Στην προσπάθεια να προσδιοριστούν οι γυναίκες ως φορέας του

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Στην προσπάθεια να προσδιοριστούν οι γυναίκες ως φορέας του"

Transcript

1 H ένταξη της διάστασης του Φύλου στη διδακτική του Λαϊκού Πολιτισµού στο νηπιαγωγείο 1α. Εισαγωγικό άρθρο: Η έµφυλη προσέγγιση πλευρών του λαϊκού πολιτισµού (Από το βιβλίο της Μαρίας Γκασούκα, Κοινωνιολογία του Λαϊκού Πολιτισµού, Κοινωνικά- Λαογραφικά οκίµια, τοµ.1,ψηφίδα, Αθήνα 2006) Στην προσπάθεια να προσδιοριστούν οι γυναίκες ως φορέας του λαϊκού πολιτισµού, είναι χρήσιµη µια αρχική επισήµανση: Πώς οι γυναίκες υπήρξαν πάντοτε ορατές και µε συνεχή παρουσία στο λαϊκό πολιτισµό, σε αντίθεση µε τον «άλλο», το λόγιο πολιτισµό, στον οποίο, αν δεν υπήρξαν αόρατες, η παρουσία τους σ αυτόν ήταν ευκαιριακή και ασυνεχής. Κατά τον Κυριακίδη ο λαϊκός πολιτισµός έχει χαρακτήρα «οµαδικόν, αυθόρµητον και κατά παράδοσιν», ενώ ο «ανώτερος» φέρει τη σφραγίδα της «ατοµικής δηµιουργίας, της λογικής σκέψεως και του νεωτερισµού». Και καθώς η ατοµική δηµιουργία, η λογική σκέψη και η «πρόοδος» υπήρξαν ανέκαθεν ανδρικά προνόµια σε ανδροκεντρικές κοινωνίες, η θέση που κατέχουν οι γυναίκες στο πολιτιστικό οικοδόµηµα βρίσκεται πλησιέστερα προς τη βάση του οικοδοµήµατος, στο λαϊκό πολιτισµό, που διατηρεί, επίσης ανοικτά τα επικοινωνιακά του κανάλια µε τη φύση συνδιαλεγόµενος συνεχώς µαζί της χώρο που «εκ θεού» είναι περισσότερο γυναικείος από ανδρικός. Είναι προφανές πως αυτού του είδους οι αξιολογήσεις και ιεραρχήσεις αµφισβητούνται και από τη φεµινιστική επιστήµη. Όπως αµφισβητείται το «ενιαίο», η ενότητα του λαού κ.τ.λ. και όσων ο λαός αυτός «κατέχει», δηλ. του λαϊκού του πολιτισµού. Οι ποικίλες τεµνόµενες κατηγοριοποιήοεις του λαού, ταξικές, έµφυλες, ηλικιακές, µορφωτικές κ.τ.λ. διέπουν και τον πολιτισµό του, ο οποίος καθορίζεται µε τη σειρά 1

2 του από το στοιχείο της ετερογένειας αλλά και των εσωτερικών διχοτοµιών και των ιεραρχιών που συντελούνται στους κόλπους του. Είναι γεγονός πάντως ότι ο λαϊκός πολιτισµός έχει δοµηθεί από το κυρίαρχο φύλο και βασική του έκφραση, σε ιδεολογικό επίπεδο, αποτελεί τόσο η θέσπιση του έµφυλου ορίου όσο και ένα µεγάλο µέρος του προφορικού λόγου του: «Και στις δύο κουλτούρες, το "θηλυκό" ενσαρκώνει παλαιότερες, άγνωστες, περιθωριοποιηµένες και διαταράσσουσες ιστορικές παρουσίες και ετερότητες (alterities), ιδιαιτέρως σε περιόδους έντονων κοινωνικών αλλαγών, από την ύπαιθρο στην πόλη, από το προκαπιταλιστικό στο καπιταλιστικό, από το προχριστιανικό στο χριστιανικό, από τη λαϊκή θρησκεία στη θεσµοποιηµένη, από την ιερή στην εγκόσµια κοσµοαντίληψη». Μόνο που στο λαϊκό πολιτισµό υπάρχει σηµαντικός χώρος για τη γυναικεία δράση και κάποτε αντίδραση η οποία συνεχώς περιορίζεται όσο πλησιάζει τον «άλλο», τον «ανώτερο» ανδρικό πολιτισµό. Η παρουσία των γυναικών στο λαϊκό πολιτισµό διέπεται από µια διαλεκτική αντίθεση: από τη µια συναινούν και αποδέχονται την κυριαρχία των ανδρών, την εσωτερικεύουν. Η εξουσία και ο καταναγκασµός περιβάλλονται µε ιερότητα και η «φύση», µαζί µε µια σειρά ιδεολογηµάτων (µητρότητα, παρθενία, τιµή, ντροπή κλπ.), νοµιµοποιεί και εξασφαλίζει συγκατάθεση. Ταυτόχρονα επιβάλλουν το έµφυλο όριο. Η υπέρβαση του ορίου συνεπάγεται κίνδυνο για την έννοµη έµφυλη τάξη και το σύστηµα των παγιωµένων κοινωνικών σχέσεων. Από την άλλη όµως οι ίδιες οι γυναίκες δε µένουν αµέτοχες ή παθητικές. Παρεµβαίνουν δραστήρια στη δηµιουργία αυτού του πολιτισµού, επιδρούν σηµαντικά στη διαµόρφωση του, τον πλουτίζουν και γίνονται εντέλει όχι µόνο φορείς του αλλά κι αυτές που τον µεταδίδουν µε όσα αυτό συνεπάγεται στις επόµενες γενιές. Για να ειδικεύσουµε µάλιστα στην Ελλάδα αφού αυτής το λαϊκό πολιτισµό καλούµαστε να ανιχνεύσουµε αντιφάσεις όπως η προαναφερόµενη, και όχι µόνο, είναι εύκολο να εντοπιστούν, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά τις γυναίκες της υπαίθρου της. 2

3 Η Ελλάδα είναι χώρα βαθιά πατριαρχική. Η ανδρική ανωτερότητα παίρνει γενικό χαρακτήρα, θεωρείται αξίωµα κι αυτό αντανακλάται στο λαϊκό της πολιτισµό, του οποίου σηµείο αναφοράς είναι οι άνδρες. Αυτούς αφορά ο περίφηµος «λαϊκός χαρακτήρας» και ο προβληµατισµός για την έννοια της «λαϊκής ψυχής». Το δε έµφυλο όριο και υπαρκτό και ευδιάκριτο ήταν πάντα. Ωστόσο δεν είναι σπάνιες οι φορές που η διάκριση ιδιωτικού-δηµοσίου εµφανίζεται συσκοτισµένη αλλά και που το έµφυλο όριο παρουσιάζει αξιοπρόσεκτη ευλυγισία χωρίς φυσικά να ανατρέπεται ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά στον κοινωνικό και πνευµατικό βίο των κατοίκων της υπαίθρου. Η όποια διαφοροποίηση εντοπίζεται σε δύο τοµείς: α) στον τοµέα της αγροτικής ενασχόλησης και β) στον τοµέα άσκησης των θρησκευτικών καθηκόντων. Ακόµα εντοπίζεται και στους διάφορους τρόπους άµυνας των γυναικών στην υφιστάµενη κατάσταση, οι οποίοι δεν έχουν διερευνηθεί. Στη Σκιάθο λ.χ. όταν κατά την διάρκεια της γαµήλιας τελετής ο ιερέας θα έλεγε το «η δε γυνή ίνα φοβείται τον άνδρα», οι πιο ηλικιωµένες συµβούλευαν τις νύφες να µουρµουρίζουν: «αστοχιά στο λόγο σου παπάµ', δάκω τη γλώσσα σου» κι η ρήση ακυρωνόταν. Υπαρκτές ήταν κι οι αντιστάσεις συνήθως µοναχικές που όµως πνίγονταν από ένα περιβάλλον κάθε άλλο παρά ανεκτικό σε τέτοιες συµπεριφορές. Σ' αυτό το δύσκολο έως εχθρικό περιβάλλον και χωρίς οι ίδιες να είναι σε θέση να αντιπροτείνουν το δικό τους πολιτισµικό µοντέλο, οι γυναίκες σφραγίζουν µε τη δράση τους το λαϊκό πολιτισµό αλλά και υπονοµεύουν σε κάποιους τοµείς όπως είναι λ.χ. η διαχείριση των υπερφυσικών δυνάµεων τις ανδρικές βεβαιότητες και ασφάλειες. Καθώς είναι δύσκολο να επεκταθούµε σε όλα τα πεδία παρέµβασης των γυναικών στο λαϊκό πολιτισµό, θα περιοριστούµε σε κάποιους τοµείς καθ' όλα ενδεικτικούς: α) Στον τοµέα της λαϊκής θεραπευτικής, β) στη λαϊκή τέχνη, γ) στον προφορικό λόγο, δ) στη διαχείριση των µεταφυσικών δυνάµεων και σχέσεων. Σ' αυτούς επιβάλλεται να προστεθεί ο τοµέας της κοινωνικοποίησης των παιδιών, εστιάζοντας κυρίως στη σχέση µητέραςκόρης, αφού αυτή αποτελεί και τον δίαυλο µεταφοράς των «κατά παράδοσιν» στις επόµενες γενιές. 3

4 Η λαϊκή θεραπευτική ή «δηµώδης ιατρική» βασίστηκε στη λαϊκή εµπειρία και στην παρατήρηση της φυσιολογικής προέλευσης των αιτιών των παθήσεων, χωρίς ποτέ να αποµακρυνθεί εντελώς από το µαγικό στοιχείο και τα δρώµενα του. Με τη λαϊκή θεραπευτική ασχολήθηκαν τόσο οι άνδρες όσο και οι γυναίκες και είναι υπαρκτή µια κατά φύλα διαίρεσή της: Οι άνδρες επιδίδονται κυρίως σε χειρουργικής φύσεως πρακτικές (ορθοπεδική, χειρουργική, κτηνιατρική κλπ.). Οι γυναίκες ασχολούνται µε τη βοτανολογία (συλλογή και εφαρµογή) και τη µαιευτική. Οι γυναίκες είναι αυτές οι οποίες ψάχνουν για βότανα που τα χρησιµοποιούν όχι µόνο για την ίαση ασθενειών αλλά και για να βοηθήσουν στην εκπλήρωση επιθυµιών και προσδοκιών όπως λ.χ. αυτή της τεκνοποίησης ή της επιλογής του φύλου του παιδιού οι γυναίκες ξορκίζουν τον καθολικό φόβο της θηλυγονίας. Είναι αποκαλυπτική η εναγώνια η αναζήτηση του σερνικοβότανου, προκειµένου δια της αρρενογονίας ν' αποκτηθεί και να αναγνωριστεί στις γυναίκες η ανθρώπινη υπόσταση και η γυναικεία τους ταυτότητα. Οι γυναίκες στην άσκηση της λαϊκής θεραπευτικής επικαλούνται τη µεταφυσική βοήθεια. εν είναι τυχαίο το ότι προτιµούν να συλλέγουν τα βότανα τους σε ηµέρες θρησκευτικών εορτών, να τα λειτουργούν στις εκκλησίες ή κατά την ώρα της χρήσης τους να απαγγέλλουν ξόρκια και προσευχές. Οι γυναίκες ως µαίες πάντως έδρασαν σε εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες, χωρίς µέσα, µε µόνα εφόδια την εµπειρία και τη δεξιοτεχνία τους. Πρόκειται για προσφορά υποτιµηµένη, ενταγµένη µε τη σειρά της στα πλαίσια µιας ανυπόφορης «φυσιολογίας». Παραµένει ως τις µέρες µας αναξιολόγητη, όπως αναξιολόγητες είναι και οι απώλειες των γυναικών της αναπαραγωγικής ηλικίας στην διάρκεια των τοκετών. Κατά την άσκηση των µαιευτικών τους καθηκόντων, οι γυναίκες καλούνταν να αντιµετωπίσουν κι ένα πρόβληµα τόσο υπαρκτό και ευρύ στις διαστάσεις του όσο και ενοχλητικό: Αυτό της έκτρωσης. Η απόφαση για την διακοπή της ανεπιθύµητης εγκυµοσύνης, αποτελεί οριακή στιγµή στη ζωή µιας γυναίκας των παραδοσιακών 4

