New forms of organization of capital and their effects on labor relations. Towards an integrated approach of flexible labor relations

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "New forms of organization of capital and their effects on labor relations. Towards an integrated approach of flexible labor relations"

Transcript

1 Κοινωνική Συνοχή και Ανάπτυξη (1), 5-20 Social Cohesion and Development (1), 5-20 Άρθρα Articles Οι νέες μορφές οργάνωσης του κεφαλαίου και οι επενέργειες στις εργασιακές σχέσεις. Προς μια ενιαία θεωρία ευέλικτων σχέσεων εργασίας Ιωάννης Δ. Κουκιάδης, Νομική Σχολή, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης New forms of organization of capital and their effects on labor relations. Towards an integrated approach of flexible labor relations Ioannes Koukiadis, Law School, Aristoteles University of Thessaloniki Περiληψη Οι σημερινοί μεταρρυθμιστές του συστήματος εργασιακών σχέσεων αντιμετωπίζουν μια μεγάλη πρόκληση. Πώς μπορεί να συνδυαστεί η αναγκαία ευελιξία των επιχειρήσεων με τη διασφάλιση των δικαιωμάτων εργασίας για τους εργαζόμενους. Το άρθρο αυτό επιχειρεί να δώσει μια απάντηση που περιέχει τρία επιχειρήματα. Αυτά είναι: Πρώτον, η προσαρμογή της προστασίας στη δομή της ευέλικτης σχέσης εργασίας. Δεύτερον, η διεκδίκηση μιας διευρυμένης έννοιας για τον εργοδότη. Τρίτον, η καθιέρωση ευέλικτων θεσμών εργατικού δικαίου. Το δίκαιο της ευελιξίας οφείλει, κατά τον συγγραφέα, να είναι το νέο δίκαιο της εξαρτημένης εργασίας με τη διευρυμένη της έννοια. Λεξεις-κλειδια: Ευελιξία, κοινωνική διάσταση, ευέλικτες συλλογικές εργασιακές σχέσεις, μερική/ολική ευελιξία της εργασίας, ευέλικτος εργοδότης Abstract Current reformers of the industrial relations system are faced with a significant challenge; the need to combine the necessary flexibility of companies, while safeguarding workers rights. The paper attempts to give an answer to this challenge on the basis of three arguments: firstly through the adjustment of workers protection to flexible employment patterns, secondly by claiming a wider definition of the term employer and lastly through the establishment of flexible labor law institutions. The author suggests that the law of flexibility is the new law of dependent labor, the latter understood in a wider context. Key words: Flexibility, social dimension, flexible collective labor relations, partially/ fully labor flexibility, flexible employer 1. Εισαγωγή Έχει λεχθεί ότι η υπόθεση μιας επιχείρησης χωρίς παραγωγή, χωρίς μισθωτούς, χωρίς σήματα, η οποία θα αρκούνταν να συναλλάσσεται από τη μια μεριά με τους παραγωγούς και από την άλλη με τους εμπόρους, δεν αποτελεί σχολικό παράδειγμα. Η πρόβλεψη αυτή καταγράφει μια ραγδαίως εξελισσόμενη κατάσταση, με την κυριαρχία στις επιχειρήσεις των άυλων στοιχείων, την ανατροπή των εσωτερικών στρατιωτικού τύπου δομών και τις νέες μεθόδους εξαγωγής των δραστηριοτήτων της επιχείρησης. Οι λεγόμενες ευέλικτες σχέσεις εργασίας δεν είναι ένα αυτόνομο φαινόμενο, όπως

2 [] Κοινωνικη Συνοχη και Αναπτυξη συνήθως παρουσιάζεται, αλλά παράγωγο των νέων μορφών οργάνωσης του κεφαλαίου και λειτουργίας των επιχειρήσεων. Στον σημερινό κύκλο του καπιταλισμού αυτό παρουσιάζεται μη αναστρέψιμο. Οι επιχειρηματικές πρωτοβουλίες, που συνεχώς πολλαπλασιάζονται, μπορεί να υπόκεινται σε περιορισμούς αλλά δεν αντιμετωπίζονται με απαγορεύσεις. Δεν είναι τυχαίο ότι αυτές αναπτύσσονται σε όλες τις χώρες, περιλαμβανομένης και της Κίνας. Όμως το μη αναστρέψιμο δεν πρέπει να ερμηνεύεται και ως ανεπίδεκτο διαφορετικών προσεγγίσεων. Η πλήρης εμπορευματοποίηση των εργασιακών σχέσεων συνιστά τη μία εκδοχή. Η ενσωμάτωση στις εργασιακές σχέσεις των μη οικονομικών αξιών αποτελεί εξίσου μία δυνατή εκδοχή. Καλώς ή κακώς, η ανάπτυξη του κοινωνικού κράτους δεν συνδυάστηκε ποτέ με την ανατροπή της αγοράς. Κεντρικός άξονάς του υπήρξε ο συγκερασμός επιδιώξεων του κεφαλαίου με τις κοινωνικές αξίες και, με αυτή την έννοια, η δεύτερη εκδοχή είναι νομοθετικά πλήρως αξιοποιήσιμη. Έτσι, το βασικό ερώτημα που καλούνται να απαντήσουν όσοι εξακολουθούν να πιστεύουν στη βιωσιμότητα του κοινωνικού κράτους συνίσταται στον τρόπο με τον οποίο θα επανενταχθούν οι κοινωνικές αξίες στη νέα οργάνωση του κεφαλαίου (Καζάκος, 1987). Το ερώτημα για το πώς μπορεί να καταστεί συμβατή η ευελιξία των επιχειρήσεων με τη διασφάλιση των δικαιωμάτων της εργασίας κυριαρχεί σε όλες τις σύγχρονες μεταρρυθμιστικές πολιτικές. Πρόκειται για ένα ερώτημα διαφορετικής ιδεολογικής προσέγγισης από την κυριαρχούσα νεοφιλελεύθερη ιδεολογία, η οποία ταυτίζει την ευελιξία με την έλλειψη υποχρεώσεων και ρυθμίσεων. Η θετική απάντηση στο ερώτημα θεωρείται ως αυτονόητη από εκείνους για τους οποίους το ευέλικτο αποτέλεσμα σημαίνει απλώς διαφορετικούς ρυθμιστικούς κανόνες, με διαφορετικού τύπου εγγυήσεις. Με τη δεύτερη εκδοχή η προσαρμογή των κανόνων προστασίας είναι εφικτή. Θα προσθέταμε ότι είναι και αναγκαία. Αν δεν επιδιωχθεί η επανένταξη των κοινωνικών αξιών στις νέες συνθήκες αγοράς, θα επανέρθουμε στην αγριότητα των πρώτων χρόνων του καπιταλισμού, που υπήρξε πηγή αιματηρών κινημάτων και επαναστάσεων. Άλλωστε, η αποτροπή των ανισοτήτων από το κοινωνικό κράτος αποτελεί μακροχρονίως τη μόνη αξιόπιστη λύση για την εύρυθμη λειτουργία της αγοράς. Όμως, αν, από την άλλη μεριά, η προσαρμογή θεωρηθεί ως προδοσία των αρχών του κοινωνικού κράτους και το κέντρο βάρους εστιαστεί στην ανάσχεση των επιχειρηματικών πρωτοβουλιών, το πιθανότερο είναι να εισπράξουμε τη συνολική φθορά του κοινωνικού κράτους, γιατί κανένα από τα βιώσιμα κοινωνικά πρότυπα, όπως καταδεικνύει η εμπειρία του 20ού αιώνα, δεν είναι δυνατόν να συνεχίσει την επιβίωσή του χωρίς τη συμβατότητά του με συγκεκριμένο επίπεδο παραγωγικών σχέσεων. Αυτό άλλωστε εκφράζει, από μια διαφορετική σκοπιά, η βασική αρχή της θεωρίας της κοινωνικής πολιτικής για την αλληλεξάρτηση οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής. Με τα δεδομένα αυτά, η ενστικτώδης αρχική στάση των συνδικάτων για τη διαφύλαξη του παραδοσιακού συστήματος των εργασιακών σχέσεων άρχισε να υποκαθίσταται σταδιακά από μια πολιτική που δεν έχει βέβαια ακόμα σαφείς, αποκρυσταλλωμένους στόχους, αλλά αναζητάει τα μέσα για τον περιορισμό των δύο αρνητικών συνεπειών της ευελιξίας, που είναι η παραγόμενη ανασφάλεια και η διεύρυνση των ανισοτήτων. Αυτή η αντίληψη της προσαρμογής είναι διάχυτη στις διάφορες μεταρρυθμίσεις της εργατικής νομοθεσίας σε όλες τις χώρες και κατ επέκταση στο νεότερο παράγωγο δίκαιο της Ε.Ε. (Κουκιάδης, 2007). Μπορεί ο επανακαθορισμός ορισμένων δικαιωμάτων της εργασίας να είναι άλλοτε περισσότερο και άλλοτε λιγότερο επιτυχής για τους εργαζομένους, να είναι χωρίς την αναγκαία κάθε φορά συνοχή, όμως το σημαίνον είναι ότι αποτελεί ένα νέο πεδίο διαπραγμάτευσης, το οποίο επαναπροσδιορίζει το περιεχόμενο των διεκδικήσεων, που, αν ολοκληρωθεί, θα δημιουργήσει ένα σύστημα εργασιακών σχέσεων αποστασιοποιημένο από τους αρχικούς εμπνευστές των ευέλικτων εργασιακών σχέσεων, που τις ταυτίζουν με την απορρύθμιση. Από την οικονομική διάσταση, που αποτέλεσε την αφετηρία των νέων εργασιακών σχέσεων, μπορούμε να περάσουμε στην κοινωνική. Αναζητώντας τις ρίζες των ελαστικών εργασιακών σχέσεων, δι-

3 Social Cohesion and Development [] απιστώνουμε ότι είναι οικονομικής και οργανωτικής υφής, χωρίς αυτό να αποκλείει προσχηματικές ή εικονικές εφαρμογές. Η αντιμετώπιση της κοινωνικής διάστασης των ευέλικτων οργανωτικών δομών οφείλει να επανακαθορίσει και να επαναρυθμίσει τους όρους της νέας προστασίας, γεγονός που σημαίνει ότι η προστασία μόνο με νέο περιεχόμενο μπορεί να διατηρήσει την αποτελεσματικότητά της. Η εύλογη συνέπεια από αυτή την εξέλιξη είναι η επανάκτηση της πρωτοβουλίας των συνδικάτων για την προώθηση διεκδικήσεων, η οποία είχε χαθεί, αφού η προώθηση όλων των νέων μορφών απασχόλησης επιβλήθηκε από τους εργοδότες. Είναι λοιπόν χρήσιμο, προτού ασχοληθούμε με τον τρόπο αντιμετώπισης των νέων κοινωνικών κινδύνων που παράγονται από τις ευέλικτες σχέσεις εργασίας, να εντοπίσουμε τις ανατροπές που επήλθαν και συνεχίζουν να επέρχονται στον παραδοσιακό τρόπο οργάνωσης και λειτουργίας των επιχειρήσεων και τις συνέπειές τους στις έννομες σχέσεις που δημιουργούν οι επιχειρήσεις. 2. Οι νέες μορφές οργάνωσης του κεφαλαίου και οι συνέπειές της Η ευελιξία της επιχειρηματικής δράσης και η κάμψη της νομικής προσωπικότητας παραδοσιακή επιχείρηση συνιστούσε ένα κλειστό σύστημα οργάνωσης υλικών και άϋλων μέσων, δομημένο με αναπτυγμένη εσωτερική ιεραρχία και προσανατολισμένο στη διαδικασία Η παραγωγής του συνολικού προϊόντος, με αυτονομία στις αποφάσεις στρατηγικού, οικονομικού, λειτουργικού ενδιαφέροντος. Όπως χαρακτηριστικά ειπώθηκε, από τη μια πόρτα έμπαινε η πρώτη ύλη, από την άλλη έβγαινε το τελικό προϊόν (Jeammaud, 1998, Τραυλός-Τζανετάτος, 1995). Με την αντίληψη των κλειστών συστημάτων οργάνωσης που διακατείχε το σύνολο της κοινωνίας ευθυγραμμίστηκε και η σύλληψη της έννοιας της νομικής προσωπικότητας. Η νομική προσωπικότητα είναι έννομη συνέπεια των πραγματικών περιστατικών, που με βάση ορισμένα στοιχεία συνοχής επιτρέπουν την αναγνώρισή της, με την έννοια της αναγνώρισης ικανότητας δικαίου. Και όπως κάθε φυσικό πρόσωπο έχει την αυτοτέλειά του, έτσι και το νομικό πρόσωπο, ως αυθύπαρκτο υποκείμενο, είναι φορέας δικαιωμάτων και υποχρεώσεων κατ αποκλεισμό άλλων, τρίτων. Όμως από καιρό έχει γίνει δεκτή η δυνατότητα άρσης ή κάμψης της αυτοτέλειας ενός νομικού προσώπου. Η άρση της αυτοτέλειας προκύπτει από τη διάχυση των δικαιωμάτων και υποχρεώσεων που φέρει το τυπικώς αναγνωρισμένο νομικό πρόσωπο σε τρίτα πρόσωπα. Κατά το μέτρο που η διάχυση δεν είναι ολική, αλλά μερική, αντί της άρσης γίνεται λόγος για κάμψη (Γεωργακόπουλος, 1993). Στη βάση αυτής της δυνατότητας, μπορεί να ορίζονται έννομες συνέπειες σε τρίτα πρόσωπα, φυσικά ή νομικά, και με την έννοια αυτή οι συνέπειες μπορεί να διαχέονται σε συνδεδεμένες με ένα νομικό πρόσωπο επιχειρήσεις ή ακόμα και σε δίκτυο επιχειρήσεων. Αυτές οι αποκλίσεις από την εφαρμογή των συνεπειών αναγνώρισης μιας νομικής προσωπικότητας μπορούν να γίνουν είτε με προσφυγή σε γενικές διατάξεις, όπως είναι η καταχρηστική νομική προσωπικότητα, ή με ειδικές διατάξεις. Στη δεύτερη αυτή περίπτωση, οι μέχρι σήμερα ρυθμίσεις σχετικά με την κάμψη της νομικής προσωπικότητας έχουν ως κεντρική ιδέα την έννοια της εξάρτησης των δρώντων ως αυτοτελών νομικών υποκειμένων. Όμως το πραγματικό πεδίο των συναλλαγών, κατά το μέτρο που καθιστά ρευστά τα όρια αυτονομίας αποφάσεων και δράσης του νομικού προσώπου, μπορεί να δικαιολογήσει την άρση ή κάμψη της νομικής προσωπικότητας και σε άλλες περιπτώσεις εξάρτησης, πέρα από τις καθοριζόμενες μέχρι σήμερα από τον νομοθέτη, με βάση τη διαμορφούμενη εξάρτηση από διάφορους τύπους συναλλακτικών σχέσεων ή τη μίξη δραστηριοτήτων για διάφορους λόγους ευελιξίας.

4 [] Κοινωνικη Συνοχη και Αναπτυξη Τελικά η δυνατότητα ευέλικτης επιχειρηματικής δράσης για λειτουργικούς και οικονομικούς λόγους, κατά το μέτρο που συνεπάγεται διασπορά ευθυνών, εύλογα δικαιολογεί για λόγους δημόσιου συμφέροντος τον καταλογισμό υποχρεώσεων ή αναγνώριση δικαιωμάτων σε ενότητες συμφερόντων που δεν έχουν επενδυθεί με τη νομική κάλυψη της νομικής προσωπικότητας. Οι συγκεκριμένοι λόγοι που δικαιολογούν αυτή τη μεταφορά μπορεί να είναι για κάθε κλάδο δικαίου διαφορετικοί. Για το εμπορικό δίκαιο αναφέρονται συνήθως η προστασία της μειοψηφίας των μετόχων, η εύρυθμη λειτουργία των αρχών του ανταγωνισμού ή, ακόμη, η αποτελεσματική εφαρμογή των κανόνων προστασίας του καταναλωτή. Για το φορολογικό δίκαιο η προσφυγή στην κάμψη δικαιολογείται για ευνόητους εισπρακτικούς λόγους. Για το εργατικό δίκαιο εύλογα μπορεί να αναμένουμε αντίστοιχη κίνηση για τη διαφύλαξη της κοινωνικής δημόσιας τάξης. Η απονομή της νομικής προσωπικότητας γινόταν από το δίκαιο, το οποίο είχε ως πρότυπο ένα σαφώς προσδιορισμένο σύνολο στοιχείων, που συνιστούσε ένωση προσώπων ή ένωση περιουσίας, και γι αυτό αυστηρώς καθορισμένο εκ των προτέρων. Όμως σήμερα, με τις πολλαπλασιαζόμενες και πολύπλοκες μορφές συνεργασιών, παρατηρούμε από τη μια μεριά τα συνεκτικά στοιχεία των γενικώς αποδεκτών νομικών προσώπων να αποσυντίθεται και από την άλλη να εκκολάπτονται κάθε είδους ενότητες, με ρευστά πολλές φορές τα στοιχεία συνοχής τους, που ωστόσο ωφελούνται ως σύνολο από τις δράσεις επιμέρους τυπικώς αυτοτελών υποκειμένων. Αυτή η κατάσταση απεικονίζεται στη δικτυωτή σημερινή ανάπτυξη της επιχειρηματικής δράσης. Το πρότυπο της επιχείρησης με ξεκάθαρα στοιχεία συνοχής βρίσκεται σε αποσύνθεση και από ολιστικό σύστημα οργάνωσης παραγωγής μετουσιώνεται σε σύστημα αυτόνομων δραστηριοτήτων, διασπαρμένων σε κυμαινόμενο αριθμό φορέων. Έτσι, περνάμε από την επιχείρηση «κλειστό σύστημα» στο δίκτυο επιχειρήσεων, τη δικτυωτή επιχείρηση. Το επιχειρείν δεν στηρίζεται αποκλειστικά σε έναν εσωτερικό κύκλο αποφάσεων και δραστηριοτήτων, εγκλωβισμένων στην ίδια οργάνωση, αλλά εδράζεται σε ένα πλέγμα αλληλοεξαρτώμενων επιχειρήσεων ως ημιαυτόνομων μονάδων, συνδεόμενων με μορφές συνεργασίας διαφόρου βαθμού δεσμεύσεων, όπου τα όρια εταιρικών συνδέσμων και απλώς συμβατικών συνεργασιών παραμένουν ρευστά. Το δίκτυο αυτό των επιχειρήσεων, που χαρακτηρίζεται ως ένα είδος «ομοσπονδιακής ενότητας επιχειρήσεων», με όχι πάντοτε σαφή την κοινότητα συμφερόντων, έχει υπερκεράσει και αυτή την έννοια του ομίλου επιχειρήσεων. Σαφής και αποκρυσταλλωμένη έννοια γενικής εφαρμογής για τον όμιλο επιχειρήσεων δεν υπάρχει. Το ελληνικό εμπορικό δίκαιο, στο πλαίσιο συμπόρευσης με το ευρωπαϊκό δίκαιο, αναγνωρίζει την έννοια των συνδεδεμένων εμπορικών επιχειρήσεων, δηλαδή αυτοτελών νομικών προσώπων με ορισμένους δεσμούς και με προκαθορισμένους όρους, που έχουν ως βάση την ύπαρξη σχέσης εξάρτησης (Άρθρο 42ε, παράγραφος 5, Ν. 2190/1920). Όμως με τη μέθοδο αυτή δεν καλύπτει το σύνολο των περιπτώσεων σύνδεσης και συνεργασιών επιχειρήσεων που αναπαράγονται στην πράξη, πέρα από το γεγονός ότι οι ρυθμίσεις αυτές έχουν έναν περιορισμένο σκοπό, κυρίως λογιστικού ή φορολογικού χαρακτήρα. Συνεπώς δεν έχουν γενική εφαρμογή. Εν πάση περιπτώσει, αποτελεί θετικό βήμα η νομική αναγνώριση του φαινομένου των συνδεδεμένων επιχειρήσεων, η οποία στηρίζεται κατ αρχήν στη σχέση μητρικής-θυγατρικής, με βάση συμμετοχικά, διοικητικά, πλειοψηφικά δικαιώματα, και επεκτείνεται στην άσκηση δεσπόζουσας επιρροής, που προσδιορίζεται με συγκεκριμένα ποσοστά κεφαλαίου ή δικαιωμάτων ψήφου από κοινού με την άσκηση επιρροής στη διοίκηση μιας επιχείρησης. Δεν αγνοεί ακόμη το δίκαιο την απλή, συμβατική ή δικαιοπρακτική σύνδεση, που αφορά περιπτώσεις κατά τις οποίες με συμβατική ρήτρα καταστατικού πλείονες επιχειρήσεις έχουν τεθεί υπό ενιαία διοίκηση ή τα διάφορα όργανα των επιχειρήσεων συγκροτούνται κατά πλειοψηφία από τα ίδια πρόσωπα (Άρθρο 96, παράγραφος 1, Ν. 2190/1920) (Παπαγιάννη, 1997).

