ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Στο τεύχος 1821 του Απριλίου 2009 του

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Στο τεύχος 1821 του Απριλίου 2009 του"

Transcript

1

2 Ο ΑΝΤΙΣΗΜΙΤΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Στο τεύχος 1821 του Απριλίου 2009 του περιοδικού «Νέα Εστία» δημοσιεύτηκε αφιέρωμα με τίτλο «Ο Εβραιόφοβος λόγος στην Ελλάδα», με αφορμή τη δίκη Πλεύρη. Το αφιέρωμα περιελάμβανε μελέτημα του Ανδρέα Πανταζόπουλου, ο οποίος χαρακτηρίζει το εναντίον των Εβραίων βιβλίο του Κ. Πλεύρη ως «παραληρηματικό λιβελογράφημα» το οποίο χωρίς ντροπή «παραθέτει μια συγκεκριμένη δέσμη ρατσιστικών μέτρων που πρέπει να ληφθούν σήμερα εναντίον των Ελληνοεβραίων»! Ο Σάββας Παύλου, σε άρθρο του με τίτλο «Για τον δήθεν ελληνικό αντισημιτισμό», υποστηρίζει ότι «η Διεθνής Τάξη δημιουργεί πνεύμα αντιεβραϊκών συνδρόμων» τα οποία θεωρεί ως «προκατασκευασμένα και ιδεολογικοποιημένα προϊόντα με τα οποία σημειώνεται μία ακόμη προσπάθεια λοβοτομής του Έλληνα, μια ακόμη επίθεση εναντίον της ελληνικής εγκεφαλοκρηπίδας». Τέλος, ο εκδότης του περιοδικού Σταύρος Ζουμπουλάκης, σε άρθρο του με τίτλο «Για τον πανταχού παρόντα ελληνικό αντισημιτισμό», κάνει την παρακάτω συνολική τοποθέτηση επί του θέματος: Για τον πανταχού παρόντα ελληνικό αντισημιτισμό Δυο πράγματα, αν καταλαβαίνω σωστά, θέλει να μας πει ο φίλος μου Σάββας Παύλου στο κείμενό του που δημοσιεύεται εδώ. Το πρώτο είναι πως δεν υπάρχει αντισημιτισμός στην Ελ λάδα, και το δεύτερο πως η προσπάθεια να πεισθούμε περί του αντιθέτου αποτελεί μέρος μιας ενορχηστρωμένης, παγκόσμιας «ιδεολογι κής σκευωρίας», «μια ακόμη προσπάθεια λο βοτομής του Έλληνα, μια ακόμη επίθεση ενα ντίον της ελληνικής εγκεφαλοκρηπίδας», με σκοπό να μην ασκούμε κριτική στο Ισραήλ, «έναν από τους βασικούς πυλώνες του Διε θνούς Συγκροτήματος Εξουσίας». Χρειάζεται απάντηση και στα δύο. Ότι ο αντισημιτισμός είναι ξένη και άγνω στη πραγματικότητα στην Ελλάδα δεν το λέει βέβαια μόνο ο Σάββας Παύλου, όλοι οι Έλληνες σχεδόν το ίδιο πιστεύουν και λένε. «Λαός φιλάνθρωπος, ο ελληνικός λαός δεν υπέπεσε σε αντιρατσιστικά ολισθήματα και θεωρίες», δηλώνει ο Θεόδωρος Πάγκαλος, προλογίζοντας την αγγλική έκδοση του βιβλίου Οι Έλληνες Εβραίοι, με έγγραφα από τα αρχεία του υπουργείου Εξω τερικών. 1 Το πρώτο πρώτο που αναρωτιέμαι, όταν τα ακούω αυτά ή άλλα παρόμοια, είναι προς τί όλη τούτη η πρεμούρα να διαλαλούμε παντού και πάντοτε ότι εμείς οι Έλληνες δεν είμαστε αντισημίτες, ότι δεν τρέφουμε εχθρικά αισθήματα προς τους Εβραίους; Δεν είναι άρα γε από μόνη της ύποπτη; Γιατί δεν μας νοιάζει εξίσου να αποδείξουμε ότι δεν διακείμεθα εχθρικά προς τους ινδουιστές, τους Ιρανούς, τους Αιγυπτίους ή ό,τι άλλο; Και εν πάση περιπτώσει πώς γίνεται και ο αντισημιτισμός, που αποτελεί συστατικό στοιχείο της ευρωπαϊκής ιστορίας, να υπάρχει παντού, σε όλες τις χώρες της Ευρώ πης -και όλου σχεδόν του κόσμου-, και μόνο στην Ελλάδα να μην υπάρχει; Και τί είναι αυτό που, ω του θαύματος!, κάνει ώστε η ιστο ρία των Ελλήνων, μόνη αυτή, να είναι απαλ λαγμένη από το Συνέχεια στη σελ. 16 EIKONA EΞΩΦYΛΛOY: Ερείπια του δαπέδου της συναγωγής στην Αίγινα. Σήμερα φυλάσσονται στην είσοδο του εκεί Αρχαιολογικού Μουσείου. 2 ΧΡΟΝΙΚΑ ΜΑΪΟΣ - ΙΟΥΝΙΟΣ 2009

3 Σκέψεις με αφορμή ένα βιβλίo Νέες μορφές ναζισμού και ολοκληρωτισμού Του Αλέξανδρου Σακελλαρίου Αρκετές φορές μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο έχει ανακύψει το ζήτημα του ενδεχόμενου κινδύνου επανεμφάνισης του ναζισμού/φασισμού ή ευρύτερα του ολοκληρωτισμού τόσο στην Ευρώπη όσο και στον κόσμο συνολικά και έχει τεθεί το ερώτημα πόσο σοβαρός είναι ο κίνδυνος αυτός, πώς μπορεί να ανακύψει και πώς μπορεί να αποτραπεί. Ο επονομαζόμενος νεοναζισμός/νεοφασισμός σε πολλές χώρες της Γηραιάς Ηπείρου ακόμα και στην πρώην Σοβιετική Ένωση, η οποία θυσίασε χιλιάδες χιλιάδων στη μάχη κατά του γερμανικού ναζισμού, προκάλεσε και εξακολουθεί να προκαλεί προβληματισμό στον ευρωπαϊκό και όχι μόνο χώρο. Η εργογραφία επ αυτού του θέματος είναι εκτενής και δεν πρόκειται να μας απασχολήσει επί του παρόντος. Στο παρόν κείμενο θα εκθέσουμε ορισμένες σκέψεις μας όχι τόσο περί ναζισμού/φασισμού και εν γένει περί ολοκληρωτισμού αλλά περί του αν και κατά πόσο είναι δυνατό να εμφανισθούν νέες μορφές ναζισμού λαμβάνοντας ως αφορμή ένα προσφάτως εκδοθέν στην ελληνική γλώσσα βιβλίο και θα αποπειραθούμε να προσπελάσουμε το ζήτημα του κατά πόσο ελλοχεύει πράγματι ο κίνδυνος επανεμφάνισης όχι του ναζισμού καθεαυτού αλλά μορφών αυτού μέσω της μυθοποίησής τους, του μύθου. Κατ αρχάς θα εκθέσουμε εν συντομία τις θέσεις του εν λόγω βιβλίου και εν συνεχεία θα αναπτύξουμε τις σκέψεις μας για αυτό το κατά τη γνώμη μας σημαντικό ζήτημα. 