ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΕΣ/ΠΑΙΔΙ/0311 (ΒΙΕ)/21

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΕΣ/ΠΑΙΔΙ/0311 (ΒΙΕ)/21"

Transcript

1 ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ Η ΔΕΣΜΗ ΣΥΓΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΕΙΤΑΙ ΑΠ ΤΗΝ ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΕΕ Τίτλος Έργου: Κωδικός Έργου: «ΔΙΑΒΑΖΟΥΜΕ;» Έρευνα για τα αναγνωστικά κίνητρα, στάσεις, συνήθειες και συμπεριφορές των μαθητών του δημοτικού σχολείου και ανάπτυξη προγράμματος για προώθηση της φιλαναγνωσίας ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΕΣ/ΠΑΙΔΙ/0311 (ΒΙΕ)/21 Δέσμη Εργασίας 6: Παραδοτέο 22: Ανάπτυξη Οδηγού και Δειγματικού Προγράμματος Φιλαναγνωσίας Οδηγός για Προώθηση της Φιλαναγνωσίας και Δειγματικό Πρόγραμμα Φιλαναγνωσίας

2 Περιεχόμενα Εισαγωγή... 3 Αναγνωστικό κίνητρο και «reading engagement»... 6 Γενική Στρατηγική: Παράλληλη ανάπτυξη αναγνωστικών δεξιοτήτων αλλά και αναγνωστικών κινήτρων... 6 Προσέγγιση και τεχνικές για προώθηση της φιλαναγνωσίας... 8 Καθοδηγητικές αρχές για αποτελεσματική προώθηση της φιλαναγνωσίας Βιβλιοθήκες, σχολεία και κοινότητες που υποστηρίζουν τη φιλαναγνωσία επιτυχώς Απαντήσεις στα συνήθη ερωτήματα των εκπαιδευτικών για το θέμα Πού θα βρω το χρόνο για προώθηση της φιλαναγνωσίας; Ποια βιβλία είναι τα πιο κατάλληλα για προώθηση της φιλαναγνωσίας; Πώς μπορώ να πείσω τα παιδιά να διαβάζουν; Πώς μπορώ να εμπλέξω τους γονείς; Πώς να οργανώσω τη βιβλιοθήκη της τάξης; Πού θα βρω βιβλία για την τάξη μου; Τι είδους δραστηριότητες μπορώ να οργανώσω; Πηγές για βοηθητικό εκπαιδευτικό υλικό Βιβλία Ιστοσελίδες Βιβλιογραφία Δειγματικό Πρόγραμμα Φιλαναγνωσίας

3 Εισαγωγή Αν διαβάζετε το παρόν κείμενο, αυτό σημαίνει ότι σας ενδιαφέρει να προωθήσετε τη φιλαναγνωσία στα παιδιά της Κύπρου. Είτε είστε εκπαιδευτικός είτε βιβλιοθηκονόμος, διευθύντρια/ης σχολείου, επιθεωρήτρια/ής ή αξιωματούχος του Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού, ελπίζουμε ότι ο Οδηγός για Προώθηση της Φιλαναγνωσίας θα σας βοηθήσει στην επίτευξη της καίριας αυτής επιδίωξης. Σύμφωνα με τον Μαρκίδη (2011), ο όρος φιλαναγνωσία «παραπέμπει τόσο στη θετικά προσδιορισμένη σχέση του αναγνώστη με τη γραπτή ύλη όσο και στις εξειδικευμένες εκπαιδευτικές δραστηριότητες, οι οποίες στοχεύουν στη διαμόρφωση αυτής της σχέσης» (στο Αρτζανίδου et al, 2011: 20). Η Atwell υποστηρίζει ότι η φιλαναγνωσία θα πρέπει να είναι ο κεντρικός στόχος της γλωσσικής εκπαίδευσης: «Και αυτός είναι ο στόχος: κάθε παιδί να καταστεί ικανός, παθιασμένος, εθισμένος, κριτικός αναγνώστης» (Atwell, 2007: 12). Η Miller, που όπως και η Atwell είναι ερευνήτρια-εκπαιδευτικός, περιγράφει το κύριο χαρακτηριστικό των φιλαναγνωστών μαθητών της: «Βλέπετε, οι μαθητές μου δεν είναι απλά δυνατοί, ικανοί αναγνώστες, αγαπούν τα βιβλία και το διάβασμα. Η ανάπτυξη δια βίου αναγνωστών ξεκινάει από εδώ» (Miller, 2009: 4). Η έμφαση της Miller στο διάβασμα για προσωπική ευχαρίστηση είναι έντονη. Έρευνες έχουν καταδείξει πως η ικανοποίηση που αντλεί κάποιος από την εμπειρία της ανάγνωσης αποτελεί καθοριστικό κίνητρο για ενασχόληση με αυτήν: Όσοι δε βρίσκουν ευχαρίστηση στην ανάγνωση τείνουν να αντιμετωπίζουν το διάβασμα βιβλίων με τον ίδιο τρόπο που οι περισσότεροι άνθρωποι αντιμετωπίζουν την ετοιμασία της φορολογικής τους δήλωσης: ως κάτι δύσκολο και υποχρεωτικό, το οποίο απαιτεί πολύ και συνεχή χρόνο. (Ross et al, 2005: 4) Πολλές έρευνες έχουν συσχετίσει άμεσα το διάβασμα για ευχαρίστηση, τις θετικές αναγνωστικές στάσεις και συμπεριφορές και γενικότερα τη φιλαναγνωσία με υψηλά επίπεδα γραμματισμού. Η διεθνής έρευνα PIRLS καταλήγει στο εξής συμπέρασμα: «Τόσο στην έρευνα PIRLS 2001, όσο και στην PIRLS 2006, οι μαθητές με τις πιο θετικές στάσεις απέναντι στην ανάγνωση είχαν και τις υψηλότερες αναγνωστικές επιδόσεις» (Mullis et al, 2006: 6). 3

4 Σε έκθεση του Δικτύου Ευρυδίκη, με τίτλο H Διδασκαλία της Ανάγνωσης στην Ευρώπη: Πλαίσια, Πολιτικές και Πρακτικές, τονίζεται ότι ολοένα και περισσότερα ερευνητικά ευρήματα αναγνωρίζουν την ανάγνωση στον ελεύθερο χρόνο και την ανάγνωση για προσωπική ικανοποίηση ως σημαντικό παράγοντα για τη βελτίωση της ικανότητας ανάγνωσης των παιδιών (Δίκτυο Ευρυδίκη, 2011: 114). Οι Guthrie and Schafer καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι ο φιλαναγνώστης μπορεί να υπερβεί ακόμη και εμπόδια που σχετίζονται με το οικογενειακό μορφωτικό και κοινωνικοοικονομικό επίπεδο, ή παράγοντες που σχετίζονται με το φύλο (Guthrie & Schafer, 1999 στο Baker et al, 2000) ενώ η έκθεση Reading for Change: Results from PISA 2000 καταλήγει στα εξής σημαντικά συμπεράσματα: Ο ενθουσιασμός για το διάβασμα και οι καλές αναγνωστικές συνήθειες αποδείχθηκαν ισχυρότερος θετικός παράγοντας από το μορφωτικό και επαγγελματικό επίπεδο των γονιών. Η εξεύρεση τρόπων προσέλκυσης των μαθητών στο διάβασμα μπορεί να είναι ένας από τους πλέον αποτελεσματικότερους τρόπους για επίτευξη κοινωνικής αλλαγής. (Kirsch et al, 2002: 3) Δύο βασικοί στόχοι του έργου «ΔΙΑΒΑΖΟΥΜΕ;» είναι να προτείνει συγκεκριμένες και εμπεριστατωμένες στρατηγικές και προσεγγίσεις και να στηρίξει σχολεία, διευθυντές και εκπαιδευτικούς στην εφαρμογή του νέου ΑΠ για τη Λογοτεχνία και την επιδίωξη του κεντρικού στόχου της καλλιέργειας της φιλαναγνωσίας. Σε αυτούς τους δύο στόχους έρχεται να συνδράμει και η έκδοση του παρόντος Οδηγού, ο οποίος αποτελείται από τα πιο κάτω μέρη: 1. Αναγνωστικό κίνητρο και «reading engagement» 2. Γενική Στρατηγική: Παράλληλη ανάπτυξη αναγνωστικών δεξιοτήτων αλλά και αναγνωστικών κινήτρων 3. Προσέγγιση και τεχνικές για προώθηση της φιλαναγνωσίας 4. Καθοδηγητικές αρχές για αποτελεσματική προώθηση της φιλαναγνωσίας 5. Βιβλιοθήκες, σχολεία και κοινότητες που υποστηρίζουν τη φιλαναγνωσία επιτυχώς 4

5 6. Απαντήσεις στα συνήθη ερωτήματα των εκπαιδευτικών 7. Πηγές για βοηθητικό εκπαιδευτικό υλικό Επιπρόσθετα, ο Οδηγός διανθίζεται με ενδεικτικά αποσπάσματα δηλώσεων ερευνητών, εκπαιδευτικών και μαθητών, σχετικά με την αποτελεσματική προώθηση της φιλαναγνωσίας. 5

6 Αναγνωστικό κίνητρο και «reading engagement» Οι περισσότερες έρευνες συμπεραίνουν ότι οι άνθρωποι γίνονται αναγνώστες διαβάζοντας συχνά και εκτενώς, ενώ το σημαντικότερο κίνητρο για το νεοφώτιστο αναγνώστη είναι η απόλαυση που αυτός αντλεί από την ίδια την αναγνωστική εμπειρία (Ross, McKechnie και Rothbauer, 2006: ix). Προσπαθώντας να εξηγήσουν το γιατί κάποιοι άνθρωποι διαβάζουν περισσότερο στον ελεύθερο τους χρόνο απ ότι κάποιοι άλλοι, ερευνητές και εκπαιδευτικοί καταδεικνύουν τη σημασία του αναγνωστικού κινήτρου. Οι Guthrie και Wigfield, για παράδειγμα, αναγνωρίζουν την αξία του και ορίζουν το αναγνωστικό κίνητρο ως «τους προσωπικούς στόχους, αξίες και πιστεύω του ατόμου για τα θέματα, τις διαδικασίες και τα αποτελέσματα της ανάγνωσης» (2000: 405). Ο όρος «reading engagement» είναι ευρύτερη έννοια, η οποία εμπεριέχει το αναγνωστικό κίνητρο καθώς και άλλα επιπρόσθετα στοιχεία, όπως την ανάγνωση για προσωπική ευχαρίστηση, την ανάγνωση ποικίλου έντυπου υλικού, και τις θετικές αναγνωστικές στάσεις. Aυτά είναι και τα κύρια συστατικά του όρου φιλαναγνωσία. Οι Baker et al (2000) υποστηρίζουν ότι οι μαθητές είναι «engaged readers» όταν διαβάζουν τακτικά, με βάση τα δικά τους ενδιαφέροντα, για προσωπική ευχαρίστηση αλλά και για μάθηση. Αυτοί οι μαθητές είναι φιλαναγνώστες και στην ανάπτυξη τέτοιων μαθητών στοχεύουν τα προγράμματα φιλαναγνωσίας. Γενική Στρατηγική: Παράλληλη ανάπτυξη αναγνωστικών δεξιοτήτων αλλά και αναγνωστικών κινήτρων Έκθεση της OECD επισημαίνει την ανάγκη τα σχολεία να επιδιώκουν παράλληλα την ανάπτυξη αναγνωστικών δεξιοτήτων αλλά και αναγνωστικών κινήτρων αφού το ένα ενισχύει το άλλο (Kirsch et al, 2002). Οι Baker et al εξηγούν: Το μήνυμά μας είναι ότι μια διδασκαλία που επιδιώκει να καταστήσει τους μαθητές ικανούς αναγνώστες είναι αναγκαία αλλά δεν είναι ικανοποιητική. Επειδή η 6

