνες της ομάδας Β, πρωτεΐνες, ΟΜΑΔΕΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΑΚΑ Οι τροφές αυτές βρίσκονται στη βάση της διατροφικής πυραμίδας, είναι πλούσιες σε σύνθετους υδατάνθρακες, βιταμίνες της ομάδας Β, πρωτεΐνες, άπεπτες φυτικές ίνες, σίδηρο και άλλα

Διαβάστε περισσότερα

Μετρήστε ακόμη καλύτερες ημέρες...

Μετρήστε ακόμη καλύτερες ημέρες... ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ 2013 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ ΜΑΡΤΙΟΣ ΕΒΔ ΚΥΡ ΔΕΥ ΤΡΙ ΤΕΤ ΠΕΜ ΠΑΡ ΣΑΒ ΕΒΔ ΚΥΡ ΔΕΥ ΤΡΙ ΤΕΤ ΠΕΜ ΠΑΡ ΣΑΒ ΕΒΔ ΚΥΡ ΔΕΥ ΤΡΙ ΤΕΤ ΠΕΜ ΠΑΡ ΣΑΒ 1 1 2 3 4 5 5 1 2 9 1 2 2 6 7 8 9 10 11 12 6 3 4 5 6 7 8 9

Διαβάστε περισσότερα

Υψηλή κατανάλωση οσπρίων Υψηλή κατανάλωση δημητριακών Μέτρια κατανάλωση γάλακτος και γαλακτοκομικών. 57ο Γενικό Λύκειο Αθήνας

Υψηλή κατανάλωση οσπρίων Υψηλή κατανάλωση δημητριακών Μέτρια κατανάλωση γάλακτος και γαλακτοκομικών. 57ο Γενικό Λύκειο Αθήνας Υψηλή κατανάλωση οσπρίων Υψηλή κατανάλωση δημητριακών Μέτρια κατανάλωση γάλακτος και γαλακτοκομικών Υψηλή κατανάλωση οσπρίων. Χάρη στην υψηλή περιεκτικότητά τους σε πρωτεΐνες και φυσικά λόγω της χαμηλής

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΜΙΑΣ ΝΕΑΣ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗΣ ΜΑΚΡΑΣ ΔΡΑΣΗΣ ΜΕ ΤΗ ΓΛΥΚΑΙΜΙΚΗ ΡΥΘΜΙΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΑΔΥΝΑΜΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΜΙΑΣ ΝΕΑΣ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗΣ ΜΑΚΡΑΣ ΔΡΑΣΗΣ ΜΕ ΤΗ ΓΛΥΚΑΙΜΙΚΗ ΡΥΘΜΙΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΑΔΥΝΑΜΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2 ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΜΙΑΣ ΝΕΑΣ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗΣ ΜΑΚΡΑΣ ΔΡΑΣΗΣ ΜΕ ΤΗ ΓΛΥΚΑΙΜΙΚΗ ΡΥΘΜΙΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΑΔΥΝΑΜΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2 Αναστάσιος Κουτσοβασίλης 1, Αλέξης Σωτηρόπουλος 1, Δημήτριος

Διαβάστε περισσότερα

Μ. ΧΑΣΑΠΙ ΟΥ Καθηγήτρια ιατροφής, ΑΤΕΙ-Θ

Μ. ΧΑΣΑΠΙ ΟΥ Καθηγήτρια ιατροφής, ΑΤΕΙ-Θ ΔΙΑΤΡΟΦΗ, ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ Μ. ΧΑΣΑΠΙ ΟΥ Καθηγήτρια ιατροφής, ΑΤΕΙ-Θ Ο απώτερος σκοπός της διαιτητικής θεραπείας του διαβητικού είναι να του επιτρέψει να ζήσει όσοτοδυνατόνπιοικανοποιημένοςκαισεκαλή

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και Σακχαρώδης Διαβήτης

Άσκηση και Σακχαρώδης Διαβήτης Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Σακχαρώδης Διαβήτης Συγγραφική ομάδα: Δίπλα Κωνσταντίνα, Λέκτορας ΤΕΦΑΑ Σερρών, Α.Π.Θ. Ζαφειρίδης Ανδρέας, Επίκουρος Καθηγητής ΤΕΦΑΑ Σερρών, Α.Π.Θ. (Υπεύθυνος

Διαβάστε περισσότερα

Ι. Παπαδόπουλος Παθολόγος Συνεργάτης Διαβητολογικού Ιατρείου Κωνσταντοπούλειο Νοσοκομείο Ν. Ιωνίας

Ι. Παπαδόπουλος Παθολόγος Συνεργάτης Διαβητολογικού Ιατρείου Κωνσταντοπούλειο Νοσοκομείο Ν. Ιωνίας Ι. Παπαδόπουλος Παθολόγος Συνεργάτης Διαβητολογικού Ιατρείου Κωνσταντοπούλειο Νοσοκομείο Ν. Ιωνίας 25.0 39.7 59% 10.4 19.7 88% 189 εκατομμύρια το 2003 324 εκατομ. Υπολογίζονται 2025 72% αύξηση 38.2 44.2

Διαβάστε περισσότερα

Η σημασία της ρύθμισης μεταβολικών παραμέτρων στην πρόληψη και αντιμετώπιση των επιπλοκών του διαβήτη: Γλυκαιμική ρύθμιση

Η σημασία της ρύθμισης μεταβολικών παραμέτρων στην πρόληψη και αντιμετώπιση των επιπλοκών του διαβήτη: Γλυκαιμική ρύθμιση Η σημασία της ρύθμισης μεταβολικών παραμέτρων στην πρόληψη και αντιμετώπιση των επιπλοκών του διαβήτη: Γλυκαιμική ρύθμιση Ιωάννα Ελευθεριάδου Πανεπιστημιακή Υπότροφος Παθολόγος Α Προπαιδευτική Παθολογική

Διαβάστε περισσότερα

Θερµιδικός περιορισµός ή διαφοροποίηση της πρόσληψης µακροθρεπτικών συστατικών στην πρόληψη και αντιµετώπιση του Σ.Δ;

Θερµιδικός περιορισµός ή διαφοροποίηση της πρόσληψης µακροθρεπτικών συστατικών στην πρόληψη και αντιµετώπιση του Σ.Δ; Θερµιδικός περιορισµός ή διαφοροποίηση της πρόσληψης µακροθρεπτικών συστατικών στην πρόληψη και αντιµετώπιση του Σ.Δ; Γκουτζελίκα Ιωάννα, Κλινική διαιτολόγοςδιατροφολόγος, (MSc), Προϊσταµένη Τµήµατος Διατροφής

Διαβάστε περισσότερα

Η Πυραμίδα της Υγιεινής Διατροφής

Η Πυραμίδα της Υγιεινής Διατροφής Η Πυραμίδα της Υγιεινής Διατροφής Η Πυραμίδα Υγιεινής Διατροφής είναι ένας απλός, εικονικός τρόπος για να κατανοήσει κανείς πώς να τρέφεται σωστά σε καθημερινή βάση. Η εικονική αναπαράσταση βοηθά στο να

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ. ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ. ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς Μεταβολικό Σύνδρομο Γλυκόζης νηστείας 110mg/dl Σπλαχνική παχυσαρκία [>102cm (m) >88cm (f)] TG 150mg/dl αρτηριακή

Διαβάστε περισσότερα