1. Το έργο και οι θέσεις των συγγραφέων Το έργο το οποίο αποτέλεσε την αφορμή του ακόλουθου κειμένου είναι «Ο μύθος του ναζισμού» 1 των Φ. Λακού-Λαμπάρτ και Ζ.-Λ. Νανσύ. Πρόκειται για ένα έργο το οποίο πρωτοδημοσιεύθηκε στα πρακτικά ενός συνεδρίου το 1980, το οποίο είχε διοργανώσει μία εβραϊκή επιτροπή υπό την εποπτεία του ραββίνου Lederer. Στη συνέχεια ακολούθησαν τέσσερις εκδόσεις (1991, 1996, 1998, 2005), ενώ η παρούσα είναι η πρώτη ελληνική μετάφραση. ΧΡΟΝΙΚΑ ΜΑΪΟΣ - ΙΟΥΝΙΟΣ 2009 Εξ αρχής οι δύο συγγραφείς αποσαφηνίζουν ότι το έργο τους δεν είναι ιστορικό αλλά φιλοσοφικό, τονίζοντας ότι τα διακυβεύματα της εργασίας τους ενυπάρχουν στο παρόν και όχι στο παρελθόν (σελ. 7) 2. Σημειώνουν επιπροσθέτως ότι η επανεμφάνιση ενός αγκυλωτού σταυρού στα ενδύματα δεν αποτελεί σημείο μίας πραγματικής, ακμαίας και επικίνδυνης επανάκαμψης του ναζισμού. Τουναντίον αντίστοιχα γεγονότα αποτελούν μάλλον δείγματα πνευματικής οκνηρίας και αδυναμίας. Άλλα είδη επανάληψης πιο συγκαλυμμένα αποτελούν κινδύνους, όχι λιγότερο πραγματικούς (σελ. 9), όπως επί παραδείγματι εκείνο το σύγχρονο είδος λόγου [discourse] που επικαλείται τον μύθο, την αναγκαιότητα ενός νέου μύθου ή την επανενεργοποίηση αρχαίων μύθων (σελ. 10). Εκείνο το οποίο οι συγγραφείς προσεγγίζουν προκειμένου να μελετήσουν είναι ο ναζισμός ως μύθος, ο εθνικοσοσιαλιστικός μύθος ως τέτοιος και όχι οι μύθοι εντός του ναζισμού συνολικά, ενδιαφέρονται δηλαδή για το πως ο εθνικισμός κάνοντας ή μη χρήση μύθων συγκροτείται σε μία διάσταση, λειτουργία και πεποίθηση που είναι καθαυτό μυθικές (σελ ). Ένα εκ των πρώτων διευκρινιστικών σημείων του έργου είναι η θέση των συγγραφέων ότι δεν πρέπει να κάνουμε λόγο για ανορθολογικότητα του φασισμού, όπως συχνά γίνεται, αλλά για μία λογική του φασισμού (σελ. 25). Ο φασισμός και ο ναζισμός δεν συντίθενται μέσω του παράλογου αλλά μέσω της λογικής, χωρίς αυτό να συνεπάγεται την απουσία συναισθήματος καθώς μία εκ των ουσιωδών συνισταμένων του φασισμού είναι ασφαλώς η μαζική συλλογική συγκίνηση (σελ. 26) καθώς και η διορατική εκμετάλλευση της διαθεσιμότητας των σύγχρονων μαζών προς τον μύθο (σελ. 71), τον εκάστοτε μύθο. Το βασικό ερώτημα το οποίο τίθεται στο εν λόγω κείμενο είναι πώς σχηματίστηκε η ναζιστική ιδεολογία και γιατί η γερμανική μορφή του ολοκληρωτισμού είναι ο ρατσισμός (σελ. 29). Αποφεύγοντας να παρουσιάσουν την ιστορία ως αποτέλεσμα νομοτέλειας και μηχανιστικής αιτιοκρατίας θεωρούν ότι η απάντηση τίθεται μέσω δύο προκείμενων. Αφενός το γερμανικό 3

4 πρόβλημα είναι ένα πρόβλημα ταυτότητας και εξ αυτού του λόγου η γερμανική μορφή του ολοκληρωτισμού είναι ο ρατσισμός, αφετέρου επειδή ακριβώς ο μύθος δύναται να οριστεί ως ένας ταυτοποιητικός μηχανισμός, η ρατσιστική ιδεολογία συγχέεται με την οικοδόμηση ενός μύθου (τον μύθο του Αρίου) (σελ ). Αναπτύσσοντας το γερμανικό παρελθόν, τη σχέση του με την αρχαία Ελλάδα και με την τέχνη διαπιστώνουν και υποστηρίζουν ότι οι Γερμανοί μιμήθηκαν μία άλλη Ελλάδα, μία Ελλάδα του μυστικισμού, μία μυστηριακή Ελλάδα (σελ ), εν αντιθέσει με την Ελλάδα του νεοκλασικισμού, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι η ταύτιση αυτή συνετελέσθη αμέσως και ξαφνικά και χωρίς σε καμία περίπτωση να ασκούν μία απλουστευτική και βολική καταγγελία της Γερμανίας και της γερμανικότητας (σελ. 27). Μελετώντας τα κείμενα του Ρόζενμπεργκ και του Χίτλερ οι συγγραφείς διαπιστώνουν το ήδη διαπιστωμένο και καταγεγραμμένο, ότι δηλαδή η φυλή αποτελεί το βαθύτερο περιεχόμενο του μύθου του ναζισμού. Η φυλή αποτελεί την ταυτότητα μίας μορφοποιητικής δύναμης, ενός μοναδικού τύπου, η φυλή με άλλα λόγια είναι φορέας ενός μύθου (σελ. 58). Η φυλή αυτή, η οποία είναι η Άρια, συνίσταται στο αίμα και στο έδαφος και όχι στη γλώσσα. Γιατί όμως επελέγησαν οι Άριοι; Διότι είναι οι φορείς του ηλιακού μύθου, διότι ο Άριος είναι ο κατεξοχήν θεμελιωτής του πολιτισμού, οι μεγάλοι Άριοι της αρχαιότητας είναι οι Έλληνες και τέλος οι μεγάλοι Άριοι του νεότερου κόσμου είναι οι Γερμανοί μυστικοί (σελ ). Ο Άριος καθίσταται Άριος μέσω της επιλογής της τιμής της φυλής, δηλαδή μέσω της κυριαρχίας δια του αίματος και της διατήρησης του αίματος (τιμή). Εντός αυτού του μυθικού πλαισίου και αφού οικοδομήθηκε το μυθικό σύμπαν του ναζισμού οι συγγραφείς αναζητούν και τοποθετούν τον Εβραίο έναντι του Άριου. Ο Εβραίος δεν αποτελεί απλώς και μόνο μία κακή ράτσα, έναν ελαττωματικό τύπο, αλλά αποτελεί τον κατεξοχήν νόθο, τον αντι-τύπο, τον τύπο που βρίσκεται σε πλήρη αντίφαση με τον τύπο του Άριου, όπως τονίζει και ο Ρόζενμπεργκ: ο Εβραίος δεν είναι ο αντίποδας εκείνου που μετέχει στη γερμανικότητα, αλλά η αντίφασή του, δεν είναι ίσως εν τέλει αντίθετος τύπος αλλά η ίδια η απουσία τύπου (σελ ) και βασικός στόχος του ναζισμού αποτελεί η εξάλειψη αυτού του μη-τύπου (σελ. 