7 φιλαναγνωσία [engaged reading] περιέχει ίσες ποσότητες δεξιότητας και κινήτρου, οι εκπαιδευτικοί θα πρέπει να εστιάζουν την προσοχή τους εξίσου σε αυτούς τους δίδυμους στόχους. Κανένας από τους δύο δεν πρέπει να αγνοείται. Ένα ισορροπημένο πρόγραμμα είναι γνωστικό και συναισθηματικό μαζί. Διδάσκει αναγνωστικές δεξιότητες, αλλά καλλιεργεί και αναγνωστικές στάσεις. Αυτή η διττή έμφαση σε δεξιότητα και θέληση, ή ικανότητα και κίνητρο, μπορεί να επιτευχθεί. Χωρίς την παρουσία και των δύο, η επίτευξη της φιλαναγνωσίας είναι απίθανη. Και χωρίς την φιλαναγνωσία, η μακροπρόθεσμη ανάπτυξη της κατανόησης είναι αδύνατη. (Baker et al, 2000:11) Παρά ταύτα, στην πράξη η εκπληκτική πλειοψηφία των σχολείων και εκπαιδευτικών διδάσκει στα παιδιά μόνο το πώς να διαβάζουν και όχι το πώς να αγαπήσουν το διάβασμα. Η Miller σχολιάζει: «Πώς καταντήσαμε την ανάγνωση μια τόσο τεχνοκρατική διαδικασία ώστε στην πορεία να χάσουμε τα βιβλία και τα παιδιά; Είμαι πεπεισμένη ότι αν δείξουμε στους μαθητές πώς να αγκαλιάσουν το διάβασμα ως μια δια βίου ενασχόληση και όχι απλά ως μια συλλογή δεξιοτήτων για ακαδημαϊκή επιτυχία, τότε θα πετύχουμε αυτό που είμαστε εντεταλμένοι να πετύχουμε: να δημιουργήσουμε αναγνώστες» (2009: 4). Ο πολυβραβευμένος Βρετανός συγγραφέας Philip Pullman λέει σχετικά με το ίδιο θέμα: Ανησυχώ μήπως μέσα από τη συνεχή αναζήτηση πραγμάτων προς αξιολόγηση, ξεχνούμε τον αληθινό σκοπό, την αληθινή φύση, της ανάγνωσης και της γραφής και όταν πιέζουμε αυτά τα πράγματα να γίνουν δίνοντάς τους διαζύγιο από την απόλαυση, δημιουργούμε μια γενιά παιδιών που μπορεί να είναι ικανά να παράγουν τους σωστούς ήχους όταν βλέπουν έντυπο λόγο, αλλά μισούν το διάβασμα και δεν νιώθουν τίποτε άλλο εκτός από έχθρα για τη λογοτεχνία. (Powling et al., 2003: 10) Πρωταρχικά, λοιπόν, θα πρέπει εκπαιδευτικό σύστημα, σχολεία και εκπαιδευτικοί να αποδεχτούν ότι βασικός τους ρόλος είναι να επιδιώκουν παράλληλα την ανάπτυξη αναγνωστικών δεξιοτήτων αλλά και αναγνωστικών κινήτρων. Όπως η Spiegel δηλώνει 7

8 με έμφαση: «Η ανάπτυξη της αγάπης για το διάβασμα είναι υπερβολικά σημαντική για να αφεθεί στην τύχη της» (1981: 4). Προσέγγιση και τεχνικές για προώθηση της φιλαναγνωσίας Οι περισσότερες έρευνες φαίνεται να συγκλίνουν όσον αφορά στα χαρακτηριστικά της επιτυχημένης προώθησης της φιλαναγνωσίας. Η Miller υποστηρίζει πως αυτό που χρειάζεται να γίνει για να προωθηθεί επιτυχώς η φιλαναγνωσία είναι θέμα «κοινής λογικής» για κάθε έμπειρο αναγνώστη: «Ο καθένας που αποκαλεί τον εαυτό του αναγνώστη μπορεί να μας πει ότι ξεκινά από συναντήσεις με υπέροχα βιβλία, ενθουσιώδεις βιβλιοπροτάσεις και μια κοινότητα αναγνωστών που μοιράζονται το ίδιο πάθος» (Miller, 2009: 4). Για τον Πόσλανιεκ (1991) το πιο καθοριστικό βήμα προς τη φιλαναγνωσία είναι η συνάντηση του παιδιού με ένα βιβλίο που να νιώσει ότι το εκφράζει σε βαθμό που θα μπορούσε να είχε γραφεί από το ίδιο. Ο ίδιος ερευνητής προσθέτει: «Κανείς, όμως, δεν είναι σε θέση να πει: αυτό το παιδί θα κάνει τη συνάντηση της ζωής του μ εκείνο το βιβλίο. Το μόνο που μπορούμε να κάνουμε είναι να πολλαπλασιάσουμε τις ευκαιρίες για συναντήσεις» (Πόσλανιεκ, 1991: 151). Πολλές ευκαιρίες για βιβλιοσυναντήσεις, καθώς και εμψυχώσεις φιλαναγνωσίας που να βοηθούν τα παιδιά να ανακαλύψουν τα δικά τους κίνητρα για διάβασμα αποτελούν τα κύρια συστατικά της προσέγγισης του Πόσλανιεκ. Άλλοι ερευνητές αναγνωρίζουν τρεις βασικούς πυλώνες στους οποίους εστιάζουν τη δράση τους οι εκπαιδευτικοί που ενισχύουν τη φιλαναγνωσία: 1. Ενδυναμώνουν την αυτοαντίληψη των μαθητών-αναγνωστών, παρέχοντάς τους πρόσβαση σε αναγνωστικό υλικό που παρουσιάζει προκλήσεις γι αυτούς αλλά είναι βατό. 8

9 2. Ενδυναμώνουν την αίσθηση αυτονομίας των μαθητών-αναγνωστών, ενθαρρύνοντάς τους να επιλέγουν βιβλία που να ανταποκρίνονται στα προσωπικά τους ενδιαφέροντα. 3. Ενδυναμώνουν την αίσθηση του ανήκειν σε μία αναγνωστική κοινότητα, παρέχοντάς τους ευκαιρίες για συζήτηση αυτών που διαβάζουν με άλλους. (Baker et al, 2000:10) Η παροχή ευκαιριών στους μαθητές για επιλογή και ανάγνωση κειμένων που να έχουν νόημα και σημασία για αυτούς εμφανίζεται σταθερά σε όλα τα κείμενα που μιλούν για αποτελεσματική προώθηση της φιλαναγνωσίας. Για να το κάνουν όμως αυτό οι μαθητές, θα πρέπει οι εκπαιδευτικοί να τους παρέχουν τον απαραίτητο χρόνο στην τάξη για ελεύθερη, εθελοντική ανάγνωση (FVR - Free Voluntary Reading): «FVR σημαίνει να διαβάζεις επειδή το θέλεις. Ελεύθερη, εθελοντική ανάγνωση είναι αυτό που οι τακτικοί αναγνώστες κάνουν κάθε φορά που παίρνουν στα χέρια τους ένα βιβλίο και το διαβάζουν για δική τους ευχαρίστηση. Η σύνδεση ανάμεσα στην εθελοντική ανάγνωση και τον ενισχυμένο γραμματισμό έγκειται στο ότι οι άνθρωποι μαθαίνουν να διαβάζουν διαβάζοντας» (Ross et al, 2005: 4). Η ύπαρξη πλούσιου περιβάλλοντος έντυπου λόγου, καθώς και εκπαιδευτικών που λειτουργούν ως αναγνωστικά πρότυπα, φαίνεται να υποστηρίζει την επιτυχία ενός προγράμματος FVR. Όπως έχει αναφερθεί και πιο πάνω, συγκεκριμένοι παράγοντες αναγνωρίζονται από όλους σχεδόν τους μελετητές ως απαραίτητοι για επιτυχή προώθηση της φιλαναγνωσίας. Η Gambrell (1996: 20) αναφέρει, για παράδειγμα, την ανάγκη συνύπαρξης όλων των πιο κάτω: ένας εκπαιδευτικός που να αποτελεί πρότυπο αναγνώστη πρόσβαση σε ένα περιβάλλον που είναι πλούσιο σε έντυπο υλικό ευκαιρίες για ελεύθερη επιλογή αναγνωσμάτων εξοικείωση με τα βιβλία κοινωνική αλληλεπίδραση με άλλους για βιβλία κίνητρα που αντανακλούν την αξία του διαβάσματος 9

10 Οι Guthrie (1996: 323), Turner (1997: 183) και άλλοι εντοπίζουν όμοιους παράγοντες, ενώ ο Lockwood αποδίδει περιληπτικά τη συλλογική σοφία των ερευνητών: Τα στοιχεία μιας επιτυχημένης διδακτικής πρακτικής [για τη φιλαναγνωσία] τα οποία εμφανίζονται ξανά και ξανά σε αυτές και άλλες έρευνες είναι ανοικτές και αυθεντικές δραστηριότητες, οι οποίες λαμβάνουν χώρα σε ένα αναγνωστικό περιβάλλον όπου υπάρχει εύκολη πρόσβαση σε πληθώρα κατάλληλων κειμένων και ένας ενθουσιώδης εκπαιδευτικός που ενθαρρύνει την ελεύθερη επιλογή αναγνωσμάτων, την ομαδοσυνεργατική μάθηση και τη συνειδητοποίηση από πλευράς μαθητών του τι κάνουν, πώς το κάνουν και γιατί. (2008: 12) Καθοδηγητικές αρχές για αποτελεσματική προώθηση της φιλαναγνωσίας Συνδυάζοντας και συμπτύσσοντας τις εισηγήσεις των διάφορων μελετητών, η ερευνητική ομάδα του προγράμματος «ΔΙΑΒΑΖΟΥΜΕ;» προτείνει τις πιο κάτω καθοδηγητικές αρχές για εκπαιδευτικούς και σχολεία που θέλουν να προωθήσουν τη φιλαναγνωσία με αποτελεσματικό τρόπο. φιλαναγνωσία: Ο εκπαιδευτικός που προωθεί τη 1. Λειτουργεί ως πρότυπο και μεταδίδει σε καθημερινή βάση τον ενθουσιασμό του για το διάβασμα. 2. Είναι ενημερωμένος και έχει διαβάσει μεγάλο όγκο ποιοτικής λογοτεχνίας για παιδιά και νέους. 3. Οργανώνει βιβλιοθήκη τάξης με πλούσιο και προσβάσιμο αναγνωστικό υλικό (έντυπο και ηλεκτρονικό) ενώ αξιοποιεί στον μέγιστο βαθμό μεγαλύτερες βιβλιοθήκες, ειδικά την κεντρική βιβλιοθήκη του σχολείου. 4. Βοηθά τα παιδιά να εξοικειωθούν με τα ποικίλα είδη αναγνωσμάτων που έχουν στη διάθεσή τους. 5. Ενθαρρύνει τα παιδιά να επιλέξουν αναγνώσματα που τα ενδιαφέρουν. 10