5 Social Cohesion and Development [] Η έννοια του δικτύου επιχειρήσεων είναι νεότερη και διαμορφώνεται από την έξαρση διαφόρων τύπων συμβατικών συνεργασιών, που προάγει η πολιτική της ευελιξίας σε οριζόντιο και κάθετο επίπεδο. Στο δίκτυο επιχειρήσεων δεν έχουμε απλώς συνδεδεμένες επιχειρήσεις, αλλά εξηρτημένες με διαβαθμισμένη εξάρτηση, γεγονός που θέτει το πρόβλημα της αυτονομίας τους. Η ευέλικτη δράση των σύγχρονων επιχειρήσεων στηρίζεται σε ατυπικές, συμβατικές σχέσεις του αστικού και εμπορικού δικαίου, σε ευέλικτους δηλαδή νομικούς τύπους, που αναπόφευκτα μετακυλίουν τη φιλοσοφία τους στις εργασιακές σχέσεις. Με αυτή την έννοια, η ευελιξία δεν αποτελεί προνομιακό πεδίο των σχέσεων εργασίας. Το ότι στο πεδίο αυτό παράγονται πολύ περισσότερο επώδυνες κοινωνικές συνέπειες αποτελεί ένα άλλο θέμα. Η ευέλικτη οργάνωση των επιχειρήσεων εκφράζει μια ολόκληρη νέα κουλτούρα, έναν νέο τρόπο σκέψης, που δεν αφήνει αμέτοχους και τους λοιπούς κοινωνικούς θεσμούς, μηδέ του κράτους εξαιρουμένου. Αληθώς, τι άλλο εκφράζουν ο πολλαπλασιασμός των ανεξάρτητων Αρχών, το κίνημα των περιφερειών, η δυναμική της αποκέντρωσης, οι συμπράξεις δημόσιου και ιδιωτικού τομέα και οι ιδιωτικοποιήσεις; Το κοινό στοιχείο όλων αυτών των εξελίξεων είναι η συμπόρευση της ευέλικτης οργάνωσης με την προαγωγή των «οργανωμένων αναρχιών», με την αντιεραρχική αντίληψη, την αντιγραφειοκρατική δομή, με την ηγεμονία των οικονομικών αξιών. Για τον λόγο αυτό, είναι χρήσιμο να συνθέσουμε μια ενιαία θεωρητική βάση για την ευελιξία. Το «ανήσυχο» κεφάλαιο πιέζει για αποδοτικότερη οργάνωση και μεγαλύτερη ευελιξία, γιατί έτσι ελαχιστοποιεί κινδύνους, μειώνει την ανάγκη αυξημένων εμπορικών αποθεμάτων, ευθυγραμμίζει ζήτηση και προσφορά με τις κυμαινόμενες ανάγκες της αγοράς, μειώνει το κόστος, αυξάνει την ανταγωνιστικότητά του. Η τεχνολογία το διευκολύνει στους προσανατολισμούς αυτούς με τη δυνατότητα σταδιακής υποκατάστασης άμεσα ορατών και υλικών στοιχείων διοίκησης και εργασιακής προσφοράς με άυλα στοιχεία, που επιτρέπουν στη δικτυωτή επιχείρηση να συντίθεται από πλείονα κέντρα και κόμβους, με εμφανείς και αφανείς ροές, που ξεπερνούν και τα σύνορα μιας χώρας. Τέλος, η νεοφιλελεύθερη θεωρία νομιμοποιεί όλες αυτές τις εξελίξεις στα δικά της μέτρα. Το αναδυόμενο αυτό δίκτυο επιχειρήσεων στηρίζεται σε δύο πόλους, την παραγωγική αποκέντρωση και τη συγκέντρωση σε μια εξωγενή κορυφή της ευθύνης λήψης αποφάσεων στρατηγικού τύπου. Και οι δύο αυτοί πυλώνες επηρεάζουν με τρόπο αποφασιστικό το παραδοσιακό σύστημα εργασιακών σχέσεων. Η παραγωγική αποκέντρωση εκφράζεται με τη διάσπαση των παραγωγικών δραστηριοτήτων για την επιτυχία του επιχειρηματικού σκοπού σε σειρά ετερόκλητων φορέων. Η εξαγωγή δραστηριοτήτων δεν περιορίζεται μόνο στις υποστηρικτικές και βοηθητικές υπηρεσίες, αλλά περιλαμβάνει και τις δραστηριότητες κορμού στη βάση της αρχής της μείζονος εξειδίκευσης. Η εξαγωγή σε περιφερειακές επιχειρήσεις εκτείνεται από τις νομικές υπηρεσίες, τις υπηρεσίες διαχείρισης προσωπικού, την έρευνα, τη διαχείριση δεδομένων, τα τηλεφωνικά κέντρα, τη φύλαξη, τη μεταφορά μέχρι και την παραγωγή ενδιάμεσων προϊόντων. Οι κόμβοι του δικτύου και οι τρόποι της μεταξύ τους συνεργασίας συνιστούν πλέον πιο σημαντικά στοιχεία από την εσωτερική, αυστηρά και με κάθετο τρόπο ιεραρχική οργάνωση της επιχείρησης. Με υπεργολαβίες, συμβάσεις προμήθειας, συμβάσεις ανεξάρτητων υπηρεσιών, συμφωνίες με εταιρείες προσωρινής απασχόλησης, με συμφωνίες τύπου δικαιόχρησης (franchising) κυρίως στο εμπόριο και στις επιχειρήσεις υπηρεσιών, με παραχωρήσεις και πλείστους άλλους νομικούς τύπους η ευθύνη για το τελικό παραγωγικό αποτέλεσμα πολυδιασπάται και η μαζική μισθωτή εργασία υποκαθίσταται από συμβάσεις αστικού και εμπορικού δικαίου (Στεργίου, 2005). Εργαζόμενοι διάφορων φορέων συμφύρονται πολλές φορές στην ίδια επιχείρηση, στα ίδια γραφεία. Οι εσωτερικές σχέσεις μετατρέπονται εν μέρει σε πελατειακές. Επιχειρήσεις με ελεγχόμενη αυτονομία και εναλλακτικούς ρόλους πελάτη και εντολέα συνεργάζονται για την επιτυχία κοινού επιχειρηματικού σκοπού (Supiot,

6 [10] Κοινωνικη Συνοχη και Αναπτυξη 1999). Όσον αφορά τον δεύτερο πυλώνα, τη συγκέντρωση ευθύνης αποφάσεων, το κύριο χαρακτηριστικό του είναι η χωρίς προηγούμενο συγκέντρωση του τρόπου λήψης βασικών αποφάσεων στα υπερεπιχειρησιακά κέντρα στρατηγικών αποφάσεων. Οι νομικές συνέπειες Οι νομικές συνέπειες αυτών των εξελίξεων είναι πλέον έκδηλες στους διάφορους κλάδους δικαίου. Για το αστικό δίκαιο καθίστανται εμφανείς οι ανατροπές στον τρόπο προσδιορισμού της ευθύνης, στη δομή της διμερούς ενοχικής σχέσης, στην παραδοσιακή έννοια του νομικού προσώπου, αφού τα όρια διαχωρισμού των δραστηριοτήτων των διάφορων υποκειμένων δεν είναι εμφανή - γεγονός που δημιουργεί πρόβλημα και στον εντοπισμό του αληθούς εργοδότη. Για το εμπορικό δίκαιο, έκδηλη είναι η υποκατάσταση σταθερών εταιρικών σχέσεων με ατυπικές συμβάσεις συνεργασίας. Ως προς το εργατικό δίκαιο, παρατηρείται διάσπαση της διευθυντικής εξουσίας, επέκταση μερικώς ή ολικώς της εξάρτησης σε πλείονες εργοδότες και ακόμη η υποκατάσταση της εξαρτημένης εργασίας από συμβάσεις φαινομενικώς άλλου τύπου, αφού η διανομή ρόλων σε τρίτους δίνει ευρέα περιθώρια επιλογής συμβατικών σχέσεων. Το γεγονός ότι σε ορισμένο βαθμό οι εσωτερικές σχέσεις μετατρέπονται σε πελατειακές καθιστά την επιχείρηση, από χώρο ενιαίας εξουσίας και ενιαίου προσωπικού, σταυροδρόμι πολλαπλών συμβατικών συνεργασιών, με επικαλυπτόμενους φορείς εξουσίας, άλλοτε ενταγμένους στο εσωτερικό της και άλλοτε εκδηλούμενους εξ αποστάσεως. Η συνεχόμενη με το δίκαιο των επιχειρήσεων κινητικότητα διαχωρίζει το προσωπικό σε σταθερό και κυμαινόμενο, περιθωριοποιεί την τυπική σχέση σύμβασης αορίστου χρόνου πλήρους απασχόλησης, με άμεση συνέπεια την υποκατάστασή της από μορφές ευέλικτης εργασίας. Η αντιεραρχική οργάνωση στις επιχειρήσεις νέου τύπου αχρηστεύει παλιούς κανονισμούς με τις παραδοσιακές ιεραρχικές δομές. Τα παραδοσιακά στοιχεία με τα οποία προσδιορίζονταν οι ευθύνες και οι υποχρεώσεις αλλοιώνονται. Η εξατομίκευση ευθυνών και υποχρεώσεων γίνεται δυσχερής, καθώς είναι δυσχερές να εντοπιστεί το υποκείμενο προς το οποίο απευθύνεται η παροχή. Ως αποτέλεσμα, αυτό αλλοιώνει την ταυτότητα του παραδοσιακού εργοδότη (Morin, 2005). Η έννοια του προσωπικού αποσυντίθεται και μαζί της αυτή των κοινών συμφερόντων. Ακόμη και θεσμοί που δεν φαίνονται άμεσα συνδεδεμένοι με την ελαστικότητα, όπως η μεταβίβαση επιχειρήσεων ή οι ομαδικές απολύσεις, υφίστανται διάβρωση από τις εξελίξεις αυτές. Αρκεί να ενθυμήσουμε την αναστάτωση που έφερε η νομολογία του ΔΕΚ με την εξομοίωση της ανάθεσης υπηρεσίας καθαριότητας σε τρίτο με μεταβίβαση τμήματος εγκατάστασης (ΔΕΚ C /1994, βλ. όμως C-172/1999). Μέσα από τον λαβύρινθο των νέων οργανωτικών δομών και τις πολλαπλές ανατροπές τις οποίες έχουν επιφέρει, που όμως έχουν ως αφετηρία μια νέα αντίληψη για την ανταγωνιστικότητα, με βασική παράμετρο την ανάπτυξη ικανότητας προσαρμογής στις κυμαινόμενες συνθήκες της αγοράς, προκύπτει το χρέος για το δίκαιο να επαναοριοθετήσει τους ρυθμιστικούς κανόνες εναρμόνισης των διάφορων αυτών στόχων, εφόσον βέβαια δεν θέλει να απεμπολήσει τον ρόλο του αυτό στην αγορά. Με τη σύλληψη και κατανόηση των φαινομένων της ευελιξίας στο σύνολό της, θα καταστεί πιο ευχερής η διαμόρφωση ενιαίων βάσεων για την αντιμετώπιση των προβλημάτων που παράγει και για το εργατικό δίκαιο η ανάπτυξη μιας συνολικής θεωρίας, με συνοχή, που θα μπορέσει να δώσει απαντήσεις στα νέα κοινωνικά προβλήματα που αναδύονται. Θέλοντας να συμβάλουμε στην προσπάθεια για μία συνολική αντιμετώπιση της κοινωνικής διάστασης της ευελιξίας, στη βάση μιας διαφορετικής αντίληψης από τη μονοδιάστατη οικονομική, που ταυτίζει την ευελιξία με μείωση κόστους και άναρχη επιβολή, θα πρέπει να δούμε τα νέα εργασιακά προβλήματα από τρεις διαφορετικές γωνίες. Η μία από αυτές αφορά την προσέγγιση των νέων προβλημάτων από τη σκοπιά των συλλογικών εργασιακών σχέσεων. Στο επίπεδο αυτό, η βασική

7 Social Cohesion and Development [11] μέριμνα κατά τη γνώμη μου πρέπει να είναι η προώθηση των ευέλικτων θεσμών του συλλογικού εργατικού δικαίου, προκειμένου να επιτύχουμε την αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση των νέων συλλογικών συμφερόντων. Η άλλη θα έχει ως βάση τις ατομικές εργασιακές σχέσεις. Από τη σκοπιά αυτή, το ζητούμενο είναι να αντιμετωπίσουμε τους ευέλικτους θεσμούς ατομικών εργασιακών σχέσεων όχι ως αποκλειστικό μέσο μείωσης του κόστους εργασίας, αλλά προσαρμογής των δικαιωμάτων εργασίας στις νέες, ευέλικτες μορφές οργάνωσης του κεφαλαίου. Η τρίτη κατεύθυνση αφορά τον επαναπροσδιορισμό της έννοιας του εργοδότη, ως χρήστη της εργασίας και ως εντολέα, κυρίως του εργοδότη ως νομικού προσώπου, με στόχο την αποδοχή μιας ευέλικτης έννοιας του εργοδότη, ως μέσο διασφάλισης των δικαιωμάτων των εργαζομένων. Κοινό στοιχείο και των τριών αυτών προσεγγίσεων είναι η αξιοποίηση της έννοιας της ευελιξίας με όρους κοινωνικούς. Κοινό στοιχείο των δύο τελευταίων προσεγγίσεων είναι η μετατροπή της ευελιξίας σε διεκδίκηση. 3. Η οργάνωση της κοινωνικής διάστασης σε ενιαία βάση Η αναζήτηση ευέλικτων θεσμών στο συλλογικό εργατικό δίκαιο Τ α δύο βασικά ερωτήματα που τίθενται είναι αν με τους υφιστάμενους θεσμούς συλλογικής εκπροσώπησης τα συνδικάτα έχουν τη δυνατότητα να αντιπαραθέσουν τη διαπραγματευτική τους ικανότητα απέναντι στις νέες μορφές οργάνωσης του κεφαλαίου και, σε καταφατική περίπτωση, ποιος προσανατολισμός πρέπει να δοθεί στις μελλοντικές διαπραγματεύσεις, για να έχει μια συνοχή η δράση τους. Η απάντηση σε αυτά συνδέεται σε μεγάλο βαθμό με την προσαρμογή των θεσμών συλλογικής εκπροσώπησης και συλλογικής δράσης, που κατ επέκταση θα δικαιολογεί τη διεκδίκηση απέναντι στις ευέλικτες μορφές οργάνωσης του κεφαλαίου, ευέλικτων θεσμών συλλογικού εργατικού δικαίου. Αυτό θα επιτρέψει την προώθηση νέων διεκδικήσεων, που θα διευκολύνουν την επανανομιμοποίηση των δικαιωμάτων εργασίας ως αναπόσπαστου στοιχείου ενός υγιούς ανταγωνισμού. Οι διάφοροι θεσμοί του συλλογικού εργατικού δικαίου, όπως ο παραδοσιακός τρόπος οργάνωσης των εργαζομένων σε συνδικάτα, τα είδη συλλογικών συμβάσεων εργασίας, το επίπεδο και περιεχόμενο διαπραγμάτευσης, η νομιμοποίηση συγκεκριμένων φορέων για άσκηση του δικαιώματος της απεργίας, οι υπάρχοντες θεσμοί εκπροσώπησης των εργαζομένων στην επιχείρηση, έχουν ως αφετηρία των συγκεκριμένων ρυθμίσεων μια δεδομένη κοινότητα συλλογικών συμφερόντων, η οποία όμως δεν υπάρχει πλέον σε πολλές περιπτώσεις. Συνήθως εστιάζουμε την προσοχή μας στις ανατροπές που επήλθαν στις ατομικές εργασιακές σχέσεις και αδιαφορούμε ή δεν αντιλαμβανόμαστε ότι ισάριθμες καταστάσεις δημιουργούνται, έστω και λιγότερο ορατές, στις συλλογικές εργασιακές σχέσεις. Το δόγμα του συλλογικού εργατικού δικαίου, με νομιμοποιητική βάση τις κατοχυρωμένες συνδικαλιστικές ελευθερίες, στηρίχθηκε στη συλλογική αντιπαράθεση εργασίας και κεφαλαίου και στην κατ επέκταση προάσπιση της κοινότητας των συλλογικών εργασιακών συμφερόντων, η οποία εδράζεται στην αρχή της αλληλεγγύης, που συντίθεται από κοινούς κινδύνους, κοινούς αγώνες, κοινές κατακτήσεις. Ο νέος τρόπος οργάνωσης του κεφαλαίου και ο πολλαπλασιασμός των ατυπικών σχέσεων εργασίας αλλοίωσαν ή ανέτρεψαν την κοινότητα αυτή συμφερόντων. Από την άλλη μεριά, οι ρυθμίσεις των αντίστοιχων θεσμών συλλογικού δικαίου διέπονται από ανελαστική αρχή, πολλές φορές αυστηρά τυπολατρική, με εξαντλητικώς καθοριζόμενους τύπους δράσεων και προκαθορισμένη την ιεράρχηση, που δεν επιτρέπουν τη σωστή εκπροσώπηση στο κατάλληλο επίπεδο με τα αναφυόμενα προβλήματα στις αναπτυσσόμενες νέες σχέσεις εργασίας και κεφαλαίου και στις νέες μορφές οργάνωσης του επιχειρείν. Η παραδοσιακή διάρθρωση των συνδικάτων σε κλαδικά, επιχειρησιακά και ομοιοεπαγγελματι-