70). Ο Εβραίος με τα λόγια των συγγραφέων αποτέλεσε μία καρικατούρα, έπειτα από τις αλλοιώσεις και τις παραμορφώσεις τις οποίες υπέστη, ήταν για τον ναζισμό εκείνος που είναι θλιβερά ανίκανος να αποκτήσει πρόσβαση στην παραστασιακή ισχύ του μύθου (σελ.74). Τι απομένει να απαντηθεί; Αποτέλεσε ο ναζισμός ένα γεγονός, ένα συμβάν στην ιστορία και δεν ελλοχεύει κίνδυνος επανεμφάνισής του; Οι συγγραφείς είναι σαφείς ως προς αυτό. Τίποτα δεν αποκλείει την επανεμφάνιση ιδεολογιών της μορφής του ναζισμού παρότι υποστηρίζεται ότι ο ναζισμός αποτέλεσε ιδιαζόντως γερμανικό φαινόμενο (σελ. 27). Ακόμα και οι φερόμενες ως «προοδευτικές» ιδέες δεν είναι απαλλαγμένες και προφυλαγμένες από μία φασίζουσα επιμόλυνση, αλλά αυτό αναμφισβήτητα είναι συνάρτηση κάθε φορά του κατά πόσο υφίσταται ή όχι μία μυθοποιία (σελ. 27). 2. Κινδυνεύουμε σήμερα από νέας μορφής ναζισμούς; Το πολύ ενδιαφέρον κείμενο των Λακού- Λαμπάρτ και Νανσύ, όπως διαπιστώνεται από τις ανωτέρω επιλεγμένες, σύντομες αλλά περιεκτικές, αναφορές, ενώ επικεντρώνεται και μελετά το ζήτημα του ναζισμού στη χιτλερική Γερμανία, εντούτοις είναι αρκετά επίκαιρο, διότι θέτει το ζήτημα και στη σημερινή εποχή 3. Βασικά ερωτήματα τα οποία τίθενται, έτσι όπως απορρέουν από το κείμενο των δύο στοχαστών, είναι εάν κινδυνεύουμε όχι τόσο από την αναβίωση του ναζισμού, του φασισμού ή του ολοκληρωτισμού αλλά εάν άλλες ιδέες, ιδεολογίες, πεποιθήσεις ενδέχεται να μυθοποιηθούν, όπως ο ναζισμός, και να καταλήξουν στον ολοκληρωτισμό. Αποτελεί κοινό τόπο πλέον να αναφέρεται κάποιος στην εποχή της παγκοσμιοποίησης και στην σύγχρονη πολυπολιτισμική κοινωνία. Παρά ταύτα πρόκειται για μία πραγματικότητα η αγνόηση ή η παραγνώριση της οποίας έχει αρνητικές επιπτώσεις για την κοινωνία η οποία τη διαπράττει. Εντός αυτού του παγκόσμιου πλαισίου θα αναφερθούμε σε δύο ζητήματα τα οποία συζητώνται ευρέως τα τελευταία τουλάχιστον χρόνια τόσο στην Ελλάδα όσο και προφανώς σε όλο τον κόσμο. Το πρώτο εξ αυτών είναι το ζήτημα και ταυτόχρονα το ερώτημα του κατά πόσο είναι συμβατή με τις αρχές του Διαφωτισμού και του ανθρωπισμού η απόπειρα εξαγωγής και επιβολής της δημοκρατίας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων σε κοινωνίες διαφορετικές από τη Δυτική. Το δεύτερο ζήτημα είναι περισσότερο επικεντρωμένο στην ελληνική κοινωνία, αν και σαφώς δεν απασχολεί μόνο αυτήν, και σχετίζεται με την αντιμετώπιση του διαφορετικού, του μετανάστη, του πρόσφυγα αλλά και του Έλληνα αλλόθρησκου ή ετερόδοξου (εβραίου, καθολικού, άθεου κτλ.) με άλλα λόγια του μη ελληνορθόδοξου. 4 ΧΡΟΝΙΚΑ ΜΑΪΟΣ - ΙΟΥΝΙΟΣ 2009

5 - Η εξαγωγή της δημοκρατίας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων Το πρώτο ζήτημα λοιπόν το οποίο συχνά συζητείται είναι εάν η δημοκρατία, τα ανθρώπινα δικαιώματα και ίσως εν συνόλω ο δυτικός τρόπος ζωής είναι αποδεκτό και επιτρεπτό να «εξάγωνται» ή μάλλον να μεταφέρονται ή ενίοτε να επιβάλλονται σε άλλες κοινωνίες, οι οποίες δεν ασπάζονται τις δυτικές αντιλήψεις παρά το γεγονός ότι συχνά έχουν αποδεχτεί και ενσωματώσει τον δυτικό τρόπο ζωής ή τουλάχιστον μέρος αυτού. Πως μπορεί επί παραδείγματι ένας Κινέζος να αντιληφθεί την βαθύτερη ουσία του όρου ανθρώπινο δικαίωμα όταν ιστορικά τα δικαιώματα ουδέποτε αποτέλεσαν την βαθύτερη ουσία του κινέζικου πολιτισμού; Πως μπορεί ένας οποιοσδήποτε Ινδός να αντιληφθεί τον όρο ισότητα όταν έχει γαλουχηθεί εντός του συστήματος των καστών; Τα ερωτήματα και τα παραδείγματα μπορούν να συνεχίζονται επί μακρόν. Σαφώς υπάρχουν άνθρωποι οι οποίοι έχοντας έρθει σε επαφή με τη Δύση έχουν αποδεχτεί τις αξίες και τα κεκτημένα της και συνήθως έχουν επιλέξει να διαβιούν μακριά από τις χώρες καταγωγής τους θεωρώντας τον Δυτικό πολιτισμό περισσότερο ανεκτικό στις ιδέες τους και στον τρόπο ζωής τους. Μπορούμε συνεπώς εμείς ως δυτικός κόσμος όταν διαπιστώνουμε κάποια παραβίαση των λεγόμενων απαραβίαστων ανθρωπίνων δικαιωμάτων να προσπαθούμε να τα επιβάλουμε σε μία κοινωνία; Στο σημείο αυτό βρισκόμαστε ενώπιον ενός αδιεξόδου, τουλάχιστον εκ πρώτης όψεως. Θα επιλέξουμε την αδιαφορία για το τι γίνεται στον κόσμο και θα παραμείνουμε κλεισμένοι στον όμορφο κόσμο μας ή εκκινώντας από κάποιο ανώτερο αξιακά πολιτισμικό κεφάλαιο θα θελήσουμε να επιβάλουμε το καθ ημάς ορθό και δίκαιο σε μία άλλη και κυρίως διαφορετική κοινωνία και δη με τη βία; Η απάντηση σε αυτού του είδους το δίλημμα είναι ότι δεν υπάρχει δίλημμα ή τουλάχιστον η απάντηση εντοπίζεται κάπου στη μέση. Αφενός προφανώς και δεν συνάδει με τις αρχές του ανθρωπισμού η παρακολούθηση της σφαγής άλλων λαών με το επιχείρημα ότι είναι ελεύθεροι να πράττουν κατά το δοκούν και εμείς δεν μπορούμε να παρεμβαίνουμε στα εσωτερικά τους. Αφετέρου η έξωθεν και μάλιστα με τη βία παρέμβαση και επιβολή αρχών και αξιών