11 6. Προωθεί το διάβασμα για ευχαρίστηση, καθώς και το διάβασμα προς αναζήτηση γνώσεων και πληροφοριών. 7. Παρέχει ικανοποιητικό χρόνο για σιωπηρό ελεύθερο διάβασμα στο σχολείο. 8. Σχεδιάζει κοινωνικές αλληλεπιδράσεις και συνεργασίες για το βιβλίο και το διάβασμα. 9. Στηρίζει τα παιδιά που αντιμετωπίζουν δυσκολίες στην ανάγνωση. 10. Διαβάζει μεγαλόφωνα στα παιδιά για ευχαρίστηση και ψυχαγωγία. 11. Αποφεύγει τη μετάδοση αρνητικών μηνυμάτων για την ανάγνωση. 12. Παρέχει κίνητρα τα οποία αντανακλούν την αξία της ανάγνωσης. 13. Προωθεί και τα λεγόμενα «ελαφρά αναγνώσματα» / light reading (π.χ. κόμικς και περιοδικά). 14. Επιδιώκει και ενισχύει τη συνεργασία σχολείου, οικογένειας και ευρύτερης κοινότητας για προώθηση της φιλαναγνωσίας. 15. Έχει μεγάλες προσδοκίες από τους μαθητές και τους ενθαρρύνει να κάνουν το ίδιο. Βιβλιοθήκες, σχολεία και κοινότητες που υποστηρίζουν τη φιλαναγνωσία επιτυχώς Παρά τα όσα υποδεικνύονται από τις διεθνείς έρευνες, το κυπριακό εκπαιδευτικό σύστημα χαρακτηρίζεται από έλλειψη καθοδήγησης και στήριξης των σχολικών μονάδων και εκπαιδευτικών σε αυτό που θα έπρεπε να αποτελεί πρωταρχικό στόχο, δηλαδή στη μόρφωση δια βίου αναγνωστών. Η κυπριακή εκπαίδευση έχει πραγματοποιήσει ένα πρώτο θετικό βήμα, αφού η Εκπαιδευτική Μεταρρύθμιση και το νέο Αναλυτικό Πρόγραμμα (ΑΠ) για τη Λογοτεχνία, αναγνωρίζουν τη φιλαναγνωσία ως κεντρικό στόχο. Σύμφωνα με το νέο ΑΠ, σε όλα τα επίπεδα (προσχολική, πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση) επιδιώκεται η «καλλιέργεια εσωτερικών κινήτρων που να ωθούν τους μαθητές και τις μαθήτριες σε μια σταθερότερη αναγνωστική σχέση με τη Λογοτεχνία και εκτός σχολικού περιβάλλοντος (φιλαναγνωσία)» (Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού, 2011: 35). Ο στόχος αυτός, ο 11

12 οποίος επικεντρώνεται στην αγάπη για το διάβασμα ως αυταξία, έχει το σημείο της καινοτομίας, για να επιτευχθεί όμως χρειάζεται να γίνουν πολλά. Οι Ross, McKechnie και Rothbauer (2006: ix) επισημαίνουν ότι σχολεία, βιβλιοθήκες και κοινότητες που υποστηρίζουν τη φιλαναγνωσία επιτυχώς: διευκολύνουν την πρόσβαση στα βιβλία βοηθούν τους αναγνώστες να επιλέξουν βιβλία προβάλλουν αναγνωστικά πρότυπα γιορτάζουν την αγάπη για το διάβασμα και σχηματίζουν αναγνωστικές κοινότητες Το Ηνωμένο Βασίλειο (ΗΒ) είναι ένα από τα λίγα κράτη μέλη της ΕΕ που εφαρμόζει συστηματικά εθνικά προγράμματα προώθησης της φιλαναγνωσίας σε επίπεδο ολόκληρων σχολικών μονάδων (π.χ. Reading Connects). Είναι ενδεικτικό, βέβαια, ότι η βρετανική κυβέρνηση ακολούθησε μια μακρά διαδρομή μέχρι να συνειδητοποιήσει την αναγκαιότητα για επικέντρωση του εκπαιδευτικού συστήματος στη μόρφωση δια βίου αναγνωστών. Προηγήθηκε μια αποκλειστική εστίαση σε εθνικά επίπεδα για την ανάγνωση, μηχανική διδασκαλία των τεχνικών πτυχών της ανάγνωσης, καθώς και διδασκαλία με στόχο την επιτυχία στα τεστ (teaching to the test). Το αποτέλεσμα ήταν η βελτίωση των αναγνωστικών δεξιοτήτων των μαθητών, αλλά και η ενίσχυση της απροθυμίας τους να διαβάσουν οτιδήποτε δεν ήταν υποχρεωμένοι να διαβάσουν (Lockwood, 2008: 4-5). Το σύστημα παρήγαγε μαθητές που ήξεραν αλλά δεν ήθελαν να διαβάζουν. Μετά από αυτή τη διαπίστωση, οι εμπλεκόμενοι φορείς προσπάθησαν να βελτιώσουν την κατάσταση εφαρμόζοντας εθνικά προγράμματα φιλαναγνωσίας. Ένα πολύ γνωστό και κατά γενική ομολογία επιτυχημένο πρόγραμμα ήταν και το Reading Connects (Osborne, 2008). Το πρόγραμμα καθοδηγούσε και στήριζε σχολεία σε όλο το ΗΒ κατά το σχεδιασμό και εφαρμογή σχεδίων δράσης για προώθηση της φιλαναγνωσίας. Τα σχέδια δράσης περιελάμβαναν τα ακόλουθα σημαντικά στοιχεία: Εμπλοκή του συνόλου των εκπαιδευτικών του σχολείου Δημιουργία και ανάδειξη (visibility) αναγνωστικής κουλτούρας 12

13 Οργανωμένες δράσεις για τη φιλαναγνωσία Αναγνωστικές προτάσεις από μαθητή σε μαθητή Αξιοποίηση της τεχνολογίας Συμμετοχή μαθητών στην οργάνωση και εφαρμογή του σχεδίου δράσης Επικοινωνία με οικογένειες Δράσεις φιλαναγνωσίας για τις οικογένειες Συμμετοχή οργανισμών και προσώπων από την κοινότητα Ειδικές δράσεις για προώθηση της φιλαναγνωσίας στα αγόρια Δράσεις για μαθητές και οικογένειες από ποικίλους πολιτισμούς και υπόβαθρα Αναβαθμισμένες βιβλιοθήκες τάξεων Κεντρική βιβλιοθήκη που να είναι προσβάσιμη, ελκυστική και πλούσια σε αναγνωστικό υλικό Θεωρούμε ότι τα δύο τελευταία σημεία, τα οποία σχετίζονται με την ποιότητα και το βαθμό αξιοποίησης των βιβλιοθηκών στα σχολεία, έχουν τόσο μεγάλη σημασία ώστε να αποτελούν προτεραιότητα σε κάθε προσπάθεια προώθησης της φιλαναγνωσίας. Χωρίς ποιοτικά βιβλία και βιβλιοθήκες δεν μπορεί κανείς να προωθήσει τη φιλαναγνωσία. Από το 1963 κιόλας, ο Gaver έδειξε ότι τα παιδιά με πρόσβαση σε σχολική βιβλιοθήκη είχαν καλύτερες επιδόσεις από αυτά που είχαν πρόσβαση απλά σε «κεντρικές συλλογές» (χωρίς βιβλιοθηκονόμο), τα οποία με τη σειρά τους είχαν καλύτερες επιδόσεις από παιδιά που είχαν πρόσβαση μόνο στη βιβλιοθήκη της τάξης. Οι Houle and Montmarquette (1984) κατέληξαν στο συμπέρασμα πως οι μαθητές δανείζονται περισσότερα βιβλία από βιβλιοθήκες που έχουν περισσότερα βιβλία και είναι προσβάσιμες για περισσότερο χρόνο. Σε σχετική έρευνα που σύγκρινε μεταξύ τους διαφορετικά σχολεία (McQuillan, 1998) παρατηρήθηκε πως οι αναγνωστικές δεξιότητες των παιδιών ήταν ανάλογες με τον αριθμό των βιβλίων στην κεντρική βιβλιοθήκη, ενώ στις ΗΠΑ ο Krashen (1995) μπορούσε να προβλέψει με σχετική ασφάλεια τα αποτελέσματα των αναγνωστικών τεστ NAEP σε 41 πολιτείες, με βάση τον αριθμό βιβλίων ανά μαθητή στην κεντρική βιβλιοθήκη του σχολείου. Οι Lance et al (1993), μέσα από έρευνες στο Colorado αλλά και σε άλλες πολιτείες των ΗΠΑ, βλέπουν ένα σταθερό συσχετισμό του επιπέδου 13

14 χρηματοδότησης της σχολικής βιβλιοθήκης με τα αποτελέσματα των παιδιών σε αναγνωστικά τεστ, ακόμα κι όταν ελέγχονται παράγοντες όπως τα επίπεδα φτώχειας, η πρόσβαση σε Η/Υ κ.ά. Τέλος, έρευνα σε 32 χώρες (Elley, 1992) κατέδειξε ότι η ποιότητα των σχολικών βιβλιοθηκών της κάθε χώρας ήταν σημαντικός δείκτης όσον αφορά στη γενικότερη κατάταξη της χώρας αυτής με βάση τις αναγνωστικές δεξιότητες των παιδιών. Στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού προγράμματος Lifelong Readers (CARDET, 2012) περιγράφονται αρκετά σχέδια δράσης ή προγράμματα φιλαναγνωσίας, μερικά από τα οποία έκαναν αρχή με την ανακαίνιση/αναβάθμιση της κεντρικής βιβλιοθήκης και των βιβλιοθηκών των τάξεων. Μετέδωσαν, έτσι, θετικά αρχικά μηνύματα, παρώθηση και ενθουσιασμό σε όλους τους εμπλεκόμενους, οι οποίοι προχώρησαν στη συνέχεια σε επιτυχή εφαρμογή του σχεδίου. Οι McQuillan & Au (2001) υποστηρίζουν ότι οι μαθητές διαβάζουν περισσότερο όταν επισκέπτονται με το δάσκαλό τους τη βιβλιοθήκη συχνά και προγραμματισμένα, ενώ ο Lockwood (2008: 38) υποστηρίζει ότι σχολεία που αξιοποιούν αποτελεσματικά τη σχολική βιβλιοθήκη: Οργανώνουν εκδηλώσεις και δράσεις για παιδιά και γονείς στη βιβλιοθήκη Επιτρέπουν στους γονείς να δανείζονται βιβλία Υποδέχονται συχνά συγγραφείς και εικονογράφους στη βιβλιοθήκη Περιλαμβάνουν περιοδικά, εφημερίδες και κόμικς στη βιβλιοθήκη Οργανώνουν «ραντεβού στα τυφλά» με βιβλία της βιβλιοθήκης Οργανώνουν παιχνίδια ή θεματικές εκδηλώσεις στη βιβλιοθήκη (π.χ. «Μυστήριο στη Βιβλιοθήκη» ή «Κυνήγι Θησαυρού») Έχουν καθιερώσει εκτενές ωράριο λειτουργίας της βιβλιοθήκης (ακόμα και το πρωί ή το μεσημέρι) Δίνουν τη δυνατότητα στα παιδιά να μελετήσουν και να ολοκληρώσουν τις εργασίες τους στη βιβλιοθήκη Λειτουργούν ομίλους βιβλιοθήκης, απογευματινές συναντήσεις για «καφέ στη βιβλιοθήκη», κλπ. 14

