ΟΙ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΕΣ ΡΙΖΕΣ ΤΟΥ ΝΕΟΤΕΡΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΟΙ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΕΣ ΡΙΖΕΣ ΤΟΥ ΝΕΟΤΕΡΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ"

Transcript

1 ΤΖΟΖΕΦ Ρ. ΣΤΡΕΓΕΡ ΟΙ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΕΣ ΡΙΖΕΣ ΤΟΥ ΝΕΟΤΕΡΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ Μετάφραση: Θάνος Σαμαρτζῆς ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ Ἡ σημασία τοῦ κράτους Σήμερα θεωροῦμε τὸ κράτος σὰν κάτι δεδομένο. Διαμαρτυρόμαστε γιὰ τὶς ἀξιώσεις του, παραπονούμαστε ὅτι παρεισφρέει ὁλοένα καὶ περισσότερο σὲ ὑποθέσεις ποὺ παλιότερα θεωροῦνταν ἰδιωτικές. Ὅμως εἶναι σχεδὸν ἀδύνατο νὰ φανταστοῦμε τὴ ζωή μας χωρὶς αὐτό. Στὸν σημερινὸ κόσμο, ἡ χειρότερη μοίρα ποὺ μπορεῖ νὰ λάχει σ ἕναν ἄνθρωπο εἶναι νὰ μὴν ἔχει κράτος. «Ὁ ἄνθρωπος δίχως πατρίδα» τοῦ Χέιλ 1 σήμερα ὑπάρχει, κι ὁ Χέιλ δὲν θὰ μποροῦσε ποτὲ νὰ φανταστεῖ τὰ δεινά του. Οἱ παλιὲς μορφὲς κοινωνικῆς ἀναγνώρισης ἔχουν πλέον πάψει νὰ εἶναι ἀπόλυτα ἀναγκαῖες. Ἕνας ἄνθρωπος μπορεῖ νὰ ζήσει μιὰ λίγο-πολὺ ὁλοκληρωμένη ζωὴ δίχως οἰκογένεια, δίχως μόνιμο τόπο κατοικίας, δίχως θρησκευτικὴ ἔνταξη ἀλλὰ ἐὰν δὲν ἔχει κράτος, εἶναι ἕνα τίποτα. Δὲν ἔχει δικαιώματα, δὲν ἔχει ἀσφάλεια, κι οἱ εὐκαιρίες του γιὰ μιὰ δημιουργικὴ προσωπικὴ πορεία θὰ εἶναι ἐλάχιστες. Δὲν ὑπάρχει ἐπὶ τῆς γῆς σωτηρία ἔξω ἀπ τὸ πλαίσιο ἑνὸς ὀργανωμένου κράτος. Δὲν ἦταν πάντοτε ἔτσι. Ὑπῆρχαν περίοδοι ὄχι πολὺ μακρινὲς μὲ τὰ μέτρα τῶν ἱστορικῶν στὶς ὁποῖες τὸ κράτος δὲν ὑπῆρχε, δίχως νὰ νοιάζεται κανείς. Σὲ ἐκεῖνες 1 Διήγημα τοῦ Ἔντουαρντ Ἔβερετ Χέιλ ( ) δημοσιευμένο τὸ (Σ.τ.Μ.)

2 τὶς ἐποχές, αὐτὸς ποὺ δὲν εἶχε ασφάλεια κι εὐκαιρίες ἦταν ὁ ἄνθρωπος δίχως οἰκογένεια ἢ χωροδεσπότη, ἐκεῖνος ποὺ δὲν ἀνῆκε σὲ μιὰ τοπικὴ κοινότητα ἢ σὲ μιὰ ἰσχυρὴ θρησκευτικὴ ὁμάδα ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς μποροῦσε νὰ ἐπιβιώσει μόνο ἂν γινόταν ὑποτελὴς ἢ δοῦλος. Οἱ ἀξίες μιᾶς τέτοιας κοινωνίας ἦταν διαφορετικὲς ἀπ τὶς δικές μας. Ἕνας ἄνθρωπος ἦταν πρόθυμος νὰ θυσιάσει τὴν περιουσία του ἢ τὴ ζωή του γιὰ τὴν οἰκογένειά του, τὸν χωροδεσπότη του, τὴν κοινότητά του ἢ τὴ θρησκεία του, ὄχι ὅμως καὶ γιὰ τὸ κράτος του. Ἡ ὀργανωτικὴ δύναμη αὐτῶν τῶν κοινωνιῶν ἦταν μικρότερη ἀπὸ τῆς δικῆς μας. Ἦταν δύσκολο να συγκεντρωθεῖ ἕνας μεγάλος ἀριθμὸς ἀνθρώπων καὶ ὅλοι αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι νὰ ἐργαστοῦν ἀπὸ κοινοῦ γιὰ ἱκανὸ χρονικὸ διάστημα. Ὅσοι γνωρίζονταν προσωπικὰ μεταξύ τους ἔτρεφαν ἕνα ἰσχυρὸ αἴσθημα ἀμοιβαίας ὑποχρέωσης ὁ ἕνας ἀπέναντι στὸν ἄλλο τὸ αἴσθημα ὅμως αὐτὸ ἐξασθενοῦσε γρήγορα ὅσο μεγάλωνε ἡ μεταξύ τους ἀπόσταση. Τὸ γεγονὸς ὅτι αὐτοὶ οἱ τύποι ὀργάνωσης ἦταν ἀτελεῖς καὶ χωρικὰ περιορισμένοι σήμαινε ὅτι ἡ κοινωνία δὲν μποροῦσε νὰ ἀξιοποιήσει κατὰ τὸν βέλτιστο τρόπο τοὺς ἀνθρώπινους καὶ φυσικοὺς πόρους της, ὅτι το βιοτικό της ἐπίπεδο ἦταν χαμηλό, κι ὅτι τὰ προικισμένα ἄτομα δὲν κατάφερναν νὰ πραγματώσουν πλήρως τὶς δυνατότητές τους. Ἀντίθετα, ἡ συγκεντρωτικὴ χρήση ἀνθρώπινων πόρων τὴν ὁποία ἐπέτρεψε ἡ ἀνάπτυξη τοῦ νεότερου κράτους ἦταν τέτοια ὥστε ὑποχρέωσε κάθε ἄλλο τύπο κοινωνικῆς ὀργάνωσης νὰ υἱοθετήσει ὑποδεέστερο ρόλο. Γιὰ τούτη τὴ συγκέντρωση ἰσχύος εἴμαστε ἀναγκασμένοι νὰ καταβάλλουμε ἕνα τίμημα μερικὲς φορὲς ἕνα τίμημα ἐπικίνδυνα ὑψηλό. Θεωρητικά, θὰ ἦταν ἴσως ἐφικτὸ νὰ διατηρήσουμε τὰ ὀφέλη τῆς σύνθετης ὀργάνωσης καὶ ταυτοχρόνως νὰ περιστείλουμε τὸν ρόλο τοῦ κράτους στὴ διαμόρφωση τοῦ πλαισίου αὐτῆς τῆς ὀργάνωσης. Στὴν πράξη, κανεὶς δὲν ἔχει κατορθώσει κάτι τέτοιο μέχρι σήμερα. Μόνον οἱ πιὸ ἀπομονωμένοι καὶ πρωτόγονοι λαοὶ μποροῦν νὰ ὑπάρξουν δίχως κράτος. Μόλις ἡ σύγχρονη ζωὴ ἀγγίξει μιὰ περιοχή, οἱ

3 κάτοικοί της θὰ πρέπει εἴτε νὰ συγκροτήσουν κράτος εἴτε νὰ βροῦν καταφύγιο ὑπὸ τὴ σκέπη ἑνὸς κράτους ποὺ ἤδη ὑφίσταται. Ἂν δὲν μποροῦμε νὰ ξεφύγουμε ἀπ τὸ κράτος, ἔχει σημασία νὰ τὸ κατανοήσουμε. Ἕνας τρόπος νὰ πετύχουμε κάτι τέτοιο εἶναι νὰ μελετήσουμε τὴν ἱστορία του νὰ ἐξετάσουμε πῶς καὶ πότε ἀναδύθηκε ἡ συγκεκριμένη μορφὴ ὀργάνωσης, τί ἀνάγκες κάλυπτε, σὲ ποιές ἀρχὲς ἦταν βασισμένη. Μιὰ μελέτη τῶν καταβολῶν τοῦ νεότερου εὐρωπαϊκοῦ κράτους μπορεῖ ἐνδεχομένως νὰ φωτίσει, ὣς ἕναν βαθμό, τὰ γνωρίσματα καὶ τὰ προβλήματα τοῦ σημερινοῦ κράτους. Μπορεῖ νὰ ἀποδειχτεῖ ἰδιαίτερη ὠφέλιμη στὸ νὰ ἀναδείξει τὶς διαφορὲς μεταξὺ τῶν ποικίλων τύπων κράτους καὶ νὰ ἐξηγήσει γιὰ ποιό λόγο ὁρισμένα κράτη διαθέτουν περισσότερο εὔρυθμες καὶ ἀποτελεσματικὲς μορφὲς ὀργάνωσης ἀπὸ ἄλλα. Ἴσως νὰ ἔπρεπε νὰ ξεκινήσουμε μὲ ἕναν ὁρισμὸ τοῦ κράτους, ὅμως οἱ περισσότερες ἀπόπειρες νὰ δοθεῖ ἕνας τέτοιος ὁρισμὸς δὲν στέφθηκαν μὲ μεγάλη ἐπιτυχία. Ἕνα κράτος ὑπάρχει κατὰ κύριο λόγο στὴν καρδιὰ καὶ τὴν ψυχὴ τῶν ἀνθρώπων του. Ἂν δὲν πιστεύουν ὅτι τὸ κράτος εἶναι παρόν, καμία λογικὴ ἄσκηση δὲν θὰ μπορέσει νὰ τὸ φέρει στὴ ζωή. Ἐμφανίστηκαν καὶ ἄνθισαν κράτη ποὺ δὲν πληροῦσαν κανένα ἀπὸ τὰ κριτήρια τῶν πολιτικῶν ἐπιστημόνων, π.χ. οἱ Κάτω Χῶρες τοῦ 17ου αἰώνα. Ἀντὶ γιὰ κάποιον ὁρισμὸ λοιπόν, θὰ ἦταν προτιμότερο νὰ ἀναζητήσουμε ὁρισμένα ἀπ τὰ σημάδια ποὺ μᾶς δείχνουν ὅτι ἕνα κράτος ἀρχίζει ν ἀναδύεται. Τὰ σημάδια αὐτὰ θὰ εἶναι ἰδιαιτέρως χρήσιμα γιὰ τὴν ἔρευνά μας, δεδομένου ὅτι αὐτὸ ποὺ μᾶς ἐνδιαφέρει εἶναι οἱ ἀπαρχὲς τοῦ κράτους καὶ ὄχι ἡ τελικὴ μορφή του. Ὁ γεωγραφικὸς παράγοντας Τὸ πρῶτο σημάδι εἶναι εὔκολο νὰ ἀναγνωριστεῖ μιᾶς καὶ εἶναι ἐντελῶς ἐξωτερικό. Μιὰ ἀνθρώπινη κοινότητα, προκειμένου νὰ γίνει κράτος, πρέπει νὰ μένει σταθερὴ στὸν χῶρο

4 καὶ τὸν χρόνο. Μόνο ἂν μιὰ ὁμάδα ἀνθρώπων ζεῖ καὶ ἐργάζεται ἀπὸ κοινοῦ σὲ δεδομένη περιοχὴ ἐπὶ πολλὲς γενιές, μπορεῖ ν ἀναπτύξει τὶς δομὲς ὀργάνωσης ποὺ ἀπαιτοῦνται γιὰ τὴ συγκρότηση κράτους. Οἱ πρόσκαιροι συνασπισμοὶ ὁμάδων μὲ κάποια κοινὰ συμφέροντα δύσκολα μποροῦν νὰ ἀποτελέσουν τοὺς πυρῆνες κρατῶν, ἐκτὸς κι ἂν ἡ ἔκτακτη περίσταση ποὺ προκαλεῖ τὸν συνασπισμό τους διαρκεῖ γιὰ τόσο πολὺ καιρὸ ἢ ἐπανέρχεται μὲ τέτοια συχνότητα, ὥστε ὁ συνασπισμὸς νὰ καθίσταται σταδιακὰ μόνιμος, ὅπως συνέβη π.χ. στὴν περίπτωση τῶν Φράγκων. Ἀκόμη κι οἱ τακτικὲς συναντήσεις καὶ οἱ συχνὲς συμμαχίες μεταξὺ ὁμάδων ποὺ ἀναγνωρίζουν ὅτι ὑπάρχει μιὰ κοινὴ καταγωγὴ ἀνάμεσά τους δὲν ἀρκοῦν γιὰ τὸν σχηματισμὸ κράτους. Ἡ ἱστορία τῆς ἀρχαίας Ἑλλάδας ἀποτελεῖ πειστήριο καὶ γιὰ τὰ δύο αὐτὰ στοιχεῖα οὔτε οἱ συμμαχίες ἐναντίον τῆς Περσίας οὔτε οἱ Ὀλυμπιακοὶ Ἀγῶνες κατάφεραν νὰ ὁδηγήσουν τὶς ἑλληνικὲς πόλεις στὴ συγκρότηση ἑνιαίου κράτους. Ἀπ τὴ σκοπιὰ τῆς γεωγραφίας, πρέπει νὰ ὑπάρχει μιὰ βασικὴ ἐδαφικὴ περιοχὴ μέσα στὴν ὁποία ἡ ὁμάδα νὰ μπορεῖ νὰ οἰκοδομήσει τὸ πολιτικό της σύστημα, ἂν καὶ στὰ ὅριά της εἶναι ἐπιτρεπτὸς κάποιος βαθμὸς διακύμανσης. Τὰ κράτη ἀπαιτοῦν μόνιμους θεσμούς, καὶ τέτοιοι θεσμοὶ εἶναι δύσκολο νὰ ἐγκαθιδρυθοῦν ἂν ἡ περιοχὴ ὅπου αὐτοὶ θὰ ἐφαρμοστοῦν μεταβάλλεται διαρκῶς ἢ ἂν ἡ συνοχὴ τῆς ὁμάδας εἶναι μεγαλύτερη κατὰ τὴ διάρκεια μιᾶς ἐποχῆς τοῦ ἔτους ἀπ ὅτι στὴ διάρκεια μιᾶς ἄλλης. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος ποὺ οἱ ἀληθινὰ νομαδικοὶ λαοὶ δὲν ἱδρύουν κράτη. 2 Προκειμένου νὰ καταστεῖ δυνατὸς ἕνας ὑψηλὸς βαθμὸς πολιτικῆς ὀργάνωσης, εἶναι ἀπαραίτητο μιὰ μερίδα τους νὰ ἐγκατασταθεῖ σὲ ἕναν συγκεκριμένο τόπο. Ἀκόμη κι ἕνας μὴ νομαδικὸς λαὸς ποὺ φεύγει ἀπὸ τὸν τόπο του ἠθελημένα ἢ ἀκούσια συνήθως χάνει μέρος τῆς πολιτικῆς συνοχῆς του καὶ πρέπει 2 Βλ. Philip C. Salzman, «Political Organization among Nomadic Peoples» στὸ Proceedings of the American Philosophical Society, III (1967), σελ , καὶ τὶς ἀναφορὲς ποὺ δίνονται στὴ βιβλιογραφία ποὺ παραθέτει.

5 νὰ ξεκινήσει ἐκ νέου τὴ διαδικασία οἰκοδόμησης κράτους, ὅπως καταδεικνύει ἡ ἱστορία τῆς ἀμερικανικῆς Δύσης. Μόνιμοι καὶ ἀπρόσωποι θεσμοὶ Ἀπὸ τὴ στιγμὴ ποὺ διασφαλιστεῖ ἡ μονιμότητα στὸν χῶρο καὶ τὸν χρόνο, κάνει τὴν ἐμφάνισή του τὸ δεύτερο σημάδι μιᾶς πιθανῆς ἀνάδυσης κράτους: ὁ σχηματισμὸς ἀπρόσωπων καὶ σχετικὰ μόνιμων πολιτικῶν θεσμῶν. Οἱ πρωτόγονες ἢ οἱ ἐφήμερες πολιτικὲς συνομαδώσεις μποροῦν νὰ λειτουργήσουν μέσω προσωπικῶν σχέσεων, δίχως συγκεκριμένη διάρθρωση, π.χ. μέσα ἀπὸ συναντήσεις ἐπιφανῶν ἀνδρῶν ἢ στὸ πλαίσιο συνελεύσεων μὲ βάση τὶς σχέσεις γειτνίασης. Ἀκόμη καὶ σ αὐτὸ τὸ ἐπίπεδο, ὅμως, θὰ ἀναπτυχθοῦν ἐθιμοτυπικοὶ τρόποι χειρισμοῦ τῶν ζητημάτων γενικοῦ ἐνδιαφέροντος. Θὰ ὑπάρξουν διαδικασίες γιὰ τὴ διευθέτηση ἐσωτερικῶν συγκρούσεων, ἀλλὰ καὶ γιὰ τὴν ὀργάνωση στρατιωτικῶν ὁμάδων σὲ περίπτωση πολέμου. Ὡστόσο, ἀπαιτεῖται κάτι περισσότερο προκειμένου ἡ κοινότητα νὰ διατηρηθεῖ στὸν χρόνο καὶ νὰ διασφαλίσει τὴν ἐξουσία της σὲ μιὰ γεωγραφικὴ περιοχή, προκειμένου νὰ σφυρηλατήσουν οἱ χαλαρὰ συνδεόμενες «γειτονιὲς» μιὰ πιὸ λυσιτελὴ πολιτικὴ ἑνότητα, προκειμένου νὰ καταστεῖ δυνατὴ μιὰ ἀποτελεσματικότερη χρήση τῶν ποικίλων πόρων καὶ δυνατοτήτων τοῦ λαοῦ. Πρέπει νὰ ἐπινοηθοῦν θεσμοὶ ἱκανοὶ νὰ συνεχίσουν νὰ ὑφίστανται μετὰ ἀπὸ μιὰ μεταβολὴ τῆς ἡγεσίας, καὶ ἀνεξάρτητα ἀπὸ τὶς διακυμάνσεις στὸν βαθμὸ συνεργασίας μεταξὺ τῶν ὑποομάδων θεσμοὶ ποὺ νὰ ἐπιτρέπουν ἕναν ὁρισμένο βαθμὸ ἐξειδίκευσης στὶς πολιτικὲς ὑποθέσεις καὶ κατ αὐτὸ τὸν τρόπο νὰ αὐξάνουν τὴν ἀποτελεσματικότητα τῆς πολιτικῆς διαδικασίας θεσμοὶ ποὺ νὰ ἐνδυναμώνουν τὸ αἴσθημα πολιτικῆς ταυτότητας τῆς ὁμάδας. Ὅταν ἐμφανιστοῦν τέτοιου εἴδους θεσμοί, πληροῖται μιὰ κρίσιμη προϋπόθεση γιὰ τὴν οἰκοδόμηση κράτους.