8 [12] Κοινωνικη Συνοχη και Αναπτυξη κά με τον ισχύοντα Νόμο 1264/1992 είναι λίγο έως πολύ δεσμευτική για τα είδη της συνδικαλιστικής οργάνωσης που καλούνται να επιλέξουν οι εργαζόμενοι. Αυτό αφορά, στη συνέχεια, το σύνολο της συνδικαλιστικής δράσης, τη διεκδικητική, διαπραγματευτική, συμμετοχική, ελεγκτική. Όμως η διάκριση αυτή των συνδικάτων καθιερώθηκε κατά αντιστοιχία της δεσπόζουσας μορφής οργάνωσης της οικονομίας σε συγκεκριμένους κλάδους βιομηχανίας, σε επιχειρήσεις κλειστού τύπου, και δευτερευόντως κατά αντιστοιχία ορισμένων επαγγελμάτων. Από τη στιγμή όμως που οι παραδοσιακοί κλάδοι διασπώνται σε επιμέρους αυτοτελείς δραστηριότητες, με τον περιορισμό της παραγωγής από τις μεγάλες επιχειρήσεις σε παραγωγή ενός τελικού προϊόντος, και στην αποκέντρωση, με την παραγωγή των ενδιάμεσων προϊόντων σε άλλες, περιφερειακές επιχειρήσεις, η συλλογική διαπραγμάτευση ή η προσφυγή σε απεργία σε επίπεδο κλάδου αποδυναμώνουν την εμβέλειά τους, αφού τα συλλογικά συμφέροντα που εκπροσωπούσε ο κλάδος έχουν διασπαστεί σε άλλους, ετερόκλητους κλάδους. Η διαπραγμάτευση, για παράδειγμα, στον κλάδο της βιομηχανίας αυτοκινήτων αφορά πλέον όλο και περισσότερο ένα μικρότερο ποσοστό εργαζομένων στην παραγωγή του τελικού προϊόντος του αυτοκινήτου. Οι ίδιες εξελίξεις παρατηρούνται και σε άλλους κλάδους, όπως στις τράπεζες. Ανάλογα προβλήματα δημιουργούνται και με τους επιχειρησιακούς θεσμούς. Οι σχέσεις εργασίας αναπτύχθηκαν κατά την πορεία εξέλιξης του καπιταλισμού με βάση μια συγκεκριμένη τεχνική μονάδα, την εκμετάλλευση, ή οικονομική μονάδα, την επιχείρηση, ως μια κλειστού τύπου οργάνωση, που αντιστοιχούσε σε μια δεδομένη ενιαία προσωπικότητα, με δεδομένο το κέντρο των οικονομικών και εργασιακών αποφάσεων, όπου παραγωγός, ιδιοκτήτης και εργοδότης λίγο ή πολύ συμπίπτουν. Αυτή η κατάσταση δημιούργησε τον κοινό επιχειρησιακό σύνδεσμο μεταξύ των μελών του προσωπικού της επιχείρησης, με βάση τον οποίον αναπτύχθηκε η συλλογική δράση, με τις επιχειρησιακές απεργίες, τις επιχειρησιακές συλλογικές συμβάσεις, τις λοιπές συμφωνίες και τις επιχειρησιακές διαβουλεύσεις, και με τη διαμόρφωση των αντίστοιχων φορέων. Ο επιχειρησιακός δεσμός, που αποτέλεσε και το σημείο αναφοράς για την ασφάλεια της θέσης του εργαζομένου, με τις νέες εξελίξεις άλλοτε αλλοιώνεται από την παρεμβολή τρίτων, άλλοτε διευρύνεται εξαιτίας των συνεργασιών μιας επιχείρησης με τρίτους και άλλοτε επιτρέπει τη διάχυση των κινδύνων που συνδέονται με την απασχόληση σε τρίτες επιχειρήσεις. Η αντιστοίχηση των υφιστάμενων συλλογικών θεσμών με τις παραδοσιακές μονάδες της επιχείρησης ή της εκμετάλλευσης δεν καλύπτει πλέον σε πολλές περιπτώσεις τα νέα συλλογικά συμφέροντα, όπως αυτά διακυβεύονται από τη δικτυωτή οργάνωση των επιχειρήσεων. Υπό αμφισβήτηση τίθενται και οι θεσμοί που έχουν ως βάση συγκεκριμένο επάγγελμα, από τη στιγμή που έχουμε διάσπαση των επαγγελμάτων και ανάδειξη νέων δραστηριοτήτων, οι οποίες με τη σειρά τους και αυτές είναι αναλώσιμες κατά τακτά διαστήματα και για τις οποίες τα στοιχεία συνοχής είναι υπό αναζήτηση. Με βάση αυτά τα δεδομένα, θα πρέπει να δοθεί η δυνατότητα στους εργαζομένους να προωθήσουν ευέλικτους θεσμούς συλλογικού εργατικού δικαίου, προτάσσοντας απέναντι στην επιχειρηματική ελευθερία το αντίπαλο δικαίωμα της συνδικαλιστικής ελευθερίας, που νομιμοποιεί τη συλλογική δράση για την προάσπιση των εργασιακών συμφερόντων. Όλες οι εξελίξεις που καταγράψαμε, η διασπορά ευθυνών σε ετερόκλητα κέντρα αποφάσεων, η ανακατανομή ρόλων σε διάφορες παραγωγικές μονάδες, η κινητικότητα κεφαλαίου και εργασίας, η διάσπαση παραδοσιακής συνοχής, ανατρέπουν παλιές συλλογικότητες και δημιουργούν νέα συλλογικότητα συμφερόντων και νέες σχέσεις αλληλεγγύης, που έχουν ανάγκη να εκφραστούν από νέους θεσμούς συλλογικού δικαίου, οι οποίοι αναπόφευκτα θα πρέπει να κυριαρχούνται από την αρχή της ευελιξίας που επικρατεί και στις παραπάνω εξελίξεις. Ελαστικότητα των θεσμών συλλογικού δικαίου σημαίνει μεγαλύτερη ευχέρεια για τους εργαζόμενους επιλογών μορφών συλλογικής δράσης και συλλογι-

9 Social Cohesion and Development [13] κής οργάνωσης, που θα τους επιτρέπει την αποτελεσματική προάσπιση των συμφερόντων τους, σε αντιστοιχία κάθε φορά με τις πρωτοβουλίες του κεφαλαίου. Ο νόμος δεν είναι πλέον σε κατάσταση, όπως πρώτα, να προσδιορίζει πού, πώς και πότε θα γίνει η συλλογική διαπραγμάτευση ή πότε και πού θα συγκροτηθεί ένα συμβούλιο εργασίας. Θα πρέπει να δοθεί μια ευρύτερη πρωτοβουλία για τις σχετικές επιλογές από τους ενδιαφερομένους. Η επιβολή ευέλικτων ατομικών σχέσεων εργασίας αναπόφευκτα οδηγεί στην αναζήτηση αυτή τη φορά από τους εργαζομένους εκείνων των μορφών συλλογικής δράσης που θα τους επιτρέπουν να αντιμετωπίζουν την ανασφάλεια που προκύπτει από αυτές και τις παραγόμενες ανισότητες, ενώ οι νέες μορφές οργάνωσης του κεφαλαίου πρέπει να τους δίνουν τη δυνατότητα να συνδέουν το επίπεδο των οικονομικών και χρηματοπιστωτικών αποφάσεων με το επίπεδο στο οποίο επενεργούν οι συνέπειες των αποφάσεων αυτών. Με άλλα λόγια, απέναντι στους νέους κινδύνους που αντιμετωπίζει η εργασία και τις νέες ομαδοποιήσεις των συμφερόντων του κεφαλαίου πρέπει να αναζητηθεί η νέα ομαδοποίηση των συμφερόντων των εργαζομένων, που ξεπερνά τα ασφυκτικά πλαίσια ενός κλάδου, μιας επιχείρησης ή ενός επαγγέλματος. Η ελαστικότητα για τους νεοφιλελεύθερους έχει, όπως είδαμε, ως πρωταρχικό στόχο την ακύρωση των κανόνων του εργατικού δικαίου. Η εμφανής πλευρά αυτής της επιδίωξης είναι η απορρύθμιση του ατομικού εργατικού δικαίου. Σε δεύτερη φάση, λιγότερο εμφανή, εντάσσεται η επιδίωξη για την αποδυνάμωση του συλλογικού εργατικού δικαίου, η αποσταθεροποίηση του οποίου αποτελεί τον μεγαλύτερο κίνδυνο για την εμπορευματοποίηση της εργασίας. Η απάντηση των συνδικάτων πρέπει να είναι η προσαρμογή των θεσμών του συλλογικού δικαίου στις νέες ομαδοποιήσεις κεφαλαίου και η διεκδίκηση από αυτά του δικαιώματος για ευέλικτες συλλογικές εργασιακές σχέσεις, μεταφέροντας με αυτόν τον τρόπο τη συζήτηση που μονοπωλούσε η εργοδοτική πλευρά για την ελαστικότητα των ατομικών σχέσεων στους θεσμούς του συλλογικού δικαίου, αυτή τη φορά με δική τους πρωτοβουλία. Τίποτε ακόμη δεν εμποδίζει να μεταφέρουμε τους μηχανισμούς που επινόησαν οι μέτοχοι, προκειμένου να πετύχουν αποτελεσματικότερη αξιοποίηση του κεφαλαίου, στις σχέσεις εργασίας. Κατά το μέτρο που το εμπορικό δίκαιο ευνοεί τη νεωτερική διαχείριση των επιχειρήσεων, είναι εύλογο και το εργατικό δίκαιο να ευθυγραμμισθεί με τους επινοούμενους θεσμούς από τους μετόχους. Αν δεχτούμε την αναγκαιότητα για ευέλικτες συλλογικές εργασιακές σχέσεις, το ερώτημα που ακολουθεί εστιάζεται στον τρόπο με τον οποίον θα επιτευχθεί η μετεξέλιξη αυτή. Η απάντηση δεν είναι εύκολη και οι λύσεις που θα δοθούν απαιτούν μια πίστωση χρόνου στη βάση ενός σχεδίου σταδιακής προσαρμογής. Όμως θα πρέπει να αναζητηθούν ορισμένες αρχές, που θα αποτελέσουν την αφετηρία για τις νέες ρυθμίσεις. Μία από αυτές είναι η αναζήτηση ως αφετηρία όχι μόνον της τυπικής σχέσης εργασίας, όπως αυτή προσδιορίζεται από τη σύμβαση εργασίας, αλλά των ουσιαστικών σχέσεων που προκύπτουν από τα εκάστοτε κέντρα εξουσίας τα οποία ασκούν αποφασιστικό ρόλο στον καθορισμό των όρων εργασίας ή στο μέγεθος απασχόλησης. Το ζητούμενο δεν είναι ποιος και με ποιον έχει τυπικά μια σχέση, αλλά ποιος έχει την ευθύνη της τελικής απόφασης. Μια δεύτερη αρχή, άμεσα συνδεδεμένη με την πρώτη, είναι η αναγνώριση του δικαιώματος των εργαζομένων να αναλαμβάνουν με δική τους πρωτοβουλία την υπεράσπιση των συλλογικών συμφερόντων στον χώρο που θεωρούν ότι αυτά διακυβεύονται. Όπου κατά την άποψή τους υπάρχει κοινό συμφέρον, χωρίς να ενδιαφέρει το αν πρόκειται για επιχειρήσεις με διαφορετική νομική προσωπικότητα ή για επιχειρήσεις που ανήκουν σε διαφορετικούς κλάδους ή αν συνιστούν όμιλο επιχειρήσεων ή ακόμη αν συνιστούν δίκτυο επιχειρήσεων στο πλαίσιο επιχειρησιακών συμφωνιών, να νομιμοποιούνται η συλλογική τους δράση και η χρησιμοποίηση των αντίστοιχων τεχνικών μέσων

10 [14] Κοινωνικη Συνοχη και Αναπτυξη που προσφέρει το συλλογικό δίκαιο. Αυτό προϋποθέτει μια μεγαλύτερη ελευθερία επιλογής του επιπέδου διαπραγμάτευσης. Ο παραδοσιακός εγκλωβισμός της συλλογικής δράσης με βάση τον κλάδο και την επιχείρηση υπήρξε θεμιτή παρέμβαση, γιατί δεν ανέτρεπε την αποτελεσματικότητά τους. Από τη στιγμή που οι σχετικοί περιορισμοί καθιστούν ανέφικτη την προώθηση των συλλογικών εργασιακών συμφερόντων, καθίστανται αντισυνταγματικοί. Όσον αφορά, ειδικότερα, το περιεχόμενο των διεκδικήσεων και τις θεματικές των διαπραγματεύσεων, οι δυσχέρειες που προκύπτουν από την εμπλοκή ενός συνόλου επιχειρήσεων με ετερόκλητους παραγωγικούς σκοπούς μπορούν να αντιμετωπισθούν με την αντιστοίχηση κάθε φορά των διακυβευόμενων συμφερόντων των εργαζομένων με τον αντίστοιχο φορέα ευθύνης. Από τη στιγμή, δηλαδή, που η παραγωγική αποκέντρωση, η διάσπαση, με άλλα λόγια, της παραγωγής σε επιμέρους αυτόνομες μονάδες έχει πολλές φορές ως βάση έναν άλλο υπερκείμενο φορέα, που λαμβάνει κατά συγκεντρωτικό τρόπο τις κρίσιμες αποφάσεις, αυτό σημαίνει ότι ο φορέας αυτός αναλαμβάνει τους αντίστοιχους κινδύνους. Η ευθύνη του για βασικούς όρους εργασίας στις ετερόκλητες επιχειρήσεις είναι δεδομένη και βάσιμα οι εργαζόμενοι μπορούν να διαπραγματευτούν τα θέματα που συνδέονται με την ευθύνη αυτή για το σύνολο των επιχειρήσεων ή για ορισμένες επιχειρήσεις, ανεξάρτητα, όπως προαναφέρθηκε, από το αν συνιστούν όμιλο ή όχι. Σε ένα τέτοιο ευέλικτο σύστημα συλλογικών διαπραγματεύσεων, οι θεματικές των διαπραγματεύσεων ούτε μπορεί να προσδιορίζονται επακριβώς εκ των προτέρων, ούτε αναγκαίως θα έχουν το ίδιο περιεχόμενο για όλους τους εργαζόμενους. Υπάρχουν θέματα που επιδέχονται ενιαίας αντιμετώπισης, όπως αυτά που αναφέρονται σε θεμελιώδη δικαιώματα εργασίας, στην υγιεινή και ασφάλεια, στις κοινωνικές υπηρεσίες, στην προστασία προσωπικών δεδομένων, στις ομαδικές απολύσεις, στην επαγγελματική κατάρτιση, και υπάρχουν θέματα για τα οποία η ρύθμιση θα παραπέμπει σε χαμηλότερα επίπεδα, με αντίστοιχες ελαστικές ρήτρες, με δυνατότητα καθορισμού διαδικασιών και όρων διαπραγμάτευσης. Το κρίσιμο σημείο είναι να αναγνωρισθεί στους εργαζόμενους, όπως έχει γίνει για τους μετόχους, το δικαίωμα να διασφαλίζουν τα συλλογικά τους συμφέροντα με τη μορφή οργάνωσης, τα μέσα δράσης και τον τρόπο διαπραγμάτευσης που θεωρούν προσφορότερα, πράγμα που προϋποθέτει ότι πρώτα αυτοί πρέπει να είναι σε θέση να προσδιορίζουν την εκάστοτε κοινότητα των συμφερόντων τους. Η μετάβαση από το παραδοσιακό, ανελαστικό θεσμικό σύστημα συλλογικών εργασιακών σχέσεων σε ένα νέο, ευέλικτο σύστημα μπορεί να διευκολυνθεί, σε πρώτη φάση, εντός ενός υφιστάμενου νομικού συστήματος. Οι συλλογικές διαπραγματεύσεις στο πλαίσιο της συλλογικής αυτονομίας μπορούν, ατύπως τουλάχιστον, να επεκταθούν στο επίπεδο ομίλων ή δικτύου επιχειρήσεων (Γιαννακούρου, 1993). Μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε τις γνωστές τεχνικές του ελαστικού δικαίου (soft law), όπως προγραμματικές συμφωνίες, συμφωνίες-πλαίσια, άτυπες συλλογικές συμφωνίες, συμφωνίες διαδικασιών, ρήτρες συντονισμού και μικρο-συλλογικές συμβάσεις εργασίας. Μπορούμε να αξιοποιήσουμε την υποστηριζόμενη από τους εργοδότες κοινωνική ευθύνη των επιχειρήσεων, προκειμένου να προσδιορίσουμε τα σημεία κοινού συμφέροντος σε έναν ευρύτερο κύκλο επιχειρήσεων και να επιταχύνουμε τις προσαρμογές. Μπορούμε ακόμη να θεωρήσουμε νόμιμη την απεργία σε έναν διευρυμένο κύκλο επιχειρήσεων, χωρίς να μας ενδιαφέρει αν συνιστούν κλάδο ή όχι, στο επίπεδο όπου οι εργαζόμενοι θεωρούν ότι διακυβεύονται τα συμφέροντά τους, χωρίς να είναι αναγκαία η προσφυγή στην έννοια της απεργίας αλληλεγγύης. Το βασικό είναι να επιτρέψουμε στους εργαζόμενους να κάνουν χρήση των συλλογικών θεσμών εκεί που θεωρούν ότι εξυπηρετούνται καλύτερα τα συμφέροντά τους, απαλλαγμένοι από τις τυπικές δεσμεύσεις του παραδοσιακού συλλογικού δικαίου. Η μετεξέλιξη εν μέρει μπορεί να γίνει από τα κάτω, στο πλαίσιο μιας συνδικαλιστικής δράσης. Ορισμένοι μετασχηματισμοί μπορούν να διευκολυνθούν και από τη νομολογία. Στο σημείο αυτό