15 Γενικότερα, ο Lockwood (2008) αναγνωρίζει δύο περιοχές που πρέπει να προσεχθούν από το σχολείο, εάν επιθυμεί να είναι αποτελεσματικό στην προώθηση της φιλαναγνωσίας: 1. Το αόρατο ήθος του σχολείου (π.χ. ο χρόνος που αφιερώνεται στο διάβασμα για ευχαρίστηση) 2. Το ορατό περιβάλλον του σχολείου (π.χ. το διάβασμα αναγνωρίζεται ως απόλαυση και ως αξία σε όλους τους χώρους του σχολείου και με κάθε ευκαιρία) Τόσο μελετητές όπως ο Lockwood (2008), όσο και προγράμματα φιλαναγνωσίας όπως το Reading Connects, εισηγούνται συγκεκριμένα στάδια για σχολεία που θέλουν να αναπτύξουν και να εφαρμόσουν σχέδια δράσης για προώθηση της φιλαναγνωσίας. Τα στάδια αυτά είναι παρόμοια με στάδια που προτείνονται γενικότερα για σχέδια βελτίωσης μιας σχολικής μονάδας (π.χ. στο Kansas School Improvement Model) και περιλαμβάνουν τα εξής: 1. Σχηματισμός ομάδας πρωτοβουλίας 2. Διασφάλιση συμμετοχής όλου του προσωπικού 3. Ενδοϋπηρεσιακή επιμόρφωση προσωπικού 4. Διερεύνηση υφιστάμενων αναγκών 5. Καθορισμός στόχων για προώθηση φιλαναγνωσίας 6. Καταρτισμός & εφαρμογή πλάνου/ σχεδίου δράσης 7. Συντρέχουσα & τελική αξιολόγηση σχεδίου δράσης 15

16 Τα στάδια αυτά αναλύονται και στο ευρωπαϊκό πρόγραμμα Lifelong Readers, το οποίο περιγράφει ένα γενικό πλαίσιο για επιτυχή προώθηση της φιλαναγνωσίας σε επίπεδο σχολικής μονάδας και παρέχει εργαλεία τόσο για την ενδοϋπηρεσιακή επιμόρφωση προσωπικού όσο και για τη διερεύνηση υφιστάμενων αναγκών. Ο Lockwood (2008: 18) επισημαίνει ότι για να επιτύχει το όποιο σχέδιο, θα πρέπει να εμπλέκει ενεργά τέσσερις βασικούς εταίρους: το προσωπικό, τα παιδιά, τους γονείς και την ευρύτερη τοπική κοινωνία. Στηριζόμενοι στις αρχές που έχουν περιγραφεί μέχρι τώρα στον Οδηγό, η κυπριακή πολιτεία, τα σχολεία και ο εκπαιδευτικός κόσμος μπορούν να σχεδιάσουν και να εφαρμόσουν καινοτόμες προσεγγίσεις, δράσεις και δραστηριότητες ενίσχυσης της φιλαναγνωσίας, οι οποίες θα συνεισφέρουν στην αναβάθμιση της αναγνωστικής κουλτούρας των σχολείων και της κυπριακής κοινωνίας γενικότερα. Στα τελευταία δύο μέρη του οδηγού απαντώνται σε συντομία συνήθη ερωτήματα των εκπαιδευτικών για το θέμα και παρουσιάζονται κάποιες πηγές για βοηθητικό εκπαιδευτικό υλικό. Απαντήσεις στα συνήθη ερωτήματα των εκπαιδευτικών για το θέμα 1. Πού θα βρω το χρόνο για προώθηση της φιλαναγνωσίας; Η πίεση του χρόνου και της ύλης είναι το πρώτο πρόβλημα που καλείται να λύσει ένας εκπαιδευτικός που θέλει να προωθήσει τη φιλαναγνωσία. Αρχικά, θα πρέπει να εκτιμήσετε τις πολύ θετικές συνέπειες της φιλαναγνωσίας στην ακαδημαϊκή επιτυχία των μαθητών σας. Όπως αποδεικνύουν πάρα πολλές έρευνες (βλέπε στις πρώτες σελίδες του Οδηγού) το εκπαιδευτικό σας έργο θα γίνει πολύ πιο εύκολο, γρήγορο και αποτελεσματικό αν καταφέρετε να αυξήσετε τα επίπεδα φιλαναγνωσίας των παιδιών που διδάσκετε. Με λίγα λόγια, δεν σπαταλάτε χρόνο όταν τον αφιερώνετε στη φιλαναγνωσία αντίθετα, καλλιεργώντας τη φιλαναγνωσία επενδύετε χρόνο σε μετοχές υψηλής απόδοσης. 16

17 Επιπρόσθετα, το νέο Αναλυτικό Πρόγραμμα για τη Λογοτεχνία θέτει ως κεντρικό στόχο τη φιλαναγνωσία, δίνοντας την ευχέρεια στον εκπαιδευτικό να βάλει φιλαναγνωστικές δραστηριότητες στο καθημερινό πρόγραμμα διδασκαλίας. Εισηγούμαστε όπως τουλάχιστον δύο σαραντάλεπτα την εβδομάδα (από τον ολικό χρόνο που αφιερλωννεται στη Γλώσσα και τον Πολιτισμό) να αφιερώνονται στη Λογοτεχνία και τη Φιλαναγνωσία. Επιπρόσθετα, η φιλαναγνωσία μπορεί να αναπτυχθεί και διαθεματικά μέσα από πολύ λίγο χρόνο που αφιερώνουμε σε διαφορετικά μαθήματα και σε συνεργασία με το σπίτι. Εξάλλου, υπάρχουν πολλά παραδείγματα εκπαιδευτικών που έχουν καταφέρει να λύσουν το πρόβλημα του χρόνου μέσα από συστηματική δουλειά με τα παιδιά και έξυπνη οργάνωση και διαχείριση του χρόνου. Κάποιοι εκπαιδευτικοί, για παράδειγμα, αξιοποιούν όλο τον χαμένο χρόνο της καθημερινότητας του σχολείου για ελεύθερη, εθελοντική ανάγνωση (FVR). Τέτοιος χρόνος είναι ο κενός χρόνος όταν τα παιδιά περιμένουν να αρχίσει η συγκέντρωση ή η ενδοσχολική γιορτή, όταν «μοιράζονται» σε άλλα τμήματα, όταν έχουν τελειώσει την εργασία ή το διαγνωστικό τους, όταν αργεί να έρθει ο δάσκαλος κλπ. Επίσης, κάποιες δράσεις μπορεί να είναι σύντομες (5-10 λεπτά) αλλά όταν επαναλαμβάνονται συχνά έχουν σημαντικά αποτελέσματα. Τέτοιες δράσεις είναι ενθουσιώδεις πεντάλεπτες παρουσιάσεις βιβλίων (από την εκπαιδευτικό ή παιδιά), μεγαλόφωνη ανάγνωση ιστορίας «σε δόσεις» (μερικών σελίδων κάθε φορά) από την εκπαιδευτικό, 10 λεπτά σιωπηρής ανάγνωσης το πρωί από όλα τα παιδιά, κ.ά. Τέλος, κάποιες δράσεις (όπως η δημιουργία πινακίδας με βιβλιοπροτάσεις από παιδιά σε παιδιά) δεν παίρνουν καθόλου διδακτικό χρόνο. 2. Ποια βιβλία είναι τα πιο κατάλληλα για προώθηση της φιλαναγνωσίας; Τα πιο κατάλληλα βιβλία είναι τα βιβλία που θα ελκύσουν τους μαθητές σας Και επειδή κάθε παιδί αποτελεί μοναδική προσωπικότητα, για να πετύχετε στο «ζευγάρωμα» μαθητών-βιβλίων, θα πρέπει να γνωρίσετε τις ανάγκες, τα ενδιαφέροντα και την ιδιοσυγκρασία του κάθε παιδιού μέσα στην τάξη σας. Μετά 17

18 θα πρέπει μέσα από βιβλιοπροτάσεις και εμψυχώσεις να τους φέρετε σε επαφή με όσο το δυνατό περισσότερα κατάλληλα αναγνώσματα, ώστε οι ίδιοι να ανακαλύψουν τα κίνητρά τους για διάβασμα. Σε κάθε περίπτωση, είναι σημαντικό να δημιουργήσετε ένα περιβάλλον πλούσιο σε έντυπο λόγο. Όλα τα κείμενα έχουν τη θέση τους και κανένα δεν υποτιμούμε, ενώ ταυτόχρονα ενθαρρύνουμε τα παιδιά να «δοκιμάζουν» τα πάντα: κόμικς και περιοδικά, παραμύθια, ποίηση, εικονογραφημένα, μυθιστορήματα περιπέτειας και επιστημονικής φαντασίας, κοινωνικά, ιστορικά, βιογραφίες, εγκυκλοπαίδειες, βιβλία γνώσεων, ψηφιακά κείμενα κ.ά. 3. Πώς μπορώ να πείσω τα παιδιά να διαβάζουν; Δεν μπορείς. Όχι με λόγια τουλάχιστον. Το πιο καλό που μπορείς να κάνεις είναι να λειτουργήσεις ως πρότυπο ενθουσιώδους και εθισμένου αναγνώστη, να τους προσφέρεις ευκαιρίες για να ανακαλύψουν την αναγνωστική απόλαυση και να τους ενθαρρύνεις να αλληλεπιδράσουν μεταξύ τους ως αναγνώστες. Οι καλύτεροι πρεσβευτές της φιλαναγνωσίας είναι οι συνομήλικοί τους ή άλλα άτομα τα οποία θαυμάζουν. 4. Πώς μπορώ να εμπλέξω τους γονείς; Αρχικά, για να κατορθώσεις να εμπλέξεις τους γονείς θα πρέπει να λάβεις σοβαρά υπόψη το πιεστικό καθημερινό τους πρόγραμμα, αλλά και τις ανάγκες και ενδιαφέροντά τους. Ένα παράδειγμα είναι η διοργάνωση συνάντησης για τη φιλαναγνωσία σε χρόνο που να τους βολεύει (π.χ. μια μέρα που φέρνουν τα παιδιά το πρωί, μένουν για μισή ώρα στη βιβλιοθήκη του σχολείου για «Πρωινό καφέ φιλαναγνωσίας»). Άλλο παράδειγμα είναι η λειτουργία της βιβλιοθήκης σε απογευματινή ώρα που να βολεύει τους περισσότερους και ο εξοπλισμός της με βιβλία και για τους γονείς. Εξαιρετικά σημαντική είναι, πάντως, η συνεχής ενημέρωση των γονιών για τη σημασία της φιλαναγνωσίας και τους τρόπους προώθησής της. 18

19 5. Πώς να οργανώσω τη βιβλιοθήκη της τάξης; Όπως ακριβώς θα οργάνωνες μια άνετη γωνιά στο δωμάτιο του παιδιού σου για να παίζει και να διαβάζει. Αυτό μπορεί να γίνει με απλά υλικά και σίγουρα με την ενεργό εμπλοκή των παιδιών που θα την αγαπήσουν και θα την φροντίζουν. 6. Πού θα βρω βιβλία για την τάξη μου; Η πιο ανέξοδη πηγή είναι τα ίδια τα παιδιά, τα οποία μπορούν να φέρουν κάποια βιβλία από το σπίτι. Υπάρχουν όμως και πολλές ευκαιρίες για αγορά βιβλίων σε χαμηλές τιμές, τις οποίες ένα σχολείο μπορεί να εκμεταλλευτεί (βιβλιοθήκες και βιβλιοπωλεία που διοργανώνουν παζαράκια βιβλίων και εκπτώσεις, προμήθεια σε είδος από τα κέρδη της ετήσιας έκθεσης βιβλίου, δωρεά βιβλίων για τη βιβλιοθήκη από εκδότες και συγγραφείς που θέλουν να προωθήσουν τα βιβλία τους, επιχορήγηση από ευρωπαϊκά προγράμματα, κ.ά.) 7. Τι είδους δραστηριότητες μπορώ να οργανώσω; Υπάρχει απίστευτη ποικιλία δραστηριοτήτων. Το πρόγραμμα Lifelong Readers (www.lifelongreaders.org) προτείνει πάνω από 100 δραστηριότητες φιλαναγνωσίας, τις οποίες μάλιστα παρουσιάζει σε κατηγορίες (π.χ. δραστηριότητες για εξοικείωση των παιδιών με τη χρήση της βιβλιοθήκης, δράσεις για αγόρια, για δίγλωσσα παιδιά, κτλ.). Ο Πόσλανιεκ, στο βιβλίο του Να δώσουμε στα παιδιά την όρεξη για διάβασμα: Εμψυχώσεις για να ανακαλύψουν τα παιδιά την απόλαυση του διαβάσματος, περιγράφει δραστηριότητες που στηρίζονται στο παιχνίδι, στο αίσθημα ευθύνης και στην ανάγκη για πληροφόρηση των παιδιών. Οι Αρτζανίδου, Γουλής, Γρόσδος και Καρακίτσιος παρουσιάζουν εξαιρετικά παιχνίδια φιλαναγνωσίας και αναγνωστικές εμψυχώσεις στο ομώνυμο βιβλίο τους. Το τελευταίο μέρος του Οδηγού καταγράφει αυτές και άλλες πηγές όπου μπορείτε να βρείτε άφθονες και δημιουργικές ιδέες. 19