ξένων σε μία κοινωνία είναι εξίσου αναποτελεσματική και αντιανθρωπιστική. Υπάρχει λύση-απάντηση; Η απάντηση στο υποτιθέμενο δίλημμα είναι η ελεγχόμενη παρέμβαση η οποία επιτυγχάνεται κυρίως μέσω του συνεχούς διαλόγου και της διαρκούς επικοινωνίας και μέσω και των διαφόρων διεθνών οργανισμών και φορέων ούτως ώστε να καταστούν προσιτές οι δυτικές αντιλήψεις και αξίες χωρίς αυτό να συνεπάγεται τον υποχρεωτικό ενστερνισμό τους από τους Άλλους, τους διαφορετικούς για τους οποίους και εμείς, οι δυτικοί, διαφορετικοί είμαστε. Ο τρόπος ζωής και η παράδοση της κάθε κοινωνίας είναι διαφορετικοί και ο μόνος λόγος παρέμβασης σχετίζεται με την ελευθερία και την αυτοδιάθεση του ανθρώπου ιδίως όταν την επικαλείται και την επιζητά ο ίδιος και του την αρνούνται στην ίδια του τη χώρα (π.χ. η ζήτηση ασύλου). Ως δυτικός πολιτισμός οφείλουμε να έχουμε κατά νου ότι η ανοχή και η αποδοχή του διαφορετικού αποτελεί κύριο γνώρισμά μας. Η επιβολή παρά τα κατά διαστήματα αντίθετα ιστορικά παραδείγματα δεν αρμόζει στον δυτικό φιλελευθερισμό και στα δημοκρατικά ήθη. Ελλοχεύει με άλλα λόγια ο κίνδυνος μυθοποίησης της δημοκρατίας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και η μετατροπή τους σε ολοκληρωτική ιδεολογία, η οποία κατ αυτήν την αντίληψη θα πρέπει να μεταφερθεί σε κάθε σημείο του κόσμου με τη βία ή χωρίς και με κάθε μέσο και αυτός ο κίνδυνος είναι για τη Δύση περισσότερο σημαντικός από την όποια επανεμφάνιση του ναζισμού ως νεο-ναζισμού, διότι στην περίπτωση αυτή η ίδια η δημοκρατία και τα ανθρώπινα δικαιώματα αυτοαναιρούνται και καταλύονται. Προφανώς αποτελεί δικαίωμα μίας κοπέλας να λάβει την προστασία του δυτικού κόσμου εφόσον διαβιοί εντός αυτού στο ζήτημα της κλειτοριδεκτομής επί παραδείγματι, αλλά πόσο ανθρωπιστική θα ήταν μία επιβολή απαγόρευσης του εθίμου σε μία εκτός Δύσης κοινωνία; Η μόνη λύση είναι η προστασία όσων την επιζητούν και ο διάλογος με εκείνους που την αρνούνται. Η εξαγωγή συνεπώς της δημοκρατίας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων ιδίως μέσω της βίας και ιδιαίτερα της στρατιωτικής αντιφάσκει με το βαθύτερο περιεχόμενο της δημοκρατίας και των δικαιωμάτων. Εάν τα δικαιώματα και η δημοκρατία καταστούν μυθικά για τη Δύση τότε χάνουν την ίδια την ουσία τους και μετατρέπονται σε ολοκληρωτική ιδεολογία, η οποία εφόσον κάνει και χρήση βίας προκειμένου να επιβληθεί και μάλιστα εκτός δυτικού κόσμου, δεν διαφέρει σε πολλά από τον ναζισμό και τον φασισμό. - Μία ελληνική περίπτωση μυθοποιίας Τα όσα αναπτύξαμε προηγουμένως αφορούσαν ευρύτερα τον Δυτικό κόσμο και τον Δυτικό πολιτισμό στον οποίον αναμφισβήτητα εντάσ- ΧΡΟΝΙΚΑ ΜΑΪΟΣ - ΙΟΥΝΙΟΣ

6 σεται και ο ελληνικός. Υπάρχει μήπως κάτι το ιδιαίτερο στον ελληνικό χώρο, πέραν αυτού του εκτενέστερου ζητήματος, το οποίο να χρήζει μελέτης και προσοχής; Στην Ελλάδα ζούμε και συνυπάρχουμε πλέον καθημερινά με μετανάστες και πρόσφυγες από κάθε μέρος σχεδόν του κόσμου λόγω και της γεωγραφικής θέσης της χώρας μας. Εξαιτίας αυτής της σημαντικής αριθμητικά και πολιτισμικά εισόδου των μεταναστών έχει επανέλθει στο προσκήνιο μία αντίληψη, η οποία ίσως ποτέ να μην εξέλιπε πλήρως, περί της μοναδικότητας του Έλληνα και του ότι Έλληνας δεν γίνεσαι, γεννιέσαι. Πρόκειται για αντιλήψεις και ιδεολογίες οι οποίες μόνο επικίνδυνες μπορούν να χαρακτηριστούν, διότι μυθοποιούν τον Έλληνα και την ιστορία του έναντι του ξένου και του διαφορετικού, όπως ακριβώς έπραξαν οι Ναζί Άριοι έναντι των Εβραίων, των Τσιγγάνων κ.ά. Προφανώς και σε καμία περίπτωση δεν εξισώνουμε όλες τις συντηρητικές αντιλήψεις και ιδεολογίες οι οποίες διαπιστώνονται στη χώρα μας και σχετίζονται με την αντιμετώπιση των μεταναστών, των φυλετικά ή θρησκευτικά διαφορετικών, με τη ναζιστική ιδεολογία και μυθοποιία, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν υπάρχουν και συμπαθούντες. Χρειάζεται όμως να εφιστάται η προσοχή και να υποδεικνύονται οι ελλοχεύοντες κίνδυνοι, διότι σε άλλη περίπτωση ενδέχεται τα γεγονότα να μας προλάβουν. Όταν διαπιστώνεται ότι υπάρχουν άνθρωποι οι οποίοι δηλώνουν ότι οι Έλληνες είναι γεννημένοι νικητές, ότι οι Έλληνες είναι ο εκλεκτός λαός του Θεού, ότι στο DNA τους είναι να επικρατούν και να είναι πάντα μπροστά, τότε συμπεραίνουμε ότι τείνουμε - αν δεν έχει ήδη συντελεστεί - προς μία μυθοποίηση του Έλληνα ιστορικά κατασκευασμένη με τη συνδρομή και του εκπαιδευτικού μηχανισμού, η οποία εκδηλώνεται σε διάφορες πτυχές της καθημερινότητας (βεβηλώσεις εβραϊκών μνημείων, αντιδράσεις για την ανέγερση ισλαμικού τεμένους, αλλοδαποί σημαιοφόροι, επιθέσεις κατά μεταναστών κ.