11 Social Cohesion and Development [15] αξίζει να εξαρθεί μια σημαντική απόφαση από το αμερικανικό National Labor Relations Board, το οποίο έκρινε ότι μισθωτοί προσωρινώς εργαζόμενοι σε μια επιχείρηση, οι κανονικώς εργαζόμενοι και διάφορες κατηγορίες εργαζομένων με το σύστημα υπεργολαβίας μπορούν να συνιστούν μία ενότητα διαπραγμάτευσης χωρίς τη συναίνεση των πολλαπλών εργοδοτών. Όσον αφορά τις νομοθετικές παρεμβάσεις, αυτές βέβαια θα μπορούσαν να υλοποιηθούν από τη στιγμή που οι εργαζόμενοι συγκεκριμενοποιήσουν τα σχετικά τους αιτήματα. Είναι περίεργο ότι στην αντίληψη των συνδικάτων προέχει ο καταγγελτικός λόγος για τις ανατροπές στις ατομικές σχέσεις εργασίας, ενώ πρωτοβουλίες και διεκδικήσεις για τη θωράκιση της συλλογικής δράσης απέναντι στους νέους κινδύνους παραμένουν περιφερειακές. Βέβαια, σε ορισμένες νομοθεσίες υπάρχουν ρυθμίσεις για τους ομίλους, αλλά είναι μικρής έκτασης και με προδιαγραφές τυπικές, που δεν επιτρέπουν ευέλικτη εφαρμογή από τους ενδιαφερόμενους. Ωστόσο, θα ήταν δυνατόν σε μια πρώτη φάση αντί να προσφύγουμε σε επιμέρους νομοθετικές ρυθμίσεις, να ανοίξουμε τον δρόμο για ένα ευέλικτο συλλογικό εργατικό δίκαιο, με μία γενική ρήτρα, που θα επέτρεπε τη διαμεσολάβηση των συνδικάτων ή άλλων αντιπροσωπευτικών θεσμών κάθε φορά που προβάλουν ένα κοινό συλλογικό συμφέρον και προσδιορίζουν τον φορέα ή τους φορείς που το προσβάλλουν. Η ιδέα της εκπροσώπησης από κοινού περισσότερων εργοδοτών, που υιοθετεί ο Νόμος 1879/1990 για τις τράπεζες, μπορεί να επεκταθεί για τους ομίλους ή τα δίκτυα επιχειρήσεων, είτε με τη μορφή νομιμοποίησης σύναψης από κοινού συλλογικών συμβάσεων από περισσότερους εργοδότες είτε με τη δυνατότητα καθορισμού ενός ενιαίου εργοδότη. Στο πλαίσιο της κατεύθυνσης αυτής, θα είναι δυνατόν η τελική κρίση να ανατίθεται σε έναν τρίτο, στους σημερινούς μεσολαβητές και διαιτητές, στη βάση κριτηρίων που θα αναζητούν την αλληλεξάρτηση επιχειρήσεων και κοινά εργασιακά συμφέροντα. Με αυτήν την έννοια, η μεσολάβηση και διαιτησία θα συμπληρωθούν από μια νέα σύγχρονη αποστολή, μια λύση που φαίνεται να υιοθετήθηκε στον Καναδά. Και ως προς τους επιχειρησιακούς συμμετοχικούς θεσμούς, δεν λείπουν ρυθμίσεις σε επίπεδο ομίλων. Πράγματι, επιχειρησιακά όργανα εκπροσώπησης ως όργανα πληροφόρησης και διαβούλευσης και σε ορισμένες περιπτώσεις ως όργανα διεκδίκησης επέκτειναν τη νομιμοποίησή τους στο επίπεδο ομίλων, όπως στη Γαλλία με τα Conseils de groupe, στη Γερμανία με τα Konzernebetriebsrat (Άρθρο 54, επ. BetrVG 1972) και σε μας με την κοινή εκπροσώπηση εργαζομένων απέναντι στην κεντρική διοίκηση του ομίλου (Άρθρο 16, παρ. 1, Ν. 1767/1988). Ο ρόλος και οι όροι λειτουργίας τους πρέπει να τεθούν σε νέες βάσεις. Ο ρόλος τους μπορεί να είναι συντονιστικός ή αποφασιστικός και οι αποφάσεις μπορούν άλλοτε να αφορούν το σύνολο των επιχειρήσεων του ομίλου και άλλοτε ορισμένες επιχειρήσεις του. Αισιόδοξα μηνύματα προς την κατεύθυνση αυτή, έστω περιορισμένης έκτασης, δίνουν και οι κοινοτικές οδηγίες. Στην οδηγία για τις ομαδικές απολύσεις αναγνωρίζεται ήδη στον εργαζόμενο ένα δικαίωμα πληροφόρησης στο επίπεδο ομίλου επιχειρήσεων και, κατά επέκταση, ένα δικαίωμα στη διαφάνεια της ενημέρωσης, το οποίο ήδη αναγνωριζόταν στους μετόχους. Ένα δεύτερο βήμα αποτέλεσε η οδηγία για την ευρωπαϊκή επιτροπή στις επιχειρήσεις, με ευρωπαϊκή διάσταση (Οδηγία 94/45). Η κεντρική ιδέα αυτών των ρυθμίσεων βρίσκεται στην αναγνώριση διεπιχειρησιακών δεσμών και, κατά επέκταση, στη νομιμοποίηση διεπιχειρησιακών οργάνων εκπροσώπησης του προσωπικού. Με βάση τα δεδομένα αυτά, αντίστοιχες ρυθμίσεις μπορούν να προβλεφθούν για τα δίκτυα επιχειρήσεων, τις συνδεδεμένες επιχειρήσεις με ελαστικές μορφές. Στην πορεία αυτών των μετεξελίξεων, θα πρέπει οι ίδιοι εργαζόμενοι και οι εκπρόσωποί τους να θελήσουν παράλληλα να διευρύνουν τον ρόλο τους από τα πλαίσια των εργασιακών συλλογικών συμφερόντων με τη στενή έννοια σε ευρύτερα συλλογικά συμφέροντα, με τα οποία σχετίζονται τα εργασιακά συμφέροντα, συνδεόμενοι με νέες συλλογικές οντότητες, που εκπροσωπούν αυτά, προ-

12 [16] Κοινωνικη Συνοχη και Αναπτυξη τείνοντας νέες μορφές δράσης και νέα πλαίσια συλλογικών διαπραγματεύσεων. Η μετατροπή της διεκδίκησης για αύξηση μισθών σε διεκδίκηση προστασίας της αγοραστικής δύναμης των μισθωτών μπορεί να γίνει κοινός στόχος συνδικάτων και οργανώσεων προστασίας των καταναλωτών, με κοινές κινητοποιήσεις, αλλά και κοινές διαπραγματεύσεις. Μια τέτοια κίνηση έχει ευρύτερο ιδεολογικό ενδιαφέρον, γιατί αντιπαρατάσσει απέναντι στις επιλογές των νεοφιλελευθέρων, που προβάλλουν την αποκλειστική υπεροχή των συμφερόντων των μετόχων και προτάσσουν την ατομική ευθύνη ως τη μόνη δημιουργική ευθύνη, την ανάδειξη αντίπαλων συμφερόντων και την αναβάθμιση της συλλογικής ευθύνης ως στοιχείων για μια βιώσιμη ανάπτυξη. Η αναμόρφωση των ατομικών εργασιακών σχέσεων Η νέα πρόκληση για τους εργαζομένους έγκειται στην ανάληψη πρωτοβουλίας για την επαναεισαγωγή της κοινωνικής διάστασης στην ατομική σχέση εργασίας και για επαναδιαπραγμάτευση των όρων της απολεσθείσης ασφάλειας. Προχωρώντας ένα βήμα παραπέρα, τίθεται και το ερώτημα για τη δυνατότητα αξιοποίησης της ελαστικότητας για κοινωνικούς λόγους. Η ανατροπή της παλιάς εξίσωσης ανάμεσα στην εξάρτηση και στην ασφάλεια των εργαζομένων δεν μπορεί να ισοδυναμεί με εγκατάλειψη της πάγιας σύγχρονης αντίληψης για την αναγκαία ισορροπία κάθε συμβατικού δεσμού. Είναι αναγκαίο λοιπόν να προωθήσουμε μια νέα συνολική θεώρηση των ατομικών εργασιακών σχέσεων, με την αποκατάσταση της ισορροπίας ευελιξίας και ασφάλειας στη βάση της επανένταξης της αρχής της προστασίας της εργασίας με νέους όρους, με τη δημιουργία νέων δικαιωμάτων, που ανταποκρίνονται στους νέους κινδύνους. Βασικό προαπαιτούμενο για κάθε λύση είναι η αντίκρουση του ισχυρισμού περί αντιφατικότητας ασφάλειας και ευελιξίας. Η απάντηση είναι ότι υπάρχει αντιφατικότητα απέναντι σε μια δεδομένη αντίληψη για την ευελιξία που την ταυτίζει με την απορρύθμιση, την εγκατάλειψη δηλαδή κάθε κανόνα στις σχέσεις εργασίας και κεφαλαίου. Αντίθετα, η θεώρηση της ευελιξίας ως ένα από τα στοιχεία της νέας οργάνωσης του κεφαλαίου είναι απόλυτα συμβατή με τη θέσπιση κανόνων εργασίας, που θα είναι σε αντιστοίχηση με τις ανάγκες των επιχειρήσεων. Από τις τρεις εκδοχές για την ευελιξία, που είναι η ευελιξία ως μέσο ανατροπής των κανόνων για την εργασία, ως μέσο ελεύθερων επιλογών και ως μέσο προσαρμογής των κανόνων εργασίας της βιομηχανικής περιόδου στη νέα οικονομία, η ευρωπαϊκή απάντηση θα πρέπει να εστιασθεί στην τρίτη, που συνιστά την εναλλακτική ευελιξία. Βέβαια, βασική προϋπόθεση σε αυτό είναι η αναγνώριση της αρχής ότι οι οργανωτικές ανάγκες της επιχείρησης δεν μπορούν να ικανοποιηθούν χωρίς τη συνεκτίμηση των αναγκών της εργασίας, που κατά την ευρωπαϊκή παράδοση αποτελούν αναπόσπαστο μέρος των οργανωτικών απαιτήσεων μιας επιχείρησης. Η μετατροπή των σχέσεων εργασίας σε ρωμαϊκό συνάλλαγμα και η επιστροφή στα σκληρά χρόνια του πρώιμου καπιταλισμού δεν αποτελεί βιώσιμη λύση για την Ευρώπη. Η ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων μπορεί να διασφαλισθεί μόνο με τη σύμπραξη δικαιωμάτων εργασίας και κεφαλαίου. Σε κάθε περίπτωση, η ανταγωνιστικότητα πρέπει να συνδυάζεται με την αρχή της βιώσιμης ανάπτυξης, που εξ ορισμού στηρίζεται στην ανταγωνιστικότητα ποιότητας ως καθολικότερης έννοιας, η οποία συμπεριλαμβάνει και την ανταγωνιστικότητα κόστους, την ισορροπία ευελιξίας και ασφάλειας, την ευελιξία με ασφάλεια (flexicurity), σύμφωνα με τον όρο που καθιέρωσε η Ε.Ε., χωρίς όμως αυτή να έχει προσδιορίσει μέχρι σήμερα τους όρους της ισορροπίας αυτής. Αν η Ε.Ε. πιστέψει στην αναγκαιότητα δικών της, αυτόνομων κοινωνικοοικονομικών επιλογών, θα μπορέσει να επιτύχει την παγκοσμιοποίηση των δικαιωμάτων της εργασίας ως βασικό της πρόταγμα και να καταστήσει το ευρωπαϊκό κοινωνικό πρότυπο ανταγωνιστικό προς αυτό των ΗΠΑ.

13 Social Cohesion and Development [17] Ο προσδιορισμός των όρων ισορροπίας δεν μπορεί παρά να στηριχθεί στην ανεύρεση νέων δικαιωμάτων, που θα προσδιορίζουν τους όρους ευελιξίας και θα αναγνωρίζουν αντισταθμίσματα για την εργασία. Οι όροι αυτοί θα αντιμετωπίζουν τα νέα στοιχεία που παρεισφρέουν στην ατομική σχέση εργασίας, που είναι η έλλειψη σταθερότητας στην απασχόληση, η έλλειψη συνεχούς απασχόλησης, η ανατροπή του ρυθμού στον εργάσιμο χρόνο εργασίας, το εναλλακτικό ωράριο, η επιβαλλόμενη κινητικότητα στην εργασία, η προβαλλόμενη διαφοροποίηση και εξατομίκευση στους όρους εργασίας και ιδίως οι εξατομικευμένοι μισθοί, η αλλοίωση των όρων σταδιοδρομίας. Η τελική υλοποίηση περνά μέσα από την αναδιανομή ατομικής και συλλογικής ευθύνης. Η ευελιξία στις διμερείς σχέσεις εργοδότη και εργαζόμενου μπορεί να είναι μερική ή ολική. Η μερική παράγεται με τις αποκλίσεις ή εξαιρέσεις από όρους εργασίας που χαρακτηρίζουν την παραδοσιακή, τυπική διμερή σχέση αορίστου χρόνου, με πλήρες ωράριο και σταθερό μισθό. Στις τριμερείς σχέσεις, το πρόσθετο στοιχείο είναι η απόκλιση από τον ενιαίο εργοδότη και η παρέμβαση με διάφορους τρόπους ενός τρίτου προσώπου από την πλευρά του λήπτη των υπηρεσιών (απλός δανεισμός, κατά επιχείρηση δανεισμός, παραχώρηση προσωρινής απασχόλησης, φαινομενική πραγματική υπεργολαβία). Εννοείται ότι μπορεί να γίνει συνδυασμός ευελιξίας διμερούς και τριμερούς σχέσης εργασίας. Η ολική ευελιξία παράγεται με την ολική υποκατάσταση της σύμβασης εξηρτημένης εργασίας από άλλους τύπους συμβάσεων, αστικού ή εμπορικού δικαίου, και με τον τρόπο αυτό αποφεύγεται η συνολική εφαρμογή των διατάξεων του εργατικού δικαίου. Πρακτικά, μετατρέπουν τους μισθωτούς σε κοινούς συμβασιούχους, εργολάβους ή εταίρους. Στη μερική ευελιξία, τα δύο μείζονα προβλήματα που δημιουργούνται από τη σκοπιά του εργατικού δικαίου είναι η απώλεια της ασφάλειας, που εξασφαλιζόταν λίγο ώς πολύ με τη σταθερότητα των όρων εργασίας και συγκεκριμένους ρυθμούς εργασίας, και η επί το δυσμενέστερο διαμόρφωση των όρων εργασίας. Με τον τρόπο αυτό, η ευελιξία διατρέχει το σύνολο των όρων εργασίας. Κατά το μέτρο δε που η ευελιξία παράγεται στις τριμερείς σχέσεις εργασίας, το βασικό πρόβλημα είναι η ασάφεια περί το πρόσωπο του εργοδότη και η παραγόμενη ανασφάλεια ως προς τον φορέα των εργοδοτικών υποχρεώσεων. Το θέμα αυτό, που δημιουργεί προβλήματα διαφορετικής υφής από τα προηγούμενα, θέτει το ζήτημα του ευέλικτου εργοδότη, το οποίο θα εξεταστεί χωριστά. Τη μερική ευελιξία στη διμερή σχέση εργασίας, που μπορεί να χαρακτηρισθεί και εσωτερική ευελιξία, τη διακρίνουμε σε ευελιξία στους όρους εργασίας και ευελιξία στις απολύσεις, που αγγίζει την καρδιά του δικαιώματος της εργασίας. Ως προς την ευελιξία που αφορά τους όρους εργασίας, το πλέγμα της νέας προστασίας μπορεί να αναπτυχθεί από ρυθμίσεις που α) Εγγυώνται τα θεμελιώδη δικαιώματα εργασίας, όπως τα προσδιορίζει η Διεθνής Οργάνωση Εργασίας, β) Εισάγουν το αιτιολογημένο ορισμένων μορφών ευέλικτων σχέσεων εργασίας, όπως είναι οι έκτακτες ή παροδικές ανάγκες για τις συμβάσεις ορισμένου χρόνου και τις συμβάσεις προσωρινής απασχόλησης, γ) Αποτρέπουν τη διαφορετική νομική μεταχείριση, όπως συμβαίνει με την αναγνώριση της έννοιας του συγκρίσιμου εργαζόμενου σύμβασης αορίστου χρόνου πλήρους απασχόλησης σε σχέση με τον εργαζόμενο με ευέλικτη σχέση εργασίας, δ) Προβλέπουν την κατά προτεραιότητα πρόσληψη με κανονική σχέση εργασίας εργαζομένου με ευέλικτη σχέση εργασίας, ε) Συνδέουν συγκεκριμένα δικαιώματα προστασίας με αντίστοιχες υποχρεώσεις, εφόσον πρόκειται για μέτρα διατήρησης της απασχόλησης και στ) Αναπροσαρμόζουν διατάξεις ασφαλιστικής νομοθεσίας για την αντιμετώπιση ανισοτήτων σε ασφαλιστικά δικαιώματα. Την εσωτερική ευελιξία ως προς τους όρους εργασίας συμπληρώνει η ευελιξία ως προς τις απολύσεις. Οι ελεύθερες απολύσεις στον ιδιωτικό τομέα αποτελούσαν πάντοτε τον κανόνα. Απλώς οι νεότερες νομοθεσίες επέβαλαν περιορισμούς για να αποτρέψουν τις αδικαιολόγητες απολύσεις. Η επάνοδος σε ένα σύστημα ανεξέλεγκτων απολύσεων δεν φαίνεται να δικαιολογείται από τους λόγους που επέβαλαν την ευελιξία. Για αυτό και οι ευρωπαϊκές νομοθεσίες για το