20 Πηγές για βοηθητικό εκπαιδευτικό υλικό Βιβλία Τα ακόλουθα βιβλία περιέχουν ποικίλες ιδέες και πλούσιο βοηθητικό υλικό για την προώθηση της φιλαναγνωσίας: Αρτζανίδου, Ε., Γουλής, Δ., Γρόσδος, Σ. & Καρακίτσιος, Α. (2011). Παιχνίδια φιλαναγνωσίας και αναγνωστικές εμψυχώσεις. Αθήνα: Gutenberg. Atwell, N. (2007). The reading zone: How to help kids become skilled, passionate, habitual, critical readers. New York: Scholastic. Lockwood, M. (2008). Promoting Reading for Pleasure in the Primary School. London: Sage. Miller, D. (2009). The book whisperer: Awakening the inner reader in every child. San Francisco: Jossey Bass. Μπρασέρ, Φ. (2005) δραστηριότητες για να αγαπήσω το βιβλίο: διηγούμαι, ανακαλύπτω, παίζω, δημιουργώ. Αθήνα: Μεταίχμιο. Παπαδάτος, Γ.Σ. (2009). Παιδικό βιβλίο και φιλαναγνωσία. Αθήνα: Πατάκη. Πόσλανιεκ, Κ. (1991). Να δώσουμε στα παιδιά την όρεξη για διάβασμα: Εμψυχώσεις για να ανακαλύψουν τα παιδιά την απόλαυση του διαβάσματος. Αθήνα: Καστανιώτη. Ιστοσελίδες Οι ακόλουθες ιστοσελίδες περιέχουν ποικίλες ιδέες και πλούσιο βοηθητικό υλικό για την προώθηση της φιλαναγνωσίας: 20

Γιαννάκης Βασιλειάδης, Γιώργος Σαββίδης, Μαίρη Κουτσελίνη Τµήµα Επιστηµών της Αγωγής, Πανεπιστήµιο Κύπρου ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Γιαννάκης Βασιλειάδης, Γιώργος Σαββίδης, Μαίρη Κουτσελίνη Τµήµα Επιστηµών της Αγωγής, Πανεπιστήµιο Κύπρου ΠΕΡΙΛΗΨΗ Αναγνωστικός Αλφαβητισµός σε Μαθητές Ε Τάξης ηµοτικού ΑΝΑΓΝΩΣΤΙΚΟΣ ΑΛΦΑΒΗΤΙΣΜΟΣ: ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ ΣΕ ΜΑΘΗΤΕΣ Ε ΤΑΞΗΣ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΣΕ ΣΥΝΕΧΟΜΕΝΑ ΚΑΙ ΜΗ ΣΥΝΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΠΟΥ ΠΕΡΙΛΑΜΒΑΝΟΝΤΑΙ ΣΤΑ ΝΕΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Απευθύνεται σε μειονεκτούντες μαθητές/οικογένειες Πολυγλωσσική δραστηριότητα Απευθύνεται ειδικά σε. Ναι αλλά όχι μόνο. Ναι Όχι

Απευθύνεται σε μειονεκτούντες μαθητές/οικογένειες Πολυγλωσσική δραστηριότητα Απευθύνεται ειδικά σε. Ναι αλλά όχι μόνο. Ναι Όχι www.lifelongreaders.org Περιγραφή της Δραστηριότητας για Προώθηση Ανάγνωσης / Δράση ΜΑΣΚΟΤ ΚΑΙ ΑΦΙΣΑ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ Η περιγραφή δηµιουργήθηκε από τον εταίρο στο πρόγραµµα LiRe: CARDET Απευθύνεται σε

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ TIMSS

ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ TIMSS ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ TIMSS 2015 ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ TIMSS Τι είναι η Έρευνα TIMSS; Η Έρευνα Trends in International Mathematics and Science Study (TIMSS) του Διεθνούς Οργανισμού για την Αξιολόγηση

Διαβάστε περισσότερα

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού.

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. ημήτρης Γουλής Ο παραδοσιακός όρος αλφαβητισμός αντικαταστάθηκε από τον πολυδύναμο

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηματολόγιο προς εκπαιδευτικούς

Ερωτηματολόγιο προς εκπαιδευτικούς Ερωτηματολόγιο προς εκπαιδευτικούς Σκοπός της έρευνας αυτής είναι η διερεύνηση των απόψεων των εκπαιδευτικών αναφορικά με την ιδιαίτερη πολιτική του σχολείου τους. Η έρευνα αυτή εξετάζει, κυρίως, την πολιτική

Διαβάστε περισσότερα

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010 Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών Δημοτικής, Προδημοτικής και Ειδικής Εκπαίδευσης για τα νέα Αναλυτικά Προγράμματα (21-22 Δεκεμβρίου 2010 και 7 Ιανουαρίου 2011) Δ Φάση Επιμόρφωσης Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΚΑΙ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΗΣ ΦΙΛΑΝΑΓΝΩΣΙΑΣ

ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΚΑΙ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΗΣ ΦΙΛΑΝΑΓΝΩΣΙΑΣ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΚΑΙ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΗΣ ΦΙΛΑΝΑΓΝΩΣΙΑΣ Συντονιστική Ομάδα Μαρία Χαϊλή Λουίζα Μαππούρα Χρύσω Σιεηττάνη ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ Προτεραιότητα της

Διαβάστε περισσότερα

Το παιχνίδι της χαράς

Το παιχνίδι της χαράς Ανοιχτό πρόγραμμα εκπαίδευσης Κατερίνα Πουλέα Παιδαγωγός Το παιχνίδι της χαράς Το παιχνίδι της χαράς Αετιδέων 15 & Βουτσινά Χολαργός 6944 773597 Ανοιχτό πρόγραμμα εκπαίδευσης Το Παιδαγωγικό Κέντρο Προσχολικής

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την 1 ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την παλαιότερη γνώση τους, σημειώνουν λεπτομέρειες, παρακολουθούν

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu Τι έχουμε μάθει για την προώθηση της Δημιουργικότητας μέσα από τις Φυσικές Επιστήμες και τα Μαθηματικά στην Ελληνική Προσχολική και Πρώτη Σχολική Ηλικία; Ευρήματα για την εκπαίδευση στην Ελλάδα από το

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας

Διαβάστε περισσότερα

ANAKOINΩΣΗ ΤΥΠΟΥ. Η Σοφία η μέλισσα ταξίδεψε και έπαιξε με παιδιά έξι Δημοτικών σχολείων στις επαρχίες της Κύπρου. Λευκωσία, 7 Δεκεμβρίου 2015

ANAKOINΩΣΗ ΤΥΠΟΥ. Η Σοφία η μέλισσα ταξίδεψε και έπαιξε με παιδιά έξι Δημοτικών σχολείων στις επαρχίες της Κύπρου. Λευκωσία, 7 Δεκεμβρίου 2015 ANAKOINΩΣΗ ΤΥΠΟΥ Επικοινωνία: Γραφείο Επικοινωνίας Τομέας Προώθησης και Προβολής, Πανεπιστήμιο Κύπρου Τηλ. 22894304 ηλ. διεύθυνση: prinfo@ucy.ac.cy ιστοσελίδα: www.pr.ucy.ac.cy ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ Λευκωσία,

Διαβάστε περισσότερα

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Δρ Μαριάννα Φωκαΐδου Δρ Παυλίνα Χατζηθεοδούλου Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Εκπαιδευτικών Μέσης Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Ε Π Ι Μ Ο Ρ Φ Ω Τ Ι Κ Α Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Α Γ Ι Α Ε Κ Π Α Ι Δ Ε Υ Τ Ι Κ Ο Υ Σ Σ Τ Ο Ν Π Ο Λ Υ Χ Ω Ρ Ο Μ Ε Τ Α Ι Χ Μ Ι Ο

Ε Π Ι Μ Ο Ρ Φ Ω Τ Ι Κ Α Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Α Γ Ι Α Ε Κ Π Α Ι Δ Ε Υ Τ Ι Κ Ο Υ Σ Σ Τ Ο Ν Π Ο Λ Υ Χ Ω Ρ Ο Μ Ε Τ Α Ι Χ Μ Ι Ο ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ Ε Π Ι Μ Ο Ρ Φ Ω Τ Ι Κ Α Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Α Γ Ι Α Ε Κ Π Α Ι Δ Ε Υ Τ Ι Κ Ο Υ Σ Σ Τ Ο Ν Π Ο Λ Υ Χ Ω Ρ Ο Μ Ε Τ Α Ι Χ Μ Ι Ο Ο κ τ ώ β ρ ι ο ς Ν ο έ μ β ρ

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος δεύτερης έκδοσης

Πρόλογος δεύτερης έκδοσης Πρόλογος δεύτερης έκδοσης Δέκα έτη μετά την πρώτη έκδοση και την επιτυχημένη πορεία αυτού του βιβλίου θεωρήθηκε αναγκαία η επανέκδοσή του αφενός για να προστεθούν στα ήδη υπάρχοντα κεφάλαια τα νέα ερευνητικά

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονες Μεθοδολογίες Μάθησης στην Α/βάθμια Εκπαίδευση. Ειρήνη Μαμάκου Μέλος Ε.Ε.ΔΙ.Π. Πανεπιστήμιο Πειραιά

Σύγχρονες Μεθοδολογίες Μάθησης στην Α/βάθμια Εκπαίδευση. Ειρήνη Μαμάκου Μέλος Ε.Ε.ΔΙ.Π. Πανεπιστήμιο Πειραιά Σύγχρονες Μεθοδολογίες Μάθησης στην Α/βάθμια Εκπαίδευση 1 Ειρήνη Μαμάκου Μέλος Ε.Ε.ΔΙ.Π. Πανεπιστήμιο Πειραιά 2 Περιεχόμενο παρουσίασης: Παρούσα κατάσταση-ελλείψεις-ανάγκες Μεθοδολογίες μάθησης συμβατές

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ: ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ

Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ: ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ: ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ Λεωνίδας Κυριακίδης Τμήμα Επιστημών της Αγωγής, Πανεπιστήμιο Κύπρου ΕΙΣΑΓΩΓΗ H δημιουργία εκπαιδευτικών

Διαβάστε περισσότερα

()#µ*&+,-./ (0)1#2"345$ ()#µ'&+,4#05$ 67$4&,$

()#µ*&+,-./ (0)1#2345$ ()#µ'&+,4#05$ 67$4&,$ !"µ#$%&#' ()#µ*&+,-./ (0)1#2"345$ ()#µ'&+,4#05$ 67$4&,$ 8"4&%2#' (&91-#5$!.µ"#5-"#/ (0)1#2":4: (;7$.

