Τίτλος Εργασίας: Εμπεριστατωμένη έρευνα για την ασφάλεια των κινητών τηλεφώνων. Thorough research into the safety of mobile phones

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Τίτλος Εργασίας: Εμπεριστατωμένη έρευνα για την ασφάλεια των κινητών τηλεφώνων. Thorough research into the safety of mobile phones"

Transcript

1 ΤΕΙ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΏΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ Τίτλος Εργασίας: Εμπεριστατωμένη έρευνα για την ασφάλεια των κινητών τηλεφώνων Thorough research into the safety of mobile phones ΣΠΟΥΔΑΣΤΗΣ: Γεωργιάδης Βασίλειος Α.Ε.Μ. :4023 Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Κόγια Γρ. Φωτεινή ΚΑΒΑΛΑ,ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2013

2 Για την ανάθεση του θέματος και την σημαντική της βοήθεια κατά την διάρκεια υλοποίησης αυτής της πτυχιακής εργασίας, ευχαριστώ την κυρία Φωτεινή Κόγια.

3 i ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η ραγδαία ανάπτυξη και εξάπλωση της κινητής τηλεφωνίας τα τελευταία χρόνια προκαλεί δέος. Σίγουρα το κινητό τηλέφωνο στα χέρια των περισσότερων χρηστών, προσέφερε πολλά στην επικοινωνία, στην ασφάλεια και στην εξοικονόμηση χρόνου. Το κινητό τηλέφωνο αποτελεί πια βασικό εργαλείο της καθημερινότητάς μας καθώς συμβάλλει στη βελτίωση τόσο της επαγγελματικής όσο και της κοινωνικής και προσωπικής μας ζωής. Από την άλλη πλευρά όμως, παρά την αναγνώριση των ωφελειών που προκύπτουν από την πρόοδο και την εξέλιξη της κινητής τηλεφωνίας εξακολουθούν να υπάρχουν κάποιες επιφυλάξεις από την μεριά των πολιτών σχετικά με τις επιπτώσεις της ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας στην ανθρώπινη υγεία, καθώς και για την ασφάλεια των δεδομένων. Η κινητή τηλεφωνία έχει εξαπλωθεί και συνεχίζεται να διαδίδεται παγκοσμίως με ταχύτατο ρυθμό. Οι χρήστες όλων των ηλικιών πολλαπλασιάζονται. Όλο και περισσότερα άτομα ακόμα και από πολύ μικρή ηλικία έχουν σήμερα κινητό τηλέφωνο. Η δυνατότητα επικοινωνίας παντού και πάντα, στο σπίτι ή στο δρόμο και μάλιστα χωρίς περιορισμούς από καλώδιο είναι δυνατή σήμερα με τα κινητά τηλέφωνα. Τα κινητά τηλέφωνα, αποκαλούμενα μερικές φορές και κυψελοειδή τηλέφωνα είναι αναπόσπαστο τμήμα των σύγχρονων τηλεπικοινωνιών. Σε μερικά μέρη του κόσμου είναι τα μόνα αξιόπιστα ή τα μόνα διαθέσιμα. Σε άλλα μέρη είναι δημοφιλή επειδή επιτρέπουν στους ανθρώπους να διατηρήσουν τη συνεχή επαφή χωρίς παρακώλυση της ελεύθερης τους κίνησης. Επιπλέον τα κινητά τηλεφώνα χρησιμοποιούνται και για την πραγματοποίηση κλήσεων έκτακτης ανάγκης. Τα τελευταία χρόνια τα τηλεπικοινωνιακά συστήματα έχουν γνωρίσει μεγάλη άνθιση. Οι αυξανόμενες ανάγκες των ανθρώπων για καλύτερη, ποιοτικότερη και ασφαλέστερη επικοινωνία οδηγεί σε καινούργιες επινοήσεις που θα ικανοποιούν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο τις σύγχρονες απαιτήσεις. Ένα από τα πιο διαδεδομένα συστήματα κινητών επικοινωνιών είναι το κυψελωτό σύστημα δεύτερης γενιάς, το GSM. Χρησιμοποιείται σε όλη την Ευρώπη και δίνει τη δυνατότητα στον συνδρομητή να μετακινείται από χώρα σε χώρα χωρίς να δημιουργείται πρόβλημα στον τρόπο επικοινωνίας του. Το σύστημα GSM συνδυάζει υψηλή ποιότητα υπηρεσιών, ικανοποιητικό επίπεδο ασφάλειας στην επικοινωνία και γι αυτό και κερδίζει ολοένα μεγαλύτερο έδαφος στο χώρο των τηλεπικοινωνιών. Παράλληλα όμως με την ανάπτυξη των τηλεπικοινωνιακών συστημάτων, αυξάνεται διαρκώς και η δημόσια ανησυχία όσον αφορά στους πιθανούς κινδύνους που εγκυμονεί η λειτουργία φορητών πομποδεκτών. Η μικρή απόσταση που χωρίζει το κεφάλι ενός χρήστη κινητού τερματικού από την κεραία του φορητού πομποδέκτη, που εκπέμπει το κατευθυντικό ηλεκτρομαγνητικό πεδίο, είναι η κύρια πηγή ανησυχίας. Η παρούσα εργασία παρέχει τη δυνατότητα σε κάθε ενδιαφερόμενο να ενημερωθεί για έναν από τους σημαντικότερους τομείς του κλάδου της τεχνολογίας πληροφοριών και επικοινωνιών και συγκεκριμένα, για την κινητή τηλεφωνία και την ανάπτυξη της. Η κινητή τηλεφωνία αποτελεί μια από τις σημαντικότερες τεχνολογίες της εποχής μας η οποία έχει γίνει αναπόσπαστο κομμάτι της ζωής μας. Από την γέννηση της εξελίσσεται διαρκώς και σε συνδυασμό με την ευρύτερη πρόοδο της τεχνολογίας, εισχωρεί σε όλο και περισσότερες εφαρμογές, διευκολύνοντας μας σε πρακτικά και σημαντικά ζητήματα της καθημερινότητας μας. Στο πρώτο κεφάλαιο γίνεται μια εισαγωγή για την κινητή τηλεφωνία, τα συστήματα επικοινωνιών, καθώς ΕΜΠΕΡΙΣΤΑΤΩΜΕΝΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΩΝ

4 και για την εξέλιξη των υπηρεσιών. Στο δεύτερο κεφάλαιο παρουσιάζονται εργασίες για την ασφάλεια, τα συστήματα παροχής ασφάλειας και την αρχιτεκτονική αυτών. Στο τρίτο κεφάλαιο γίνεται αναφορά στο GSM σύστημα. Αρχικά γίνεται μια ιστορική αναδρομή στα συστήματα κινητών επικοινωνιών μέχρι την ανάπτυξη και εξάπλωση του GSM συστήματος, ενώ στη συνέχεια παρουσιάζονται κάποια από τα βασικά χαρακτηριστικά του. Το τέταρτο κεφάλαιο επικεντρώνεται σε έναν πολύ σημαντικό παράγοντα του συστήματος, την ασφάλεια που αυτό προσφέρει, τα μέσα, με τα οποία αυτή επιτυγχάνεται καθώς και στις αδυναμίες της. Οι μηχανισμοί ασφάλειας που διευκρινίζονται στα πρότυπα GSM το κάνουν το ασφαλέστερο κυψελοειδές σύστημα τηλεπικοινωνιών διαθέσιμο. Η χρήση της επικύρωσης, της κρυπτογράφησης, και των προσωρινών αριθμών αναγνώρισης εξασφαλίζει τη μυστικότητα και την ανωνυμία των χρηστών του συστήματος, ενώ παράλληλα προστατεύει το σύστημα ενάντια στην ψευδή χρήση. Το πέμπτο κεφάλαιο ασχολείται με τις επιπτώσεις του Η/Μ στα βιολογικά συστήματα. Λόγω της μεγάλης εξάπλωσης των κινητών τηλεφώνων, ένα µεγάλο µέρος του πληθυσµού παγκόσµια περιβάλλεται από το ηλεκτρομαγνητικό πεδίο των κινητών τηλεφώνων. Είναι πλέον κατανοητές και αποδεκτές οι εξεφρασµένες ανησυχίες για τις πιθανές επιβλαβείς συνέπειες στον ανθρώπινο οργανισµό. Στο κεφάλαιο αυτό, λοιπόν παρουσιάζονται έρευνες, που περιλαμβάνουν επιδημιολογικές, βιολογικές και ιατρικές µελέτες, που διεξήχθησαν από διάφορους φορείς σε όλο τον κόσµο για να εκτιµηθεί η ασφάλεια της έκθεσης του ανθρώπου στο πεδίο του κινητού. Τέλος, στο έκτο κεφάλαιο παρουσιάζονται γενικότερα στοιχεία για τη σχέση της τεχνολογίας της πληροφορίας και κατ επέκταση των κινητών τηλεφώνων με την κακοποίηση των παιδιών. ΚΑΒΑΛΑ, ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2013 ii ΕΜΠΕΡΙΣΤΑΤΩΜΕΝΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΩΝ

5 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στόχος της παρούσας πτυχιακής εργασίας είναι η εμπεριστατωμένη έρευνα για την ασφάλεια των κινητών τηλεφώνων. Αρχικά αναφέρεται στην κινητή τηλεφωνία με τις κατηγορίες συστημάτων τις, όπως τα αναλογικά/ ψηφιακά κυψελωτά ραδιοσυστήματα, το παγκόσμιο σύστημα κινητών τηλεπικοινωνιών, IPπροσανατολισμένα ολοκληρωμένα συστήματα κινητών επικοινωνιών. Έπειτα αναφέρεται στην ασφάλεια κι στις υπηρεσίες που προέρχονται από την κινητή τηλεφωνία. Τέλος παρουσιάζονται οι θετικές και αρνητικές επιδράσεις που έχει η κινητή τηλεφωνία στην ζωή των παιδιών. ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΧΗ: Ασφάλεια κινητών τηλεφώνων και επιδράσεις της ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας στον άνθρωπο. ΛΕΞΕΙΣ ΚΛΕΙΔΙΑ: GSM,Κινητή τηλεφωνία, Ασφάλεια, Κωδικοποίηση. iii ΕΜΠΕΡΙΣΤΑΤΩΜΕΝΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΩΝ

6 ABSTRACT The aim of this thesis is the detailed investigation into the safety of mobile phones. Originally referred to the mobile phone with the system categories, such as analog / digital cellular radio systems, global system for mobile communication, IP- oriented integrated mobile communication systems. Then refers to the security and services from the mobile. Finally presented the positive and negative influences of mobile telephony in the lives of children. SUBJECT AREA: Safety mobiles and effects of electromagnetic radiation on humans. KEYWORDS: GSM, Mobile Phones, Security, Coding. iv ΕΜΠΕΡΙΣΤΑΤΩΜΕΝΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΩΝ

7 v ΠΕΡΙΕΧOΜΕΝΑ Σελ 1. Κεφάλαιο 1: Κινητή τηλεφωνία Αρχή λειτουργίας κινητής τηλεφωνίας Επισκόπηση των συστημάτων κινητών επικοινωνιών Αναλογικά Κυψελωτά Ραδιοσυστήματα Ψηφιακά Κυψελωτά Ραδιοσυστήματα Παγκόσμιο Σύστημα Κινητών Τηλεπικοινωνιών ΙP-προσανατολισμένα ολοκληρωμένα συστήματα κινητών επικοινωνιών Σύγχρονες υπηρεσίες και εξέλιξη υπηρεσιών Υπηρεσίες πρώτης γενιάς Υπηρεσίες δεύτερης γενιάς Υπηρεσίες τρίτης γενιάς Υπηρεσίες τέταρτης γενιάς Σύγχρονες υπηρεσίες και αναγκαιότητα ασφάλειας Κεφάλαιο 2: Παροχή ασφάλειας σε σύγχρονες εφαρμογές και σύστημα παροχής 8 ασφάλειας Εργασίες με στόχο την παροχή ασφάλειας σε σύγχρονες υπηρεσίες Σύστημα παροχής ασφάλειας μέσω Ανώνυμου Εξυπηρετητή 10 Διαμεσολάβησης Αρχιτεκτονική συστημάτων για παροχή ανώνυμων υπηρεσιών Εξυπηρετητής Ανώνυμων Κινητών Κοινοτήτων Εξυπηρετητής Εφαρμογής Ανώνυμος Εξυπηρετητής Διαμεσολάβησης Τερματικό Μέλους της AMC για παροχή απάντησης Τερματικό Χρήστη Αιτούντος Αρχιτεκτονική Συστημάτων Συμβατών με τον Ανώνυμο Εξυπηρετητή 23 Διαμεσολάβησης Σκοπός Ανώνυμου Εξυπηρετητή Διαμεσολάβησης Κεφάλαιο 3: Εισαγωγή στο παγκόσμιο σύστημα κινητών επικοινωνιών 26 GSM Ιστορική αναδρομή Εισαγωγή στο GSM σύστημα Στόχοι ενός GSM Δικτύου Objectives of GSM Τεχνικά χαρακτηριστικά του συστήματος GSM Τεχνικά χαρακτηριστικά του συστήματος GSM Τεχνικές πολλαπλής πρόσβασης FDMA TDMA Κεφάλαιο 4: Ασφάλεια στο GSM σύστημα Κρυπτογράφηση ( Εncryption ) Είδη αλγορίθμων Η ασφάλεια στο GSM σύστημα Στόχοι ασφάλειας στο GSM σύστημα Πιστοποίηση της ταυτότητας του συνδρομητή Κρυπτογράφηση των δεδομένων χρήστη και σηματοδοσίας Αλγόριθμος Α Απόρρητο ταυτότητας συνδρομητή Μήκος κλειδιού (Κey length) Επιθέσεις στην ασφάλεια του GSM ΕΜΠΕΡΙΣΤΑΤΩΜΕΝΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΩΝ

8 4.5.1 Επιθέσεις στην κάρτα SIM Ψεύτικος σταθμός βάσεων BS Επίθεση στον αλγόριθμο Α Άλλες απειλές Συμπέρασμα Κεφάλαιο 5: Επιδράσεις της ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας στον 47 άνθρωπο Εισαγωγή Διαταραχές στη μνήμη και τη διανοητική λειτουργία Επιδράσεις στη συμπεριφορά και το νευρικό σύστημα Άλλα υποκειμενικά συμπτώματα Όρια ασφαλούς έκθεσης σε πεδία ραδιοσυχνοτήτων Συμπέρασμα Κινητά τηλέφωνα και παιδιά Πώς συνδέεται η κακοποίηση παιδιών με την Τεχνολογία Πληροφόρησης και 58 Επικοινωνίας (ICT) H πρόσβαση των παιδιών στο διαδίκτυο Οι κοινωνικές επιπτώσεις της μείξης του ψηφιακού και του πραγματικού 61 περιβάλλοντος Η κατανόηση των κινδύνων, της τρωτότητας και των παρενοχλήσεων Συμπεράσματα Βιβλιογραφία vi ΕΜΠΕΡΙΣΤΑΤΩΜΕΝΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΩΝ

9 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΚΙΝΗΤΗ ΤΗΛΕΦΩΝΙΑ Κεφάλαιο 1 Κινητή τηλεφωνία 1.1 Αρχή λειτουργίας κινητής τηλεφωνίας. Η βάση της κινητής τηλεφωνίας είναι ένα δίκτυο που συνίσταται από κυψέλες, γι αυτό και ονομάζεται κυψελοειδές ή κυψελωτό δίκτυο. Σε κάθε κυψέλη υπάρχει ένας σταθμός βάσης που επικοινωνεί με τα κινητά τηλέφωνα στο κοντινό περιβάλλον του - δηλαδή στην κυψέλη του και αποτελείται από αρκετές κεραίες εκπομπής /λήψης, που συνήθως είναι στερεωμένες σε έναν ιστό, καθώς και από μια μονάδα ελέγχου. Οι σταθμοί βάσης συνδέονται με ένα κέντρο με συνηθισμένα τηλεφωνικά καλώδια ή με υπερκατευθυντικές ζεύξεις. Από αυτό λαμβάνουν τις συνομιλίες που πρέπει να διαβιβάσουν σε κάποιο κινητό τηλέφωνο στην κυψέλη τους, και σε αυτό διαβιβάζουν τις συνομιλίες που διενεργούνται από κάποιο κινητό τηλέφωνο στην κυψέλη τους. Αν κάποιο κινητό τηλέφωνο απομακρυνθεί από την κυψέλη, τότε η σύνδεση μεταβιβάζεται αυτόματα στην επόμενη κυψέλη. Το ραδιοσήμα του σταθμού βάσης πρέπει να είναι τόσο ισχυρό ώστε να φθάνει σε κάποιο κινητό τηλέφωνο ακόμη και στο όριο της κυψέλης, αλλά όχι υπερβολικά ισχυρό, επειδή έτσι θα δημιουργούσε παρεμβολές στα σήματα της επόμενης η μεθεπόμενης κυψέλης. Αν σε κάποια κυψέλη χρησιμοποιούνται όλο και περισσότερα κινητά τηλέφωνα, έρχεται στιγμή που υπερφορτώνεται ο σταθμός βάσης, Τότε γίνεται υποδιαίρεση της κυψέλης, δηλαδή εγκαθίστανται αναγκαστικά πρόσθετοι σταθμοί βάσης που με μικρότερη ισχύ εκπομπής εξυπηρετούν τις ήδη μικρότερες κυψέλες τους. Όσο μεγαλύτερος είναι ο αριθμός των κινητών τηλεφώνων τόσο περισσότεροι σταθμοί βάσης χρειάζονται. Τόσο οι σταθμοί βάσης όσο και τα κινητά τηλέφωνα εκπέμπουν και λαμβάνουν ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία. Όταν μιλάμε στο κινητό τηλέφωνο, η φωνή μας μετατρέπεται σε ραδιοκύματα δηλαδή σε ταλαντώσεις ηλεκτρικών και μαγνητικών πεδίων που διαδίδονται ως κύματα και ταξιδεύουν με την ταχύτητα του φωτός. Τα ραδιοκύματα μεταφέρουν ενέργεια και πληροφορίες, μέχρι να συναντήσουν τον πλησιέστερο σταθμό βάσης κινητής τηλεφωνίας. Όταν η κεραία του σταθμού βάσης παραλάβει το ηλεκτρομαγνητικό σήμα, το μεταφέρει στο δίκτυο τηλεφωνίας και αποστέλλει το αρχικό μήνυμα με παρόμοιο τρόπο στον προορισμό του. Στα δίκτυα GSΜ της κινητής τηλεφωνίας που χρησιμοποιούνται στην χώρα μας, η πληροφορία μεταδίδεται ψηφιακά. Η συνομιλία δηλαδή εξ' αρχής ψηφιοποιείται και υφίσταται ως μια σειρά τιμών Ο και 1. Αυτή πλέον η αριθμητική σειρά που μπορεί να συγκριθεί με την πληροφορία σε ένα μουσικό CD, κωδικοποιείται στο κάθε εκπεμπόμενο υψίσυχνο σήμα. Στο δέκτη αποκωδικοποιείται αυτή η σειρά αριθμών και μετατρέπεται πάλι σε αναλογικό σήμα. Η λέξη GSΜ προέρχεται από τα αρχικά του «Global System for Mobile Communications» και υποδηλώνει ένα πρότυπο σύστημα της κινητής τηλεπικοινωνίας. Περιέχει τον ορισμό των ζωνών συχνοτήτων (στην Ευρώπη περί τα 900 MHz και MHz), καθώς και τα πρωτόκολλα για την μετάδοση σήματος. Το GSΜ σύστημα στα MHz ονομάζεται και DCS «Digital Cellular System». 1 ΕΜΠΕΡΙΣΤΑΤΩΜΕΝΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΩΝ

10 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΚΙΝΗΤΗ ΤΗΛΕΦΩΝΙΑ 1.2 Επισκόπηση των συστημάτων κινητών επικοινωνιών. Η πρόοδος στο χώρο της τηλεπικοινωνιακής βιομηχανίας και ειδικότερα των κινητών επικοινωνιών τον τελευταίο αιώνα είναι τόσο μεγάλη, ώστε μπορούμε να μιλάμε για επανάσταση. Από την κατασκευή του πρώτου κινητού τηλεφώνου το 1946 και των πρώτων δικτύων η εξέλιξη ήταν ραγδαία. Στα πρώτα δίκτυα (μονοκυψελικά συστήματα), η περιοχή εξυπηρέτησής τους περιοριζόταν στην περιοχή κάλυψης της εκπεμπόμενης ή λαμβανόμενης ραδιοσυχνότητας. Το φάσμα συχνοτήτων τους ήταν μικρό (περιορισμένο για στρατιωτικούς και τηλεοπτικούς λόγους). Το κόστος των συσκευών ήταν ιδιαίτερα υψηλό και η ποιότητα των υπηρεσιών (Quality of Service ή συντομογραφικά QoS) ιδιαίτερα χαμηλή, ενώ έπεφτε όλο και περισσότερο με την αύξηση της συμφόρησης. Όμως, με την εξέλιξη των ραδιοσυστημάτων σε αυτόματα, την έλευση νέων κατασκευαστικών υλικών (όπως για παράδειγμα η εισαγωγή των ημιαγωγών), την συνεχώς αυξανόμενη ζήτηση για υπηρεσίες, την εντεινόμενη έρευνα στο χώρο για βελτίωση των αλγορίθμων και την εφαρμογή των νέων τεχνικών στα ισχύοντα συστήματα, φτάσαμε σε ένα σημείο όπου η κάλυψη είναι σχεδόν παγκόσμια, η ποιότητα των υπηρεσιών συγκλίνει με αυτή των ενσύρματων συστημάτων, ο ρυθμός μετάδοσης των δεδομένων αγγίζει τα 2 Mbps και το κόστος συσκευών είναι, αναλογικά, ιδιαίτερα χαμηλό. Παρ ότι αλματώδης αυτή η ανάπτυξη, λόγω περιόδων στις οποίες τα συστήματα χαρακτηρίζονταν από κοινά γνωρίσματα έχουν χωρισθεί σε τέσσερις κατηγορίες, τις λεγόμενες γενιές οι οποίες παρουσιάζονται συνοπτικά στη συνέχεια Αναλογικά Κυψελωτά Ραδιοσυστήματα Την πρώτη γενιά κινητών συστημάτων (γνωστών ως 1G) αποτελούν τα αναλογικά κυψελωτά ραδιοσυστήματα που είναι και η παλαιότερη μορφή ασύρματων προσωπικών επικοινωνιών. Αποτελούν εξέλιξη των ραδιοτηλεφωνικών συστημάτων, τα οποία συνιστούσαν εμπορική υπηρεσία των δημόσιων διακοπτικών τηλεφωνικών δικτύων συχνά αναφερόμενων και ως συστήματα 0G. Η κάλυψη περιορίζεται σε αυτή της μιας κυψέλης. Χρησιμοποιείται αναλογική διαμόρφωση συχνότητας για την μετάδοση φωνής και μεταλλαγή μετατόπισης συχνότητας για τη σηματοδοσία. Διαφορετικές κλήσεις χρησιμοποιούν διαφορετικές συχνότητες και χρησιμοποιούνται πολλοί σταθμοί βάσης με σχετικά μικρές ακτίνες κάλυψης όπου κάθε συχνότητα χρησιμοποιείται ταυτόχρονα σε πολλές κυψέλες (άρα μεγαλύτερη πυκνότητα συνδρομητών ανά MHz απ ό,τι στα προγενέστερα συστήματα κινητών επικοινωνιών). Η χωρητικότητα του συστήματος αυξάνεται με τον περιορισμό του μεγέθους της κυψέλης σε μικρότερη ακτίνα και η συνεχής κάλυψη επιτυγχάνεται με διαπομπή. Ο ρυθμός μετάδοσης στα πρώτα συστήματα ήταν περίπου 300 bps. Τα πιο σημαντικά πρότυπα που βασίστηκαν σε αναλογικά κυψελωτά ραδιοσυστήματα ήταν το NMT (Nordic Mobile Telephone το οποίο χρησιμοποιήθηκε στις χώρες Ελβετία, Ολλανδία, Ανατολική Ευρώπη και Ρωσία), το AMPS (Advanced Mobile Phone System το οποίο χρησιμοποιήθηκε στις Ηνωμένες Πολιτείες), το TACS (Total Access Communication System το οποίο χρησιμοποιήθηκε στο Ηνωμένο Βασίλειο), το C-450 (το οποίο χρησιμοποιήθηκε στην Δυτική Γερμανία, Πορτογαλία και Νότια Αφρική) το Radiocom 2000 (το οποίο διαδόθηκε στη Γαλλία), 2 ΕΜΠΕΡΙΣΤΑΤΩΜΕΝΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΩΝ

11 3 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΚΙΝΗΤΗ ΤΗΛΕΦΩΝΙΑ το RTMI (το οποίο έκανε την εμφάνισή του στην Ιταλία) και το JTACS (Japan Total Access Communication System το οποίο χρησιμοποιήθηκε στην Ιαπωνία) Ψηφιακά Κυψελωτά Ραδιοσυστήματα Τη δεύτερη γενιά κινητών συστημάτων (γνωστών ως 2G) αποτελούν τα ψηφιακά κυψελωτά ραδιοσυστήματα. Προέκυψαν με την ανάπτυξη της κωδικοποίησης της ομιλίας με χαμηλό ρυθμό μετάδοσης και την εξέλιξη των τεχνολογιών ολοκληρωμένων κυκλωμάτων με αποτέλεσμα την πλήρη ψηφιακοποιήση των συστημάτων. Οι τεχνικές κάλυψης που χρησιμοποιήθηκαν ήταν οι ΤDMA και CDMA. Σύμφωνα με την πρώτη, κάθε ραδιοδίαυλος χωρίζεται σε πολλαπλές χρονοσχισμές και κάθε χρήστης καταλαμβάνει έναν συνδυασμό συχνότητας - ραδιοσχισμής. Μόνο ένας κινητός χρήστης ανά κυψέλη μπορεί να χρησιμοποιήσει μια δοθείσα συχνότητα. Σύμφωνα με την δεύτερη, μια συχνότητα χρησιμοποιείται ταυτόχρονα από διαφορετικά τερματικά και τα σήματά τους διαχωρίζονται εξαπλώνοντάς τα με διαφορετικούς κώδικες, με αποτέλεσμα να υποστηρίζονται περισσότεροι χρήστες ανά σταθμό βάσης και ανα MHz. Οι ζώνες συχνοτήτων που χρησιμοποιήθηκαν ήταν κοντά στο 1,8GHz. Οι ρυθμοί μετάδοσης δεν ξεπερνούν τα 9,6 Κbps. Τα κυριότερα πρότυπα που χρησιμοποίησαν τις παραπάνω αρχιτεκτονικές ήταν το GSM (Global System for Mobile Communications) το οποίο χρησιμοποίησε TDMA αρχιτεκτονική, ξεκίνησε από την Ευρώπη και εξαπλώθηκε παγκόσμια, το iden το οποίο χρησιμοποίησε TDMA και λειτούργησε σε Ηνωμένες Πολιτείες και Καναδά, το IS-136 το οποίο χρησιμοποίησε TDMA και λειτούργησε στην Αμερική, το IS-95 το οποίο χρησιμοποίησε CDMA και χρησιμοποιήθηκε σε Αμερική και Ασία και το PDC το οποίο χρησιμοποίησε TDMA και λειτούργησε αποκλειστικά στην Ιαπωνία. Συχνά αναφέρεται ο όρος 2,5G και αφορά υπηρεσίες μεγάλου ρυθμού μετάδοσης δεδομένων πάνω σε συστήματα όμως δεύτερης γενιάς. Το πιο γνωστό σε αυτή τη κατηγορία είναι το σύστημα Γενικής Ασύρματης Υπηρεσίας Μεταγωγής Πακέτου (GPRS) και χρησιμοποιεί τα GSM συστήματα παρέχοντας μια γρήγορη μετάδοση δεδομένων κάνοντας πραγματικότητα υπηρεσίες όπως, πρόσβαση WAP (Wireless Αpplication Protocol), υπηρεσία σύντομων μηνυμάτων (SMS), υπηρεσία μηνυμάτων πολυμέσων (MMS), υπηρεσίες πρόσβασης στον παγκόσμιο ιστό και άλλες. Αυτό που το κάνει να διαφέρει από τα προηγούμενα συστήματα είναι ότι χρησιμοποιεί ασυνεχή μετάδοση bit, παρέχοντας ταχεία εκγατάσταση κλήσης και ρυθμούς μετάδοσης ως 160 Kbps Παγκόσμιο Σύστημα Κινητών Τηλεπικοινωνιών Τη τρίτη γενιά (γνωστή ως 3G) αποτελεί το παγκόσμιο σύστημα κινητών επικοινωνιών (UMTS) όπου οι ρυθμοί μετάδοσης είναι περίπου 44 Kbps για οχήματα, 384 Kbps για πεζούς και 2 Μbps για εσωτερικούς χώρους, η κάλυψη είναι πλέον παγκόσμια, το κόστος συσκευών έχει πέσει αναλογικά σε πολύ χαμηλά επίπεδα και η χωρητικότητα είναι αναλογικά μεγάλη. Για εμπορικούς λόγους δεν επικράτησε ενιαία προτυποποίηση για τα συστήματα τρίτης γενιάς και επικράτησαν δύο προδιαγραφές, το 3GPP το οποίο είναι βασισμένο στο UTRAN που προτυποποιήθηκε από τον ETSI και προκύπτει από το δίκτυο κορμού GSM/GPRS και το 3GPP2 όπου βασίζεται στο IS-95 και χρησιμοποιεί CDMA όσον αφορά την ασύρματη πρόσβαση. ΕΜΠΕΡΙΣΤΑΤΩΜΕΝΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΩΝ

12 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΚΙΝΗΤΗ ΤΗΛΕΦΩΝΙΑ Ο ρυθμός μετάδοσης είναι σαφώς μεγαλύτερος και επιτρέπει την χρήση απαιτητικών υπηρεσιών όπως υπηρεσίες βασισμένες στη θέση του χρήστη, υπηρεσίες εικονικών κοινοτήτων, υπηρεσίες βίντεο κλήσεων και άλλες. Πρόδρομες προσπάθειες για την ικανοποίηση των συστημάτων τρίτης γενιάς, αποτελούν τα συστήματα EDGE και EGPRS. 1.2,4 ΙP-προσανατολισμένα ολοκληρωμένα συστήματα κινητών επικοινωνιών Τα συστήματα τέταρτης γενιάς (γνωστών ως 4G) είναι τα ΙP-προσανατολισμένα ολοκληρωμένα συστήματα κινητών επικοινωνιών και αποτελούν τα μελλοντικά συστήματα για τις κινητές επικοινωνίες. Είναι αποτέλεσμα της σύγκλισης στην ποιότητα των ενσύρματων και των ασύρματων τεχνολογιών και της ανάπτυξης στον τομέα της πληροφορικής και των επικοινωνιών. Βασικά χαρακτηριστικά τους είναι ότι οι επικοινωνίες θα είναι IP-προσανατολισμένες, οι ρυθμοί μετάδοσης θα αγγίζουν τα 1Gbps και 100Mbps για εσωτερικό και εξωτερικό χώρο αντίστοιχα, η ποιότητα υπηρεσιών αγγίζει αυτή της από άκρη σε άκρη, η παροχή υψηλής ασφάλειας και προσφορά οποιασδήποτε απαιτητικής υπηρεσίας, οποτεδήποτε και οπουδήποτε με οικονομικά αποδεκτό κόστος και ενιαίο λογαριασμό. 1.3 Σύγχρονες υπηρεσίες και εξέλιξη υπηρεσιών. Οι υπηρεσίες που υποστηρίζονται από τα εκάστοτε δίκτυα κινητών επικοινωνιών περιορίζονται από το ρυθμό μετάδοσης δεδομένων και από την ποιότητα της μετάδοσης αυτής. Έτσι στην αρχή, όπου η ποιότητα των υπηρεσιών και οι ρυθμοί μετάδοσης ήταν ιδιαίτερα χαμηλοί, οι συμπληρωματικές υπηρεσίες ήταν πολύ λίγες. Με την βελτίωση όμως των δύο αυτών παραγόντων, έχουμε την συνεχώς αυξανόμενη ζήτηση για νέες υπηρεσίες και συνεπώς την δημιουργία μια μεγάλης ποικιλίας αυτών. Οι υπηρεσίες αυτές μπορούν να κατηγοριοποιηθούν σε τρεις μεγάλες κατηγορίες, αυτές με στόχο τις κοινωνικές επικοινωνίες και την ασφάλεια (όπως η βιντεοτηλεφωνία, η αποστολή φωτογραφιών, η γνωστοποίηση συναγερμών, ο εντοπισμός επείγοντος περιστατικού και άλλες), αυτές με σκοπό την εξοικονόμηση χρόνου και εξουσιοδότησης (όπως τις ηλεκτρονικές αγορές, της ηλεκτρονικές τραπεζικές συναλλαγές, την αναζήτηση πληροφοριών στο διαδίκτυο, τις ηλεκτρονικές ειδήσεις, τον τηλεέλεγχο της κατοικίας, την πλοήγηση και άλλες) και αυτές για διασκέδαση (όπως τα ηλεκτρονικά στοιχήματα, τα διαδραστικά παιχνίδια, την ηλεκτρονική ενημέρωση για χόμπυ και άλλες). Η χρονική κατηγοριοποίηση των υπηρεσιών αυτών ανά περίοδο παρουσιάζεται συνοπτικά στη συνέχεια Υπηρεσίες πρώτης γενιάς Στις υπηρεσίες πρώτης γενιάς (1G), μπορεί να συμπεριληφθεί μόνο η Υπηρεσία Φωνής και αυτή με ιδιαίτερα προβλήματα (συχνή διακοπή κλήσεων κατά την μετάβαση του χρήστη από τον χώρο κάλυψης μίας κυψέλης σε αυτόν μίας άλλης) Υπηρεσίες δεύτερης γενιάς Όσον αφορά τη δεύτερη γενιά υπηρεσιών (2G), με την πλήρη ψηφιακοποίηση των συστημάτων, έχουμε την βελτίωση της Υπηρεσίας Φωνής και την έλευση της 4 ΕΜΠΕΡΙΣΤΑΤΩΜΕΝΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΩΝ

13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΚΙΝΗΤΗ ΤΗΛΕΦΩΝΙΑ επαναστατικής Υπηρεσίας Σύντομων Μηνυμάτων (SMS). Η υπηρεσία αυτή χαρακτηρίζεται από το γεγονός ότι δεν απαιτεί σύνδεση από άκρη σε άκρη και επιτρέπει ανταλλαγή αλφαριθμητικών, περιορισμένου μεγέθους, μεταξύ των χρηστών. Τα μηνύματα αποθηκεύονται προσωρινά στο δίκτυο μέχρι να παραληφθούν από τους αποδέκτες τους. Ενώ αρχικά είχε δημιουργηθεί για να ενημερώνει τον χρήστη για φωνητικά μηνύματα, χρησιμοποιήθηκε για λόγους επικοινωνίας. Εξαιτίας της ζήτησης αυτής και της ανάγκης για πιο γρήγορη ανταλλαγή μηνυμάτων, αναπτύχθηκε η Βελτιωμένη Υπηρεσία Μηνυμάτων (EMS). Επιπλέον του αλφαριθμητικού, υποστηριζόταν και η αποστολή μικρών εικόνων και μελωδιών κλήσεων. Ο ρυθμός μετάδοσης δεδομένων στα 2G συστήματα, περιόριζε τις υπηρεσίες σε αυτό το μικρό αριθμό. Με την έλευση των GPRS συστημάτων (2,5G) και τη βελτίωση του ρυθμού μετάδοσης, έχουμε για πρώτη φορά την Υπηρεσία Μηνυμάτων Πολυμέσων (MMS). Η υπηρεσία αυτή είναι βελτιωμένη έκδοση των προηγουμένων SMS και EMS υπηρεσιών αποστολής μηνυμάτων, με επιπλέον δυνατότητα την αποστολή εικόνων μεγαλύτερου μεγέθους, ήχων και βίντεο. Στην ίδια χρονική περίοδο έκαναν την εμφάνισή τους πρόδρομοι της Υπηρεσίας Ηλεκτρονικού Ταχυδρομείου ( ) για τον έλεγχο της ηλεκτρονικής αλληλογραφίας από το κινητό Υπηρεσίες τρίτης γενιάς Η πραγματική επανάσταση στις υπηρεσίες όμως, ήλθε με τα συστήματα τρίτης γενιάς (3G). Λόγω του αρκετά υψηλού ρυθμού μετάδοσης και τη σαφή βελτίωση της ποιότητας των υπηρεσιών, έχουμε την εμφάνιση υπηρεσιών υψηλών απαιτήσεων. Η υπηρεσία Βίντεο Κλήσεων και υπηρεσίες αναπαραγωγής βίντεο σε πραγματικό χρόνο γίνονται πλέον πραγματικότητα και δίνουν τη δυνατότητα στον χρήστη να επικοινωνεί ζωντανά (με εικόνα) με απομακρυσμένους χρήστες αλλά και να ανταλλάσσει εκτός από εικόνες και βίντεο. Με την άφιξη των υπηρεσιών αυτών έγινε και η προσθήκη σε 3G συσκευές, ψηφιακής φωτογραφικής μηχανής, κάμερας και λογισμικών επεξεργασίας εικόνων και βίντεο. Την ίδια πορεία ακολούθησαν και οι υπηρεσίες αναπαραγωγής ήχου σε πραγματικό χρόνο καταλήγοντας στην προσθήκη ραδιοφώνου στις κινητές συσκευές αλλά και λογισμικών επεξεργασίας ήχου και μελωδιών. Από την πρώτη έκδοση του UMTS (release 99) έχουμε την εμφάνιση των υπηρεσιών θέσης (Location Based Services). Οι υπηρεσίες αυτές παρέχονται στους χρήστες των δικτύων κινητών και προσωπικών επικοινωνιών και η πληροφορία θέσης του χρήστη χρησιμοποιείται για να προσθέσει αξία στις υπηρεσίες συνολικά. Η πληροφορία για τη θέση, αποτελείται από χωρικές συντεταγμένες Χ-Υ που παράγονται από τις διάφορες τεχνολογίες εντοπισμού ή μπορεί και να εισάγεται από τον χρήστη ή το τερματικό αυτού. Το βήμα αυτό, έδωσε την δυνατότητα για την δημιουργία μια σειράς από νέες πρωτοποριακές υπηρεσίες οι οποίες μπορούν να κατηγοριοποιηθούν σε υπηρεσίες τοπικής πληροφόρησης (χρέωση κλήσης αν περιοχή, τοπικός χρυσός οδηγός, πληροφορίες για τουριστικά μέρη, πληροφορίες για εστιατόρια και κινηματογράφους, τοπικά νέα και άλλα), σε υπηρεσίες προσανατολισμού και δρομολόγησης (ενημέρωση παρούσας κίνησης, επιλογή συντομότερης διαδρομής, καθοδήγηση δρομολογίου και άλλα), σε υπηρεσίες εμπορίου (κουπόνια από κοντινά καταστήματα, τοπικές ειδικές προσφορές και άλλα), 5 ΕΜΠΕΡΙΣΤΑΤΩΜΕΝΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΩΝ

14 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΚΙΝΗΤΗ ΤΗΛΕΦΩΝΙΑ σε υπηρεσίες για την ασφάλεια (έλεγχος θέσης οικογένειας, έλεγχος θέσης αυτοκινήτου και άλλα), σε υπηρεσίες διαχείρισης πόρων (διαχείριση προσωπικού, διαχείριση οχημάτων και άλλα), σε κοινωνικές υπηρεσίες και υπηρεσίες παιχνιδιών (αλληλοδραστικά παιχνίδια, αλληλεπίδραση με κοντινά στον χρήστη άτομα και άλλα) και σε υπηρεσίες έκτατης ανάγκης (προσδιορισμός θέσης σε επείγουσα κλήση, υπηρεσία Ε-911 και άλλα). Η τελευταία έκδοση του UMTS περιλάμβανε την υπηρεσία ασύρματου δικτύου (WLAN) που παρέχει υψηλής ταχύτητας ασύρματη πρόσβαση στον παγκόσμιο ιστό (Internet). Με αφορμή την πρόσβαση στον παγκόσμιο ιστό, τελειοποιείται η υπηρεσία ηλεκτρονικού ταχυδρομείου ( ) και δόθηκε το έναυσμα για τη δημιουργία υπηρεσιών ηλεκτρονικού εμπορίου, υπηρεσιών τηλεμάθησης και υπηρεσιών διαδραστικών παιχνιδιών, εκμεταλεύοντας την ασύρματη πρόσβαση στο διαδίκτυο. Οι τελευταίες υπηρεσίες που έκαναν την εμφάνιση τους στη συγκεκριμένη περίοδο, είναι αυτές που συνδυάζουν περισσότερες από μία, ήδη υπάρχουσες, υπηρεσίες. Μια τέτοια κατηγορία υπηρεσιών, είναι οι υπηρεσίες εικονικών κοινοτήτων, οι οποίες αναμένεται να αποτελέσουν επέκταση των φυσικών κοινοτήτων. Οι υπηρεσίες αυτές μπορούν να κατανοηθούν ως εικονικές κοινότητες στις οποίες επιπροστίθενται οι υπηρεσίες κινητών επικοινωνιών. Στις υπηρεσίες αυτές ένα τερματικό μπορεί να δράσει τόσο ως αποδοχέας πληροφοριών όσο και ως πάροχος, αξιοποιώντας μία από τις υπάρχουσες τεχνολογίες σύνδεσης με άλλα τερματικά (WAN, SMS, MMS και άλλες που περιγράφηκαν προηγουμένως). Με τον τρόπο αυτό, δημιουργούνται κοινότητες από άτομα με κοινά ενδιαφέροντα, κοινή κατάσταση ή κοινή πορεία και με χρήση των υπηρεσιών αυτών, μπορούν να ανταλλάσσουν δεδομένα, πληροφορίες και οτιδήποτε άλλο, οποτεδήποτε. Παρεμφερείς με τις υπηρεσίες κοινοτήτων είναι οι ανώνυμες υπηρεσίες. Οι υπηρεσίες αυτές κάνουν χρήση διαφόρων πληροφοριών που παρέχονται από το λογισμικό συσκευών τρίτης γενιάς και αξιοποιούν την πληροφορία αυτή σε άλλες υπάρχουσες υπηρεσίες (υπηρεσίες θερμοκρασίας ανά περιοχή, υπηρεσίες εύρεσης κυκλοφοριακής συμφόρησης ανά περιοχή και άλλες). Στις υπηρεσίες αυτές η πληροφορία δίνεται ανώνυμα από τερματικά που τυχαία βρίσκονται στην περιοχή ενδιαφέροντος μιας υπηρεσίας και προφανώς οι χρήστες των τερματικών αποδέχονται την ανάκτηση πληροφοριών από αυτούς Υπηρεσίες τέταρτης γενιάς Τέλος, στα συστήματα τέταρτης γενιάς (4G), είναι υπό σχεδιασμό και έρευνα IPπροσανατολισμένες υπηρεσίες πολυμέσων (IMS), υπηρεσίες τηλεοπτικής κάλυψης σε κινητά, υπηρεσίες υψηλών απαιτήσεων βίντεο εφαρμογών και η επέκταση των υπαρχόντων υπηρεσιών με αυξημένη ζήτηση όπως αυτή των εικονικών κοινοτήτων και άλλων, βασισμένων στη θέση του χρήστη, υπηρεσιών. 1.4 Σύγχρονες υπηρεσίες και αναγκαιότητα ασφάλειας. Το θέμα της ασφάλειας στις επικοινωνίες κάνει για πρώτη φορά την εμφάνισή του στα συστήματα δεύτερης γενιάς, στα οποία είχαν αναπτυχθεί αλγόριθμοι προστασίας 6 ΕΜΠΕΡΙΣΤΑΤΩΜΕΝΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΩΝ

15 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΚΙΝΗΤΗ ΤΗΛΕΦΩΝΙΑ για να αντιμετωπιστεί το φαινόμενο των υποκλοπών συζητήσεων από ενδιάμεσους χρήστες (αν και δεν είχε το αποτέλεσμα που είχε υποσχεθεί κατά τη διαφημιστική περίοδο). Στα συστήματα αυτά υπήρχε η τεχνική του διαμοιραζόμενου κλειδιού (preshared key) και η τεχνική της ερωταπόκρισης (password) για την πιστοποίηση της ταυτότητας του χρήστη στο δίκτυο. Στα δίκτυα δεύτερης γενιάς χρησιμοποιήθηκαν και τεχνικές κρυπτογράφησης. Οι πιο γνωστές ήταν οι Α5/1 και Α5/2, οι οποίες αποδείχθηκε ότι μπορούν εύκολα να αποκρυπτογραφηθούν. Με την έλευση της τρίτης γενιάς, εισάγεται ο προαιρετικός κωδικός Παγκόσμιας Ταυτότητας Συνδρομητή (USIM) που είναι μεγαλύτερου μήκους κλειδί ταυτοποίησης και επιτυγχάνεται αμοιβαία ταυτοποίηση μεταξύ δικτύου και χρήστη. Ταυτόχρονα έχει καθιερωθεί και ένα επιπλέον επίπεδο ασφάλειας, αυτό της συγκατάθεσης του χρήστη, με τη μορφή συμβολαίου - συμφωνίας (γνωστά και ως policies), τα οποία υπογράφει ο χρήστης όταν αποφασίζει να κάνει χρήση της εκάστοτε εφαρμογής. Όμως, με την έλευση των νέων υπηρεσιών η ανάγκη για προστασία αποκτά πολυεπίπεδο χαρακτήρα και γίνεται ζωτικής σημασίας, διότι στις περιπτώσεις αυτές διακυβεύονται τα προσωπικά δεδομένα των χρηστών. Για παράδειγμα, στις υπηρεσίες ηλεκτρονικού εμπορίου, είναι ευνόητες οι συνέπειες στην περίπτωση που κάποιος κακόβουλος χρήστης παρέμβει σε κάποιο σημείο της συνδιαλλαγής και υποκλέψει προσωπικά στοιχεία ή κωδικούς πιστωτικών καρτών. Στις υπηρεσίες εικονικών κοινοτήτων, είναι σημαντικό να διασφαλίζεται ανωνυμία μεταξύ του παροχέα της απάντηση και του υποβολέα της ερώτησης χρήστη. Γιατί εφόσον η πρόσβαση σε αυτές τις κοινότητες είναι απεριόριστη, μπορεί οποιοσδήποτε, χωρίς κόπο, να βρει προσωπικά στοιχεία μελών της κοινότητας και να διεισδύσει στη προσωπική του ζωή. Αν δεν υπάρχει ανωνυμία και ασφάλεια, μπορεί να παρατηρηθούν φαινόμενα ρατσισμού, απάτης, ενοχλητικής διαφήμισης (spamming) και παραβίασης του ιδιωτικού απορρήτου, με πολύ κακά αποτελέσματα. Ίδια αναγκαιότητα για ασφάλεια, υπάρχει και για τις υπηρεσίες που είναι βασισμένες στη θέση του χρήστη. Η ακριβής θέση του ατόμου, είναι ιδιαίτερα προσωπικό στοιχείο και προκύπτουν πολλά νομικά θέματα, αν αυτή αποκαλύπτεται. Γνωρίζοντας την θέση κάποιου για κάποιο διάστημα, μπορεί κανείς, να εξάγει συμπεράσματα για την κοινωνική του ζωή (σε ποια μέρη συχνάζει), για την θρησκεία του (αν για παράδειγμα υπάρχουν συχνές αναφορές σε συγκεκριμένο χώρο λατρείας), για θέματα υγείας (αν για παράδειγμα κάποιος εντοπιστεί πολλές φορές σε νοσοκομείο), για πολιτικές πεποιθήσεις και γενικά για πάρα πολλά προσωπικά στοιχεία. 7 ΕΜΠΕΡΙΣΤΑΤΩΜΕΝΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΩΝ

16 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΠΑΡΟΧΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΣΕ ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΑΡΟΧΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ Κεφάλαιο 2 Παροχή ασφάλειας σε σύγχρονες εφαρμογές και σύστημα παροχής ασφάλειας 2.1 Εργασίες με στόχο την παροχή ασφάλειας σε σύγχρονες υπηρεσίες. Η ως τώρα προσέγγιση για την παροχή ασφάλειας στις σύγχρονες υπηρεσίες (όπως περιγράφηκαν προηγουμένως), είναι βασισμένη, ως επί των πλείστων, στην αποδοχή ενός συμβολαίου - συμφωνίας, κατά το οποίο ο χρήστης δίνει την συγκατάθεσή του, για το ποια προσωπικά του δεδομένα θα γίνουν αντικείμενο χρήσης των εν λόγω υπηρεσιών. Μία εναλλακτική προσέγγιση για την παροχή ασφάλειας είναι αυτή της παροχής ανωνυμίας. Η ανωνυμία αυτή εξασφαλίζεται είτε με την απόκρυψη της πραγματικής ταυτότητας του χρήστη με ψευδώνυμο, είτε με την αποπροσωπικοποίηση των δεδομένων πριν την λήψη. Ο όρος ανωνυμία, στο παρών κείμενο, έχει την έννοια της κατάστασης, κατά την οποία, το υποκείμενο δεν μπορεί να αναγνωριστεί από ένα σύνολο. Το σύνολο αυτό ονομάζεται σύνολο ανωνυμίας. Μερικές από τις ως τώρα εργασίες πάνω στο θέμα της ασφάλειας, βασισμένων στις δύο αυτές γενικές προσεγγίσεις, παρουσιάζονται στη συνέχεια συνοπτικά. Η ομάδα IETF Geoprive working group δίνει λύση στο πρόβλημα της ασφάλειας και της ιδιωτικοποίησης δεδομένων με τη χρήση του παρακάτω συστήματος. Μεταφέρει την, υψηλής ανάλυσης, πληροφορία θέσης σε έναν εξυπηρετητή ειδικού σκοπού και επικεντρώνεται στην ανάπτυξη πρωτοκόλλων και διεπαφών που επιτρέπουν, με την σειρά τους, στις συσκευές να συνδιαλέγονται την θέση τους με έναν εμπιστευτικό και ακέραιο τρόπο με τον εξυπηρετητή. Ο εξυπηρετητής μειώνει την ανάλυση της πληροφορίας θέσης (μετατρέποντάς την σε διαφορετικού τύπου κωδικοποίηση) και την μεταδίδει στις ενδιάμεσες υπηρεσίες, αν και εφόσον, ο κάτοχος της πληροφορίας έχει αποδεχθεί την συγκεκριμένη πράξη. Μπορεί δυνητικά, να χρησιμοποιούνται ψευδώνυμα κατά την εκχώρηση των πληροφοριών θέσης στον εξυπηρετητή, αλλά και κατά την πρόσβαση στον εξυπηρετητή από της ενδιάμεσες υπηρεσίες. Η εργασία Mist Routing Project για χρήστες κινητών, συνδυάζει την εμπιστευτικότητα των πληροφοριών θέσης με την χρήση τηλεπικοινωνιακών μεθόδων. Η εργασία αυτή, ασχολείται με το πρόβλημα της δρομολόγησης ενός μηνύματος στο υποκείμενο, με την πληροφορία της θέσης του, χωρίς να έχει γνώση της θέσης αυτής ούτε ο αποστολέας, ούτε οι ενδιάμεσοι δρομολογητές. Για να επιτευχθεί αυτό, το σύστημα χρησιμοποιεί ένα σύνολο από ασαφείς δρομολογητές (δρομολογητές που έχουν ασαφή εικόνα για την πορεία δρομολόγησης), οργανωμένους σε μία ιεραρχική δομή. Έτσι, οι κόμβοι φύλλα, έχουν γνώση της θέσης του χρήστη αλλά όχι της ταυτότητας αυτού και αναφέρονται σε αυτούς μέσω ειδικών διαχειριστών ή ψευδωνύμων. Κάθε χρήστης διαλέγει ένα υψηλότερο (ιεραρχικά) κόμβο, ο οποίος δρα ως ημι-εμπιστευτικός διαμεσολαβητής, διότι γνωρίζει την ταυτότητα, αλλά όχι την ακριβή του θέση. Στη συνέχεια, ακολουθείται ένα πρωτόκολλο κρυπτογράφησης για την εγκαθίδρυση σύνδεσης μεταξύ του χρήστη και των ημι-εμπιστευτικών διαμεσολαβητών, καθώς και για τον μηχανισμό σύνδεσης με τους επικοινωνούντες συνέταιρους, μέσω των διαμεσολαβητών. 8 ΕΜΠΕΡΙΣΤΑΤΩΜΕΝΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΩΝ

17 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΠΑΡΟΧΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΣΕ ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΑΡΟΧΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ Το σύστημα Cricket, τοποθετεί ανιχνευτές στις κινητές συσκευές, επιπρόσθετα της κατασκευαστικής τους υποδομής. Με τον τρόπο αυτό, η πληροφορία θέσης δεν γνωστοποιείται κατά την διαδικασία εξακρίβωσης θέσης και ο κάτοχος των δεδομένων μπορεί να επιλέξει σε ποια υπηρεσία θα μεταδώσει την πληροφορία αυτή. Οι Smailagic και Kogan περιγράφουν μια παρόμοια προσέγγιση, αλλά για υπηρεσίες που χρησιμοποιούν δίκτυα με ασύρματη πρόσβαση στο διαδίκτυο (WLAN). Η ανώνυμη επικοινωνία στα δίκτυα μεταγωγής πακέτου και στο διαδίκτυο έχει κερδίσει την προσοχή. Την θεμελιώδη ιδέα της ανάμιξης των δύο αυτών, είχε ο Chaum για τις επικοινωνίες μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, οι οποίες δεν μπορούσαν να ανιχνευτούν ούτε από ενδιάμεσους κακόβουλους χρήστες, ούτε από ενδιάμεσους δρομολογητές. Ένας ενδιάμεσος δρομολογητής αναμιγνύει τα εισερχόμενα μηνύματα και τα προωθεί σε διαφορετική σειρά, με σκοπό, ο ενδιάμεσος κακόβουλος χρήστης, να μην μπορεί να αντιστοιχήσει, τα εισερχόμενα με τα εξερχόμενα μηνύματα. Οι Chaum - αναμίξεις έχουν τις παρακάτω ιδιότητες. Τα μηνύματα χωρίζονται σε κομμάτια ίδιου μήκους, τα εισερχόμενα και τα εξερχόμενα κρυπτογραφούνται με διαφορετικά κλειδιά κρυπτογράφησης, τα μηνύματα αναταξινομούνται και η επανάληψη των εισερχομένων μηνυμάτων εμποδίζεται. Η εργασία του Pfitzmann και των συνεργατών του, επεκτείνουν τον προηγούμενο μηχανισμό σε επικοινωνιακά κανάλια με συνεχή, ευαίσθητη σε καθυστερήσεις, μετάδοση φωνής. Το σύστημα Onion routing, αναπτύσσει ένα πρωτόκολλο για παροχή ανωνυμίας για το IP στρώμα δικτύου και είναι εφαρμόσιμο τόσο σε, βασισμένα σε σύνδεση, πρωτόκολλα, όσο και σε πρωτόκολλα που δεν απαιτούν σύνδεση. Σε οποιαδήποτε φάση αρχικοποίησης, ο αποστολέας αποφασίζει μία διαδρομή μέσω μια σειράς από onion δρομολογητές. Ο αποστολέας τότε, επιπροσθέτει επαναληπτικά πληροφορία δρομολόγησης και την κρυπτογραφεί, χρησιμοποιώντας το δημόσιο κλειδί κρυπτογράφησης των onion δρομολογητών. Το αποτέλεσμα είναι, ένα πολυστρωματικό σύστημα κρυπτογραφήσεων που αφαιρούνται μία - μία καθώς το πακέτο μεταδίδεται μέσω του δρομολογητή. Με τον τρόπο αυτό, οι onion δρομολογητές δρουν ως δρομολογητές - αναμίκτες και είναι δύσκολη η ανίχνευση της διαδρομής ενός πακέτου μέσα στο δίκτυο. Το σύστημα Crowds, υιοθετεί την τεχνική της αναδρομολόγησης για ανώνυμους πλοηγητές ιστοσελίδων. Το σύστημα αυτό, επικεντρώνεται στην προστασία έναντι στις στοχοποιημένες εχθρικές συμπεριφορές, όπως αυτές σε εξυπηρετητές ιστοσελίδων ή σε δρομολογητές. Δεν απαιτεί τεχνικές κρυπτογράφησης επειδή βασίζεται σε δρομολογητές αναμίκτες που είναι εγκατεστημένοι σε διαφορετικές διαχειριστικές περιοχές. Με τον τρόπο αυτό κανείς δεν μπορεί να έχει γενική εποπτεία του δικτύου και πληροφορίες για όλους τους δρομολογητές αναμίκτες, παρά για όσους ανήκουν στην δική τους διαχειριστική περιοχή. Η υπηρεσία, Anonymizer Service, έχει παρόμοιο σκοπό. Ωστόσο, οι χρήστες αναγκαιούνται να εμπιστευτούν την υπηρεσία από ένα μόνο πάροχο. Στο πρωτόκολλο Hordes, γίνεται η προσπάθεια μείωσης την επιπρόσθετης καθυστέρησης στην απόδοση, που κληρονομείται από τέτοια συστήματα αναδρομολόγησης, εκμεταλεύοντάς την, σε πολλά επίπεδα, επικοινωνία. 9 ΕΜΠΕΡΙΣΤΑΤΩΜΕΝΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΩΝ

18 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΠΑΡΟΧΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΣΕ ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΑΡΟΧΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ Η ομάδα Guan et al συνεισέφερε στην ανάλυση των ιδιοτήτων της ανωνυμίας σε τέτοια συστήματα χρησιμοποιώντας πιθανοτικές μεθόδους. Οι Adam και Wortmann διεκπεραίωσαν μια έρευνα με θέμα τον έλεγχο της ασφάλειας σε βασισμένες σε στατιστικά, βάσεις δεδομένων. Στην έρευνα αυτή, εξετάζεται το πρόβλημα στο οποίο η βάση δεδομένων πρέπει να επιτρέπει πρόσβαση με σκοπό τον υπολογισμό στατιστικών συναρτήσεων (όπως άθροισμα, πλήθος, μέσο όρο και άλλα) σε δεδομένα εγγραφές, μόνο και μόνο, όταν το αποτέλεσμα των συναρτήσεων αυτών, δεν αποκαλύπτει κανένα συγκεκριμένο δεδομένο. Οι λύσεις που κινούνται σε αυτή τη προσέγγιση, είναι η διαταραχή των δεδομένων εισόδου, ο περιορισμός στα ερωτήματα αναζήτησης, η διαταραχή στα δεδομένα εξόδου και άλλα. Αντί για υπολογισμούς με στόχο τα στατιστικά αποτελέσματα, οι Agrawal και Srikant περιγράφουν τον τρόπο με τον οποίο μπορεί να ανακτηθεί πληροφορία για την διανομή των τιμών σε εμπιστευτικά πεδία, τα όποια είναι χρήσιμα για αλγόριθμους ανάκτησης δεδομένων. Οι εμπιστευτικές τιμές, διαταράσσονται προσθέτοντας μια ομοιόμορφα διανεμημένη, τυχαία, μεταβλητή. Η διανομή των αρχικών τιμών μπορούν να ανακτηθούν μέσω μια συνάρτησης που χρησιμοποιεί μια Μπεϋσιανή ανακατασκευή. Οι Samarati και Sweeney ανέπτυξαν τεχνικές γενίκευσης για τιμές πινάκων βάσεων δεδομένων, οι οποίες έχουν στόχο την διασφάλιση της ανωνυμίας των ιδιωτικών δεδομένων. Σε γενικές γραμμές, η ασφάλεια σε ένα σύστημα για υπηρεσίες πέραν της τρίτης γενιάς μπορεί να εξασφαλιστεί σε τέσσερα επίπεδα. Το πρώτο επίπεδο, χρησιμοποιεί την προσέγγιση συγκατάθεσης του χρήστη μέσω κάποιων συμβολαίων - συμφωνητικών που αποδέχεται κατά την εγγραφή του στις υπηρεσίες. Αυτά, προσδιορίζουν τα δικαιώματά του, τον βαθμό πρόσβασής του στις πληροφορίες που παρέχει η υπηρεσία, αλλά και σε πολλές περιπτώσεις μεταβιβάζουν την ευθύνη, για τυχόν διαρροή προσωπικών δεδομένων, στον χρήστη. Σε ένα δεύτερο επίπεδο, έχουμε την αλλοίωση της πληροφορίας ή την κρυπτογράφηση αυτής, με σκοπό να μην μπορεί να εκμεταλλευθεί η πληροφορία, εάν ο αποδοχέας αυτής χρήστης, είναι μη αρμόδιος. Το τρίτο επίπεδο αφορά την αρχιτεκτονική του συστήματος. Στο στάδιο αυτό, το μήνυμα - πληροφορία κόβεται και επανακολλάται, ακολουθούνται αλγόριθμοι σύνθετης δρομολόγησης και τεχνικές ανάμιξης δεδομένων, έτσι ώστε να μην μπορεί να ανιχνευτεί η πορεία ενός συγκεκριμένου μηνύματος από την αρχή ως το τέλος. Τέλος, στο τελευταίο στάδιο έρχεται ο επιπλέον περιορισμός πρόσβασης σε πληροφορίες, σε επίπεδο πλέον εφαρμογής. Αυτό εξασφαλίζεται με, προφίλ περιορισμένης πρόσβασης στις βάσεις δεδομένων που χειρίζονται τις πληροφορίες, με απόκρυψη πληροφορίας από την διεπαφή των εφαρμογών και κάθε είδους αποπροσανατολισμού σε επίπεδο εφαρμογής. 2.2 Σύστημα παροχής ασφάλειας μέσω Ανώνυμου Εξυπηρετητή Διαμεσολάβησης. Στην παρούσα υλοποίηση, η ασφάλεια επιτυγχάνεται, με την μορφή παροχής ανωνυμίας, μέσω ενός ανοιχτού μηχανισμού, γενικού σκοπού από ένα ενδιάμεσο σύστημα, τον Ανώνυμο Εξυπηρετητή Διαμεσολάβησης (ΑΕΔ). 10 ΕΜΠΕΡΙΣΤΑΤΩΜΕΝΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΩΝ

19 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΠΑΡΟΧΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΣΕ ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΑΡΟΧΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ Με ένα τέτοιο σύστημα, η ασφάλεια επιτυγχάνεται σε τρία επίπεδα. Στο πρώτο επίπεδο, έχουμε αντικατάσταση της ταυτότητας του αποστολέα με ένα ψευδώνυμο, που δεν βασίζεται σε αλγόριθμο κρυπτογράφησης (περίπτωση κατά την οποία, θα μπορούσε κάποιος κακόβουλος χρήστης γνωρίζοντας το κλειδί κρυπτογράφησης να το αποκρυπτογραφήσει) αλλά παράγεται βάσει μιας γεννήτριας τυχαίων αλφαριθμητικών από το μηχάνημα του εξυπηρετητή. Τα ψευδώνυμα αυτά κατακρατούνται σε μία βάση δεδομένων μαζί με την αντιστοίχιση τους στην πραγματική διεύθυνση ταυτότητα του χρήστη ή υπηρεσίας που έχει ζητήσει σύνδεση με τον Εξυπηρετητή. Έτσι, επιτυγχάνεται μία ημι-εμπιστευτική επικοινωνία μεταξύ αποστολέα και παραλήπτη. Ο παραλήπτης γνωρίζει στοιχεία του αποστολέα (αυτά που περιέχει το μήνυμα), αλλά αγνοεί την ταυτότητα διεύθυνσή του. Σε ένα δεύτερο επίπεδο, έχουμε την δυνατότητα μη επίτρεψης της προώθησης μηνυμάτων σε συγκεκριμένο προορισμό. Παρέχεται δηλαδή ένα φίλτρο στους εξερχόμενες διευθύνσεις. Το φίλτρο αυτό θα προσδιορίζεται από τις απαιτήσεις της συνεργαζόμενης υπηρεσίας. Έτσι αποφεύγονται τα φαινόμενα ενοχλητικής διαφήμισης (spamming). Παρομοίως, υπάρχει η δυνατότητα, μη επίτρεψης της εγκαθίδρυσης σύνδεσης με τον εξυπηρετητή, χρηστών με γνωστή και επαναλαμβανόμενη, μη συμμόρφωση, με τους κανονισμούς λειτουργίας της υπηρεσίας. Σε ένα τρίτο επίπεδο, είναι το γεγονός ότι, η δρομολόγηση μηνυμάτων γίνεται ασύγχρονα και σε παράλληλο χρόνο, πράγμα που οδηγεί στον αναχρονισμό εισερχομένων και εξερχόμενων μηνυμάτων. Δεν ακολουθείται κάποια σειρά - ουρά προτεραιότητας και έτσι τα μηνύματα δεν προωθούνται με την σειρά που έρχονται αλλά τυχαία. Με τον τρόπο αυτό αποφεύγεται η ανίχνευση της ταυτότητας των χρηστών μέσω παρακολούθησης της χρονολογικής πορείας των μηνυμάτων. Το σύστημα αυτό, είναι έτσι ανεπτυγμένο, ώστε να λειτουργεί ως ενδιάμεση ανεξάρτητη εφαρμογή που μεσολαβεί στη διαδικασία αποστολής ενός μηνύματος από έναν χρήστη μιας υπηρεσίας σε έναν άλλο και απλώς προσφέρει ανωνυμία και μερική ασφάλεια μέσω των παραπάνω ανεπτυγμένων επιπέδων. Αυτό σημαίνει ότι η επιπρόσθετη ασφάλεια που παρέχουν οι υπηρεσίες αυτές, μέσω ειδικών συμφωνητικών - συμβολαίων, μέσω δικού τους πρωτοκόλλου προσβάσεων και δικαιωμάτων ή μέσω τεχνικών κρυπτογράφησης, δεν έρχονται σε σύγκρουση με την λειτουργία του διαμεσολαβητή παροχής ανωνυμίας. Φιλτράρονται ένα στάδιο πριν την αποστολή του μηνύματος στο διαμεσολαβητή. Η ανεξαρτησία αυτή του συστήματος, επιτρέπει την χρήση και άλλων ανεξάρτητων εφαρμογών για επιπρόσθετη παροχή ασφάλειας, στο στάδιο πριν την προώθηση στον διαμεσολαβητή, ή στο στάδιο μετά την έξοδο από αυτόν. Σε αντίθεση με την πλειοψηφία των εργασιών που παρατέθηκαν στην αρχή του κεφαλαίου αυτού, το σύστημα αυτό δεν είναι μόνο για IP-προσανατολισμένα συστήματα κινητών επικοινωνιών. Είναι ανεξάρτητο του συστήματος δικτύου και ανεξάρτητο του λογισμικού του αποστολέα και παραλήπτη. Αρκεί να επιτευχθεί επικοινωνία με τον εξυπηρετητή (δηλαδή δοθεί με κάποιο τρόπο η πραγματική διεύθυνση - ταυτότητα του αποστολέα και η πραγματική διεύθυνση - ταυτότητα του παραλήπτη). Αυτό συμβαίνει, επειδή είναι σύστημα γενικού σκοπού και λειτουργεί αφαιρετικά με τρεις μονάχα παραμέτρους την διεύθυνση των αποστολέα και 11 ΕΜΠΕΡΙΣΤΑΤΩΜΕΝΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΩΝ

20 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΠΑΡΟΧΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΣΕ ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΑΡΟΧΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ παραλήπτη (πραγματική ή με ψευδώνυμο) και το κείμενο του μηνύματος (κρυπτογραφημένο, αναδομημένο ή απείραχτο). Τέλος, το σύστημα αυτό, παρέχει τη δυνατότητα ανάκτησης των δεδομένων οποιαδήποτε στιγμή μέσω εσωτερικού μηχανισμού διατήρησης αρχείων, σε κρυπτογραφημένη μορφή, με αποτέλεσμα, να μην μπορεί, λόγω κάποιας βλάβης ή διαταραχής, να παρακαμφθεί το σύστημα ανωνυμίας και να αποκαλυφθούν οι πραγματικές ταυτότητες που το σύστημα καλείται να διαφυλάξει. 2.3 Αρχιτεκτονική συστημάτων για παροχή ανώνυμων υπηρεσιών. Μια υπηρεσία σύγχρονης τεχνολογίας (υπηρεσία βασισμένη σε 3G ή μεταγενέστερα συστήματα) είναι η υπηρεσία Ανώνυμων Κινητών Κοινοτήτων (Anonymous Mobile Community Service ή συντομογραφικά AMCS). Στην καρδιά ενός τέτοιου συστήματος, πρέπει να βρίσκεται κάποιο σύστημα παροχής ανωνυμίας (για τους λόγους που αναπτύχθηκαν στα προηγούμενα κεφάλαια). Στη συνέχεια, παρουσιάζονται τα βασικά συστατικά του συστήματος που απαρτίζουν την υπηρεσία AMCS καθώς και τον σχεδιασμό ενός τέτοιου συστήματος αναλυτικά, όπου, την θέση του παροχέα ανωνυμίας, παίρνει η παρούσα υλοποίηση, ο Ανώνυμος Εξυπηρετητής Διαμεσολάβησης (Anonymous Proxy Server ή συντομογραφικά APS). Σχήμα 2.1 Αρχιτεκτονική Φυσικού Στρώματος Δικτύου της υπηρεσίας AMC 12 ΕΜΠΕΡΙΣΤΑΤΩΜΕΝΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΩΝ

21 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΠΑΡΟΧΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΣΕ ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΑΡΟΧΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ Το Σχήμα 2.1 απεικονίζει την γενική αρχιτεκτονική μίας υπηρεσίας AMC. Τα βασικά συστατικά συστήματα που την απαρτίζουν είναι: Ο Εξυπηρετητής των Ανώνυμων Κινητών Κοινοτήτων (AMC Server) κρατά τον σπουδαιότερο ρόλο στη παροχή των υπηρεσιών AMCS. Είναι αρμόδιος για να λαμβάνει και να εξυπηρετεί αιτήματα, να επεξεργάζεται ερωτήματα, να διαχειρίζεται και να συντονίζει την λειτουργία μεταξύ όλων των συστημάτων που απαρτίζουν την AMCS, να συνεργάζεται με τρίτους εξυπηρετητές για επιπρόσθετες λειτουργίες και τέλος να παρέχει τα συλλεχθέντα δεδομένα από την κοινότητα, στον εκάστοτε Εξυπηρετητή Εφαρμογής που τα ζήτησε. Ο Εξυπηρετητής Εφαρμογής (Application Server ή συντομογραφικά AS) είναι υπεύθυνος για την αποδοχή και την επεξεργασία αιτημάτων που προέρχονται από τους συνδρομητές της υπηρεσίας, την έκδοσή τους στον AMC Εξυπηρετητή, την εξαγωγή των συλλεχθέντων δεδομένων που ο AMC Εξυπηρετητής ανέκτησε και την παροχή της τελικής απάντησης στο τερματικό που τη ζήτησε. Ο Ανώνυμος Εξυπηρετητής Διαμεσολάβησης (Anonymous Proxy Server ή APS) είναι η αναγκαία για τη σωστή λειτουργία εφαρμογή που εξασφαλίζει την παροχή ανωνυμίας μεταξύ όλων των συστημάτων της AMCS που συνδιαλέγονται. Το Τερματικό του Αιτούντος (Requestor Terminal) είναι η οντότητα που ζητά κάποια από τις υπηρεσίες που προσφέρει η AMCS. Είθισται, ο αιτών να είναι μέλος της AMC. Το Τερματικό των Μελών των Ανώνυμων Κινητών Κοινοτήτων (AMC Member) είναι η συλλογή των τερματικών, όπου οι χρήστες τους είναι μέλη της Ανώνυμης Κινητής Κοινότητας και μπορούν να δράσουν είτε ως δότες, είτε ως παραλήπτες πληροφοριών. Η εσωτερική δομή των βασικών αυτών συστατικών του συστήματος αναλύεται διεξοδικά στην συνέχεια Εξυπηρετητής Ανώνυμων Κινητών Κοινοτήτων Στο Σχήμα 2.2 φαίνεται η εσωτερική δομή ενός ιδανικού Εξυπηρετητή Κινητών Κοινοτήτων με όλα τα συστατικά του συστήματα και όλους τους μηχανισμούς με τους οποίους συνδέεται άμεσα. Όπως φαίνεται, ο AMC Εξυπηρετητής έχει την δυνατότητα επικοινωνίας με εξωτερικούς εξυπηρετητές εφαρμογών και προφανώς με τον Ανώνυμο Εξυπηρετητή Διαμεσολάβησης. Επίσης, από το σχήμα φαίνονται και τα επί μέρους συστατικά του AMC εξυπηρετητή τα οποία είναι: Ο Ελεγκτής έγκρισης είναι μία οντότητα με την ευθύνη να ελέγχει αν ο εξυπηρετητής εφαρμογής, που επικοινωνεί με τον AMC εξυπηρετητή και ζητάει συγκεκριμένες πληροφορίες, έχει την έγκριση πρόσβασης σε αυτές. Αυτό επιτυγχάνεται επικαλώντας μια συγκεκριμένη λίστα που ονομάζεται Λίστα Έγκρισης Εξυπηρετητών Εφαρμογής, στην οποία είναι 13 ΕΜΠΕΡΙΣΤΑΤΩΜΕΝΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΩΝ

22 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΠΑΡΟΧΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΣΕ ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΑΡΟΧΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ καταγεγραμμένοι όλοι οι καταχωρημένοι Εξυπηρετητές εφαρμογής και τα δικαιώματα πρόσβασης που αυτοί έχουν. Το Παράρτημα Επεξεργασίας Ερωτημάτων είναι το υποσύστημα στο οποίο γίνεται η επεξεργασία του ερωτήματος που έχει ζητηθεί από τον Εξυπηρετητή Εφαρμογής. Στο τμήμα αυτό, επιλέγεται βάσει κριτηρίων (συγκεκριμένη τοποθεσία, διαθεσιμότητα και άλλα) το σύνολο - στόχος των μελών της κοινότητας από το οποίο θα ανακτηθεί η πληροφορία (στο σημείο αυτό συμβουλεύεται και τη Λίστα Διαθέσιμων Συνδρομητών). Σε δεύτερο επίπεδο, το αίτημα αναδιαμορφώνεται και επιλέγεται ο τρόπος αποστολής του στο επιλεχθέν σύνολο μελών. Το Παράρτημα Υποβολής Ερωτημάτων είναι το υποσύστημα στο οποίο γίνονται οι κατάλληλες ενέργειες έτσι ώστε να υποβληθεί το διαμορφωμένο ερώτημα. Το Παράρτημα Διαχείρισης Συνδρομητών είναι το υποσύστημα το οποίο είναι υπεύθυνο για την διαχείριση και συνεχή ενημέρωση, της λίστας των συνδρομητών και των πληροφοριών διαθεσιμότητας αυτών καθώς και των ρυθμίσεων ασφάλειας και ιδιωτικότητας μεταξύ των εξυπηρετητών εφαρμογών. Ο Ελεγκτής Εξειδικευμένης Ασφάλειας και Εμπιστευτικότητας είναι υπεύθυνος να ελέγχει αν τα συλλεχθέντα δεδομένα από τα μέλη της κοινότητας, συμμορφώνονται με τους κανόνες ασφαλείας του χρήστη και τις ρυθμίσεις εμπιστευτικότητας αυτού, που κρατούνται στη Λίστα Ρυθμίσεων Ασφαλείας και Εμπιστευτικότητας των Συνδρομητών. Το Παράρτημα Παραλαβής Απαντήσεων είναι το υποσύστημα που αναλαμβάνει να περιμένει και να περισυλλέξει την απάντηση όταν αυτή έρθει από τα μέλη της AMC. Ένα τυπικό διάγραμμα ροής μεταξύ του AMC Εξυπηρετητή και των συστημάτων που επικοινωνούν με αυτόν (συμπεριλαμβανομένου και του Ανώνυμου Εξυπηρετητή Διαμεσολάβησης) απεικονίζεται στο Σχήμα 2.3. Σύμφωνα με το σχήμα αυτό, όταν ο Εξυπηρετητής Εφαρμογής υποβάλει ένα ερώτημα στον Εξυπηρετητή AMC, ο ελεγκτής έγκρισης πρώτα ελέγχει αν ο συγκεκριμένος Εξυπηρετητής Εφαρμογής έχει την άδεια να ζητήσει την πληροφορία αυτή. Στη συνέχεια, το ερώτημα προωθείται στο Παράρτημα Επεξεργασίας Ερωτημάτων, του οποίου η δουλειά είναι αφενός μεν να σχηματίσει το κατάλληλο σύνολο στόχων - συνδρομητών από το οποίο θα προέλθει η απάντηση και αφετέρου να προσδιορίσει το τύπο του ερωτήματος που θα προωθηθεί στο Παράρτημα Υποβολής Ερωτημάτων. Το τελευταίο παράρτημα υποβάλει το ερώτημα στο κατάλληλο σύνολο και το τερματικό των συνδρομητών θα στείλει την απάντηση μέσω του Ανώνυμου Εξυπηρετητή Διαμεσολάβησης που εξασφαλίζει την ανωνυμία σε όλες τις επικοινωνίες. Οι απαντήσεις αυτές συλλέγονται από το Παράρτημα Παραλαβής Απαντήσεων (ο Ανώνυμος Εξυπηρετητής Διαμεσολάβησης μεσολαβεί και σε αυτό το σημείο) και αφού συνεργαστεί με τον Ελεγκτή Εξειδικευμένης Ασφάλειας και Εμπιστευτικότητας με σκοπό τη συμμόρφωση των διαδικασιών με τους κανόνες προστασίας των χρηστών στέλνει την απάντηση πίσω στον Εξυπηρετητή Εφαρμογών. 14 ΕΜΠΕΡΙΣΤΑΤΩΜΕΝΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΩΝ

23 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΠΑΡΟΧΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΣΕ ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΑΡΟΧΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ Σχήμα 2.2 Αρχιτεκτονική του Εξυπηρετητή Ανώνυμων Κινητών Κοινοτήτων. Σχήμα 2.3 Διάγραμμα ροής Εξυπηρετητή Ανώνυμων Κινητών Κοινοτήτων 15 ΕΜΠΕΡΙΣΤΑΤΩΜΕΝΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΩΝ

24 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΠΑΡΟΧΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΣΕ ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΑΡΟΧΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ Εξυπηρετητής Εφαρμογής Στο Σχήμα 2.4 φαίνεται η εσωτερική δομή ενός ιδανικού Εξυπηρετητή Εφαρμογής (Application Server ή AS), με όλα τα συστατικά του συστήματα και όλους τους μηχανισμούς με τους οποίους συνδέεται άμεσα. Όπως φαίνεται, ο AS έχει την δυνατότητα επικοινωνίας με τους συνδρομητές του, όπου όλες οι επικοινωνίες περνούν μέσα από τον Ανώνυμο Εξυπηρετητή Διαμεσολάβησης και έχει την δυνατότητα επικοινωνίας με τον AMC εξυπηρετητή. Επίσης, από το σχήμα φαίνονται και τα επί μέρους συστατικά του AS οποία είναι: Η Λίστα Συνδρομητών περιέχει τα ψευδώνυμα από όλους τους χρήστες που είναι συνδρομητές στην συγκεκριμένη υπηρεσία που παρέχεται από τον συγκεκριμένο AS. H Λίστα με τα Προφίλ Συνδρομητών περιέχει ένα σύνολο από προτιμήσεις για κάθε συνδρομητή χρήστη. Οι συνδρομητές συμπλήρωσαν τις προτιμήσεις αυτές με σκοπό την ενεργοποίηση της εξατομίκευσης των υπηρεσιών που προσφέρονται. Οι προτιμήσεις αυτές ενδέχεται να διαφέρουν από τον έναν στον άλλο AS. Το Παράρτημα Διαχείρισης Συνδρομητών έχει διττό ρόλο. Αρχικά, έχει την ευθύνη να επικοινωνεί με τον AMC Εξυπηρετητή με σκοπό να κρατά ενήμερη την Λίστα Συνδρομητών και έπειτα να χειρίζεται τα προφίλ των τελικών χρηστών και να ενημερώνει κατάλληλα τη Λίστα με τα Προφίλ Συνδρομητών όταν αυτή αλλάζει. Το Παράρτημα Επεξεργασίας Ερωτημάτων επεξεργάζεται τα ερωτήματα που προέρχονται από τους τερματικούς χρήστες. Αναγνωρίζει τον τύπο και τους παραμέτρους κάθε ερωτήματος πριν το υποβάλει στον AMC εξυπηρετητή. Ελέγχει επίσης την ομοιότητα με προηγούμενα ερωτήματα και αν βρει κάποιο ίδιο ανατρέχει για απάντηση στη Τοπική Κρυφή Βάση Δεδομένων αποφεύγοντας την επιπλέον επιβάρυνση από μια νέα σύνδεση. Το Παράρτημα Επεξεργασία Απαντήσεων διαχειρίζεται τα συλλεχθέντα δεδομένα που προήλθαν από τον AMC εξυπηρετητή και εκτελεί επιπρόσθετη επεξεργασία προκειμένου να δώσει στον τελικό χρήστη ικανοποιητικότερο αποτέλεσμα. Η Τοπική Κρυφή Βάση Δεδομένων κρατά πληροφορίες σχετικά με τα ερωτήματα που έχουν υποβληθεί καθώς και τις αντίστοιχες απαντήσεις τους. Σκοπός της είναι όπως αναφέρθηκε και προηγουμένων να εξυπηρετήσει μελλοντικές παρόμοιες ερωτήσεις αμέσως χωρίς σύνδεση με τον AMC εξυπηρετητή. Ο Μηχανισμός Εσωτερικής Πυροδότησης είναι μια τεχνική για την εσωτερική υποβολή ερωτημάτων από τον AS χωρίς προηγούμενη αίτηση τερματικού χρήστη επειδή κρίθηκε ότι το ερώτημα αυτό θα ζητηθεί και πρέπει να υπάρχει στη Τοπική Κρυφή Βάση Δεδομένων. Ένα τυπικό διάγραμμα ροής μεταξύ του AS και των συστημάτων που επικοινωνούν με αυτό (συμπεριλαμβανομένου και του Ανώνυμου Εξυπηρετητή Διαμεσολάβησης) απεικονίζεται στο Σχήμα ΕΜΠΕΡΙΣΤΑΤΩΜΕΝΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΩΝ

25 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΠΑΡΟΧΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΣΕ ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΑΡΟΧΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ Σχήμα 2.4 Αρχιτεκτονική του Εξυπηρετητή Εφαρμογής. Σχήμα 2.5 Διάγραμμα ροής του Εξυπηρετητή Εφαρμογής. 17 ΕΜΠΕΡΙΣΤΑΤΩΜΕΝΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΩΝ

26 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΠΑΡΟΧΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΣΕ ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΑΡΟΧΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ Όπως είναι φανερό από το σχήμα, το κινητό τερματικό του αιτούντος μέσω του Ανώνυμου Εξυπηρετητή Διαμεσολάβησης υποβάλει το ερώτημά του στον AS. Αυτός με τη σειρά του, αν δεν βρει παρόμοιο ερώτημα στην τοπική Βάση Δεδομένων το προωθεί στον AMC Εξυπηρετητή. Στη συνέχεια, ακολουθώντας την πορεία που περιγράψαμε στο προηγούμενο κεφάλαιο και διαμέσου του Ανώνυμου εξυπηρετητή Διαμεσολάβησης, παρέχει την απάντηση, την οποία λαμβάνει το Παράρτημα Επεξεργασία Απαντήσεων του AS. Γίνεται η τελική επεξεργασία της απάντησης και μέσω του Ανώνυμου Εξυπηρετητή Διαμεσολάβησης η απάντηση φτάνει στο τερματικό του αιτούντος Ανώνυμος Εξυπηρετητής Διαμεσολάβησης Ο Ανώνυμος Εξυπηρετητής Διαμεσολάβησης είναι το αντικείμενο της παρούσας διπλωματικής και η αρχιτεκτονική του, τα συστατικά του και το διάγραμμα ροής λειτουργίας του, θα παρουσιαστούν διεξοδικά στο τέταρτο κεφάλαιο. Χάριν όμως πληρότητας για την ανάπτυξη της αρχιτεκτονικής της υπηρεσίας AMCS, θα παρουσιαστούν επιφανειακά και συνοπτικά, τα βασικά συστατικά που τον αποτελούν. Τα συστατικά αυτά είναι: Η Γεννήτρια Τυχαίων Αλφαριθμητικών έχει τον ρόλο να παράγει τυχαία ψευδώνυμα για τους χρήστες της υπηρεσίας, με σκοπό την παροχή ανωνυμίας. Η Τοπική Βάση Δεδομένων κατακρατεί την αντιστοιχία των πραγματικών ταυτοτήτων των χρηστών με τα ψευδώνυμα αυτών. Το Παράρτημα Τροποποίησης Ψευδωνύμων είναι το αρμόδιο τμήμα για την αντικατάσταση της παραμέτρου, η οποία αντιπροσωπεύει την ταυτότητα του αποστολέα, με το ψευδώνυμο αυτού, εάν αυτό υπάρχει στη Τοπική Βάση Δεδομένων. Αν δεν υπάρχει, το τμήμα αυτό συνεργάζεται με τη Γεννήτρια Τυχαίων Αλφαριθμητικών και παράγει ένα προσωρινό ψευδώνυμο για λογαριασμό του χρήστη. Το Παράρτημα Αποδοχής Συνδέσεων είναι το αρμόδιο τμήμα, το οποίο περιμένει συνεχώς για συνδέσεις από το εξωτερικό περιβάλλον στον Εξυπηρετητή Διαμεσολάβησης και μόλις γίνει κάποια σύνδεση την προωθεί στο κατάλληλο τμήμα. Το Παράρτημα Προώθησης Συνδέσεων είναι το τμήμα που έχει την ευθύνη μετά την αντικατάσταση των προσωπικών δεδομένων με ψευδώνυμα να προωθήσει το μήνυμα στον αρχικό προορισμό του. Το Σύστημα Διατήρησης ημερολογίου είναι ένα σύστημα καταγραφής οποιασδήποτε δραστηριότητας συμβαίνει στην εφαρμογή με σκοπό την ανάκτηση και την διατήρηση της ακεραιότητας των δεδομένων σε περίπτωση βλάβης κατά την λειτουργία. Η Διεπαφή Ρυθμίσεων του Εξυπηρετητή είναι μια διεπαφή που παρέχει τη δυνατότητα στους διαχειριστές του Εξυπηρετητή να αλλάξουν βασικές ρυθμίσεις που έχουν σχέση με αυτόν (όπως τοποθεσία της τοπικής Βάσης Δεδομένων, τοποθεσία αρχείου ημερολογίου, πόρτα αναμονής για συνδέσεις και άλλα) 18 ΕΜΠΕΡΙΣΤΑΤΩΜΕΝΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΩΝ

27 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΠΑΡΟΧΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΣΕ ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΑΡΟΧΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ Όσον αφορά το διάγραμμα ροής, επειδή ο Ανώνυμος Εξυπηρετητής Διαμεσολάβησης μεσολαβεί σε οποιαδήποτε επικοινωνία μεταξύ οποιονδήποτε συστατικών της AMCS η λειτουργία του παρουσιάζεται μέσω των διαγραμμάτων ροής των άλλων συστατικών. Τέλος, το διάγραμμα ροής των εσωτερικών τμημάτων από τα οποία αποτελείται θα δοθεί με λεπτομέρεια στο επόμενο κεφάλαιο Τερματικό Μέλους της AMC για παροχή απάντησης Στο Σχήμα 2.6 απεικονίζεται η αρχιτεκτονική ενός τερματικού χρήστη μέλους της AMC. Το τερματικό, όπως φαίνεται, έχει την δυνατότητα επικοινωνίας με τον AMC Εξυπηρετητή, με την διαμεσολάβηση του Ανώνυμου Εξυπηρετητή Διαμεσολάβησης. Τα συστατικά που αποτελούν το τερματικό είναι: Το Παράρτημα Επεξεργασίας Ερωτημάτων το οποίο είναι υπεύθυνο για την επεξεργασία των ερωτημάτων που λαμβάνονται από τον AMC εξυπηρετητή. Μεταφράζει τα εισερχόμενα ερωτήματα και αφού αποφασίσει, μέσω του Παραρτήματος Παρακολούθησης, τι τύπου πληροφορίες ζητούνται, ενημερώνει το Παράρτημα Κατασκευής Απάντησης. Το Παράρτημα Παραγωγής Απάντησης το οποίο είναι υπεύθυνο για την πίσω μεταφορά στο AMC εξυπηρετητή της ζητούμενης απάντησης. Το παράρτημα αυτό έχει επιπλέον τον ρόλο να πυροδοτεί την διεπαφή του χρήστη, να ερωτά τον χρήστη και να περιμένει για την απάντηση αυτού. Η Διεπαφή του Χρήστη είναι ένα σύνολο από φόρμες με σκοπό να βοηθήσουν τον χρήστη να συμπληρώσει τις ζητούμενες πληροφορίες στην περίπτωση που το Παράρτημα Παραγωγής Απάντησης δεν κατάφερε να παράξει την απάντηση, αξιοποιώντας τα δεδομένα του παραρτήματος παρακολούθησης. To Παράρτημα Παρακολούθησης είναι ένα σύστημα με τη δυνατότητα εξαγωγής απαντήσεων σε υπολογιστικά ερωτήματα ή σε ερωτήματα που βασίζονται σε μετρήσεις καταγεγραμμένες από αισθητήρες που διαθέτει η συσκευή και συνεργάζονται με το τμήμα αυτό. Στα Σχήματα 2.7 και 2.8, απεικονίζονται δύο παραδείγματα διαγράμματος ροής. Στο πρώτο, η απάντηση δίνεται από το Παράρτημα Παρακολούθησης (πληροφορία τύπου μετρήσεων από όργανα του κινητού) ενώ στο δεύτερο, απαιτείται η συμμετοχή του χρήστη για την δημιουργία της απάντησης (πληροφορία τύπου προσωπικής άποψης). Όπως φαίνεται από τα παραπάνω σχήματα, σε πρώτη φάση έρχεται ένα δομημένο ερώτημα στο τερματικό του χρήστη από τον Εξυπηρετητή AMC και λαμβάνεται από το Παράρτημα Επεξεργασίας Ερωτημάτων. Εκεί, αποφασίζεται (σύμφωνα με τον τύπο του ερωτήματος) αν θα προωθηθεί το ερώτημα για απάντηση στο Παράρτημα Παρακολούθησης ή αν θα προωθηθεί στη διεπαφή του Χρήστη για την συνεισφορά και εκείνου. Όποια πορεία και αν ακολουθήσει το ερώτημα, στο επόμενο στάδιο θα καταλήξει στο Παράρτημα Κατασκευής Απάντησης που θα στείλει την διαμορφωμένη απάντηση πίσω στον AMC εξυπηρετητή. 19 ΕΜΠΕΡΙΣΤΑΤΩΜΕΝΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΩΝ

28 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΠΑΡΟΧΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΣΕ ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΑΡΟΧΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ Σχήμα 2. 6 Αρχιτεκτονική Τερματικού Μέλους της AMC. Σχήμα 2.7 Διάγραμμα ροής για το τερματικό μέλους της AMC όπου η απάντηση υπολογίζεται από το παράρτημα παρακολούθησης. 20 ΕΜΠΕΡΙΣΤΑΤΩΜΕΝΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΩΝ

29 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΠΑΡΟΧΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΣΕ ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΑΡΟΧΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ Σχήμα 2.8 Διάγραμμα ροής για το τερματικό μέλους της AMC όπου η απάντηση δίνεται από τον χρήστη του Τερματικό Χρήστη Αιτούντος Στο Σχήμα 2.9 φαίνεται η αρχιτεκτονική του τερματικού του χρήστη που υποβάλλει την ερώτηση και περιμένει να λάβει την απάντηση από τον αρμόδιο εξυπηρετητή εφαρμογής. Οι συνιστώσες από τις οποίες αποτελείται είναι: Το Παράρτημα Παραγωγής Ερώτησης το οποίο συνεργαζόμενο με την Διεπαφή Χρήστη παράγει ένα ερώτημα προς τον Εξυπηρετητή Εφαρμογής σε μορφή που να μπορεί να επεξεργαστεί από αυτόν και αποστέλλεται μέσω του Ανώνυμου Εξυπηρετητή Διαμεσολάβησης. Το Παράρτημα Λήψης Απάντησης είναι το αρμόδιο τμήμα για την λήψη της τελικής απάντησης που θα δοθεί από τον Εξυπηρετητή Εφαρμογής μέσω του Ανώνυμου Εξυπηρετητή Διαμεσολάβησης. Η Διεπαφή Χρήστη είναι ένα σύνολο φορμών και παραθύρων με σκοπό την καθοδήγηση του χρήστη για την σύνταξη της ερώτησης και την παρουσίαση της απάντησης σε αναγνώσιμη μορφή πίσω σε αυτόν. Το διάγραμμα ροής του τερματικού χρήστη είναι απλό και δίνεται από το Σχήμα Όπως φαίνεται στο σχήμα αυτό, αρχικά ο χρήστης σχηματίζει την ερώτησή του με την βοήθεια της Διεπαφής Χρήστη. Η πληροφορία αυτή, μεταφέρεται στο Παράρτημα Παραγωγής Ερώτησης, όπου διαμορφώνεται στη μορφή που μπορεί να επεξεργαστεί από τον αρμόδιο Εξυπηρετητή Εφαρμογής και αποστέλλεται σε αυτόν μέσω του Ανώνυμου Εξυπηρετητή Διαμεσολάβησης. Μόλις ο Εξυπηρετητής Εφαρμογής λάβει την απάντηση από τον AMC Εξυπηρετητή όπως περιγράφηκε προηγουμένως την στέλνει μέσω του Ανώνυμου Εξυπηρετητή Διαμεσολάβησης πίσω στο τερματικό. Το Παράρτημα Λήψης Απάντησης παραλαμβάνει την πληροφορία 21 ΕΜΠΕΡΙΣΤΑΤΩΜΕΝΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΩΝ

30 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΠΑΡΟΧΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΣΕ ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΑΡΟΧΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ την διαμορφώνει κατάλληλα και την παρουσιάζει στο χρήστη μέσω της Διεπαφής Χρήστη. Σχήμα 2.9 Αρχιτεκτονική τερματικού χρήστη για τη υποβολή ερωτήματος και την λήψη της απάντησης. Σχήμα 2.10 Διάγραμμα ροής τερματικού χρήστη για την αποστολή της ερώτησης και λήψη της απάντησης. 22 ΕΜΠΕΡΙΣΤΑΤΩΜΕΝΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΩΝ

31 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΠΑΡΟΧΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΣΕ ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΑΡΟΧΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ 2.4 Αρχιτεκτονική Συστημάτων Συμβατών με τον Ανώνυμο Εξυπηρετητή Διαμεσολάβησης. Όπως έγινε φανερό, από την προηγούμενη παρουσίαση ενός πλήρους συστήματος στο οποίο είναι απαραίτητος ο Ανώνυμος Εξυπηρετητής Διαμεσολάβησης, παρά την εξέχουσα θέση και σημασία του, παραμένει μια εφαρμογή γενικού σκοπού με ανοιχτούς μηχανισμούς λειτουργίας, που τον κάνει μια σχεδόν ανεξάρτητη εφαρμογή. Έτσι, οποιαδήποτε αρχιτεκτονική επιθυμεί τα οφέλη της ασφάλειας που αυτός προσδίδει, μπορεί να τον χρησιμοποιήσει, χωρίς αλλαγή στην αρχιτεκτονική της, απλώς με αναδρομολόγηση των επικοινωνιών μέσα από αυτόν. Για παράδειγμα, οποιαδήποτε υπηρεσία θέσης, από την οποία λείπει ο εξυπηρετητής AMC αλλά υπάρχει μόνο ο AS και πιθανώς ένας ή περισσότεροι εξυπηρετητές εντοπισμού θέσης, η αρχιτεκτονική θα είναι όπως στο παρακάτω σχήμα. Μια υπηρεσία ανώνυμης συζήτησης (υπηρεσία με τεράστια απήχηση στο διαδίκτυο), μπορεί να χρησιμοποιεί απλώς την παρούσα υλοποίηση και τίποτα άλλο. Η προσθήκη μιας διεπαφής με τις προτιμήσεις των χρηστών και την αποθήκευση των δεδομένων αυτών σε μια βάση, θα ήταν προαιρετικά χρήσιμο. Η αρχιτεκτονική ενός τέτοιου συστήματος φαίνεται στο σχήμα που ακολουθεί. Σχήμα 2.11 Αρχιτεκτονική υπηρεσιών προσανατολισμένων στη θέση. 23 ΕΜΠΕΡΙΣΤΑΤΩΜΕΝΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΩΝ

32 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΠΑΡΟΧΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΣΕ ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΑΡΟΧΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ Σχήμα 2.12 Αρχιτεκτονική υπηρεσιών ανώνυμης συζήτησης. 2.5 Σκοπός Ανώνυμου Εξυπηρετητή Διαμεσολάβησης. Το σύστημα του Ανώνυμου Εξυπηρετητή Διαμεσολάβησης είναι μια τεχνική παροχής ασφάλειας σε υπηρεσίες κινητών επικοινωνιών, βασισμένων σε συστήματα πέραν της τρίτης γενιάς. Σε τέτοια συστήματα είναι σημαντικό να μην μπορεί να αναγνωρισθεί (η ταυτότητα) του δότη των πληροφοριών, δηλαδή να υπάρχει ανωνυμία. Η ανωνυμία μπορεί να απειληθεί γενικά, με τρεις τρόπους: Μέσω συνδυασμού θέσης και πληροφοριών ιδιοκτησίας. Για παράδειγμα αν κάποιος στέλνει μηνύματα από το σπίτι του, μπορεί κάποιος κακόβουλος χρήστης μαθαίνοντας σε ποιον ανήκει ο χώρος γύρω από την τοποθεσία απ όπου στάλθηκε το μήνυμα, να συμπεράνει την ταυτότητα του αποστολέα. Μέσω παρατήρησης των περιεχομένων των μηνυμάτων και γνώσης της θέσης του υποκειμένου στόχου. Για παράδειγμα αν ο στόχος βρίσκεται σε μια θέση Θ (έστω διαμέρισμα του στόχου Σ) και ο κακόβουλος χρήστης διαβάσει ένα μήνυμα που έχει σταλεί από την θέση Θ και περιέχει προσωπικά δεδομένα, τότε ο κακόβουλος χρήστης μπορεί να συμπεράνει ότι τα δεδομένα αφορούν τον Σ. Μέσω παρακολούθησης μηνυμάτων και γνώσης της θέσης του υποκειμένου την πρώτη σε μία θέση. Για παράδειγμα αν ο κακόβουλος χρήστης γνωρίζει 24 ΕΜΠΕΡΙΣΤΑΤΩΜΕΝΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΩΝ

33 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΠΑΡΟΧΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΣΕ ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΑΡΟΧΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ότι το υποκείμενο Υ βρίσκεται στη θέση Θ απ όπου έστειλε ένα μήνυμα μπορεί συνδυάζοντας τα υπόλοιπα μηνύματα να βγάλει συμπέρασμα για την διαδρομή που αυτός ακολούθησε. Η ανωνυμία είναι ένας βασικός στόχος του ΑΕΔ και αυτή είναι που προσπαθεί να εξασφαλίσει σε όλα τα παραπάνω επίπεδα, στα οποία αυτή μπορεί να παραβιάζεται. Ένας δεύτερο σημείο που είναι σημαντικό για τέτοιου είδους υπηρεσίες, είναι να μπορεί να μπορεί ο μηχανισμός παροχής ασφάλειας (ανωνυμίας στην συγκεκριμένη περίπτωση) και το υπόλοιπο σύστημα της υπηρεσίας να μπορεί να αναπτύσσεται ξεχωριστά. Είναι σημαντικό, ακόμα και αν η προηγούμενη περίπτωση δεν επιτευχθεί, τα δύο συστήματα να είναι ευέλικτα και να μπορούν ανάλογα με την περίπτωση να αλλάζουν την αρχιτεκτονική τους χωρίς επιπρόσθετες αλλαγές σε κώδικα ή σε υλικά μέρη. Για παράδειγμα, αν μια υπηρεσία ανώνυμης συζήτησης, κάνει μια αλλαγή (είτε σε λογισμικό, είτε σε μηχανικά μέρη) με σκοπό την βελτίωση του χρόνου ανταλλαγής μηνυμάτων, προφανώς θα θέλει το σύστημα παροχής ασφάλειας να συνεχίσει να λειτουργεί χωρίς επιπλέον συνδέσεις ή δρομολογήσεις και χωρίς την ανάγκη ανάπτυξης του λογισμικού για την σύνδεση με το αναβαθμισμένο λογισμικό της υπηρεσίας. Συμπερασματικά, ένας επί μέρους στόχος του ΑΕΔ είναι η λειτουργία του ως ανεξάρτητη εφαρμογή με σκοπό την ευέλικτη χρήση του, όπου είναι αναγκαίο, χωρίς επιπρόσθετες τροποποιήσεις, την δυνατότητα ανάπτυξής του χωρίς την αναγκαστική ταυτόχρονη τροποποίηση των συστημάτων με τα οποία συνεργάζεται και την δυνατότητα χρησιμοποίησής του ακόμα και από συστήματα που δεν έχουν κάνει ιδιαίτερη πρόβλεψη για ασφάλεια. Ένα επιπλέον σημείο που είναι σημαντικό για τέτοιες υπηρεσίες είναι η εξασφάλιση της ακεραιότητας των δεδομένων σε κάθε στάδιο από το οποίο δρομολογούνται τα δεδομένα που αφορούν την υπηρεσία. Επίσης είναι σημαντικό, σε περίπτωση ανώμαλης λειτουργία ή διαταραχής της ορθής πορείας των πληροφοριών της υπηρεσίας, με αποτέλεσμα την απώλεια σημαντικών δεδομένων, να μπορούν αυτά να ανακτηθούν σε όσο το δυνατόν μεγαλύτερο βαθμό. Για παράδειγμα, αν κατά την χρήση της υπηρεσίας έκτατης ανάγκης (Ε-911) αφού γίνει η έκκληση για βοήθεια, για κάποιο λόγο χαθεί η πληροφορία θέσης, η υπηρεσία πρέπει να έχει την δυνατότητα ανάκτησης της πληροφορίας αυτής, όσο τον δυνατόν πληρέστερη και όσο το δυνατόν γρηγορότερα. Έτσι, ο Ανώνυμος Εξυπηρετητής Διαμεσολάβησης έχει επιπλέον σκοπό, να αποτελεί ένα σύστημα ανάκτησης δεδομένων και να δίνει την δυνατότητα επαναφοράς του συστήματος στην προ - βλάβης κατάσταση. Τέλος, είναι σημαντικό για τις υπηρεσίες, να έχουν πλήρη έλεγχο σε κάθε εφαρμογή που ενσωματώνουν στο σύστημα τους και να μπορούν να την προσαρμόζουν πλήρως στα δικό τους προφίλ. Για παράδειγμα είναι σημαντικό για τις υπηρεσίες να έχουν την δυνατότητα να αλλάζουν τον φάκελο στον οποίο είναι η βάση δεδομένων του εξυπηρετητή ή να έχουν τη δυνατότητα να αλλάζουν την πόρτα συστήματος στην οποία γίνονται οι συνδέσεις. Επίσης είναι σημαντικό, εκτός του ότι ο ΑΕΔ πρέπει να είναι πλήρως παραμετροποιήσιμος, οι αλλαγές αυτές στις παραμέτρους να γίνονται εύκολα χωρίς περιθώρια λάθους. Συνεπώς, σκοπός του ΑΕΔ είναι να αποτελεί ένα σύστημα πλήρως παραμετροποιήσιμο και ευμετάβλητο και οι αλλαγές αυτές να πραγματοποιούνται με την βοήθεια διεπαφών και φιλικών προς τον χρήστη περιβάλλοντα, για την μείωση του ανθρώπινου λάθους. 25 ΕΜΠΕΡΙΣΤΑΤΩΜΕΝΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΩΝ

34 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΙΝΗΤΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ GSM. Κεφάλαιο 3 Εισαγωγή στο παγκόσμιο σύστημα κινητών επικοινωνιών GSM 3.1 Ιστορική αναδρομή. Ιστορικά η ανάπτυξη στον τομέα των κινητών επικοινωνιών γίνεται με αργό ρυθμό και συμβαδίζει στενά με τις τεχνολογικές βελτιώσεις. Η ιδέα της παροχής ασύρματης επικοινωνίας στους κατοίκους μιας περιοχής με σχετικά μεγάλη έκταση δεν είχε καν συλληφθεί, μέχρι τη στιγμή που τα εργαστήρια Bell ανέπτυξαν την έννοια της κυψελωτής επικοινωνίας στις δεκαετίες του '60 και του '70. Με την ανάπτυξη ενός υλικού ραδιοσυχνοτήτων, το οποίο ήταν σχεδιασμένο σε μικρή κλίμακα και είχε μεγάλη αξιοπιστία, στην δεκαετία του '70 ουσιαστικά ξεκίνησε και η εποχή της ασύρματης επικοινωνίας. Στη συνέχεια θα δούμε τα βήματα εξέλιξης που ακολούθησε η ασύρματη επικοινωνία σε ολόκληρο τον κόσμο: Η.Π.Α.: Στην Αμερική η εξέλιξη της κινητής ραδιοτηλεφωνίας ξεκίνησε το 1946, όπου παρουσιάστηκε η πρώτη δημόσια υπηρεσία κινητής τηλεφωνίας σε 25 μεγάλες αμερικανικές πόλεις. Κάθε σύστημα χρησιμοποιούσε έναν μόνο πομπό υψηλής ισχύος και έναν μεγάλο πύργο για να καλύπτει αποστάσεις άνω των 50 χλμ. σε μια συγκεκριμένη περιοχή κάλυψης. Τα πρώιμα τηλεφωνικά συστήματα στα τέλη της δεκαετίας του '40 χρησιμοποιούσαν ένα εύρος ζώνης ραδιοσυχνοτήτων της τάξης των 120 khz, το οποίο λειτουργούσε με έναν half-duplex τρόπο, σύμφωνα με τον οποίο μόνο ένα άτομο τη φορά μπορούσε να μιλήσει κατά τη διάρκεια ενός τηλεφωνήματος. Το 1950 η Ομοσπονδιακή Επιτροπή Τηλεπικοινωνιών (Federal Communications Commission-FCC) διπλασίασε τον αριθμό των καναλιών της κινητής τηλεφωνίας ανά περιοχή κάλυψης, χωρίς όμως να προχωρήσει σε εκχώρηση επιπρόσθετου εύρους ζώνης συχνοτήτων. Η βελτίωση στην τεχνολογία των ασύρματων επικοινωνιών επέτρεψε ακόμη την μείωση του εύρους ζώνης του καναλιού στο μισό, δηλαδή στα 60 khz. Κατά τη διάρκεια των δεκαετιών '50 και '60 τα AT&T Εργαστήρια Bell και άλλες εταιρίες τηλεπικοινωνιών σε όλον τον κόσμο ανέπτυξαν την θεωρία και τις τεχνικές της κυψελωτής ραδιοτηλεφωνίας. Η θεωρία αυτή βασίζεται στην ιδέα της διάσπασης μιας ζώνης κάλυψης σε μικρότερες κυψέλες (cells), κάθε μια από τις οποίες ξαναχρησιμοποιεί ποσότητες του φάσματος συχνοτήτων (frequency reuse) για να αυξήσει την χρησιμοποίηση του διαθέσιμου εύρους ζώνης για την μετάδοση των δεδομένων. Τον τρόπο με τον οποίο γίνεται μια τέτοια επαναχρησιμοποίηση του φάσματος συχνοτήτων από το κυψελωτό σύστημα επικοινωνίας θα τον δούμε στην συνέχεια. Βέβαια η χρήση μιας τέτοιας τεχνικής συνεπάγεται και μεγαλύτερο κόστος σε ότι αφορά την υποδομή του συστήματος. Τελικά φτάνουμε στο 1983, όπου η FCC εκχώρησε συνολικά 666 duplex κανάλια (στα οποία η μετάδοση γίνεται ταυτόχρονα μεταξύ του πομπού και του δέκτη) και δημιουργήθηκε με τον τρόπο αυτό το αμερικανικό σύστημα Προηγμένης Κινητής Τηλεφωνίας (Advanced Mobile Phone System-AMPS). Σύμφωνα με τους κανόνες που έθεσε η FCC, κάθε πόλη επιτρεπόταν να έχει δύο παροχές κυψελωτών συστημάτων ραδιοεπικοινωνίας. Το γεγονός αυτό εξασφάλιζε κάποιο επίπεδο ανταγωνισμού και κατά συνέπεια καλύτερης παροχής υπηρεσιών στους χρήστες του συστήματος. Στα τέλη του 1991, το υλικό για τη δημιουργία του πρώτου αμερικανικού συστήματος Ψηφιακής Κυψελωτής Επικοινωνίας (U.S. Digital Cellular USDC) εγκαταστάθηκε σε μεγάλες αμερικανικές πόλεις. Το USDC πρότυπο (ή αλλιώς IS-54) επιτρέπει στους χειριστές κυψελωτών συσκευών να αντικαταστήσουν με κομψό 26 ΕΜΠΕΡΙΣΤΑΤΩΜΕΝΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΩΝ

35 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΙΝΗΤΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ GSM. τρόπο κάποια αναλογικά κανάλια ενός μόνο χρήστη με ψηφιακά κανάλια, τα οποία υποστηρίζουν ταυτόχρονα 3 χρήστες στο ίδιο εύρος ζώνης των 30 khz. Η βελτίωση στην χωρητικότητα που προσφέρει το USDC είναι 3 φορές μεγαλύτερη από εκείνη του AMPS, εξαιτίας της ψηφιακής διαμόρφωσης (συγκεκριμένα χρησιμοποιείται π/4 Differential Quadrature Phase Shift Keying-DQPSK διαμόρφωση) που χρησιμοποιείται για την κωδικοποίηση της ομιλίας, και της χρήσης πολλαπλής πρόσβασης με διαίρεση στο χρόνο (Time Division Multiple Access-TDMA), αντί για τη χρήση αναλογικής διαμόρφωσης στη συχνότητα (Frequency Modulation-FM) και πολλαπλής πρόσβασης με διαίρεση στη συχνότητα (Frequency Division Multiple Access-FDMA). Το Μάρτιο του 1992 υιοθετήθηκε ένα επιπλέον σύστημα, το IS-95, που βασίζεται στην τεχνική της πολλαπλής διαίρεσης κώδικα (CDMA). Σε κάθε κινητό σταθμό σε μια κυψέλη, αποδίδεται ένας διαφορετικός κώδικας, παρέχοντας έτσι πλήρη ορθογωνιότητα μεταξύ των χρηστών. Οι συχνότητες λειτουργίας είναι ίδιες με το AMPS και το IS-54, αλλά έχουν αποδοθεί και επιπλέον συχνότητες στην περιοχή 1,8 2 GHz. Η επιτυχία του IS-95, αλλά και η πολλά υποσχόμενη τεχνική διασποράς φάσματος που χρησιμοποιεί, το κατέστησαν οδηγό και βάση εκκίνησης για τα συστήματα 3 ης γενιάς. Τέλος, οι άδειες για την υπηρεσία προσωπικής επικοινωνίας (Personal Communication Service PCS) στο εύρος των 1800/1900 MHz δημοπρατήθηκαν από την κυβέρνηση των Ηνωμένων Πολιτειών στους παρόχους ασύρματων συστημάτων στις αρχές του Στόχος τους ήταν να εξαπλώσουν νέες ασύρματες υπηρεσίες όχι μόνο στις Η.Π.Α. αλλά και σε άλλες περιοχές του κόσμου, οι οποίες θα συμπληρώνουν και ως ένα βαθμό θα ανταγωνίζονται τις ήδη υπάρχουσες υπηρεσίες των κυψελωτών συστημάτων επικοινωνίας. Ευρώπη-Ασία: Σε ότι αφορά τον υπόλοιπο κόσμο και κυρίως την Ευρώπη, η οποία και μας ενδιαφέρει άμεσα, έχουν αναπτυχθεί πολλά πρότυπα για ασύρματα συστήματα. Το πιο κοινό πρότυπο που χρησιμοποιείται κυρίως σε paging συστήματα επικοινωνίας (δηλαδή συστήματα επικοινωνίας που στέλνουν σύντομα μηνύματα σε έναν συνδρομητή) είναι το Post Office Code Standard Advisory Group (POCSAG). Αναπτύχθηκε από το Βρετανικό ταχυδρομείο στα τέλη της δεκαετίας του '70 και υποστηρίζει FSK (Frequency Shift Keying) σηματοδότηση στα 512 bps, 1200 bps και 2400 bps. Μια εξέλιξη αυτού του προτύπου αποτελεί το πρότυπο ERMES, το οποίο παρέχει τη δυνατότητα μετάδοσης με ρυθμό έως και 6400 bps, χρησιμοποιώντας μια διαμόρφωση τεσσάρων επιπέδων. Τα πρότυπα CT2 και Digital European Cordless Telephone (DECT), που αναπτύχθηκαν στην Ευρώπη, είναι τα δύο πιο δημοφιλή πρότυπα ασύρματης τηλεφωνίας που χρησιμοποιούνται σε ολόκληρη την Ευρώπη αλλά και την Ασία. Το σύστημα CT2 κάνει χρήση των μικροκυψελών, που καλύπτουν μικρές αποστάσεις, συνήθως μικρότερες των 100 μέτρων, χρησιμοποιώντας σταθμούς βάσης (base stations) με κεραίες που τοποθετούνται σε σημεία του δρόμου ή σε κτίρια. Επίσης πετυχαίνει μια υψηλότερης ποιότητας μετάδοση φωνής, χρησιμοποιώντας μια τεχνική FSK (Frequency Shift Keying) διαμόρφωσης μαζί με έναν κωδικοποιητή φωνής, ο οποίος χρησιμοποιεί ένα σχήμα ADPCM (Adaptive Differential Pulse Code Modulation) διαμόρφωσης των 32 kbps. Όσον αφορά το πρότυπο DECT, αυτό εξυπηρετεί τη μετάδοση δεδομένων και φωνής για τους χρήστες που εργάζονται σε κάποιο γραφείο ή σε μια επιχείρηση. Ένα άλλο σύστημα επικοινωνίας που αναπτύχθηκε το 1985 είναι το European Total Access Cellular System (ETACS), το 27 ΕΜΠΕΡΙΣΤΑΤΩΜΕΝΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΩΝ

36 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΙΝΗΤΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ GSM. οποίο είναι ουσιαστικά ταυτόσημο με το σύστημα AMPS που χρησιμοποιείται στην Αμερική. Η μόνη διαφορά του είναι ότι τα μικρότερου εύρους ζώνης κανάλια που χρησιμοποιεί έχουν ως αποτέλεσμα μια ελαφριά υποβάθμιση του σηματοθορυβικού λόγου (SNR) που επιτυγχάνεται από το σύστημα και τον περιορισμό της ακτίνας κάλυψης του συστήματος. Γενικά, η πρώτη αυτή γενιά ευρωπαϊκών συστημάτων ασύρματης επικοινωνίας, που περιγράψαμε προηγουμένως, παρουσιάζει μια ασυμβατότητα σε ότι αφορά την επικοινωνία καθενός συστήματος με τα υπόλοιπα, εξαιτίας των διαφορετικών συχνοτήτων και των πρωτοκόλλων που χρησιμοποιούνται. Η επίλυση αυτού του προβλήματος ασυμβατότητας μεταξύ των διαφορετικών συστημάτων έγινε ουσιαστικά με την καθιέρωση του πανευρωπαϊκού προτύπου, για συστήματα κυψελωτής επικοινωνίας, του GSM (Global System for Mobile). Το πρότυπο αυτό, που αναπτύχθηκε για πρώτη φορά το 1992 στην περιοχή των 900 MHz, αποτέλεσε και την απαρχή των συστημάτων ασύρματης επικοινωνίας της δεύτερης γενιάς, τα οποία επικράτησαν σε ολόκληρη την Ευρώπη, με σκοπό την παροχή υπηρεσιών κινητής τηλεφωνίας. Μια τροποποίηση του GSM είναι το DCS-1800, το οποίο λειτουργεί στην περιοχή των 1800MHz και είναι ιδιαίτερα διαδεδομένο στην Ευρώπη. Τέλος σε ότι αφορά την εξέλιξη των ασύρματων επικοινωνιών στην Ασία, αξίζει να αναφέρουμε την υιοθέτηση από την Ιαπωνία του προτύπου Pacific Digital Cellular (PDC). Πρόκειται για ένα πρότυπο που παρέχει μια ψηφιακή κυψελωτή κάλυψη στους χρήστες, χρησιμοποιώντας ένα σύστημα παρόμοιο με αυτό που είδαμε στο USDC σύστημα ασύρματης επικοινωνίας. 3.2 Εισαγωγή στο GSM σύστημα. Στην αρχή της δεκαετίας του 1980 τα αναλογικά κυψελωτά συστήµατα γνώρισαν µεγάλη άνθηση στην Ευρώπη και συγκεκριµένα στην Σκανδιναβία και στο Ηνωµένο Βασίλειο, αλλά και στις Γερµανία και Γαλλία. Κάθε χώρα ανέπτυσσε το δικό της σύστηµα, το οποίο στις περισσότερες περιπτώσεις δεν ήταν συµβατό µε τον εξοπλισµό και τα συστήµατα των άλλων χωρών. Η μεγάλη αυτή διάδοση των αναλογικών συστημάτων στην Ευρώπη φαίνεται παρακάτω, στον πίνακα 3.1. Πίνακας 3.1: Kύρια αναλογικά συστήματα στην Ευρώπη. ΧΩΡΑ ΣΥΣΤΗΜΑ ΖΩΝΗ ΣΥΧΝΟΤΗΤΩΝ ΗΜΕΡ/ΝΙΑ ΕΚΔΟΣΗΣ ΗΝΩΜΕΝΟ ETACS ΒΑΣΙΛΕΙΟ 1987 ΣΟΥΗΔΙΑ NMT NMT ΝΟΡΒΗΓΙΑ NMT MT ΦΙΝΛΑΝΔΙΑ NMT NMT ΔΑΝΙΑ NMT ΓΑΛΛΙΑ Radicom 2000 NMT , ΕΜΠΕΡΙΣΤΑΤΩΜΕΝΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΩΝ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΗΣ Cellnet Comvic(Millicom) Telia Mobitel Tele-Mobil Teli-Mobil Telecom Finland Telecom Finland Tele Denmark Mobil A/S Tele Denmark Mobil A/S France Telecom Ligne SFR

37 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΙΝΗΤΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ GSM. ΝΜΤ (SBC,Bell South) France Telecom ΙΤΑΛΙΑ RTMS ETACS SIP SIP ΓΕΡΜΑΝΙΑ CNETZ NMT DETeMobil PTT ΕΛΒΕΤΙΑ ΝΜΤ PTT ΟΛΛΑΝΔΙΑ NMT NMT Royal PTT Royal PTT ΑΥΣΤΡΙΑ CNETZ TACS PTV PTV ΙΣΠΑΝΙΑ NMT TACS Telefonica Telefonica Η ποιότητα των υπηρεσιών που προσφέρουν, η χωρητικότητα και η περιοχή κάλυψης ποικίλουν αλλά ωστόσο τα περισσότερα από αυτά περιόριζαν τη χρήση συγκεκριμένων συσκευών εντός ορισμένων συνόρων και έθεταν έτσι φραγμούς στην ανάπτυξη της αγοράς των κινητών επικοινωνιών. Τη δυσάρεστη αυτή κατάσταση, ευτυχώς την αντιλήφθηκαν εγκαίρως οι Ευρωπαίοι και έτσι το Συνέδριο Ευρωπαϊκών Ταχυδροµείων και Τηλέγραφων (Conference of European Posts and Telegraphs, CEPT) δηµιούργησε µια οµάδα εργασίας για την δηµιουργία ενός πανευρωπαϊκού συστήµατος κινητών επικοινωνιών, η οποία οδήγησε στην ανάπτυξη του συστήµατος GSM. Το σύστηµα GSM (Global System for Mobile communications) είναι το πιο ευρέως διαδεδοµένο κυψελωτό σύστηµα κινητών επικοινωνιών µε πάνω από ένα δισεκατοµµύριο συνδροµητές σε όλο τον κόσµο, οι περισσότεροι εκ των οποίων βρίσκονται στην Ευρώπη, ενώ σημαντική ήταν και η αύξηση των συνδρομητών που σημειώθηκε από το 1999 έως το Οι αρχικές προδιαγραφές για το σύστηµα GSM τέθηκαν από την κοινοπραξία GSM (Groupe Special Mobile). Η κοινοπραξία αυτή ιδρύθηκε το 1982 και είναι υπεύθυνη για την λειτουργία του συστήµατος GSM. Καθοριστικό ρόλο στην επικράτηση του συστήματος έπαιξαν οι αποφάσεις που πάρθηκαν την περίοδο 1982 με 1987 και προέβλεπαν τα εξής: Το 1982 δύο ζώνες συχνοτήτων, 890MHz-915MHz και 935MHz-960MHz καθιερώθηκαν για χρήση από τα κυψελωτά συστήματα. Το 1985 αποφασίστηκε να τεθεί σε εφαρμογή ένα ψηφιακό σύστημα. Το επόμενο βήμα ήταν η επιλογή μεταξύ στενού και ευρέως φάσματος λύσης. Το 1987 το GSM σύστημα έκανε χρήση της πολυπλεξίας με διαίρεση χρόνου (TDMA), γεγονός που οδήγησε σε μια πιο αισιόδοξη άποψη για τη μελλοντική χρήση του συστήματος. Η επιλογή αυτή έγινε αφού λήφθηκαν υπόψη τα πλεονεκτήματα που παρείχε η τεχνική αυτή και τα οποία συντόμως αναφέρονται παρακάτω. Έτσι λοιπόν ένα σύστημα πού κάνει χρήση της τεχνικής αυτής παρουσιάζει τα εξής πλεονεκτήματα: Προσφέρει πολύ μεγαλύτερη ποικιλία υπηρεσιών από ότι τα αναλογικά συστήματα Ευνοείται ιδιαίτερα από τη σύνθετη μοντέρνα ανάπτυξη που οδηγεί σε χαμηλό κόστος συστήματος. Επιδέχεται αξιοσημείωτες βελτιώσεις χωρίς να πλήττει το σύστημα ασφάλειας των πληροφοριών του συστήματος. 29 ΕΜΠΕΡΙΣΤΑΤΩΜΕΝΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΩΝ

38 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΙΝΗΤΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ GSM. Προσφέρει τη δυνατότητα διαχωρισμού των καναλιών και οδηγεί σε καλύτερη χρησιμοποίηση του φάσματος. Η ανάπτυξη ενός τέτοιου συστήματος θα επέτρεπε στο συνδρομητή να χρησιμοποιεί το κινητό του τηλέφωνο παντού στην Ευρώπη. Από την πλευρά του χρήστη το πανευρωπαϊκό αυτό σύστημα θα εμφανίζονταν σαν ένα σύστημα ενώ στην πραγματικότητα θα αποτελείτο από πολλά συστήματα εκτελεσμένα από ανεξάρτητους διαχειριστές. Από το 1982 έως σήµερα οι προδιαγραφές αυτές έχουν υποστεί πολλές αναθεωρήσεις καθώς η όλο και µεγαλύτερη διάδοσή των κινητών επικοινωνιών έθετε νέα δεδοµένα. Η ασφάλεια που θα προσέφερε το σύστηµα ήταν από την αρχή ένα πεδίο ανησυχίας, αφού ήταν γνωστή η αδυναµία των ασύρµατων επικοινωνιών να προσφέρουν υψηλά επίπεδα ασφάλειας των δεδοµένων. Οι εργασίες ξεκίνησαν το 1982 με τη σύνταξη της ομάδας Group Special Mobile και το σύστημα τέθηκε σε λειτουργία τελικώς το Για την υλοποίηση του συστήματος ασχολήθηκαν πολλές επιμέρους ομάδες σε διαφορετικούς τομείς η κάθε μια. 3.3 Στόχοι ενός GSM Δικτύου Objectives of GSM. Ένα GSM δίκτυο δεν μπορεί να εγκαταστήσει τις κλήσεις αυτόνομα εκτός από τις τοπικές κλήσεις μεταξύ των συνδρομητών του. Δηλαδή κλήσεις που τόσο ο καλών όσο και ο καλούμενος είναι συνδρομητές του οικείου PLMN δικτύου. Στις περισσότερες περιπτώσεις, το GSM εξαρτάται από τις λειτουργίες των υπαρχόντων ενσύρματων ή σταθερών δικτύων για να δρομολογήσει τις κλήσεις. Τις περισσότερες φορές δηλαδή, η παρεχόμενη υπηρεσία σε έναν συνδρομητή είναι ένας συνδυασμός της πρόσβασης στις υπηρεσίες του οικείου GSM δικτύου και της πρόσβασης στις υπηρεσίες κάποιου ενσύρματου ή σταθερού δικτύου. Κατά συνέπεια, οι γενικοί στόχοι ενός GSM δικτύου, όσον αφορά τις προσφερόμενες υπηρεσίες σε έναν συνδρομητή είναι: Να παρέχει στο συνδρομητή ένα ευρύ φάσμα υπηρεσιών και λειτουργιών, τόσο φωνητικών όσο και μη φωνητικών, το οποίο να είναι συμβατό με εκείνες που προσφέρονται από τα υπόλοιπα δίκτυα (παραδείγματος χάριν PSTN και ISDN δίκτυα). Να εισαγάγει ένα ραδιοσύστημα κινητών επικοινωνιών, συμβατό με το ISDN. Να παρέχει ορισμένες υπηρεσίες και λειτουργίες αποκλειστικές στις κινητές επικοινωνίες. Να δώσει πρόσβαση στο αντίστοιχο δίκτυο GSM για έναν κινητό συνδρομητή που βρίσκεται σε μια άλλη χώρα από αυτή του οικείου δικτύου του. Να παρέχει τις λειτουργίες για την αυτόματη περιαγωγή, διαπομπή, τον εντοπισμό και την ενημέρωση της θέσης των κινητών συνδρομητών. Nα παρέχει υπηρεσίες σε ένα ευρύ φάσμα κινητών σταθμών, συμπεριλαμβανομένων vehicle-mounted σταθμών, φορητών τερματικών και άλλων. Να επιτρέψει την αποδοτική χρήση του φάσματος συχνοτήτων. Nα επιτρέψει την ύπαρξη χαμηλού κόστους τερματικών και να κρατήσει το κόστος των παρεχόμενων υπηρεσιών χαμηλό. Ωστόσο οι στόχοι αυτοί δεν προσδιορίστηκαν καθαρά αρχικά από τις ανώτερες επιτροπές της CEPT. Αντιθέτως δόθηκε μεγάλη ελευθερία στο GSM σύστημα με απώτερο σκοπό να βρεθεί ένας τρόπος να συμβιβαστούν οι αντικρουόμενες απαιτήσεις, όπως για παράδειγμα η υψηλή αποδοτικότητα του φάσματος με το 30 ΕΜΠΕΡΙΣΤΑΤΩΜΕΝΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΩΝ

39 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΙΝΗΤΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ GSM. χαμηλό κόστος και την καλή ποιότητα του ήχου. Ένας λόγος γι αυτήν την ελαστικότητα ήταν το γεγονός ότι εκείνη την εποχή υπήρχε μεγάλη αβεβαιότητα ως προς το ποια θα ήταν η κύρια χρήση του συστήματος. Φαινόταν λογικό τότε, στις αρχές της δεκαετία το 90 να υποθέσει κανείς ότι η κύρια χρήση του συστήματος θα ήταν στη μεταφορά του λόγου και συνεπώς θα έπρεπε να είναι σε θέση να προσφέρει προχωρημένες υπηρεσίες δεδομένων. Αρχικά το σύστημα θα έπρεπε να είναι ισάξιο των συστημάτων της πρώτης γενιάς με σεβασμό στην αποδοτικότητα του φάσματος, την ποιότητα της μεταφοράς του λόγου, το κόστος των κινητών μονάδων και την υποδομή του δικτύου. Ήταν επίσης αντιληπτό ότι προκειμένου το GSM σύστημα να είναι σε θέση να ανταγωνιστεί τα συστήματα της πρώτης γενιάς θα έπρεπε να είναι ανώτερο από αυτά σε κάποιον από τους παραπάνω τομείς. Βαθμιαία βέβαια το σύστημα επέφερε βελτιώσεις σε όλους τους παραπάνω τομείς. Ένα σημαντικό ερώτημα ήταν μέχρι πιο βαθμό θα έπρεπε το σύστημα να προσδιοριστεί ώστε να είναι πανομοιότυπο σε όλες τις χώρες. Προφανώς χωρίς πανομοιότυπα μέσα μετάδοσης(air interfaces) σε όλα τα δίκτυα οι συνδρομητές δεν είναι σε θέση να περιπλανιούνται ελεύθερα μεταξύ των διαφορετικών δικτύων και αυτή ήταν η πρώτη απαίτηση που έπρεπε να ικανοποιηθεί. Κάποιοι άνθρωποι το είδαν αυτό σαν μια ευκαιρία να προσδιοριστεί οτιδήποτε στο σύστημα, ακόμα και το υλικό κομμάτι των κινητών σταθμών (mobile stations) και άλλων μονάδων μέσα στο σύστημα. Είχε όμως συμφωνηθεί ότι δε θα γινόταν προσπάθεια να προσδιοριστεί το σύστημα σε τέτοιο βαθμό. Βασικά, θα προσδιορίζονταν μόνο οι λειτουργικές διεπαφές μεταξύ των βασικών μονάδων. Αυτή η προσέγγιση είχε αρκετά πλεονεκτήματα, το πιο βασικό από τα οποία ήταν το γεγονός ότι έτσι δίνονταν η δυνατότητα στον διαχειριστή και συνεπώς στον πελάτη να αγοράσει οποιοδήποτε κομμάτι του εξοπλισμού του χρειάζονταν, θέτοντας με αυτόν τον τρόπο τις βάσεις για μεγάλο ανταγωνισμό μεταξύ των κατασκευαστών. Το GSM σύστημα έλυσε επίσης περιορισμούς των αναλογικών συστημάτων. Έτσι η χωρητικότητα αυξήθηκε δύο με τρεις φορές λόγω της καλύτερης χρησιμοποίησης συχνοτήτων και της χρήσης τεχνικών που αξιοποίησαν μικρότερες κυψέλες, αυξάνοντας με αυτόν τον τρόπο τον αριθμό των συνδρομητών που μπορούσαν να εξυπηρετηθούν. Με το νέο αυτό πανευρωπαϊκό ψηφιακό σύστημα κινητής τηλεφωνίας κάποιος μπορεί να πάρει το κινητό του τηλέφωνο και να το χρησιμοποιήσει σε άλλη χώρα. Το σύστημα αυτόματα θα ενημερωθεί για την καινούργια τοποθεσία και ο χρήστης θα είναι σε θέση να κάνει και να δέχεται κλήσεις. Υψηλός βαθμός ευελιξίας επιτυγχάνεται με το να υπάρχουν διαφορετικοί ελεγκτές σταθμών βάσης και σταθμών μετάδοσης. 3.4 Οι Υπηρεσίες του GSM GSM Services. Ως τηλεπικοινωνιακή υπηρεσία που υποστηρίζεται από σύστημα GSM ορίζεται ως ένα σύνολο από δυνατότητες επικοινωνίας, τις οποίες ο φορέας παροχής υπηρεσιών προσφέρει στους συνδρομητές. Οι βασικές τηλεπικοινωνιακές υπηρεσίες που παρέχονται από το σύστημα GSM διαιρούνται σε τρεις κύριες ομάδες: Υπηρεσίες φορέων. (Bearer services) Αυτές οι υπηρεσίες προσφέρουν στο συνδρομητή την απαιτούμενη χωρητικότητα και το υλικό για να μεταδώσει κατάλληλα σήματα μεταξύ συγκεκριμένων σημείων πρόσβασης (όπως οι διεπαφές μεταξύ χρήστη δικτύου). Τηλεξυπηρετήσεις. (Teleservices) 31 ΕΜΠΕΡΙΣΤΑΤΩΜΕΝΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΩΝ

40 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΙΝΗΤΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ GSM. Αυτές οι υπηρεσίες παρέχουν στο συνδρομητή τις απαραίτητες λειτουργίες συμπεριλαμβανομένου και του εξοπλισμού του τερματικού, ώστε να είναι ικανή η επικοινωνία με άλλους συνδρομητές. Συμπληρωματικές υπηρεσίες. (Supplementary services) Αυτές οι υπηρεσίες τροποποιούν ή συμπληρώνουν βασικές τηλεπικοινωνιακές υπηρεσίες και προσφέρονται μαζί ή σε συνδυασμό με τις βασικές τηλεπικοινωνιακές υπηρεσίες. Το σύστημα GSM προσφέρει την ευκαιρία για έναν συνδρομητή να περιπλανηθεί ελεύθερα ανάμεσα σε χώρες, οπουδήποτε ένα GSM δίκτυο λειτουργεί. Απαιτούνται συμφωνίες μεταξύ των διάφορων τηλεπικοινωνιακών φορέων για να είναι εγγυημένη η πρόσβαση στις υπηρεσίες των προαναφερθέντων συνδρομητών. 3.5 Τεχνικά χαρακτηριστικά του συστήματος GSM. Το GSM χρησιμοποιεί Πολλαπλή Πρόσβαση με Διαίρεση Χρόνου (TDMA) και Διαίρεση Συχνότητας (FDMA). Έτσι, μπορούν να λαμβάνουν χώρα την ίδια χρονική στιγμή και στην ίδια συχνότητα πολλές συνδιαλλαγές χρησιμοποιώντας διαφορετικές χρονικές σχισμές (timeslots). Οι τεχνικές αυτές πολλαπλής πρόσβασης αναφέρονται λεπτομερώς παρακάτω. Ένα πλαίσιο (frame) έχει διάρκεια 4,615ms και αποτελείται από οκτώ τέτοιες χρονοσχισμές (577ms διάρκεια η καθεμία). Οι συχνότητες εκπομπής και λήψης είναι διαφορετικές με αποτέλεσμα οι μεταδόσεις της άνω ζεύξης (κινητό προς σταθμό βάσης) και της κάτω ζεύξης (σταθμό βάσης προς κινητό) να είναι ταυτόχρονες. Το εύρος ζώνης του GSM είναι 25 MHz και παρέχει 125 φέρουσες, που καθεμία έχει εύρος ζώνης 200 khz. Βέβαια λόγω φαινομένων παρεμβολής από άλλα συστήματα, η πρώτη φέρουσα συνήθως δε χρησιμοποιείται οπότε ο αριθμός των καναλιών μειώνεται σε 124. Με δεδομένο ότι αντιστοιχούν 8 χρήστες ανά κανάλι, μπορούν να υπάρξουν περίπου 1000 πραγματικά κανάλια για ομιλία ή δεδομένα. Η χωρητικότητα αυτή μπορεί να διπλασιαστεί αν πέσει στο μισό ο ρυθμός κωδικοποίησης φωνής. Η περιοχή συχνοτήτων για την άνω ζεύξη είναι 890 MHz έως 915 MHz (με τις φέρουσες να βρίσκονται σε συχνότητες 890.2, ), ενώ για την κάτω ζεύξη είναι 935 MHz έως 960 MHz (με φέρουσες αντίστοιχα τις συχνότητες 935.2, ). Δηλαδή το εύρος διαχωρισμού εκπομπής και λήψης είναι 45 MHz. Η διαμόρφωση, τώρα, που χρησιμοποιεί το GSM είναι η GMSK. Ο τύπος αυτός διαμόρφωσης θεωρείται ανθεκτικός σε παρεμβολές συγγενούς καναλιού, ενώ παράλληλα εξασφαλίζει ότι το μέγιστο ποσοστό της ακτινοβολούμενης ισχύος συγκεντρώνεται πλησίον της κεντρικής συχνότητας χωρίς να διασπείρεται σε μεγάλο εύρος. Ο ρυθμός εκπομπής είναι 270,833 Kbps (ισομοιράζεται ανάμεσα στους 8 χρήστες, οπότε αντιστοιχεί στον καθένα ρυθμός 33,85 Kbps), ενώ για τη διόρθωση σφαλμάτων χρησιμοποιείται συνελικτική κωδικοποίηση με ρυθμό κωδικοποίησης 13 Kbps ή 6.5 Kbps. Τα τεχνικά χαρακτηριστικά του συστήματος παρουσιάζονται συγκεντρωτικά στον πίνακα ΕΜΠΕΡΙΣΤΑΤΩΜΕΝΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΩΝ

41 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΙΝΗΤΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ GSM. Πίνακας 3.2: Τεχνικά χαρακτηριστικά GSM συστήματος. Multiple Access Method TDMA / FDMA Uplink frequencies (MHz) (basic GSM) Downlink frequencies (MHz) (basic GSM) Duplexing FDD Channel spacing, khz 200 Modulation GMSK Portable TX power, maximum / average (mw) 1000 / 125 Power control, handset and BSS Yes Speech coding and rate (kbps) RPE-LTP / 13 Speech Channels per RF channel: 8 Channel rate (kbps) 270,833 Channel coding Rate 1/2 convolutional Frame duration (ms) 4, Τεχνικές πολλαπλής πρόσβασης FDMA TDMA. Στην πολλαπλή πρόσβαση διαίρεσης συχνότητας FDMA, εκχωρείται μία μοναδική συχνότητα ή ραδιοδίαυλος σε κάθε χρήστη που θέλει να εξυπηρετηθεί. Ο ραδιοδίαυλος εκχωρείται ύστερα από αίτηση του χρήστη. Κατά τη διάρκεια της κλήσης, δεν μπορεί άλλος χρήστης να χρησιμοποιήσει τον ίδιο ραδιοδίαυλο. Σε συστήματα με αμφιδρόμηση συχνότητας (FDD), εκχωρείται στους χρήστες ζεύγος συχνοτήτων, μία συχνότητα για κάθε κατεύθυνση. Με αυτήν τη σταθερή εκχώρηση, η λογική του ελέγχου είναι πολύ απλή, με αντάλλαγμα όμως τη χαμηλή απόδοση και χωρητικότητα του συστήματος. Για να βελτιωθεί η χωρητικότητα, εισάγονται οι έννοιες της κυψελωτής/μικροκυψελωτής δομής και της επαναχρησιμοποίησης των συχνοτήτων, επιτρέποντας έτσι να χρησιμοποιείται ο ίδιος ραδιοδίαυλος σε απομακρυσμένες κυψέλες. Ωστόσο τα καθοριστικά μειονεκτήματα της FDMA, όπως είναι η χαμηλή απόδοση του φάσματος, η αδυναμία της σε βλάβες των διαύλων και η μη αποτελεσματικότητά της σε υπηρεσίες πολυμέσων/πολλαπλών ρυθμών μετάδοση, την καθιστούν ακατάλληλη για συστήματα κινητών και προσωπικών επικοινωνιών υψηλής χωρητικότητας. Το εύρος ζώνης των διαύλων FDMA είναι σχετικά μικρό (30KHz) και κατά συνέπεια η FDMA δε χρησιμοποιείται σε συστήματα ευρείας ζώνης. Τα συστήματα FDMA έχουν ακριβότερους σταθμούς βάσης σε σύγκριση με τα TDMA, διότι έχουν ένα δίαυλο ανά φέρον, πολλοί δίαυλοι χρησιμοποιούν την ίδια κεραία στο σταθμό βάσης και είναι ανάγκη να χρησιμοποιούν ακριβά ζωνοπερατά φίλτρα για να περιορίζεται η παρασιτική ακτινοβολία στο σταθμό βάσης. Το κινητό τερματικό FDMA χρησιμοποιεί αμφιδρομητές αφού και ο πομπός και ο δέκτης λειτουργούν ταυτόχρονα, γεγονός που συντελεί στην αύξηση του κόστους του. Η πρόσβαση FDMA χρησιμοποιείται κυρίως στα κυψελωτά συστήματα πρώτης γενιάς. Στα συστήματα που χρησιμοποιούν πολλαπλή πρόσβαση διαίρεσης χρόνου (TDMA), το διατιθέμενο φάσμα χωρίζεται σε χρονοσχισμές και σε κάθε χρονοσχισμή επιτρέπεται μόνο σε ένα χρήστη είτε να εκπέμψει είτε να λάβει. Κάθε χρήστης καταλαμβάνει μία κυκλικά επαναλαμβανόμενη χρονοσχισμή, οπότε μια χρονοσχισμή που επαναλαμβάνεται σε κάθε πλαίσιο μπορεί να θεωρηθεί ως δίαυλος. Στον χρήστη που θέλει να επικοινωνήσει εκχωρείται μια μοναδική χρονοσχισμή στο 33 ΕΜΠΕΡΙΣΤΑΤΩΜΕΝΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΩΝ

42 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΙΝΗΤΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ GSM. πλαίσιο TDMA μέσω του διαύλου ελέγχου. Αυτή η σχισμή μπορεί να κρατηθεί από το χρήστη μέχρι το τέλος της επικοινωνίας του. Σε αντίθεση με τα συστήματα FDMA, όπου χρησιμοποιείται αναλογική μετάδοση FM, στα συστήματα TDMA χρησιμοποιούνται ψηφιακά δεδομένα και ψηφιακή διαμόρφωση. H TDMA μοιράζει ένα φέρον σε αρκετούς χρήστες και κάθε χρήστης χρησιμοποιεί μη επικαλυπτόμενες χρονοσχισμές. Ο αριθμός των χρονοσχισμών ανά πλαίσιο εξαρτάται από πολλούς παράγοντες. Η TDMA χρησιμοποιεί διαφορετικές χρονοσχισμές για εκπομπή και λήψη οπότε δε χρειάζονται αμφιδρομητές. Η TDMA έχει το πλεονέκτημα ότι είναι δυνατόν να διατεθούν διαφορετικοί αριθμοί χρονοσχισμών ανά πλαίσιο στους διάφορους χρήστες. Έτσι είναι δυνατό να διατεθεί στους διάφορους χρήστες εύρος ζώνης σύμφωνα με την αίτηση τους.. Οι χρονοσχισμές αποκαλούνται και φυσικά κανάλια, με την πληροφορία που μεταφέρεται σε ένα φυσικό κανάλι να αποτελεί μία ριπή. Η πληροφορία που περιέχεται μέσα σε μια ριπή και μπορεί να είναι διαφορετικού τύπου, απεικονίζεται σε ένα λογικό κανάλι. Υπάρχουν έντεκα λογικά κανάλια τα οποία χωρίζονται σε δύο κατηγορίες: τα κανάλια κίνησης (Traffic Channels) και στα κανάλια ελέγχου (Control Channels). Έστω ότι ο κινητός σταθμός βρίσκεται πολύ κοντά στο σταθμό βάσης, του χορηγείται η χρονοσχισμή 3 και μεταδίδει μόνο σε αυτή. Κάποια στιγμή η καθυστέρηση είναι τέτοια που το κινητό εκπέμπει στην χρονοσχισμή 3 (TS3) αλλά ο σταθμός βάσης λαμβάνει στην χρονοσχισμή 4 (TS4). Για αποφυγή αυτού του προβλήματος έχουμε παρακολούθηση της κλήσης από το σταθμό βάσης και το κινητό παίρνει εντολές για πιο γρήγορη προώθηση της κλήσης (timing advance). Είναι γεγονός πως μπορούμε να έχουμε 8 συνδρομητές ανά συχνότητα και να επιτυγχάνουμε, με την ψηφιακή μετάδοση, αυξανόμενη τηλεπικοινωνιακή κίνηση (traffic density). Παρόλα αυτά οι 8 συνδρομητές ανά συχνότητα δεν είναι το ζητούμενο. Το πραγματικό ερώτημα είναι πόσο πλατιά χρησιμοποιείται το εύρος ζώνης συχνοτήτων. Στο GSM (TDMA) χρησιμοποιούμε 200 khz απόσταση μεταξύ των διαύλων, ενώ στην FDMA είναι 25 khz. Έχουμε δηλαδή οχτώ ταυτόχρονους (simultaneous) χρήστες ανά 200 khz TDMA. Το πλεονέκτημα σε σχέση με τα αναλογικά συστήματα έρχεται από διαφορετικές τεχνικές στη χρήση των συχνοτήτων και ιδιαίτερα στην επαναχρησιμοποίηση τους. Η ψηφιακή μετάδοση προσφέρει καλύτερη αποφυγή παρεμβολών επιτρέποντας στην ίδια συχνότητα να επαναχρησιμοποιείται σε ένα κυψελωτό σχέδιο (cell plan). 34 ΕΜΠΕΡΙΣΤΑΤΩΜΕΝΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΩΝ

43 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΣΤΟ GSM ΣΥΣΤΗΜΑ Κεφάλαιο 4 Ασφάλεια στο GSM σύστημα 4.1 Κρυπτογράφηση ( Εncryption ). Η κρυπτογράφηση παρέχει έναν από τους καλύτερους τρόπους για να εγγυηθεί η ακεραιότητα και η οικονομικώς αποδοτική εμπιστευτικότητα των πληροφοριών. Η κρυπτογράφηση μετασχηματίζει τις πληροφορίες σε μια ακατανόητη μορφή. Αυτό επιτυγχάνεται με τη χρησιμοποίηση ενός μαθηματικού αλγορίθμου και ενός κλειδιού, ώστε να χειριστεί τα δεδομένα κατά σύνθετο τρόπο. Τα προκύπτοντα υπολογισμένα στοιχεία μπορούν έπειτα να διαβιβαστούν χωρίς το φόβο της κοινοποίησης, υπό τον όρο ότι, φυσικά, η εφαρμογή είναι ασφαλής και ο μαθηματικός αλγόριθμος είναι υγιής. Οι αρχικές πληροφορίες μπορούν έπειτα να γίνουν κατανοητές μέσω μιας διαδικασίας αποκρυπτογράφησης. Η κρυπτογράφηση μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε πολλές εφαρμογές για τη βεβαίωση της ακεραιότητας και της εμπιστευτικότητας. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να προστατεύσει την ακεραιότητα ή/και την εμπιστευτικότητα των τηλεφωνημάτων, των αρχείων υπολογιστών, του ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, των ηλεκτρονικών ιατρικών στοιχείων, των φορολογικών μητρώων, των εταιρικών ιδιόκτητων στοιχείων, των πιστωτικών στοιχείων, των μεταδόσεων fax και πολλών άλλων τύπων ηλεκτρονικών πληροφοριών. Αναμένεται ότι οι κρυπτογραφικές τεχνολογίες θα χρησιμοποιηθούν σε εθελοντική βάση στην προστασία των πληροφοριών και των υπηρεσιών που παρέχονται μέσω της εθνικής υποδομής πληροφοριών. Η κρυπτογράφηση που χρησιμοποιείται με αυτούς και άλλους τύπους πληροφοριών προστατεύει τη μεμονωμένη μυστικότητα των πολιτών μας συμπεριλαμβανομένων, παραδείγματος χάριν, των αρχείων και των συναλλαγών τους με τις κυβερνητικές αντιπροσωπείες και τους χρηματοδοτικούς οργανισμούς. Οι οργανώσεις ιδιωτικού τομέα μπορούν επίσης να ωφεληθούν από την κρυπτογράφηση με την εξασφάλιση των προγραμμάτων τους ανάπτυξης και μάρκετινγκ προϊόντων, παραδείγματος χάριν. Μπορεί επίσης να προστατεύσει από τη βιομηχανική κατασκοπεία με το να καταστήσει τους υπολογιστές ασφαλέστερους ενάντια στις αναρμόδιες διαρρήξεις και, εάν το στοιχείο κρυπτογραφείται, να το καταστήσει άχρηστο για εκείνους που δεν έχουν το απαραίτητο κλειδί. Παρακάτω παρουσιάζονται συνοπτικά τα διάφορα είδη αλγορίθμων που χρησιμοποιούνται στην κρυπτογράφηση των πληροφοριών Είδη αλγορίθμων A. Συμμετρικοί αλγόριθμοι Οι συμμετρικοί αλγόριθμοι είναι αλγόριθμοι οι οποίοι χρησιμοποιούν το ίδιο κλειδί για την κρυπτογράφηση και αποκρυπτογράφηση. Για παράδειγμα αν το απλό κείμενο δίνεται από τη μεταβλητή P, το κρυπτογραφημένο από τη μεταβλητή C και οι λειτουργίες κρυπτογράφησης και αποκρυπτογράφησης με κλειδί το x από τις συναρτήσεις Εx() και Dx() τότε η λειτουργία των συμμετρικών αλγορίθμων περιγράφεται ως εξής: C=Ex(P) P=Dx(C) P=Dx(Ex(P)) 35 ΕΜΠΕΡΙΣΤΑΤΩΜΕΝΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΩΝ

44 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΣΤΟ GSM ΣΥΣΤΗΜΑ Σε έναν καλό αλγόριθμο κρυπτογράφησης η ασφάλεια των δεδομένων εξακολουθεί να υπάρχει όσο εξασφαλίζεται η μυστικότητα του κλειδιού, κάτι το οποίο δημιουργεί το πρόβλημα της διαχείρισης του κλειδιού στους συμμετρικούς αλγόριθμους. Το πιο γνωστό παράδειγμα αυτών είναι ο αλγόριθμος DES (DATA ENCRYPTION STANDARD). Αυτή η ομάδα αλγορίθμων μπορεί με τη σειρά της να χωριστεί σε δύο κατηγορίες. BLOCK CIPHERS H κατηγορία αυτή όπως υποδηλώνει και το όνομά της κρυπτογραφεί και αποκρυπτογραφεί δεδομένα σε ομάδες των bit. Ο αλγόριθμος DES για τον οποίο έγινε αναφορά παραπάνω χρησιμοποιεί ένα κλειδί των 56 bit και επεξεργάζεται δεδομένα σε ομάδες των 64 bit παράγοντας έτσι στην έξοδο κρυπτογραφημένα δεδομένα ίσου μήκους με την είσοδο και αντίστροφα. Οι αλγόριθμοι αυτού του είδους χαρακτηρίζονται κυρίως από τον τρόπο λειτουργίας τους, τον οποίο πλαισιώνουν στοιχεία όπως: electronic code book (ECB) cipher block chaining (CBC) cipher feedback (CFB) Τα δύο τελευταία στοιχεία είναι παραδείγματα κατά τα οποία η επιτυχημένη κρυπτογράφηση ομάδας bit εξαρτάται από την έξοδο μιας ή περισσοτέρων προηγούμενων κρυπτογραφήσεων. Αυτοί οι τρόποι λειτουργίας είναι επιθυμητοί γιατί σπάνε την μία προς μία επικοινωνία που υπάρχει ανάμεσα στο απλό και στο κρυπτογραφημένο κείμενο( όπως συμβαίνει στην περίπτωση του ECB). STREAM CIPHERS Oι αλγόριθμοι αυτού του είδους λειτουργούν παράγοντας για κάθε απλό bit ένα μοναδικό κρυπτογραφημένο bit. Βασίζονται στην εκτέλεση της πράξης του αποκλειστικού Η (XOR) μεταξύ του κλειδιού και των δεδομένων που θέλουμε να κρυπτογραφήσουμε. Η ασφάλεια ενός αλγορίθμου αυτής της κατηγορίας εξαρτάται εξολοκλήρου από τις ιδιότητες του μυστικού κλειδιού. Ένα εντελώς τυχαίο κλειδί θα μπορούσε να κρυπτογραφήσει αποτελεσματικά και με ασφάλεια μια ομάδα δεδομένων εν αντιθέσει με ένα μη-τυχαίο κλειδί που θα παρείχε πολύ μικρή ασφάλεια. Ένα πολύ σημαντικό εργαλείο για αυτήν την κατηγορία είναι οι γραμμικοί ανάδρομοι καταχωρητές ολίσθησης (Linear Feedback Shift Registers (LFSRs) ), όπου το κενό bit που δημιουργείται με την ολίσθηση είναι αποτέλεσμα προηγούμενων καταστάσεων. Με την κατάλληλη επιλογή των ανάδρομων κλάδων οι καταχωρητές αυτοί μπορεί να λειτουργήσουν σαν γεννήτριες παραγωγής τυχαίων αριθμών. Ο αλγόριθμος Α5 που χρησιμοποιείται στο GSM σύστημα για την κρυπτογράφηση φωνής και δεδομένων είναι ένας αλγόριθμος αυτής της κατηγορίας που χρησιμοποιεί τρεις ελεγχόμενους από ρολόι καταχωρητές αυτού του είδους. Οι ιδιότητες των LFSRs όπως η συνάρτηση αυτοσυσχέτισης και η φασματική πυκνότητα ισχύος τους καθιστούν χρήσιμους και για άλλες λειτουργίες. Έχουν δε το επιπλέον πλεονέκτημα της εύκολης υλοποίησής τους. Το μέγιστο μήκος της ακολουθίας των bits που παράγει ο καταχωρητής (m-sequence) ισούται με 2 n -1 όπου n είναι ο βαθμός του καταχωρητή. 36 ΕΜΠΕΡΙΣΤΑΤΩΜΕΝΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΩΝ

45 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΣΤΟ GSM ΣΥΣΤΗΜΑ B. ΑΛΓΌΡΙΘΜΟΙ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΚΛΕΙΔΙΟΥ Οι αλγόριθμοι δημοσίου κλειδιού χαρακτηρίζονται από δύο κλειδιά, ένα δημόσιο και ένα ιδιωτικό, τα οποία επιτελούν ολοκληρωμένες λειτουργίες. Τα δημόσια και τα ιδιωτικά κλειδιά υπάρχουν σε ζευγάρια και στην ιδανική περίπτωση έχουν την ιδιότητα ότι το ιδιωτικό κλειδί δεν είναι εφικτό να προκύψει από το δημόσιο κλειδί, κάτι το οποίο επιτρέπει στο δεύτερο να γίνεται ευρέως γνωστό στο σύστημα χωρίς κίνδυνο. Δεδομένα που έχουν κρυπτογραφηθεί με ένα γνωστό δημόσιο κλειδί, μπορούν να αποκρυπτογραφηθούν μόνο με το αντίστοιχο ιδιωτικό κλειδί και αντίστροφα. Η λειτουργία αυτή εκφράζεται μαθηματικά ως εξής: C=Epub (P) P=Dpriv (C) C=Epriv (P) P=Dpub (C) Η κρυπτογράφηση με χρήση δημοσίου κλειδιού απλοποιεί το πρόβλημα της διαχείρισης κλειδιού αφού οι χρήστες μπορούν να ανταλλάξουν κρυπτογραφημένα δεδομένα χωρίς προηγουμένως να έχουν ανταλλάξει πληροφορίες που αφορούν στο κλειδί. Οι ψηφιακές υπογραφές για παράδειγμα κάνουν χρήση αυτής της κατηγορίας αλγορίθμων. Το πιο γνωστό παράδειγμα αλγορίθμου δημοσίου κλειδιού είναι ο RSA, ο οποίος πήρε το όνομά του από τους δημιουργούς του Rivest, Shamir, και Adleman. Στο GSM σύστημα ωστόσο δεν γίνεται χρήση αλγορίθμου δημοσίου κλειδιού. 4.2 Η ασφάλεια στο GSM σύστημα. Το παγκόσμιο σύστημα κινητών τηλεπικοινωνιών (GSM ) είναι το μεγαλύτερο δεύτερης γενιάς τηλεπικοινωνιακό σύστημα. Το σύστημα ασφαλείας του σηματοδότησε την αρχή της ανάπτυξης χαρακτηριστικών ασφαλείας για πολλές ακόλουθες γενιές συστημάτων. Ο θεμελιώδης σκοπός του συστήματος ασφαλείας του GSM συστήματος ήταν να εξασφαλίσει σωστή χρέωση των τηλεφωνικών κλήσεων. Προηγούμενα περιστατικά από αναλογικά τηλεπικοινωνιακά δίκτυα είχαν δείξει πόσο εύκολο είναι να παραστήσει κάποιος κάποιον νόμιμο χρήστη του συστήματος όταν δεν εφαρμόζεται κάποιος μηχανισμός πιστοποίησης του χρήστη. Η πιστοποίηση του χρήστη στο GSM βασίζεται σε ένα μυστικό κλειδί το οποίο είναι αποθηκευμένο στην κάρτα SIM, η οποία βρίσκεται τοποθετημένη μέσα στο κινητό τηλέφωνο. Ένας αλγόριθμος κρυπτογράφησης χρησιμοποιείται προκειμένου να προστατέψει την ταυτότητα του χρήστη. Ένας άλλος αλγόριθμος χρησιμοποιείται για να εξασφαλίσει την ασφάλεια της τηλεφωνικής κλήσης κατά τη μετάδοση της και τη μεταφορά δεδομένων από και προς τον χρήστη του συστήματος. Το σύστημα ασφαλείας στο GSM έχει στο σύνολο του ικανοποιήσει σε μεγάλο βαθμό την απαίτηση για σωστή χρέωση των τηλεφωνικών συνδιαλέξεων. Οι GSM χρήστες εμπιστεύονται ακόμα τις χρεώσεις και τις υπηρεσίες που αναγράφονται στους τηλεφωνικούς του λογαριασμούς. Ωστόσο όσο καλά και αν φαίνεται ότι λειτουργεί στην πράξη, το GSM σύστημα δεν είναι ακόμα τέλειο σε ότι αφορά στην ασφάλεια. Αφού λοιπόν σκοπός ήταν η σωστή χρέωση των κλήσεων η αρχιτεκτονική του είναι αρκετά απλή και δε μπορεί να ικανοποιήσει τις ολοένα αυξανόμενες ανάγκες για περισσότερες παροχές και υπηρεσίες. Επιπλέον, καθώς η τεχνολογία αναπτύσσεται οι επιθέσεις που δεν ήταν παρούσες και δεν μπορούσαν να προβλεφθούν παλιότερα, έχουν γίνει σήμερα πραγματικότητα. Τέτοιες επιθέσεις περιλαμβάνουν αναπτυγμένα εργαλεία ανάλυσης κρυπτογράφησης, 37 ΕΜΠΕΡΙΣΤΑΤΩΜΕΝΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΩΝ

46 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΣΤΟ GSM ΣΥΣΤΗΜΑ αποτελεσματικούς ψεύτικους σταθμούς βάσης, ανάλυση σε πραγματικό χρόνο με υπολογιστή κ.τ.λ Μπορεί ο μηχανισμός ασφαλείας του GSM συστήματος να παρουσιάζει αρκετές αδυναμίες, ωστόσο έχει το πολύ σημαντικό χαρακτηριστικό ότι είναι σχεδόν αόρατο στο χρήστη. Αν η ασφάλεια του συστήματος βασίζεται μερικώς σε ενέργειες του χρήστη είναι σχεδόν σίγουρο ότι τουλάχιστον ένας από τους χρήστες θα προκαλέσει λάθη στο σύστημα ασφαλείας. Τα ανθρώπινα λάθη δεν μπορούν να αποφευχθούν. Στο GSM αφού ενεργοποιηθεί το τηλέφωνο και η κάρτα SIM, δεν απαιτείται καμία άλλη ενέργεια από τον χρήστη πέρα από την προφανή, δηλ να κρατάει καλά το κινητό του τηλέφωνο! Η ίδια βασική αρχιτεκτονική υιοθετήθηκε από τα τρίτης γενιάς κυψελωτά συστήματα. Επιπλέον αρκετές αλλαγές έγιναν σε αυτήν προκειμένου να μπορέσει να ανταποκριθεί στις νέες ανάγκες του τηλεπικοινωνιακού δικτύου ώστε να διασφαλίσει την ασφάλεια της επικοινωνίας και να ανταποκριθεί σε άλλου είδους ποικίλες υπηρεσίες. Οι αλγόριθμοι κρυπτογράφησης που χρησιμοποιούνται στο GSM έχουν τύχει μεγάλου ενδιαφέροντος και δραστηριότητας από τα μέλη της ερευνητικής κοινότητας και πολλά αδύνατα σημεία έχουν εντοπιστεί. Ωστόσο οι μέθοδοι ασφάλειας και πιστοποίησης που εφαρμόζονται σε ένα GSM σύστημα σήμερα το καθιστούν αυτή τη στιγμή το πιο ασφαλές κυψελωτό τηλεπικοινωνιακό δίκτυο διαθέσιμο ιδιαίτερα σε σύγκριση με τα παλιότερα αναλογικά συστήματα επικοινωνιών. Ένα μεγάλο μέρος της ασφάλειας που παρέχει οφείλεται στο γεγονός ότι πρόκειται για ένα ψηφιακό σύστημα, κάνοντας χρήση αλγορίθμου κωδικοποίησης πηγής (speech coding algorithm), διαμόρφωσης GMSK (Gaussian Minimum Shift Keying), μικρής μεταπήδησης συχνότητας (slow frequency hopping) και πολυπλεξίας με διαίρεση χρόνου (Time Division Multiple Access (TDMA) ). Οι μηχανισμοί ασφαλείας εφαρμόζονται σε τρία διαφορετικά στοιχεία του συστήματος που όπως υπονοήθηκε και παραπάνω, αυτά είναι η κάρτα SIM (Subscriber Identity Module), ο κινητός σταθμός MS και το δίκτυο GSM. Η κάρτα SIM περιλαμβάνει το IMSI (International Mobile Subscriber Identity), το ατομικό κλειδί πιστοποίησης του χρήστη (Ki), τον αλγόριθμο δημιουργίας του κλειδιού κρυπτογράφησης Α8, τον αλγόριθμο πιστοποίησης Α3 και τέλος τον προσωπικό αριθμό ταυτότητας PIN (Personal Identification Number). O κινητός σταθμός MS περιλαμβάνει τον αλγόριθμο κρυπτογράφησης Α5 ενώ οι παραπάνω αλγόριθμοι Α3, Α5, Α8 είναι επίσης παρόντες και στο δίκτυο GSM. Το κέντρο πιστοποίησης AUC (Authentication Center), μέρος του υποσυστήματος λειτουργίας και διαχείρισης του δικτύου GSM (OMS) στηρίζεται σε μία βάση δεδομένων που περιέχει πληροφορίες πάνω στην ταυτότητα και την πιστοποίηση των χρηστών. Οι πληροφορίες αυτές συγκεκριμένα αποτελούνται από την προσωρινή κινητή ταυτότητα συνδρομητή (Temporary Mobile Subscriber Identity TMSI), η οποίο υποδεικνύεται από το δίκτυο και μπορεί να αλλάζει περιοδικά, από την διεθνή κινητή ταυτότητα συνδρομητή (International Mobile Subscriber Identity IMSI), από την ταυτότητα της περιοχής εντοπισμού (Location Area Identity LAI) και από το ατομικό κλειδί πιστοποίησης του κάθε χρήστη (Ki). Προκειμένου να λειτουργήσουν οι μηχανισμοί πιστοποίησης και ασφαλείας απαιτούνται και οι τρεις προαναφερθέντες μονάδες του συστήματος(sim, handset, και GSM network). Μέσα στο δίκτυο GSM οι πληροφορίες ασφαλείας μοιράζονται ανάμεσα στο κέντρο πιστοποίησης (AUC), τον καταχωρητή θέσης οικείων (HLR) και τον καταχωρητή θέσης επισκεπτών (VLR). 38 ΕΜΠΕΡΙΣΤΑΤΩΜΕΝΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΩΝ

47 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΣΤΟ GSM ΣΥΣΤΗΜΑ 4.3 Στόχοι ασφάλειας στο GSM σύστημα. Ο στόχος του σχεδιασμού ασφαλείας στο GSM σύστημα ήταν ξεκάθαρος: Η ασφάλεια έπρεπε να είναι το ίδιο καλή με αυτήν στα καλωδιακά τηλεπικοινωνιακά συστήματα. Από την άλλη πλευρά, μηχανισμοί που εισήχθησαν δεν επιτρέπονταν να μειώσουν την χρησιμοποίηση του συστήματος. Η ασφάλεια του GSM σχεδιάστηκε έχοντας τρεις περιορισµούς κατά νου: Να µην εισαχθούν τόσοι πολλοί παράµετροι ασφάλειας ώστε να δηµιουργηθούν εξωγενή προβλήµατα στο σύστηµα. Το σύστηµα δεν έπρεπε να προστατεύεται από «ενεργές επιθέσεις», όπου ο «επιτιθέµενος» παρεµβαίνει στη λειτουργία του συστήµατος, παρουσιάζοντας ίσως τον εαυτό του ως οντότητα του συστήµατος, αφού πιστεύονταν ότι κάτι ήταν πολύ δύσκολο να γίνει. Η εµπιστοσύνη µεταξύ των διαχειριστών σε ότι αφορά την ασφάλεια έπρεπε να ελαχιστοποιηθεί. Η ασφάλεια του συστήµατος έπρεπε να καλύπτει τις απαιτήσεις τόσο του διαχειριστή του δικτύου όσο και του συνδροµητή: Ο διαχειριστής του δικτύου θέλει να είναι σίγουρος ότι χρεώνει τους λογαριασµούς στο σωστό άτοµο και ότι οι υπηρεσίες χρεώσεις δεν µπορούν να τεθούν σε κίνδυνο. Ο συνδροµητής απαιτεί την προστασία του απορρήτου των συνοµιλιών του. Οι διαδικασίες ασφαλείας δεν πρέπει ωστόσο: Να αυξάνουν σηµαντικά την καθυστέρηση κατά την διαδικασία της αρχικής κλήσης και της επακόλουθης επικοινωνίας Να αυξάνουν το εύρος του ραδιοδιαύλου Να επιτρέπουν την αύξηση του ρυθµού λαθών ή την εσφαλµένη διάδοση. Να αυξάνουν την πολυπλοκότητα του συστήµατος. Να είναι ασύµφορα οικονοµικά Έτσι οι βάσικοί στόχοι της ασφάλειας του GSM συστήματος όπως τελικά διαμορφώθηκαν είναι οι εξής: Πιστοποίηση της ταυτότητας του συνδροµητή, ώστε ο διαχειριστής να είναι σίγουρος ότι χρεώνει το σωστό άτομο. Προστασία των προσωπικών δεδομένων του χρήστη με χρήση αλγορίθμων κρυπτογράφησης. Το απόρρητο της ταυτότητας του συνδροµητή, ώστε να µην µπορεί κάποιος τρίτος να γνωρίζει πότε και από που χρησιµοποιεί ο συνδροµητής το δίκτυο κάθε χρήστη. Η επιτυχία του GSM έδωσε έμφαση στους περιορισμούς της ασφάλειας διότι μια δημοφιλής τεχνολογία γίνεται πολύ δελεαστικός στόχος επιθέσεων. Τα στοιχεία εκείνα που αφορούν στην ασφάλεια του GSM και κατακρίθηκαν περισσότερο είναι: Ενεργές επιθέσεις στο δίκτυο είναι δυνατές. Δεδομένα ελέγχου, ευαίσθητα σε ασφάλεια αποστέλλονται ανάμεσα σε διαφορετικά δίκτυα χωρίς προστασία. 39 ΕΜΠΕΡΙΣΤΑΤΩΜΕΝΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΩΝ

48 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΣΤΟ GSM ΣΥΣΤΗΜΑ Μερικά βασικά στοιχεία αρχιτεκτονικής πάνω στα οποία έχει δομηθεί η ασφάλεια κρατούνται κρυφά με αποτέλεσμα να μην είναι διαθέσιμα για ανάλυση και περαιτέρω έρευνα Πιστοποίηση της ταυτότητας του συνδρομητή. Το δίκτυο GSM επικυρώνει την ταυτότητα του συνδρομητή μέσω της χρήσης ενός μηχανισμού πρόκληση-απάντησης. Ένας τυχαίος αριθμός, μήκους 128 bit (RAND) στέλνεται στον κινητό σταθμό MS. Αυτός υπολογίζει την 32 bit υπογεγραμμένη απάντηση (SRES) βασισμένη στην κρυπτογράφηση του τυχαίου αριθμού (RAND) με τον αλγόριθμο επικύρωσης (A3) χρησιμοποιώντας το μεμονωμένο κλειδί επικύρωσης συνδρομητών (Ki). Επάνω στη λήψη της υπογεγραμμένης απάντησης (SRES) από το συνδρομητή, το δίκτυο GSM επαναλαμβάνει τον υπολογισμό για να ελέγξει την ταυτότητα του συνδρομητή. Σημειώστε ότι το μεμονωμένο κλειδί επικύρωσης συνδρομητών (Ki) δεν μεταδίδεται ποτέ πέρα από το ράδιο-κανάλι. Είναι παρόν στην SIM του συνδρομητή, καθώς επίσης και τις βάσεις δεδομένων AUC, HLR, και VLR όπως προηγουμένως περιγράφεται. Εάν το λαμβανόμενο SRES συμφωνεί με την υπολογισμένη αξία, ο χρήστης MS έχει επικυρωθεί επιτυχώς και μπορεί να συνεχίσει. Εάν οι τιμές δεν ταιριάζουν, η σύνδεση τερματίζεται. Στο σχήμα που ακολουθεί παρουσιάζεται ο μηχανισμός επικύρωσης. Σχήμα 4.1 Mηχανισμός επικύρωσης GSM. Ο υπολογισμός της υπογεγραμμένης απάντησης υποβάλλεται σε επεξεργασία μέσα στη SIM. Αυτό παρέχει την ενισχυμένη ασφάλεια, επειδή οι εμπιστευτικές πληροφορίες συνδρομητών όπως το IMSI ή το μεμονωμένο κλειδί επικύρωσης συνδρομητών (Ki) δεν δημοσιεύονται ποτέ από τη SIM κατά τη διάρκεια της διαδικασίας επικύρωσης Κρυπτογράφηση των δεδομένων χρήστη και σηματοδοσίας. Η κάρτα SIM περιέχει το βασικό παραγωγικό αλγόριθμο λογαριασμού (A8) που χρησιμοποιείται για να παραγάγει το κλειδί κρυπτογράφησης (Kc), μήκους 64 bits. Το κλειδί κρυπτογράφησης υπολογίζεται με την εφαρμογή του ίδιου τυχαίου αριθμού (RAND) που χρησιμοποιείται στη διαδικασία επικύρωσης, στο βασικό αλγόριθμο δημιουργίας του κλειδιού (A8) με το μεμονωμένο κλειδί επικύρωσης συνδρομητών (Ki). Το κλειδί κρυπτογράφησης (Kc) χρησιμοποιείται για να κρυπτογραφήσει και να αποκρυπτογραφήσει τα στοιχεία μεταξύ των κινητών 40 ΕΜΠΕΡΙΣΤΑΤΩΜΕΝΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΩΝ

49 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΣΤΟ GSM ΣΥΣΤΗΜΑ σταθμών MS και των σταθμών βάσης BS. Ένα πρόσθετο επίπεδο ασφάλειας παρέχεται από την δυνατότητα να αλλαχτεί το κλειδί κρυπτογράφησης, που καθιστά το σύστημα ανθεκτικότερο στο να κρυφακούσει. Το κλειδί κρυπτογράφησης μπορεί να αλλάζει σε τακτά χρονικά διαστήματα όπως απαιτείται από τις εκτιμήσεις σχεδίου και ασφάλειας δικτύων. Το κατωτέρω σχήμα παρουσιάζει τον υπολογισμό του κλειδιού (Kc). Σχήμα 4.2 Bασικός μηχανισμός παραγωγής κλειδιού. Κατά τρόπο παρόμοιο στη διαδικασία επικύρωσης, ο υπολογισμός του κλειδιού κρυπτογράφησης (Kc) πραγματοποιείται εσωτερικά μέσα στη SIM. Επομένως οι ευαίσθητες πληροφορίες όπως το μεμονωμένο κλειδί επικύρωσης συνδρομητών (Ki) δεν αποκαλύπτονται ποτέ από τη SIM. Οι κρυπτογραφημένες μεταδόσεις φωνής και στοιχείων μεταξύ των κινητών σταθμών MS και του δικτύου ολοκληρώνονται μέσω της χρήσης του αλγορίθμου κρυπτογράφησης A5. Αρχίζουν από μια εντολή έναρξης της κρυπτογράφησης που δίνει το δίκτυο GSM. Επάνω στην παραλαβή αυτής της εντολής, ο κινητός σταθμός αρχίζει την κρυπτογράφηση και την αποκρυπτογράφηση των στοιχείων χρησιμοποιώντας τον αλγόριθμο (A5) και το κλειδί (Kc). Στο σχήμα παρακάτω παρουσιάζεται ο μηχανισμός κρυπτογράφησης ενώ γίνεται και μία περιγραφή του αλγορίθμου κρυπτογράφησης Α5. Σχήμα 4.3 Μηχανισμός έναρξης κρυπτογράφησης. 41 ΕΜΠΕΡΙΣΤΑΤΩΜΕΝΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΩΝ

Κινητές επικοινωνίες. Κεφάλαιο 1 Κυψελωτά Συστήματα

Κινητές επικοινωνίες. Κεφάλαιο 1 Κυψελωτά Συστήματα Κινητές επικοινωνίες Κεφάλαιο 1 Κυψελωτά Συστήματα Ιστορικά στοιχεία 1940 1946 1975 1985 1 ο ασύρματο τηλέφωνο από την Bell System 1 η υπηρεσία παροχής κινητής τηλεφωνίας (Missouri, USA) 1 o κυψελωτό σύστημα

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1 Ε Π Α Ν Α Λ Η Ψ Η

Κεφάλαιο 1 Ε Π Α Ν Α Λ Η Ψ Η Κεφάλαιο 1 Ε Π Α Ν Α Λ Η Ψ Η Αρχές Δικτύων Επικοινωνιών Σελ. 9-50 Γεώργιος Γιαννόπουλος ΠΕ19, ggiannop (at) sch.gr http://diktya-epal-b.ggia.info/ Creative Commons License 3.0 Share-Alike Σύνδεση από σημείο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΚΙΝΗΤΑ ΤΗΛΕΦΩΝΑ ΣΤΗ ΖΩΗ ΜΑΣ

ΤΑ ΚΙΝΗΤΑ ΤΗΛΕΦΩΝΑ ΣΤΗ ΖΩΗ ΜΑΣ ΤΑ ΚΙΝΗΤΑ ΤΗΛΕΦΩΝΑ ΣΤΗ ΖΩΗ ΜΑΣ ΤΜΗΜΑΑ3 1.ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣΑΝΤΩΝΙΟΣ 2. ΓΚΟΡΙΤΣΑΚΡΙΣΤΙΑΝΟ 3, ΗΛΙΑ ΗΣΛΑΖΑΡΟΣ 4. ΚΟΛΕΤΣΟΣΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ 5. ΚΟΥΡΤΗΣΚΩΝ/ΝΟΣ 6. ΚΥΡΙΑΖΗΣΠΟΛΥΧΡΟΝΗΣ 7. ΚΩΣΤΑΝΤΙΝΙ ΗΣΣΤΑΥΡΟΣ 8. ΛΑΜΠΡΙΑΝΙ

Διαβάστε περισσότερα

6.1 Επεκτείνοντας το δίκτυο 6.2 Επιλεγόμενες τηλεφωνικές γραμμές modems Πλεονεκτήματα Μειονεκτήματα Βασική χρήση

6.1 Επεκτείνοντας το δίκτυο 6.2 Επιλεγόμενες τηλεφωνικές γραμμές modems Πλεονεκτήματα Μειονεκτήματα Βασική χρήση 6.1 Επεκτείνοντας το δίκτυο Τοπικά δίκτυα (LAN): επικοινωνία με περιορισμένη απόσταση κάλυψης (μικρή εμβέλεια) Δίκτυα Ευρείας Περιοχής (WAN): επικοινωνία σε ευρύτερη γεωγραφική κάλυψη. Από την άποψη του

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΚΤΥΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ. Ιωάννης Σταυρακάκης, Καθηγητής ioannis@di.uoa.gr. http://www.di.uoa.gr/~ioannis/courses.html Password: edi

ΔΙΚΤΥΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ. Ιωάννης Σταυρακάκης, Καθηγητής ioannis@di.uoa.gr. http://www.di.uoa.gr/~ioannis/courses.html Password: edi ΔΙΚΤΥΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ Ιωάννης Σταυρακάκης, Καθηγητής ioannis@di.uoa.gr http://www.di.uoa.gr/~ioannis/courses.html Password: edi Δίκτυα Επικ. - Κεφ. 1 ( Καθ. Ι. Σταυρακάκης, Τμήμα Πληροφ. & Τηλεπικ. - Ε.Κ.Π.Α.)