14 [18] Κοινωνικη Συνοχη και Αναπτυξη αιτιολογημένο της απόλυσης δεν ανετράπησαν. Όμως υπερφαλαγγίστηκαν από τις συμβάσεις νέου τύπου. Πάντως, κατά το μέτρο που θεωρείται αναγκαία η διευκόλυνση των απολύσεων, το αντίβαρο είναι η ενίσχυση της συλλογικής ευθύνης για την επανένταξη των απολυθέντων στην αγορά εργασίας. Με αυτό τον τρόπο, διολισθαίνουμε σε υποκατάσταση της προστασίας από σχέση εργοδότη-εργαζομένου με ευρύτερη τριμερή σχέση, μια μέθοδο που ανέπτυξαν με επιτυχία οι χώρες του Βορρά και η οποία αποδίδει τη βάση της αρχής της ευελιξίας με ασφάλεια. Με την έννοια αυτή, πέρα από την κατηγορία των παραδοσιακών ανέργων, διαμορφώνεται και αυτή των υποψήφιων εργαζομένων με συγκεκριμένα δικαιώματα εκπαίδευσης, εισοδήματος και επανένταξης σε βιώσιμη απασχόληση. Στο πλαίσιο αυτής της εξέλιξης, γεννώνται νέου τύπου ευθύνες για τους ενδιαφερόμενους και τη δημόσια εξουσία. Ως προς την ολική ευελιξία, οι μέθοδοι που μπορούν να χρησιμοποιηθούν είναι πολλές και διάφορες. Κατά το μέτρο που η εξάρτηση παίρνει νέες διαστάσεις (Ray, 1992), η εύλογη απάντηση του εργατικού δικαίου είναι η προσθήκη νέων κριτηρίων για τον καθορισμό της εξάρτησης με βάση τη θεωρία της οικονομικής εξάρτησης, η ευρεία αναγνώριση μιας ενδιάμεσης κατηγορίας μισθωτών, οι οποίοι στο ιταλικό δίκαιο θεωρούνται παραμισθωτοί, κατηγορία συγγενής με αυτήν των οιονεί μισθωτών. Ανάλογη μέθοδος είναι και η ενσωμάτωση στο εργατικό δίκαιο, μερική έστω, της νέας γενιάς συμβάσεων ανεξάρτητων υπηρεσιών, με κύρια χαρακτηριστικά τον έναν εντολέα και την ασυμμετρία σε βάρος του παρόχου και προς όφελος του εντολέα, που βρίσκει ευρεία διάδοση. Άλλωστε, η μέθοδος της επιλεκτικής εφαρμογής της εργατικής νομοθεσίας σε αυτοαπασχολούμενους έχει ήδη δοκιμαστεί, όπως για την προστασία εργαζομένων με οικογενειακές υποχρεώσεις, που εφαρμόζεται και σε εργαζομένους με σχέση έμμισθης εντολής (Ν. 1483/1984) ή στη σύμβαση έμμισθης εντολής δικηγόρου. Μια ενδιάμεση κατάσταση είναι η επέκταση του τεκμηρίου εξηρτημένης εργασίας με βάση ορισμένα στοιχεία οικονομικής εξάρτησης, το οποίο υιοθέτησε το Άρθρο 2, Ν. 2639/1998. Εννοείται, όπως σε κάθε περίπτωση εικονικών ή πλασματικών συμβάσεων ανεξάρτητων υπηρεσιών ή συμβάσεων έργου ή υπεργολαβιών ή δικαιόχρησης (franchising), παραμένει πάντοτε δυνατή η μετατροπή τους με επίκληση των αρχών του ορθού νομικού χαρακτηρισμού και της καταστρατήγησης. Από τις εξελίξεις αυτές μπορούμε να συμπεράνουμε ότι οδηγούμεθα σε ένα εργατικό δίκαιο με τρεις πόλους, το δίκαιο της παραδοσιακής μισθωτής εργασίας, το δίκαιο των παραμισθωτών και το δίκαιο των αυτοαπασχολουμένων. Η εισβολή των ευέλικτων εργασιακών σχέσεων αποτέλεσε την αφετηρία για την ανατροπή του παραδοσιακού συστήματος της ατομικής σχέσης εργασίας, που στηριζόταν στη σχετική αποεμπορευματοποίηση της εργασίας και στην ανταλλαγή της ενσωματωμένης στις σχέσεις εργασίας εξάρτησης με μια σχετική ασφάλεια των εργαζομένων, που εκφραζόταν με τη σταθερότητα του μισθού, σταθερό ωράριο, προοπτική εξέλιξης και με τους περιορισμούς στις απολύσεις. Οι νέες μορφές ατομικών σχέσεων εργασίας προωθήθηκαν από τις νέες οργανωτικές ανάγκες του κεφαλαίου και επιβλήθηκαν για να εξυπηρετήσουν την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων και την παραγωγικότητα της εργασίας. Η επιβολή τους έγινε για καθαρά οικονομικούς λόγους και, από την άποψη αυτή, ήταν αναπόφευκτη η μονομερής προσέγγιση. Η κοινωνική απάντηση έπεται. Η νομική μεταχείριση αποτελεί το τελευταίο στάδιο. Η υιοθέτηση της έννοιας του ευέλικτου εργοδότη Το παραδοσιακό εργατικό δίκαιο είναι προσανατολισμένο κατά βάση στην εξατομίκευση των εργοδοτικών ευθυνών στον τυπικώς φερόμενο ως αντισυμβαλλόμενο στη σύμβαση εξηρτημένης εργασίας, σε ένα φυσικό πρόσωπο ή σε μια αυτοτελή μονάδα ως νομικό πρόσωπο, θεωρώντας ως αυτονόητη τη σύμπτωση τυπικού και ουσιαστικού εργοδότη στο πλαίσιο της διμερούς σύλληψης της σχέσης εργασίας.

15 Social Cohesion and Development [19] Το εν λόγω δίκαιο δεν ήταν εξοικειωμένο με τις σύγχρονες ποικίλες μορφές αξιοποίησης της εργασίας από τρίτους και τη διάχυση της εργοδοτικής εξουσίας σε πλέγμα σχέσεων συνεργασίας, που οδηγούν, όπως είδαμε πιο πάνω, στην άρση ή κάμψη της αυτοτέλειας νομικού προσώπου. Βέβαια, καθώς τίποτα δεν είναι απολύτως καινούργιο, το εργατικό δίκαιο δεν αγνοούσε τη διάσπαση του εργοδότη σε συνολικό και μερικό, τις έννοιες του πλασματικού εργοδότη και της τριμερούς σχέσης εργασίας. Αλλά οι περιπτώσεις αυτές ήταν οριακές και συνήθως απλές, που δεν καλύπτουν τις σύγχρονες μορφές εξαγωγής δραστηριοτήτων από μια επιχείρηση και της επανεισαγωγής τους εκ των υστέρων, τις διάφορες μορφές παραχώρησης προσωρινής απασχόλησης, τις αποσπάσεις εργαζομένων και τις υπεργολαβίες, γνήσιες ή εικονικές, με εξηρτημένες επιχειρήσεις, που καλύπτουν προμήθεια προσωπικού, τη νέα γενιά ανεξάρτητων συμβάσεων εργασίας με μεταφορά εξουσίας, όπως η δικαιόχρηση (franchising), όπου οι όροι εργασίας του λήπτη και στη συνέχεια των δικών του εργαζόμενων προσδιορίζονται από τον δότη. Γενικώς, ο νέος τρόπος αξιοποίησης της μισθωτής εργασίας την εξομοιώνει, όπως χαρακτηριστικά έχει λεχθεί, με τα άλλα μέσα παραγωγής. Είμαστε λοιπόν αναγκασμένοι, με αφετηρία τη διασπορά επιχειρηματικών δραστηριοτήτων και εργοδοτικών ευθυνών και του φαινομένου του δικτύου των επιχειρήσεων που συντίθεται από ημιαυτόνομες μονάδες, παράλληλα με τη διεύρυνση της έννοιας της εξάρτησης, στην αναζήτηση μιας διευρυμένης έννοιας του εργοδότη, ελαστικής και πολλαπλής, προκειμένου να ευθυγραμμιστούμε με τις ελαστικές σχέσεις εργασίας. Τα νομικά εργαλεία που μπορούμε να αξιοποιήσουμε προκειμένου να ευρύνουμε την έννοια του εργοδότη είναι αρκετά. Οι λύσεις που θα δοθούν μπορούν να αξιοποιήσουν τη θεωρία της κάμψης της νομικής προσωπικότητας, να διευρύνουν την έννοια της εξάρτησης με νέα στοιχεία, που ήδη αναφέραμε πιο πάνω, να αποδεχθούν την έννοια της συνεξάρτησης ή παράλληλης εξάρτησης από περισσότερες μονάδες του δικτύου και να επεκτείνουν τη διάσπαση της έννοιας του εργοδότη σε μερικούς εργοδότες, με κατανομή ευθυνών και υποχρεώσεων σε νέες περιπτώσεις. Άλλοτε, μπορεί να γίνει προσφυγή σε υποκειμενικά κριτήρια, όπως σε περιπτώσεις εικονικού εργοδότη, με την υποκατάστασή του με τον ουσιαστικό εργοδότη, και άλλοτε σε αντικειμενικά κριτήρια, όπως στην περίπτωση σύγχυσης διευθυντικών εξουσιών, που δικαιολογεί την παράλληλη εξάρτηση από περισσότερους εργοδότες και την αποδοχή της οικονομικής και κοινωνικής ενότητας ως υποκειμένου δικαίου. Ο χαρακτηρισμός κάποιου εργοδότη μπορεί να έχει επικουρική σημασία, στο πλαίσιο μιας εγγυητικής λειτουργίας, ιδίως σε περιπτώσεις μεταφοράς ευθυνών σε αφερέγγυα τρίτα πρόσωπα. Κάτι τέτοιο υιοθέτησε και το Άρθρο 20 του Ν. 2956/2001 για την προσωρινή απασχόληση. Ακόμα, μπορεί να προβλέπεται η μερική εφαρμογή εργατικής νομοθεσίας, όπως προέβλεψε το γαλλικό δίκαιο σε περιπτώσεις δικαιόχρησης, με έντονο τον βαθμό άσκησης της διευθυντικής εξουσίας από τον δότη. Οι λύσεις δεν μπορεί να είναι ενιαίες. Ανάλογα με τα συγκεκριμένα πραγματικά περιστατικά, τον τρόπο διανομής της εξουσίας και αξιοποίησης της εργασίας, θα αναζητηθούν οι οικείες λύσεις. Άλλες από αυτές μπορεί να αποτελέσουν αντικείμενο συλλογικών διαπραγματεύσεων, άλλες να υιοθετηθούν από τη νομολογία και, φυσικά, πάντα παραμένει η δυνατότητα νομοθετικής παρέμβασης. 4. Επίμετρο Μ ε την αναζήτηση των λόγων που επέβαλαν την ευελιξία και τον εντοπισμό των διάφορων σκοπών που επιδιώκονται με αυτή, όπως εξειδίκευση, αποκέντρωση, ποιότητα, μείωση κόστους, μπορούμε να διαπιστώσουμε ότι η ευελιξία δεν ταυτίζεται με την απαλλαγή από νόμιμες δεσμεύσεις. Με τον εντοπισμό των νέων κοινωνικών κινδύνων που παράγει, είμαστε σε θέση να συνθέσουμε μια

16 [20] Κοινωνικη Συνοχη και Αναπτυξη ενιαία θεωρία για την ενσωμάτωση των δικαιωμάτων εργασίας στις νέες σχέσεις εργασίας και να διαμορφώσουμε το δίκαιο της ευελιξίας ως το νέο δίκαιο της εξηρτημένης εργασίας, με τη διευρυμένη της έννοια. Στις ευέλικτες εργασιακές σχέσεις, στην πρόκληση της απορρύθμισης η ανταπάντηση είναι η επαναρύθμιση των δικαιωμάτων εργασίας. Απέναντι στη διασπορά εργοδοτικών υποχρεώσεων και μεταφοράς ευθυνών, η απάντηση βρίσκεται στον επαναπροσδιορισμό της έννοιας του εργοδότη. Στο επίπεδο δε των συλλογικών εργασιακών σχέσεων, στην έκδηλη προσπάθεια για αποδυνάμωση της συλλογικής δράσης και των συλλογικών ρυθμίσεων, αποτελεσματικό ανάχωμα μπορεί να στηθεί μόνο με τον επανακαθορισμό του περιεχομένου των συνδικαλιστικών δικαιωμάτων, ο οποίος θα επιτρέψει στις συνδικαλιστικές οργανώσεις την επανάκτηση της διαμεσολαβητικής τους δύναμης για την προώθηση των συμφερόντων της εργασίας. Με τις τρεις πρωτοβουλίες που περιγράψαμε, την προσαρμογή της προστασίας στη δομή της ευέλικτης σχέσης εργασίας και τη διεκδίκηση μιας διευρυμένης έννοιας για τον εργοδότη και ευέλικτων θεσμών του εργατικού δικαίου, το δίκαιο της ευελιξίας της εργασίας επανεισάγει τις μη οικονομικές αξίες στις σχέσεις εργασίας, που επιβάλλονται από τις νέες δομές οργάνωσης του κεφαλαίου και της εργασίας. Βιβλιογραφικές αναφορές Γεωργακόπουλος Λ.Ν., (1993), Εγχειρίδιο Εμπορικού Δικαίου, τόμ. 1, τεύχ. 4, Σάκκουλας: Αθήνα- Κομοτηνή. Γιαννακούρου Μ., (1993), «Η συλλογική διαπραγμάτευση στους ομίλους επιχειρήσεων», ΕΕΔ, 52, σελ. 390 επ. Jeammaud Α., (1998), Le Le Le droit du travail en changement, Dr. Soc, mars: Καζάκος Α., (1987), Αστικό Δίκαιο. Η οικονομία της αγοράς και η προστασία των καταναλωτών, Σάκκουλας: Θεσσαλονίκη. Κουκιάδης Ι., (2007), «Τα κοινωνικά δικαιώματα και οι παράγωγοι κοινοτικοί κανόνες της Ε.Ε.», ΕΕΔ, 66, σελ. 65 επ. Morin M-L., (2005), Le droit du travail face aux nouvelles formes d organisation des entreprises, Revue Internationale du Travail, 144 (1): Παπαγιάννης Ι., (1997), Δίκαιο Ανωνύμων Εταιριών, Σάκκουλας: Αθήνα-Θεσσαλονίκη. Ray J-E., (1992), Nouvelles technologies et nouvelles formes de subordination, Droit Social, juin: Στεργίου Α., (2005), Αυτοαπασχολούμενος και μισθωτός στην κοινωνική ασφάλιση, Σάκκουλας: Αθήνα-Θεσσαλονίκη. Supiot A., (1999), Transformation du travail et devenir du droit du travail en Europe, Droit Social, mai: Τραυλός-Τζανετάτος Δ., (1995), «Οι συλλογικές διαπραγματεύσεις στους ομίλους επιχειρήσεων», Τετράδια του ΙΝΕ, 3:

Social Cohesion and Development

Social Cohesion and Development Social Cohesion and Development Vol. 2, 2007 New forms of organization of capital and their effects on labor relations. Towards an integrated approach of flexible labor relations Κουκιάδης Ιωάννης 10.12681/scad.9035

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ. Θεωρία των Μοντέλων Καπιταλισμού

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ. Θεωρία των Μοντέλων Καπιταλισμού ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ Θεωρία των Μοντέλων Καπιταλισμού Θεωρία των Μοντέλων Καπιταλισμού: Θεωρητικό πλαίσιο για την κατανόηση των κοινών θεσμικών χαρακτηριστικών, αλλά και των θεσμικών

Διαβάστε περισσότερα

Ομάδα Εργασίας ΣΤ 1. Εισαγωγές Παρατηρήσεις

Ομάδα Εργασίας ΣΤ 1. Εισαγωγές Παρατηρήσεις Ομάδα Εργασίας ΣΤ 1 Ανάλυση και Επίδραση του υπό διαμόρφωση Νέου Θεσμικού Πλαισίου στη Δικτυακή Οικονομία και στη διάθεση & προσφορά Νέων Υπηρεσιών- Εφαρμογών Εισαγωγές Παρατηρήσεις - Γενικές παρατηρήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1 [Δείγμα σημειώσεων για την ύλη[ ]

Κεφάλαιο 1 [Δείγμα σημειώσεων για την ύλη[ ] Κεφάλαιο 1 [Δείγμα σημειώσεων για την ύλη[1.2-1.3] 1.2 Η Επιχείρηση 1.2.1 Εισαγωγικές έννοιες Η Σημασία της Επιχείρησης Η Επιχείρηση αποτελεί ένα στοιχείο της κοινωνίας μας, το ίδιο σημαντικό με την οικογένεια.