ά.) ή με την ακόμα χειρότερη άγνοια του Άλλου, του διαφορετικού, την κατασκευή στερεοτύπων και την αδιαφορία. Ο μύθος του καλού, του ανώτερου, του νικητή, αλλά και του έξωθεν εμποδιζόμενου να επιτύχει Έλληνα είναι λίαν επικίνδυνος όχι διότι οδηγεί ντετερμινιστικά σε μία νέα μορφή ναζισμού - αυτό ουδείς το γνωρίζει - αλλά διότι προβάλλει εμπόδια στην ανάπτυξη της κοινωνίας και των δυνατοτήτων της. Οι ελληνικοί μύθοι δεν είναι επιβλαβείς, αλλά ο ελληνισμός και ιδίως ο ελληνοχριστιανισμός ή η ελληνορθοδοξία ως μύθος εμποτισμένη με μεταφυσικά χαρακτηριστικά και δυνάμεις είναι, και κρίνεται κοινωνικά επωφελές να σταματήσει να αναπαράγεται ο μύθος αυτός συνειδητά ή ασυνείδητα στην κοινωνία. 4 Καταλήγοντας θα λέγαμε ότι οι μύθοι προφανώς και δεν πρέπει να κατηγορηθούν ως επικίνδυνοι για μία κοινωνία και εξ αυτού του λόγου να τεθούν στο περιθώριο στιγματισμένοι, διότι είναι αν μη τι άλλο διδακτικοί. Η μυθοποίηση του μύθου όμως, δηλαδή η αντίληψη ότι αυτό που ο μύθος δηλώνει είναι το μόνο ορθό και αποδεκτό και συγχρόνως απαραβίαστο και όποιος το παραβιάζει ή το επικρίνει στιγματίζεται και εκλαμβάνεται ως εχθρός των υποστηρικτών του, η ιδεολογικοποίηση με άλλα λόγια του μύθου, με την ταυτόχρονη προσπάθεια διάχυσης του μύθου εντός μίας κοινωνίας ή και σε περισσότερες, αποτελεί την επικίνδυνη διάσταση του ζητήματος. Οι μύθοι διδάσκουν αλλά αν η διδασκαλία αυτή απολυτοποιείται τότε χάνει τη χρησιμότητα και το σκοπό της και μετατρέπεται σε απόλυτη και ενίοτε ολοκληρωτική ιδεολογία. Εκείνο το οποίο χρήζει προσοχής είναι εκείνο το οποίο υπογράμμισαν και οι δύο συγγραφείς του έργου που μας έδωσε αφορμή για τις ανωτέρω σκέψεις. Δεν είναι ο μύθος αυτός καθεαυτόν επικίνδυνος, αλλά το κατά πόσο ακόμα και «προοδευτικές», φιλελεύθερες ή και εθνικές και θρησκευτικές ιδέες μπορούν να μυθοποιηθούν και να καταστούν ολοκληρωτικές, αποκλείοντας και στιγματίζοντας τον «Άλλο», τον ξένο, τον διαφορετικό. Οι μύθοι αποτελούν συστατικά στοιχεία της ταυτότητας μίας κοινωνίας και μίας ομάδας και δεν είναι απαραίτητο να εξοβελίζονται αρκεί να κατανοούνται ως μύθοι και να μην ιδεολογικοποιούνται θεωρούμενοι ως «απόλυτη» και απαραβίαστη αξία, διότι τότε οδηγούμαστε με σχετική ακρίβεια στη δημιουργία μη ανεκτικών κοινωνιών. Υποσημειώσεις: 1. Βλ. Ο μύθος του ναζισμού, Φιλίπ Λακού-Λαμπάρτ, Ζαν- Λυκ Νανσύ, μετάφραση Βίκτωρ Καμχής, Βιβλιοπωλείο της Εστίας, Αθήνα, Οι παραπομπές αναφέρονται στην ελληνική έκδοση. 3. Όταν κάνουμε λόγο για σημερινή εποχή εννοούμε τόσο την εποχή της πρώτης έκδοσης του έργου (1991) όσο και την τελευταία (2005), χωρίς να εξαιρείται το παρόν αλλά και το επερχόμενο μέλλον. 4. Είναι προφανές ότι ο μύθος αυτός του Ελληνισμού και του Έλληνα δεν εκδηλώνεται πάντοτε ρητά με σαφήνεια και διαύγεια, αλλά και άρρητα και ασυνείδητα και δίχως πολλές φορές να καθίσταται αντιληπτός. [Ο κ. Αλέξανδρος Σακελλαρίου είναι διδάκτορας Κοινωνιολογίας του Παντείου Πανεπιστημίου]. 6 ΧΡΟΝΙΚΑ ΜΑΪΟΣ - ΙΟΥΝΙΟΣ 2009

7 Για την Ισραηλιτική Κοινότητα Κομοτηνής Του Ζαφειρίου Κ. Μέκου Οπως είναι γνωστό, όταν οι βασιλείς της Ισπα νίας Φερδινάνδος και Ισαβέλλα, το 1492, έδιωξαν τους Άραβες μουσουλμάνους από το τελευταίο τους προπύργιο στην Ευρώπη, τη Γρανάδα, εξό ρισαν με βίαιο τρόπο όσους Εβραίους δεν δέ χθηκαν να βαφτιστούν. Πολλοί από τους Ισπανοεβραίους που εξορίστηκαν, κατέφυγαν στις Βαλκανικές επαρχίες της Οθωμανικής αυτοκρα τορίας, στην Τουρκία και τη Βόρεια Αφρική, όπου ίδρυσαν τις Κοινότητες των Σεφαραδίμ, τις οποίες βρίσκουμε σε λίγα χρόνια να είναι πολυάριθμες και να ανθούν οικονομικά. Η καταστροφή αυτή των Εβραίων της Ισπανίας θεωρήθηκε από πολλούς, ως η μεγαλύτερη της ιστορίας των Εβραίων της διασποράς, από την καταστροφή του Δεύτερου Ναού, το 70 μ.χ. Βέβαια στη συνέχεια ο Χίτλερ τους ξεπέρασε όλους, δίνοντας στην ιστορία, όχι μόνο του Ιουδαϊσμού, αλλά ολόκληρης της ανθρωπότη τας, το χειρότερο δείγμα διαστροφικής μανίας και εγκληματικότητας. Την οικογένεια του Στάθη Χατζηνέστωρος την ξέρουμε όλοι, σαν από τις πιο παλιές της Κομοτηνής. Είχα ακούσει πως το πατρικό του ήταν, πριν αγοραστεί από τον πατέρα του, το κτίριο όπου στεγαζόταν το Ισπανικό Προξενείο της Κομοτη νής. Δεν είχα λοιπόν άλλη λύση, από το να κλείσω μια συνάντηση μαζί του. Άλλωστε κάθε συνάντη ση με το Στάθη, είναι ευχάριστη. Ήλθε στο παλιό γραφείο μου, που το ανοίγω μόνο σε τέτοιες περι πτώσεις. Είχαμε μια κουβέντα αποσπασματική, με ανακατωμένες ερωτήσεις, μια που ούτε οι αναμνή σεις του ήσαν πολλές, ούτε και συγκεκριμένες. Πες μου Στάθη, πού ήσαν τα «Εβραίικα» στη πόλη μας; Θυμάμαι πως υπήρχαν συνοικίες το «Αρμένιο» για τους Αρμένιους, τα «Εβραίικα» για τους Εβραί ους κ.