Διαβάστε περισσότερα

ΦΙΛΑΝΑΓΝΩΣΙΑ ΔΙΑΒΑΖΩ ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΩ ΣΥΓΓΡΑΦΩ ΕΚΦΡΑΖΟΜΑΙ

ΦΙΛΑΝΑΓΝΩΣΙΑ ΔΙΑΒΑΖΩ ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΩ ΣΥΓΓΡΑΦΩ ΕΚΦΡΑΖΟΜΑΙ ΦΙΛΑΝΑΓΝΩΣΙΑ ΔΙΑΒΑΖΩ ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΩ ΣΥΓΓΡΑΦΩ ΕΚΦΡΑΖΟΜΑΙ δανεισμός βιβλίων βιβλιοπαρουσιάσεις δραματοποιήσεις παιγνιώδεις δράσεις δραματοποιήσεο ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ Η ενασχόληση με το βιβλίο όχι σαν γνωστικό

Διαβάστε περισσότερα

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία Παρουσίαση Προγράµµατος σε Διδασκαλικό Σύλλογο Δηµοτικού Σχολείου Αγ. Αντωνίου Αξιοποίηση Λαϊκών Ιστοριών της Κύπρου για Προώθηση της Διαπολιτισµικής Εκπαίδευσης Σεπτ 2011 - Αυγ 2013 Δίκτυο συνεργασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Γιατί η Ρομποτική στην Εκπαίδευση; A) Τα παιδιά όταν σχεδιάζουν, κατασκευάζουν και προγραμματίζουν ρομπότ έχουν την ευκαιρία να μάθουν παίζοντας και να αναπτύξουν δεξιότητες Η

Διαβάστε περισσότερα

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Εισαγωγή Η χώρα μας απέκτησε Νέα Προγράμματα Σπουδών και Νέα

Διαβάστε περισσότερα

Συστηματική Διερεύνηση (προαιρετική) Επιλογή και Διαμόρφωση Σχεδίου Δράσης (υποχρεωτική) Σύνταξη Ετήσιας Έκθεσης του σχολείου(υποχρεωτική)

Συστηματική Διερεύνηση (προαιρετική) Επιλογή και Διαμόρφωση Σχεδίου Δράσης (υποχρεωτική) Σύνταξη Ετήσιας Έκθεσης του σχολείου(υποχρεωτική) Βασικές διαδικασίες 1 ου έτους εφαρμογής Γενική Εκτίμηση (άπαξ) Συστηματική Διερεύνηση (προαιρετική) Επιλογή και Διαμόρφωση Σχεδίου Δράσης (υποχρεωτική) Σύνταξη Ετήσιας Έκθεσης του σχολείου(υποχρεωτική)

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ. «Τα μυστικά ενός αγγείου»

ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ. «Τα μυστικά ενός αγγείου» ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ «Τα μυστικά ενός αγγείου» ΜΠΙΛΙΟΥΡΗ ΑΡΓΥΡΗ 2011 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ «ΤΑ ΜΥΣΤΙΚΑ ΕΝΟΣ ΑΓΓΕΙΟΥ» ΘΕΜΑ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Η παρούσα εργασία αποτελεί το θεωρητικό

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Το έργο υλοποιείται με δωρεά από το ΕΠΜ_2014 Εκπαιδευτικό Έργο «Το Κινητό Μουσείο»

Διαβάστε περισσότερα

Μαίρη Κουτσελίνη Πανεπιστήμιο Κύπρου

Μαίρη Κουτσελίνη Πανεπιστήμιο Κύπρου Μαίρη Κουτσελίνη Πανεπιστήμιο Κύπρου Πώς ορίζεται η Ποιότητα των διδακτικών εγχειριδίων; Η δυνατότητά τους να ανταποκριθούν στους σκοπούς της εκπαίδευσης και τους σκοπούς της διδασκαλίας του συγκεκριμένου

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΚΥΠΡΟΥ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑTΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Ξένων Γλωσσών

Κέντρο Ξένων Γλωσσών Κέντρο Ξένων Γλωσσών Αυτή η περίοδος για τους κηδεμόνες των μαθητών/τριών είναι περίοδος σχολαστικής αναζήτησης και έρευνας. Είναι περίοδος άγχους ποιο Κέντρο Ξένων Γλωσσών θα διαλέξουν προκειμένου τα

Διαβάστε περισσότερα

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Είδος διδακτικής πρακτικής: project, ομαδοσυνεργατική διδασκαλία Προτεινόμενη διάρκεια: 20 ώρες Εισαγωγικές παρατηρήσεις Η διδακτική ενότητα «Τα φύλα στη λογοτεχνία»

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές)

Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές) Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές) Ενδεικτικές τεχνικές διδασκαλίας: 1. Εισήγηση ή διάλεξη ή Μονολογική Παρουσίαση 2. Συζήτηση ή διάλογος 3. Ερωταποκρίσεις 4. Χιονοστιβάδα 5. Καταιγισμός Ιδεών 6. Επίδειξη

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ Στις ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών για την ειδικότητα των νηπιαγωγών των εκπαιδευτικών πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση, ακριβώς λόγω του μεγάλου ανταγωνισμού και των υψηλών βαθμολογιών

Διαβάστε περισσότερα

Ευρωπαϊκό Πορτφόλιο Γλωσσών. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Συμβούλιο της Ευρώπης Για έφηβους 12 15 χρόνων. Οδηγός προς τους εκπαιδευτικούς

Ευρωπαϊκό Πορτφόλιο Γλωσσών. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Συμβούλιο της Ευρώπης Για έφηβους 12 15 χρόνων. Οδηγός προς τους εκπαιδευτικούς Ευρωπαϊκό Πορτφόλιο Γλωσσών Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Συμβούλιο της Ευρώπης Για έφηβους 12 15 χρόνων Οδηγός προς τους εκπαιδευτικούς 1. Σε γενικές γραμμές α) Τι είναι το Ευρωπαϊκό Πορτφόλιο Γλωσσών

Διαβάστε περισσότερα

Ο Διευθυντής και το εκπαιδευτικό έργο του σχολείου

Ο Διευθυντής και το εκπαιδευτικό έργο του σχολείου Δρ Ανδρέας Θεοδωρίδης & Δρ Ανδρέας Κυθραιώτης Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Νεοπροαχθέντων Διευθυντών Σχολείων Δημοτικής Εκπαίδευσης Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, 2010-2011 Ο Διευθυντής και το εκπαιδευτικό έργο του

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1. Εισαγωγή Το μάθημα εισάγει τους μαθητές και τις μαθήτριες στην σύγχρονη οικονομική επιστήμη, τόσο σε επίπεδο μικροοικονομίας αλλά και σε επίπεδο μακροοικονομίας. Ο προσανατολισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Περίληψη ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Α. Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόµενο του κειµένου σε 100-120 λέξεις χωρίς δικά σας σχόλια. Το κείµενο αναφέρεται στις επιπτώσεις της

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση των σκοπών και των στόχων...35. Ημερήσια πλάνα...53

Παρουσίαση των σκοπών και των στόχων...35. Ημερήσια πλάνα...53 Πίνακας Περιεχομένων Εισαγωγή... 5 Κεφάλαιο 1 Πώς μαθαίνουν τα παιδιά προσχολικής ηλικίας...11 Η Φυσική Αγωγή στην προσχολική ηλικία...14 Σχέση της Φυσικής Αγωγής με τους τομείς ανάπτυξης του παιδιού...16

Διαβάστε περισσότερα

Ειδικά Θέματα Διδακτικής Εννοιών της Φυσικής για την Προσχολική Ηλικία

Ειδικά Θέματα Διδακτικής Εννοιών της Φυσικής για την Προσχολική Ηλικία Ειδικά Θέματα Διδακτικής Εννοιών της Φυσικής για την Προσχολική Ηλικία Ενότητα 1η: Παιδιά, Τεχνολογίες της Πληροφορίας και της Επικοινωνίας, Εκπαίδευση Κώστας Ραβάνης Σχολή Ανθρωπιστικών & Κοινωνικών Επιστημών

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολογήστε την ικανότητα του μαθητή στην κατανόηση των προφορικών κειμένων και συγκεκριμένα να:

Αξιολογήστε την ικανότητα του μαθητή στην κατανόηση των προφορικών κειμένων και συγκεκριμένα να: Αξιολογήστε την ικανότητα του μαθητή στην κατανόηση των προφορικών κειμένων και συγκεκριμένα να: Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΠΟΛΥΤΡΟΠΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΜΑΘΗΣΙΑΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Ανταποκρίνονται στην ακρόαση του προφορικού

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ «ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΕΚΕ 2013 2014»

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ «ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΕΚΕ 2013 2014» ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ «ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΕΚΕ 2013 2014» Γ Ε Ν Ι Κ Α Σ Τ Ο Ι Χ Ε Ι Α Πρόγραμμα Διαγωνισμός : Καλλιέργεια Ερευνητικής και Καινοτομικής Κουλτούρας : Τεχνολογία

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Επιμόρφωσης για τη Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας - Φάση Α (2014-2015)

Πρόγραμμα Επιμόρφωσης για τη Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας - Φάση Α (2014-2015) Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Διεύθυνση Δημοτικής Εκπαίδευσης Οκτώβριος 2014 Πρόγραμμα Επιμόρφωσης για τη Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας - Φάση Α (2014-2015) Γλωσσική Εκπαίδευση - Εκπαίδευση στον Γραμματισμό:

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστικοί στόχοι: Μετά το τέλος της πρακτικής, οι μαθητές πρέπει να μπορούν να:

Γνωστικοί στόχοι: Μετά το τέλος της πρακτικής, οι μαθητές πρέπει να μπορούν να: ΣΧΟΛΕΙΟ Με αφόρμηση τα ενημερωτικά σποτ του ιστότοπου http://www.saferinternet.gr οι μαθητές εντοπίζουν αρχικά τα κυριότερα προβλήματα που σχετίζονται με τη μη ορθή χρήση του Διαδικτύου. Στη συνέχεια αφού

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ Οι Δ/τές ως προωθητές αλλαγών με κέντρο τη μάθηση Χαράσσουν τις κατευθύνσεις Σχεδιάσουν την εφαρμογή στη σχολική πραγματικότητα Αναπτύσσουν

Διαβάστε περισσότερα

EDU.20 Μια διαδικτυακή πλατφόρμα, ένα περιβάλλον αυτόνομης και διαφοροποιημένης διδασκαλίας και μάθησης στα Αγγλικά στη Δημοτική εκπαίδευση

EDU.20 Μια διαδικτυακή πλατφόρμα, ένα περιβάλλον αυτόνομης και διαφοροποιημένης διδασκαλίας και μάθησης στα Αγγλικά στη Δημοτική εκπαίδευση EDU.20 Μια διαδικτυακή πλατφόρμα, ένα περιβάλλον αυτόνομης και διαφοροποιημένης διδασκαλίας και μάθησης στα Αγγλικά στη Δημοτική εκπαίδευση Ημερίδα για την ενσωμάτωση των ΤΠΕ στην εκπαίδευση, Λεμεσός 23/2/13

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών

Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών Γιατί ακόμα και όταν η αγάπη είναι δεδομένη, η επικοινωνία είναι κάτι που μαθαίνεται* *Προγράμματα βασισμένα στην «Επικοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΘΕΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΩΝ

ΕΚΘΕΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΩΝ ΕΚΘΕΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΩΝ Η έκθεση ακαδημαϊκών ενδιαφερόντων συνοδεύει σχεδόν πάντα την αίτηση για την είσοδο σε οποιοδήποτε πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών. Την έκθεση ακαδημαϊκών ενδιαφερόντων