6 Παρ ὅλα αὐτά, ἡ ἐμφάνιση ἐξειδικευμένων θεσμῶν δὲν ὁδηγεῖ ἀναπόδραστα στὴ δημιουργία κράτους. Οἱ θεσμοὶ μπορεῖ νὰ ἀναπτυχθοῦν ἁπλῶς καὶ μόνο γιὰ τὴν προστασία τῶν ἰδιωτικῶν συμφερόντων τῶν πλουσίων καὶ τῶν ἰσχυρῶν. Ὁ ἀρχηγὸς μιᾶς φυλῆς, π.χ., μπορεῖ νὰ θέλει μιὰ τακτικὴ καταμέτρηση τοῦ εἰσοδήματος ποὺ ἀποδίδουν οἱ γαῖες ἢ τὰ κοπάδια του, ὅπως θὰ ἔκανε κάθε συνετὸς νοικοκύρης. Μιὰ τέτοια καταμέτρηση δὲν ὁδηγεῖ κατ ἀνάγκην στὴν ἵδρυση ὑπουργεῖου οἰκονομικῶν. Μιὰ ὁμάδα ἀριστοκρατῶν γαιοκτημόνων ἴσως θέλει νὰ περιορίσει τὶς ἔριδες ποὺ πλήττουν τὴν περιουσία ἢ ἀποδεκατίζουν τὰ μέλη τους, καὶ ἔτσι νὰ ὁδηγηθεῖ στὴ δημιουργία ἑνὸς συστήματος δικαστηρίων. Ὅπως δείχνει, ὅμως, ἡ πρώιμη ἱστορία τῆς Ἰσλανδίας, ἡ ὕπαρξη τέτοιων δικαστηρίων δὲν ὁδηγεῖ ἀναγκαστικὰ στὴν ἀποδοχὴ τῆς ὑπεροχῆς τοῦ νόμου οὔτε καὶ στὴν ἀνάδυση μιᾶς ἀρχῆς ποὺ θὰ τὸν ἐπιβάλλει. Τὰ δικαστήρια ἐνδέχεται νὰ μὴν εἶναι τίποτ ἄλλο ἀπὸ ἕνα ἐργαλεῖο ποὺ νὰ μπορεῖ νὰ χρησιμοποιηθεῖ ἢ νὰ παρακαμφθεῖ ἀνάλογα μὲ τὶς περιστάσεις. Παρ ὅλα αὐτά, ἀκριβῶς ἐπειδὴ στὴν ἐποχὴ πρὶν τὸ κράτος δὲν μπορεῖ νὰ ὑπάρξει σαφὴς διάκριση μεταξὺ δημοσίου καὶ ἰδιωτικοῦ, κάθε μόνιμος θεσμὸς μπορεῖ μὲ τὸ πέρασμα τοῦ χρόνου νὰ καταστεῖ τμῆμα μιᾶς κρατικῆς δομῆς, ἀκόμη κι ἂν ἀρχικὰ δὲν προοριζόταν νὰ ἔχει μιὰ τέτοια λειτουργία. Παρατηρήσαμε τὸ φαινόμενο αὐτὸ σὲ σχετικὰ πρόσφατες ἐποχές. Ἡ Κοινοπολιτεία τῆς Μασσαχουσέττης καὶ ἡ Βρετανικὴ Αὐτοκρατορία τῆς Ἰνδίας ἀναδύθηκαν μέσα ἀπὸ τοὺς θεσμοῦς ἰδιωτικῶν ὀργανισμῶν. Ἕνα ἀπὸ τὰ παλαιότερα δημόσια ἀξιώματα στὸν κόσμο εἶναι σήμερα τὸ ἀξίωμα τοῦ σερίφη, ὅμως οἱ πρῶτοι σερίφηδες ἦταν ἁπλῶς διαχειριστὲς τῆς περιουσίας τῶν Ἀγγλοσαξόνων βασιλέων. Ἕνα ἰσχυρότερο ἐπιχείρημα κατὰ τοῦ ὑπερτονισμοῦ τῆς σημασίας τῶν μόνιμων θεσμῶν εἶναι τὸ ὅτι οἱ θεσμοὶ μπορεῖ νὰ μὴν εἶναι παρὰ ἐξωτερικὰ ἐργαλεῖα μὲ τὰ ὁποῖα ἕνας ἡγεμόνας (ἢ μιὰ κυρίαρχη τάξη) ἀσκεῖ τὴν ἐξουσία του πάνω σ ἕναν ὑποτελὴ λαό.

7 Ἡ ὕπαρξη μόνιμων θεσμῶν δὲν ἀποδεικνύει πὼς οἱ υπήκοοι τοὺς ἔχουν ἀποδεχτεῖ ὡς ἀναγκαίους ἢ ὅτι ἔχουν διαμορφώσει ἐκεῖνο τὸ πλαίσιο ἀπόψεων ποὺ εἶναι ἀπαραίτητο γιὰ τὴν ὕπαρξη κράτους. Παρ ὅλα αὐτά, οἱ μόνιμοι θεσμοὶ εἶναι πολὺ πιθανὸ νὰ προκαλέσουν μιὰ βαθμιαία μεταβολὴ τῶν στάσεων ποὺ ἐπικρατοῦν, οἱ ὁποῖες ἐνδέχεται νὰ δημιουργήσουν τὸ ὑποστήλωμα ὅπου θὰ στηριχθεῖ ἡ ἰδέα τοῦ κράτους. Ἀκόμη κι οἱ ἀποικιακοὶ θεσμοί, οἱ ὁποῖοι δὲν ριζώνουν βαθιὰ στὸν ὑποτελὴ πληθυσμό, μποροῦν νὰ ἀποτελέσουν τὴ ραχοκοκκαλιὰ τῆς δομῆς ἑνὸς νέου κράτους, καὶ ὄντως ἔχουν ἱστορικὰ λειτουργήσει κατ αὐτὸ τὸν τρόπο. Τὸ κύρος καὶ ἡ αὐθεντία τοῦ κράτους: κυριαρχία Ἀκόμη σημαντικότερες ἀπὸ τὴν ὕπαρξη μόνιμων θεσμῶν εἶναι οἱ ἐνδείξεις ὅτι οἱ θεσμοὶ αὐτοὶ ἀποκτοῦν ἕνα ὅλο καὶ μεγαλύτερο κύρος καὶ μιὰ σταθερὰ αὐξανόμενη αὐθεντία. Ὑπάρχουν π.χ. δικαστήρια ποὺ νὰ μποροῦν νὰ ἐκδίδουν ὁριστικὲς ἀποφάσεις δεσμευτικὲς γιὰ τὸ σύνολο τοῦ πληθυσμοῦ, σὲ δεδομένη περιοχή, καὶ ποὺ νὰ μὴν μποροῦν νὰ ἀνατραποῦν ἀπὸ καμία ἄλλη ἐξουσία; Οἱ μεσαιωνικοὶ πάπες ἀξίωναν ὅτι «ἔκριναν τοὺς πάντες καὶ δὲν μποροῦσαν νὰ κριθοῦν ἀπὸ κανέναν» 3. Πότε ἐμφανίστηκαν κοσμικὲς ἐξουσίες ποὺ ἦταν σὲ θέση νὰ προβοῦν σὲ ἕναν τέτοιο ἰσχυρισμό; Γιὰ νὰ τὸ διατυπώσουμε μὲ πιὸ γενικὸ τρόπο, πότε ἀρχίζει νὰ ἀναδύεται ἡ ἔννοια τῆς κυριαρχίας [sovereignty]; Εἶναι δυσκολότερο νὰ ἀποδειχθεῖ ἡ ὕπαρξη μιᾶς ἔννοιας παρὰ ἡ ὕπαρξη ἑνὸς θεσμοῦ, καὶ στὴ δυσκολία αὐτὴ προστίθεται ἡ ἀνεπάρκεια τοῦ εὐρωπαϊκοῦ πολιτικοῦ λεξιλογίου τῶν πρώιμων περιόδων. Ἡ κυριαρχία ὑπῆρχε στὴν πράξη πολὺ 3 Αὐτὸ εἶναι τὸ βασικὸ δόγμα τοῦ Dictatus Papae τοῦ 1075, ἄρθρα Βλ. τὴν ἀγγλικὴ μετάφραση τοῦ Ewart Lewis, Medieval Political Ideas (Νέα Ὑόρκη 1954), ΙΙ, σελ. 381: «ὅτι ἡ ἀπόφασή του δὲν πρέπει νὰ ἐπανεξετάζεται ἀπὸ κανέναν, καὶ ὅτι μόνος αὐτὸς μπορεῖ νὰ ἐπανεξετάζει τὶς ἀποφάσεις τοῦ καθενός ὅτι δὲν πρέπει νὰ κρίνεται ἀπὸ κανέναν». Ὁ Ἰννοκέντιος Γ τὸ διατύπωσε μὲ πιὸ συμπυκνωμένο τρόπο: εἶναι αὐτὸς «qui de omnibus judicat et a nemine judicatur» [ποὺ κρίνει τοὺς πάντες καὶ δὲν κρίνεται ἀπὸ κανέναν]. Βλ. R. W. καὶ A. J. Carlyle, A History of Mediaeval Political Theory (Ἐδιμβοῦργο 1928), IV, σελ. 153.

8 προτοῦ μπορέσει νὰ περιγραφεῖ θεωρητικὰ (1300 μ.χ. ἔναντι 1550). 4 Παράλληλα, οἱ ἠγέτες ποὺ ἀξίωναν ἐμπράκτως κυρίαρχη ἐξουσία δὲν ἦταν πάντοτε σὲ θέση νὰ ὑλοποιήσουν τὶς ἀξιώσεις τους. Τὸ σημεῖο καμπῆς, ὡστόσο, ἦταν ἡ ἀναγνώριση τῆς ἀναγκαιότητας γιὰ μιὰ τελικὴ αὐθεντία, ὄχι ἡ κατοχὴ ἑνὸς «μονοπωλίου ἰσχύος». Στὸν βαθμὸ ποὺ τὸ μεγαλύτερο μέρος τοῦ πολιτικὰ ἐνεργοῦ πληθυσμοῦ ἀναγνώριζε τὴν ἀναγκαιότητα ὕπαρξης μιᾶς αὐθεντίας ἱκανῆς νὰ παίρνει τελεσίδικες ἀποφάσεις, μποροῦσαν σὲ πρακτικὸ ἐπίπεδο νὰ γίνουν ἀνεκτὲς ἀρκετὲς παραβιάσεις αὐτῆς τῆς ἀρχῆς. Ἡ προσωπικὴ ἠθικὴ πρόσδεση στὸ κράτος Ἡ παρατήρηση αὐτὴ μᾶς ὁδηγεῖ στὸ τελευταῖο, τὸ σημαντικότερο καὶ τὸ δυσκολότερα ἀνιχνεύσιμο ἀπὸ τὰ κριτήριά μας: μιὰ μετατόπιση τῆς προσωπικῆς ἠθικῆς πρόσδεσης ἀπὸ τὴν οἰκογένεια, τὴν τοπικὴ κοινότητα ἢ τὴ θρησκευτικὴ ὀργάνωση στὸ κράτος, καὶ ἡ ἀπόκτηση ἐκ μέρους τοῦ κράτους τῆς ἠθικῆς αὐθεντίας νὰ στηρίζει τὴ θεσμικὴ δομὴ καὶ τὴ θεωρητικὴ νομικὴ ὑπεροχή του. Στὸ τέλος αὐτῆς τῆς διαδικασίας, οἱ ὑπήκοοι ἀποδέχονται τὴν ἰδέα ὅτι τὰ συμφέροντα τοῦ κράτος ὀφείλουν νὰ ὑπερισχύσουν ἔναντι ὁποιουδήποτε ἄλλου συμφέροντος, ὅτι ἡ διατήρηση τοῦ κράτους συνιστᾶ τὸ ὕψιστο κοινωνικὸ ἀγαθό. Ἡ μεταβολὴ αὐτὴ ὅμως εἶναι τόσο σταδιακή, ὥστε ἡ ἐν λόγω διαδικασία δύσκολα μπορεῖ νὰ τεκμηριωθεῖ εἶναι ἀδύνατο νὰ ὑποστηριχθεῖ ὅτι σὲ ἕνα συγκεκριμένο σημεῖο τῆς κλίμακας τοῦ χρόνου ἡ προσωπικὴ ἠθικὴ πρόσδεση στὸ κράτος κατέστη ἡ κυρίαρχη μορφὴ προσωπικῆς ἠθικῆς δέσμευσης. Τὸ πρόβλημα 4 Ἐπ αὐτοὺ βλ. Gaines Post, Studies in Medieval Legal Thought (Πρίνστον 1964) κεφ. 5, 8, 10, καὶ ἰδίως σελ , , , E. H. Kantorowicz, The King s Two Bodies (Πρίνστον 1957), κεφ. 5, σελ Ἀξίζει νὰ σημειωθεῖ ὅτι τὸ Διάταγμα τοῦ Οὐέστμινστερ Ι (1275), κεφ. 17, ὁρίζει ὅτι, ἀκόμη καὶ στὴν Οὐαλία, ὅπου τὸ ἔνταλμα τοῦ βασιλιὰ δὲν ἰσχύει, ὁ βασιλιὰς ὡς κυρίαρχος μπορεῖ νὰ ἀπονέμει δικαιοσύνη πρὸς τοὺς πάντες, καὶ ὅτι ὁ Beaumanoir, γράφοντας στὴ Γαλλία τὴν ἴδια περίπου ἐποχή, λέει στὰ Coutumes de Beauvaisis, παρ. 1043, ὅτι ὁ βασιλιὰς εἶναι κυρίαρχος ἐπὶ τῶν πάντων, ὅτι μπορεῖ νὰ παράγει νόμους («establissemens») κατὰ βούληση γιὰ τὸ κοινὸ καλό, καὶ ὅτι οἱ πάντες ὑπάγονται στὴ δικαιοδοσία του.

9 περιπλέκεται περαιτέρω ἀπὸ τὸ ὅτι ἡ προσωπικὴ ἠθικὴ πρόσδεση στὸ κράτος δὲν εἶναι τὸ ἴδιο πράγμα μὲ τὸν ἐθνικισμό στὴν πραγματικότητα, σὲ ὁρισμένες περιοχὲς ὁ ἐθνικισμὸς λειτούργησε ἐνάντια στὴν ἠθικὴ πρόσδεση στὰ ὑφιστάμενα κράτη. Ἀκόμη καὶ στὶς χῶρες ἐκεῖνες ποὺ εἶχαν τὴν τύχη ὁ ἐθνικισμὸς νὰ ἐνισχύσει τελικὰ τὴν προσωπικὴ ἠθικὴ πρόσδεση στὸ κράτος, πρώτη ἐμφανίστηκε ἡ πρόσδεση στὸ κράτος κι αὐτὴ ἀποτέλεσε ἕνα πολὺ πιὸ ψύχραιμο εἶδος συναισθήματος. Εἶχε τὴν ἴδια περίπου «θερμοκρασία» μὲ τὸν ἀνθρωποκεντρισμό κατὰ κάποιον τρόπο ἀποτελοῦσε μιὰ μορφὴ ἀνθρωποκεντρισμοῦ. Τὸ κράτος παρεῖχε περισσότερη εἰρήνη, μεγαλύτερη ἀσφάλεια καὶ αὐξημένες εὐκαιρίες γιὰ μιὰ καλὴ ζωή ἀπ ὅτι οἱ χαλαρὲς συνομαδώσεις κοινοτήτων ἑπομένως, ἔπρεπε νὰ ὑποστηριχθεῖ. Διαφοροποίηση τοῦ κράτους ἀπὸ ἄλλες μορφὲς πολιτικῆς ὀργάνωσης Συνοψίζοντας αὐτὸ τὸ τμῆμα τῆς ἀνάλυσής μας, ἐκεῖνο ποὺ ἀναζητοῦμε εἶναι ἡ ἐμφάνιση πολιτικῶν μονάδων ποὺ νὰ μένουν σταθερὲς στὸ πέρασμα τοῦ χρόνου καὶ σὲ μιὰ ὁρισμένη περιοχή, ἡ ἀνάπτυξη μόνιμων, ἀπρόσωπων θεσμῶν, ἡ συναίνεση ὅσον ἀφορᾶ τὴν ἀναγκαιότητα μιᾶς αὐθεντίας ἱκανῆς νὰ παίρνει τελεσίδικες ἀποφάσεις, καὶ ἡ ἀποδοχὴ τῆς ἰδέας πὼς τούτη ἡ αὐθεντία ὀφείλει νὰ ἀποτελέσει τὸ ἀντικείμενο τῆς βασικῆς προσωπικῆς ἠθικῆς πρόσδεσης τῶν ὑπηκόων της. Θὰ ἀναζητήσουμε τεκμήρια γι αὐτὲς τὶς μεταβολὲς στὴ δυτικὴ Εὐρώπη τὴν περίοδο ἀνάμεσα στὸ 1100 καὶ το 1600 μ.χ. Αὐτὸ δὲν συμβαίνει ἐπειδὴ δὲν ὑπῆρχαν κράτη στὶς πρωιμότερες περιόδους ἢ στὸν μὴ εὐρωπαϊκὸ χῶρο ἀναμφίβολα, ἡ ἑλληνικὴ πόλις ἀποτελοῦσε κράτος, ἡ αὐτοκρατορία τῶν Χὰν στὴν Κίνα ἀποτελοῦσε κράτος καὶ ἡ Ρωμαϊκὴ Αὐτοκρατορία ἀποτελοῦσε κράτος. Ἐμεῖς ὅμως ἀναζητοῦμε τὶς ρίζες τοῦ νεότερου κράτους καὶ τὸ νεότερο κράτος δὲν προέκυψε εὐθέως ἀπὸ αὐτὰ τὰ πρώιμα παραδείγματα. Οἱ ἄνθρωποι ποὺ ἔθεσαν τὰ θεμέλια γιὰ τὰ πρῶτα εὐρωπαϊκὰ κράτη δὲν γνώριζαν τὸ παραμικρὸ γιὰ