λπ. Ήσαν έξω από το βυζαντινό τείχος, προς δυσμάς. Εκεί ήταν κολλημένα κάπου σπίτια εβραϊκά. Αυτά ήσαν τα φτωχικά. Δεξιά και αριστερά από την οδό Φιλίππου, ήσαν τα καλά εβραϊκά σπίτια. Στη παλιά οδό Μακκαβαίων ήταν το Ισπανικό Προξε νείο και απέναντι σε αυτό είχαν καμιά δεκαριά σπί τια δικά τους. Ποια επαγγέλματα ασκούσαν οι Εβραίοι; Οι φτωχοί Εβραίοι είχαν γύρω στην οδό Ερμού, μαγαζάκια μικρά, των λίγων τετραγωνικών μέτρων και πουλούσαν συνήθως ψιλικά. Φώναζαν από έξω με τη γνωστή χαρακτηριστική προφορά τους, στους διαβάτες: «μουλινέδες, βαμβακάκια, κουβαρίστρες». Υπήρχαν στον ίδιο δρόμο και Αρμένιοι που πουλούσαν βδέλλες, στα παλιά όμως χρόνια. Μετά τις πουλούσαν οι χοτζάδες, κυρίως στη σκεπαστή αγορά, με τα μικρά ξύλινα μαγαζάκια τους. Καλά μόνο φτωχοί Εβραίοι υπήρχαν; Τόσα λέγονται για τον πλούτο των Εβραίων. Υπήρχαν και πλούσιοι αρκετοί. Να σου πω μερικούς. Ο Μπεναζίου είχε νεωτερισμούς στην Ερμού. Στον ίδιο δρόμο, εκεί που τώρα είναι ο Ιωακείμ, ήταν το κατάστημα του Χιντός Εσκενάζυ, με τις δυο όμορφες κόρες. Είχε υαλικά. Επειδή ήταν Ιτα λός υπήκοος, οι Βούλγαροι δεν τον παρέδωσαν στους Γερμανούς, μαζί με τους άλλους Εβραίους, που ήσαν Έλληνες υπήκοοι. Όπως δεν παρέδωσαν στους Γερμανούς και τους Εβραίους που ζούσαν στη Βουλγαρία. Άλλος πλούσιος ήταν ο Λεβή, που είχε φαρμακείο, απέναντι από το σημερινό φαρμα κείο Σταμπουλίδη. Το σπίτι του ήταν απέναντι από το φούρνο του Τσιλιγγίρη, προς την οδό Ξάνθης. Με ΧΡΟΝΙΚΑ ΜΑΪΟΣ - ΙΟΥΝΙΟΣ

8 Το Μνημείο Ολοκαυτώματος στην Κομοτηνή τά το αγόρασε ο Γεώργιος Ανδρεάδης, πατέρας του Κώστα και του Ανδρέα Ανδρεάδη. Το αγόρασε από το γιο του Λεβή, που τον κατηγόρησαν για κομμουνιστή. Τον κλείσανε στη φυλακή και δεν τον πα ρέδωσαν στους Γερμανούς. Έτσι γλίτωσε. Έρχεται πότε πότε στη Κομοτηνή. Αυτό το σπίτι το θυμάμαι καλά, γιατί μου έκανε με γάλη εντύπωση, όταν ήμουν νεαρός. Διώροφο, με όμορφους εξώστες και γεμάτη λουλούδια αυλή. Τότε μένανε οι Ανδρεάδηδες. Άλλος πλούσιος κι ονομαστός ήταν και ο Αντίκα, δερματέμπορος. Είχε τρία σπίτια, αλλά καθόταν στο ένα, στην οδό Γ. Κονδύλη. Και στην οδό 14 ης Μαΐου, πίσω από εκεί που είναι τώρα το ΔΗΠΕΘΕ, είχε κάποια καλά εβραϊκά σπίτια, όπως και λίγο πιο κάτω, εκεί που μετά στεγάστηκε για λίγο το ΙΚΑ. Εσείς ποιο σπίτι πήρατε; Ο πατέρας μου πήρε το κτίριο που στεγάζονταν το Ισπανικό Προξενείο, από τον Πρόξενο Ντάριο Ναχμία. Επειδή ήταν Ισπανός υπήκοος, δεν τον πήρανε οι Βούλγαροι, για τη Γερμανία. Θυμάμαι κι ένα γιο του, το Λουσιέν. Ήταν μεγάλο κτήμα, κάπου μ 2. Κάθε όροφος είχε εμβαδόν 350 μ 2. Ήταν από τους λίγους που είχε φέρει νερό με βρύση μέσα στο σπίτι του. Είχε και συντριβάνι στην αυλή. Υπήρχαν τρεις μεγάλες σιδερένιες σκαλιστές πόρτες. Ο όροφος είχε ξύλινο ταβάνι σκαλιστό. Το πάτωμα ξύλινο παρκέ. Οι τοίχοι είχαν ταπετσαρίες και λαδομπογιές. Ένα πελώ ριο σαλόνι εξήντα τετραγωνικών μέτρων άνοιγε και γινόταν μεγάλη αίθουσα. Υπήρχε η σκέψη να χαρα κτηριστεί διατηρητέο. Μέχρι πριν λίγα χρόνια, υπήρχαν στη Κομοτηνή φή μες πως βρέθηκαν κρυμμένοι θησαυροί σε παλιά εβραϊκά σπίτια, ότι κάποιοι Έλληνες έψαξαν και βρήκαν χρυσαφικά θαμμένα κ.λπ. Εσύ λες πως υπήρχαν πολλοί φτωχοί Εβραίοι, ή τουλάχιστον μικροαστοί. Κάθε οικογένεια κάτι θα είχε. Η πιο φτωχή γυναίκα θα είχε βέρα, σκουλαρίκια κ.λπ. Οι πλουσιότερες οι κογένειες κάτι αξιόλογο. Λέγανε πως όταν τους μά ζεψαν στο καπνομάγαζο, τα πέταξαν όλα στο βό θρο του. Άλλοι λέγανε πως τα θάψανε και τα κρύψανε σε κρυψώνες. Αυτά που λέγονται για θησαυρούς που βρέθηκαν, δεν πιστεύω πως είναι όλα αληθινά. Ειπώθηκε πως στου Λεβή το σπίτι βρέθηκε θησαυ ρός, ένας τενεκές με λίρες. Εγώ δεν μπορώ ούτε να επιβεβαιώσω ούτε να διαψεύσω. Ο γιατρός ο Φάϊς πότε ήλθε; Αυτός ήλθε μετά. Ξέρεις την ιστορία του. Πώς κι έτσι υπήρχε Ισπανικό Προξενείο στη Κομοτηνή; Όλοι οι Εβραίοι της Κομοτηνής, ήσαν απόγονοι αυτών που ήλθαν διωγμένοι από την Ισπανία. Τι θα έλεγες, πως τους ξεχώριζες από τους άλλους; Χαρακτηριστικό τους ήταν πως όλοι ασχολούνταν με κάποιο εμπορικό αντικείμενο, μεγάλο ή μικρό. Ούτε ένας τους ήταν υπάλληλος, γεωργός ή κάτι άλλο. Ψιλικατζήδες, κάποιοι σαράφηδες, υαλοπώλες κ.λπ. Είχαν όμως κοινωνικές σχέσεις με όλους, χριστιανούς και μουσουλμάνους. Από τα παλιά χρόνια όλοι ζούσαμε με ομόνοια και δεν ξεχώριζε κανείς κανένα. Ο πατέρας μου για παράδειγμα, έκανε παρέα και πήγαινε στο κυνήγι με τον πατέρα του Ναΐμ, του ξυλέμπορου. Μόνο τα καλοκαίρια, στη Μολυβωτή παραθέριζαν χωριστά Μουσουλμάνοι, χωριστά οι Χριστιανοί και χωριστά οι Εβραίοι. Ο Κιντός που έμενε απέναντι από το ΠΙΚΠΑ, εκεί που μετά έμενε ο Φυγκάς ο Δικηγόρος, είχε δυο κόρες που βγάλανε το Γυμνάσιο μαζί με την Πιστικού, την Παυλίδου κ.λπ. Τι είχες ακούσει για περιτομή; Δεν είχα ακούσει τίποτε. Δεν της δίνανε τόση δημο 8 ΧΡΟΝΙΚΑ ΜΑΪΟΣ - ΙΟΥΝΙΟΣ 2009