5 κοινωνιών. Φαίνεται όµως πως δεν ήταν λίγες οι σχετικές περιπτώσεις. Η βοήθεια εάν δεν γινόταν αυτοέκτρωση µπορούσε να προσφερθεί από άτοµα του ίδιου φύλου συνήθως ηλικιωµένα µε συνέπεια τη δηµιουργία µιας σχέσης συνενοχής ανατρεπτικής των κοινώς παραδεδεγµένων µια συνωµοσία στο πλαίσιο του φύλου, που συγκρούεται µε δύο ισχυρούς κανόνες: το νόµο του χωριού και το νόµο της Ορθοδοξίας. Η λαϊκή τέχνη ανήκει στις «κατά παράδοσιν» πράξεις και ενέργειες του ελληνικού λαού και προσδιορίζεται έµφυλα. Από το σύνολο των εκφάνσεων της λαϊκής τέχνης -εξαιρουµένης της λαϊκής λογοτεχνίας εκείνες που προσιδιάζουν στη γυναικεία φύση είναι βεβαίως η υφαντική και η κεντητική. Ανήκουν και οι δύο στις «ελάσσονες» ή και «βάναυσες» τέχνες, σε αντίθεση µε τις 6 γνωστές «καλές» η «µείζονες» τέχνες του «άλλου» πολιτισµού. Τόσο η υφαντική όσο και η κεντητική αναπτύσσονται στο πλαίσιο του ιδιωτικού χώρου, αναπόσπαστο τµήµα των «του οίκου». Η γυναικεία διάστασή τους έχει τις ρίζες της στα αρχαία χρόνια. Σε συµβολικό επίπεδο, ως γυναικεία απασχόληση, σχετίζονται µε την αποδοχή του ιδιωτικού, την πίστη, την υπακοή, τη συµµόρφωση προς τα κοινωνικά πρότυπα, ενώ σε πρακτικό η ίδια ενασχόληση συµβάλλει κυρίως µε την παραγωγή προικιών, υπόθεση καθ' όλα γυναικεία στο κύρος της οικογένειας και στην αύξηση των διαπραγµατευτικών της δυνατοτήτων κατά τη διαδικασία αναζήτησης γαµπρού. Ο αργαλειός (οι βελόνες ή η βελόνα) στα χέρια των γυναικών δεν χάνει τον ιδιωτικό του χαρακτήρα και λειτουργεί αντίστοιχα µε την εστία, ακόµα και όταν τα προϊόντα του παύουν να ικανοποιούν τις οικογενειακές αποκλειστικά ανάγκες και βγαίνουν στην αγορά, σε αντίθεση µε τους άνδρες, που ασχολούµενοι και µ' αυτόν αλλά βασικά µε την κεντητική και µάλιστα της βυζαντινής προέλευσης χρυσοκεντητική διατηρούν αλώβητο το δηµόσιο χαρακτήρα της ενασχόλησης. 5

6 Αν και οι δύο τέχνες ασκήθηκαν από το σύνολο σχεδόν του γυναικείου πληθυσµού στη διάρκεια των αιώνων, µόνο κάποιες γυναίκες κατάφεραν να σπάσουν το φράγµα της ανωνυµίας -στην κεντητική κυρίως καθώς φρόντιζαν να «υπογράφουν» τα δηµιουργήµατα τους, όχι µόνο για ανταγωνιστικούς λόγους όπως επισηµαίνει ο Μ. Γ. Μερακλής αλλά και σε µια προσπάθεια υπογράµµισης της παρουσίας τους και γιατί όχι ως ένδειξη µιας υψηλής αυτοαξιολόγησης. Πάντως έτσι ή αλλιώς και από τις δυο αυτές τέχνες διαθέτουµε καλλιτεχνήµατα µοναδικά, καθώς συναντώνται σ' αυτές η επίδραση της Ανατολής, µε αυτή της νεοεισερχόµενης ύσης, σε µια µοναδική συνύπαρξη χρηστικότητας και αισθητικής. Σε ό,τι αφορά στον προφορικό λόγο, αυτό που καλούµε λαϊκή λογοτεχνία και τα είδη της, οι γυναίκες διαθέτουν ισχυρή παρουσία αν και λόγω φύλου και µορφωτικού επιπέδου είναι αποκλεισµένες από ορισµένα είδη της. Οι γυναίκες τραγουδούν, µοιρολογούν, διηγούνται. Κι αν οι άνδρες συµµετέχουν το ίδιο ενεργητικά στο τραγούδι και τη διήγηση, το µοιρολόι αποτελεί µια καθαρά γυναικεία υπόθεση, µε τις όποιες εξαιρέσεις της. Θα γίνει προσπάθεια µιας σύντοµης ενδεικτικής προσέγγισης δύο µόνο ειδών λαϊκής λογοτεχνίας, των παροιµιών και των παραµυθιών, γιατί είναι προφανές πως οι περιορισµοί του συγκεκριµένου κειµένου θα αδικήσουν λ.χ. µια ενασχόληση µε αυτή την εξαίσια επικοινωνία των γυναικών µε τον κόσµο των νεκρών, το µοιρολόι. Οι παροιµίες αποτελούν το ένα µέρος της «µικρής ποίησης» (το άλλο είναι το αίνιγµα), στηρίζονται στην εικόνα και τη µεταφορά κι αποτελούν βασικό στοιχείο κοινωνικού προβληµατισµού και κριτικής αλλά και παρηγορητική προσπάθεια. Οι γυναίκες χρησιµοποιούν τον παροιµιακό λόγο συχνότερα από τους άνδρες. Το «γυναικείον ιδίωµα» είναι γεµάτο από παροιµίες και γνωµικά. «Πολλές παροιµίες έχουν ένα, θα έλεγα, ανθρωπολογικό χαρακτήρα, πιάνουν γενικές ανθρώπινες στάσεις, συµπεριφορές, οι οποίες ασφαλώς διαφοροποιούνται ανάλογα µε τις εποχές, αλλά παραµένοντας πάνω σ' ένα σταθερό ανθρώπινο 6

7 υπόστρωµα. Η αγάπη ή το µίσος, ο εγωισµός ή ο αλτρουισµός, η βία και η µετριοπάθεια και η επιείκεια, η πονηριά και η κακία, ή η αθωότητα και η αγαθότητα, είναι δυνάµεις που αυξοµειώνονται και διαφοροποιούνται ως προς το κοινωνικό τους πλάτος ή βάθος, ανάλογα µε τις ιστορικές συνθήκες». Εκείνο που λείπει, ωστόσο, απ' όσο µπορώ να ξέρω, είναι η µέσω του παροιµιακού λόγου αµφισβήτηση του έµφυλου status, δείγµα, κατά την άποψη µου, της παγίωσης και της εσωτερίκευσης εκ µέρους των γυναικών των κυρίαρχων αντιλήψεων για τη θέση των φύλων, που παρουσιάζουν τέτοια αντοχή, ώστε να παραµένουν στο πέρασµα του χρόνου. Αντίθετα σ' ένα πλήθος παροιµιών οι γυναίκες συκοφαντούνται και διασύρονται, ταυτίζονται µε το κακό και ενοχοποιούνται, σε σχέση µε τις ανδρικές αποφάσεις και ενέργειες. Οι ίδιες οι γυναίκες τις χρησιµοποιούν συνεχώς και τις εκτοξεύουν, χωρίς δισταγµούς, εναντίον άλλων γυναικών, στο πλαίσιο ενδοφυλικών διενέξεων και φυσικά τις αναπαράγουν και τις πλουτίζουν. Σε ό,τι αφορά τώρα στη διήγηση -και ιδιαίτερα στο µύθο- αυτή αποτελεί µια απελευθερωτική διαδικασία για τις γυναίκες. Φυσικά δεν θα µπορούσαµε να αντιληφθούµε σωστά τι είναι µύθος αν τον ορίσουµε κατά πρώτο λόγο σαν µια παραµυθένια αφήγηση ή φανταστικές δοξασίες. Ο µύθος δεν είναι ένα αλληγορικό πλάσµα της φαντασίας. Εκφράζει µια περιεκτική παράσταση του κόσµου, των αρχών του και της θέσης του ανθρώπου µέσα στη φύση και τις σχέσεις του µε τις ανώτερες δυνάµεις. Η ερµηνεία του προϋποθέτει την κατανόηση των διαφόρων µορφών κουλτούρας, σε εποχές προλογικές αλλά όχι ανορθολογικές. Μέσα από το λόγο και οι γυναίκες, ή µάλλον κυρίως οι γυναίκες, δια του µυθικού και του εξωπραγµατικού συντελούν σε αποδράσεις από το «βάρος της ζωής», µιας ζωής τις περισσότερες φορές άχαρης, σκληρής, µονότονης και επαναλαµβανόµενης που είχε εντέλει ανάγκη από τις αποδράσεις αυτές. Έτσι «διαµορφώνουν µια σύντοµη κάθε φορά παραλλαγή της µιας και αδιαίρετης πραγµατικότητας: του εδώ. Είναι ένα σκηνικό διαφορετικό, παράξενο ίσως, το οποίο στήνεται προσωρινά για να παραλλάξει την πραγµατικότητα, να την κάνει περισσότερο ελκυστική». Όσο όµως κι αν είναι εµφανείς οι απελευθερωτικές διεργασίες που συντελούνται σε 7

8 φαντασιακό επίπεδο αλλά και σε σχέση µε τις, ουτοπικές λύσεις που προσφέρονται δεν απηχούνται εντούτοις στον παραδοσιακό λόγο κοινωνίες απαλλαγµένες από το πλήθος των αντιφάσεων και των εσωτερικών τους διαιρέσεων. Έχει ενδιαφέρον να δούµε τον τρόπο που οι γυναίκες, εµφανίζονται στα παραµύθια, αυτά που διηγούνται και αναπαράγουν οι γυναίκες: Σε έρευνα µου στην περιοχή έλτα του Αχελώου, στο χωριό Κατοχή, σε 56 παραµύθια -τόσο µαγικά όσο και µύθους ζώων- οι ηρωίδες είναι κατά κανόνα: Φορείς του κακού (συνηθέστερα) αλλά και του καλού. Ανόητες, κουτές, ακαµάτρες, άπιστες, αγνώµονες και κάποτε ακραία καταστροφικές. Φυσικά υπάρχουν τα κυρίαρχα πρότυπα των όµορφων, σεµνών νοικοκυρεµένων κοριτσιών τα οποία µε τη στάση τους γοητεύουν τους ήρωες που τις επιβραβεύουν γι' αυτό: Αποφασίζουν οι ίδιοι, µόνοι τους, να τις παντρευτούν και τις ζητούν απ' τον πατέρα τους. (Η µητέρα έχει άποψη µόνο σε περίπτωση χηρείας). Και στα 56 παραµύθια ούτε µια φορά δεν ζητήθηκε η γνώµη της ηρωίδας. Επίσης, αρκετές, ηρωίδες κατά κανόνα βασιλοπούλες αποτελούν το ζωντανό έπαθλο ενός ανδρικού διαγωνισµού γενναιότητας και εξυπνάδας. Το θέσπιζε ο πατέρας και το έπαιρνε το παλικάρι. Είναι χαρακτηριστικό, πως στις 3-4 περιπτώσεις όπου οι γυναίκες πάλι συνήθως βασιλοπούλες συγκρούονται µε τα πρότυπα, δυσκολεύουν µε την εξυπνάδα και την γενναιότητα τους τη ζωή των ανδρών, στο τέλος, υποτάσσονται, αποδέχονται την υποταγή τους µ' ευχαρίστηση και η σαιξπηρική Κατερίνα συναντάται σε καµπόσες παραλλαγές στο ελληνικό παραµύθι για να ολοκληρωθεί ο µύθος µε το γνωστό: «από τότε έζησαν αυτοί στα µπαµπάκια κι εµείς στα σοκάκια», µε προφανή την ανακούφιση για την αποκατάσταση της διασαλευµένης ως ένα βαθµό, έννοµης έµφυλα τάξης. Παρ' όλα αυτά, εντοπίζονται, παράλληλα, µια σειρά γεγονότων γυναικείας αυτονοµίας και χειραφέτησης, καθ όλα αξιοσηµείωτα και, βεβαίως, αντίθετα από την υφιστάµενη πραγµατικότητα: Ενδεικτικό παράδειγµα οι ηρωίδες που ταξιδεύουν ολοµόναχες συνήθως για να προστατέψουν τον καλό τους ή κάποιο\α συγγενή τους από κίνδυνο η προκειµένου να εξιλεωθούν διασχίζουν µεγάλες αποστάσεις, ερηµιές 8