10 τὴν ἀνατολικὴ Ἀσία καὶ τοὺς χώριζε μεγάλη χρονικὴ ἀπόσταση ἀπ τὴν ἀρχαία Ἑλλάδα καὶ τὴν ἀρχαία Ρώμη. Ἂν καὶ ἀπέκτησαν ὁρισμένες γνώσεις γιὰ τὴ Ρώμη μέσα ἀπ τὴ μελέτη τοῦ ρωμαϊκοῦ δικαίου καὶ ἔμαθαν λίγα πράγματα γιὰ τὴν Ἑλλάδα μέσα ἀπὸ κάποιες νύξεις τῶν γραπτῶν τοῦ Ἀριστοτέλη, κατὰ βάση ἀναγκάστηκαν νὰ ἐπινοήσουν ἐκ νέου τὸ κράτος ἰδίοις ἀναλώμασι. Καὶ ὁ τύπος κράτους ποὺ ἐπινόησαν ἀποδείχθηκε πολὺ πιὸ ἐπιτυχὴς ἀπ ὅλα σχεδὸν τὰ προηγούμενα μοντέλα. Στὸν ἀρχαῖο κόσμο, τὰ κράτη ὑπάγονταν κατὰ κανόνα σὲ δύο κατηγορίες: στὶς μεγάλες, ἀνεπαρκῶς ἑνοποιημένες αὐτοκρατορίες, καὶ στὶς μικρὲς ἀλλὰ ἐξαιρετικὰ συνεκτικὲς μονὰδες σὰν τὴν ἑλληνικὴ πόλη-κράτος. Ὁ κάθε τύπος εἶχε τὶς ἀδυναμίες του. Οἱ αὐτοκρατορίες ἦταν ἰσχυρὲς ἀπὸ στρατιωτικὴ ἄποψη, ἀλλὰ μποροῦσαν νὰ συμπεριλάβουν μιὰ πολὺ μικρὴ μερίδα τῶν κατοίκων τους στὴν πολιτικὴ διαδικασία, ἀλλὰ καὶ σὲ κάθε δραστηριότητα ποὺ ὑπερέβαινε τὸ ἐπίπεδο τῶν ἄμεσων τοπικῶν ἐνδιαφερόντων. Τοῦτο ἰσοδυναμοῦσε μὲ σημαντικὴ σπατάλη ἀνθρώπινων πόρων. Σήμαινε ἐπίσης ὅτι ἡ προσωπικὴ ἠθικὴ πρόσδεση στὸ κράτος ἦταν ἰσχνή. Ἡ συντριπτικὴ πλειονότητα τῶν ὑπηκόων μιᾶς αὐτοκρατορίας δὲν πίστευαν ὅτι ἡ συντήρηση τοῦ κράτους ἀποτελοῦσε τὸ ὕψιστο κοινωνικὸ ἀγαθό. Παρατηροῦσαν ἀτάραχοι τὴν κατάρρευση τῶν αὐτοκρατοριῶν τῆς μιᾶς μετὰ τὴν ἄλλη καὶ εἴτε ἐπέστρεφαν σὲ μικρότερες πολιτικὲς μονάδες εἴτε ἀποδέχονταν ἀδιαμαρτύρητα τὴν ἐνσωμάτωσή τους σὲ μιὰ νέα αὐτοκρατορία, κυβερνώμενη ἀπὸ μιὰ νέα ἐλίτ. Ἡ πόλη-κράτος ἀξιοποιοῦσε μὲ πολὺ πιὸ ἀποτελεσματικὸ τρόπο τοὺς κατοίκους της σὲ σχέση μὲ τὴν αὐτοκρατορία. Ὅλοι οἱ πολίτες συμμετεῖχαν ἐνεργὰ στὴν πολιτικὴ διαδικασία καὶ σὲ συναφεῖς δράσεις τῆς κοινότητας. Ἡ προσωπικὴ ἠθικὴ πρόσδεση στὸ κράτος ἦταν ἰσχυρή σὲ ὁρισμένες περιπτώσεις, πλησίαζε μάλιστα τὴν ἔνταση τοῦ νεότερου ἐθνικισμοῦ. Ὡστόσο, καμιά πόλη-κράτος δὲν μπόρεσε νὰ ἐπιλύσει τὸ πρόβλημα τῆς ἐνσωμάτωσης νέων ἐδαφῶν καὶ νέων πληθυσμῶν στὴν ὑφιστάμενη δομή της ἢ τῆς συμπερίληψης ἑνὸς πράγματι

11 μεγάλου μέρους τοῦ πληθυσμοῦ στὴ πολιτική της ζωή. Ἡ πόλη-κράτος εἴτε γινόταν ὁ πυρήνας μιᾶς αὐτοκρατορίας (ὅπως συνέβη μὲ τὴ Ρώμη), καθιστάμενη ὅμως, ὡς ἐκ τούτου, εὐάλωτη στὰ προβλήματα μιᾶς αὐτοκρατορίας, εἴτε παρέμενε μικρή, στρατιωτικὰ ἀδύναμη, καὶ ἀργὰ ἢ γρήγορα ἔπεφτε θύμα ξένης κατάκτησης. Τὰ εὐρωπαϊκὰ κράτη ποὺ ἀναδύθηκαν μετὰ τὸ 1100 συνδύαζαν, ὣς ἕναν βαθμό, τὰ προτερήματα τόσο τῶν αὐτοκρατοριῶν ὅσο καὶ τῶν πόλεων-κρατῶν. Ἦταν ἀρκούντως εὐμεγέθη καὶ ἀρκούντως ἰσχυρὰ ὥστε νὰ ἔχουν ἄριστες πιθανότητες ἐπιβίωσης ὁρισμένα ἐξ αὐτῶν πλησιάζουν τὸ ὅριο τῶν χιλίων ἐτῶν, ἡλικία καθ ὅλα ἀξιοσέβαστη γιὰ κάθε ὀργάνωση ἀνθρώπινης προέλευσης. Παράλληλα, κατάφερναν νὰ ἐμπλέξουν μιὰ μεγάλη μερίδα τῶν κατοίκων στὴν πολιτικὴ διαδικασία, ἢ τουλάχιστον νὰ τοὺς κάνουν νὰ ἐνδιαφέρονται γι αὐτήν, καὶ πέτυχαν νὰ δημιουργήσουν ἕνα αἴσθημα κοινῆς ταυτότητας μεταξὺ τῶν τοπικῶν κοινοτήτων. Ἀξιοποίησαν καλύτερα τοὺς ἀνθρώπους τους, ἀπὸ τὴ σκοπιὰ τόσο τῆς πολιτικῆς καὶ κοινωνικῆς δραστηριότητας ὅσο καὶ τῆς προσωπικῆς ἠθικῆς πρόσδεσης, σὲ σχέση μὲ τὶς ἀρχαῖες αὐτοκρατορίες, ἀκόμη κι ἂν ὑπολείπονταν στὸ ζήτημα τῆς πλήρους συμμετοχῆς, τὸ ὁποῖο εἶχε χαρακτηρίσει ἀνεξίτηλα μιὰ πόλη σὰν τὴν Ἀθήνα. Ἡ διάκριση μεταξὺ μεγάλων, ἀτελῶς ἑνοποιημένων αὐτοκρατοριῶν καὶ μικρῶν ἀλλὰ συνεκτικῶν πολιτικῶν μονάδων ἐφαρμόζεται μὲ ἀρκετὰ ἱκανοποιητικὸ τρόπο στὴ Μέση Ἀνατολή, τὴν Κεντρικὴ Ἀσία καὶ τὴν Ἰνδία. Λιγότερο ἱκανοποιητικὰ ἐφαρμόζεται στὴν Κίνα (καὶ κατόπιν τὴν Ἰαπωνία). Ἡ ἱκανότητα ὅμως τοῦ εὐρωπαϊκοῦ τύπου κράτους νὰ κερδίζει σὲ οἰκονομικὴ καὶ πολιτικὴ ὑπεροχὴ ἀποδείχτηκε τόσο μεγάλη, ὥστε στὸ τέλος ἔκανε τὸ κινεζικὸ μοντέλο (ὅπως καὶ τὰ ὑπόλοιπα μὴ εὐρωπαϊκὰ μοντέλα) νὰ φαντάζει ἀσήμαντο. Τὸ εὐρωπαϊκὸ μοντέλο κράτους κατέστη τὸ κυρίαρχο πρότυπο. Κανένα εὐρωπαϊκὸ κράτος δὲν μιμήθηκε ἕνα μὴ εὐρωπαϊκὸ μοντέλο, ὅμως τὰ μὴ εὐρωπαϊκὰ κράτη εἴτε μιμήθηκαν τὸ εὐρωπαϊκὸ μοντέλο, προκειμένου νὰ

12 ἐπιβιώσουν, εἴτε ὑπέστησαν τὴν ἐμπειρία τῆς ἀποικιοκρατίας, ἡ ὁποία εἰσήγαγε σὲ αὐτὰ θεμελιώδη στοιχεῖα τοῦ εὐρωπαϊκοῦ συστήματος. Τὸ νεότερο κράτος, ὅπου κι ἂν τὸ συναντήσουμε σήμερα, εἶναι βασισμένο στὴ δομὴ ποὺ ἀναδύθηκε στὴν Εὐρώπη τὴν περίοδο μεταξὺ 1100 καὶ Τὰ μεσαιωνικὰ γερμανικὰ βασίλεια Οἱ Εὐρωπαῖοι, ὅπως παρατηρήσαμε προηγουμένως, χρειάστηκε νὰ ἐπινοήσουν ἐκ νέου τὸ κράτος ἰδίοις ἀναλώμασι γιὰ πολλοὺς αἰῶνες μετὰ τὴν πτώση τῆς δυτικῆς Ρωμαϊκῆς Αὐτοκρατορίας δὲν φαινόταν διόλου πιθανὸ ὅτι θὰ κατάφερναν νὰ ἐπιτύχουν κάτι τέτοιο. Ἡ ρωμαϊκὴ ἔννοια τοῦ κράτους γρήγορα λησμονήθηκε στὴν ταραχώδη ἐποχὴ τῶν ἀλλεπάλληλων εἰσβολῶν καὶ τῶν μεταναστεύσεων ἀκόμη κι οἱ ἡγέτες τῆς Ἐκκλησίας, οἱ ὁποῖοι διαφύλαξαν πολλοὺς ρωμαϊκοὺς θεσμούς, δὲν μποροῦσαν νὰ ἐκφράσουν τὴν ἐν λόγω ἔννοια μὲ σαφήνεια. Κατὰ τὸν πρώιμο μεσαίωνα, ἡ κυρίαρχη μορφὴ πολιτικῆς ὀργάνωσης στὴ δυτικὴ Εὐρώπη ἦταν τὸ γερμανικὸ βασίλειο, καὶ τὸ γερμανικὸ βασίλειο ἦταν ἀπὸ ὁρισμένες ἐπόψεις τὸ ἀκριβῶς ἀντίθετο τοῦ νεότερου κράτους. Ἦταν βασισμένο στὴν πρόσδεση σὲ συγκεκριμένα πρόσωπα, ὄχι σὲ ἀφηρημένες ἔννοιες ἢ ἀπρόσωπους θεσμούς. Ἕνα βασίλειο ἀπαρτιζόταν ἀπὸ τοὺς ἀνθρώπους ποὺ ἀναγνώριζαν ἕνα συγκεκριμένο ἄτομο ὡς βασιλιά τους στὶς πιὸ σταθερὲς κοινωνίες, τὸ ἀπάρτιζαν οἱ ἄνθρωποι ποὺ ἀναγνώριζαν σὲ μιὰ συγκεκριμένη οἰκογένεια τὸ κληρονομικὸ δικαίωμα νὰ ἡγεμονεύει. Τὰ ἐν λόγω βασίλεια στεροῦνταν τὰ χαρακτηριστικὰ τῆς συνέχειας στὸν χρόνο καὶ τῆς σταθερότητας στὸν χῶρο. Ὁρισμένα ὑπῆρξαν τόσο ἐφήμερα, ὥστε ὁ μόνος τρόπος νὰ τὰ περιγράψουμε εἶναι μέσω τοῦ ὀνόματος ἑνὸς ἡγεμόνα, π.χ. τὸ «βασίλειο τοῦ Σάμο», τὸ ὁποῖο εὐδοκίμησε πρόσκαιρα στὴν ἀνατολικὴ Γερμανία. 5 Ὁρισμένα, τὰ ὁποῖα εἶχαν μεγαλύτερη χρονικὴ διάρκεια, 5 Γιὰ τὸν Σάμο, βλ. J. Peisker στὸ Cambridge Medieval History (Καίμπριτζ 1926), ΙΙ, σελ

13 μετακινοῦνταν μὲ φρενήρη ρυθμό. Σὲ διάστημα λίγων γενιῶν, τὸ βασίλειο τῶν δυτικῶν Γότθων μεταπήδησε ἀπ τὴν περιοχὴ τῆς Βαλτικῆς στὶς ἀκτὲς τῆς Μαύρης Θάλασσας κι ἀπὸ κεῖ στὸν Βισκαϊκὸ Κόλπο. Σὲ μιὰ τέτοια κοινωνία δὲν ἀπαντοῦν θεσμοὶ ποὺ νὰ λειτουργοῦν σὲ τακτὴ βάση οὔτε προοικονομεῖται ἡ ἔννοια τῆς κυριαρχίας. Ὁ βασιλιὰς ὑπάρχει γιὰ νὰ ἀντιμετωπίζει ἔκτακτες ἀνάγκες, ὄχι γιὰ νὰ ἡγεῖται ἑνὸς νομικοῦ ἢ διοικητικοῦ συστήματος. Ἐκπροσωπεῖ τὸν λαό του ἔναντι τῶν θεῶν. Ὁδηγεῖ τὸν λαό του στὴ μάχη ἐναντίον ἄλλων βασιλέων, ὅμως κάθε τοπικὴ κοινότητα διευθετεῖ μόνη της τὰ ἐσωτερικὰ ζητήματα. Ἡ ἀσφάλεια προέρχεται ἀπὸ τὴν οἰκογένεια, τὴ γειτονιὰ καὶ τὸν χωροδεσπότη, ὄχι ἀπὸ τὸν βασιλιά. Τὸ βασίλειο τῶν Φράγκων, τὸν 8ο καὶ τὸν 9ο αἰώνα, καὶ τὸ ἀγγλοσαξονικὸ βασίλειο τὸν 10ο καὶ τὸν 11ο αἰώνα, ὑπερέβησαν ὣς ἕναν βαθμὸ αὐτὸ τὸ ἐπίπεδο. Καὶ τὰ δύο βασίλεια εἶχαν παγιωθεῖ σὲ καθορισμένη περιοχὴ καὶ εἶχαν ἐπιβιώσει γιὰ σημαντικὸ χρονικὸ διάστημα. Καὶ στὰ δύο ὁ βασιλιὰς εἶχε ἀποδεχτεῖ τὴ γενικὴ εὐθύνη νὰ διαφυλάσσει τὴν εἰρήνη καὶ νὰ ἀπονέμει δικαιοσύνη, καὶ ἀνταποκρινόμενος στὴν εὐθύνη αὐτή, εἶχε δημιουργήσει ἕνα ὁμοιόμορφο σύστημα τοπικῶν δικαστηρίων. 6 Ὅμως τοῦτα τὰ βήματα πρὸς τὴν οἰκοδόμηση κράτους ὑπῆρξαν πρόωρα οἱ βασικὲς κοινωνικὲς καὶ οἰκονομικὲς δομὲς δὲν μποροῦσαν νὰ σηκώσουν τὸ βάρος ἔστω καὶ ἐλαφρὰ συγκεντρωτικῶν πολιτικῶν θεσμῶν. Τὰ συμφέροντα καὶ οἱ προσωπικοὶ δεσμοὶ διατηροῦσαν τὸν πρωτίστως τοπικό τους χαρακτήρα, περιορισμένα στὴν οἰκογένεια, τὴ γειτονιά, τὴν κομητεία. Οἱ βασιλικοὶ ἀξιωματοῦχοι δοῦκες, κόμητες καὶ vassi dominici στὴν χώρα τῶν Φράγκων, κόμητες καὶ θάνητες στὴν Ἀγγλία ἀντὶ νὰ λειτουργοῦν ὡς ἐκπρόσωποι τῆς κεντρικῆς ἐξουσίας, μετατρέπονταν κατὰ κανόνα σὲ ἡγέτες αὐτόνομων τοπικῶν κοινοτήτων. Στὴ χώρα τῶν Φράγκων, οἱ κόμητες καὶ οἱ 6 Γιὰ τὴν Ἀγγλία, βλ. F. M. Stenton, Anglo-Saxon England (Ὀξφόρδη 1943), σελ , 389, , , καὶ J. E. A. Jollife, Constitutional History of Medieval England (Λονδίνο 1937), σελ , γιὰ τὴν Γαλλία, F. L. Ganshof, Frankish Institutions under Charlemagne (Πρόβιντενς 1968), σελ

14 δοῦκες εἶχαν καταστεῖ πρακτικὰ ἀνεξάρτητοι γύρω στὸ 900, ὅμως καὶ ἡ δική τους ἐξουσία εἶχε ἀρχίσει νὰ διαβρώνεται ἀπὸ ὑποκόμητες, πυργοδεσπότες, καὶ ἄλλους ἡγέτες μικρότερων κοινοτήτων. Τοῦτος ὁ κατακερματισμὸς τῆς πολιτικῆς ἐξουσίας ἀποτελεῖ μία ἀπὸ τὶς ὄψεις τοῦ πρώιμου φεουδαλισμοῦ. Στὴν πραγματικότητα, ὁ φεουδαλισμὸς βρίσκει πρόσφορο ἔδαφος ὅποτε ἡ πίεση ποὺ ἀσκεῖται γιὰ τὴ διατήρηση μιᾶς σχετικὰ μεγάλης πολιτικῆς μονάδας ἀποδεικνύεται ὅτι ξεπερνᾶ τὰ οικονομικὰ καὶ ἠθικὰ ἀποθέματα μιᾶς κοινωνίας. Καὶ ὁ πρώιμος φεουδαλισμὸς καταφέρνει νὰ ἀμβλύνει αὐτὴ τὴν πίεση ἀκριβῶς ἐπειδὴ ἁπλοποιεῖ τοὺς θεσμοὺς καὶ ἐνισχύει τὸν προσωπικὸ χαρακτήρα τῶν ἠθικῶν δεσμῶν. Ὁ φεουδαλισμὸς ὀφείλει νὰ ξεκινήσει λειτουργώντας ἐνάντια στὴν οἰκοδόμηση ἑνὸς κράτους, ἀκόμη κι ἂν τελικὰ ἀποτελέσει τὴ βάση γιὰ τὴν οἰκοδόμησή του. Ὁ κατακερματισμὸς ἐξελίχτηκε μὲ ποικίλο ρυθμὸ καὶ ἔνταση στὶς διάφορες περιοχὲς τοῦ παλιοῦ βασιλείου τῶν Φράγκων, προχώρησε ὅμως σὲ τόσο μεγάλο βαθμό, ὥστε νὰ εἶναι δύσκολο νὰ ἀνιχνεύσουμε στὴν εὐρωπαϊκὴ ἥπειρο κάτι ποὺ νὰ μοιάζει μὲ κράτος γύρω στο 1000 μ.χ. (μὲ ἐξαίρεση τὴ Βυζαντινὴ Αὐτοκρατορία). Ἡ Ἀγγλία, ἡ ὁποία ἑνοποιήθηκε πιὸ ἀργὰ ἀπ τὴ χώρα τῶν Φράγκων, ἄρχισε ὅπως ἦταν φυσικὸ νὰ ἐμφανίζει σημάδια ἀποσύνθεσης σὲ πιὸ ὄψιμο στάδιο. Ἡ Ἀγγλία τοῦ 12ου αἰώνα, ἂν εἶχε ἀφεθεῖ στὴν ἐσωτερική της δυναμική, θὰ ἦταν ἐξίσου διαιρεμένη μὲ τὴ Γαλλία τοῦ 11ου αἰώνα, ἀλλὰ ἡ Νορμανδικὴ Κατάκτηση, ξεριζώνοντας τὴν παλιὰ ἀγγλοσαξονικὴ ἀριστοκρατία, ἐξάλειψε ἕνα ἀπὸ τὰ αἴτια ποὺ ὁδηγοῦσαν στὸν κατακερματισμό. Οἱ ὑποθέσεις ποὺ ἔχουν διατυπωθεῖ γιὰ τὶς συνέπειες τῆς Νορμανδικῆς Κατάκτησης ἦταν καὶ θὰ συνεχίσουν νὰ εἶναι ἀτέρμονες, ὅμως ἕνα πράγμα εἶναι βέβαιο: ἐπιβάλλοντας μιὰ νέα, προσανατολισμένη πρὸς τὴ Γαλλία ἄρχουσα τάξη, σὲ μεγάλο βαθμὸ ἐξάλειψε τὴ χρονικὴ ἀπόκλιση μεταξὺ τῶν ἐξελίξεων στὴν εὐρωπαϊκὴ ἥπειρο καὶ τῶν ἐξελίξεων στὴν Ἀγγλία. Μετὰ τὸ 1066, οἱ δυνάμεις ποὺ ἐνίσχυαν ἢ παρεμπόδιζαν τὴν ἀνάδυση τοῦ