9 σιότητα, όση οι Μουσουλμάνοι. Ποιες γιορτές είχαν; Θυμάμαι πως αντί για Κυριακή είχαν το Σάββατο, αλλά είχαν προσαρμοστεί στο δικό μας ημερολόγιο. Τα καταστήματά τους λειτουργούσαν όπως και τα ελληνικά. Δεν έκλειναν το Σάββατο για να πάνε στη χάβρα. Επειδή έπρεπε να επιβιώσουν, είχαν αμελήσει τη θρησκεία τους. Η ενδυμασία τους διέφερε καθόλου από των Ελλήνων; Όχι, φορούσαν τα ίδια με μας ρούχα. Τίποτε δεν θύμιζε Εβραίους. Μικρός πήγα μερικές φορές και στη χάβρα τους, τη συναγωγή. Θυμάσαι, ήταν κολλητή στο τείχος, πίσω από τη Λέσχη Κομοτηναίων. Λεπτομέρειες δεν θυμάμαι από το εσωτερικό. Κάτι σαν στασίδια νομίζω πως είχε. Θυμάμαι και τον ρα ββίνο, που έβαζε κάτι στο κεφάλι του, σαν επανωκαλύμαυκο. Τί θυμάσαι για τα τραγικά γεγονότα της γενοκτονίας τους; Ξημερώματα μια μέρα του 1943 θαρρώ, ζώσανε οι Βούλγαροι την πόλη. Άλλωστε το βράδυ απαγορεύονταν η κυκλοφορία. Τέτοια μπλόκα κάνανε κι άλλες φορές. Εμείς από τα παράθυρα βλέπαμε τους Βουλγάρους να τους μαζεύουν. Θυμάμαι μια φτω χή γριούλα, που δεν είχε τίποτε πολύτιμο να πάρει μαζί της, πήρε μια κανάτα μπακιρένια, δουλεμένη στο χέρι, θαρρώ από κάλυκα πυροβόλου. Τη λέγα νε Μορένα και τον άντρα της Γιοσέφ. Συγκλονιστική σκηνή αλήθεια. Πώς μπορεί να χαθεί από τη μνήμη σου αυτή η εικόνα, να σέρνουν οι Βούλγαροι στρατιώτες την δύστυχη Μορένα με τη κανάτα της; Από μόνη της φτάνει για να συγκινήσει την ανθρώπινη συνείδηση, για την αιώνια καταδίκη της γενοκτονίας των Εβραίων. Τους πήγανε στο καπνομάγαζο του Γκέρη. Εκεί που μετά στεγάστηκε ο Πουφινάς, κοντά στη πλατεία. Από εκεί τους μετέφεραν στη Βουλγαρία. Πιο πέρα δεν ξέρω. Θυμάμαι ακόμα πως τους είχαν βάλει κι εδώ το αστέρι του Δαβίδ στο πέτο, από πιο μπρο στά. Δεν γλίτωσε κανείς τους; Δεν είχαν υποψιαστεί τίποτε, για να κρυφτούν; Οι ίδιοι πρέπει να το προέβλεψαν. Λέγεται πως είχαν κρύψει τα χρυσαφικά τους, τρόφιμα κ.λπ., για ώρα ανάγκης. Πίσω από το τείχος, βρέθηκαν κρύπτες. Εκεί που σου είπα πως υπήρχαν σπίτια δικά τους, κολλημένα στο τείχος. Εκεί κάνανε κρυψώνες και τις χτίσανε. Πριν κάποια χρόνια, η αρχαιολογική υπηρεσία, όταν πια δεν υπήρχαν τα σπίτια που κα τέρρευσαν, έβγαλε τα τούβλα κι έβαλε ποταμίσιες πέτρες στη θέση τους στο τείχος. Τα σημάδια φαί νονται κυκλικά. Αυτά λέγανε πως ήσαν οι κρυψώνες τους. Πιθανόν και στα υπόγεια των σπιτιών τους. Εδώ τελείωσε η κουβέντα μου με τον αγαπητό Παλιά σοκάκια της Κομοτηνής. Φωτ.: Ζαφείριος Μέκος Στάθη Χατζηνέστωρος. Χωρίσαμε με βαριά καρδιά. Γράφοντας αυτές τις σειρές, έχω μπροστά μου την εικόνα την φτωχής γριούλας, της Μορένα με την μπακιρένια κανάτα της, την ώρα που τη σέρνουν οι Βούλγαροι στρατιώτες, για να την οδηγήσουν, μαζί με τον Γιοσέφ τον άντρα της, στους Γερμανούς και στον πλέον φρικτό θάνατο. Πώς μπορεί να ξεχαστεί τόση ανθρώπινη κτηνωδία και πώς να δικαιολογηθεί; Στο πρόσωπο της Μορένα και του Γιοσέφ «έβλεπα» να εκφράζεται ολόκληρος ο πόνος και η απορία του ανθρώπινου γένους για τη σκληρότητα που μπόρεσε να επιδείξει άνθρωπος σε συνάνθρωπό του. Θυμήθηκα το ναζιστικό στρατόπεδο συγκέντρωσης στο Άουσβιτς, που επισκέφθηκα πριν πολλά χρόνια. Ήταν μια συγκλονιστική εμπει ρία, που δεν ξεχνιέται ποτέ. Όπως δεν θα ξεχάσω ποτέ την εικόνα της Μορένα, με την κανάτα της, κατά πώς μου την περιέγραψε ο Στάθης. [Απόσπασμα από το βιβλίο του Ζαφειρίου Κ. Μέκου «Μουσουλμάνοι, Αρμένιοι και Εβραίοι Συμπολίτες μου Κομοτηναίοι», εκδ. Αντ. Σταμούλη, Θεσσαλονίκη 2007]. ΧΡΟΝΙΚΑ ΜΑΪΟΣ - ΙΟΥΝΙΟΣ

10 Η παρουσία Εβραίων στην Αίγινα Του Δημήτρη Σαραντάκου Οι συμπολίτες μας με ιουδαϊκό θρήσκευμα ανάλογα με την καταγωγή και την χρονική παρουσία τους στην Ελλάδα, ανήκουν σε τρεις ομάδες, στους Ρωμανιώτες, στους Σεφαραδίτες και στους Ασκεναζείμ. Ο πολύς κόσμος πιστεύει πως η εμφάνιση των Εβραίων στην Ελλάδα είναι απότοκος της Διασποράς του ισραηλιτικού πληθυσμού της Παλαιστίνης, μετά την άλωση των Ιεροσολύμων το 70 και μετά την καταστολή της επανάστασης του Μπαρ Κοχεβά το 136. Αυτό όμως δεν είναι σωστό. Αναμφισβήτητα ιστορικά δεδομένα μαρτυρούν την παρουσία Εβραίων στην Ελλάδα σε πολύ παλαιότερους χρόνους, τουλάχιστον από την ελληνιστική εποχή και η παρουσία τους αυτή δεν οφείλεται σε διωγμούς και εκτοπίσεις αλλά σε άλλους λόγους. Αυτούς τους Εβραίους συνάντησε ο Παύλος, όταν επισκέφθηκε την Ελλάδα, στους Φιλίππους, στη Βέροια, στην Κόρινθο, ενδεχομένως και στην Αθήνα (αν κρίνουμε από το όνομα της προσήλυτης Δαμάρεως, που δεν είναι ελληνικό). Από τους Εβραίους αυτούς της Αρχαιότητας κατάγονται οι σημερινοί Ρωμανιώτες Εβραίοι που είχαν ανέκαθεν ως μητρική τους γλώσσα την ελληνική και εκτός από το θρήσκευμα δεν διαφέρουν σε τίποτα από τους άλλους Έλληνες. Από την Ισπανία (στα εβραϊκά Σεφαράδ) ήρθανε στα τέλη του 15ου αιώνα (συγκεκριμένα μετά το 1492), οι Σεφαραδίτες Εβραίοι, που εγκαταστάθηκαν κυρίως στη Θεσσαλονίκη, συντελώντας καθοριστικά στην ανάδειξή της σε οικονομικό και πνευματικό κέντρο της Βαλκανικής. Οι Σεφαραδίτες μιλούσαν τη λαντίνο, ανδαλουσιανή διάλεκτο της ισπανικής και πολλά τραγούδια τους όπως το πασίγνωστο «μια βοσκοπούλα αγάπησα