9 κ.τ.λ. Πάντως, αυτού του είδους συµπεριφορές βρίσκονται εντός των ορίων και καταλήγουν µε την ένταξη της ηρωίδας εκεί που ανήκει: Στον ιδιωτικό χώρο, υπό τη σκέπη του κύρη της (πατέρα-συζύγου- αδιάφορο). Οι χώροι στους οποίους οι γυναίκες εκφράζονται δια του προφορικού λόγου είναι βασικά: α) Οι αγροί όπου οι γυναίκες τραγουδούν περισσότερο χωρίς να παύουν να διηγούνται εναλλασσόµενες µε τους άνδρες τις στιγµές της ξεκούρασης, β) Κατά την τελετή των νεκρικών τους καθηκόντων όπου µοιρολογούν γ) κοντά στα µικρά παιδιά όπου τους τραγουδούν και τους διηγούνται για να τα κοιµίσουν, να τα καθησυχάσουν ή να τα παρηγορήσουν, ενδυναµώνοντας µε τον τρόπο αυτό µια σχέση επίκτητη που ωστόσο κανείς\µία δεν αµφισβητεί την «φυσικότητα της» δ) στον ιδιαίτερα σηµαντικό για τη γυναικεία έκφραση, κοινωνικοποίηση και ενηµέρωση γυναικείο κόσµο της γειτονιάς και της ρούγας. Πρόκειται για την καταξίωση της γειτονιάς ως χώρου «οικειότητας, συναδελφικής εγκαρδιότητας, αδελφοσύνης», ένα χώρο πριν από όλα γυναικείας αλληλεγγύης. Τέλος αξίζει να εντοπιστεί και το πεδίο εκείνο που στο πλαίσιο πάντοτε του λαϊκού πολιτισµού είναι εµφανής µια πλήρης θα έλεγα αντιστροφή των κοινωνικών ιεραρχιών και που δεν είναι άλλο από το πεδίο της διαχείρισης των υπερφυσικών στοιχείων και την πίστη για την ύπαρξη υπέρτερων γυναικείων δυνάµεων, πίστη που αποκαλύπτει ταυτόχρονα το φόβο των ανδρών προς αυτές, αφού δεν µπορούν να τις σπάσουν και να τις θέσουν υπό τον έλεγχο τους. Οι κάτοικοι των παραδοσιακών κοινωνιών πίστευαν και εξακολουθούν ίσως να πιστεύουν πως πολλά πράγµατα εµφορούνται από µυστικές δυνάµεις, αρνητικές ή θετικές. Τις δυνάµεις αυτές γνωρίζουν και ελέγχουν κατεξοχήν οι γυναίκες που µπορούν να τις χρησιµοποιούν κατά την κρίση τους θετικά ή αρνητικά. Οι γυναίκες είναι τα «ενδιάµεσα», οι µεσολαβήτριες µεταξύ του υλικού και του άυλου κόσµου. Χρησιµοποιούν στη µαγική τους µια γνώση που µεταβιβάζεται από γενιά σε γενιά και που εφαρµόζει τα καθιερωµένα µέσα και όργανα 9

10 της µαγικής ενέργειας, τον ήχο, την κίνηση, ειδικά παρασκευάσµατα κ.τ.λ. Μεταπηδούν µε µοναδική ευκολία από το µαγικό στο θρησκευτικό και ενώ µαγικά ενεργούν µόνες τους αντίθετα κατά την άσκηση των θρησκευτικών τους καθηκόντων χρησιµοποιούν διαµεσολαβητικά τον ιερέα, έχοντας όµως επίγνωση των εξουσιών τους και της υπέρβασης του πλέγµατος των κοινωνικών συµβάσεων που τις ελέγχουν και τις καθορίζουν στην καθηµερινότητα τους. Τα θρησκευτικά καθήκοντα πάντως ξεφεύγουν συνήθως από τη σφαίρα της µεταφυσικής και ανάγονται σε σηµείο αναφοράς της κοινωνικής διάρθρωσης, σε µια εντυπωσιακή διαδικασία εξανθρωπισµού τους. Η εκκλησία όπως η βρύση και το νεκροταφείο αποτελεί χώρο δηµόσιου χαρακτήρα, περισσότερο κοινωνικής έκφρασης και δράσης παρά θρησκευτικής κατάνυξης για τις γυναίκες αλλά και τόπο συνάντησης των δύο φύλων. Οι γυναίκες διαµορφώνουν στενές σχέσεις µε τον «άφυλο» ιερέα, αντισυµβατικές από έµφυλη άποψη, χωρίς τη σωρεία των απαγορεύσεων που κατά τα άλλα διέπουν τις σχέσεις των δύο φύλων, σύµφωνα µε το νόµο του χωριού. Έτσι ή αλλιώς όµως στην κοινότητα του παραδοσιακού πολιτισµού τα όρια µεταξύ της θρησκευτικής τελετουργίας και της µαγείας είναι δυσδιάκριτα, όπως δυσδιάκριτα είναι τα όρια ανάµεσα στην Αγία Αναστασία «την Φαρµακολύτρια» και την Εκάτη την «Φαρµακίδα» για να θυµηθούµε και τον Παπαδιαµάντη. Κλείνοντας και αντί επιλόγου επιβάλλεται µία αναφορά στη σηµαντική σχέση που αναπτύσσεται µεταξύ των θηλυκών µελών µιας οικογένειας των παραδοσιακών κοινοτήτων ιδιαίτερα τη σχέση µητέρας-κόρης σχέση δια της οποίας ο λαϊκός πολιτισµός και οι ποικιλίες που τον διέπουν περνούν από γενιά σε γενιά. Ο κόσµος στον οποίο µεγαλώνουν και κοινωνικοποιούνται τα παιδιά των παραδοσιακών κοινωνιών είναι ένας γυναικείος κόσµος. Στο πλαίσιο του λαϊκού πολιτισµού η σηµασία της πατρότητας παραµένει «περιφερειακή», σε αντίθεση µε τη µητρότητα που υποδηλώνει ένα 10

11 διαρκές παρόν. Σε αυτή τη χρονική περίοδο µια µητέρα δε διαθέτει άλλη ταυτότητα, γι' αυτό όλη της η ζωή κινείται στους ρυθµούς των παιδιών και στην εσωτερίκευση της θέλησης του άντρα της την οποία στο τέλος εκφράζει ως δική της. Αυτός ο άνδρας, ο απόµακρος «περιφερειακός» πατέρας, θα επέµβει σε κάποια συγκεκριµένη χρονική στιγµή στη σχέση µητέρας-αγοριού, όταν το αγόρι παύει να θεωρείται παιδί. Η επέµβαση αυτή αποσκοπεί στην απόσπαση του αγοριού από το γυναικείο ιδιωτικό χώρο και την ένταξη στον κόσµο όπου θα αποκτήσει το ανάλογο κύρος. Η µητέρα, παρά τη διασάλευση του γυναικείου της κόσµου, είναι προετοιµασµένη να διευκολύνει τη σχετική διαδικασία και να περιοριστεί στην ανάπτυξη της σχέσης της µε την κόρη, αφού η τελευταία αφήνει αδιάφορο συνήθως τον πατέρα. Όσο κι αν είναι στενή η σχέση µητέραςκόρης από την πλευρά της µητέρας υπάρχει έντονο το στοιχείο της ιδιοτέλειας, αφού από νωρίς έχει εναποθέσει στους ώµους της κόρης ένα σηµαντικό µέρος των πολλαπλών φορτίων που µεταφέρει ως µητέρα, σύζυγος, υπηρέτρια κ.τ.λ. Είναι ορθή η παρατήρηση πως η σχέση µητέρας-κόρης κυριαρχεί στα «καθήκοντα συγγένειας», γιατί αφενός εξυπηρετεί την κοινωνικοποίηση της γυναίκας αφετέρου αποτελεί βασική πηγή των συνδέσµων που προκύπτουν από τη διαδικασία αυτή. Οι κόρες παίρνουν θέση στο γυναικείο κόσµο. Όσο ο οικιακός ρόλος της µητέρας παραµένει σχετικά σταθερός αυτές αποδέχονται τον κόσµο των µητέρων τους. Θα απαιτηθεί µακρό χρονικό διάστηµα για τη µετατροπή της µητέρας στη συνείδηση του κοριτσιού σε άτοµο από το οποίο εκτός των άλλων αναγκαστικά µεταβιβάζονται οι περιορισµοί και οι ταπεινώσεις της γυναικείας ύπαρξης. Μαζί θα µεταβληθούν και µια σειρά παράγοντες οικονοµικού, κοινωνικού αλλά κυρίως πολιτισµικού περιεχοµένου. Η ίδια η σχέση στηρίζει ταυτόχρονα και την καθηµερινή λειτουργία της οικογενειακής γενικά ζωής και προετοιµάζει, µε συγκεκριµένη διαπαιδαγωγική πρακτική, το κορίτσι για την είσοδο του στον κόσµο. Καθώς η είσοδος αυτή γίνεται µόνο µέσω του γάµου, είναι παράλληλα υπαρκτό έστω και ασυνείδητο το στοιχείο της συµπόνιας για τη µελλοντική τύχη του κοριτσιού, όταν εγκαταλείποντας το πατρικό του θα 11

12 βρεθεί στο ξένο, συχνά αφιλόξενο περιβάλλον της νέας οικογένειας. Υπάρχει ταύτιση της µητέρας µε τη µελλοντική ζωή της κόρης, µολονότι δεν αναµένεται κάποια κίνηση εκ µέρους των µητέρων για να αλλάξουν το επαναλαµβανόµενο σχήµα µέσα στο οποίο είναι ενταγµένες οι ζωές των κοριτσιών. Έτσι συχνά η σχέση διέπεται και από ανταγωνιστικότητα και αντιπαλότητα. Η δύναµη της µητέρας είναι πάντα περιορισµένη και είναι εντέλει αυτή που προορίζεται να βοηθήσει έγκαιρα την κόρη -µε τα «κατά παράδοσιν», τα βασικά δηλαδή στοιχεία του πολιτισµού που η ίδια «κατέχει»- να αντιληφθεί την πραγµατική της θέση και τα όρια των προσδοκιών της. Ως ότου όµως έλθει η ώρα του γάµου η κόρη είναι ενταγµένη στον οργανωµένο από την µητέρα οικιακό χώρο και η κοινωνική της υπόσταση και η πολιτιστική της ολοκλήρωση συνδέεται µε τις σχέσεις που διατηρεί τόσο µε το χώρο όσο και τη µάνα. 12