15 κράτους στὶς ἡπειρωτικὲς χῶρες δροῦσαν μὲ τὴν ἴδια ἀποτελεσματικότητα καὶ στὴν Ἀγγλία. Ἡ σημασία τῆς ἐξάπλωσης τοῦ χριστιανισμοῦ καὶ ὁ ρόλος τῆς Ἐκκλησίας Εἶναι δύσκολο νὰ περιγράψει κανεὶς τὶς ἰδέες καὶ τὶς ἐξελίξεις ποὺ ὁδήγησαν στὴν ἀναγέννηση τῆς διαδικασίας οἰκοδόμησης κρατῶν στὴν δυτικὴ Εὐρώπη τὸν ὕστερο 11ο αἰώνα. Ἀναμφίβολα, ἡ ἐξάπλωση τοῦ χριστιανισμοῦ σὲ ἑτερόδοξους καὶ παγανιστικοὺς γερμανικοὺς λαοὺς καὶ ἡ βελτίωση τῆς ὀργάνωσης τῆς Ἐκκλησίας εἶχαν μεγάλη σημασία σὲ αὐτὸ τὸ ἐπίπεδο. Ἡ δυτικὴ Εὐρώπη δὲν ἐκχριστιανίστηκε πραγματικὰ πρὶν τὰ τέλη τοῦ 10ου αἰώνα. Μέχρι τὴν ἐποχὴ αὐτή, πολλοὶ κατ ὄνομα χριστιανοὶ εἶχαν ἐλάχιστη ἐπαφὴ μὲ τὴν Ἐκκλησία καὶ μία ἀπὸ τὶς ἰσχυρότερες γερμανικὲς ὁμάδες οἱ Σκανδιναβοὶ δὲν ἦταν οὔτε κατ ὄνομα χριστιανοί. Ἡ Ἐκκλησία διέθετε ἤδη πολλὰ ἀπὸ τὰ γνωρίσματα ἑνὸς κράτους π.χ. μόνιμους θεσμοὺς καὶ ἀνέπτυσσε ἄλλα π.χ. μιὰ θεωρία γιὰ τὴν κυριαρχία τοῦ πάπα. 7 Τὸ γεγονὸς ὅτι οἱ κληρικοὶ εἶχαν ἔντονη ἀνάμειξη στὴν κοσμικὴ πολιτική, ὅτι κανένας ἡγεμόνας δὲν μποροῦσε νὰ λειτουργήσει δίχως τὶς συμβουλὲς καὶ τὴν ἀρωγή τους, σήμαινε ὅτι οἱ πολιτικὲς θεωρίες καὶ οἱ διοικητικὲς τεχνικὲς τῆς Ἐκκλησίας εἶχαν ἄμεσο ἀντίκτυπο στὴν κοσμικὴ διακυβέρνηση. Ἡ Ἐκκλησία, ταυτόχρονα, δίδασκε ὅτι οἱ κοσμικοὶ ἡγεμόνες εἶχαν τὴν ὑποχρέωση νὰ ἐξασφαλίζουν εἰρήνη καὶ δικαιοσύνη στοὺς ὑπηκόους τους 8 δόγμα ποὺ λογικὰ ὑπαγόρευε τὴ δημιουργία νέων δικαστικῶν καὶ διοικητικῶν θεσμῶν. Ἡ ἐξέλιξη ἦταν ὅμως ἀργή. Ἦταν πιὸ εὔκολο νὰ θαυμάζει κανεὶς τοὺς θεσμοὺς τῆς Ἐκκλησίας παρὰ νὰ τοὺς μιμεῖται. Ἦταν πιὸ εὔκολο ν ἀποδέχεται τὴν ὑποχρέωση τοῦ βασιλιὰ νὰ 7 W. Ullmann, The Growth of Papal Government in the Middle Ages (Λονδίνο 1955), σελ , Kantorowicz, The King s Two Bodies (σελ ) Carlyle, History of Political Theory, II, μέρος ΙΙ, κεφ. 3, 5, 8.

16 ἀπονέμει δικαιοσύνη παρὰ νὰ ὀργανώνει ἕνα δικαστικὸ σύστημα. Ἡ ἐπιρροὴ τῆς Ἐκκλησίας, ἀπὸ μόνη της, δὲν ἀρκοῦσε γιὰ τὴ δημιουργία κρατῶν. Σταθεροποίηση τῆς Εὐρώπης Ἕνας ἄλλος, σχεδὸν ἐξίσου σημαντικὸς παράγοντας ἦταν ἡ σταδιακὴ σταθεροποίηση τῆς Εὐρώπης, ἡ λήξη μιᾶς μακρᾶς περιόδου μεταναστεύσεων, εἰσβολῶν καὶ κατακτήσεων. Οἱ πρῶτοι γερμανοὶ βασιλεῖς εἶχαν καταστρέψει τὴν Αὐτοκρατορία στὴ Δύση, ἀλλὰ κατόπιν ἀναλώθηκαν στὸ νὰ καταστρέφουν ὁ ἕνας τὸν ἄλλο, μὲ νέους εἰσβολεῖς νὰ προσέρχονται γιὰ νὰ διευκολύνουν τὴν ὅλη διαδικασία. Οἱ Φράγκοι κατέκτησαν ἀνταγωνιστικὰ βασίλεια στὴ Γαλατία καὶ τὴ Γερμανία, στὸ τέλος ὅμως διασπάστηκαν ἐξαιτίας ἑνὸς ἐμφύλιου πολέμου, ἡ δὲ ἰσχύς τους κλονίστηκε ἀπὸ τὶς ἐπιθέσεις τῶν Σκανδιναβῶν. Οἱ Ὀστρογότθοι καὶ οἱ Βάνδαλοι ἐξολοθρεύτηκαν ἀπὸ τὴν Ἀνατολικὴ Αὐτοκρατορία, οἱ Βησιγότθοι ἀπὸ μουσουλμανικὴ εἰσβολή. Οἱ Δανοὶ κατέστρεψαν τὰ περισσότερα ἀγγλοσαξονικὰ βασίλεια. Μόλις τὸν 10ο αἰώνα, ὁ μόνος ἐπιζήσας, τὸ βασίλειο τοῦ Οὐέσσεξ, κατάφερε νὰ ἀποκτήσει τὸν ἔλεγχο τοῦ μεγαλύτερου μέρους τῆς Ἀγγλίας. Ὡστόσο, μετὰ τὸ 1000 αὐτοῦ τοῦ εἴδους οἱ σαρωτικὲς μεταβολὲς ἄρχισαν νὰ σπανίζουν. Τὰ κύρια ἐναπομείναντα βασίλεια, τὸ βασίλειο τῆς Ἀγγλίας, τὸ βασίλειο τῶν Δυτικῶν Φράγκων (ποὺ ἔμελλε νὰ γίνει ἡ Γαλλία) καὶ τὸ βασίλειο τῶν Ἀνατολικῶν Φράγκων (ὁ πυρήνας τὴς Γερμανίας), μπόρεσαν νὰ ἐπιβιώσουν ὑπὸ τὴ μία ἢ τὴν ἄλλη μορφὴ μέχρι τὶς μέρες μας. Τὸ ἴδιο συνέβη σὲ τοπικὸ ἐπίπεδο. Οἱ μεγάλες οἰκογένειες εὐγενῶν ρίζωσαν σὲ συγκεκριμένους τόπους, ἀντὶ νὰ περιφέρονται πρὸς ἄγραν λείας καὶ ἰσχύος. Ἕνας κόμης ἀπὸ τὴν Ρηνανία δὲν μποροῦσε πιὰ νὰ γίνει ἡγεμόνας τῆς δυτικῆς Γαλλίας, ὅπως εἶχε καταφέρει ὁ πρόγονος τῶν Καπετιδῶν ἕνας ἀρχηγὸς τῶν Βίκινγκ δὲν μποροῦσε νὰ ἀναγορευτεῖ ἡγεμόνας μιᾶς γαλλικῆς ἐπαρχίας, ὅπως εἶχε κάνει ὁ Ρόλλο στὴ Νορμανδία.

17 Ἡ ἐνίσχυση τῆς πολιτικῆς σταθερότητας δημιούργησε μία ἀπὸ τὶς θεμελιώδεις συνθῆκες γιὰ τὴν οἰκοδόμηση κρατῶν: τὴ συνέχεια στὸν χῶρο καὶ τὸν χρόνο. Καὶ μόνον ἐπειδὴ ἐπιβίωσαν στὸν χρόνο, μερικὰ βασίλεια καὶ πριγκιπάτα ἄρχισαν νὰ παγιώνονται. Ὁρισμένοι λαοί, οἱ ὁποῖοι κατελάμβαναν συγκεκριμένες περιοχές, παρέμειναν ἐπὶ αἰῶνες μέσα στὴν ἴδια πολιτικὴ συνομάδωση. Ἕνα βασίλειο ποὺ εἶχε ὑπάρξει ἐπὶ πολλὲς γενιές ἀναμενόταν εὔλογα ὅτι θὰ συνέχιζε νὰ ὑπάρχει εἶχε καταστεῖ ἀποδεκτὸ τμῆμα τοῦ πολιτικοῦ τοπίου. Καὶ οἱ ἡγεμόνες τῶν βασιλείων ἢ τῶν πριγκιπάτων ποὺ παρέμεναν σταθερὰ στὸν χῶρο καὶ τὸν χρόνο εἶχαν εὐκαιρίες καὶ κίνητρα νὰ ἀναπτύξουν μόνιμους θεσμούς. Ἔστω καὶ γιὰ ἰδιοτελεῖς σκοπούς, ἐπιθυμοῦσαν τὴν ἐσωτερικὴ ἀσφάλεια καὶ κάποια μορφὴ ὀργανωμένης σύνδεσης ἀνάμεσα στὶς τοπικὲς κοινότητες καὶ τὶς αὐλές τους. Ἡ μεγαλύτερη ἀσφάλεια καὶ οἱ αὐστηρότεροι ἔλεγχοι σχεδὸν σίγουρα θὰ αὔξαναν τὸ εἰσόδημα τοῦ ἡγεμόνα, θὰ ἐνίσχυαν τὸ κύρος του καὶ θὰ πολλαπλασίαζαν τὶς πιθανότητες νὰ μεταβιβάσει τὴν ἐξουσία καὶ τὴν περιουσία του στοὺς δικούς του ἀπογόνους. Οἱ ἐπιθυμίες τῶν ἡγεμόνων συνέπιπταν μὲ τὶς ἀνάγκες τῶν ὑπηκόων τους. Σὲ μιὰ ἐποχὴ βίας, οἱ περισσότεροι ἄνθρωποι ἀναζητοῦσαν, πάνω ἀπ ὅλα, εἰρήνη καὶ ἀσφάλεια. Ὑπῆρχαν πιέσεις σὲ ὅλα τὰ ἐπίπεδα γιὰ ἐνίσχυση τῶν ἀδύναμων κυβερνήσεων, ὥστε νὰ μποροῦν νὰ ἐπιτελοῦν τὸ θεμελιῶδες καθῆκον τους: νὰ διασφαλίζουν τὴν ἄμυνα ἐναντίον ὅσων, ἔσωθεν ἢ ἔξωθεν, διατάρασσαν τὴν εἰρήνη. Ἔτσι, σὲ κάθε πολιτικὴ μονάδα ὅπου ἐπικρατοῦσε σταθερότητα καὶ συνέχεια, μποροῦσε κανεὶς νὰ ἀναμένει ὅτι θὰ καταβάλλονταν προσπάθεις γιὰ τὴ δημιουργία δικαστικῶν θεσμῶν, μὲ στόχο τὴ διασφάλιση τῆς ἐσωτερικῆς ἀσφάλειας, καὶ ἑνὸς συστήματος συλλογῆς τῶν φόρων, ποὺ θὰ προσέφερε τὶς ἀναγκαῖες προσόδους γιὰ τὴν ἄμυνα κατὰ τῶν ἐξωτερικῶν ἐχθρῶν. Ἡ τάση γιὰ βελτίωση τῶν δικαστικῶν καὶ φορολογικῶν μηχανισμῶν ἦταν, παραδόξως, ἰδιαίτερα ἰσχυρὴ σὲ μερικὲς ἀπὸ τὶς μεγαλύτερες φεουδαλικὲς

18 χωροδεσποτεῖες. Ὁ φεουδαλισμὸς εἶχε καταστρέψει τὴν αὐτοκρατορία τῶν Φράγκων, δὲν εἶχε ὅμως καταστείλει ὁρισμένες ἀπὸ τὶς κοινωνικοπολιτικὲς μεταβολὲς ποὺ ἐπέφερε ἡ αὐτοκρατορία αὐτή. Ἀκόμα κι ἡ πιὸ πρωτόγονη φεουδαλικὴ χωροδεσποτεία ἀποτελοῦσε περισσότερο ἐκλεπτυσμένη πολιτικὴ μονάδα ἀπ ὅ,τι μιὰ πρωτόγονη γερμανικὴ φυλή. Ὅσοι ἐπιτελοῦσαν κάποια πολιτικὴ λειτουργία ἦταν σαφῶς διαφοροποιημένοι ἀπὸ τὴν ὑπόλοιπη κοινότητα. Ἡ πολιτικὴ δομὴ ἀποτελοῦσε τεχνητὸ δημιούργημα π.χ. ἡ κομητεία, τὸ ἀξίωμα τοῦ κόμη, ἡ αὐλὴ τοῦ κόμη καὶ ἡ πολιτικὴ δομὴ μποροῦσε νὰ μεταβληθεῖ μέσα ἀπὸ σχεδιασμένες καὶ ἑκούσιες ἐνέργειες π.χ. μὲ τὴ μεταφορὰ ἑνὸς δικαστηρίου ἢ μέρους μιᾶς δικαιοδοσίας ἀπὸ τὸν ἕναν χωροδεσπότη στὸν ἄλλο. Ἡ διακυβέρνηση ἦταν κάτι διαφορετικὸ ἀπὸ τὰ ἤθη καὶ τὰ ἔθιμα τῆς κοινότητας, καὶ ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ διαχωρισμοῦ αὐτοῦ ἀποτέλεσε οὐσιῶδες συστατικὸ τῆς διαδικασίας οἰκοδόμησης κράτους. Ἐπιπλέον, ὁ φεουδαλισμὸς εἶχε μειώσει τὴν ἔνταση τῆς προσπάθειας ποὺ ἀπαιτοῦνταν γιὰ τὴ συντήρηση μὴ βιώσιμων πολιτικῶν μονάδων καὶ κατ αὐτὸ τὸν τρόπο εἶχε διαμορφώσει ἕνα κλίμα ποὺ εὐνοοῦσε τὸν πολιτικὸ πειραματισμό. Ἡ ἀποτελεσματικὴ μονάδα φεουδαλικῆς διακυβέρνησης ἀντιστοιχοῦσε λίγο-πολὺ στὴν ἀποτελεσματικὴ κοινωνικὴ καὶ οἰκονομικὴ μονάδα οἱ ὑπήκοοι τοῦ ἴδιου χωροδεσπότη εἶχαν πολλὰ κοινὰ μεταξύ τους. Σὲ πολλὰ φεουδαλικὰ πριγκιπάτα ἀναπτύχθηκε ἕνα ἰσχυρὸ αἴσθημα προσωπικῆς ἠθικῆς πρόσδεσης στὸν χωροδεσπότη, κάτι ποὺ ἀπουσιάζε τόσο ἀπὸ τὴν ὄψιμη Ρωμαϊκὴ Αὐτοκρατορία ὅσο καὶ ἀπὸ πολλὰ γερμανικὰ βασίλεια. Τέλος, ὁ φεουδαλικὸς χωροδεσπότης εἶχε ἰσχυρὰ κίνητρα νὰ προσπαθήσει νὰ βελτιώσει τὶς μεθόδους διακυβέρνησης: τὴν ἐπιθυμία γιὰ μεγαλύτερο εἰσόδημα καὶ γιὰ περισσότερη ἀσφάλεια ὅσον ἀφορᾶ τὸν ἴδιο καὶ τοὺς διαδόχους του. Ἔτσι σὲ ὁρισμένες περιοχές, ἰδίως στὴ βόρεια Γαλλία, οἱ ἱκανότεροι φεουδαλικοὶ χωροδεσπότες ἔκαναν τὰ πρῶτα βήματα γιὰ τὴν οἰκοδόμηση κράτους.

19 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ Ἡ σημασία τοῦ κράτους Ὁ γεωγραφικὸς παράγοντας Μόνιμοι καὶ ἀπρόσωποι θεσμοὶ Τὸ κύρος καὶ ἡ αὐθεντία τοῦ κράτους: κυριαρχία Ἡ προσωπικὴ ἠθικὴ πρόσδεση στὸ κράτος Διαφοροποίηση τοῦ κράτους ἀπὸ ἄλλες μορφὲς πολιτικῆς ὀργάνωσης Τὰ μεσαιωνικὰ γερμανικὰ βασίλεια Ἡ σημασία τῆς ἐξάπλωσης τοῦ χριστιανισμοῦ καὶ ὁ ρόλος τῆς Ἐκκλησίας Σταθεροποίηση τῆς Εὐρώπης Ἐντάσεις μεταξὺ πολιτικῆς καὶ ἐκκλησιαστικῆς ἐξουσίας Ἡ Ἔριδα τῆς Περιβολῆς καὶ ἡ σημασία της Ὁ ρόλος τοῦ κράτους στὴν ἀπονομὴ δικαιοσύνης Ἡ ἀνάπτυξη μιᾶς τάξης πεπαιδευμένων ἀνθρώπων Ἡ μελέτη τοῦ ρωμαϊκοῦ δικαίου Ἡ ἐπικέντρωση στὰ ζητήματα ἐσωτερικῆς πολιτικῆς Ἡ διαχείριση τῆς περιουσίας τῶν ἡγεμόνων Ἡ οἰκονομικὴ καὶ πολιτικὴ σημασία τῶν θεσμῶν ἀπονομῆς δικαιοσύνης Ἡ συγκρότηση μιᾶς κεντρικῆς διοικητικῆς ὑπηρεσίας: ὁ θεσμὸς τῆς καγκελαρίας Οἱ κρατικοὶ ὑπάλληλοι Τὸ προβάδισμα τῆς Ἀγγλίας καὶ τῆς Γαλλίας στὴ διαδικασία οἰκοδόμησης κράτους Ἡ διαδικασία οἰκοδόμησης κράτους στὴν Ἀγγλία Ἡ διαδικασία οἰκοδόμησης κράτους στὴ Γαλλία ΔΕΥΤΕΡΟ ΜΕΡΟΣ Θεμελιώδη ἐμπόδια στὴ διαδικασία οἰκοδόμησης κρατῶν κατὰ τὸν 14ο αἰώνα Οἱ ἀρνητικὲς καὶ οἱ θετικὲς συνέπειες τῶν ἐμπόλεμων συρράξεων Τὸ δικαίωμα συγκατάθεσης τῶν ἰδιοκτητριῶν τάξεων Διασπαστικὲς τάσεις ἐκ μέρους τῶν τοπικῶν προυχόντων Δικαστικὴ κωλυσιεργία Ἡ ἀνάδυση τῶν ἀντιπροσωπευτικῶν συνελεύσεων Ἡ διαβούλευση ὡς μέσο κωλυσιεργίας Ἡ νοοτροπία τῶν κρατικῶν ἀξιωματούχων Ἡ ἀνεπάρκεια τῆς παλιᾶς γραφειοκρατίας ἀπέναντι στὶς ἀπαιτήσεις τῶν νέων καιρῶν Οἱ γραφειοκρατικὲς ἀκαμψίες τῆς κεντρικῆς διοίκησης Θεσμικοὶ νεωτερισμοὶ στὴ Γαλλία Θεσμικοὶ νεωτερισμοὶ στὴν Ἀγγλία Τὸ χάσμα μεταξὺ πολιτικῶν σχεδιαστῶν καὶ γραφειοκρατῶν Τὸ ἔλλειμμα εὑρηματικότητας τῆς κεντρικῆς διοίκησης τὸν 14ο αἰώνα

20 Ἡ ἐποπτεία τῆς οἰκονομικῆς δραστηριότητας Διαχείριση τῶν ἀμυντικῶν ὑποθέσεων Διαχείριση τῶν ἐξωτερικῶν ὑποθέσεων Γιατί δὲν ἀναπτύχθηκαν ἐξειδικευμένοι κρατικοὶ θεσμοὶ Ἡ ἀπροθυμία τῆς ἀριστοκρατίας Ἡ ἀπροθυμία τῶν ἡγεμόνων Συμπέρασμα ΤΡΙΤΟ ΜΕΡΟΣ Σταθεροποίηση στὰ τέλη τοῦ 15ου αἰώνα Στήριξη ἐκ μέρους τῶν ὑπηκόων Ἡ ἀναβάθμιση τοῦ ρόλου τοῦ Συμβουλίου καὶ ἡ ἀνάδυση τοῦ Συμβουλίου ἐργασίας Ὁ Γραμματέας τοῦ Κράτους Ἡ σύμμιξη ἐπαγγελματικοῦ καὶ ἐρασιτεχνικοῦ στοιχείου Προβλήματα στὶς σχέσεις παλαιᾶς καὶ νέας γραφειοκρατίας Οἱ σχέσεις τῆς νέας γραφειοκρατίας μὲ τὶς τοπικὲς ἀρχὲς Προβλήματα τῆς νέας γραφειοκρατίας στὶς σχέσεις της μὲ τὸν ἡγεμόνα Προβλήματα ἀπὸ τὴν καθυστέρηση στὴν ἀνάπτυξη τῶν νέων κυβερνητικῶν ὑπηρεσιῶν Μεταβολὲς στὴ στάση τῶν ὑπηκόων ἔναντι τοῦ κράτους Ὁ ρόλος τοῦ ἐθνικισμοῦ Συμπερασματικὰ

ΠΡΩΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΟ ΚΡΑΤΟΣ ΑΝΑΔΥΕΤΑΙ 1000-1300. 2. Διήγημα του Έντουαρντ Χέιλ (1822-1909), δημοσιευμένο το 1863. (Σ.τ.Μ.)

ΠΡΩΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΟ ΚΡΑΤΟΣ ΑΝΑΔΥΕΤΑΙ 1000-1300. 2. Διήγημα του Έντουαρντ Χέιλ (1822-1909), δημοσιευμένο το 1863. (Σ.τ.Μ.) ΠΡΩΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΟ ΚΡΑΤΟΣ ΑΝΑΔΥΕΤΑΙ 1000-1300 Στις μέρες μας, η ύπαρξη του κράτους θεωρείται αυτονόητη. Διαμαρτυρόμαστε για τις απαιτήσεις του. Παραπονούμαστε ότι παρεισφρέει ολοένα και περισσότερο σε υποθέσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΗ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΙΑ: ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ

ΕΥΡΩΠΗ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΙΑ: ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ 127 ΕΥΡΩΠΗ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΙΑ: ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΠΕΡΓΑΜΟΥ ΙΩΑΝΝΗΣ (ΖΗΖΙΟΥΛΑΣ) Εἰσαγωγὴ Ἡ δημιουργία τῆς ἑνωμένης Εὐρώπης εἶναι πάνω ἀπ ὅλα γεγονὸς πνευματικῆς σημασίας. Ἡ πολιτικὴ ἡγεσία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΣΤΗ ΓΑΛΛΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ

ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΣΤΗ ΓΑΛΛΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΣΤΗ ΓΑΛΛΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ Τὰ Ἕξι μεγάλα ἐρωτήματα τῆς δυτικῆς μεταφυσικῆς καταλαμβάνουν μιὰ ξεχωριστὴ θέση στὴν ἱστορία τῆς φιλοσοφικῆς ἱστοριογραφίας. Ὁ συγγραφέας του βιβλίου, Χάιντς Χάιμζετ (1886-1975),

Διαβάστε περισσότερα

Ἑλένη Γλύκατζη-Ἀρβελέρ. Γιατὶ τὸ Βυζάντιο. Ἐκδόσεις «Ἑλληνικὰ Γράμματα», Ἀθήνα 2009, σελίδες 292.

Ἑλένη Γλύκατζη-Ἀρβελέρ. Γιατὶ τὸ Βυζάντιο. Ἐκδόσεις «Ἑλληνικὰ Γράμματα», Ἀθήνα 2009, σελίδες 292. Ἑλένη Γλύκατζη-Ἀρβελέρ Γιατὶ τὸ Βυζάντιο Ἐκδόσεις «Ἑλληνικὰ Γράμματα», Ἀθήνα 2009, σελίδες 292. Κατ ἐπανάληψιν ἔχει ἐπισημανθῆ ὅτι ἐπιβάλλεται νὰ ἀναθεωρήσουμε ἐμεῖς οἱ Ἕλληνες τὴν ὀπτικὴ εἰκόνα ποὺ ἔχουν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗΝ Β ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΣΥΝΟΔΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΓΑΜΟΥ, ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ, ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ

ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗΝ Β ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΣΥΝΟΔΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΓΑΜΟΥ, ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ, ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗΝ Β ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΣΥΝΟΔΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΓΑΜΟΥ, ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ, ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ (5-6 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2004, Διορθόδοξον Κέντρον τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος

Διαβάστε περισσότερα

Στὴν ἀρχὴ ἦταν ὁ Λόγος. Ὁ Λόγος ἦταν μαζὶ μὲ

Στὴν ἀρχὴ ἦταν ὁ Λόγος. Ὁ Λόγος ἦταν μαζὶ μὲ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ἤ 01ο (01-52) 01-05 Ὁ Λόγος εἶναι Θεὸς καὶ ημιουργὸς τῶν πάντων Στὴν ἀρχὴ ἦταν ὁ Λόγος. Ὁ Λόγος ἦταν μαζὶ μὲ τὸ Θεὸ Πατέρα καὶ ἦταν Θεὸς ὁ Λόγος. Αὐτὸς ἦταν στὴν ἀρχὴ μαζὶ μὲ τὸ Θεὸ Πατέρα.

Διαβάστε περισσότερα

Παραθέτουμε απόσπασμα του άρθρου: ΟΡΘΟΔΟΞΟΣ ΤΥΠΟΣ ΑΠΙΣΤΕΥΤΟΝ- Οι Ιεχωβάδες και οι Μασόνοι κεφάλαια εις το βιβλίον των θρ

Παραθέτουμε απόσπασμα του άρθρου: ΟΡΘΟΔΟΞΟΣ ΤΥΠΟΣ ΑΠΙΣΤΕΥΤΟΝ- Οι Ιεχωβάδες και οι Μασόνοι κεφάλαια εις το βιβλίον των θρ Με ένα από τα αγαπημένα της θέματα ασχολήθηκε για μια ακόμη φορά, στο φύλλο 1991 της 27ης Σεπτεμβρίου 2013, η εφημερίδα ΟΡΘΟΔΟΞΟΣ ΤΥΠΟΣ. Αιτία, το κεφάλαιο του βιβλίου των Θρησκευτικών που διδάσκεται στην

Διαβάστε περισσότερα

μαθη ματικῶν, ἀλλὰ καὶ τὴ βαθιά του ἐκτίμηση γιὰ τὴ χαϊντεγκεριανὴ ἱστορικὴ κατανόηση τοῦ ἀνθρώπινου κόσμου. Καταγράφοντας ὅλες αὐτὲς τὶς ἐπιδράσεις,

μαθη ματικῶν, ἀλλὰ καὶ τὴ βαθιά του ἐκτίμηση γιὰ τὴ χαϊντεγκεριανὴ ἱστορικὴ κατανόηση τοῦ ἀνθρώπινου κόσμου. Καταγράφοντας ὅλες αὐτὲς τὶς ἐπιδράσεις, ΠΡΟΛΟΓΟΣ Τὸ βιβλίο αὐτὸ εἶναι προϊὸν μακρόχρονης ἐξέλιξης. Γιὰ εἴκοσι περίπου χρόνια, τὸ ἐνδιαφέρον μου γιὰ τὸν Φρέγκε ἀποτέλεσε μέρος ἑνὸς ὁδοιπορικοῦ ποὺ ξεκίνησε ἀπὸ τὸ Μόναχο καί, μέσω τῆς Ὀξφόρδης

Διαβάστε περισσότερα

Σᾶς εὐαγγελίζομαι τὸ χαρμόσυνο ἄγγελμα τῆς γεννήσεως τοῦ. Χριστοῦ, ποὺ ἀποτελεῖ τὴν κορυφαία πράξη τοῦ Θεοῦ νὰ σώσει τὸν

Σᾶς εὐαγγελίζομαι τὸ χαρμόσυνο ἄγγελμα τῆς γεννήσεως τοῦ. Χριστοῦ, ποὺ ἀποτελεῖ τὴν κορυφαία πράξη τοῦ Θεοῦ νὰ σώσει τὸν Χριστούγεννα 2013 Ἀρ. Πρωτ. 1157 Πρός τό Χριστεπώνυμο πλήρωμα τῆς καθ ἡμᾶς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Χριστὸς γεννᾶται, δοξάσατε. Ἀδελφοί μου ἀγαπητοί, Σᾶς εὐαγγελίζομαι τὸ χαρμόσυνο ἄγγελμα τῆς γεννήσεως τοῦ Χριστοῦ,

Διαβάστε περισσότερα

Σκέψεις γιὰ τὴν διατροφὴ καὶ τὴ νηστεία

Σκέψεις γιὰ τὴν διατροφὴ καὶ τὴ νηστεία Σκέψεις γιὰ τὴν διατροφὴ καὶ τὴ νηστεία Ἀλήθεια, πόσο σημαντικὸ εἶναι τὸ θέμα τῆς διατροφῆς. Εἴμαστε αὐτὸ ποὺ τρῶμε, λένε μερικοὶ ὑλιστὲς φιλόσοφοι. Καὶ ἐννοοῦν τίποτα παραπάνω. Ἡ λογικὴ αὐτὴ εἶναι λίγο

Διαβάστε περισσότερα

Α1. Να δώσετε το περιεχόμενο των όρων που ακολουθούν: γ. Εκλεκτικοί Μονάδες 15

Α1. Να δώσετε το περιεχόμενο των όρων που ακολουθούν: γ. Εκλεκτικοί Μονάδες 15 Α1. Να δώσετε το περιεχόμενο των όρων που ακολουθούν: α. Ανόρθωση (1910) β. Κλήριγκ γ. Εκλεκτικοί Μονάδες 15 Α2. Γιατί δεν προέκυψαν ταξικά κόμματα στην Ελλάδα το τελευταίο τέταρτο του 19ου αιώνα; Μονάδες

Διαβάστε περισσότερα

Χριστιάνα Ἀβρααμίδου ΜΑΤΙΑ ΑΝΑΠΟΔΑ. Ποιήματα

Χριστιάνα Ἀβρααμίδου ΜΑΤΙΑ ΑΝΑΠΟΔΑ. Ποιήματα Χριστιάνα Ἀβρααμίδου ΜΑΤΙΑ ΑΝΑΠΟΔΑ Ποιήματα ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΑ ΣΗΜΕΙΩΜΑΤΑ Αὒγουστος 2011 12 ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΑ ΣΗΜΕΙΩΜΑΤΑ Χριαστιάνα Ἀβρααμίδου ΜΑΤΙΑ ΑΝΑΠΟΔΑ Ποιήματα Τεῦχος 12 - Αὒγουστος 2011 ISSN: 1792-4189 Μηνιαία

Διαβάστε περισσότερα

Ἀσκητὲς καὶ ἀσκητήρια στὴ νῆσο Σκόπελο

Ἀσκητὲς καὶ ἀσκητήρια στὴ νῆσο Σκόπελο Ἀσκητὲς καὶ ἀσκητήρια στὴ νῆσο Σκόπελο (Μιὰ πρώτη προσέγγιση στὸ θέμα) Εἰπώθηκε, πὼς ὁλόκληρο τὸ Ἅγιον Ὄρος μοιάζει μὲ τὸ Καθολικὸ ἑνὸς ἰεροῦ Ναοῦ καὶ ὅτι ἡ περιοχὴ ἀπὸ τὴν Ἁγία Ἄννα καὶ πέρα εἶναι τὸ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΝΑ ΥΠΟΝΟΜΕΥΣΕΤΕ ΜΙΑ ΧΩΡΑ(Η ΕΞΟΜΟΛΟΓΗΣΗ ΕΝΟΣ ΚΑ- ΤΑΣΚΟΠΟΥ)

ΠΩΣ ΝΑ ΥΠΟΝΟΜΕΥΣΕΤΕ ΜΙΑ ΧΩΡΑ(Η ΕΞΟΜΟΛΟΓΗΣΗ ΕΝΟΣ ΚΑ- ΤΑΣΚΟΠΟΥ) Η ΝΕΑ ΤΑΞΗ ΤΟΥ ΑΝΤΙΧΡΙΣΤΟΥ. ΠΩΣ ΝΑ ΥΠΟΝΟΜΕΥΣΕΤΕ ΜΙΑ ΧΩΡΑ(Η ΕΞΟΜΟΛΟΓΗΣΗ ΕΝΟΣ ΚΑ- ΤΑΣΚΟΠΟΥ) Ἀποσπάσματα ἀπὸ ἄρθρο στὰ «ΕΠΙΚΑΙΡΑ» (28-2-13) ΠΕΡΙΛΗΨΗ. ΑΥΤΗ Η ΑΠΟΚΑΛΥΨΗ ΜΑΣ ΔΕΙΧΝΕΙ ΠΟΙΟΙ ΒΡΙΣΚΟΝ- ΤΑΙ ΑΠΟ ΠΙΣΩ,

Διαβάστε περισσότερα

Εὐκλείδεια Γεωµετρία

Εὐκλείδεια Γεωµετρία Εὐκλείδεια Γεωµετρία Φθινοπωρινὸ Εξάµηνο 010 Καθηγητὴς Ν.Γ. Τζανάκης Μάθηµα 9 ευτέρα 18-10-010 Συνοπτικὴ περιγραφή Υπενθύµιση τοῦ Θεωρήµατος τοῦ Θαλῆ. εῖτε καὶ ἐδάφιο 7.7 τοῦ σχολικοῦ ϐιβλίου. Τονίσθηκε,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ὑπ ἀριθμ. 17

ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ὑπ ἀριθμ. 17 Πρὸς Ἅπαντας τοὺς Ἐφημερίους τῆς καθ ἡμᾶς Ἱερᾶς Μητροπόλεως. ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ὑπ ἀριθμ. 17 Θέμα: «Περὶ τῆς νομιμότητας τελέσεως τοῦ Μυστηρίου τοῦ Βαπτίσματος ἀνηλίκων». Ἀγαπητοὶ Πατέρες, Σχετικὰ μὲ τὶς προϋποθέσεις,

Διαβάστε περισσότερα

Ὁ Γάμος. Ἀγαπητοί μας μελλόνυμφοι,

Ὁ Γάμος. Ἀγαπητοί μας μελλόνυμφοι, Ὁ Γάμος Ἀγαπητοί μας μελλόνυμφοι, ὲ λίγες ἡμέρες πρόκειται νὰ ἑνωθεῖτε μὲ τὰ δεσμὰ τοῦ Γάμου διὰ τῶν εὐλογιῶν τῆς Ἁγίας Ἐκκλησίας τοῦ Κυρίου μας. Αὐτὸ τὸ γεγονὸς χρειάζεται ὡς καταλύτη τὸν τελειωτῆ καὶ

Διαβάστε περισσότερα

Ἀγαπητοί ἐθελοντές τῆς Διακονίας Ἀσθενῶν τῆς Ἐκκλησίας μας.

Ἀγαπητοί ἐθελοντές τῆς Διακονίας Ἀσθενῶν τῆς Ἐκκλησίας μας. ΕΚΚΛΗΣΙΑ & ΕΘΕΛΟΝΤΙΣΜΟΣ ΕΝΟΡΙΑ & ΔΙΑΚΟΝΙΑ ΑΣΘΕΝΩΝ Σεβασμιώτατε, Αἰδεσιμολογιώτατοι, Πρωτοπρεσβύτερος π. Βασίλειος Κοντογιάννης Ἐφημ. ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟΥ Γ.Ν.Α. Ἀγαπητοί ἐθελοντές τῆς Διακονίας Ἀσθενῶν τῆς Ἐκκλησίας

Διαβάστε περισσότερα

(Θ. Λειτουργία Ἰωάννου Χρυσοστόμου)

(Θ. Λειτουργία Ἰωάννου Χρυσοστόμου) Οἱ πιστοὶ ὑπὲρ τῶν κατηχουμένων δεηθῶμεν. Ἵνα ὁ Κύριος αὐτοὺς ἐλεήσῃ. Κατηχήσῃ αὐτοὺς τὸν λόγον τῆς ἀληθείας. Ἀποκαλύψῃ αὐτοῖς τὸ εὐαγγέλιον τῆς δικαιοσύνης. Ἑνώσῃ αὐτοὺς τῇ ἁγίᾳ αὐτοῦ καθολικῇ καὶ ἀποστολικῇ

Διαβάστε περισσότερα

Τὰ Προλεγόμενα. (π. Γεώργιος Δ. Μεταλληνὸς)

Τὰ Προλεγόμενα. (π. Γεώργιος Δ. Μεταλληνὸς) Ἁγίου Ἀθανασίου τοῦ Παρίου Ἀλεξίκακον Φάρμακον καὶ ἡ ἐπιστολὴ στὸν Κοραῆ Περὶ Νηστείας Εὐρωπαϊκῶν Νοσημάτων Θεραπευτικὴ Προλεγόμενα: π. Γεώργιος Μεταλληνός, Ἐκδόσεις «Γρηγόρη», Ἀθήνα 2016, σελίδες 229.

Διαβάστε περισσότερα

Οι κλασικὲσ σπουδὲσ στην ὲλλαδα σημὲρα

Οι κλασικὲσ σπουδὲσ στην ὲλλαδα σημὲρα 63 Οι κλασικὲσ σπουδὲσ στην ὲλλαδα σημὲρα νικολαοσ κονομησ στὴν Ἑλλάδα δυστυχῶς τὸ ἀνήμπορο ἑλληνικὸ κράτος δὲν κατόρθωσε νὰ διαχειρισθεῖ μὲ τὴ δέουσα σοβαρότητα τὴν τεράστια κληρονομιὰ τῆς ἀρχαίας ἑλληνικῆς

Διαβάστε περισσότερα

Έγκατάσταση καὶ Χρήση Πολυτονικοῦ Πληκτρολογίου σὲ Περιβάλλον Ubuntu Linux.