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση Συνάντηση Εργασίας ρ Χριστίνα Θεοχάρη Περιβαλλοντολόγος Μηχανικός Γραµµατέας Οικολογίας και Περιβάλλοντος ΓΣΕΕ 7 Ιουνίου 2006 1 1. Η Κοινωνική εταιρική ευθύνη

Διαβάστε περισσότερα

Απόσπασμα από την Επιτροπή των Ανεξάρτητων Ειδικών: Οι συστάσεις της Επιτροπής, όπως συνοψίζονται από τον Πρόεδρο της, καθηγητή Jan van Ours

Απόσπασμα από την Επιτροπή των Ανεξάρτητων Ειδικών: Οι συστάσεις της Επιτροπής, όπως συνοψίζονται από τον Πρόεδρο της, καθηγητή Jan van Ours ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ EΡΓΑΣΙΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ Δελτίο Τύπου Αθήνα, 30-09-2016 Απόσπασμα από την Επιτροπή των Ανεξάρτητων Ειδικών: Οι συστάσεις της Επιτροπής, όπως συνοψίζονται

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: Ομιλία του Αναπληρωτή Υπουργού Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, Γιώργου Κουτρουμάνη, στο 2 ο Συνέδριο Κοινωνικής Ασφάλισης του Economist

Θέμα: Ομιλία του Αναπληρωτή Υπουργού Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, Γιώργου Κουτρουμάνη, στο 2 ο Συνέδριο Κοινωνικής Ασφάλισης του Economist ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Ημερομηνία: Δευτέρα, 20 Δεκεμβρίου 2010 Θέμα: Ομιλία του Αναπληρωτή Υπουργού Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, Γιώργου Κουτρουμάνη,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER

ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER Πιστεύουμε ότι η επιχειρηματικότητα ανθεί μόνο σε κοινωνίες όπου υπάρχει προστασία και σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Αναγνωρίζουμε ότι οι

Διαβάστε περισσότερα

23/2/2014 ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ

23/2/2014 ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ Οικονομική Επιστήμη Οργάνωση και Διοίκηση Επιχειρήσεων ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ Γιατί δημιουργήθηκε η οικονομική

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ. «Μεικτά» Συστήματα Καπιταλισμού και η Θέση της Ελλάδας

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ. «Μεικτά» Συστήματα Καπιταλισμού και η Θέση της Ελλάδας ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ «Μεικτά» Συστήματα Καπιταλισμού και η Θέση της Ελλάδας Η θεωρία VoC, βασίζεται σε σημαντικό βαθμό στην ανάλυση των δύο βασικών μοντέλων καπιταλισμού των φιλελεύθερων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΔΙΑΣΚΕΨΗ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΠΡΟΕΔΡΙΑΣ. Θεσσαλονίκη, 10-12 Μαρτίου 2014 ΚΟΙΝΕΣ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΔΙΑΣΚΕΨΗ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΠΡΟΕΔΡΙΑΣ. Θεσσαλονίκη, 10-12 Μαρτίου 2014 ΚΟΙΝΕΣ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΔΙΑΣΚΕΨΗ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΠΡΟΕΔΡΙΑΣ Θεσσαλονίκη, 10-12 Μαρτίου 2014 ΚΟΙΝΕΣ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ Η Ευρωπαϊκή Διάσκεψη Νέων είναι ένα στοιχείο της διαδικασίας του Διαρθρωμένου Διαλόγου που φέρνει σε επικοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν A. Η Δέσμευση της Διοίκησης...3. Κυρίαρχος Στόχος του Ομίλου ΤΙΤΑΝ και Κώδικας Δεοντολογίας...4. Εταιρικές Αξίες Ομίλου ΤΙΤΑΝ...

Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν A. Η Δέσμευση της Διοίκησης...3. Κυρίαρχος Στόχος του Ομίλου ΤΙΤΑΝ και Κώδικας Δεοντολογίας...4. Εταιρικές Αξίες Ομίλου ΤΙΤΑΝ... «ΕΤΑΙΡΙΚΕΣ ΑΞΙΕΣ & ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΟΜΙΛΟΥ ΤΙΤΑΝ» Μάιος 2008 1 Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν A Η Δέσμευση της Διοίκησης......3 Κυρίαρχος Στόχος του Ομίλου ΤΙΤΑΝ και Κώδικας Δεοντολογίας...4 Εταιρικές Αξίες Ομίλου

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑ «ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ»

ΒΑΣΙΚΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑ «ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ» ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ, ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΒΑΣΙΚΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑ «ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, 20-21 Νοεμβρίου 2014 ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ

Αθήνα, 20-21 Νοεμβρίου 2014 ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ Αθήνα, 20-21 Νοεμβρίου 2014 ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ Oι πολυάριθμοι φορείς της κοινωνικής οικονομίας και επιχειρηματικότητας που συμμετείχαν και συνεργάστηκαν στο Φόρουμ Κοινωνικής Επιχειρηματικότητας, 20-21 Νοεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

Στρατιωτικό προσωπικό και Ανθρώπινα Δικαιώματα. Πρόσφατες Εξελίξεις στην Ελλάδα

Στρατιωτικό προσωπικό και Ανθρώπινα Δικαιώματα. Πρόσφατες Εξελίξεις στην Ελλάδα Στρατιωτικό προσωπικό και Ανθρώπινα Δικαιώματα Πρόσφατες Εξελίξεις στην Ελλάδα Τα ανθρώπινα δικαιώματα είναι εννοιολογικά αδιαίρετα και ορίζουν το κοινωνικό δικαίωμα της ανθρώπινης ύπαρξης. Πράγματι, η

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ. Ενότητα # 6: ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ

ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ. Ενότητα # 6: ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ Ενότητα # 6: ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ Διδάσκων: Μανασάκης Κωνσταντίνος ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ Τα κείμενα και τα διαγράμματα της παρουσίασης

Διαβάστε περισσότερα

Νέο πλαίσιο για συλλογικές διαπραγματεύσεις. Συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση

Νέο πλαίσιο για συλλογικές διαπραγματεύσεις. Συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση Νέο πλαίσιο για συλλογικές διαπραγματεύσεις 1 Συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση Τι είναι οι συλλογικές διαπραγματεύσεις; Διαπραγματεύσεις μεταξύ εκπροσώπων εργοδοτών και εργαζομένων που στοχεύουν

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΥΠΟΥ. 9 Απριλίου 2013

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΥΠΟΥ. 9 Απριλίου 2013 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΥΠΟΥ 9 Απριλίου 2013 ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΗΣ ΓΝΩΜΗΣ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑΣ ΜΕ ΘΕΜΑ: «Η ΕΘΝΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗ ΣΥΛΛΟΓΙΚΗ ΣΥΜΒΑΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΛΛΟΓΙΚΕΣ ΔΙΑΠΡΑΓΜΑΤΕΥΣΕΙΣ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΣΥΝΟΧΗΣ» ΑΠΟ

Διαβάστε περισσότερα

Οργανωσιακός Σχεδιασμός και Ανάπτυξη Ανθρωπίνου Δυναμικού

Οργανωσιακός Σχεδιασμός και Ανάπτυξη Ανθρωπίνου Δυναμικού Οργανωσιακός Σχεδιασμός και Ανάπτυξη Ανθρωπίνου Δυναμικού ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΒΑΡΟΥΤΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΚΑΡΓΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΤΩΝ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΏΝ ΔΙΚΤΥΩΝ 2016-2017 Περίγραμμα Μαθήματος

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονη Οργάνωση & Διοίκηση Επιχειρήσεων.

Σύγχρονη Οργάνωση & Διοίκηση Επιχειρήσεων. Σύγχρονη Οργάνωση & Διοίκηση Επιχειρήσεων. 1.1.2 : Ο ρόλος των Οικονομικών Οργανισμών. (Τι είναι οι Οικονομικοί Οργανισμοί;). Οι Οικονομικοί Οργανισμοί είναι οργανωμένες μορφές δραστηριότητας οι οποίοι

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ ΕΘΝΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ

ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ ΕΘΝΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ ΕΘΝΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΟΜΙΛΙΑ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΣΥΕΤΕ ΓΙΩΡΓΟΥ ΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΣΤΗ Γ.Σ. ΤΩΝ ΜΕΤΟΧΩΝ ΤΗΣ ΕΤΕ 23 ΙΟΥΝΙΟΥ 2011 Βασικές προϋποθέσεις συγχωνεύσεων: Η μη αλλοίωση της μετοχικής

Διαβάστε περισσότερα

Νέες μορφές απασχόλησης. Συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση

Νέες μορφές απασχόλησης. Συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση Νέες μορφές απασχόλησης 1 Συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση Ποιες είναι οι νέες μορφές απασχόλησης; Σύμβαση ορισμένου χρόνου Μερική απασχόληση Προσωρινή απασχόληση Σύμβαση έργου Υπεργολαβία Εκ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ. Διοίκηση Επιχειρήσεων. Β Εξάμηνο -Παραδόσεις

ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ. Διοίκηση Επιχειρήσεων. Β Εξάμηνο -Παραδόσεις ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ Διοίκηση Επιχειρήσεων Β Εξάμηνο -Παραδόσεις 1 Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι να κατανοηθεί από τους σπουδαστές η σημασία της Διοικητικής Επιστήμης στην λειτουργία

Διαβάστε περισσότερα

Προκλήσεις, προτάσεις και προοπτικές της Κοινής Γεωργικής Πολιτικής. του Τάσου Χανιώτη 1

Προκλήσεις, προτάσεις και προοπτικές της Κοινής Γεωργικής Πολιτικής. του Τάσου Χανιώτη 1 Οι προκλήσεις Προκλήσεις, προτάσεις και προοπτικές της Κοινής Γεωργικής Πολιτικής του Τάσου Χανιώτη 1 Η σημαντικότερη πρόκληση που αντιμετωπίζει μακροπρόθεσμα η Ευρωπαϊκή γεωργία και η Κοινή Γεωργικής

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ Κυριάκος Φιλίνης Εργασιακές Σχέσεις και Αγορά Εργασίας Τα βασικά μεγέθη της αγοράς εργασίας Απασχολούμενοι είναι τα άτομα που απασχολούνται έναντι αμοιβής. Το ποσοστό

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΩΝ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ

ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΩΝ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΩΝ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΗ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ 703/1977 "ΠΕΡΙ ΕΛΕΓΧΟΥ ΜΟΝΟΠΩΛΙΩΝ ΚΑΙ ΟΛΙΓΟΠΩΛΕΙΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ" Με την ευκαιρία της δημοσίευσης

Διαβάστε περισσότερα

Π Ρ Ω Τ Ο Κ Ο Λ Λ Ο Σ Υ Ν Ε Ρ ΓΑ Σ Ι Α Σ

Π Ρ Ω Τ Ο Κ Ο Λ Λ Ο Σ Υ Ν Ε Ρ ΓΑ Σ Ι Α Σ Π Ρ Ω Τ Ο Κ Ο Λ Λ Ο Σ Υ Ν Ε Ρ ΓΑ Σ Ι Α Σ τ ο υ Υ π ο υ ρ γ ε ί ο υ Ο ι κ ο ν ο μ ί α ς, Υ π ο δ ο μ ώ ν, Ν α υ τ ι λ ί α ς κ α ι Το υ ρ ι σ μ ο ύ μ ε τ η ν Αν ε ξά ρ τ η τ η Α ρ χ ή «Σ υ ν ή γ ο ρ ο ς

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΕΥΡΕΥΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΕΥΡΕΥΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΕΥΡΕΥΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Νικόλαος Καρανάσιος Επίκουρος Καθηγητής ΤΕΙ Σερρών Γενικός Διευθυντής EC-BIC Σερρών Α. ΕΡΓΑΣΙΑ & ΕΡΓΟ Έννοια της Εργασίας Η διάθεση προκαθορισμένου χρόνου, προσωπικών και επίκτητων

Διαβάστε περισσότερα

Ο στόχος αυτός είναι σε άμεση συνάρτηση με τη στρατηγική της Λισαβόνας, και συγκεκριμένα την ενίσχυση της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής μέσω:

Ο στόχος αυτός είναι σε άμεση συνάρτηση με τη στρατηγική της Λισαβόνας, και συγκεκριμένα την ενίσχυση της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής μέσω: ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ Δελτίο Τύπου Ομιλία Γενικού Γραμματέα Διαχείρισης Κοινοτικών & Άλλων Πόρων Του Υπουργείου Απασχόλησης και Κοινωνικής Προστασίας Κυρίου Κωνσταντίνου

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΕΡΓΑΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΣΥΡΙΖΑ

ΤΜΗΜΑ ΕΡΓΑΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΣΥΡΙΖΑ ΤΜΗΜΑ ΕΡΓΑΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΣΥΡΙΖΑ Να αντιστρέψουμε τη σημερινή εικόνα απορρύθμισης των εργασιακών σχέσεων : Προτάσεις επιτακτικών αλλαγών στην εργατική νομοθεσία Στην 5ετία 2010-2014 έγινε μια - χωρίς προηγούμενο

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΑ ΠΡΟΕΔΡΟΥ Οκτωβρίου Ίδρυμα Ευγενίδου, Αθήνα

ΟΜΙΛΙΑ ΠΡΟΕΔΡΟΥ Οκτωβρίου Ίδρυμα Ευγενίδου, Αθήνα ΟΜΙΛΙΑ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΗΣ ΑΡΧΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΥΠΡΟΥ 17 o Εθνικό Συνέδριο Ενέργειας Ενέργεια & Ανάπτυξη 2012 30-31 Οκτωβρίου 2012 Ίδρυμα Ευγενίδου, Αθήνα Έντιμε Κύριε Υπουργέ, Εκλεκτοί προσκεκλημένοι, Είναι

Διαβάστε περισσότερα

«Οι βασικές αρχές και οι στόχοι του Ελληνικού Δικτύου για την καταπολέμηση των διακρίσεων»

«Οι βασικές αρχές και οι στόχοι του Ελληνικού Δικτύου για την καταπολέμηση των διακρίσεων» «Οι βασικές αρχές και οι στόχοι του Ελληνικού Δικτύου για την καταπολέμηση των διακρίσεων» Ημερίδα: «Το Δικαίωμα στην Εργασία και η καταπολέμηση των διακρίσεων: Η σημερινή πραγματικότητα στην Ελλάδα και

Διαβάστε περισσότερα

Οι διακρίσεις στην απασχόληση παραμένουν μεγάλες σήμερα παρά τις σημαντικές προσπάθειες που έχουν γίνει στη χώρα μας τα τελευταία 30 χρόνια.

Οι διακρίσεις στην απασχόληση παραμένουν μεγάλες σήμερα παρά τις σημαντικές προσπάθειες που έχουν γίνει στη χώρα μας τα τελευταία 30 χρόνια. Αγαπητοί φίλοι και φίλες, Οι διακρίσεις στην απασχόληση παραμένουν μεγάλες σήμερα παρά τις σημαντικές προσπάθειες που έχουν γίνει στη χώρα μας τα τελευταία 30 χρόνια. Οι διακρίσεις συνδέονται άμεσα με

Διαβάστε περισσότερα

Λευκωσία, 10 Ιουλίου 2015. Frank Hoffer, Bureau for Workers Activities

Λευκωσία, 10 Ιουλίου 2015. Frank Hoffer, Bureau for Workers Activities Μηχανισμός καθορισμού των μισθών στην προσδοκόμενη επανενωμένη Κύπρο Οι οικονομικές επιπτώσεις των ελάχιστων μισθών και της συλλογικής διαπραγμάτευσης : Ένα αμφισβητούμενο πεδίο Λευκωσία, 10 Ιουλίου 2015

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Βλ. Γκόρτσος Επίκουρος Καθηγητής Διεθνούς Οικονομικού Δικαίου, Πάντειο Πανεπιστήμιο Αθηνών, Γενικός Γραμματέας Ελληνικής Ένωσης Τραπεζών

Χρήστος Βλ. Γκόρτσος Επίκουρος Καθηγητής Διεθνούς Οικονομικού Δικαίου, Πάντειο Πανεπιστήμιο Αθηνών, Γενικός Γραμματέας Ελληνικής Ένωσης Τραπεζών Οι δικαιολογητικές βάσεις της ρυθμιστικής παρέμβασης για την προστασία του καταναλωτή χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών και το ισχύον ευρωπαϊκό και ελληνικό δίκαιο Χρήστος Βλ. Γκόρτσος Επίκουρος Καθηγητής Διεθνούς

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχεία Επιχειρηματικότητας ΙΙ

Στοιχεία Επιχειρηματικότητας ΙΙ Στοιχεία Επιχειρηματικότητας ΙΙ Νικόλαος Μυλωνίδης Απρίλιος 2007 1 Η έννοια του Επιχειρηματία Αναλαμβάνει δράση Συνδυάζει καινοτομικά και δημιουργικά τους συντελεστές της παραγωγής Παράγει προϊόντα και

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΑ ΠΡΟΕ ΡΟΥ ΓΣΕΕ ΓΙΑΝΝΗ ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΥ. Στην ανοικτή συνεδρίαση της ετήσιας Συνέλευσης των µελών του ΣΕΒ

ΟΜΙΛΙΑ ΠΡΟΕ ΡΟΥ ΓΣΕΕ ΓΙΑΝΝΗ ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΥ. Στην ανοικτή συνεδρίαση της ετήσιας Συνέλευσης των µελών του ΣΕΒ ΟΜΙΛΙΑ ΠΡΟΕ ΡΟΥ ΓΣΕΕ ΓΙΑΝΝΗ ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΥ Στην ανοικτή συνεδρίαση της ετήσιας Συνέλευσης των µελών του ΣΕΒ Αθήνα 13/05/2008 Κύριε Πρόεδρε της Κυβέρνησης, Κύριοι Υπουργοί, Κύριοι ιοικητές Τραπεζών, ηµοσίων

Διαβάστε περισσότερα

ECB-PUBLIC ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ. της 15ης Φεβρουαρίου σχετικά με τους λογαριασμούς πληρωμών (CON/2017/2)

ECB-PUBLIC ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ. της 15ης Φεβρουαρίου σχετικά με τους λογαριασμούς πληρωμών (CON/2017/2) EL ECB-PUBLIC ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ της 15ης Φεβρουαρίου 2017 σχετικά με τους λογαριασμούς πληρωμών (CON/2017/2) Εισαγωγή και νομική βάση Στις 23 Ιανουαρίου 2017 η Ευρωπαϊκή Κεντρική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πηγές Συντακτική ομάδα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πηγές Συντακτική ομάδα ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1 Σύμβαση δανεισμού... 2 1.1 Γενικά... 4 1.2 Γνήσιος και μη γνήσιος δανεισμός... 5 1.3 Το νομικό πλαίσιο για τον κατ επάγγελμα δανεισμό εργαζομένων... 5 Πηγές... 9 Συντακτική ομάδα... 9 1 1.