13 1β. ιδακτικά Υποδείγµατα Η εισαγωγή στοιχείων του λαϊκού πολιτισµού και στο νηπιαγωγείο αποτελεί αναγκαιότητα ιδιαίτερα για τα παιδιά των αστικών κέντρων που βρίσκονται εντελώς ξεκοµµένα από την παράδοση και τον πλούτο της τόσο σε επίπεδο πληροφοριών όσο και σε επίπεδο εµπειριών και αναπαραστάσεων. Θα µπορούσαµε να ισχυριστούµε πως η ευαισθητοποίηση και πληροφόρηση των παιδιών σε θέµατα της λαϊκής µας παράδοσης-λχ. η ενασχόλησή τους µε τη λαϊκή παραµυθολογία, τις λαϊκές αναπαραστατικές τέχνες, έθιµα ή/και πρακτικές της καθηµερινότητας- αποτελεί εθνική υποχρέωση των εκπαιδευτικών και ασπίδα προστασίας των παιδιών από το πλήθος των αντιπαιδαγωγικών µηνυµάτων και πρακτικών που εισπράττουν κυρίως µέσω των παιδικών τηλεοπτικών εκποµπών αλλά και διαφόρων ανάλογων εντύπων. Ιδιαίτερης σηµασίας γεγονός αποτελεί σήµερα ο εµπλουτισµός της διδασκαλίας του λαϊκού πολιτισµού και στο νηπιαγωγείο µε την οπτική του φύλου, καθώς οι µικρές/οί µαθήτριες/ές κατά τη διαδικασία προσέγγισης της λαϊκής παράδοσης και των εκφάνσεών της µπορούν ταυτόχρονα: Να γνωρίσουν ήθη, έθιµα, απόψεις, πιστεύω, πρακτικές και συµπεριφορές των κατοίκων των παραδοσιακών κοινοτήτων. Να κατανοήσουν τις ανθρώπινες σχέσεις και τον τρόπο διαµόρφωσης των κοινωνικών ρόλων των φύλων στο πλαίσιο της κοινότητας. Να προβληµατιστούν γύρω από θέµατα ισότητας των φύλων και να προχωρήσουν σε συγκρίσεις µε τη σηµερινή πραγµατικότητα καταθέτοντας όπου αυτό είναι δυνατό τις εµπειρίες τους από το χωριό τους και τις σχέσεις τους µε τον παππού και τη γιαγιά. Να διευρύνουν τις γνώσεις και τις πληροφορίες τους γύρω από τους θησαυρούς της λαϊκής µας παράδοσης και τους δηµιουργούς της που είναι οι λαϊκοί άνθρωποι,άνδρες και γυναίκες. 13

14 Να συνδεθούν, έστω και ακούσια µε την κοινωνική και τοπική ιστορία της πατρίδας µας. Σηµειώνεται πως η ένταξη του φύλου µπορεί να είναι είτε άµεση, όπως συµβαίνει µε το υπόδειγµα του παραµυθιού που ακολουθεί, είτε έµµεση, όπως συµβαίνει µε τα παρακάτω υποδείγµατα. Ειδικότερα στη δεύτερη περίπτωση παίζει σηµαντικό ρόλο η χρήση µιας γλώσσας που κάνει ορατά και τα δύο γένη, οι αναπαραστάσεις( είναι σηµαντικό λχ. αγγειοπλάστριες/φουρνάρισσες στην περίπτωσή µας να είναι γυναίκες) και ο τονισµός του ότι η ζωή των ανθρώπων γίνεται καλύτερη όταν δουλεύουν και δηµιουργούν µαζί, αποφασίζουν µαζί, σέβονται ο ένας τον άλλο, βοηθάει ο ένας τον άλλο κλπ. 14

15 Α. Η ΚΕΡΑΜΙΚΗ ΤΕΧΝΗ ΣΤΟΧΟΙ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ Να κατανοήσουν την ύπαρξη παραδοσιακών επαγγελµάτων που µπορούν να ασκηθούν από άντρες και γυναίκες. Να γνωρίσουν το υλικό του πηλού, τις ιδιότητες, τις δυνατότητες του και τα στάδια προετοιµασίας του. Να κατανοήσουν τα νήπια ότι τα ανθρώπινα χέρια, το χώµα, το νερό, και η φωτιά αποτελούν τα συστατικά στοιχεία αυτής της πανάρχαιας τέχνης.nα µάθουν δε πως πως οι άνθρωποι,τόσο οι άνδρες όσο και οι γυναίκες, έχουν κάνει ένα πλήθος ανακαλύψεων για να κάνουν τη ζωή τους ευκολότερη και πιο όµορφη και πως η αγγειοπλαστική είναι µια τέχνη που ανακάλυψαν πριν από χιλιάδες χρόνια οι γυναίκες. Να δουν τον/την τεχνίτη αγγειοπλάστη να δηµιουργεί και να πειραµατιστούν µε τη βοήθεια του/της στο να δηµιουργήσουν ένα δικό τους αγγείο. τροχό για Να γνωρίσουν τα πήλινα αντικείµενα καθώς και την χρηστική τους αξία. Να καλλιεργήσουν τη φαντασία και τη δηµιουργικότητά τους. 1 η ΜΕΡΑ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ Οργανώνουµε στην τάξη µια γωνιά αφιερωµένη στο πηλό και στα πήλινα. Η γωνιά αυτή θα περιλαµβάνει φωτογραφικό υλικό από τα στάδια επεξεργασίας και κατασκευής των πήλινων αντικειµένων, διάφορα πήλινα αντικείµενα κά. φροντίζοντας να εξασφαλίζουµε την παρουσία και των γυναικών-τεχνιτριών. Τα παιδιά παρατηρούν τη γωνιά και συζητάµε µαζί τους. Μιλάµε µαζί τους για την τέχνη του πηλού. «Το χώµα, το νερό, η φωτιά και τα ανθρώπινα χέρια αποτελούν τα συστατικά στοιχεία της πανάρχαιας τέχνης της κεραµικής. Την 15

16 ανακάλυψαν οι γυναίκες παρατηρώντας πως κάποια είδη χώµατος σκλήραιναν εξαιρετικά όταν στέγνωνε το νερό που χύνονταν τυχαία πάνω τους. Επειδή τα αγγεία που χρησιµοποιούσαν ως τότε ήταν πέτρινα και εξαιρετικά βαριά επιχείρησαν να φτιάξουν νέα από το υλικό που µόλις είχαν ανακαλύψει και το πέτυχαν. Με το πέρασµα του χρόνου και µε τη βοήθεια των ανδρών συντρόφων τους βελτίωσαν και την τεχνική τους(έπαψαν να τα στεγνώνουν στον ήλιο και τα έψηναν σε ειδικούς φούρνους) και διεύρυναν τη χρήση τους. Κάθε πήλινο αντικείµενο, όσο απλά και να φαίνονται τα υλικά του, θέλει πολύ κόπο µέχρι να φτάσει στα χέρια µας, ακόµα και σήµερα που η τεχνολογία έχει απλοποιήσει κάποιες από τις διαδικασίες της κατασκευής κεραµικών. Για να δούµε όµως παλιά τι γινόταν: (Μήπως ξέρει κάποιο παιδάκι να µας πει;). Αν και τη χρήση του πηλού την ανακάλυψαν πρώτα οι γυναίκες, µε την αγγειοπλαστική για πολλά χρόνια ασχολήθηκαν µόνο οι άντρες. Ωστόσο τα τελευταία 200 χρόνια ασχολούνται µ αυτή τόσο οι άντρες όσο και οι γυναίκες. Πολλοί/ές σπουδαίοι/ες καλλιτέχνες/ιδες και σήµερα θαυµάζουµε τα έργα τους σε µουσεία αλλά και σε σπίτια. Τί έκαναν ακριβώς; Πρώτα έβρισκαν το κατάλληλο χώµα, το πηλόχωµα ή άργιλο. Υπήρχαν και άλλα υλικά όπως ο καολίνης, που είναι καθαρότερο είδος αργίλου, κατάλληλα για την κατασκευή πορσελάνης και φαγεντιανών αγγείων, ο λευκόλιθος, µαρµαρόσκονη. Ο άργιλος υπήρχε σε πολλές περιοχές του τόπου µας και ήταν ανακατεµένος µε άλλα υλικά, άµµο, πέτρες, ξύλα κ.ά. Μετέφεραν το χώµα στο εργαστήριο τους και το χτυπούσαν µε ένα ειδικό εργαλείο, τον κόπανο, για να διαλυθεί και να γίνει οµοιόµορφο. Έπειτα κοσκίνιζαν το χώµα για να καθαρίσει από τα υπόλοιπα υλικά και στη συνέχεια το έριχναν σε µία ρηχή στέρνα µαζί µε νερό, το πατούσαν για να το ανακατέψουν καλά και το άφηναν για να εξατµιστεί το νερό και να µείνει ο πηλός. Έπαιρναν ένα κοµµάτι πηλού, έπλαθαν στον τροχό µε τα χέρια τους και µε τη βοήθεια κατάλληλων εργαλείων τα αγγεία και τα άφηναν 16

17 να στεγνώσουν. Τέλος έβαζαν µε τάξη όλα τα αγγεία µέσα στο καµίνι και άναβαν φωτιά για να ψηθούν σιγά σιγά. Αυτή τη διαδικασία ακολουθούσαν οι αγγειοπλάστες εδώ και χιλιάδες χρόνια. Στην συνέχεια λέµε στα παιδιά ότι κατασκεύαζαν πολλών ειδών πήλινα αντικείµενα, τα οποία χωρίζονται σε κατηγορίες ανάλογα µε τη χρήση τους. Παράλληλα δείχνουµε φωτογραφίες. Επιτραπέζια αγγεία: πιάτα, κούπες, βιτίνα (για νερό), στάµνος (για µεταφορά νερού), σταµνί, µπρίκι (για νερό), χιωτί, κουργκουλί, λαµάνος (σαν κανάτα για κρασί και νερό), κουταλοθήκη, αλατικό, κουµαράδες (κουµπαράδες) ΕΠΙΤΡΑΠΕΖΙΑ ΑΓΓΕΙΑ Μπρίκι- χιωτί Κούπα Πιατέλα Κουργκουλί 17

18 Κουταλοθήκη Αλατικό Κουµαράς Λαµάνος 18

19 Μαγειρικά σκεύη: ριφική (ειδικό σκεύος για το ξυλόφουρνο όπου έβαζαν µέσα το καπαµά κάθε Πάσχα), τσούκα (πήλινη κατσαρόλα), φουφού, µανατσούκι (µαγείρευαν τη φασολάδα κάθε Σάββατο στο ξυλόφουρνο), ζυµατερή (ζύµωναν το ψωµί). ΜΑΓΕΙΡΙΚΑ ΣΚΕΥΗ Ριφική Τσούκα Μανατσούκι Ζυµατερή 19

20 Αποθηκευτικά αγγεία: πήθος (για τις ελιές), πηθάρι (για το λάδι), αµούρκι (για το γάλα, έµοιαζε µε τη ριφική, το µισό ήταν σκεπασµένο µε πηλό αλλά είχε και βρυσάκι για να τρέχει το γάλα), βιτινάρι (βάζανε το κρέας µέσα στο λίπος για να συντηρείται). ΑΠΟΘΗΚΕΥΤΙΚΑ ΑΓΓΕΙΑ Πήθος Πηθάρι Αγγεία για τη µεταφορά προϊόντων: κουζίν (µεταφέρανε το γάλα και τα γιαούρτια. εν είχε χερούλι πήλινο και βάζανε ένα κλωνάρι αλυγαριάς.) Τελετουργικά σκεύη: θυµιατήρια, καντήλια κρεµαστά στην µέση του σπιτιού, πήλινους σταυρούς στην είσοδο κάθε σπιτιού, κανάκι. 20

21 ΤΕΛΕΤΟΥΡΓΙΚΑ ΣΚΕΥΗ Καπνηστήρα Κανάκι Οικοδοµικά είδη: κεραµίδια, καπνοδόχους, κεραµικά τούβλα για το ξυλόφουρνο, πήλινα πλακάκια, κούγκι (σωλήνας ύδρευσης). ΟΙΚΟ ΟΜΙΚΟ ΕΙ ΟΣ Καπνοδόχος 21

ΘΕΜΑ: ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΙ ΧΟΡΟΙ ΚΑΙ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣΟΥ

ΘΕΜΑ: ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΙ ΧΟΡΟΙ ΚΑΙ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣΟΥ 2/Θ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΑΓΙΑΣΟΥ ΠΡΌΓΡΑΜΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Σχολικό έτος 2004 2005 ΘΕΜΑ: ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΙ ΧΟΡΟΙ ΚΑΙ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣΟΥ ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΝΗΠΙΑΓΩΓΟΙ: ΖΟΥΜΠΟΥΛΗ ΜΑΤΕΛΗ ΜΥΡΣΙΝΗ ΣΑΜΟΘΡΑΚΗ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΤΖΑΝΗ ΕΙΡΗΝΗ

Διαβάστε περισσότερα

Επίσκεψη στο Μουσείο Λαϊκής Τέχνης

Επίσκεψη στο Μουσείο Λαϊκής Τέχνης Επίσκεψη στο Μουσείο Λαϊκής Τέχνης Την Πέµπτη 24 του Οκτώβρη επισκεφτήκαµε το Μουσείο Λαϊκής Τέχνης που βρίσκεται σε ένα χωριό της Πάφου τη Γεροσκήπου. Εκεί έχει πολλά αντικείµενα που χρησιµοποιούσαν οι

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΛΙΘΙΚΟΣ ΟΙΚΙΣΜΟΣ ΑΥΓΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ ΡΑΣΕΙΣ 2014

ΝΕΟΛΙΘΙΚΟΣ ΟΙΚΙΣΜΟΣ ΑΥΓΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ ΡΑΣΕΙΣ 2014 ΝΕΟΛΙΘΙΚΟΣ ΟΙΚΙΣΜΟΣ ΑΥΓΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ ΡΑΣΕΙΣ 2014 Η ΚΘ Εφορεία Προϊστορικών & Κλασικών Αρχαιοτήτων και η Επιστημονική Ομάδα των Ανασκαφών Αυγής οργανώνουν για πέμπτη χρονιά εκπαιδευτικές δράσεις με αφορμή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ ΠΟΥ ΑΝΕΛΑΒΑΝ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: 1) Θωμάη Ξανθάκη 2) Ελένη Γκαγκάρη ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ ΠΟΥ ΣΥΜΜΕΤΕΙΧΕ: Ζωγραφιά Μπουγά. Αριθμός Νηπίων: 33

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ ΠΟΥ ΑΝΕΛΑΒΑΝ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: 1) Θωμάη Ξανθάκη 2) Ελένη Γκαγκάρη ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ ΠΟΥ ΣΥΜΜΕΤΕΙΧΕ: Ζωγραφιά Μπουγά. Αριθμός Νηπίων: 33 2//Θ ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΝΗΠΙΙΑΓΩΓΕΙΙΟ ΠΡΙΙΝΟΥ «ΚΑΛΤΣΑ» ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ ΠΟΥ ΑΝΕΛΑΒΑΝ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: 1) Θωμάη Ξανθάκη 2) Ελένη Γκαγκάρη ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ ΠΟΥ ΣΥΜΜΕΤΕΙΧΕ: Ζωγραφιά Μπουγά Αριθμός Νηπίων: 33 ΕΝΑ ΜΟΥΣΕΙΟ ΣΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: «Αλεύρι,Σιτάρι,Ψωμί».

Θέμα: «Αλεύρι,Σιτάρι,Ψωμί». Πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Θέμα: «Αλεύρι,Σιτάρι,Ψωμί». Ολοήμερο Νηπιαγωγείο Μ. Μηλιάς Σχ. Έτος: 2006 2007 Υπεύθυνες προγράμματος: Τζιάτζιου Χριστίνα Βασιλειάδου Γεωργία 1 Στέφος Γιώργος Κουτλουμπάσης

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα: Γνώσεις και στάσεις των μαθητών/τριών του Λυκείου Αγίου Γεωργίου Λακατάμειας σχετικά με την σεξουαλική και αναπαραγωγική τους υγεία.

Έρευνα: Γνώσεις και στάσεις των μαθητών/τριών του Λυκείου Αγίου Γεωργίου Λακατάμειας σχετικά με την σεξουαλική και αναπαραγωγική τους υγεία. Έρευνα: Γνώσεις και στάσεις των μαθητών/τριών του Λυκείου Αγίου Γεωργίου Λακατάμειας σχετικά με την σεξουαλική και αναπαραγωγική τους υγεία. Οικογενειακή Αγωγή Ι Σχολική Χρονιά: 2007 2008 Καθηγήτρια Οικιακής

Διαβάστε περισσότερα

Συνάντηση με την παράδοση στο σχολείο μας

Συνάντηση με την παράδοση στο σχολείο μας Συνάντηση με την παράδοση στο σχολείο μας Την ημέρα της παράδοσης υπήρχαν πολύ ωραία πράγματα στο σχολείο μας. Είδαμε στο μουσείο βούρκες, παλιά σίδερα, κατσαρόλες, καπνιστήρια και άλλα. Μερικές κυρίες

Διαβάστε περισσότερα

«Φιλολογικό» Φροντιστήριο

«Φιλολογικό» Φροντιστήριο «Φιλολογικό» Φροντιστήριο 2 ο Διαγώνισμα στη Νεοελληνική Γλώσσα Α Λυκείου Επιμέλεια: Μάνθου Άρτεμις [Ο διαδικτυακός διάλογος] Δεν μπορεί, ασφαλώς, να αμφισβητηθεί ότι ο διάλογος αποτελεί απαραίτητο στοιχείο

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ

Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ Τα παιχνίδια είναι δημιουργήματα του Ελληνικού πολιτισμού με ρίζες που φτάνουν στην

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση προφορικού λόγου

Κατανόηση προφορικού λόγου Κατανόηση προφορικού λόγου Επίπεδο Γ Δεύτερη διδακτική πρόταση Μυθολογία Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Υλικό: Ενσωμάτωση δραστηριοτήτων: 1 διδακτική ώρα έφηβοι και

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Αγαθοπούλου Θεωρία: Στόχος δραστηριότητας: Περίσταση: Επίπεδο: Πιθανή διάρκεια: Διδακτικό υλικό:

Ελένη Αγαθοπούλου Θεωρία: Στόχος δραστηριότητας: Περίσταση: Επίπεδο: Πιθανή διάρκεια: Διδακτικό υλικό: Ελένη Αγαθοπούλου Θεωρία: Η προσέγγιση που ακολουθείται είναι επικοινωνιακή, καθώς χρησιμοποιεί την τεχνική των «κενών πληροφορίας» (π.χ. Richards 2006: 17). Συγκεκριμένα, οι μαθητές/ήτριες πρέπει να συμπληρώσουν

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός»

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 «Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» (Φλώρινα - Μακεδονία Καύκασος) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011

Διαβάστε περισσότερα

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου]

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας: Σεμίραμις Αμπατζόγλου Τάξη: Γ'1 Γυμνασίου

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΑΞΗ: Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ, Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: Μυκηναϊκός Πολιτισμός ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΚΑΛΛΙΑΔΟΥ ΜΑΡΙΑ ΘΕΜΑ: «Η καθημερινή ζωή στον Μυκηναϊκό Κόσμο» Οι μαθητές

Διαβάστε περισσότερα

V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ.

V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ. V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ. Η συμβολή της οικογένειας στην άσκηση κοινωνικής πολιτικής είναι μεγάλη και διαχρονική. Η μορφή και το περιεχόμενο, όμως, αυτής της συμβολής

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΤΙ ΑΣΧΟΛΗΘΗΚΑΜΕ ΜΕ ΤΗΝ ΥΦΑΝΤΙΚΗ

ΓΙΑΤΙ ΑΣΧΟΛΗΘΗΚΑΜΕ ΜΕ ΤΗΝ ΥΦΑΝΤΙΚΗ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΜΥΡΙΝΑΣ ΛΗΜΝΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: «ΥΦΑΝΤΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ, ΛΑΟΓΡΑΦΙΑ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ ΤΕΧΝΙΚΗ ΤΗΣ ΥΦΑΝΤΙΚΗΣ» ΣΧΟΛ ΕΤΟΣ 2006-07 καθηγήτριες: Ολυμπία Μανουσογαννάκη ΠΕ 04 συντονίστρια

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ. Κυριάκος Ιωάννου (σύμβουλος Σχ.Τ.)

ΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ. Κυριάκος Ιωάννου (σύμβουλος Σχ.Τ.) ΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ Κυριάκος Ιωάννου (σύμβουλος Σχ.Τ.) 1 Ο ΠΛΑΤΩΝΑΣ: «Αρχίζει να γερνά κανείς από τη στιγμή που σταματάει να παίζει». Tι εννοεί ο Πλάτωνας με τα πιο πάνω λόγια; Συμφωνείτε; Μήπως το παιχνίδι είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗ ΣΕ ΘΕΜΑΤΑ. Συντάκτριες - ηµιουργοί: Αγγέλου ήµητρα Ζορµπά Βασιλική

ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗ ΣΕ ΘΕΜΑΤΑ. Συντάκτριες - ηµιουργοί: Αγγέλου ήµητρα Ζορµπά Βασιλική ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗ ΣΕ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΦΥΛΩΝ Συντάκτριες - ηµιουργοί: Αγγέλου ήµητρα Ζορµπά Βασιλική ΙΣΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΦΥΛΩΝ ΣΤΕΡΕΟΤΥΠΑ ΤΑΥΤΟΤΗΤΕΣ ΦΥΛΟΥ ΣΤΗΝ ΕΦΗΒΕΙΑ ΒΙΑ ΚΑΙ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ ΡΟΛΟΙ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Τα κύρια συστατικά του ψωμιού είναι : αλεύρι, νερό, αλάτι, μαγιά ή προζύμι.

Τα κύρια συστατικά του ψωμιού είναι : αλεύρι, νερό, αλάτι, μαγιά ή προζύμι. Το ψωμί (άρτος) είναι βασικό είδος τροφίμου με ιδιαίτερη θρεπτική αξία. Ανήκει στην παραδοσιακή διατροφή, ιδιαίτερα αυτής των φτωχών. Το ψωμί είναι η βασική τροφή στην Ευρώπη, αλλά και στους πολιτισμούς

Διαβάστε περισσότερα

6 ο ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ 2013-2014. Νηπιαγωγοί Σοφία Καπετανάκη Μαρία Κουτεντάκη. Ευέλικτη ζώνη. «χώμα. και νερό ταξίδι στην ΚΝΩΣΣΟ»

6 ο ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ 2013-2014. Νηπιαγωγοί Σοφία Καπετανάκη Μαρία Κουτεντάκη. Ευέλικτη ζώνη. «χώμα. και νερό ταξίδι στην ΚΝΩΣΣΟ» 6 ο ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ Ευέλικτη ζώνη 2013-2014 2014 Νηπιαγωγοί Σοφία Καπετανάκη Μαρία Κουτεντάκη «χώμα και νερό ταξίδι στην ΚΝΩΣΣΟ» ΞΕΡΟΥΜΕ ΟΤΙ: ζούσε ο Μίνωας,ο Δαίδαλος έφτιαξε το παλάτι, μαζί με

Διαβάστε περισσότερα

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ 2015 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: ΓΡΙΒΑ ΕΛΕΝΗ 5/2/2015 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Αυτό το portfolio φτιάχτηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ.

ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. 22-3-2011 ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. 1. Εισαγωγή 2. Η Πρώτη Συνάντηση της Ομάδας Μαθητών. 3. Η Δεύτερη

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα λόγια για την αρχαία κεραμική. Ευρυδίκη Κεφαλίδου

Λίγα λόγια για την αρχαία κεραμική. Ευρυδίκη Κεφαλίδου Λίγα λόγια για την αρχαία κεραμική Ευρυδίκη Κεφαλίδου Η κεραμική είναι το πολυπληθέστερο και πιο συχνό αρχαιολογικό αντικείμενο. Με τη βοήθεια της κεραμικής: α) εντοπίζουμε μια αρχαιολογική θέση β) χρονολογούμε

Διαβάστε περισσότερα

Ο Μ Α Δ Α Ε Ι Κ Α Σ Τ Ι Κ Η Σ Α Γ Ω Γ Η Σ Μ Α Ρ Τ Ι Ο Σ 2014

Ο Μ Α Δ Α Ε Ι Κ Α Σ Τ Ι Κ Η Σ Α Γ Ω Γ Η Σ Μ Α Ρ Τ Ι Ο Σ 2014 Ο Μ Α Δ Α Ε Ι Κ Α Σ Τ Ι Κ Η Σ Α Γ Ω Γ Η Σ Μ Α Ρ Τ Ι Ο Σ 2014 Σ Υ Ν Ε Ρ Γ Α Τ Ι Κ Ε Σ Ε Ι Κ Α Σ Τ Ι Κ Ε Σ Δ Ρ Α Σ Ε Ι Σ Σύντομη Περιγραφή Ενότητας Η ενότητα φέρει τον τίτλο «Εγώ, εσύ, εμείς Συνεργατικές

Διαβάστε περισσότερα

Μαίρη Κουτσελίνη Τµήµα Επιστηµών τη Αγωγή ιευθύντρια τη Έδρα ΟΥΝEΣΚO Για την Ισότητα και Ενδυνάµωση των Φύλων

Μαίρη Κουτσελίνη Τµήµα Επιστηµών τη Αγωγή ιευθύντρια τη Έδρα ΟΥΝEΣΚO Για την Ισότητα και Ενδυνάµωση των Φύλων Μαίρη Κουτσελίνη Τµήµα Επιστηµών τη Αγωγή ιευθύντρια τη Έδρα ΟΥΝEΣΚO Για την Ισότητα και Ενδυνάµωση των Φύλων «Η Εκπαίδευση είναι ένα από τα πιο σηµαντικά µέσα για Ενδυνάµωση των γυναικών µε τη Γνώση,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας Το φυλλάδιο αυτό είναι του/της... που επισκέφθηκε το Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας στις... Το φυλλάδιο που κρατάς στα χέρια σου

Διαβάστε περισσότερα

Πίτα χωριάτικη με κιμά, μελιτζάνα και πράσο

Πίτα χωριάτικη με κιμά, μελιτζάνα και πράσο Πίτες Πίτα χωριάτικη με κιμά, μελιτζάνα και πράσο Υλικά (για 20 άτομα) Γέμιση ½ κιλό κιμά μοσχαρίσιο και χοιρινό ανάμεικτο 300 γρ μελιτζάνες 200 γρ πράσα αλάτι, πιπέρι, ρίγανη Ζύμη 800 γρ αλεύρι για όλες

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ 556 3 Ο ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ Ματούλας Γεώργιος άσκαλος Σ Ευξινούπολης

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΔΙΚΤΥΟ ΣΧΟΛΕΙΩΝ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Σχολική χρονιά 2007-2008

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΔΙΚΤΥΟ ΣΧΟΛΕΙΩΝ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Σχολική χρονιά 2007-2008 ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΔΙΚΤΥΟ ΣΧΟΛΕΙΩΝ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Σχολική χρονιά 2007-2008 Όνομα σχολείου: Δημοτικό Σχολείο Αλάμπρας Συντονιστική ομάδα: 1. Μερόπη Κυριάκου(Διευθύντρια) 2. Γιώτα Δημητρίου (Συντονίστρια) 3. Στάλω

Διαβάστε περισσότερα

Ο "Παραμυθάς" Νίκος Πιλάβιος στα Χανιά

Ο Παραμυθάς Νίκος Πιλάβιος στα Χανιά Ο "Παραμυθάς" Νίκος Πιλάβιος στα Χανιά 18 Ιαν 2014 Χανιά (18/1), Σταλός (19/1), Χανιά 18.01 έως 19.01 Ο "Παραμυθάς" Νίκος Πιλάβιος στα Χανιά Ο Παραμυθάς των παιδικών μας χρόνων έρχεται στην Κρήτη Όταν

Διαβάστε περισσότερα

Με τα μάτια του παππού και της γιαγιάς. 63o Δημοτικό Σχολείο Θεσσαλονίκης. Λαογραφικό και Εθνολογικό Μουσείο Μακεδονίας- Θράκης

Με τα μάτια του παππού και της γιαγιάς. 63o Δημοτικό Σχολείο Θεσσαλονίκης. Λαογραφικό και Εθνολογικό Μουσείο Μακεδονίας- Θράκης Λαογραφικό και Εθνολογικό Μουσείο Μακεδονίας- Θράκης 63o Δημοτικό Σχολείο Θεσσαλονίκης Με τα μάτια του παππού και της γιαγιάς 1 Σχολείο: 63 ο Δημοτικό σχολείο Θεσσαλονίκης Συμμετέχοντες Τάξη / Τμήμα: ΣΤ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΡΑΜΙΚΑ ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΤΕΧΝΗ

ΚΕΡΑΜΙΚΑ ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΤΕΧΝΗ ΚΕΡΑΜΙΚΑ ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΤΕΧΝΗ ΚΕΡΑΜΙΚΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ Η κεραμική, μια πανάρχαια τέχνη, χρησιμοποιεί ως πρώτη ύλη το αργιλόχωμα. Όταν αναμείξουμε το αργιλόχωμα με νερό θα προκύψει μία πλαστική μάζα

Διαβάστε περισσότερα

Η θαυμαστή κοινωνία των μελισσών

Η θαυμαστή κοινωνία των μελισσών Η θαυμαστή κοινωνία των μελισσών Οι Έλληνες ανέκαθεν ήταν στενά δεμένοι με τον κόσμο των μελισσών. Ο πρώτος που ασχολήθηκε επιστημονικά με αυτές 300 χρόνια π.χ., ήταν ο Αριστοτέλης. Την εποχή εκείνη, ο

Διαβάστε περισσότερα

Ερώτημα-κλειδί Ποια είναι τα πιο σημαντικά πράγματα που σκέφτονταν οι άνθρωποι της

Ερώτημα-κλειδί Ποια είναι τα πιο σημαντικά πράγματα που σκέφτονταν οι άνθρωποι της Τι σκεφτόμαστε; Διδακτική πρόταση 5: Τι να σκέφτονταν οι άνθρωποι της Ερώτημα-κλειδί Ποια είναι τα πιο σημαντικά πράγματα που σκέφτονταν οι άνθρωποι της Πρόοδος από το προηγούμενο μάθημα Τα παιδιά μεταφέρουν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΑΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ (Ε.Χαραλάμπους)

ΕΝΤΑΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ (Ε.Χαραλάμπους) ΕΝΤΑΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ (Ε.Χαραλάμπους) Όνομα Παιδιού: Ναταλία Ασιήκαλη ΤΙΤΛΟΣ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗΣ: Πως οι παράγοντες υλικό, μήκος και πάχος υλικού επηρεάζουν την αντίσταση και κατ επέκταση την ένταση του ρεύματος

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Online Έρευνας για τα Χριστούγεννα

Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Online Έρευνας για τα Χριστούγεννα M A R K E T I N G R E S E A R C H S E R V I C E S Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Online Έρευνας για τα Χριστούγεννα Δεκέμβριος 2010 Εισαγωγή Φέτος, είπαμε να γιορτάσουμε τα Χριστούγεννα με μια έρευνα που αφορά

Διαβάστε περισσότερα

Το παραμύθι της αγάπης

Το παραμύθι της αγάπης Το παραμύθι της αγάπης Μια φορά και ένα καιρό, μια βασίλισσα έφερε στον κόσμο ένα παιδί τόσο άσχημο που σχεδόν δεν έμοιαζε για άνθρωποs. Μια μάγισσα που βρέθηκε σιμά στη βασίλισσα την παρηγόρησε με τούτα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Επικοινωνία ΣυνΚίνησις 2155304973, 6973933877 info@sinkinisis.com www.sinkinisis.com ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Ελάτε να ζήσουμε τα όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Χριστούγεννα (μέσα από ιστορίες και χριστουγεννιάτικα παιχνίδια) 1 Στόχοι: Μέσα από διάφορες

Διαβάστε περισσότερα

«Η ΕΛΙΑ ΚΑΙ ΤΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΤΗΣ»

«Η ΕΛΙΑ ΚΑΙ ΤΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΤΗΣ» «Η ΕΛΙΑ ΚΑΙ ΤΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΤΗΣ» ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΤΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ: Η ενασχόληση των κατοίκων του χωριού με το μάζεμα της ελιάς και η σημασία της χρήσης της στην καθημερινότητα μας. ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ: Οκτώβριος

Διαβάστε περισσότερα

Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά.

Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά. Γ. Οι μαθητές και τα Μαθηματικά. Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά. ΠΙΝΑΚΑΣ 55 Στάση

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΙΑΚΟΣ ΦΟΥΡΝΟΣ - ΚΟΥΤΙ v.2b. οδηγίες κατασκευής και χρήσης parathirofyllo@riseup.net

ΗΛΙΑΚΟΣ ΦΟΥΡΝΟΣ - ΚΟΥΤΙ v.2b. οδηγίες κατασκευής και χρήσης parathirofyllo@riseup.net ΗΛΙΑΚΟΣ ΦΟΥΡΝΟΣ - ΚΟΥΤΙ v.2b οδηγίες κατασκευής και χρήσης parathirofyllo@riseup.net ΥΛΙΚΑ 4 κομμάτια κόντρα-πλακέ Αν βρείτε πάχους 8mm χρησιμοποιείστε αυτές τις διαστάσεις: 37 Χ 50 εκ (βάση) 37 X 45 εκ

Διαβάστε περισσότερα

1. Θέµα project κριτήρια επιλογής θέµατος

1. Θέµα project κριτήρια επιλογής θέµατος ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ : «Ταξίδι στα µέρη του ιονύσου» ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟΣ : ΠΟΥΓΑΡΙ ΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ-ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ.Σ. ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ : 2013-2014 ΤΑΞΗ : Γ 1. Θέµα project κριτήρια

Διαβάστε περισσότερα

ΖΑΧΡΑ ΙΜΠΡΑΧΗΜ ΧΡΙΣΤΟΣ ΑΖΑΣ

ΖΑΧΡΑ ΙΜΠΡΑΧΗΜ ΧΡΙΣΤΟΣ ΑΖΑΣ Θυµάσαι το παραµύθι της γιαγιάς για την 28 η Οκτωβρίου; Μάζεψε τους φίλους σου και διηγήσου το. Μια φορά και έναν καιρό ήταν ένας γίγαντας που ζούσε στο δικό του σπίτι. Ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΝΗΠΙΑΓΩΓΟΣ ΛΗΜΝΙΟΥ ΤΑΝΙΑ. Νηπ\γείο Κοκκίμη Χάμι- Κλασικό Τμήμα Σχολικό έτος: 2009-2010

ΝΗΠΙΑΓΩΓΟΣ ΛΗΜΝΙΟΥ ΤΑΝΙΑ. Νηπ\γείο Κοκκίμη Χάμι- Κλασικό Τμήμα Σχολικό έτος: 2009-2010 ΝΗΠΙΑΓΩΓΟΣ ΛΗΜΝΙΟΥ ΤΑΝΙΑ Νηπ\γείο Κοκκίμη Χάμι- Κλασικό Τμήμα Σχολικό έτος: 2009-2010 Επιλέξαμε ν ασχοληθούμε με τα Παραμύθια, καθώς είναι πάντα ευχάριστα στα παιδιά προσχολικής ηλικίας και τα οφέλη τους

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ- ΜΑΘΗΜΑ 1. Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείου Καλού Χωριού Λεμεσού

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ- ΜΑΘΗΜΑ 1. Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείου Καλού Χωριού Λεμεσού ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ- ΜΑΘΗΜΑ 1 Όνομα Εκπαιδευτικού: Θεοδοσία Βασιλείου Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείου Καλού Χωριού Λεμεσού Ζήτημα της Αειφόρου Περιβαλλοντικής Εκπαιδευτικής Πολιτικής: Ανάληψη