Έγκατάσταση καὶ Χρήση Πολυτονικοῦ Πληκτρολογίου σὲ Περιβάλλον Ubuntu Linux. Έγκατάσταση καὶ Χρήση Πολυτονικοῦ Πληκτρολογίου σὲ Περιβάλλον Ubuntu Linux. Μακρῆς Δημήτριος, Φυσικός. mailto: jd70473@yahoo.gr 1. Εἰσαγωγή. Τὸ πολυτονικὸ σύστημα καταργήθηκε τὸ 1982. Δὲν θὰ ἀσχοληθοῦμε

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΤΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ: Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΩΝ ΕΘΕΛΟΝΤΩΝ

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΤΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ: Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΩΝ ΕΘΕΛΟΝΤΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΤΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ: Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΩΝ ΕΘΕΛΟΝΤΩΝ Χρ. Πλατή Κατὰ τὶς δυὸ τελευταῖες δεκαετίες, τὸ σύστημα ὑγείας τῆς χώρας ΠΟΙΕΙ σημαντικὲς ἀλλαγές, τόσο στὸ δομικὸ καὶ ὀργανωτικὸ πεδίο, ὅσο

Διαβάστε περισσότερα

Ἑλληνικὰ σταυρόλεξα μὲ τὸ L A T E X

Ἑλληνικὰ σταυρόλεξα μὲ τὸ L A T E X eutypon32-33 2014/11/30 12:03 page 19 #23 Εὔτυπον, τεῦχος 32-33 Ὀκτώβριος/October 2014 19 Ἑλληνικὰ σταυρόλεξα μὲ τὸ L A T E X Ἰωάννης Α. Βαμβακᾶς Ιωάννης Α. Βαμβακᾶς Παπαθεοφάνους 12 853 00 Κῶς Η/Τ: gavvns

Διαβάστε περισσότερα

Χρήσιμες ὁδηγίες γιὰ τοὺς ἐνηλίκους ποὺ ἐπιθυμοῦν νὰ βαπτισθοῦν Χριστιανοὶ Ὀρθόδοξοι.

Χρήσιμες ὁδηγίες γιὰ τοὺς ἐνηλίκους ποὺ ἐπιθυμοῦν νὰ βαπτισθοῦν Χριστιανοὶ Ὀρθόδοξοι. Χρήσιμες ὁδηγίες γιὰ τοὺς ἐνηλίκους ποὺ ἐπιθυμοῦν νὰ βαπτισθοῦν Χριστιανοὶ Ὀρθόδοξοι. Σὰ τελευταῖα χρόνια καὶ ἰδιαίτερα μετὰ τὸ ἄνοιγμα τῶν συνόρων τῶν χωρῶν τῆς ἀνατολικῆς Εὐρώπης, ἀλλὰ καὶ γειτόνων χωρῶν

Διαβάστε περισσότερα

ICAMLaw Application Server Χειροκίνηση Ἀναβάθμιση

ICAMLaw Application Server Χειροκίνηση Ἀναβάθμιση Εἰσαγωγή Ὁ ICAMLaw Application Server (στὸ ἑξῆς γιά λόγους συντομίας IAS) ἀποτελεῖ τὸ ὑπόβαθρο ὅλων τῶν δικηγορικῶν ἐφαρμογῶν τῆς ICAMSoft. Εἶναι αὐτός ποὺ μεσολαβεῖ ἀνάμεσα: α) στὴν τελική ἐφαρμογὴ ποὺ

Διαβάστε περισσότερα

η ἀκτινοβολιἀ τῶν ἑλληνικῶν δικἀιικῶν ιδἑῶν κἀι θἑσμῶν στο ἑὐρῶπἀϊκο στἑρἑῶμἀ

η ἀκτινοβολιἀ τῶν ἑλληνικῶν δικἀιικῶν ιδἑῶν κἀι θἑσμῶν στο ἑὐρῶπἀϊκο στἑρἑῶμἀ 171 η ἀκτινοβολιἀ τῶν ἑλληνικῶν δικἀιικῶν ιδἑῶν κἀι θἑσμῶν στο ἑὐρῶπἀϊκο στἑρἑῶμἀ μἀριἀνοὐ δ. κἀρἀση Ἕνας ἀπὸ τοὺς λάτρεις τοῦ ἀρχαίου ἑλληνικοῦ πολιτισμοῦ, ὁ Nietzsche, λέει στὴν Γέννηση τῆς τραγωδίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΣΧΑΛΙΟΣ ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΘΙΜΟΣ

ΠΑΣΧΑΛΙΟΣ ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΘΙΜΟΣ ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ 2015 ἀριθμ. πρωτ.: 181.- ΑΓΙΟΝ ΠΑΣΧΑ 12 ΑΠΡΙΛΙΟΥ ΠΑΣΧΑΛΙΟΣ ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΘΙΜΟΣ Πρὸς τὸν ἱερὸ Κλῆρο καὶ τὸν εὐσεβῆ Λαὸ τῆς καθ ἡμᾶς Ἱερᾶς Μητροπόλεως

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρία Συνόλων - Set Theory

Θεωρία Συνόλων - Set Theory Θεωρία Συνόλων - Set Theory Ἐπισκόπηση γιὰ τὶς ἀνάγκες τῶν Πρωτοετῶν Φοιτητῶν τοῦ Τµήµατος Διοίκησης, στὸ µάθηµα Γενικὰ Μαθηµατικά. Ὑπὸ Γεωργίου Σπ. Κακαρελίδη, Στὸ Τµῆµα Διοίκησης ΤΕΙ Δυτικῆς Ἑλλάδος

Διαβάστε περισσότερα

Τὰ ὅρια τῶν φυσικῶν νόμων

Τὰ ὅρια τῶν φυσικῶν νόμων Τὰ ὅρια τῶν φυσικῶν νόμων Γεώργιος Κοντόπουλος Ἀκαδημία Ἀθηνῶν 1) Εἰσαγωγή Mία ἀπὸ τὶς μεγαλύτερες ἀνακαλύψεις ὅλων τῶν ἐποχῶν εἶναι τὸ ὅτι οἱ φυσικοὶ νόμοι εἶναι παγκόσμιοι. Δηλαδὴ οἱ ἴδιοι φυσικοὶ νόμοι

Διαβάστε περισσότερα

Στήν Σελίδα Παρατηρήσεις στὸ κάτω μέρος καταγράφονται / ἐμφανίζονται τυχόν ἐντοπισθέντα περιουσιακά στοιχεῖα (IX, άκίνητα, ἀγροτεμάχια κλπ)

Στήν Σελίδα Παρατηρήσεις στὸ κάτω μέρος καταγράφονται / ἐμφανίζονται τυχόν ἐντοπισθέντα περιουσιακά στοιχεῖα (IX, άκίνητα, ἀγροτεμάχια κλπ) Κάρτα Ἀντιδίκου Στήν Σελίδα Παρατηρήσεις στὸ κάτω μέρος καταγράφονται / ἐμφανίζονται τυχόν ἐντοπισθέντα περιουσιακά στοιχεῖα (IX, άκίνητα, ἀγροτεμάχια κλπ) Ἡ Εἰσαγωγή/Μεταβολή/Διαγραφή γίνεται μέσω τῶν

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ, ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ, ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ, ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α κα Μαρία Παπαθανασίου, ἐπίκ. καθηγήτρια ΤΕΙ Ἀθηνῶν 7/2/2005 Ἡ ἱεραρχία τῶν ἀνθρώπινων ἀναγκῶν, σύμφωνα μὲ τὸν Α. Maslow, εἶναι ἡ ἑξῆς:

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ. ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΣΩΤΗΡΟΣ (Δελφῶν καί Μιαούλη) Τηλ:2310-828989. Ἡ Θεία Κοινωνία.

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ. ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΣΩΤΗΡΟΣ (Δελφῶν καί Μιαούλη) Τηλ:2310-828989. Ἡ Θεία Κοινωνία. ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΣΩΤΗΡΟΣ (Δελφῶν καί Μιαούλη) Τηλ:2310-828989 Ἡ Θεία Κοινωνία κατ οἶκον Θεσσαλονίκη 2008 Κάποιοι συσχετίζουν κάκιστα τὴν παρουσία τοῦ ἱερέως στό

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ, ΕΘΝΟΣ ΚΑΙ ΕΘΝΙΚΙΣΜΟΣ

ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ, ΕΘΝΟΣ ΚΑΙ ΕΘΝΙΚΙΣΜΟΣ 85 ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ, ΕΘΝΟΣ ΚΑΙ ΕΘΝΙΚΙΣΜΟΣ ΣΠυρΟΣ βρυωνησ Ἡ ἀπόφαση τῆς Ἀκαδημίας Ἀθηνῶν νὰ ὀργανώσει τρία ξεχωριστὰ συνέδρια σχετικὰ μὲ τὴν (τὶς) ἡμερομηνία (ες) καὶ τὴν (τὶς) προέλευση (εις) τῶν σύγχρονων

Διαβάστε περισσότερα

ΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΚ ΟΣΗ Ι. Ν. ΑΓΙΑΣ ΜΑΡΙΝΗΣ ΑΝΩ ΙΛΙΣΙΩΝ

ΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΚ ΟΣΗ Ι. Ν. ΑΓΙΑΣ ΜΑΡΙΝΗΣ ΑΝΩ ΙΛΙΣΙΩΝ 1 ΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΚ ΟΣΗ Ι. Ν. ΑΓΙΑΣ ΜΑΡΙΝΗΣ ΑΝΩ ΙΛΙΣΙΩΝ χαλ νωτη γλ σσα Ἡ γλῶσσα εἶναι ἕνα ἀπὸ τὰ σημαντικότερα μέλη τοῦ ἀνθρώπινου ὀργανισμοῦ. Σὲ σύγκριση μὲ ἄλλα ἀνθρώπινα μέλη, ὅπως γιὰ παράδειγμα τὰ χέρια

Διαβάστε περισσότερα

BYZANTINA ΣΥΜΜΕΙΚΤΑ 23 (2013) 279-283

BYZANTINA ΣΥΜΜΕΙΚΤΑ 23 (2013) 279-283 Paul Canart, Études de paléographie et de codicologie reproduites avec la collaboration de Maria Luisa Agati et Marco D Agostino, τόμ. I-II [Studi e Testi 450-451], Città del Vaticano 2008, σσ. XXVIII+748+VI+749-1420.

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση Συσχετισμένων Ἀρχείων & Εἰκόνων

Διαχείριση Συσχετισμένων Ἀρχείων & Εἰκόνων Διαχείριση Συσχετισμένων Ἀρχείων & Εἰκόνων Εἰσαγωγὴ Μιὰ ἀπὸ τὶς βασικὲς πρόσθετες δυνατότητες τῆς ἔκδοσης 3 τῶν ἰατρικῶν ἐφαρμογῶν μας, εἶναι ἡ δυνατότητα συσχετισμοῦ ὅσων ψηφιακῶν ἀρχείων ἀπαιτεῖται στὴν

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος Καραμανλής Ομιλία αποδοχής του Βραβείου Καρλομάγνος

Κωνσταντίνος Καραμανλής Ομιλία αποδοχής του Βραβείου Καρλομάγνος Κωνσταντίνος Καραμανλής Ομιλία αποδοχής του Βραβείου Καρλομάγνος Ομιλία στην σχετική τελετή στο δημαρχείο του Άαχεν, στις 4.5.1978, καταδεικνύουσα τους ευρωπαϊκούς οραματισμούς του Κύριε Δήμαρχε, Σᾶς ἐκφράζω

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: «Περὶ τοῦ προσώπου τοῦ Ἀναδόχου εἰς τὸ Μυστήριον τοῦ Βαπτίσματος».

Θέμα: «Περὶ τοῦ προσώπου τοῦ Ἀναδόχου εἰς τὸ Μυστήριον τοῦ Βαπτίσματος». ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ὑπ ἀριθμ. 18 Πρὸς Ἅπαντας τοὺς Ἐφημερίους τῆς καθ ἡμᾶς Ἱερᾶς Μητροπόλεως. Θέμα: «Περὶ τοῦ προσώπου τοῦ Ἀναδόχου εἰς τὸ Μυστήριον τοῦ Βαπτίσματος». Ἀγαπητοὶ Πατέρες, Ἐξ αἰτίας τοῦ ὅτι παρατηρεῖται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΘΑΡΣΗ ΑΠΟ ΤΑ ΠΑΘΗ

ΑΣΚΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΘΑΡΣΗ ΑΠΟ ΤΑ ΠΑΘΗ ΑΣΚΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΘΑΡΣΗ ΑΠΟ ΤΑ ΠΑΘΗ π. Ἰωάννου Ζόζουλακ Κοσμήτορος τῆς Ὀρθόδοξης Θεολογικῆς Σχολῆς τοῦ Πανεπιστημίου Πρέσοβ Σλοβακίας Ἔχουμε συνηθίσει ἐμεῖς οἱ ἄνθρωποι νὰ ἐνεργοῦμε μὲ μηχανικὸ τρόπο, νὰ

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΕΝΤΕΡΙΚ ΜΠΑΣΤΙΑ ΥΠΕΡΑΣΠΙΣΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ. Οἱ ἀφανεῖς συνέπειες τῆς κρατικῆς παρέμβασης στὴν πολιτικὴ οἰκονομία. Ι. Τὸ σπασμένο τζάμι.

ΦΡΕΝΤΕΡΙΚ ΜΠΑΣΤΙΑ ΥΠΕΡΑΣΠΙΣΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ. Οἱ ἀφανεῖς συνέπειες τῆς κρατικῆς παρέμβασης στὴν πολιτικὴ οἰκονομία. Ι. Τὸ σπασμένο τζάμι. ΦΡΕΝΤΕΡΙΚ ΜΠΑΣΤΙΑ ΥΠΕΡΑΣΠΙΣΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ Οἱ ἀφανεῖς συνέπειες τῆς κρατικῆς παρέμβασης στὴν πολιτικὴ οἰκονομία Μετάφραση: Θάνος Σαμαρτζῆς Ι. Τὸ σπασμένο τζάμι. Ἤσασταν μήπως παρόντες τότε

Διαβάστε περισσότερα

Μὲ τὴν Χάρι τοῦ Κυρίου μας

Μὲ τὴν Χάρι τοῦ Κυρίου μας Ἱερὸ Τελετὴ Λήξεως Μαθημάτων Ἁγιογραφίας τῆς Μητροπόλεώς μας Περίοδος ΣΤ, 2013-2014 Ζωὴ καὶ Δημιουργικὴ Συνέχεια στὴν Ὀρθόδοξη Ἁγιογραφία + Κυριακὴ Ἁγιορειτῶν Πατέρων, 9/22.6.2014 Μὲ τὴν Χάρι τοῦ Κυρίου

Διαβάστε περισσότερα

Ὁ σκοῦφος τοῦ Προέδρου

Ὁ σκοῦφος τοῦ Προέδρου Ὁ σκοῦφος τοῦ Προέδρου Οἱ παλιοὶ φίλοι τὰ λεγαν, ὅπως κάθε βράδυ σχεδὸν ἀπ τὰ φοιτητικά τους χρόνια, καὶ τώρα στὴ σύνταξη, δὲν ἄλλαξαν τὶς συνήθειές τους, ἀλλὰ τὶς τελευταῖες μέρες ἦταν πιὸ ἀνήσυχοι πολλὰ

Διαβάστε περισσότερα

LAHGLATA ACIOCQAVIAS PEQIODOS Bò L hgla Aò

LAHGLATA ACIOCQAVIAS PEQIODOS Bò L hgla Aò LAHGLATA ACIOCQAVIAS PEQIODOS Bò L hgla Aò Μὲ τὴν εὐκαιρία τῆς μνήμης τοῦ Ἁγίου ἐνδόξου Ἀποστόλου καὶ πρώτου Ἁγιογράφου, Εὐαγγελιστοῦ Λουκᾶ (18η Ὀκτωβρίου) καὶ πρὸς τιμήν Του, πραγματοποιήθηκε, μὲ τὴν

Διαβάστε περισσότερα

Ἀνδρἐας Ἀπ. Σόλιας Κοινωνικός Λειτουργός

Ἀνδρἐας Ἀπ. Σόλιας Κοινωνικός Λειτουργός Ο ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΟΣ ΣΤΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΚΑΙ ΟΙ ΕΘΕΛΟΝΤΕΣ ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ Ἀνδρἐας Ἀπ. Σόλιας Κοινωνικός Λειτουργός Γιὰ τὴν Παγκόσμια Ὀργάνωση Ὑγείας ὁ ἄνθρωπος ἀποτελεῖ ΒΙΟ ΨΥΧΟ - ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΟΝΤΟΤΗΤΑ. Κατὰ συνέπεια

Διαβάστε περισσότερα

ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER

ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER Πιστεύουμε ότι η επιχειρηματικότητα ανθεί μόνο σε κοινωνίες όπου υπάρχει προστασία και σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Αναγνωρίζουμε ότι οι

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχανάλυση, Πολιτισμὸς καὶ κοινωνικὲς ἐπιστῆμες 13. Πρὸς μία ψυχαναλυτικὴ ἐπιστημολογία τῶν κοινωνικῶν ἐπιστημῶν

Ψυχανάλυση, Πολιτισμὸς καὶ κοινωνικὲς ἐπιστῆμες 13. Πρὸς μία ψυχαναλυτικὴ ἐπιστημολογία τῶν κοινωνικῶν ἐπιστημῶν ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ψυχανάλυση, Πολιτισμὸς καὶ κοινωνικὲς ἐπιστῆμες 13 ΠΡΟΛΕΓΟΜΕΝΑ Πρὸς μία ψυχαναλυτικὴ ἐπιστημολογία τῶν κοινωνικῶν ἐπιστημῶν I. Ψυχανάλυση καὶ ἐπιστῆμες τοῦ πολιτισμοῦ Ἡ ψυχανάλυση,

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος: από τη Ρώμη στη Νέα Ρώμη

Κωνσταντίνος: από τη Ρώμη στη Νέα Ρώμη Επανάληψη Κωνσταντίνος: από τη Ρώμη στη Νέα Ρώμη Ο Κωνσταντίνος Βυζάντιο 1. Αποφασίζει τη μεταφορά της πρωτεύουσας στην Ανατολή κοντά στο αρχαίο Βυζάντιο: νέο διοικητικό κέντρο η Κωνσταντινούπολη 2. 313

Διαβάστε περισσότερα

ODBC Install and Use. Κατεβάζετε καὶ ἐγκαθιστᾶτε εἴτε τήν ἔκδοση 32bit εἴτε 64 bit

ODBC Install and Use. Κατεβάζετε καὶ ἐγκαθιστᾶτε εἴτε τήν ἔκδοση 32bit εἴτε 64 bit Oἱ ἐφαρμογές Law4 χρησιμοποιοῦν τὸν Firebird SQL Server 32 ἤ 64 bit, ἔκδοση 2.5.x Γιὰ νὰ κατεβάσετε τὸν ODBC πηγαίνετε στό site www.firebirdsql.org στήν δ/νση http://www.firebirdsql.org/en/odbc-driver/

Διαβάστε περισσότερα

eutypon1315 2005/11/25 11:49 page 27 #31

eutypon1315 2005/11/25 11:49 page 27 #31 eutypon1315 2005/11/25 11:49 page 27 #31!)*."$ DA D 0@$)%!"$ >EE 27! "#$%&' ( ) * +,-./&' Ἁγίου Δημητρίου 38 162 31 Βύρωνας Ἀθήνα E-mail: vtrizonis@yahoo.com Abstract Sotiris Zisis (b. 1902, Koulakia,