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγικοί στόχοι για το Ευρωπαϊκό Σύστημα Τυποποίησης* μέχρι το 2020

Στρατηγικοί στόχοι για το Ευρωπαϊκό Σύστημα Τυποποίησης* μέχρι το 2020 Στρατηγικοί στόχοι για το Ευρωπαϊκό Σύστημα Τυποποίησης* μέχρι το 2020 Η Ευρωπαϊκή τυποποίηση θα αποτελέσει ουσιαστικό παράγοντα για την ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης σε παγκόσμιο επίπεδο, την ανάπτυξη,

Διαβάστε περισσότερα

Σύσταση για ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Σύσταση για ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 13.5.2015 COM(2015) 251 final Σύσταση για ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ σχετικά με την εφαρμογή των γενικών προσανατολισμών της οικονομικής πολιτικής των κρατών μελών που έχουν ως

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ Ν.3373/2005: ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ

ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ Ν.3373/2005: ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ Ν.3373/2005: ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΗ ΤΟΥ Ν.703/77 «ΠΕΡΙ ΕΛΕΓΧΟΥ ΜΟΝΟΠΩΛΙΩΝ ΚΑΙ ΟΛΙΓΟΠΩΛΙΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ». Από 1 ης Μαΐου 2004 ισχύει στην Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

14475/16 ΜΜ/ριτ/ΕΠ 1 DG B 1C

14475/16 ΜΜ/ριτ/ΕΠ 1 DG B 1C Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης Βρυξέλλες, 24 Νοεμβρίου 2016 (OR. en) 14475/16 SOC 712 EMPL 486 ECOFIN 1052 ΣΗΜΕΙΩΜΑ Αποστολέας: Αποδέκτης: Θέμα: Προεδρία Επιτροπή των Μονίμων Αντιπροσώπων / Συμβούλιο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ. σύμφωνα με το άρθρο 294 παράγραφος 6 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ. σύμφωνα με το άρθρο 294 παράγραφος 6 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, XXX [ ](2016) XXX draft 2013/0029 (COD) ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ σύμφωνα με το άρθρο 294 παράγραφος 6 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής

Διαβάστε περισσότερα

THE ECONOMIST ΟΜΙΛΙΑ

THE ECONOMIST ΟΜΙΛΙΑ THE ECONOMIST ΟΜΙΛΙΑ ΑΝΤΡΕΑ ΞΑΝΘΟΥ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΥΓΕΙΑΣ, ΕΛΛΑΔΑ TO THE 20 th ROUNDTABLE WITH THE GOVERNMENT OF GREECE EUROPE: SHAKEN AND STIRRED? GREECE: A SKILFUL ACORBAT? ΤΕΤΑΡΤΗ 22 ΙΟΥΝΙΟΥ 2016 THE ECONOMIST

Διαβάστε περισσότερα

Το νέο τοπίο στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας και ο ρόλος του Διαχειριστή Δικτύου Διανομής (ΔΕΔΔΗΕ)

Το νέο τοπίο στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας και ο ρόλος του Διαχειριστή Δικτύου Διανομής (ΔΕΔΔΗΕ) Ιωάννης Μάργαρης Αντιπρόεδρος ΔΣ ΔΕΔΔΗΕ Α.Ε. Διαχειριστής Δικτύου Διανομής Ηλεκτρικής Ενέργειας Α.Ε. Το νέο τοπίο στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας και ο ρόλος του Διαχειριστή Δικτύου Διανομής (ΔΕΔΔΗΕ) ανάγκη

Διαβάστε περισσότερα

Η Ερευνητική Στρατηγική

Η Ερευνητική Στρατηγική Η Ερευνητική Στρατηγική Ο τομέας της Υγείας Η σύγχρονη έρευνα στον τομέα της υγείας σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης σκοπεύει να εξασφαλίσει την πρόσβαση όσων ζουν στα κράτημέλη σε υγειονομική περίθαλψη υψηλής

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση, κοινωνικός σχεδιασμός. Ρέμος Αρμάος MSc PhD, Υπεύθυνος εκπαίδευσης στελεχών ΚΕΘΕΑ

Εκπαίδευση, κοινωνικός σχεδιασμός. Ρέμος Αρμάος MSc PhD, Υπεύθυνος εκπαίδευσης στελεχών ΚΕΘΕΑ Εκπαίδευση, κοινωνικός σχεδιασμός Ρέμος Αρμάος MSc PhD, Υπεύθυνος εκπαίδευσης στελεχών ΚΕΘΕΑ armaos@kethea.gr Προτεραιότητες & βασικά μεγέθη εκπαίδευσης 2 Η ΔΒΜ αποτελεί προτεραιότητα σε διεθνές επίπεδο

Διαβάστε περισσότερα

Διακήρυξη. των Δικαιωμάτων. και Ευθυνών. των Εθελοντών ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΜΕΓΑΡΟ

Διακήρυξη. των Δικαιωμάτων. και Ευθυνών. των Εθελοντών ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΜΕΓΑΡΟ ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΜΕΓΑΡΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΕΠΙΤΡΟΠΟΥ ΕΘΕΛΟΝΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΜΗ ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΕΩΝ Διακήρυξη των Δικαιωμάτων και Ευθυνών των Εθελοντών Συμμετέχω Διαμορφώνω Συμμετέχω Έχω ρόλο

Διαβάστε περισσότερα

Εργατικό Δίκαιο 1 ο Φροντιστηριακό Μάθηµα Η έννοια της εξαρτηµένης εργασίας. Εισηγητής: δρ Δηµήτρης Γούλας

Εργατικό Δίκαιο 1 ο Φροντιστηριακό Μάθηµα Η έννοια της εξαρτηµένης εργασίας. Εισηγητής: δρ Δηµήτρης Γούλας Εργατικό Δίκαιο 1 ο Φροντιστηριακό Μάθηµα Η έννοια της εξαρτηµένης εργασίας Εισηγητής: δρ Δηµήτρης Γούλας Εξαρτηµένη εργασία: η λέξη «κλειδί» για το Εργατικό Δίκαιο Ο δικαιολογητικός λόγος και η προϋπόθεση

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία Εκτελεστικού Αντιπροέδρου Χάρη Κυριαζή. «Προκλήσεις, προτάσεις, στρατηγικές ανάπτυξης της εξωστρέφειας» ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΕΞΑΓΩΓΩΝ ΣΕΒΕ EXPORT SUMMIT

Ομιλία Εκτελεστικού Αντιπροέδρου Χάρη Κυριαζή. «Προκλήσεις, προτάσεις, στρατηγικές ανάπτυξης της εξωστρέφειας» ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΕΞΑΓΩΓΩΝ ΣΕΒΕ EXPORT SUMMIT Ομιλία Εκτελεστικού Αντιπροέδρου Χάρη Κυριαζή «Προκλήσεις, προτάσεις, στρατηγικές ανάπτυξης της εξωστρέφειας» ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΕΞΑΓΩΓΩΝ ΣΕΒΕ EXPORT SUMMIT Roadmap to Growth Θεσσαλονίκη, 3 Μαΐου 2012 Κυρίες & Κύριοι,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΕΡΓΟΣ ΓΗΡΑΝΣΗ, ΕΥΕΛΙΚΤΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΟΙ ΑΝΩ ΤΩΝ 55 ΕΤΩΝ

ΕΝΕΡΓΟΣ ΓΗΡΑΝΣΗ, ΕΥΕΛΙΚΤΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΟΙ ΑΝΩ ΤΩΝ 55 ΕΤΩΝ ΕΝΕΡΓΟΣ ΓΗΡΑΝΣΗ, ΕΥΕΛΙΚΤΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΟΙ ΑΝΩ ΤΩΝ 55 ΕΤΩΝ ΙΩΑΝΝΗΣ Δ. ΚΟΥΚΙΑΔΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΝΟΜΙΚΗΣ Α.Π.Θ. Θεματικό Εργαστήριο 18.3.2008 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

«ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΣΩΜΑΤΕΙΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ Ο.Σ.Π.Α.»

«ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΣΩΜΑΤΕΙΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ Ο.Σ.Π.Α.» Από τη δευτεροβάθμια συνδικαλιστική οργάνωση με την επωνυμία «ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΣΩΜΑΤΕΙΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ Ο.Σ.Π.Α.» τέθηκαν υπόψη μου το εξής περιστατικά: Οκτώ (8) από τα είκοσι ένα (21) μέλη του Δ.Σ., το

Διαβάστε περισσότερα

Συνέντευξη από την Ανδρούλλα Βασιλείου, Επίτροπο εκπαίδευσης, πολιτισμού, πολυγλωσσίας και νεολαίας

Συνέντευξη από την Ανδρούλλα Βασιλείου, Επίτροπο εκπαίδευσης, πολιτισμού, πολυγλωσσίας και νεολαίας Της Αθανασίας Κωνσταντίνου Συνέντευξη από την Ανδρούλλα Βασιλείου, Επίτροπο εκπαίδευσης, πολιτισμού, πολυγλωσσίας και νεολαίας Με δεδομένες τις αρχές στις οποίες στηρίχτηκε η οικοδόμηση της Ευρωπαϊκής

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία Δημάρχου Αμαρουσίου Γιώργου Πατούλη Έναρξη λειτουργίας Γραφείου Ενημέρωσης ΑΜΕΑ

Ομιλία Δημάρχου Αμαρουσίου Γιώργου Πατούλη Έναρξη λειτουργίας Γραφείου Ενημέρωσης ΑΜΕΑ Ομιλία Δημάρχου Αμαρουσίου Γιώργου Πατούλη Έναρξη λειτουργίας Γραφείου Ενημέρωσης ΑΜΕΑ Κυρίες και κύριοι Αγαπητοί εργαζόμενοι Φίλες και φίλοι Θέλω να σας ευχαριστήσω για την παρουσία σας σήμερα εδώ, στο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΣΥΜΦΙΛΙΩΣΗ ΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ ΔΙΑΙΤΗΣΙΑ...2 ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΘΕΣΜΟΣ ΤΗΣ ΣΥΜΦΙΛΙΩΣΗΣ;...5 ΠΟΙΑ Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΠΟΥ ΤΗΡΕΙΤΑΙ;...5

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΣΥΜΦΙΛΙΩΣΗ ΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ ΔΙΑΙΤΗΣΙΑ...2 ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΘΕΣΜΟΣ ΤΗΣ ΣΥΜΦΙΛΙΩΣΗΣ;...5 ΠΟΙΑ Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΠΟΥ ΤΗΡΕΙΤΑΙ;...5 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΣΥΜΦΙΛΙΩΣΗ ΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ ΔΙΑΙΤΗΣΙΑ...2 ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΘΕΣΜΟΣ ΤΗΣ ΣΥΜΦΙΛΙΩΣΗΣ;...5 ΠΟΙΑ Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΠΟΥ ΤΗΡΕΙΤΑΙ;...5 ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΘΕΣΜΟΣ ΤΗΣ ΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗΣ;...7 ΠΟΙΑ Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΠΟΥ ΤΗΡΕΙΤΑΙ;...7 ΤΙ

Διαβάστε περισσότερα

Αλλαγές στο καθεστώς σύναψης συμβάσεων στους τομείς κοινής ωφέλειας (ύδωρ, ενέργεια, μεταφορές, ταχυδρομικές υπηρεσίες)

Αλλαγές στο καθεστώς σύναψης συμβάσεων στους τομείς κοινής ωφέλειας (ύδωρ, ενέργεια, μεταφορές, ταχυδρομικές υπηρεσίες) ΗΜΕΡΙΔΑ «ΣΧΕΔΙΑΖΟΜΕΝΕΣ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΚΟΙΝΟΤΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΔΗΜΟΣΙΕΣ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ» Αλλαγές στο καθεστώς σύναψης συμβάσεων στους τομείς κοινής ωφέλειας (ύδωρ, ενέργεια, μεταφορές, ταχυδρομικές υπηρεσίες)

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ο Υπουργός Απασχόλησης και Κοινωνικής Προστασίας κ. Βασίλης Μαγγίνας μίλησε σήμερα Δευτέρα 16 Ιουλίου στο Όγδοο Διακυβερνητικό Συμβούλιο

Διαβάστε περισσότερα

Η Συνδικαλιστική Οργάνωση-Μέρος ΙΙΙ

Η Συνδικαλιστική Οργάνωση-Μέρος ΙΙΙ Η Συνδικαλιστική Οργάνωση-Μέρος ΙΙΙ Νοέμβριος 2016 Ενημέρωση και Διαβούλευση των Εργοδοτουμένων Μαθησιακοί Στόχοι Ο Νόμος Πεδίο Εφαρμογής Καθορισμός κατώτατου αριθμού εργοδοτουμένων Περιεχόμενο ενημέρωσης

Διαβάστε περισσότερα

1η Συνάντηση Διά βίου εκπαίδευση & συνδικάτο σ. 17-34

1η Συνάντηση Διά βίου εκπαίδευση & συνδικάτο σ. 17-34 1η Συνάντηση Διά βίου εκπαίδευση & συνδικάτο σ. 17-34 ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ 1.1 Δραστηριότητες Γνωριμία & συνεργασία των μελών της ομάδας γνωριμίας & σ. 19 συνεργασίας των εκπαιδευομένων ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1.1 (Ανά

Διαβάστε περισσότερα

Αρχή 1. Πιθανές ενέργειες:

Αρχή 1. Πιθανές ενέργειες: Η προσδοκία μας Στο επίκεντρο της δραστηριότητας της ασφαλιστικής βιομηχανίας εντοπίζεται η αντίληψη, η διαχείριση και η ανάληψη κινδύνων. Με γνώμονα την πρόληψη και την μείωση της έκθεσης στον κίνδυνο

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία. του Διοικητή του ΙΚΑ-ΕΤΑΜ. Ροβέρτου Σπυρόπουλου. του Ελληνο-Αμερικανικού Εμπορικού Επιμελητηρίου:

Ομιλία. του Διοικητή του ΙΚΑ-ΕΤΑΜ. Ροβέρτου Σπυρόπουλου. του Ελληνο-Αμερικανικού Εμπορικού Επιμελητηρίου: Ομιλία του Διοικητή του ΙΚΑ-ΕΤΑΜ Ροβέρτου Σπυρόπουλου στο 4 ο Ετήσιο Συνέδριο Labor & Insurance του Ελληνο-Αμερικανικού Εμπορικού Επιμελητηρίου: «Απασχόληση και Ασφάλιση: Δύο ζητήματα εθνικής προτεραιότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧOΜΕΝΑ Πηγές Συντακτική ομάδα

ΠΕΡΙΕΧOΜΕΝΑ Πηγές Συντακτική ομάδα ΠΕΡΙΕΧOΜΕΝΑ ΜΕΤΑΒΟΛΗ (ΑΛΛΑΓΗ) ΤΟΥ ΠΡΟΣΩΠΟΥ ΤΟΥ ΕΡΓΟΔΟΤΗ ΜΕΤΑΒΙΒΑΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ... 2 1. Η έννοια της μεταβολής του προσώπου του εργοδότη... 2 Πηγές... 7 Συντακτική ομάδα... 7 1 ΜΕΤΑΒΟΛΗ (ΑΛΛΑΓΗ) ΤΟΥ ΠΡΟΣΩΠΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΒΑΣΙΚΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ V PRC «Συνδικαλισμός, συνδικάτα και συνδικαλιστική συμμετοχή στη συγκυρία της οικονομικής κρίσης», ΒΑΣΙΚΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αντικείμενο της παρούσας έρευνας αποτέλεσε η διερεύνηση του βαθμού συνδικαλιστικής

Διαβάστε περισσότερα

Πρωτοφανής στην ιστορία του τόπου η μη εκπροσώπηση των

Πρωτοφανής στην ιστορία του τόπου η μη εκπροσώπηση των Πρωτοφανής στην ιστορία του τόπου η μη εκπροσώπηση των εργαζομένων στο Διοικητικό Συμβούλιο του νέου ΕΦΚΑ. επιστολή της ΓΣΕΕ προς την Υπουργό Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΥΝΟΧΗΣ 2014-2020

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΥΝΟΧΗΣ 2014-2020 ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΆ ΕΡΓΑΛΕΊΑ ΣΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΉ ΣΥΝΟΧΉΣ 2014-2020 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΥΝΟΧΗΣ 2014-2020 Οι νέοι κανόνες και η νομοθεσία που διέπουν τον επόμενο γύρο επένδυσης από την πολιτική συνοχής της ΕΕ για την περίοδο

Διαβάστε περισσότερα

PUBLIC LIMITE EL ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣΕΝΩΣΗΣ. Βρυξέλλες,14Σεπτεμβρίου2011(20.09) (OR.en) 14224/11 LIMITE SOC772 ECOFIN583 EDUC235 REGIO74 ΣΗΜΕΙΩΜΑ

PUBLIC LIMITE EL ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣΕΝΩΣΗΣ. Βρυξέλλες,14Σεπτεμβρίου2011(20.09) (OR.en) 14224/11 LIMITE SOC772 ECOFIN583 EDUC235 REGIO74 ΣΗΜΕΙΩΜΑ ConseilUE ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣΕΝΩΣΗΣ PUBLIC Βρυξέλλες,14Σεπτεμβρίου2011(20.09) (OR.en) 14224/11 LIMITE SOC772 ECOFIN583 EDUC235 REGIO74 ΣΗΜΕΙΩΜΑ της: προς: Θέμα: Προεδρίας τηνεπιτροπήτων ΜόνιμωνΑντιπροσώπων(1οτμήμα)/τοΣυμβούλιο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πηγές Συντακτική ομάδα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πηγές Συντακτική ομάδα ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΕΞΑΡΤΗΜΕΝΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ, ΔΟΚΙΜΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΔΙΑΔΟΧΙΚΕΣ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ... 2 1. Συμβάσεις εξαρτημένης εργασίας ορισμένου και αορίστου χρόνου... 2 1.1 Σύμβαση εργασίας αορίστου χρόνου... 3

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ο Η έννοια της επιχείρησης. Καζάκου Γεωργία, ΠΕ09 Οικονομολόγος

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ο Η έννοια της επιχείρησης. Καζάκου Γεωργία, ΠΕ09 Οικονομολόγος ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ο Η έννοια της επιχείρησης 1 Κάθε οικονομικό σύστημα λειτουργεί με στόχο την ικανοποίηση των αναγκών των καταναλωτών. Μέσα σε αυτό υπάρχουν οργανισμοί, δημόσιοι και ιδιωτικοί, τράπεζες, επιχειρήσεις,

Διαβάστε περισσότερα

Πριν όµως περάσω στο θέµα που µας απασχολεί, θα ήθελα µε λίγα λόγια να σας µιλήσω για το ρόλο του Επιµελητηρίου Μεσσηνίας.