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα στις Εικαστικές Τέχνες

Ενότητα στις Εικαστικές Τέχνες Ενότητα στις Εικαστικές Τέχνες Τίτλος: Φιλαράκος - Το δικό μου μαλακό υφασμάτινο παιχνίδι Βαθμίδα: 1 Τάξη: Β Διάρκεια: 4 Χ 80 Περιγραφή Ενότητας στη συνέχεια για έκφραση. Οι μαθητές/τριες ανακαλούν εμπειρίες

Διαβάστε περισσότερα

Α ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΓΕΡΙΟΥ ΤΑΞΗ Δ 1

Α ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΓΕΡΙΟΥ ΤΑΞΗ Δ 1 Α ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΓΕΡΙΟΥ ΤΑΞΗ Δ 1 Στα πλαίσια της «Ευρωπαϊκής εβδομάδας πολιτισμού» συμμετείχαμε τα τμήματα Δ 1 και Δ 2 και το τμήμα Ε 2 του σχολείου μας, σε μια περιήγηση στα πολιτιστικά μέρη του Γερίου

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση γραπτού λόγου

Κατανόηση γραπτού λόγου Β1 1 Επίπεδο Β1 (25 μονάδες) Διάρκεια: 40 λεπτά Ερώτημα 1 (6 μονάδες) Διαβάζετε σ ένα περιοδικό οδηγίες για να μάθουν σωστά τα παιδιά σας σκι. Το περιοδικό όμως είναι παλιό κι έτσι βλέπετε καθαρά μόνο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Ε ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ (Ε1) ΣΤΗΝ ΕΥΕΛΙΚΤΗ ΖΩΝΗ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Ε ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ (Ε1) ΣΤΗΝ ΕΥΕΛΙΚΤΗ ΖΩΝΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Ε ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ (Ε1) ΣΤΗΝ ΕΥΕΛΙΚΤΗ ΖΩΝΗ ΤΑ ΕΘΙΜΑ ΤΟΥ ΓΑΜΟΥ Την ημέρα του γάμου μαζεύονται οι κοπέλες στο σπίτι της νύφης και την ντύνουν. Μετά η μάνα της, της πλένει τα πόδια για να

Διαβάστε περισσότερα

κόσμου τους θυσαυρούς που δεν

κόσμου τους θυσαυρούς που δεν μες στο μουσείο, μες στο μουσείο μια μερα μπήκα με φόρα κι εγω, μη με τραβάτε μη μου κολλάτε, απ το μουσείο δεν θέλω Στο Μουσείο να βγω. Τρέχω Οδηγίες προς τους εκπαιδευτικούς τρέχω μές στα δωμάτια, μ

Διαβάστε περισσότερα

Συνέντευξη από τη. ηµοσιογράφοι. κα Τατιάνα Στεφανίδου. Είµαι πολλά χρόνια δηµοσιογράφος, από το 1992.

Συνέντευξη από τη. ηµοσιογράφοι. κα Τατιάνα Στεφανίδου. Είµαι πολλά χρόνια δηµοσιογράφος, από το 1992. ΑΞΙΖΕΙ ΝΑ ΤΟ ΙΑΒΑΣΕΙΣ Συνέντευξη από τη δηµοσιογράφο κα Τατιάνα Στεφανίδου ηµοσιογράφοι Χάρης Μιχαηλίδης ηµήτρης Μαρούδας Φένια Πάσσα Αµαλία Τζήµα Λυδία Τούµπη Συντονισµός -επιµέλεια κειµένου Όµιλος δηµοσιογραφίας

Διαβάστε περισσότερα

Lekce 23 Společenské kontakty svatba, křest v Řecku Κοινωνικές επαφές γάμος, βαφτίσια

Lekce 23 Společenské kontakty svatba, křest v Řecku Κοινωνικές επαφές γάμος, βαφτίσια Lekce 23 Společenské kontakty svatba, křest v Řecku Κοινωνικές επαφές γάμος, βαφτίσια Γάμος Η Ελλάδα είναι μια χώρα πλούσια σε παραδόσεις και έθιμα. Παρόλα αυτά, η γαμήλια τελετή παραμένει ίδια στο μεγαλύτερο

Διαβάστε περισσότερα

Στη συνέχεια επιχειρήσαμε μία ιστορική αναδρομή της επικοινωνίας ξεκινώντας από τα πρώτα της στάδια όπως η κραυγή και φτάνοντας στην

Στη συνέχεια επιχειρήσαμε μία ιστορική αναδρομή της επικοινωνίας ξεκινώντας από τα πρώτα της στάδια όπως η κραυγή και φτάνοντας στην ΕΠΙΛΟΓΗ ΤΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ: Σε μία κοινωνία που κατακλύζεται από πληροφορίες, το παιδί, ανεξαρτήτου ηλικίας, είναι αδύνατο να μείνει ανεπηρέαστο. Καθημερινά γίνεται αποδέκτης πολυπληθών και πολυποίκιλων μηνυμάτων

Διαβάστε περισσότερα

2.5. ΗΘΙΚΗ-ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΑΞΙΕΣ

2.5. ΗΘΙΚΗ-ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΑΞΙΕΣ 2.5. ΗΘΙΚΗ-ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΑΞΙΕΣ [94] ΕΝΝΟΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ ΟΙ ΑΞΙΕΣ ΜΕΤΑΒΙΒΑΖΟΝΤΑΙ υλικές-οικονομικές πολιτικές πνευματικές ηθικές κοινωνικές αισθητικές θρησκευτικές ΜΕΣΩ ΤΩΝ ΦΟΡΕΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΠΟΙΗΣΗΣ Οικογένεια

Διαβάστε περισσότερα

Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης

Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης Γυναίκες καλλιτέχνες και δημόσιος χώρος στη σύγχρονη Ελλάδα: όροι και όρια μιας σχέσης Διάχυτη είναι στις μέρες μας η αντίληψη ότι πλέον οι αντιξοότητες, θεσμικές

Διαβάστε περισσότερα

ΤΗΛΕ- ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΕΙΚΟΝΙΚΗ ΤΑΞΗ ΠΕΡΙΟ ΟΣ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑΣ

ΤΗΛΕ- ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΕΙΚΟΝΙΚΗ ΤΑΞΗ ΠΕΡΙΟ ΟΣ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑΣ Σχολεία ϖου συµµετέχουν 5ο ηµοτικό σχολείο Κέρκυρας 2ο ηµοτικό σχολείο Νάξου Σχολική χρονιά 2005-2006 ιδακτική µεθοδολογία ΤΗΛΕ- ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΕΙΚΟΝΙΚΗ ΤΑΞΗ ΠΕΡΙΟ ΟΣ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑΣ Περίοδος ϖροετοιµασίας Τηλεδιάσκεψη

Διαβάστε περισσότερα

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Πιθανότατα αισθάνεστε πολύ αναστατωµένοι αφού λάβατε µια διάγνωση καρκίνου. Συνήθως είναι δύσκολο να αποδεχθείτε τη διάγνωση αµέσως και αυτό είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ «ΛΗΤΩ ΠΑΠΑΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ» ΚΑΙ ΒΡΕΦΟΚΟΜΙΚΟΣ ΣΤΑΘΜΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΥΠΡΟY

ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ «ΛΗΤΩ ΠΑΠΑΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ» ΚΑΙ ΒΡΕΦΟΚΟΜΙΚΟΣ ΣΤΑΘΜΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΥΠΡΟY ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ «ΛΗΤΩ ΠΑΠΑΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ» ΚΑΙ ΒΡΕΦΟΚΟΜΙΚΟΣ ΣΤΑΘΜΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΥΠΡΟY Προσαρμογή- Αποχωρισμός Αγαπητοί γονείς, Κατανοώντας τους προβληματισμούς και τα ερωτήματα σας γύρω από θέματα

Διαβάστε περισσότερα

11 ο Νηπιαγωγείο Ασπροπύργου Ελένη Κουντουρά Ελισάβετ Ταουφίκ

11 ο Νηπιαγωγείο Ασπροπύργου Ελένη Κουντουρά Ελισάβετ Ταουφίκ 11 ο Νηπιαγωγείο Ασπροπύργου Ελένη Κουντουρά Ελισάβετ Ταουφίκ Παιδαγωγικοί στόχοι του προγράμματος: Ευαισθητοποίηση των νηπίων απέναντι στα αδέσποτα Κατανόηση των δικαιωμάτων/αναγκών/συναισθημάτων των

Διαβάστε περισσότερα

Αφόρμηση. σαν από την. Η Σαρακοστή ονται. της

Αφόρμηση. σαν από την. Η Σαρακοστή ονται. της Με την Καθαρά ευτέρα ξεκίνησε και η Σαρακοστή. Αφόρμηση Με τα παιδιά παρατηρήσαμε την παρακάτω εικόνα Συμφωνήσαμε πως πρόκειται για μια ζωγραφιά στην οποία φαίνεται μία γυναίκα που έχει 7 πόδια, σταυρωμένα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΗΣ ΟΚΕ ΕΛΛΑΔΑΣ, κ. Χρήστου ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΥ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ TRESMED 4 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 10-11/9/2012

ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΗΣ ΟΚΕ ΕΛΛΑΔΑΣ, κ. Χρήστου ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΥ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ TRESMED 4 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 10-11/9/2012 ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΗΣ ΟΚΕ ΕΛΛΑΔΑΣ, κ. Χρήστου ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΥ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ TRESMED 4 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 10-11/9/2012 Αγαπητοί συνάδελφοι, κυρίες και κύριοι, Σας ευχαριστώ όλους που ήρθατε στη χώρα μας και

Διαβάστε περισσότερα

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς A...Τα αισθήματα και η ενεργεία που δημιουργήθηκαν μέσα μου ήταν μοναδικά. Μέσα στο γαλάζιο αυτό αυγό, ένιωσα άτρωτος, γεμάτος χαρά και αυτοπεποίθηση.

Διαβάστε περισσότερα

Οι πρωταγωνιστές του βιβλίου!!

Οι πρωταγωνιστές του βιβλίου!! JOSTEIN GAARDER «Αφότου γεννήθηκες, ανυπομονώ να σου διηγηθώ την ιστορία του κοριτσιού με τα πορτοκάλια. Σήμερα - δηλαδή τώρα που σου γράφω- είσαι ακόμα πολύ μικρός για να την καταλάβεις. Γι αυτό θα στην

Διαβάστε περισσότερα

από ευχάριστες δραστηριότητες, όπως εκείνες της προανάγνωσης,, ενώ παράλληλα συνειδητοποιούν το φωνημικό χαρακτήρα της γλώσσας και διακρίνουν τα

από ευχάριστες δραστηριότητες, όπως εκείνες της προανάγνωσης,, ενώ παράλληλα συνειδητοποιούν το φωνημικό χαρακτήρα της γλώσσας και διακρίνουν τα ΔΕΥΤΕΡΑ Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης. Το ελεύθερο παιχνίδι είτε ατομικό,είτε ομαδικό σε ελκυστικά οργανωμένες γωνιές επιτρέπει στα παιδιά να χρησιμοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Η ψυχολογία των αθλητών και η άμεση σχέση της με την προπόνηση και τη φυσικοθεραπεία

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Η ψυχολογία των αθλητών και η άμεση σχέση της με την προπόνηση και τη φυσικοθεραπεία ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 1. Κριτήρια Επιλογής Θέματος キ キ キ キ ενδιαφέρον απόκτηση γνώσεων και πληροφοριών διαμόρφωση απόψεων για το θέμα φιλομάθεια για τη ψυχολογία των αθλητών 2. Τίτλος της έρευνας Η ψυχολογία

Διαβάστε περισσότερα

βραδινό δείπνο κούπα οι κούπες µαχαιροπίρουνο οι µπύρες Πίνω νερό από την κούπα. Nomen: Wortschatz- / Wendekarten für Lernkarteikästen DIN A8 -leicht

βραδινό δείπνο κούπα οι κούπες µαχαιροπίρουνο οι µπύρες Πίνω νερό από την κούπα. Nomen: Wortschatz- / Wendekarten für Lernkarteikästen DIN A8 -leicht βραδινό Τρώω µε τον πατέρα µου στις 18 ώρα βραδινό.τρώµε ψωµί µε τυρί και αλλαντικά. δείπνο Παίρνω µε τον πατέρα µου δείπνο στις 18 ώρα. Τρώµε σούπα µε µακαρόνια. κούπα οι κούπες Πίνω νερό από την κούπα.