Διαβάστε περισσότερα

Τηλεματική, Διαδίκτυα και Κοινωνία Το Ευρωπαϊκό Πρότυπο GSM

Τηλεματική, Διαδίκτυα και Κοινωνία Το Ευρωπαϊκό Πρότυπο GSM Τηλεματική, Διαδίκτυα και Κοινωνία Το Ευρωπαϊκό Πρότυπο GSM 1 Το Ευρωπαϊκό Πρότυπο GSM Το GSM είναι ένα ψηφιακό κυψελωτό σύστημα κινητών επικοινωνιών και αναπτύχθηκε ώστε να δημιουργηθεί ένα Ευρωπαϊκό

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΙΙ

ΔΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΙΙ ΔΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΙΙ 1 o ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΘΕΜΑ 1 ο Α) Ποια είναι τα βασικά στοιχεία, τα οποία χαρακτηρίζουν το ISDN; Η ψηφιακή μετάδοση. Όλα τα σήματα μεταδίδονται σε ψηφιακή μορφή απ' άκρη σ' άκρη του δικτύου,

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόµενα. Επικοινωνίες εδοµένων: Τρόποι Μετάδοσης και Πρωτόκολλα. Εισαγωγή

Περιεχόµενα. Επικοινωνίες εδοµένων: Τρόποι Μετάδοσης και Πρωτόκολλα. Εισαγωγή Επικοινωνίες εδοµένων: Τρόποι Μετάδοσης και Πρωτόκολλα Περιεχόµενα Εισαγωγή Επικοινωνία εδοµένων Αναλογική vs. Ψηφιακή Μετάδοση ιαµόρφωση σήµατος Κανάλια επικοινωνίας Κατεύθυνση και ρυθµοί µετάδοσης Ασύγχρονη

Διαβάστε περισσότερα

Το κινητό τηλέφωνο. Θάνος Ψαρράς. Μαθητής Β4 Γυμνασίου, Ελληνικό Κολλέγιο Θεσσαλονίκης. Επιβλέπων Καθηγητής: Κωνσταντίνος Παρασκευόπουλος

Το κινητό τηλέφωνο. Θάνος Ψαρράς. Μαθητής Β4 Γυμνασίου, Ελληνικό Κολλέγιο Θεσσαλονίκης. Επιβλέπων Καθηγητής: Κωνσταντίνος Παρασκευόπουλος Το κινητό τηλέφωνο Θάνος Ψαρράς Μαθητής Β4 Γυμνασίου, Ελληνικό Κολλέγιο Θεσσαλονίκης Επιβλέπων Καθηγητής: Κωνσταντίνος Παρασκευόπουλος Καθηγητής Πληροφορικής Ελληνικού Κολλεγίου Θεσσαλονίκης Η παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυα ATM. Τεχνολογία Πολυμέσων και Πολυμεσικές Επικοινωνίες 21-1

Δίκτυα ATM. Τεχνολογία Πολυμέσων και Πολυμεσικές Επικοινωνίες 21-1 Δίκτυα ATM Εισαγωγή Εικονικά κυκλώματα Πακέτα και κελιά Δρομολόγηση και προώθηση Ιεραρχία πρωτοκόλλων Επίπεδα προσαρμογής Ποιότητα υπηρεσίας Υποστήριξη IP Τεχνολογία Πολυμέσων και Πολυμεσικές Επικοινωνίες

Διαβάστε περισσότερα

Εγγυημένη ποιότητα υπηρεσίας

Εγγυημένη ποιότητα υπηρεσίας Εγγυημένη ποιότητα υπηρεσίας Απαιτήσεις ποιότητας υπηρεσίας Μηχανισμοί κατηγοριοποίησης Χρονοπρογραμματισμός Μηχανισμοί αστυνόμευσης Ενοποιημένες υπηρεσίες Διαφοροποιημένες υπηρεσίες Τεχνολογία Πολυμέσων

Διαβάστε περισσότερα

Το Ασύρματο Δίκτυο TETRA. Αντωνίου Βρυώνα (Α.Μ. 1019)

Το Ασύρματο Δίκτυο TETRA. Αντωνίου Βρυώνα (Α.Μ. 1019) Το Ασύρματο Δίκτυο TETRA Αντωνίου Βρυώνα (Α.Μ. 1019) Περίληψη Γενικά Χαρακτηριστικά Τι είναι το TETRA Γενικά στοιχεία Αρχιτεκτονική δικτύου Πρωτόκολλο TETRA Υπηρεσίες TETRA Κλήσεις DMO δικτύου TETRA Ασφάλεια

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές έννοιες και ιστορική αναδρομή

Βασικές έννοιες και ιστορική αναδρομή ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΤΜΗΜΑ MHX. H/Y & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Βασικές έννοιες και ιστορική αναδρομή ΑΣΥΡΜΑΤΑ ΔΙΚΤΥΑ Ευάγγελος Παπαπέτρου Διάρθρωση μαθήματος Εισαγωγή Ορισμός ασύρματου δικτύου Παραδείγματα ασύρματων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΛ 476: ΚΙΝΗΤΑ ΔΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ (MOBILE NETWORKS)

ΕΠΛ 476: ΚΙΝΗΤΑ ΔΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ (MOBILE NETWORKS) ΟΜΑΔΑ ΦΟΙΤΗΤΩΝ: Χριστιάνα Δαυίδ 960057 Ιάκωβος Στυλιανού 992129 ΕΠΛ 476: ΚΙΝΗΤΑ ΔΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ (MOBILE NETWORKS) Δρ. Χριστόφορος Χριστοφόρου Πανεπιστήμιο Κύπρου - Τμήμα Πληροφορικής Παρουσίαση 1- ΚΕΡΑΙΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Τηλεματική, Διαδίκτυα και Κοινωνία Κυψελωτή Τηλεφωνία

Τηλεματική, Διαδίκτυα και Κοινωνία Κυψελωτή Τηλεφωνία Τηλεματική, Διαδίκτυα και Κοινωνία Κυψελωτή Τηλεφωνία 1 Κυψελωτή Τηλεφωνία Για την ανάπτυξη νέων δικτύων κινητών επικοινωνιών υιοθετήθηκε η σχεδιαστική αρχή της κυψελωτής τηλεφωνίας που παρά την περιορισμένη

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυα Υπολογιστών. Δίκτυα υπολογιστών και το Διαδίκτυο Εισαγωγή. Κ. Βασιλάκης

Δίκτυα Υπολογιστών. Δίκτυα υπολογιστών και το Διαδίκτυο Εισαγωγή. Κ. Βασιλάκης Δίκτυα Υπολογιστών Δίκτυα υπολογιστών και το Διαδίκτυο Εισαγωγή Κ. Βασιλάκης Περίγραμμα Τι είναι το διαδίκτυο Στοιχεία που το συνθέτουν Τρόποι παροχής υπηρεσιών Τι είναι τα πρωτόκολλα Τα άκρα του δικτύου

Διαβάστε περισσότερα

Νέες Επικοινωνιακές Τεχνολογίες

Νέες Επικοινωνιακές Τεχνολογίες Νέες Επικοινωνιακές Τεχνολογίες Λύσεις Θεμάτων http://nop33.wordpress.com Τι ορίζουμε ως Τοπικό Δίκτυο Υπολογιστών; Ποια είναι τα βασικά χαρακτηριστικά των Τοπικών Δικτύων; Ποιες οι βασικές τοπολογίες

Διαβάστε περισσότερα

Project ΒΑΣΔΕΚΗΣ ΑΝΔΡΕΑΣ ΡΟΔΙΤΗΣ ΒΑΣΙΛΗΣ ΣΙΦΑΚΗΣ ΣΙΦΗΣ ΦΙΛΙΠΠΑΚΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ 8/1/12

Project ΒΑΣΔΕΚΗΣ ΑΝΔΡΕΑΣ ΡΟΔΙΤΗΣ ΒΑΣΙΛΗΣ ΣΙΦΑΚΗΣ ΣΙΦΗΣ ΦΙΛΙΠΠΑΚΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ 8/1/12 Project ΒΑΣΔΕΚΗΣ ΑΝΔΡΕΑΣ ΡΟΔΙΤΗΣ ΒΑΣΙΛΗΣ ΣΙΦΑΚΗΣ ΣΙΦΗΣ ΦΙΛΙΠΠΑΚΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ 8/1/12 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Εισαγωγή 3 2. Δίκτυα Επικοινωνίες Κάποιες Συμβουλές 4,5 3. Σταθμοί βάσης και κυψέλες..6,7,8 4. Λειτουργίες

Διαβάστε περισσότερα

Συνδεσιμότητα κινητού τηλεφώνου

Συνδεσιμότητα κινητού τηλεφώνου Συνδεσιμότητα κινητού τηλεφώνου Συνδεσιμότητα κινητού Wifi O όρος WIFI (Wireless Fidelity) χρησιμοποιείται για να προσδιορίσει τις συσκευές που βασίζονται στην προδιαγραφή και εκπέμπουν σε συχνότητες 2.4GHz.

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ Βελώνης Γεώργιος ΤΟΥ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ. Μάθημα 5ο. Βελώνης Γεώργιος - 1ο Τ.Ε.Ε. Κατερίνης. Καθηγητής Πληροφορικής ΠΕ20 5-1

ΒΑΣΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ Βελώνης Γεώργιος ΤΟΥ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ. Μάθημα 5ο. Βελώνης Γεώργιος - 1ο Τ.Ε.Ε. Κατερίνης. Καθηγητής Πληροφορικής ΠΕ20 5-1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ Βελώνης ΤΟΥ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ Μάθημα 5ο Βελώνης - 1ο Τ.Ε.Ε. Κατερίνης Καθηγητής Πληροφορικής ΠΕ20 5-1 Σύνδεση με το Internet PSTN, ISDN, xdsl, Leased Line 5-2 Τρόποι Σύνδεσης 1. Σύνδεση μέσω

Διαβάστε περισσότερα

«ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΕΥΡΥΖΩΝΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΜΕ ΧΡΗΣΗ WI-FI HOT SPOTS ΣΤΟ ΗΜΟ Ν. ΜΑΚΡΗΣ» ΗΜΟΣ ΜΑΡΑΘΩΝΑΣ

«ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΕΥΡΥΖΩΝΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΜΕ ΧΡΗΣΗ WI-FI HOT SPOTS ΣΤΟ ΗΜΟ Ν. ΜΑΚΡΗΣ» ΗΜΟΣ ΜΑΡΑΘΩΝΑΣ «ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΕΥΡΥΖΩΝΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΜΕ ΧΡΗΣΗ WI-FI HOT SPOTS ΣΤΟ ΗΜΟ Ν. ΜΑΚΡΗΣ» ΑΤΖΕΝΤΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ ΣΤΟΧΟΙ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ ΠΑΡΕΧΟΜΕΝΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΙΑ ΙΚΤΥΑΚΗ ΠΥΛΗ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΚΑΛΥΨΗΣ ΣΕΝΑΡΙΟ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογές της κινητής τηλεφωνίας στην ιατρική

Εφαρμογές της κινητής τηλεφωνίας στην ιατρική Εφαρμογές της κινητής τηλεφωνίας στην ιατρική Λεωνίδας Μανωλόπουλος Αναπληρωτής Καθηγητής, Ιατρική Σχολή Παν/μίου Αθηνών Εισαγωγή Τα κινητά τηλέφωνα αποτελούν αναπόσπαστο τμήμα της καθημερινής ζωής στον

Διαβάστε περισσότερα

Προσαρμογή λειτουργιών Δικτύου Κινητής Τηλεφωνίας

Προσαρμογή λειτουργιών Δικτύου Κινητής Τηλεφωνίας Αυτόματο Σύστημα Κλήσης Έκτακτης Ανάγκης Προσαρμογή λειτουργιών Δικτύου Κινητής Τηλεφωνίας Κωνσταντίνος Φίλης, COSMOTE ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Υφιστάμενη Διαχείριση Κλήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 1. Εισαγωγή στις βασικές έννοιες των ικτύων ΗΥ

Ενότητα 1. Εισαγωγή στις βασικές έννοιες των ικτύων ΗΥ Ενότητα 1 Εισαγωγή στις βασικές έννοιες των ικτύων ΗΥ Εύρος Ζώνης και Ταχύτητα Μετάδοσης Η ταχύτητα µετάδοσης [εύρος ζώνης (banwidth)] των δεδοµένων αποτελεί ένα δείκτη επίδοσης των δικτύων και συνήθως

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Στερεάς Ελλάδας Τμ. Ηλ.γων Μηχ/κων ΤΕ. Δίκτυα Υπολογιστών. Διάλεξη 1: Εισαγωγή στα δίκτυα υπολογιστών και βασικές αρχές

ΤΕΙ Στερεάς Ελλάδας Τμ. Ηλ.γων Μηχ/κων ΤΕ. Δίκτυα Υπολογιστών. Διάλεξη 1: Εισαγωγή στα δίκτυα υπολογιστών και βασικές αρχές ΤΕΙ Στερεάς Ελλάδας Τμ. Ηλ.γων Μηχ/κων ΤΕ Δίκτυα Υπολογιστών Διάλεξη 1: Εισαγωγή στα δίκτυα υπολογιστών και βασικές αρχές Γενικά Τα αρχεία των διαλέξεων του μαθήματος μπορείτε να βρείτε στο: http://eclass.gunet.gr/

Διαβάστε περισσότερα

Αρχιτεκτονική ικτύου

Αρχιτεκτονική ικτύου Αρχιτεκτονική ικτύου Φυσική αρχιτεκτονική Oµαδοποίηση των λειτουργιών του δικτύου σε φυσικές οντότητες Η φυσική αρχιτεκτονική ενός δικτύου κινητών επικοινωνιών µπορεί να διαιρεθεί σε τρία µέρη κινητό τερµατικό

Διαβάστε περισσότερα

Στόχοι. Υπολογιστικά συστήματα: Στρώματα. Βασικές έννοιες [7]

Στόχοι. Υπολογιστικά συστήματα: Στρώματα. Βασικές έννοιες [7] Στόχοι ΕΠΛ 003: ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ 1 Να εξηγήσουμε τι είναι τα δίκτυα υπολογιστών, ποιες είναι οι βασικές κατηγορίες τους και ποιες οι πιο συνηθισμένες τοπολογίες τους. Να περιγράψουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΛ 001: ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ. Δίκτυα Υπολογιστών

ΕΠΛ 001: ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ. Δίκτυα Υπολογιστών ΕΠΛ 001: ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Δίκτυα Υπολογιστών Στόχοι 1 Να εξηγήσουμε τι είναι τα δίκτυα υπολογιστών, ποιες είναι οι βασικές κατηγορίες τους και ποιες οι πιο συνηθισμένες τοπολογίες

Διαβάστε περισσότερα

Είναι η διαδικασία εύρεσης της διαδρομής που πρέπει να ακολουθήσει ένα πακέτο για να φτάσει στον προορισμό του. Η διαδικασία αυτή δεν είναι πάντα

Είναι η διαδικασία εύρεσης της διαδρομής που πρέπει να ακολουθήσει ένα πακέτο για να φτάσει στον προορισμό του. Η διαδικασία αυτή δεν είναι πάντα 1 Είναι η διαδικασία εύρεσης της διαδρομής που πρέπει να ακολουθήσει ένα πακέτο για να φτάσει στον προορισμό του. Η διαδικασία αυτή δεν είναι πάντα εύκολη, τη στιγμή που γνωρίζουμε ότι ένα σύνθετο δίκτυο

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΟΣ ΥΠ ΑΡΙΘ. 2774 ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ ΣΤΟΝ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΌ ΤΟΜΕΑ ΤΕΥΧΟΣ ΠΡΩΤΟ / ΑΡ.ΦΥΛΛΟΥ 287 / 22 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 1999

ΝΟΜΟΣ ΥΠ ΑΡΙΘ. 2774 ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ ΣΤΟΝ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΌ ΤΟΜΕΑ ΤΕΥΧΟΣ ΠΡΩΤΟ / ΑΡ.ΦΥΛΛΟΥ 287 / 22 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 1999 ΝΟΜΟΣ ΥΠ ΑΡΙΘ. 2774 ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ ΣΤΟΝ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΌ ΤΟΜΕΑ ΤΕΥΧΟΣ ΠΡΩΤΟ / ΑΡ.ΦΥΛΛΟΥ 287 / 22 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 1999 Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ Εκδίδομε τον ακόλουθο νόμο

Διαβάστε περισσότερα

Κινητή Τηλεφωνία. Ερευνητική Εργασία Β Τάξη Τμήμα 2 Ιανουάριος 2014

Κινητή Τηλεφωνία. Ερευνητική Εργασία Β Τάξη Τμήμα 2 Ιανουάριος 2014 Κινητή Τηλεφωνία Ερευνητική Εργασία Β Τάξη Τμήμα 2 Ιανουάριος 2014 Τι θα παρακολουθήσουμε Ιστορική αναδρομή Τι είναι το κινητό Πότε Από ποιον Και γιατί Γενιές Πως λειτουργεί Οικονομικά στοιχεία Επιπτώσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΔΙΚΤΥΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΔΙΚΤΥΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΔΙΚΤΥΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ - ΑΣΚΗΣΕΙΣ 1. Έστω ότι θέλετε να συνδέσετε 20 υπολογιστές με συνδέσεις από σημείο σε σημείο (point-to-point), ώστε να είναι δυνατή η επικοινωνία όλων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΑΣΥΡΜΑΤΩΝ ΔΙΚΤΥΩΝ ΙΩΑΝΝΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΛΕΥΚΩΣΙΑ-ΚΥΠΡΟΣ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΑΣΥΡΜΑΤΩΝ ΔΙΚΤΥΩΝ ΙΩΑΝΝΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΛΕΥΚΩΣΙΑ-ΚΥΠΡΟΣ ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΗΠΕΙΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΤΗΛΕΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΙΩΑΝΝΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΛΕΥΚΩΣΙΑ-ΚΥΠΡΟΣ 1 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Δυο από τα σημαντικότερα επιτεύγματα της τεχνολογίας είναι:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ. Θέμα πτυχιακής: Voice over IP. Ονοματεπώνυμο: Κόκκαλη Αλεξάνδρα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ. Θέμα πτυχιακής: Voice over IP. Ονοματεπώνυμο: Κόκκαλη Αλεξάνδρα ΠΤΥΧΙΑΚΗ Θέμα πτυχιακής: Voice over IP Ονοματεπώνυμο: Κόκκαλη Αλεξάνδρα Εισαγωγή στην Υπηρεσία Voice over IP Το Voice over IP (VoIP) είναι μια καινούργια τεχνολογία η οποία προσφέρει φωνητική συνομιλία

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ Βελώνης Γεώργιος ΤΟΥ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ. Μάθημα 2ο. Βελώνης Γεώργιος - 1ο Τ.Ε.Ε. Κατερίνης. Καθηγητής Πληροφορικής ΠΕ20 2-1

ΒΑΣΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ Βελώνης Γεώργιος ΤΟΥ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ. Μάθημα 2ο. Βελώνης Γεώργιος - 1ο Τ.Ε.Ε. Κατερίνης. Καθηγητής Πληροφορικής ΠΕ20 2-1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ Βελών ΤΟΥ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ Μάθημα 2ο Βελών - 1ο Τ.Ε.Ε. Κατερίν Καθηγητής Πληροφορικής ΠΕ20 2-1 Τεχνολογίες Μεταγωγής Δεδομένων Δίκτυα Μεταγωγής Βελών Βελών Δίκτυα Μεταγωγής Δίκτυα Μεταγωγής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΛ 476: ΚΙΝΗΤΑ ΔΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ (MOBILE NETWORKS)

ΕΠΛ 476: ΚΙΝΗΤΑ ΔΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ (MOBILE NETWORKS) ΟΜΑΔΑ ΦΟΙΤΗΤΩΝ: Μιχαηλίνα Αργυρού Κασιανή Πάρη ΕΠΛ 476: ΚΙΝΗΤΑ ΔΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ (MOBILE NETWORKS) Δρ. Χριστόφορος Χριστοφόρου Πανεπιστήμιο Κύπρου - Τμήμα Πληροφορικής WiMAX (Worldwide Interoperability

Διαβάστε περισσότερα

Οι απειλές. Απόρρητο επικοινωνίας. Αρχές ασφάλειας δεδομένων. Απόρρητο (privacy) Μέσω κρυπτογράφησης

Οι απειλές. Απόρρητο επικοινωνίας. Αρχές ασφάλειας δεδομένων. Απόρρητο (privacy) Μέσω κρυπτογράφησης Ιόνιο Πανεπιστήμιο Τμήμα Πληροφορικής στην Επιστήμη των Υπολογιστών 2014-015 Ασφάλεια Δεδομένων http://www.ionio.gr/~mistral/tp/csintro/ Οι απειλές Ένας κακόβουλος χρήστης Καταγράφει μηνύματα που ανταλλάσσονται

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 4 ΔΙΚΤΥΑ (NETWORKS)

ΜΑΘΗΜΑ 4 ΔΙΚΤΥΑ (NETWORKS) ΜΑΘΗΜΑ 4 ΔΙΚΤΥΑ (NETWORKS) ΣΤΟΧΟΙ: 1. Δίκτυα Πληροφοριών 2. Πελάτης/Διακομιστής 3. Διαδίκτυο 4. Ενδοδίκτυο Και Ενδοδίκτυο Εξωτερικής Πρόσβασης 5. Μεταφορά Δεδομένων 6. Υπηρεσίες Σύνδεσης Με Το Διαδίκτυο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ 6 6.0 ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ

ΕΝΟΤΗΤΑ 6 6.0 ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΕΝΟΤΗΤΑ 6 60 ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η τηλεόραση είναι σήμερα ένα από τα πιο σημαντικά επικοινωνιακά συστήματα Δεν υπάρχει άνθρωπος, στις ανεπτυγμένες χώρες, που να μην αφιερώνει ορισμένες ώρες την ημέρα μπροστά

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΙΚΤΥΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΙΚΤΥΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ Κεφάλαιο 6 KTYA EYPEAΣ ΠEPOXHΣ 6.5SDN Τατελευταία χρόνια εµφανίστηκε µεγάλη ζήτηση για παροχή υπηρεσιώνήχου, εικόνας, video, δεδοµένων. Οι διάφοροι τηλεπικοινωνιακοί φορείς προσπαθώντας να ικανοποιήσουν

Διαβάστε περισσότερα

Συνεχής ροή πολυµέσων

Συνεχής ροή πολυµέσων Συνεχής ροή πολυµέσων Εισαγωγή ικτυακά πρωτόκολλα Πολυµέσα και δίκτυα Συνεχής ροή Ροή από εξυπηρετητές ιστοσελίδων Ροή από εξυπηρετητές µέσων Πρωτόκολλο RTSP Πρωτόκολλο RTP οµή πακέτων RTP Πρωτόκολλο RTCP

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΚΙΝΗΤΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΣΩΠΙΚΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ. Εισαγωγή

ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΚΙΝΗΤΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΣΩΠΙΚΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ. Εισαγωγή ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΚΙΝΗΤΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΣΩΠΙΚΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ Εισαγωγή Σκοπός του μαθήματος Μελέτη της αρχιτεκτονικής και της λειτουργίας των δικτύων κινητών και προσωπικών επικοινωνιών. Το αντικείμενο είναι τεράστιο

Διαβάστε περισσότερα

Πολυπλεξία. http://diktya-epal-b.ggia.info Creative Commons License 3.0 Share-Alike

Πολυπλεξία. http://diktya-epal-b.ggia.info Creative Commons License 3.0 Share-Alike Πολυπλεξία Ανάλυση σημάτων στο πεδίο χρόνου, συχνότητας, πολυπλεξία διαίρεσης συχνότητας, πολυπλεξία διαίρεσης χρόνου (1.6 ενότητα σελ 19-20, 29-30 και στοιχεία από 2.1 ενότητα σελ. 52-58). http://diktya-epal-b.ggia.info

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (Ι) ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΣΧΟΛΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα : Τεχνολογία Ηλεκτρονικών

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός χρήσης Connection Manager

Οδηγός χρήσης Connection Manager Οδηγός χρήσης Connection Manager Τεύχος 1.0 2 Περιεχόμενα Σχετικά με την εφαρμογή διαχείρισης συνδέσεων 3 Ξεκινώντας 3 Άνοιγμα της εφαρμογής διαχείρισης συνδέσεων 3 Προβολή της τρέχουσας κατάστασης σύνδεσης

Διαβάστε περισσότερα

Κινητό Τηλέφωνο. Δέσποινα-Μαλεβή. Μαθήτρια Α1 Γυμνασίου, Ελληνικό Κολλέγιο Θεσσαλονίκης. Επιβλέπων Καθηγητής: Κωνσταντίνος Παρασκευόπουλος

Κινητό Τηλέφωνο. Δέσποινα-Μαλεβή. Μαθήτρια Α1 Γυμνασίου, Ελληνικό Κολλέγιο Θεσσαλονίκης. Επιβλέπων Καθηγητής: Κωνσταντίνος Παρασκευόπουλος Κινητό Τηλέφωνο Δέσποινα-Μαλεβή Μαθήτρια Α1 Γυμνασίου, Ελληνικό Κολλέγιο Θεσσαλονίκης Επιβλέπων Καθηγητής: Κωνσταντίνος Παρασκευόπουλος Καθηγητής Πληροφορικής Ελληνικού Κολλεγίου Θεσσαλονίκης 1.Περίληψη

Διαβάστε περισσότερα

1.1 Επαναλήπτες (repeaters ή regenerators)

1.1 Επαναλήπτες (repeaters ή regenerators) 1.1 Επαναλήπτες (repeaters ή regenerators) Οι επαναλήπτες λειτουργούν στο φυσικό επίπεδο του OSI μοντέλου. Χρησιμεύουν για την ενίσχυση των σημάτων που μεταφέρονται στο δίκτυο. Ένα σήμα μπορεί να ταξιδέψει

Διαβάστε περισσότερα

ηµοτικό ιαδικτυακό Ραδιόφωνο και Τηλεόραση

ηµοτικό ιαδικτυακό Ραδιόφωνο και Τηλεόραση Κατάρτιση και Πιστοποίηση σε βασικές εξιότητες και Κατάρτιση σε Προηγµένες εξιότητες στη Χρήση Τεχνολογιών Πληροφορικής & Επικοινωνιών Εργαζόµενων στην Τοπική Αυτοδιοίκηση ηµοτικό ιαδικτυακό Ραδιόφωνο

Διαβάστε περισσότερα

6.1 Επεκτείνοντας το δίκτυο

6.1 Επεκτείνοντας το δίκτυο 6.1 Επεκτείνοντας το δίκτυο 1. Να αναφέρετε ονοµαστικά τις τεχνολογίες που χρησιµοποιούνται στις υπηρεσίες δικτύων ευρείας περιοχής; Οι τεχνολογίες που χρησιµοποιούνται στις υπηρεσίες δικτύων ευρείας περιοχής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΔΙΚΤΥΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΔΙΚΤΥΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ Όπως έχουμε ήδη αναφέρει, τα δίκτυα τεχνολογίας / χρησιμοποιούν διεύθυνση 32 bits, προκειμένου να δρομολογήσουν ένα αυτοδύναμο πακέτο στο προορισμό του. Κατά σύμβαση έχει επικρατήσει οι διευθύνσεις να

Διαβάστε περισσότερα

Κινητές επικοινωνίες. Κεφάλαιο 6 Τεχνικές πoλυπλεξίας - CDMA

Κινητές επικοινωνίες. Κεφάλαιο 6 Τεχνικές πoλυπλεξίας - CDMA Κινητές επικοινωνίες Κεφάλαιο 6 Τεχνικές πoλυπλεξίας - CDMA 1 Πολυπλεξία Η πολυπλεξία επιτρέπει την παράλληλη μετάδοση δεδομένων από διαφορετικές πηγές χωρίς αλληλοπαρεμβολές. Τρία βασικά είδη TDM/TDMA

Διαβάστε περισσότερα

Εναλλακτικές Τεχνικές Εντοπισμού Θέσης

Εναλλακτικές Τεχνικές Εντοπισμού Θέσης Εναλλακτικές Τεχνικές Εντοπισμού Θέσης Στρίγκος Θεόδωρος Σχολή Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο el01222@mail.ntua.gr Σκοπός της διπλωματικής εργασίας είναι η

Διαβάστε περισσότερα

Mobile Telecoms-I Dr. Konstantinos E. Psannis

Mobile Telecoms-I Dr. Konstantinos E. Psannis Mobile Telecoms-I Dr. Konstantinos E. Psannis, University of Macedonia, Greece http://users.uom.gr/~kpsannis/ JAPAN-EU Laboratory: http://www.mobility2net.eu/ Visiting Research Scientist Department of

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΚΙΝΗΤΟ ΤΗΛΕΦΩΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ. ΕΝΟΤΗΤΑ: ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ. ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΚΟΣΣΥΒΑΚΗ ΕΛΕΝΗ. ΤΑΞΗ: Α 2.