Πριν όµως περάσω στο θέµα που µας απασχολεί, θα ήθελα µε λίγα λόγια να σας µιλήσω για το ρόλο του Επιµελητηρίου Μεσσηνίας. Οµιλία του Προέδρου του Επιµελητηρίου Μεσσηνίας κ. Γ. Καραµπάτου στο Α.Τ.Ε.Ι. Καλαµάτας µε θέµα: «Η ανάγκη συνεργασίας µεταξύ Επιµελητηρίου και Πανεπιστηµίων µέσω των γραφείων διασύνδεσης» Τρίτη, 30 Σεπτεµβρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΣΕΠ: Ένα Χρήσιμο Εργαλείο για τις Τοπικές Κοινωνίες

ΚΟΙΝΣΕΠ: Ένα Χρήσιμο Εργαλείο για τις Τοπικές Κοινωνίες ΚΟΙΝΣΕΠ: Ένα Χρήσιμο Εργαλείο για τις Τοπικές Κοινωνίες Βασικές αρχές: Αλληλεγγύη Κοινωνική συνοχή Υπεροχή του ατόμου έναντι του κεφαλαίου, Κοινωνική υπευθυνότητα και δημοκρατική λήψη αποφάσεων Στην Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

ENA, Ινστιτούτο Εναλλακτικών Πολιτικών Ζαλοκώστα 8, 2ος όροφος T enainstitute.org

ENA, Ινστιτούτο Εναλλακτικών Πολιτικών Ζαλοκώστα 8, 2ος όροφος T enainstitute.org Ιδρυτική Διακήρυξη 1. 2. 3. Το Ινστιτούτο Εναλλακτικών Πολιτικών - ΕΝΑ ενεργοποιείται σε μια κρίσιμη για την Ελλάδα περίοδο. Σε μια περίοδο κατά την οποία οι κοινωνικοί και πολιτικοί θεσμοί λειτουργούν

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, 18 Ιουλίου 2006 Αρ. Πρωτ.: Υ190

Αθήνα, 18 Ιουλίου 2006 Αρ. Πρωτ.: Υ190 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ο ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΣ Αθήνα, 18 Ιουλίου 2006 Αρ. Πρωτ.: Υ190 ΠΡΟΣ: 1. Όλους τους Υπουργούς και Υφυπουργούς 2. Τον Γενικό Γραμματέα της Κυβέρνησης 3. Όλους τους Γενικούς Γραμματείς Υπουργείων

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΟΥ ΚΕΝΤΡΟΥ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ TΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ

ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΟΥ ΚΕΝΤΡΟΥ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ TΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΟΥ ΚΕΝΤΡΟΥ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ TΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ ΤΡΙΜΗΝΙΑΙΑ ΠΕΡΙΟΔΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΟΥ ΚΕΝΤΡΟΥ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ ΤΕΥΧΟΣ 10 ΙΟΥΛΙΟΣ-ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ-ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2007 ΤΡΙΤΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ της. Σύστασης για ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ της. Σύστασης για ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 2.3.2015 COM(2015) 99 final ANNEX 1 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ της Σύστασης για ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ σχετικά με τους γενικούς προσανατολισμούς των οικονομικών πολιτικών των κρατών μελών

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες Γραμμές του 2001 των Ηνωμένων Εθνών που αποσκοπούν στην δημιουργία ενός ευνοϊκού περιβάλλοντος για την ανάπτυξη των συνεταιρισμών

Κατευθυντήριες Γραμμές του 2001 των Ηνωμένων Εθνών που αποσκοπούν στην δημιουργία ενός ευνοϊκού περιβάλλοντος για την ανάπτυξη των συνεταιρισμών Κατευθυντήριες Γραμμές του 2001 των Ηνωμένων Εθνών που αποσκοπούν στην δημιουργία ενός ευνοϊκού περιβάλλοντος για την ανάπτυξη των συνεταιρισμών 1 2 Παράρτημα Σχέδιο κατευθυντήριων γραμμών που αποσκοπούν

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΜΟΥΣ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ

ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΜΟΥΣ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΜΟΥΣ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ Εγκρίθηκε από τη Γενική Συνέλευση της ICA στην Καρταχένα της Κολομβίας στις 23 Σεπτεμβρίου 2005 Η διακήρυξη αυτή θα πρέπει να προσαρμοστεί στις διαφορετικές

Διαβάστε περισσότερα

1. Την παρουσίαση του ελληνικού προτύπου ΕΛΟΤ 1452 για τη διαχείριση της ποιότητας εμπορικών καταστημάτων,

1. Την παρουσίαση του ελληνικού προτύπου ΕΛΟΤ 1452 για τη διαχείριση της ποιότητας εμπορικών καταστημάτων, Εκδήλωση για Πρότυπο ποιότητας για εμπορικά καταστήματα Νέες εκδόσεις προτύπων συστημάτων διαχείρισης αίθουσα Εμπορικού και Εισαγωγικού Συλλόγου Πατρών πλ. Γεωργίου Α 25, ΠΑΤΡΑ Τετάρτη, 25 Νοεμβρίου 2015

Διαβάστε περισσότερα

Σεµινάριο ΣΦΥΡΗΛΑΤΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥ ΔΙΑΛΟΓΟΥ - Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΣΥΝΔΙΚΑΤΩΝ

Σεµινάριο ΣΦΥΡΗΛΑΤΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥ ΔΙΑΛΟΓΟΥ - Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΣΥΝΔΙΚΑΤΩΝ Σεµινάριο ΣΦΥΡΗΛΑΤΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥ ΔΙΑΛΟΓΟΥ - Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΣΥΝΔΙΚΑΤΩΝ Ανέστης Στάθης Αναπληρωτής Γ. Γραµµατέας & Γραµµατέας Τύπου ΓΣΕΕ Αθήνα, 14 Φεβρουαρίου 2011 Με

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΕΊΝΑΙ ΤΟ ΠΔ 240/2006;

ΤΙ ΕΊΝΑΙ ΤΟ ΠΔ 240/2006; 1 ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗ ΤΟ ΠΔ 240 ΚΑΙ Η ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΟΔΗΓΙΑ 2002/14 Παναγιώτης Κατσαμπάνης Μηχανολόγος Ηλεκτρολόγος ΕΜΠ Επιστημονικός συνεργάτης της ΟΒΕΣ Παρουσίαση στη συνάντηση των συνδικαλιστών της

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ 4η ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ

ΕΝΟΤΗΤΑ 4η ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ 1 ΕΝΟΤΗΤΑ 4η ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ 2 Επάγγελμα και κοινωνιολογική θεωρία Το επάγγελμα κατέχει κεντρική θέση στην κοινωνιολογική θεωρία από το 19 ο αιώνα, όταν συγκροτούνται

Διαβάστε περισσότερα

Ο κοινωνικός διάλογος στη Ρουμανία. Άρπαντ Σούμπα Ομοσπονδία των μεταλλουργών «Μετάλ»

Ο κοινωνικός διάλογος στη Ρουμανία. Άρπαντ Σούμπα Ομοσπονδία των μεταλλουργών «Μετάλ» Ο κοινωνικός διάλογος στη Ρουμανία Άρπαντ Σούμπα Ομοσπονδία των μεταλλουργών «Μετάλ» Γενική κατάσταση Για την εξασφάλιση σταθερού περιβάλλοντος και κοινωνικής ειρήνης, ο νόμος ορίζει τους κανόνες για τη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΗΓΗΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΗΣ ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΓΚΡΙΣΗ ΤΟΥ ΣΧΕΔΙΟΥ ΤΟΥ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΔΗΜΟΥ ΔΕΛΦΩΝ (Α ΦΑΣΗ

ΕΙΣΗΓΗΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΗΣ ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΓΚΡΙΣΗ ΤΟΥ ΣΧΕΔΙΟΥ ΤΟΥ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΔΗΜΟΥ ΔΕΛΦΩΝ (Α ΦΑΣΗ ΕΙΣΗΓΗΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΗΣ ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΓΚΡΙΣΗ ΤΟΥ ΣΧΕΔΙΟΥ ΤΟΥ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΔΗΜΟΥ ΔΕΛΦΩΝ 2014-2019 (Α ΦΑΣΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ) Αξιότιμοι συνάδελφοι, Οι Δήμοι, στο πλαίσιο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΧΟΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΕΣΠΑ 2014-2020

ΣΤΟΧΟΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΕΣΠΑ 2014-2020 ΣΤΟΧΟΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΕΣΠΑ 2014-2020 - Με την παρούσα εγκύκλιο γίνεται αποτύπωση της προόδου των διαπραγµατεύσεων για τη διαµόρφωση του Κανονιστικού πλαισίου της νέας περιόδου, καθώς και των σηµαντικών

Διαβάστε περισσότερα

1. Η κρατική μέριμνα για την κοινωνική ασφάλιση κατά το Σύνταγμα. Το δικαίωμα στην κοινωνική ασφάλιση αποτελεί κοινωνικό δικαίωμα, το περιεχόμενο

1. Η κρατική μέριμνα για την κοινωνική ασφάλιση κατά το Σύνταγμα. Το δικαίωμα στην κοινωνική ασφάλιση αποτελεί κοινωνικό δικαίωμα, το περιεχόμενο Η συνταγματική υποχρέωση λειτουργίας δημοσίων φορέων κοινωνικής ασφάλισης και η πιθανή εξωτερίκευση δραστηριοτήτων και συνεργασιών με επαγγελματικούς και ιδιωτικούς φορείς Πατρίνα Παπαρρηγοπούλου-Πεχλιβανίδη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΛΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ

ΣΥΛΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΣΥΛΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ Δ Ι Κ Α Ι Ο Σ Υ Λ Λ Ο Γ Ι Κ Ω Ν Δ Ι Α Π Ρ Α Γ Μ Α Τ Ε Υ Σ Ε Ω Ν Η σχέση όρων συλλογικών συμβάσεων με άλλους ρυθμιστικούς παράγοντες ΣΣΕ και Νόμος Ταυτόχρονη ρύθμιση των ίδιων

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΑ 93/13/ΕΟΚ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 5ης Απριλίου 1993 σχετικά με τις καταχρηστικές ρήτρες των συμβάσεων που συνάπτονται με καταναλωτές

ΟΔΗΓΙΑ 93/13/ΕΟΚ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 5ης Απριλίου 1993 σχετικά με τις καταχρηστικές ρήτρες των συμβάσεων που συνάπτονται με καταναλωτές 21.4.93 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. L 95/29 ΟΔΗΓΙΑ 93/13/ΕΟΚ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 5ης Απριλίου 1993 σχετικά με τις καταχρηστικές ρήτρες των συμβάσεων που συνάπτονται με καταναλωτές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΤΩΝ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΤΩΝ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΤΩΝ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Ως κλάδος τηλεπικοινωνιών ορίζεται η παραγωγή τηλεπικοινωνιακού υλικού και η χρήση των παραγόμενων τηλεπικοινωνιακών προϊόντων και

Διαβάστε περισσότερα

Διοικητικό Οικονομικό Δίκαιο

Διοικητικό Οικονομικό Δίκαιο ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διοικητικό Οικονομικό Δίκαιο Συμβάσεις/Δημόσιες συμβάσεις: έννοια και προσυμβατικό στάδιο Ευγ. Β. Πρεβεδούρου Σχολής Α.Π.Θ. Άδειες Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΩΝ ΚΙΝΔΥΝΩΝ

ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΩΝ ΚΙΝΔΥΝΩΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΩΝ ΚΙΝΔΥΝΩΝ ΙΟΡΔΑΝΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΔΗΣ jordan@uom.gr Κτήριο Η- Θ γραφείο 402 Τηλ. 2310-891-591 DAN BORGE «Η διαχείριση του κινδύνου είναι δυνατό να μας βοηθήσει να αρπάξουμε μια ευκαιρία

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ 1 Ο ΣΥΛΛΟΓΙΚΕΣ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ... 2 ΣΥΛΛΟΓΙΚΕΣ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ, ΕΝΝΟΙΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΣΥΝΔΙΚΑΛΙΣΤΙΚΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ... 5 ΦΥΣΗ ΣΣΕ...

ΜΕΡΟΣ 1 Ο ΣΥΛΛΟΓΙΚΕΣ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ... 2 ΣΥΛΛΟΓΙΚΕΣ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ, ΕΝΝΟΙΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΣΥΝΔΙΚΑΛΙΣΤΙΚΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ... 5 ΦΥΣΗ ΣΣΕ... Πίνακας περιεχομένων ΜΕΡΟΣ 1 Ο ΣΥΛΛΟΓΙΚΕΣ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ... 2 ΣΥΛΛΟΓΙΚΕΣ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ, ΕΝΝΟΙΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΣΥΝΔΙΚΑΛΙΣΤΙΚΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ... 5 ΦΥΣΗ ΣΣΕ... 6 ΕΙΔΗ ΣΣΕ ΚΑΙ ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΑ ΣΥΝΑΨΗΣ ΤΟΥΣ...

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. ΜΕΡΟΣ 1ο ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Οργάνωση Εργασία - Τεχνολογία. Εισαγωγή του συγγραφέα... 21

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. ΜΕΡΟΣ 1ο ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Οργάνωση Εργασία - Τεχνολογία. Εισαγωγή του συγγραφέα... 21 Βιομηχανική Κοινωνιολογία και Βιομηχανικές Σχέσεις 9 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ 1ο ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Οργάνωση Εργασία - Τεχνολογία Πρόλογος Καθηγητή Βασίλη Φίλια... 17 Εισαγωγή του συγγραφέα... 21 1. Η

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΑ ΧΡΗΣΤΟΥ ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ Ο.Κ.Ε. ΑΘΗΝΑ 25 ΙΟΥΝΙΟΥ 2009 «Ο

ΟΜΙΛΙΑ ΧΡΗΣΤΟΥ ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ Ο.Κ.Ε. ΑΘΗΝΑ 25 ΙΟΥΝΙΟΥ 2009 «Ο ΟΜΙΛΙΑ ΧΡΗΣΤΟΥ ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ Ο.Κ.Ε. ΑΘΗΝΑ 25 ΙΟΥΝΙΟΥ 2009 «Ο ρόλος του χρηματοπιστωτικού συστήματος για την έξοδο από την κρίση και η συμβολή του για μακροχρόνια οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη»

Διαβάστε περισσότερα

Διαπραγματεύσεις, συλλογικές συμβάσεις εργασίας και κοινωνικός διάλογος σε καιρούς κρίσης. Συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση

Διαπραγματεύσεις, συλλογικές συμβάσεις εργασίας και κοινωνικός διάλογος σε καιρούς κρίσης. Συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση Διαπραγματεύσεις, συλλογικές συμβάσεις εργασίας και κοινωνικός διάλογος σε καιρούς κρίσης 1 Συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση Μερικά απλά λόγια για την κρίση Η κρίση ξεκίνησε στις ΗΠΑ το 2008

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΘΝΟΠΟΙΗΣΗ ΕΙΝΑΙ Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ ; ΠΛΑΤΩΝ ΜΑΡΛΑΦΕΚΑΣ ΛΟΥΞ ΑΒΕΕ

ΔΙΕΘΝΟΠΟΙΗΣΗ ΕΙΝΑΙ Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ ; ΠΛΑΤΩΝ ΜΑΡΛΑΦΕΚΑΣ ΛΟΥΞ ΑΒΕΕ ΠΛΑΤΩΝ ΜΑΡΛΑΦΕΚΑΣ ΛΟΥΞ ΑΒΕΕ Αθήνα, 7 Μαΐου 2015 ΛΟΓΟΙ ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΟΥ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Είμαστε σε μια περίοδο όπου η κρίση διαφοροποιεί το διεθνές επιχειρηματικό περιβάλλον Πρώτον,

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο Δράσης Πολιτικές και Δέσμη Νομοθετικών Παρεμβάσεων Για μία Ελλάδα φιλική στις Επιχειρήσεις

Σχέδιο Δράσης Πολιτικές και Δέσμη Νομοθετικών Παρεμβάσεων Για μία Ελλάδα φιλική στις Επιχειρήσεις Σχέδιο Δράσης Πολιτικές και Δέσμη Νομοθετικών Παρεμβάσεων Για μία φιλική στις Επιχειρήσεις 1. Η Πρωτοβουλία για την Άρση των Εμποδίων στην Επιχειρηματική Δραστηριότητα Η αποκατάσταση της ανταγωνιστικότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΑ ΤΗΣ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ κ. ΦΑΝΗΣ ΠΑΛΛΗ ΠΕΤΡΑΛΙΑ ΣΤΗΝ ΗΜΕΡΙ Α ΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗΣ ΣΥΜΠΡΑΞΗΣ

ΟΜΙΛΙΑ ΤΗΣ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ κ. ΦΑΝΗΣ ΠΑΛΛΗ ΠΕΤΡΑΛΙΑ ΣΤΗΝ ΗΜΕΡΙ Α ΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗΣ ΣΥΜΠΡΑΞΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ ΟΜΙΛΙΑ ΤΗΣ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ κ. ΦΑΝΗΣ ΠΑΛΛΗ ΠΕΤΡΑΛΙΑ ΣΤΗΝ ΗΜΕΡΙ Α ΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗΣ ΣΥΜΠΡΑΞΗΣ «e-πιμενω» Θέµα ηµερίδας:

Διαβάστε περισσότερα

Οι Δήμοι στο κατώφλι της νέας προγραμματικής περιόδου. Ράλλης Γκέκας, Διευθύνων Σύμβουλος ΕΕΤΑΑ Φεβρουάριος 2014

Οι Δήμοι στο κατώφλι της νέας προγραμματικής περιόδου. Ράλλης Γκέκας, Διευθύνων Σύμβουλος ΕΕΤΑΑ Φεβρουάριος 2014 Οι Δήμοι στο κατώφλι της νέας προγραμματικής περιόδου Ράλλης Γκέκας, Διευθύνων Σύμβουλος ΕΕΤΑΑ Φεβρουάριος 2014 Περιεχόμενα Παρουσίασης Η Στρατηγική «Ευρώπη 2020» Οι Δήμοι στη νέα προγραμματική περίοδο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ Διοίκηση Επιχειρήσεων Έννοια του Μάνατζμεντ Ικανότητες των Μάνατζερ Στόχοι του Μάνατζμεντ Βασικές Λειτουργίες του Μάνατζμεντ Σχεδιασμός Οργάνωση Διεύθυνση Έλεγχος Εφαρμογή του Μάνατζμεντ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ (ΕΛΛΑΔΑ)

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ (ΕΛΛΑΔΑ) ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ (ΕΛΛΑΔΑ) Τα ευρήματα της έρευνας στην Ελλάδα μπορούν να συνοψιστούν ως εξής: Επίπεδο επίγνωσης σχετικά με τη νομοθεσία για ενημέρωση και διαβούλευση Ως προκαταρκτική παρατήρηση,

Διαβάστε περισσότερα