Διαβάστε περισσότερα

Δομή και Περιεχόμενο

Δομή και Περιεχόμενο Υπουργείο Παιδείας & Πολιτισμού Διεύθυνση Δημοτικής Εκπαίδευσης Δομή και Περιεχόμενο Ομάδα Υποστήριξης Νέου Αναλυτικού Προγράμματος Εικαστικών Τεχνών Ιανουάριος 2013 Δομή ΝΑΠ Εικαστικών Τεχνών ΕΙΚΑΣΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΑ: ΠΡΟΦΟΡΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΓΡΑΦΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΤΡΟΠΟΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ ΜΙΑ ΟΛΟΚΛΗΡΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ

ΓΛΩΣΣΑ: ΠΡΟΦΟΡΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΓΡΑΦΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΤΡΟΠΟΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ ΜΙΑ ΟΛΟΚΛΗΡΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΓΛΩΣΣΑ: ΠΡΟΦΟΡΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΓΡΑΦΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΤΡΟΠΟΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ ΜΙΑ ΟΛΟΚΛΗΡΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ Ένας από τους σημαντικούς στόχους του Νηπιαγωγείου είναι και η ανάπτυξη του προφορικού και

Διαβάστε περισσότερα

Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών

Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών Γιατί ακόμα και όταν η αγάπη είναι δεδομένη, η επικοινωνία είναι κάτι που μαθαίνεται* *Προγράμματα βασισμένα στην «Επικοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Εισαγωγή Η χώρα μας απέκτησε Νέα Προγράμματα Σπουδών και Νέα

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόµενα: 5 Ο στάδιο: γράφω και διαβάζω τρισύλλαβες λέξεις 6 ο στάδιο: γράφω και διαβάζω λέξεις που αρχίζουν µε φωνήεν 7 ο στάδιο: γράφω και διαβάζω λέξεις που έχουν τελικό σίγµα (-ς) 8 ο στάδιο: γράφω

Διαβάστε περισσότερα

Ομάδα κατασκευών. του Συνδέσμου Νέων της Ι.Μ.Δ.

Ομάδα κατασκευών. του Συνδέσμου Νέων της Ι.Μ.Δ. Ομάδα κατασκευών του Συνδέσμου Νέων της Ι.Μ.Δ. Η ομάδα κατασκευών και χειροτεχνίας λειτουργεί φέτος για 4 η συνεχόμενη χρονιά και έρχεται να μας συμπαρασύρει στην τροχιά της δημιουργίας και στη χαρά που

Διαβάστε περισσότερα

Επαγγελματικές κάρτες

Επαγγελματικές κάρτες Επαγγελματικές κάρτες Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι στον γραμματισμό Θεματική: Τα επαγγέλματα των γονιών της τάξης μας ΤΙΤΛΟΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡXAIA ΕΛΛΗΝΙΚH ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ- ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

ΑΡXAIA ΕΛΛΗΝΙΚH ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ- ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Πράξη «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ, στους Άξονες Προτεραιότητας 1,2,3, -Οριζόντια Πράξη», ΑΡXAIA ΕΛΛΗΝΙΚH ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ- ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Δρ. Χαρά Κοσεγιάν Οκτώβρης 2011 Βασική

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Επιμέλεια εργασίας: Παναγιώτης Γιαννόπουλος Περιεχόμενα Ερώτηση 1 η : σελ. 3-6 Ερώτηση 2 η : σελ. 7-9 Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 2 Ερώτηση 1 η Η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά για αξίες και συναισθήματα»

ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά για αξίες και συναισθήματα» Ημερομηνία 8/4/2015 Μέσο Συντάκτης Link http://artpress.sundaybloody.com/ Βασίλης Κάργας http://goo.gl/di6ugf Μαρίνα Γιώτη, συγγραφέαςεικονογράφος : «Τα παραμύθια είναι ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά

Διαβάστε περισσότερα

1o ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΥΠΙΚΗ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ Εισαγωγή Αρχική Σελίδα Περιεχόµενα CD Rom Θέµατα 1ου Κεφαλαίου Ματιές στον ΚΑΝΟΝΙΣΜΟ ΚΛΑ ΟΥ ΛΥΚΟΠΟΥΛΩΝ µέρος 8 - ράσεις Αγέλης Λυκοπούλων Οι ράσεις Αγέλης είναι: α. Τυπική

Διαβάστε περισσότερα

ηµιουργική Ψυχολογική Γραφή

ηµιουργική Ψυχολογική Γραφή ηµιουργική Ψυχολογική Γραφή Ζωντανά βιβλία, της Ιωάννας Ν. Τριπερίνα, Ψυχολόγου, MSc, µε ιστορίες που µάς δίνουν το έναυσµα να τις βιώσουµε, δραµατοποιήσουµε, συζητήσουµε, διαβάσουµε, ώστε να µάθουµε και

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ - ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ

ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ - ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ - ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ Υπάρχει µεγάλη ποικιλία θεµάτων που θα µπορούσαν να δοθούν ως συνθετικές δηµιουργικές εργασίες. Όποιο θέµα όµως και να δοθεί, θα ήταν καλό να έχει ως στόχο τη στροφή του

Διαβάστε περισσότερα

Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας. Ιωαννίνων. Αριθμητικός Γραμματισμός. Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη

Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας. Ιωαννίνων. Αριθμητικός Γραμματισμός. Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας Ιωαννίνων Αριθμητικός Γραμματισμός Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη ΘΕΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΗΣ «Προγραμματισμός-Οργάνωση και υλοποίηση μιας διδακτικής ενότητας στον Αριθμητικό Γραμματισμό» ΠΡΟΣΘΕΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Καλλιεργώντας τη γη. νιν ή ινίν σκάλα του αμπελιου

Καλλιεργώντας τη γη. νιν ή ινίν σκάλα του αμπελιου Καλλιεργώντας τη γη άλετρο βουκάνη ή δουκάνη νιν ή ινίν σκάλα του αμπελιου πενταδόντιν δρεπάνι Οι άνθρωποι όργωναν τη γη με το ξύλινο άλετρο που το έσερναν τα βόδια και έβαζαν τους σπόρους του σιταριού.

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παιδική ηλικία είναι ένα ζήτημα για το οποίο η κοινωνιολογία έχει δείξει μεγάλο ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 έως σήμερα βρίσκεται υπό εξέλιξη ένα πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: «ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ ΚΑΙ ΠΑΙ Ι»

ΘΕΜΑ: «ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ ΚΑΙ ΠΑΙ Ι» ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΒΡΕΦΟΝΗΠΙΟΚΟΜΙΑΣ ΘΕΜΑ: «ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ ΚΑΙ ΠΑΙ Ι» Πτυχιακή εργασία της σπουδάστριας : Βασιλειάδη Μαρία Επιβλέπουσα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ Τμήμα Νηπίων 4 έως 5 χρονών Υπεύθυνη Νηπιαγωγός Αριστέα Κατσάρη & Αθηνά Λιώτη από 10/11/2014 έως 14/11/2014

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ Τμήμα Νηπίων 4 έως 5 χρονών Υπεύθυνη Νηπιαγωγός Αριστέα Κατσάρη & Αθηνά Λιώτη από 10/11/2014 έως 14/11/2014 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ Τμήμα Νηπίων 4 έως 5 χρονών Υπεύθυνη Νηπιαγωγός Αριστέα Κατσάρη & Αθηνά Λιώτη από 10/11/2014 έως 14/11/2014 Θέμα- Φωτοσύνθεση Συγκρίνοντας τις δύο εποχές παρατηρήσαμε ότι το φθινόπωρο

Διαβάστε περισσότερα

Προσέλευση μαθητών. Πρωινή προσευχή.

Προσέλευση μαθητών. Πρωινή προσευχή. Προσέλευση μαθητών. Κολύμβηση Φυσική Αγωγή. Τα παιδιά χωρίζονται σε ομάδες υπό την επίβλεψη έμπειρων γυμναστών και κάνουν ασκήσεις για την καλύτερη φυσική κατάστασή τους και παιχνίδια ομαδικότητας, συνεργασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΘΕΜΑΤΟΣ

ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΘΕΜΑΤΟΣ Πρασινίζω το σχολείο µου, πρασινίζω την πόλη µου! Το Εργαστήριο το σχολικό έτος 2004-2005, συνεργάστηκε µε το Πειραµατικό Νηπιαγωγείο Ν. Χηλής στο σχεδιασµό και την ανάπτυξη Προγράµµατος Περιβαλλοντικής

Διαβάστε περισσότερα

Παραδοσιακά τραγούδια στον κύκλο του χρόνου

Παραδοσιακά τραγούδια στον κύκλο του χρόνου Παραδοσιακά τραγούδια στον κύκλο του χρόνου ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Λαγκαδινού Νεκταρία, Καθηγήτρια Μουσικής Στο πρόγραμμα συμμετείχαν όλοι οι μαθητές της Α τάξης του Δημοτικού Σχολείου Λουτρών Μυτιλήνης.

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ»

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» «ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» ΤΑΞΗ Γ1 2 ο Δ Σ ΓΕΡΑΚΑ ΔΑΣΚ:Αθ.Κέλλη ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Κατά τη διάρκεια της περσινής σχολικής χρονιάς η τάξη μας ασχολήθηκε με την ανάγνωση και επεξεργασία λογοτεχνικών βιβλίων

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ

ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΕΓΓΟΝΟΣ: Παππού, γιατί προτιμάς να βάζεις κανέλα και όχι κύμινο στα σουτζουκάκια; ΠΑΠΠΟΥΣ: Το κύμινο είναι κομματάκι δυνατό. Κάνει τους ανθρώπους να κλείνονται

Διαβάστε περισσότερα

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Είδος διδακτικής πρακτικής: project, ομαδοσυνεργατική διδασκαλία Προτεινόμενη διάρκεια: 20 ώρες Εισαγωγικές παρατηρήσεις Η διδακτική ενότητα «Τα φύλα στη λογοτεχνία»

Διαβάστε περισσότερα

Εάν όμως πείτε να κάνετε το πάρτι γενεθλίων στο σπίτι ή τον κήπο σας, τα πράγματα δυσκολέυουν. Πρέπει να οργανώσετε μόνοι σας ένα σωρό πράγματα.

Εάν όμως πείτε να κάνετε το πάρτι γενεθλίων στο σπίτι ή τον κήπο σας, τα πράγματα δυσκολέυουν. Πρέπει να οργανώσετε μόνοι σας ένα σωρό πράγματα. Ιδέες για Γενέθλια παιδιών Πόσες φορές σπάσατε το κεφάλι σας, που να κάνετε το πάρτι γενεθλίων των παιδιών σας; Στο σπίτι, στον κήπο ή τελικά σε κάποιον παιδότοπο; Εάν επιλέξετε έναν παιδότοπο, τα πράγματα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ. Όψεις της καθηµερινής ζωής στην παλαιοχριστιανική εποχή

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ. Όψεις της καθηµερινής ζωής στην παλαιοχριστιανική εποχή ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ Εργασία για το µάθηµα: ιδακτική των Κοινωνικών Επιστηµών ιδάσκουσα: κ. ΡεπούσηΜαρία Ονοµατεπώνυµα φοιτητριών:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Περίληψη ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Α. Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόµενο του κειµένου σε 100-120 λέξεις χωρίς δικά σας σχόλια. Το κείµενο αναφέρεται στις επιπτώσεις της

Διαβάστε περισσότερα