Διαβάστε περισσότερα

Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας. Ιωαννίνων. Αριθμητικός Γραμματισμός. Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη

Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας. Ιωαννίνων. Αριθμητικός Γραμματισμός. Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας Ιωαννίνων Αριθμητικός Γραμματισμός Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη ΘΕΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΗΣ «Προγραμματισμός-Οργάνωση και υλοποίηση μιας διδακτικής ενότητας στον Αριθμητικό Γραμματισμό» ΠΡΟΣΘΕΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων]

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] 1. Είστε ικανοποιημένος/η από το Πρόγραμμα; Μ. Ο. απαντήσεων: 4,7 Ικανοποιήθηκαν σε απόλυτο

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπα-πειραματικά σχολεία

Πρότυπα-πειραματικά σχολεία Πρότυπα-πειραματικά σχολεία 1. Τα πρότυπα-πειραματικά: ένα ιστορικό Τα πειραματικά σχολεία (στα οποία εντάχθηκαν με το Ν. 1566/85 και τα ιστορικά πρότυπα σχολεία) έχουν μακρά ιστορία στον τόπο μας. Τα

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα: Σχολείο 1. Σχολεία του κόσμου 2. Σχολική ζωή στο παρελθόν 3. Το σχολείο μου στο παρελθόν και σήμερα

Ενότητα: Σχολείο 1. Σχολεία του κόσμου 2. Σχολική ζωή στο παρελθόν 3. Το σχολείο μου στο παρελθόν και σήμερα Ενότητα: Σχολείο 1. Σχολεία του κόσμου 2. Σχολική ζωή στο παρελθόν 3. Το σχολείο μου στο παρελθόν και σήμερα Άντρη Σάββα Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείο Αλεθρικού Σχ. χρονιά: 2012-2013 Γενική περιγραφή Περιφερειακό

Διαβάστε περισσότερα

«Καινοτόμες φιλολογικές δράσεις με την αξιοποίηση των Σχολικών Βιβλιοθηκών»

«Καινοτόμες φιλολογικές δράσεις με την αξιοποίηση των Σχολικών Βιβλιοθηκών» «Καινοτόμες φιλολογικές δράσεις με την αξιοποίηση των Σχολικών Βιβλιοθηκών» Της Καρύδα Πασχαλιάς, ΠΕ02, υπεύθυνης της Σχολ. Βιβλιοθήκης του 3 ου Γ/σίου Σταυρούπολης. (Εισήγηση στην ενημερωτική συνάντηση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ Τίτλος προγράμματος: «Ταξίδι στην Παραμυθοχώρα» Τάξη: Α Εκπαιδευτικός: Βασιλική Αντωνογιάννη Σχολικό έτος: 2013-14 Σύνολο μαθητών

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ

Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ 3 Ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ-ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ 205 Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ (Ένα παραμύθι από μεγάλα παιδιά) Παπαλουκά Κων/να Εκπαιδευτικός Β θμιας Εκπαίδευσης Νηπιοβρεφοκόμος Τσαγκουρνού Ελισάβετ Εκπαιδευτικός

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΡΟΩΘΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: ΜΙΑ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Λεωνίδας Κυριακίδης Αναστασία

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός Επιμόρφωσης για τη Φυσική Αγωγή: Επιμόρφωση Νηπιαγωγών & Εκπαιδευτικών ΠΕ11 Α & Β φάση

Οδηγός Επιμόρφωσης για τη Φυσική Αγωγή: Επιμόρφωση Νηπιαγωγών & Εκπαιδευτικών ΠΕ11 Α & Β φάση 2011 2012 Οδηγός Επιμόρφωσης για τη Φυσική Αγωγή: Επιμόρφωση Νηπιαγωγών & Εκπαιδευτικών ΠΕ11 Α & Β φάση Επιστημονικό Πεδίο: Σχολική & Κοινωνική Ζωή Ανδρέας Γ. Αυγερινός Συντονιστής για τη Φυσική Αγωγή

Διαβάστε περισσότερα

1 ο Πρόγραμμα. Θέμα: «Δημιουργική Γραφή στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Ανακαλύπτοντας την απόλαυση της γραφής»

1 ο Πρόγραμμα. Θέμα: «Δημιουργική Γραφή στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Ανακαλύπτοντας την απόλαυση της γραφής» ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ Α/ΘΜΙΑΣ ΚΑΙ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ 1 ο και 2 ο ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΑ ΚΕΝΤΡΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Ταχ.

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr

Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr Εισαγωγή Η αλλαγή του κλίματος αποτελεί στις μέρες μας ένα αδιαμφισβήτητο

Διαβάστε περισσότερα

Διαδικασία μετασχηματισμού του Προγράμματος Σπουδών σε μιντιακές δράσεις. Λοΐζος Σοφός

Διαδικασία μετασχηματισμού του Προγράμματος Σπουδών σε μιντιακές δράσεις. Λοΐζος Σοφός Διαδικασία μετασχηματισμού του Προγράμματος Σπουδών σε μιντιακές δράσεις Λοΐζος Σοφός Οι 5 φάσεις του διδακτικού μετασχηματισμού 1. Εμπειρική σύλληψη ενός σεναρίου μιντιακής δράσης και χαρτογράφηση της

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Ημερίδα: «Αξιολόγηση Μαθητή. Σύγχρονες Τάσεις Πρακτικές Εφαρμογές» 4 Απριλίου 2015 και 25 Απριλίου 2015

Εκπαιδευτική Ημερίδα: «Αξιολόγηση Μαθητή. Σύγχρονες Τάσεις Πρακτικές Εφαρμογές» 4 Απριλίου 2015 και 25 Απριλίου 2015 ΕΝΔΟΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΒΕΛΤΙΩΣΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΜΟΝΑΔΑΣ Εκπαιδευτική Ημερίδα: «Αξιολόγηση Μαθητή. Σύγχρονες Τάσεις Πρακτικές Εφαρμογές» 4 Απριλίου 2015 και 25 Απριλίου 2015 Εργαστήριο 6: Το Σύστημα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Εισαγωγή Ενεργός συμμετοχή Κοινωνική αλληλεπίδραση Δραστηριότητες που έχουν νόημα Σύνδεση των νέων πληροφοριών με τις προϋπάρχουσες γνώσεις Χρήση στρατηγικών Ανάπτυξη της αυτορρύθμισης και εσωτερική σκέψη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΜΟΙΒΕΣ, ΠΟΙΝΕΣ ΚΑΙ ΕΣΩΤΕΡΙΚΑ ΚΙΝΗΤΡΑ ΣΤΗΦΥΣΙΚΗΑΓΩΓΗ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα

ΑΜΟΙΒΕΣ, ΠΟΙΝΕΣ ΚΑΙ ΕΣΩΤΕΡΙΚΑ ΚΙΝΗΤΡΑ ΣΤΗΦΥΣΙΚΗΑΓΩΓΗ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΑΜΟΙΒΕΣ, ΠΟΙΝΕΣ ΚΑΙ ΕΣΩΤΕΡΙΚΑ ΚΙΝΗΤΡΑ ΣΤΗΦΥΣΙΚΗΑΓΩΓΗ Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΠΟΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΚΟΜΙΚΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ «οι μύθοι του Αισώπου»

ΤΡΟΠΟΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΚΟΜΙΚΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ «οι μύθοι του Αισώπου» ΤΡΟΠΟΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΚΟΜΙΚΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ «οι μύθοι του Αισώπου» 6/Θ ΔΗΜ. ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΙΤΡΟΥΣ ΠΙΕΡΙΑΣ Μαρία Υφαντή (ΠΕ 11) Δαμιανός Τσιλφόγλου (ΠΕ 20) Θέμα: Μύθοι Αισώπου και διδαχές του Τάξη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ -----

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Π/ΘΜΙΑΣ ΚΑΙ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ & ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ Π.Ε. ΤΜΗΜΑ Α ΣΠΟΥΔΩΝ & ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Μαρία Παπαδοπούλου Αν. Καθηγήτρια, Π.Τ.Π.Ε., Π.Θ. mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Το έργο υλοποιείται με δωρεά από το Σύντομη περιγραφή Το Ελληνικό Παιδικό Μουσείο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3 ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3 Όνομα Εκπαιδευτικού: Νικολάου Χριστιάνα Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείο Τίμης Τάξη: Α Ζήτημα της Αειφόρου Περιβαλλοντικής Εκπαιδευτικής Πολιτικής του σχολείου: Οι καταναλωτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΕΣ ΜΕ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΕΣ ΜΕ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΕΣ ΜΕ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ Γενικές πληροφορίες Οι «Δημιουργικές Συνεργασίες με Καλλιτέχνες» στοχεύουν στην επαφή και εξοικείωση των παιδιών με τους καλλιτέχνες της Κύπρου. Παράλληλα στοχεύουν

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Πληροφορικής

Διδακτική της Πληροφορικής ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 3: Η Πληροφορική στην Ελληνική Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση - Γυμνάσιο Σταύρος Δημητριάδης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΤΗΣ ΠΑΡΑΒΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ

ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΤΗΣ ΠΑΡΑΒΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΥΛΑΣ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΤΗΣ ΠΑΡΑΒΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2014-2015 Α. Επιτροπή Αγωγής Υγείας και Πρόληψης της Παραβατικότητας ΟΝΟΜΑ ΙΔΙΟΤΗΤΑ 1. Γιάννα Κυριαζή

Διαβάστε περισσότερα

Ολοήμερα Δημοτικά Σχολεία με Ενιαίο Αναμορφωμένο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα. Σοφία Καλογρίδη Σχολική Σύμβουλος

Ολοήμερα Δημοτικά Σχολεία με Ενιαίο Αναμορφωμένο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα. Σοφία Καλογρίδη Σχολική Σύμβουλος Ολοήμερα Δημοτικά Σχολεία με Ενιαίο Αναμορφωμένο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα Σοφία Καλογρίδη Σχολική Σύμβουλος ΔΣ ΕΑΕΠ Σε 960 ολοήμερα Δημοτικά Σχολεία της χώρας, 12/θεσια και με τον μεγαλύτερο μαθητικό πληθυσμό

Διαβάστε περισσότερα

Η Δράση της Ψηφιακής Εμπιστοσύνης και το Σημερινό Σχολείο ΑΡ. ΒΑΓΓΕΛΑΤΟΣ ΙΤΥΕ

Η Δράση της Ψηφιακής Εμπιστοσύνης και το Σημερινό Σχολείο ΑΡ. ΒΑΓΓΕΛΑΤΟΣ ΙΤΥΕ Η Δράση της Ψηφιακής Εμπιστοσύνης και το Σημερινό Σχολείο ΑΡ. ΒΑΓΓΕΛΑΤΟΣ ΙΤΥΕ Το περιβάλλον Διαδίκτυο Ψηφιακό οικοσύστημα Σχολείο Εκπαιδευτικοί Γονείς. Η ανάγκη Τα παιδιά χρειάζονται ποιοτικό ψηφιακό

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια Εκθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

Μαργαρίτα Μανσόλα Dip.Ed. M.A. Psychology of Education, CPsychol (BPS)

Μαργαρίτα Μανσόλα Dip.Ed. M.A. Psychology of Education, CPsychol (BPS) Μαργαρίτα Μανσόλα Dip.Ed. M.A. Psychology of Education, CPsychol (BPS) «Κάθε συνηθισμένο παιδί είναι ικανό για ασυνήθιστα κατορθώματα» (Τζ. Ρόουλινγκ) «Όλοι οι μαθητές πρέπει να βιώνουν μια εκπαίδευση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΝ ΙΑΛΟΓΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΙ ΕΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Ι. ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Η