Διαβάστε περισσότερα

Τὴν ὥρα ποὺ γραφόταν μία ἀπὸ τὶς πιὸ θλιβερὲς καὶ αἱματοβαμμένες

Τὴν ὥρα ποὺ γραφόταν μία ἀπὸ τὶς πιὸ θλιβερὲς καὶ αἱματοβαμμένες Τιμὴ καὶ εὐγνωμοσύνη Ἰαπωνικὸ πλοῖο πέταξε πανάκριβο μετάξι γιὰ νὰ σώσει Μικρασιάτες* Ἡ ἄγνωστη ἱστορία τοῦ ἐμπορικοῦ καραβιοῦ ἀπὸ τὴν Ἄπω Ἀνατολὴ ποὺ ἔδωσε παράδειγμα ἀνθρωπιᾶς, ἐνῶ οἱ δυτικοὶ «σύμμαχοί»

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ Α. ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ Τὸ Ὂν καὶ ἡ Οὐσία τοῦ Ἐτιὲν Ζιλσὸν πρωτοδημοσιεύτηκε στὰ γαλλικὰ τὸ 1948. 1 Τὴν ἑπόμενη χρονιὰ κυκλοφόρησε στὸν Καναδὰ ἡ συντομευμένη καὶ τροποποιημένη ἔκδοσή

Διαβάστε περισσότερα

Εκδόσεις του ΕΣΕ. 38 Εκδόσεις του ΕΣΕ

Εκδόσεις του ΕΣΕ. 38 Εκδόσεις του ΕΣΕ Εκδόσεις του ΕΣΕ ΕΛΛΗΝΙΣ, Περιοδική έκδοση του ΕΣΕ, 1921-1940, µε περιλήψεις στα Γαλλικά. Σε ηλεκτρονική µορφή: www.genderpanteion.gr HELLENIA, Περιοδική έκδοση 1948-1975, στα Αγγλικά. Συνεργασία των:

Διαβάστε περισσότερα

(Ἐδημοσιεύθη είς τὸ περιοδικόν μας «Φωτεινὴ Γραμμή» τεῦχος 33, σελ. 104)

(Ἐδημοσιεύθη είς τὸ περιοδικόν μας «Φωτεινὴ Γραμμή» τεῦχος 33, σελ. 104) ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ (Ἐδημοσιεύθη είς τὸ περιοδικόν μας «Φωτεινὴ Γραμμή» τεῦχος 33, σελ 104) Γράφει ὁ Δημήτριος Χρ Μποσινάκης Κλινικὸς ψυχολόγος Συχνὰ ἡ ψυχικὴ νόσος ἐκδηλώνεται μ' ἕνα αἴσθημα ἐσωτερικῆς

Διαβάστε περισσότερα

ΣΟ ΒΤΖΑΝΣΙΟΝ ΗΣΟ ΕΛΛΗΝΟΥΩΝΟΝ ΚΑΙ ΕΩΕ ΣΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟΝ ΠΟΛΙΣΙΜΟΝ

ΣΟ ΒΤΖΑΝΣΙΟΝ ΗΣΟ ΕΛΛΗΝΟΥΩΝΟΝ ΚΑΙ ΕΩΕ ΣΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟΝ ΠΟΛΙΣΙΜΟΝ ΣΟ ΒΤΖΑΝΣΙΟΝ ΗΣΟ ΕΛΛΗΝΟΥΩΝΟΝ ΚΑΙ ΕΩΕ ΣΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟΝ ΠΟΛΙΣΙΜΟΝ Μὲ ἀφορμὴν τὴν ἐπέτειον τῆς Ἁλώσεως τῆς Κωνσταντινουπόλεως ὑπὸ τῶν Σούρκων κατὰ τὴν 29ην Μαΐου 1453, πολλοὶ «θολοκουλτουριάρηδες», ἀνιστόρητοι

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΙΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΜΑΞΙΜΟΒΙΤΣ (1896-1966)

ΑΓΙΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΜΑΞΙΜΟΒΙΤΣ (1896-1966) ΑΓΙΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΜΑΞΙΜΟΒΙΤΣ (1896-1966) Ἕνα σύγχρονο ἀλλὰ ἄγνωστο Ρῶσο ἅγιο θὰ παρουσιάσουμε σήμερα. Ἕνα ἅγιο, ποὺ τὰ ἱστορικὰ γεγονότα τῆς ἐποχῆς τοῦ ἀλλὰ καὶ ἡ πρόνοια τοῦ Θεοῦ, τὸν ἀνάγκασαν νὰ ζήσει καὶ

Διαβάστε περισσότερα

Παραλειπόμενα τῆς 6ης Πανελλήνιας Συνάντησης Νέων

Παραλειπόμενα τῆς 6ης Πανελλήνιας Συνάντησης Νέων Ὅ,τι ἐπεδόθη στοὺς Συνέδρους-Νέους καὶ τοὺς Παρατηρητὲς Παραλειπόμενα τῆς 6ης Πανελλήνιας Συνάντησης Νέων Κείμενα Προβληματισμοῦ καὶ Ἀναμνηστικὰ α. Πρόγραμμα Συναντήσεως. β. Κεντρικὴ Εἰσήγησις. γ. Ποιήματα

Διαβάστε περισσότερα

«Ἐθνικισμὸς σημαίνει θεοποίηση τῆς Πατρίδας καὶ τοῦ Κράτους» Αἴτημα πνευματικῆς καταδίκης τοῦ Ἐθνοφυλετισμοῦ-Νεοναζισμοῦ*

«Ἐθνικισμὸς σημαίνει θεοποίηση τῆς Πατρίδας καὶ τοῦ Κράτους» Αἴτημα πνευματικῆς καταδίκης τοῦ Ἐθνοφυλετισμοῦ-Νεοναζισμοῦ* «Ἐθνικισμὸς σημαίνει θεοποίηση τῆς Πατρίδας καὶ τοῦ Κράτους» Αἴτημα πνευματικῆς καταδίκης τοῦ Ἐθνοφυλετισμοῦ-Νεοναζισμοῦ* «Ἐθνικισμὸς εἶναι ἐπικίνδυνη μορφὴ εἰδωλολατρίας»... Ο κάθε ἄνθρωπος, ἀνεξάρτητα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΟ ΚΕΙΜΕΝΟ. ΕΝΟΤΗΤΑ 4η

ΑΡΧΑΙΟ ΚΕΙΜΕΝΟ. ΕΝΟΤΗΤΑ 4η ΑΡΧΑΙΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΕΝΟΤΗΤΑ 4η 15. Bούλομαι δὲ καὶ ἃς βασιλεῖ πρὸς τὴν πόλιν συνθήκας ὁ Λυκοῦργος ἐποίησε διηγήσασθαι: μόνη γὰρ δὴ αὕτη ἀρχὴ διατελεῖ οἵαπερ ἐξ ἀρχῆς κατεστάθη: τὰς δὲ ἄλλας πολιτείας εὕροι

Διαβάστε περισσότερα

μπορεῖ νὰ κάνει θαύματα. Ἔτσι ὁ ἅγιος Νέστωρ, παρότι ἦταν τόσο νέος, δὲν λυπήθηκε τὴν ζωή του καὶ ἦταν ἕτοιμος νὰ θυσιάσει τὰ πάντα γιὰ τὸν Χριστό.

μπορεῖ νὰ κάνει θαύματα. Ἔτσι ὁ ἅγιος Νέστωρ, παρότι ἦταν τόσο νέος, δὲν λυπήθηκε τὴν ζωή του καὶ ἦταν ἕτοιμος νὰ θυσιάσει τὰ πάντα γιὰ τὸν Χριστό. Ο Μ Ι Λ Ι Α ΤΗΣ Α.Θ.ΠΑΝΑΓΙΟΤΗΤΟΣ ΤΟΥ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΥ ΠΑΤΡΙΑΡΧΟΥ κ.κ. Β Α Ρ Θ Ο Λ Ο Μ Α Ι Ο Υ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΠΙΣΚΕΨΙΝ ΑΥΤΟΥ ΕΙΣ ΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ ΜΑΝΤΟΥΛΙΔΟΥ (25 Ὀκτωβρίου 2013) Ἱερώτατε καὶ φίλτατε ἐν Χριστῷ ἀδελφὲ

Διαβάστε περισσότερα

Π. Τ Ε Τ Σ Η Σ Χ Α Λ Κ Ο Γ Ρ Α Φ Ι Ε Σ

Π. Τ Ε Τ Σ Η Σ Χ Α Λ Κ Ο Γ Ρ Α Φ Ι Ε Σ ENTYPO TETSIS FIN:Layout 1 6/4/09 12:59 PM Page 1 Π. Τ Ε Τ Σ Η Σ Χ Α Λ Κ Ο Γ Ρ Α Φ Ι Ε Σ 9 ΙΟΥΝΙΟΥ-3 ΙΟΥλΙΟΥ 2009 ΜΟΡΦΩΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΘΝΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΗΣ ΘΟΥΚΥΔΙΔΟΥ 13, ΠλΑΚΑ, ΑΘΗΝΑ ENTYPO TETSIS FIN:Layout

Διαβάστε περισσότερα

Χίος, ὡραῖο νησί κι ἄν δέν φόρεσες δαφνόκλαρα, σοῦ φτάνει γιά δόξα σου τό ἀκάνθινο τοῦ μαρτυρίου στεφάνι.

Χίος, ὡραῖο νησί κι ἄν δέν φόρεσες δαφνόκλαρα, σοῦ φτάνει γιά δόξα σου τό ἀκάνθινο τοῦ μαρτυρίου στεφάνι. Χίος, ὡραῖο νησί κι ἄν δέν φόρεσες δαφνόκλαρα, σοῦ φτάνει γιά δόξα σου τό ἀκάνθινο τοῦ μαρτυρίου στεφάνι. Ἡ Χἀρις τῆς Τρισηλίου Θεότητος, τοῦ ἀνάρχου Πατρός, τοῦ συνανάρχου Υἱοῦ καί τοῦ συναϊδίου Ἁγίου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΗ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 8 ΙΟΥΛΙΟΥ 2010 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΗ ΘΕΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΤΗΜΗ-ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ-ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ-ΓΡΑΜΜΑΤΑ-ΤΕΧΝΗ

ΕΠΙΣΤΗΜΗ-ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ-ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ-ΓΡΑΜΜΑΤΑ-ΤΕΧΝΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ-ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ-ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ-ΓΡΑΜΜΑΤΑ-ΤΕΧΝΗ ΕΤΟΣ 76 ο = NOEMBΡΙΟΣ - ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2013 ΑΡΙΘ. 742 Οἱ σκοποὶ τῆς Ἐπιστήμης Μεταξὺ φθορᾶς καὶ ἀφθαρσίας Ἀρχαῖοι Ἕλληνες ρήτορες στὸ Βυζάντιo ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

Φροντιστηριακὸ Μάθημα Ἁγιογραφίας Β

Φροντιστηριακὸ Μάθημα Ἁγιογραφίας Β Φροντιστηριακὸ Μάθημα Ἁγιογραφίας Β Στὴν Ἱερὰ Μονή μας, τῶν Ἁγίων Μαρτύρων Κυπριανοῦ καὶ Ἰουστίνης, στὴν Φυλὴ Ἀττικῆς, μὲ τὴν Χάρι τοῦ Θεοῦ, τὴν εὐχὴ τοῦ ἀσθενοῦντος Σεβασμιωτάτου Πνευματικοῦ Πατρός μας,

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΕΚΔΟΣΕΩΝ

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΕΚΔΟΣΕΩΝ ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΕΚΔΟΣΕΩΝ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2012 ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ 1. Ἡ Καινή Διαθήκη, Θεσσαλονίκη 2010. 2. Ἱερός Ναός ἁγίου Γεωργίου (Ροτόντα), Κατάθεση μαρτυρία, Θεσσαλονίκη

Διαβάστε περισσότερα

Φεύγουμε; Μένουμε; * * * Ἀλλὰ κι ἄλλα αντίθετα παραδείγματα νὰ πάρουμε ἱστορικά.

Φεύγουμε; Μένουμε; * * * Ἀλλὰ κι ἄλλα αντίθετα παραδείγματα νὰ πάρουμε ἱστορικά. Φεύγουμε; Μένουμε; Ἦταν γραμμένο, φίλοι, σὲ τοῖχο: «Μόνη λύση ἡ φυγή»! Ἀπὸ κάτω κάποιος ἄλλος εἶχε γράψει: «Ἡ φυγὴ εἶναι ἧττα»! Καὶ σκέφτηκα. Ἆραγε τί εἶναι ἡ φυγή, λύση ἢ ἧττα; Ἀνδρεία ἢ δειλία; Ἡρωϊσμὸς

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Περὶ νεύρωσης, ψύχωσης καὶ διαστροφῆς 15 ΝΕΥΡΩΣΕΙΣ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Περὶ νεύρωσης, ψύχωσης καὶ διαστροφῆς 15 ΝΕΥΡΩΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Περὶ νεύρωσης, ψύχωσης καὶ διαστροφῆς 15 ΝΕΥΡΩΣΕΙΣ Πρόλογος 23 Α. Συμπτωματολογία καὶ ψυχοπαθολογικὰ χαρακτηριστικά 33 Ι. Σημειολογία τῶν νευρώσεων 33 Τὸ ἄγχος καὶ οἱ μορφές του 34 Σωματικὲς

Διαβάστε περισσότερα

Η Θεωρια Αριθμων στην Εκπαιδευση

Η Θεωρια Αριθμων στην Εκπαιδευση Η Θεωρια Αριθμων στην Εκπαιδευση Καθηγητὴς Ν.Γ. Τζανάκης Εφαρμογὲς τῶν συνεχῶν κλασμάτων 1 1. Η τιμὴ τοῦ π μὲ σωστὰ τὰ 50 πρῶτα δεκαδικὰ ψηφία μετὰ τὴν ὑποδιαστολή, εἶναι 3.14159265358979323846264338327950288419716939937511.

Διαβάστε περισσότερα

Ἡ «τελικὴ λύση» τοῦ Ἑβραϊκοῦ Ζητήματος*

Ἡ «τελικὴ λύση» τοῦ Ἑβραϊκοῦ Ζητήματος* 27η Ἰανουαρίου: Διεθνὴς Ἡμέρα γιὰ τὰ θύματα τοῦ Ὁλοκαυτώματος Ἡ «τελικὴ λύση» τοῦ Ἑβραϊκοῦ Ζητήματος* Ο Μέρος Α Χὰνς Φράνκ, ὁ ὁποῖος ἦταν γιὰ πολλὰ χρόνια τῆς γερμανικῆς κατοχῆς ὁ Γενικὸς Κυβερνήτης στὴν

Διαβάστε περισσότερα

Βόρειος Ἤπειρος, Γῆ Ἑλληνική! Ἕνας ΑΙΩΝΑΣ Ἀγῶνες γιὰ Ἐλευθερία καὶ Δικαίωση

Βόρειος Ἤπειρος, Γῆ Ἑλληνική! Ἕνας ΑΙΩΝΑΣ Ἀγῶνες γιὰ Ἐλευθερία καὶ Δικαίωση Βόρειος Ἤπειρος, Γῆ Ἑλληνική! Ἕνας ΑΙΩΝΑΣ Ἀγῶνες γιὰ Ἐλευθερία καὶ Δικαίωση 17η Φεβρουαρίου 1914, Ἡ ἡμέρα Ἀνακηρύξεως τῆς Αὐτονομίας τῆς Βορείου Ἠπείρου, ἀποτελεῖ κορυφαῖο ὁρόσημο στὴν πολυκύμαντη ἱστορικὴ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΩΝ ΣΥΜΒΙΩΣΕΩΝ

ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΩΝ ΣΥΜΒΙΩΣΕΩΝ ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΩΝ ΣΥΜΒΙΩΣΕΩΝ Σεβαστοὶ Πατέρες, Ἀξιότιμοι κύριοι Καθηγητές, Κυρίες καὶ κύριοι, Γίνεται συχνὰ σήμερα λόγος γιὰ αὐτὸ ποὺ ὀνομάζεται «κρίση τοῦ γάμου», «κρίση τῆς οἰκογένειας».

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΜΕΣΟ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΤΑΞΕΩΣ ΜΑΣ ΜΕΙΩΣΗ ΧΡΕΟΥΣ ΚΑΙ ΕΠΙΠΛΕΟΝ ΛΙΤΟΤΗΤΑ

ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΜΕΣΟ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΤΑΞΕΩΣ ΜΑΣ ΜΕΙΩΣΗ ΧΡΕΟΥΣ ΚΑΙ ΕΠΙΠΛΕΟΝ ΛΙΤΟΤΗΤΑ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΕΤΟΣ Ζ ΑΡ. ΦΥΛΛΟΥ 28 ΜΑΙΟΣ-ΙΟΥΝΙΟΣ 2015 ΤΙΜΗ: 0.50 ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΜΕΣΟ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΤΑΞΕΩΣ ΜΑΣ ΟΧΙ ΣΤΗΝ ΥΠΟΔΟΥΛΩΣΗ ΝΑΙ ΣΤΗΝ ΕΘΝΙΚΗ ΑΝΕΞΑΡΤΗΣΙΑ Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ψήφισε ὄχι στὴν ὑποδούλωση, ὄχι

Διαβάστε περισσότερα

ΦΙΛΟΚΑΛΙΚΗ ΥΠΕΡΒΑΣΗ ΤΗΣ ΚΡΙΣΕΩΣ

ΦΙΛΟΚΑΛΙΚΗ ΥΠΕΡΒΑΣΗ ΤΗΣ ΚΡΙΣΕΩΣ 18 ΦΙΛΟΚΑΛΙΚΗ ΥΠΕΡΒΑΣΗ ΤΗΣ ΚΡΙΣΕΩΣ Ὅταν ἀντιμετωπίζουμε μία κρίση σὲ ἕνα ὁποιοδήποτε θέμα καὶ συναισθανόμαστε τὶς δυσκολίες ποὺ ἔχουμε γιὰ νά τὴν ξεπεράσουμε, εὑρισκόμενοι σὲ κίνδυνο πραγματικὸ ἢ φανταστικὸ

Διαβάστε περισσότερα

H ΜΥΣΤΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΦΩΤΟΣ ΣΤΟ ΓΛΥΠΤΙΚΟ ΕΡΓΟ ΤΗΣ ΕΛΕΝΗΣ ΠΟΤΑΓΑ*

H ΜΥΣΤΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΦΩΤΟΣ ΣΤΟ ΓΛΥΠΤΙΚΟ ΕΡΓΟ ΤΗΣ ΕΛΕΝΗΣ ΠΟΤΑΓΑ* H ΜΥΣΤΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΦΩΤΟΣ ΣΤΟ ΓΛΥΠΤΙΚΟ ΕΡΓΟ ΤΗΣ ΕΛΕΝΗΣ ΠΟΤΑΓΑ* Κ ΑΠΟΤΕ ΥΠΗΡΧΕ ΜΙΑ ΜΟΝΟ ΤΕΧΝΗ, αὐτὴ ποὺ θὰ ὑπάρχει στοὺς αἰῶνες, ὅσο βέβαια θὰ ὑπάρχουν ἄνθρωποι ἐπὶ τῆς γῆς ἐννοοῦμε τὴν ἱερὴ καὶ τελετουργικὴ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΕΘΕΛΟΝΤΗ ΣΤΗΝ ΠΑΡΟΧΗ ΑΝΕΣΗΣ ΚΑΙ ΣΙΤΙΣΗΣ ΤΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ

Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΕΘΕΛΟΝΤΗ ΣΤΗΝ ΠΑΡΟΧΗ ΑΝΕΣΗΣ ΚΑΙ ΣΙΤΙΣΗΣ ΤΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΕΘΕΛΟΝΤΗ ΣΤΗΝ ΠΑΡΟΧΗ ΑΝΕΣΗΣ ΚΑΙ ΣΙΤΙΣΗΣ ΤΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ κ. Σ. Ἀνδρεᾶ, καθηγήτρια Νοσηλευτικῆς Τ.Ε.Ι. Ἀθηνῶν Τὸ θέμα μας εἶναι ἡ συμβολὴ τοῦ ἐθελοντῆ στὴν παροχὴ ἄνεσης καὶ σίτισης τοῦ ἀσθενοῦς.