ΤΟ ΚΙΝΗΤΟ ΤΗΛΕΦΩΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ. ΕΝΟΤΗΤΑ: ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ. ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΚΟΣΣΥΒΑΚΗ ΕΛΕΝΗ. ΤΑΞΗ: Α 2. ΤΟ ΚΙΝΗΤΟ ΤΗΛΕΦΩΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ. ΕΝΟΤΗΤΑ: ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ. ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΚΟΣΣΥΒΑΚΗ ΕΛΕΝΗ. ΤΑΞΗ: Α 2. ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓ.ΘΕΔΩΡΩΝ ΣΧ.ΕΤΟΣ 2013-2014 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ : ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ..

Διαβάστε περισσότερα

Παράδοση: Δευτέρα 6 Οκτωβρίου Ονοματεπώνυμο:.

Παράδοση: Δευτέρα 6 Οκτωβρίου Ονοματεπώνυμο:. Παράδοση: Δευτέρα 6 Οκτωβρίου Ονοματεπώνυμο:. 1 Ερωτήσεις σωστό-λάθος 1. Ως προς τον χρήστη το WAN εμφανίζεται να λειτουργεί κατά τον ίδιο ακριβώς τρόπο με το LAN. 2. Μια εταιρεία συνήθως εγκαθιστά και

Διαβάστε περισσότερα

devolo dlan powerline technology Σύντομη παρουσίαση dlan 1200+ WiFi ac

devolo dlan powerline technology Σύντομη παρουσίαση dlan 1200+ WiFi ac devolo dlan powerline technology Σύντομη παρουσίαση dlan 1200+ WiFi ac dlan 1200+ WiFi ac 2 dlan 1200+ WiFi ac Υφιστάμενη κατάσταση Οι φορητές συσκευές όλο πληθαίνουν καθημερινά. Όλο και περισσότεροι χρήστες

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΠΕΡΙΑΓΩΓΗΣ - international ROAMING ΤΑΞΙΔΕΨΤΕ ΣΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΚΑΙ ΜΙΛΗΣΤΕ ΣΤΟ ΚΙΝΗΤΟ ΣΑΣ ΑΞΙΟΠΟΙΩΝΤΑΣ ΤΗ ΔΙΕΘΝΗ ΠΕΡΙΑΓΩΓΗ

ΟΔΗΓΟΣ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΠΕΡΙΑΓΩΓΗΣ - international ROAMING ΤΑΞΙΔΕΨΤΕ ΣΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΚΑΙ ΜΙΛΗΣΤΕ ΣΤΟ ΚΙΝΗΤΟ ΣΑΣ ΑΞΙΟΠΟΙΩΝΤΑΣ ΤΗ ΔΙΕΘΝΗ ΠΕΡΙΑΓΩΓΗ ΟΔΗΓΟΣ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΠΕΡΙΑΓΩΓΗΣ - international ROAMING ΤΑΞΙΔΕΨΤΕ ΣΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΚΑΙ ΜΙΛΗΣΤΕ ΣΤΟ ΚΙΝΗΤΟ ΣΑΣ ΑΞΙΟΠΟΙΩΝΤΑΣ ΤΗ ΔΙΕΘΝΗ ΠΕΡΙΑΓΩΓΗ ΧΡΗΣΙΜΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ & ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΕΘΝΗ ΠΕΡΙΑΓΩΓΗ 1 Τι είναι η

Διαβάστε περισσότερα

Η όλα σε - ένα λύση για μικρά και περιφερειακά ΤETRA δίκτυα

Η όλα σε - ένα λύση για μικρά και περιφερειακά ΤETRA δίκτυα Η όλα σε - ένα λύση για μικρά και περιφερειακά ΤETRA δίκτυα Με μια ματιά Το ACCESSNET Campus IP είναι ένα μικρό σύστημα TETRA το οποίο καθιστά την τεχνολογία TETRA προσιτή για όλους τους διαχειριστές δικτύων.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΤΩΝ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΤΩΝ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΤΩΝ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Ως κλάδος τηλεπικοινωνιών ορίζεται η παραγωγή τηλεπικοινωνιακού υλικού και η χρήση των παραγόμενων τηλεπικοινωνιακών προϊόντων και

Διαβάστε περισσότερα

Ιατρική Πληροφορική ΔΡ. Π. ΑΣΒΕΣΤΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΒΙΟΪΑΤΡΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Τ. Ε. Χρήσιμοι Σύνδεσμοι

Ιατρική Πληροφορική ΔΡ. Π. ΑΣΒΕΣΤΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΒΙΟΪΑΤΡΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Τ. Ε. Χρήσιμοι Σύνδεσμοι Ιατρική Πληροφορική ΔΡ. Π. ΑΣΒΕΣΤΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΒΙΟΪΑΤΡΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Τ. Ε. Χρήσιμοι Σύνδεσμοι Διαλέξεις μαθήματος: http://medisp.teiath.gr/eclass/courses/tio103/ https://eclass.teiath.gr/courses/tio100/

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο Δικτύου: Διαδικτύωση

Επίπεδο Δικτύου: Διαδικτύωση Επίπεδο Δικτύου: Διαδικτύωση Μάθημα «Δίκτυα Υπολογιστών» Τμήμα Πληροφορικής Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εαρινό Εξάμηνο 2013-14 Γεώργιος Ξυλωμένος Γεώργιος Δ. Σταμούλης Βασίλειος Σύρης Εισαγωγή Υπάρχει

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΡΗΤΗΣ 2000-2006

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΡΗΤΗΣ 2000-2006 ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΡΗΤΗΣ 2000-2006 ΜΕΤΡΟ 1.2 Κοινοπραξίες Έρευνας και Τεχνολογικής Ανάπτυξης σε τομείς Εθνικής Προτεραιότητας Παροχή υπηρεσιών τουριστικού και αρχαιολογικού ενδιαφέροντος μέσω πλατφόρμας

Διαβάστε περισσότερα

7.11 Πρωτόκολλα Εφαρµογής. 7.11.2 Βασικές και Προηγµένες Υπηρεσίες ιαδικτύου. Ηλεκτρονικό Ταχυδροµείο. Τεχνολογία ικτύων Επικοινωνιών ΙΙ

7.11 Πρωτόκολλα Εφαρµογής. 7.11.2 Βασικές και Προηγµένες Υπηρεσίες ιαδικτύου. Ηλεκτρονικό Ταχυδροµείο. Τεχνολογία ικτύων Επικοινωνιών ΙΙ Τεχνολογία ικτύων Επικοινωνιών ΙΙ 7.11 Πρωτόκολλα Εφαρµογής 104. Αναφέρετε ονοµαστικά τις πιο χαρακτηριστικές εφαρµογές που υποστηρίζει η τεχνολογία TCP/IP οι οποίες είναι διαθέσιµες στο ιαδίκτυο 1. Ηλεκτρονικό

Διαβάστε περισσότερα

ZigBee. Φοιτητής: Μόσχογλου Στυλιανός Επιβλέπων καθηγητής: κ. Δοκουζγιάννης Σταύρος

ZigBee. Φοιτητής: Μόσχογλου Στυλιανός Επιβλέπων καθηγητής: κ. Δοκουζγιάννης Σταύρος ZigBee Φοιτητής: Μόσχογλου Στυλιανός Επιβλέπων καθηγητής: κ. Δοκουζγιάννης Σταύρος Τι είναι το ZigBee; Ένα τυποποιημένο πρωτόκολλο χαμηλής Κατανάλωσης Ισχύος σε Wireless Persnal Area Netwrks (WPANs) Ένα

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία κινητής τηλεφωνίας

Ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία κινητής τηλεφωνίας Ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία κινητής τηλεφωνίας Επίκ. Καθηγητής Εργαστήριο Ραδιοεπικοινωνιών Τμήμα Φυσικής Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία Ηλεκτρομαγνητικό περιβάλλον

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρομαγνητικά πεδία και δημόσια υγεία: κινητά τηλέφωνα

Ηλεκτρομαγνητικά πεδία και δημόσια υγεία: κινητά τηλέφωνα Ηλεκτρομαγνητικά πεδία και δημόσια υγεία: κινητά τηλέφωνα Ενημερωτικό δελτίο υπ. αρ. 193 Ιούνιος 2011 ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Κύρια στοιχεία Η χρήση κινητών τηλεφώνων είναι ευρύτατα διαδεδομένη, καθώς υπολογίζεται ότι

Διαβάστε περισσότερα

Πρωτόκολλα Επικοινωνίας και Τείχος Προστασίας

Πρωτόκολλα Επικοινωνίας και Τείχος Προστασίας Β5.1.2 Πρωτόκολλα Επικοινωνίας και Τείχος Προστασίας Τι θα μάθουμε σήμερα: Να ορίζουμε τι είναι πρωτόκολλο επικοινωνίας Να εξηγούμε τη χρησιμότητα των πρωτοκόλλων επικοινωνίας Να ονομάζουμε τα σημαντικότερα

Διαβάστε περισσότερα

Ψηφιακό Σύστημα Ανακοινώσεων και Φωνητικού Συναγερμού Praesideo Μετάδοση μηνυμάτων κάτω απο οποιεσδήποτε συνθήκες

Ψηφιακό Σύστημα Ανακοινώσεων και Φωνητικού Συναγερμού Praesideo Μετάδοση μηνυμάτων κάτω απο οποιεσδήποτε συνθήκες Ψηφιακό Σύστημα Ανακοινώσεων και Φωνητικού Συναγερμού Praesideo Μετάδοση μηνυμάτων κάτω απο οποιεσδήποτε συνθήκες 2 Συσκευή Ανακοινώσεων και Φωνητικού Συναγερμού Praesideo από την Bosch Κρατήστε το κοινό

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΔΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΙΙ / ΕΠΑΛ(Α & Β ΟΜΑΔΑ) ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 11/12/2011 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΔΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΙΙ / ΕΠΑΛ(Α & Β ΟΜΑΔΑ) ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 11/12/2011 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΔΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΙΙ / ΕΠΑΛ(Α & Β ΟΜΑΔΑ) ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 11/12/2011 ΘΕΜΑ 1 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α. Να χαρακτηρίσετε κάθε μία από τις παρακάτω προτάσεις με Σωστό (Σ) ή Λάθος (Λ). 1. Στο μοντέλο

Διαβάστε περισσότερα

Μέτρα Αυτοπροστασίας σε κινητές, σταθερές και ασύρματες επικοινωνίες. Παναγιώτης Θ. Τρακάδας, Ph.D. Ε.Ε.Π./Α.Δ.Α.Ε.

Μέτρα Αυτοπροστασίας σε κινητές, σταθερές και ασύρματες επικοινωνίες. Παναγιώτης Θ. Τρακάδας, Ph.D. Ε.Ε.Π./Α.Δ.Α.Ε. Μέτρα Αυτοπροστασίας σε κινητές, σταθερές και ασύρματες επικοινωνίες Παναγιώτης Θ. Τρακάδας, Ph.D. Ε.Ε.Π./Α.Δ.Α.Ε. Περιεχόμενα Σταθερά Δίκτυα «Ευάλωτα» σημεία Μέθοδοι/συσκευές παραβίασης απορρήτου Μέτρα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ 3 3.0 ΜΕΣΑ ΜΕΤΑΔΟΣΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ

ΕΝΟΤΗΤΑ 3 3.0 ΜΕΣΑ ΜΕΤΑΔΟΣΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΕΝΟΤΗΤΑ 3 3.0 ΜΕΣΑ ΜΕΤΑΔΟΣΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Όπως είναι ήδη γνωστό, ένα σύστημα επικοινωνίας περιλαμβάνει τον πομπό, το δέκτη και το κανάλι επικοινωνίας. Στην ενότητα αυτή, θα εξετάσουμε τη δομή και τα χαρακτηριστικά

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογές των πολυμέσων

Εφαρμογές των πολυμέσων Εφαρμογές των πολυμέσων Κατηγοριοποίηση εφαρμογών Σύγχρονες εφαρμογές Ασύγχρονες εφαρμογές Εφαρμογές αλληλεπίδρασης Εφαρμογές διανομής Τεχνολογία Πολυμέσων και Πολυμεσικές Επικοινωνίες 02-1 Κατηγοριοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτική Προστασίας των Προσωπικών Δεδομένων και Ασφαλείας

Πολιτική Προστασίας των Προσωπικών Δεδομένων και Ασφαλείας Πολιτική Προστασίας των Προσωπικών Δεδομένων και Ασφαλείας Η προστασία και ασφάλεια των προσωπικών δεδομένων και των πληροφοριών υγείας είναι πρωταρχικής σημασίας για την εταιρεία Outcome Sciences, Inc.

Διαβάστε περισσότερα

ίκτυα υπολογιστών Στόχοι κεφαλαίου ίκτυα

ίκτυα υπολογιστών Στόχοι κεφαλαίου ίκτυα Στόχοι κεφαλαίου ίκτυα υπολογιστών (Κεφαλαιο 15 στο βιβλιο) Περιγραφή των κύριων θεµάτων σχετικά µε τα δίκτυα υπολογιστών Αναφορά στα διάφορα είδη δικτύων Περιγραφή των διαφόρων τοπολογιών των τοπικών

Διαβάστε περισσότερα

το ιαδίκτυο συνδέει εκατοµµύρια χρήστες αποτελώντας την µεγαλύτερη πηγή πληροφοριών και ανταλλαγής µηνυµάτων στον πλανήτη.

το ιαδίκτυο συνδέει εκατοµµύρια χρήστες αποτελώντας την µεγαλύτερη πηγή πληροφοριών και ανταλλαγής µηνυµάτων στον πλανήτη. το ιαδίκτυο Μέχρι τώρα µάθαµε να εργαζόµαστε σε έναν από τους υπολογιστές του Εργαστηρίου µας. Όµως παρατηρήσαµε ότι οι υπολογιστές αυτοί µπορούν να ανταλλάσσουν στοιχεία, να τυπώνουν όλοι σε έναν εκτυπωτή

Διαβάστε περισσότερα

ιαδίκτυα & Ενδοδίκτυα Η/Υ

ιαδίκτυα & Ενδοδίκτυα Η/Υ ιαδίκτυα & Ενδοδίκτυα Η/Υ (κεφ. 9) ροµολόγηση σε ίκτυα Μεταγωγής Κυκλώµατος Σηµατοδοσία Ελέγχου Λειτουργίες Σηµατοδοσίας Τοποθεσία Σηµατοδοσίας Σηµατοδοσία Κοινού Καναλιού Σύστηµα Σηµατοδοσίας Νο 7 Βιβλίο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜ. ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΠΛΗΡ/ΚΗΣ & ΠΟΛΥΜΕΣΩΝ ΔΙΔΑΣΚΩΝ: Δρ. Γ. ΓΑΡΔΙΚΗΣ. Σύγχρονες τάσεις και προοπτικές

ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜ. ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΠΛΗΡ/ΚΗΣ & ΠΟΛΥΜΕΣΩΝ ΔΙΔΑΣΚΩΝ: Δρ. Γ. ΓΑΡΔΙΚΗΣ. Σύγχρονες τάσεις και προοπτικές ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜ. ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΠΛΗΡ/ΚΗΣ & ΠΟΛΥΜΕΣΩΝ ΔΙΔΑΣΚΩΝ: Δρ. Γ. ΓΑΡΔΙΚΗΣ 6 Σύγχρονες τάσεις και προοπτικές Είναι η διαδικασία της μετάβασης από την (υπάρχουσα) επίγεια αναλογική στην επίγεια ψηφιακή

Διαβάστε περισσότερα

Κινητές επικοινωνίες. Εργαστηριακό Μάθημα 1 Κυψελοποίηση

Κινητές επικοινωνίες. Εργαστηριακό Μάθημα 1 Κυψελοποίηση Κινητές επικοινωνίες Εργαστηριακό Μάθημα 1 Κυψελοποίηση 1 Αρχική Μορφή της Αρχιτεκτονικής του Τηλεφωνικού Συστήματος Κινητές Υπηρεσίες πρώτης γενιάς το σχέδιο με το οποίο έχει δομηθεί είναι παρόμοιο με

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. 2 η Γραπτή Εργασία ΠΛΗ 23 Ακαδημαϊκό Έτος 2012-2013 (Τόμος Α, Κεφάλαια 1-3) Ημερομηνία Παράδοσης 27/01/2013.

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. 2 η Γραπτή Εργασία ΠΛΗ 23 Ακαδημαϊκό Έτος 2012-2013 (Τόμος Α, Κεφάλαια 1-3) Ημερομηνία Παράδοσης 27/01/2013. Στόχος: 2 η Γραπτή Εργασία ΠΛΗ 23 Ακαδημαϊκό Έτος 2012-2013 (Τόμος Α, Κεφάλαια 1-3) Ημερομηνία Παράδοσης 27/01/2013 Άσκηση 4 Η κατανόηση βασικών εννοιών όσον αφορά τη μετάδοση πολυμεσικής πληροφορίας,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧ/ΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧ. ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ, ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧ/ΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧ. ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ, ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧ/ΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧ. ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ, ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΔΙΚΤΥΑ ΚΙΝΗΤΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΣΩΠΙΚΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ Προβλήματα 11 ου Κεφαλαίου

Διαβάστε περισσότερα

Ασφάλεια Στο Ηλεκτρονικό Εμπόριο. Λάζος Αλέξανδρος Α.Μ. 3530

Ασφάλεια Στο Ηλεκτρονικό Εμπόριο. Λάζος Αλέξανδρος Α.Μ. 3530 Ασφάλεια Στο Ηλεκτρονικό Εμπόριο Λάζος Αλέξανδρος Α.Μ. 3530 Ηλεκτρονικό Εμπόριο Χρησιμοποιείται για να περιγράψει την χρήση τηλεπικοινωνιακών μέσων (κυρίως δικτύων) για κάθε είδους εμπορικές συναλλαγές

Διαβάστε περισσότερα

Εγχειρίδιο Έναρξης Vodafone Mobile Connect USB Stick. Σχεδιάστηκε για τη Vodafone

Εγχειρίδιο Έναρξης Vodafone Mobile Connect USB Stick. Σχεδιάστηκε για τη Vodafone Εγχειρίδιο Έναρξης Vodafone Mobile Connect USB Stick Σχεδιάστηκε για τη Vodafone Καλωσορίσατε στον κόσμο των κινητών επικοινωνιών 1 Καλώς ήρθατε 2 Ρύθμιση του USB Stick 3 Εκκίνηση λογισμικού 4 Γενική επισκόπηση

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΣΥΓΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΚΑΙ ΕΡΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΟΔΗΓΙΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΕΚΘΕΣΗΣ ΤΟΥ ΚΟΙΝΟΥ ΣΕ ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΑ ΠΕΔΙΑ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΣΥΓΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΚΑΙ ΕΡΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΟΔΗΓΙΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΕΚΘΕΣΗΣ ΤΟΥ ΚΟΙΝΟΥ ΣΕ ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΑ ΠΕΔΙΑ ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΣΥΓΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΚΑΙ ΕΡΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΟΔΗΓΙΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΕΚΘΕΣΗΣ ΤΟΥ ΚΟΙΝΟΥ ΣΕ ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΑ ΠΕΔΙΑ Μάιος 2012 Περιεχόμενα Εισαγωγή... 3 Α. Γενικές Αρχές

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΗΛΕΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ

ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΗΛΕΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΗΛΕΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΑΣΥΡΜΑΤΑ ΤΟΠΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΤΣΙΑΝΤΗΣ ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΚΥΡΑΓΙΑΝΝΗΣ ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΔΙΚΤΥΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΔΙΚΤΥΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ 7.4 Πρωτόκολλο Μέχρι τώρα περιγράψαμε συνδέσεις, που χρησιμοποιούν το πρωτόκολλο TCP. Θυμηθείτε, ότι το TCP είναι υπεύθυνο για το τεμαχισμό των μηνυμάτων σε τμήματα και την επανασύνδεση τους στον προορισμό.

Διαβάστε περισσότερα

Πρωτόκολλα Επικοινωνίας Πρωτόκολλο IP

Πρωτόκολλα Επικοινωνίας Πρωτόκολλο IP Πρωτόκολλα Επικοινωνίας Πρωτόκολλο IP Πρωτόκολλα επικοινωνίας Ορισμός Σύνολα προσυμφωνημένων κανόνων που απαιτούνται για τον καθορισμό του τρόπου με τον οποίο επιτυγχάνεται η ανταλλαγή δεδομένων, και επομένως

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτική Απορρήτου της Fon

Πολιτική Απορρήτου της Fon Πολιτική Απορρήτου της Fon Τελευταία αναθεώρηση: Ιούνιος 2015 1. Δεδομένα εγγραφής Κατά την εγγραφή σας στην Υπηρεσία Fon ενδέχεται να συλλέξουμε κάποια στοιχεία όπως όνομα χρήστη, κωδικό εισόδου, διεύθυνση

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΡΗΣΗ ΚΑΙ ΦΑΣΜΑΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΗ ΙΟΝΙΖΟΥΣΑΣ ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑΣ

ΜΕΤΡΗΣΗ ΚΑΙ ΦΑΣΜΑΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΗ ΙΟΝΙΖΟΥΣΑΣ ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑΣ ΜΕΤΡΗΣΗ ΚΑΙ ΦΑΣΜΑΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΗ ΙΟΝΙΖΟΥΣΑΣ ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑΣ Οποτε ακούτε ραδιόφωνο, βλέπετε τηλεόραση, στέλνετε SMS χρησιµοποιείτε ηλεκτροµαγνητική ακτινοβολία (ΗΜΑ). Η ΗΜΑ ταξιδεύει µε

Διαβάστε περισσότερα

Εγχειρίδιο Χρήσης της Υπηρεσίας Υποστήριξης Χρηστών (Helpdesk) της Βιβλιοθήκης & Κέντρου Πληροφόρησης του Πανεπιστημίου Αιγαίου

Εγχειρίδιο Χρήσης της Υπηρεσίας Υποστήριξης Χρηστών (Helpdesk) της Βιβλιοθήκης & Κέντρου Πληροφόρησης του Πανεπιστημίου Αιγαίου Εγχειρίδιο Χρήσης της Υπηρεσίας Υποστήριξης Χρηστών (Helpdesk) της Βιβλιοθήκης & Κέντρου Πληροφόρησης του Πανεπιστημίου Αιγαίου Έκδοση 1.0 Πίνακας περιεχομένων 1. Εισαγωγή... 3 2. Ηλεκτρονική κατάθεση

Διαβάστε περισσότερα

01 SOLUTIONS HELLAS Ε.Π.Ε. Χελμού 20, 151 25 Μαρούσι Αττικής Τηλ 215 55 00 880 FAX 215 55 00 883. Ηλεκτρονικό Πρωτόκολλο & Διακίνηση Εγγράφων

01 SOLUTIONS HELLAS Ε.Π.Ε. Χελμού 20, 151 25 Μαρούσι Αττικής Τηλ 215 55 00 880 FAX 215 55 00 883. Ηλεκτρονικό Πρωτόκολλο & Διακίνηση Εγγράφων 01 SOLUTIONS HELLAS Ε.Π.Ε. Χελμού 20, 151 25 Μαρούσι Αττικής Τηλ 215 55 00 880 FAX 215 55 00 883 e Prtcl-01 Ηλεκτρονικό Πρωτόκολλο & Διακίνηση Εγγράφων Συνοπτική Παρουσίαση Το σύστημα e Prtcl-01 Το σύστημα

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενο του μαθήματος

Περιεχόμενο του μαθήματος ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ Απαιτήσεις Λογισμικού Περιπτώσεις χρήσης Δρ Βαγγελιώ Καβακλή Τμήμα Πολιτισμικής Τεχνολογίας και Επικοινωνίας Πανεπιστήμιο Αιγαίου Εαρινό Εξάμηνο 2012-2013 1 Περιεχόμενο του μαθήματος

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 6 ΣΕΛΙΔΕΣ

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 6 ΣΕΛΙΔΕΣ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΕΤΑΡΤΗ 3 ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ:

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση 1. Δίδονται: Ποσότητα Πληροφορίας. D4: 300 bit ΔΜ: 2 Kbit E: 10 Mbit. Διαφημιστικά Μηνύματα (ΔΜ) + Εικόνες (Ε)

Άσκηση 1. Δίδονται: Ποσότητα Πληροφορίας. D4: 300 bit ΔΜ: 2 Kbit E: 10 Mbit. Διαφημιστικά Μηνύματα (ΔΜ) + Εικόνες (Ε) Άσκηση 1 Σε ένα δίκτυο τηλεματικής όπου υποστηρίζεται η υπηρεσία Διαχείρισης Στόλου Δημοσίων Οχημάτων Μεταφοράς επιβατών, ο κεντρικός υπολογιστής του κάθε οχήματος λαμβάνει μέσω αισθητήρων τις παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

7.1.1 Επίπεδο δικτύου Γενικές Αρχές

7.1.1 Επίπεδο δικτύου Γενικές Αρχές Κεφάλαιο 7 3 κατώτερα επίπεδα OSI 7.1.1 Επίπεδο δικτύου Γενικές Αρχές Σελ. 220-224 Γεώργιος Γιαννόπουλος ΠΕ19, ggiannop (at) sch.gr ΕΣΠΕΡΙΝΟ ΕΠΑΛ Κομοτηνής http://diktya-epal-g.ggia.info/ Επικοινωνία σταθμών

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός Ψηφιακών Υπηρεσιών Κινητής Τηλεφωνίας

Οδηγός Ψηφιακών Υπηρεσιών Κινητής Τηλεφωνίας Οδηγός Ψηφιακών Υπηρεσιών Κινητής Τηλεφωνίας Αναγνώριση Αναμονή και Κράτηση Απόκρυψη Αριθμού Απόρριψη Εισερχόμενων με Απόκρυψη Αριθμού Υπηρεσία Συνδιάσκεψης Προώθηση Φραγή Ειδοποίηση μέσω SMS Εντοπισμός

Διαβάστε περισσότερα

1. Τι είναι τα Ιδεατά Ιδιωτικά Δίκτυα (VPN) & σε ποιες επιχειρήσεις απευθύνονται

1. Τι είναι τα Ιδεατά Ιδιωτικά Δίκτυα (VPN) & σε ποιες επιχειρήσεις απευθύνονται 1 Τι είναι τα Ιδεατά Ιδιωτικά Δίκτυα (VPN) & σε ποιες επιχειρήσεις απευθύνονται Επιχειρήσεις με περισσότερα από ένα σημεία παρουσίας (καταστήματα, γραφεία) πολύ συχνά αντιμετωπίζουν προβλήματα επικοινωνίας

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ KATAΣΚΕΥΗ ΚΙΝΗΤΟΥ ΤΗΛΕΦΩΝΟΥ ΜΑΘΗΤΗΣ: ΕΥΘΥΜΙΟΣ-ΡΩΜΑΝΟΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ ΤΑΞΗ Α4

ΜΑΘΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ KATAΣΚΕΥΗ ΚΙΝΗΤΟΥ ΤΗΛΕΦΩΝΟΥ ΜΑΘΗΤΗΣ: ΕΥΘΥΜΙΟΣ-ΡΩΜΑΝΟΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ ΤΑΞΗ Α4 ΜΑΘΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ KATAΣΚΕΥΗ ΚΙΝΗΤΟΥ ΤΗΛΕΦΩΝΟΥ ΜΑΘΗΤΗΣ: ΕΥΘΥΜΙΟΣ-ΡΩΜΑΝΟΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ ΤΑΞΗ Α4 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΜΕΛΕΤΗΣ Επικοινωνίες Τηλεπικοινωνίες: έτσι λέγεται το σύνολο των μέσων

Διαβάστε περισσότερα

Επίκ. Καθηγητής. Θεωρία-Ασκήσεις: Παρασκευή 8:00-11:00. όροφος

Επίκ. Καθηγητής. Θεωρία-Ασκήσεις: Παρασκευή 8:00-11:00. όροφος Θεωρία-Ασκήσεις: Παρασκευή 8:00-11:00 E-mail: tsiftsis@teilam.gr URL: http://users.teilam.gr/~tsiftsis Γραφείο: Κτήριο Βιβλιοθήκης, 1 ος όροφος 1 Πηγές Μαθήματος 1. Βιβλίο: Γ. K. Καραγιαννίδης, Τηλεπικοινωνιακά

Διαβάστε περισσότερα