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάπτυξη δεξιοτήτων πληροφοριακής παιδείας στην Ελλάδα: μια ερευνητική και θεωρητική προσέγγιση

Η ανάπτυξη δεξιοτήτων πληροφοριακής παιδείας στην Ελλάδα: μια ερευνητική και θεωρητική προσέγγιση Η ανάπτυξη δεξιοτήτων πληροφοριακής παιδείας στην Ελλάδα: μια ερευνητική και θεωρητική προσέγγιση Στέλλα Κορομπίλη, Αναπλ. Καθηγήτρια, Τμήμα Βιβλιοθηκονομίας και Συστημάτων Πληροφόρησης, ΑΤΕΙΘ, Αφροδίτη

Διαβάστε περισσότερα

888 ΧΡΟΝΙΑ. Πρόγραμμα Κοινωνικής Υπηρεσίας 2013-2014. χεν θεσσαλονίκης ΣΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

888 ΧΡΟΝΙΑ. Πρόγραμμα Κοινωνικής Υπηρεσίας 2013-2014. χεν θεσσαλονίκης ΣΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Πρόγραμμα Κοινωνικής Υπηρεσίας 2013-2014 888 ΧΡΟΝΙΑ ΣΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ χεν θεσσαλονίκης Μητροπόλεως 18 546 24 Θεσσαλονίκη Τηλ.: 2310-276 144 Fax: 2310 276 144 E-mail: xenthesalonikis1@windowslive.com

Διαβάστε περισσότερα

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους του Σταύρου Κοκκαλίδη Μαθηματικού Διευθυντή του Γυμνασίου Αρχαγγέλου Ρόδου-Εκπαιδευτή Στα προγράμματα Β Επιπέδου στις ΤΠΕ Ορισμός της έννοιας του σεναρίου.

Διαβάστε περισσότερα

Τσαλαπατάνη Ειρήνη: Μεθοδολογία εκπαίδευσης ενήλικων χρηστών ιατρικών βιβλιοθηκών

Τσαλαπατάνη Ειρήνη: Μεθοδολογία εκπαίδευσης ενήλικων χρηστών ιατρικών βιβλιοθηκών - 0 - Ένωση Ελλήνων Βιβλιοθηκονόμων & Επιστημόνων Πληροφόρησης Σεμινάρια Ιατρικών βιβλιοθηκών 10 Φεβρουαρίου 2012 Τσαλαπατάνη Ειρήνη: Μεθοδολογία εκπαίδευσης ενήλικων χρηστών ιατρικών βιβλιοθηκών Βιβλιοθήκη

Διαβάστε περισσότερα

Παρακολούθηση Διδασκαλίας στη βάση του Δυναμικού Μοντέλου Εκπαιδευτικής Αποτελεσματικότητας. Μαργαρίτα Χριστοφορίδου 28 Νοεμβρίου 2013

Παρακολούθηση Διδασκαλίας στη βάση του Δυναμικού Μοντέλου Εκπαιδευτικής Αποτελεσματικότητας. Μαργαρίτα Χριστοφορίδου 28 Νοεμβρίου 2013 Παρακολούθηση Διδασκαλίας στη βάση του Δυναμικού Μοντέλου Εκπαιδευτικής Αποτελεσματικότητας Μαργαρίτα Χριστοφορίδου 28 Νοεμβρίου 2013 Σκοπός τη σημερινής παρουσίασης: αναγνώριση της παρατήρησης ως πολύτιμη

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α.

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Τι θα Δούμε. Γιατί αλλάζει το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών. Παιδαγωγικό πλαίσιο του νέου Α.Π.Σ. Αρχές του νέου Α.Π.Σ. Μαθησιακές περιοχές του νέου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ - Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ (ενδεικτικά)

ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ - Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ (ενδεικτικά) ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ Διεξαγωγή μικρής έρευνας στο Γυμνάσιο Β' Γυμνασίου Διδάσκουσα: Ασπράκη Γαβριέλλα Νεοελληνική Γλώσσα email: gabby.aspraki@gmail.com ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ - Η

Διαβάστε περισσότερα

Κατηγορίες υποψηφίων που γίνονται δεκτοί στο Πρόγραμμα: Εκπαιδευτικοί Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης

Κατηγορίες υποψηφίων που γίνονται δεκτοί στο Πρόγραμμα: Εκπαιδευτικοί Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης ΔΙΕΞΑΓΩΓΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΜΕ ΤΙΤΛΟ: «Αξιολόγηση Εκπαιδευτικής Επάρκειας Ανάπτυξη παιδαγωγικών και διδακτικών δεξιοτήτων στη Γενική, Ειδική και Διαπολιτισμική Αγωγή, με έμφαση στην Καινοτομία και

Διαβάστε περισσότερα

08/07/2015. Ονοματεπώνυμο: ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΟΥΤΡΑΣ. Ιδιότητα: ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Β ΙΕΠ. (Υπογραφή)

08/07/2015. Ονοματεπώνυμο: ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΟΥΤΡΑΣ. Ιδιότητα: ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Β ΙΕΠ. (Υπογραφή) Πράξη: «Ανάπτυξη μεθοδολογίας και ψηφιακών διδακτικών σεναρίων για τα γνωστικά αντικείμενα της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Γενικής και Επαγγελματικής Εκπαίδευσης» Άξονες Προτεραιότητας 1-2-3 Οριζόντια

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Κων/νος Καλέμης, Άννα Κωσταρέλου, Μαρία Αγγελική Καλέμη Εισαγωγή H σύγχρονη τάση που επικρατεί

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ. Νιάκα Ευγενία Σχολική Σύμβουλος

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ. Νιάκα Ευγενία Σχολική Σύμβουλος Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ Νιάκα Ευγενία Σχολική Σύμβουλος ΤΙ ΡΟΛΟ ΠΑΙΖΕΙ Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Η ανατροφή των παιδιών, οι αξίες, τα κίνητρα που δίνει

Διαβάστε περισσότερα

από ευχάριστες δραστηριότητες, όπως εκείνες της προανάγνωσης,, ενώ παράλληλα συνειδητοποιούν το φωνημικό χαρακτήρα της γλώσσας και διακρίνουν τα

από ευχάριστες δραστηριότητες, όπως εκείνες της προανάγνωσης,, ενώ παράλληλα συνειδητοποιούν το φωνημικό χαρακτήρα της γλώσσας και διακρίνουν τα ΔΕΥΤΕΡΑ Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης. Το ελεύθερο παιχνίδι είτε ατομικό,είτε ομαδικό σε ελκυστικά οργανωμένες γωνιές επιτρέπει στα παιδιά να χρησιμοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακός Σχεδιασμός με την ενσωμάτωση νέων τεχνολογιών

Μαθησιακός Σχεδιασμός με την ενσωμάτωση νέων τεχνολογιών Μαθησιακός Σχεδιασμός με την ενσωμάτωση νέων τεχνολογιών Ημερίδα για την ενσωμάτωση των Τεχνολογιών Πληροφορίας και Επικοινωνίας στη Μαθησιακή Διαδικασία 3 Μαρτίου 2012 Αναστασία Οικονόμου Προϊσταμένη

Διαβάστε περισσότερα

Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς

Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς των Α.Πορτσέλη, Μ. Κυριακίδου Η παρούσα εισήγηση αφορά στην παρουσίαση ενός καινοτόμου προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΚΑΙ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΚΑΙ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Τι είναι Οικολογικά Σχολεία Εγγραφή Εφαρμογή του Προγράμματος Αίτηση Αυτοαξιολόγησης Βράβευση Η Περιβαλλοντική Επισκόπηση των Οικολογικών Σχολείων ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΚΑΙ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Πρόεδρος του Γενικού Συμβουλίου Βιβλιοθηκών, Γενικών Αρχείων του Κράτους και της Εκπαιδευτικής Ραδιοτηλεόρασης

Πρόεδρος του Γενικού Συμβουλίου Βιβλιοθηκών, Γενικών Αρχείων του Κράτους και της Εκπαιδευτικής Ραδιοτηλεόρασης Δρ. Γεώργιος Ζάχος Πρόεδρος του Γενικού Συμβουλίου Βιβλιοθηκών, Γενικών Αρχείων του Κράτους και της Εκπαιδευτικής Ραδιοτηλεόρασης Εμμανουήλ Νίνος Εκπαιδευτικός, Υπεύθυνος στη Σ. Β. στο 9ο Γυμνάσιο Περιστερίου,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ EUROPEAN LANGUAGE LABEL ΕΘΝΙΚΗ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ 2013

ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ EUROPEAN LANGUAGE LABEL ΕΘΝΙΚΗ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ 2013 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ------ ΙΔΡΥΜΑ ΚΡΑΤΙΚΩΝ ΥΠΟΤΡΟΦΙΩΝ (Ι.Κ.Υ.) ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΙΔΙΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΔΙΕΘΝΩΝ ΥΠΟΤΡΟΦΙΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ------ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

νος Κλουβάτος Κων/νος Εναλλακτικές μορφές αξιολόγησης των μαθητών με ανομοιογενή χαρακτηριστικά Αξιολόγηση της διαφοροποιημένης διδασκαλίας

νος Κλουβάτος Κων/νος Εναλλακτικές μορφές αξιολόγησης των μαθητών με ανομοιογενή χαρακτηριστικά Αξιολόγηση της διαφοροποιημένης διδασκαλίας Κων/νος νος Κλουβάτος Σύμβουλος 3 η ς Περιφέρειας Δημ. Εκπ/σης Ν. Κυκλάδων Εναλλακτικές μορφές αξιολόγησης των μαθητών με ανομοιογενή χαρακτηριστικά Αξιολόγηση της διαφοροποιημένης διδασκαλίας Μορφές αξιολόγησης

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή μαθήματος. Εαρινό εξάμηνο 2009-2010. Διδάσκων: Παλαιγεωργίου Γ. Διαλέξεις: Δευτέρα 14:00-18:00 email: gpalegeo.teaching@gmail.

Περιγραφή μαθήματος. Εαρινό εξάμηνο 2009-2010. Διδάσκων: Παλαιγεωργίου Γ. Διαλέξεις: Δευτέρα 14:00-18:00 email: gpalegeo.teaching@gmail. Μάθημα: Διδακτική της Πληροφορικής I Εαρινό εξάμηνο 2009-2010 Διδάσκων: Παλαιγεωργίου Γ. Διαλέξεις: Δευτέρα 14:00-18:00 email: gpalegeo.teaching@gmail.com Περιγραφή μαθήματος Με τον όρο "Διδακτική της

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Δρ Αραβέλλα Ζαχαρίου, Συντονίστρια ΠΕ/ΕΑΑ, ΠΙ aravella@cytanet.com.cy zachariou.a@cyearn.pi.ac.cy Ημερίδα: Πολιτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ 2014-2015 - ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ 2014-2015 - ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ 2014-2015 - ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΙΙ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ: Δ. ΘΕΟΔΩΡΟΥ, ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΕΥΕΛΙΚΤΗ ΖΩΝΗ 1. Σύντομη ενημέρωση (βασική

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργικό Παιχνίδι ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΧΝΙΔΙΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ Φ.Α. Διάλεξη 3η

Δημιουργικό Παιχνίδι ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΧΝΙΔΙΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ Φ.Α. Διάλεξη 3η Δημιουργικό Παιχνίδι ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΧΝΙΔΙΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ Φ.Α. Διάλεξη 3η Σκοποί της παρουσίασης Εξέταση των προϋποθέσεων καταλληλότητας των παιχνιδιών σε σχέση με τα προγράμματα Φ.Α. Εισαγωγή στα

Διαβάστε περισσότερα