Διαβάστε περισσότερα

τοῦ Οὐίλλιαμ Χάρντυ Μὰκ Νήλ καθηγητοῦ τῆς Ἱστορίας στὸ Πανεπιστήμιο τοῦ Σικάγου

τοῦ Οὐίλλιαμ Χάρντυ Μὰκ Νήλ καθηγητοῦ τῆς Ἱστορίας στὸ Πανεπιστήμιο τοῦ Σικάγου ΠΡΟΛΟΓΟΣ τοῦ Οὐίλλιαμ Χάρντυ Μὰκ Νήλ καθηγητοῦ τῆς Ἱστορίας στὸ Πανεπιστήμιο τοῦ Σικάγου 9 Ὅσο κι ἄν φαίνεται παράδοξο, τὴν ἐμπειρία τῶν γεγονότων ποὺ ἀναφέρει ὁ καθηγητὴς Ἰατρίδης στὸ βιβλίο του αὐτὸ

Διαβάστε περισσότερα

Ἡ Γνησία Ὀρθοδοξία ἐν ὄψει τῆς προκλήσεως τοῦ 2016*

Ἡ Γνησία Ὀρθοδοξία ἐν ὄψει τῆς προκλήσεως τοῦ 2016* Ὁμιλία ἐπὶ τῇ Μνήμῃ τῶν Ἁγίων Νέων Τριῶν Ἱεραρχῶν Φωτίου τοῦ Μεγάλου, Γρηγορίου τοῦ Παλαμᾶ καὶ Μάρκου τοῦ Εὐγενικοῦ Κυριακὴ Α τοῦ Νοεμβρίου, 3.11.2014 ἐκ. ἡμ. Ἡ Γνησία Ὀρθοδοξία ἐν ὄψει τῆς προκλήσεως

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΧΕΣΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΜΕ ΤΟΥΣ ΒΕΝΕΤΟΥΣ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΑΛΛΟΥΣ ΔΥΤΙΚΟΥΣ ΕΥΡΩΠΑΙΟΥΣ ΑΠΟ ΤΟ 13 Ο 18 Ο ΑΙΩΝΑ

Η ΣΧΕΣΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΜΕ ΤΟΥΣ ΒΕΝΕΤΟΥΣ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΑΛΛΟΥΣ ΔΥΤΙΚΟΥΣ ΕΥΡΩΠΑΙΟΥΣ ΑΠΟ ΤΟ 13 Ο 18 Ο ΑΙΩΝΑ Η ΣΧΕΣΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΜΕ ΤΟΥΣ ΒΕΝΕΤΟΥΣ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΑΛΛΟΥΣ ΔΥΤΙΚΟΥΣ ΕΥΡΩΠΑΙΟΥΣ ΑΠΟ ΤΟ 13 Ο 18 Ο ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΣΧΕΣΗ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ ΒΕΝΕΤΙΑΣ ΑΙΩΝΑ Εἰρήνη Ἀρτέμη Τὸ χρονικὸ διάστημα 1201-1204 γίνεται ἡ Δ Σταυροφορία,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΠΩΣ ὑποδεικνύουν τὰ δεδομένα ποὺ ἔχουμε, ἡ κοινωνικὴ πρόνοια

ΟΠΩΣ ὑποδεικνύουν τὰ δεδομένα ποὺ ἔχουμε, ἡ κοινωνικὴ πρόνοια ΦΙΛΑΝΘΡΩΠΙΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΠΡΟΝΟΙΑ ΣΤΗ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΠΟΛΙΤΕΙΑ Ἡ πραγματικότητα καὶ τὸ ἰδανικὸ ἑνὸς ἀλλοτινοῦ κόσμου καὶ ἡ περίπτωση ἑνός Ἁγίου: Νικόλαος ὁ ἐν Βουνένοις* Ἀμαλίας Κ. Ἠλιάδη φιλολόγου-ἱστορικοῦ

Διαβάστε περισσότερα

Μάνου Δανέζη, Στράτου Θεοδοσίου

Μάνου Δανέζη, Στράτου Θεοδοσίου Ἀστρολογία Θρησκεία ἢ Ἐπιστήμη; Μάνου Δανέζη, Στράτου Θεοδοσίου Καθηγητῶν Ἀστροφυσικῆς τοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος Ἀποστολικῆς Διακονίας Ἐκ βαθέων ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΘΕΣΕΙΣ 1. Ἐπιστημονικὸ

Διαβάστε περισσότερα

Εὐθανασία. Εἰσαγωγὴ στὴν προβληματικὴ τοῦ θέματος

Εὐθανασία. Εἰσαγωγὴ στὴν προβληματικὴ τοῦ θέματος 1 Κυριακὴ 11.00, Ἡμερίδα γιὰ τὴν Εὐθανασία Πολιτιστικὸ Κέντρο Ἀρχάγγελος Χαράλαμπος Γ. Χοτζάκογλου Εὐθανασία. Εἰσαγωγὴ στὴν προβληματικὴ τοῦ θέματος Ἡ σημερινὴ Ἡμερίδα ἐγκαινιάζει τὶς δραστηριότητες τοῦ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΩΤΗΡΙΑ ΚΑΙ ΦΘΟΡΑ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ 1 * Ξαναδιαβάζοντας τὰ Πολιτικὰ τοῦ Ἀριστοτέλη

ΣΩΤΗΡΙΑ ΚΑΙ ΦΘΟΡΑ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ 1 * Ξαναδιαβάζοντας τὰ Πολιτικὰ τοῦ Ἀριστοτέλη ΣΩΤΗΡΙΑ ΚΑΙ ΦΘΟΡΑ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ 1 * Ξαναδιαβάζοντας τὰ Πολιτικὰ τοῦ Ἀριστοτέλη Ὁμιλία στὴν αἴθουσα Διαλέξεων τῆς Ε.Μ.Σ., τὴν Τετάρτη 10 Ἀπριλίου 2013. ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Ὁμιλία στὴν Ἐκδήλωσι πρὸς τιμὴν τοῦ Ἁγίου Γρηγορίου Παλαμᾶ στὴν Αἴθουσα Τελετῶν τοῦ Πανεπιστημίου τῆς Μακεδονίας Κυριακὴ Β Νηστειῶν, 14/27.3.

Ὁμιλία στὴν Ἐκδήλωσι πρὸς τιμὴν τοῦ Ἁγίου Γρηγορίου Παλαμᾶ στὴν Αἴθουσα Τελετῶν τοῦ Πανεπιστημίου τῆς Μακεδονίας Κυριακὴ Β Νηστειῶν, 14/27.3. Ὁμιλία στὴν Ἐκδήλωσι πρὸς τιμὴν τοῦ Ἁγίου Γρηγορίου Παλαμᾶ στὴν Αἴθουσα Τελετῶν τοῦ Πανεπιστημίου τῆς Μακεδονίας Κυριακὴ Β Νηστειῶν, 14/27.3.2016 Ἡ Ὀρθόδοξος Πίστις καὶ ἡ προσωπικὴ εὐθύνη 1 Μητροπολίτου

Διαβάστε περισσότερα

T ÓÈÎfi ŒÓÙ Ô HÏÂÎÙÚÔÎÈÓËÙ ÚˆÓ

T ÓÈÎfi ŒÓÙ Ô HÏÂÎÙÚÔÎÈÓËÙ ÚˆÓ T ÓÈÎfi ŒÓÙ Ô HÏÂÎÙÚÔÎÈÓËÙ ÚˆÓ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στὸν Τεχνικὸ αὐτὸν Ὁδηγὸ τοῦ Ἐργοστασίου Ἠλεκτροκινητήρων «Βαλιάδης Α.Ε.»: Παρουσιάζουμε τὶς προδιαγραφὲς κατασκευῆς τῶν κινητήρων μας καὶ κυρίως ἀναφερόμαστε στοὺς

Διαβάστε περισσότερα

Nεανικά Ἀγκυροβολήματα

Nεανικά Ἀγκυροβολήματα Nεανικά Ἀγκυροβολήματα Aγκυροβολή- Δ I M H N I A I O Φ Y Λ Λ A Δ I O T H Σ I E P A Σ M H T P O Π O Λ E Ω Σ I E P A Π Y T N H Σ K A I Σ H T E I A Σ Γ I A T O Y Σ N E O Y Σ T E Y X O Σ 7 4 Μ Α Ϊ Ο Σ - Ι

Διαβάστε περισσότερα

Ἡ σωματεμπορία εἶναι ἔγκλημα καὶ ὄχι τρόπος ζωῆς

Ἡ σωματεμπορία εἶναι ἔγκλημα καὶ ὄχι τρόπος ζωῆς Η ΑΞΙΟΠΡΕΠΕΙΑ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ Ἀντίστασις στὴν βαρβαρότητα!... (α ) Ἡ σωματεμπορία εἶναι ἔγκλημα καὶ ὄχι τρόπος ζωῆς Εἰσαγωγικὸ Σημείωμα. Μὲ τὸν ἀνωτέρω τίτλο, ἡ Γενικὴ Γραμματεία Ἰσότητας τῶν Φύλων τοῦ Υπουργείου

Διαβάστε περισσότερα

«Ἁγιογραφικὴ Σύναξις Πατρῶν Α»

«Ἁγιογραφικὴ Σύναξις Πατρῶν Α» Ἕνα δεύτερο σημαντικὸ Ἁγιογραφικὸ βῆμα «Ἁγιογραφικὴ Σύναξις Πατρῶν Α» Μία ἐλπιδοφόρος ἀρχὴ Μὲ τὴν Χάρι τοῦ Θεοῦ, τὴν εὐχὴ τοῦ ἀσθενοῦντος Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου μας Ὠρωποῦ καὶ Φυλῆς κ. Κυπριανοῦ, τὴν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΩΝ 2016 Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΘΙΜΟΣ

ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΩΝ 2016 Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΘΙΜΟΣ ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ 25 εκεμβριου 2016 ἀριθμ. πρωτ. : 793.- ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΩΝ 2016 Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΘΙΜΟΣ Πρὸς τοὺς εὐλαβεῖς Ἱερεῖς καὶ τοὺς εὐσεβεῖς Χριστιανοὺς τῆς καθ ἡμᾶς

Διαβάστε περισσότερα

Ἡ Σχέση Ἀρετῆς καὶ Εὐδαιμονίας στὸ ἔργο «Ἠθικὰ Νικομάχεια» τοῦ Σταγειρίτη φιλοσόφου Ἀριστοτέλη. Δρ. Εἰρήνης Ἀρτέμη Θεολόγου- Φιλολόγου PhD & ΜΑ

Ἡ Σχέση Ἀρετῆς καὶ Εὐδαιμονίας στὸ ἔργο «Ἠθικὰ Νικομάχεια» τοῦ Σταγειρίτη φιλοσόφου Ἀριστοτέλη. Δρ. Εἰρήνης Ἀρτέμη Θεολόγου- Φιλολόγου PhD & ΜΑ Ἡ Σχέση Ἀρετῆς καὶ Εὐδαιμονίας στὸ ἔργο «Ἠθικὰ Νικομάχεια» τοῦ Σταγειρίτη φιλοσόφου Ἀριστοτέλη. Δρ. Εἰρήνης Ἀρτέμη Θεολόγου- Φιλολόγου PhD & ΜΑ Θεολογίας ΑΘΗΝΑ 2012 1 Εἰσαγωγή: Ἡ ἔννοια τῆς ἀρετῆς Ὁ ταγειρίτης

Διαβάστε περισσότερα

Η ΝΑΥΜΑΧΙΑ ΤΩΝ ΑΡΓΙΝΟΥΣΩΝ Αὔγουστος 406

Η ΝΑΥΜΑΧΙΑ ΤΩΝ ΑΡΓΙΝΟΥΣΩΝ Αὔγουστος 406 14 - Πελοποννησιακὸς Πόλεμος - Η ΝΑΥΜΑΧΙΑ ΤΩΝ ΑΡΓΙΝΟΥΣΩΝ Αὔγουστος 406 Ο ἱ Ἀργινοῦσες εἶναι δύο μικρὰ νησάκια στὰ παράλια της Μικρᾶς Ἀσίας ἀπέναντι ἀπὸ τὴν Λέσβο. Ἐκεῖ, στὴν εὐρύτερη ἀνατολικὴ μεριὰ τοῦ

Διαβάστε περισσότερα

ÌÉÓÏ ÃÑÁÍÁÆÉ ÎÁÍÁÃÑÁÖÅÉ ÔÇÍ ÉÓÔÏÑÉÁ ÔÇÓ ÔÅ ÍÏËÏÃÉÁÓ

ÌÉÓÏ ÃÑÁÍÁÆÉ ÎÁÍÁÃÑÁÖÅÉ ÔÇÍ ÉÓÔÏÑÉÁ ÔÇÓ ÔÅ ÍÏËÏÃÉÁÓ ÌÉÓÏ ÃÑÁÍÁÆÉ ÎÁÍÁÃÑÁÖÅÉ ÔÇÍ ÉÓÔÏÑÉÁ ÔÇÓ ÔÅ ÍÏËÏÃÉÁÓ Κατασκευάστηκε τὸν γ αἰ. π.χ. στὴν Κάτω Ἰταλία. Εἶναι ἀνώτερης τεχνολογίας τοῦ Ὑπολογιστῆ τῶν Ἀντικυθήρων καὶ ἐφάμιλλο τῶν γραναζιῶν τῆς σύγχρονης Μηχανολογίας.

Διαβάστε περισσότερα

Άμπροουζ Μπηρς (Ambrose Bierce)

Άμπροουζ Μπηρς (Ambrose Bierce) http://hallofpeople.com/gr/ Άμπροουζ Μπηρς (Ambrose Bierce) Fantastic Fables, G.P. Putnam s Sons, New York, 1899. Από: bonsaistoriesflashfiction.wordpress.com Ὁ φιλεύσπλαχνος γιατρός (The Compassionate

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΤΗΜΗ-ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ-ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ-ΓΡΑΜΜΑΤΑ-ΤΕΧΝΗ

ΕΠΙΣΤΗΜΗ-ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ-ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ-ΓΡΑΜΜΑΤΑ-ΤΕΧΝΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ-ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ-ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ-ΓΡΑΜΜΑΤΑ-ΤΕΧΝΗ ΕΤΟΣ 78 ο = ΙΟΥΛΙΟΣ - ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2015 ΑΡΙΘ. 752 Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΧΘΕΣ ΚΑΙ ΣΗΜΕΡΑ. ΑΥΡΙΟ; Σύγχρονες μορφὲς οἰκογενειακῶν συμβιώσεων Χριστιανικὴ οἰκογένεια:

Διαβάστε περισσότερα

Ἡ ταυτότητα τῆς AIEMPR

Ἡ ταυτότητα τῆς AIEMPR Ἡ ταυτότητα τῆς AIEMPR (Association Internationale d Études Médico-Psychologiques et Religieuses) Ἀπάντηση τῆς ἑλληνικῆς ὁμάδος τοῦ Διεθνοῦς Συνδέσμου Ἰατρο- Ψυχολογικῶν καὶ Θρησκευτικῶν Μελετῶν σὲ 7 ἐρωτήματα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΤΩΝ ΒΑΛΚΑΝΙΩΝ ΣΛΑΒΩΝ ΤΟΝ 18ο ΚΑΙ ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΜΙΣΟ ΤΟΥ 19ου ΑΙΩΝΑ

Η ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΤΩΝ ΒΑΛΚΑΝΙΩΝ ΣΛΑΒΩΝ ΤΟΝ 18ο ΚΑΙ ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΜΙΣΟ ΤΟΥ 19ου ΑΙΩΝΑ 109 Η ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΤΩΝ ΒΑΛΚΑΝΙΩΝ ΣΛΑΒΩΝ ΤΟΝ 18ο ΚΑΙ ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΜΙΣΟ ΤΟΥ 19ου ΑΙΩΝΑ ΑΝΤΩΝΙΟΣ-ΑΙΜΙΛΙΟΣ Ν. ΤΑχΙΑΟΣ Ἡ ἀκτινοβολία τὴν ὁποία εἶχαν κατὰ τὴ διάρκεια τοῦ βυζαντινοῦ

Διαβάστε περισσότερα

10 Βίος καὶ πολιτεία τοῦ Ἰὼβ

10 Βίος καὶ πολιτεία τοῦ Ἰὼβ ΠΡΟΛΟΓΟΣ Β ΤΟΜΟΥ Μὲ τὴν εὐλογία τοῦ Κυρίου προβαίνουμε στὴν ἔκ δοσι καὶ τοῦ Β τόμου τοῦ ἔργου τοῦ μακαριστοῦ Γέ ροντος π. Εὐσεβίου Βίττη, «Βίος καὶ πολιτεία τοῦ δι καίου καὶ πολυάθλου Ἰώβ». Στὸν Α τόμο

Διαβάστε περισσότερα

«Συζυγία Οἰκογένεια. Ὀρθόδοξα πνευματικὰ καὶ σύγχρονα κοινωνικὰ δεδομένα»

«Συζυγία Οἰκογένεια. Ὀρθόδοξα πνευματικὰ καὶ σύγχρονα κοινωνικὰ δεδομένα» «Συζυγία Οἰκογένεια. Ὀρθόδοξα πνευματικὰ καὶ σύγχρονα κοινωνικὰ δεδομένα» Ὁ γάμος, ὡς ἔννομη συζυγία, ἀποτελεῖ μία ἀπὸ τὶς ἀρχαιότερες θεσμικὲς κατακτήσεις τοῦ ἀνθρώπου, μὲ ἡλικία μεγαλύτερη τῶν εἴκοσι

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ 1912-1913

ΟΙ ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ 1912-1913 ΟΙ ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ 1912-1913 Η ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗ ΠΛΕΥΡΑ B Μέρος Στὸ προηγούμενο, πρῶτο μέρος τοῦ ἄρθρου, παρουσιάσθηκαν τὰ προηγηθέντα τῶν Βαλκανικῶν Πολέμων κύρια γεγονότα, ἡ στρατιωτικὴ προπαρασκευὴ ἐν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΤΗΜΗ-ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ-ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ-ΓΡΑΜΜΑΤΑ-ΤΕΧΝΗ

ΕΠΙΣΤΗΜΗ-ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ-ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ-ΓΡΑΜΜΑΤΑ-ΤΕΧΝΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ-ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ-ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ-ΓΡΑΜΜΑΤΑ-ΤΕΧΝΗ ΕΤΟΣ 76 ο = ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ - ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2013 ΑΡΙΘ. 741 «Τὸ σωματίδιον τοῦ Χὶγκς καὶ ἡ Δημιουργία τοῦ κόσμου» «Ἕνας πολὺ μικρός, ἀλλὰ ἐπικίνδυνος ἐχθρὸς

Διαβάστε περισσότερα