μια ζηλεμένη κόρη», αγαπήθηκαν από το λαό μας και εξελληνίστηκαν σε σημείο που να μην ξεχωρίζουν από τα δημοτικά μας. Ισχυρή είναι επίσης η επίδραση της σεφαραδίτικης μουσικής στο ρεμπέτικο τραγούδι. Τέλος, από την Αυστροουγγαρία, τις Παραδουνάβιες Ηγεμονίες και την Ουκρανία ήρθανε, επί τουρκοκρατίας, οι Ασκεναζείμ Εβραίοι, η τρίτη συνιστώσα των Ελλήνων ισραηλιτών, που μιλούσαν μια γερμανική διάλεκτο, τη γίντις. Επειδή η ονομασία Ασκεναζείμ παραπέμπει στους Σκύθες, δεν αποκλείεται να μαρτυρεί κάποια σχέση τους με τους Χαζάρους, οι οποίοι τον 10ον αιώνα συγκρότησαν στις στέπες της Ουκρανίας και του Βόρειου Καυκάσου το μοναδικό στην ιστορία βασίλειο, που είχε επίσημη θρησκεία του τον Ιουδαϊσμό. Στην Αίγινα υπήρχαν Εβραίοι από την ελληνιστική εποχή ή από τη ρωμαιοκρατία. Ενδεχομένως να ήρθαν από την Αττική και φυσικά ανήκαν στους αποκληθέντες αργότερα Ρωμανιώτες, μιλούσαν δηλαδή ελληνικά και είχαν ελληνικά ονόματα. Το γεγονός είναι πως πρέπει να ήταν πολυάριθμοι, ώστε να μπορέσουν να συγκροτήσουν κοινότητα και να οικοδομήσουν Συναγωγή. Από το πολύ ενδιαφέρον βιβλίο του Ραφαήλ Φρεζή «Ψηφίδες Ιστορίας του Ελληνικού Εβραϊσμού» και από την πραγματεία του αρχιτέκτονα Ηλία Μεσσίνα «Οι Συναγωγές στην Ελλάδα» μαθαίνουμε ότι η Συναγωγή της Αίγινας πρέπει να χτίστηκε τον 4ο αιώνα μ.χ., δηλαδή κατά την εποχή που ο Χριστιανισμός αναγνωρίστηκε από τον Κωνσταντίνο αρχικώς ως ανεκτή και εν συνεχεία ως ισότιμη με τις άλλες θρησκείες, αλλά πριν αρχίσει ο διωγμός των εθνικών, των ετεροδόξων και των αιρετικών, ο οποίος εγκαινιάστηκε από τους διαδόχους του Κωνσταντίνου, ιδίως μετά το κακό παράδειγμα του Ιουλιανού και ο οποίος εντάθηκε με τα αυστηρά διατάγματα των αυτοκρατόρων Θεοδοσίου και Ιουστινιανού. Η Συναγωγή αυτή πάντως λειτούργησε επί τρεις τουλάχιστον αιώνες. Βρισκόταν στη θέση, όπου υπάρχει σήμερα το ξενοδοχείο «Αύρα» και πρέπει να είχε διαστάσεις 7,60x5,50 μ. Δεν ήταν δηλαδή κανένα επιβλητικό κτίσμα. Η πρόσοψη και η είσοδός της ήταν από τη δυτική πλευρά. Έβλεπε δηλαδή στη θάλασσα. Δεν ξέρουμε τα αίτια που προκάλεσαν την καταστροφή της Συναγωγής, ούτε και την τύχη της εβραϊκής κοινότητας της Αίγινας. Το γεγονός είναι ότι με 10 ΧΡΟΝΙΚΑ ΜΑΪΟΣ - ΙΟΥΝΙΟΣ 2009

11 διαδοχικά αυτοκρατορικά διατάγματα, οι μεν ναοί των θεών της παλαιότερης θρησκείας του Δωδεκαθέου κατεδαφίστηκαν και τα αγάλματα των θεών κομματιάστηκαν, απαγορεύθηκε δε η οικοδόμηση ναών ή ευκτήριων οίκων άλλων θρησκευμάτων, εφόσον γειτόνευαν με χριστιανικούς ναούς ή νεκροταφεία και η προσφορά θυσιών και άλλες εκδηλώσεις της αρχαίας λατρείας απαγορεύθηκαν. Ίσως τότε να διατάχθηκε η καταστροφή του ναού του Απόλλωνος από τον οποίον έμεινε όρθιος μόνον ένας κίονας (η Κολώνα), ενώ ο απόμερος ναός της Αφαίας Αθηνάς έπαψε να προσελκύει τους εναπομείναντες εθνικούς και αφέθηκε να ερειπωθεί. Ενδεχομένως η εγκατάλειψη και καταστροφή της Συναγωγής να οφείλεται στη γειτνίαση της με κάποιον χριστιανικό ναό, οπωσδήποτε όμως η φυγή των Εβραίων από την Αίγινα πρέπει να σχετίζεται με την ανασφάλεια που δημιούργησε στους πληθυσμούς των νησιών και των παρακτίων πόλεων η εμφάνιση στο Αιγαίο Σαρακηνών πειρατών, που σημειώνεται στα μέσα του 7ου αιώνα. Οι επιδρομές και λεηλασίες εντάθηκαν μετά την κατάκτηση από τους Άραβες της Κρήτης το 823 και κράτησαν ως το 960, όταν ο Νικηφόρος Φωκάς ανέκτησε τη μεγαλόνησο. Στο διάστημα αυτό των πειρατικών επιδρομών άρχισε η εγκατάλειψη της παραλιακής πόλης της Αίγινας από τον πληθυσμό της, που αποσύρθηκε στην Παλιαχώρα. Η ύπαρξη της Συναγωγής διαπιστώθηκε για πρώτη φορά το 1829, όταν ο Γερμανός ιστορικός και αρχαιολόγος Λούντβιχ Ρόζε, που αργότερα υπηρέτησε στην αυλή του Όθωνα, σε ανασκαφή που έκανε κοντά στον Κρυπτό Λιμένα ανακάλυψε το ψηφιδωτό δάπεδό της. Τότε το δάπεδο καλύφθηκε προστατευτικά με χώμα και μελετήθηκε πολύ αργότερα το 1901 από τον Τιρς (τον γνωστότερο με το εξελληνισμένο όνομά του Θείρσιο), το 1904 από τον Φουρτβάνγκλερ, το 1928 από τον Ε. Σούσενικ και τέλος το 1932 από τον Βέλτερ. Την έρευνα συνέχισε η Εθνική Αρχαιολογική Υπηρεσία και τελικά, όταν στην περιοχή άρχισε έντονη οικοδομική δραστηριότητα, μεταφέρθηκε στην αυλή του Αρχαιολογικού Μουσείου. [Ο κ. Δ. Σαραντάκος είναι παλαιός διακεκριμένος δημοσιογράφος. Το παραπάνω άρθρο δημοσιεύτηκε στο περιοδικό «Αιγιναία», τεύχος 15]. Παλαιά Φώκαια Μικράς Ασίας και Εβραίοι Στοιχεία του Νικ. Α. Χόρμπου Η Φώκαια βρίσκεται στη βορειανατολική έξοδο του Ερμαίου (Σμυρναϊκού) κόλπου, αριστερά. Η πόλη της Φώκαιας ονομαζόταν κοινά «Χώρα» και το πιο υψηλό σημείο της δεν ξεπερνούσε σε υψόμετρο τα 12 μέτρα. Την εποχή της ρωμαϊκής κυριαρχίας στην Ασία, στη Φώκαια υπήρχε εβραϊκή παροικία. Ό,τι έμεινε σήμερα από τις αποθήκες αλατιού στην παραλία του Μικρού Γιαλού, που ήταν κοντά στα σφαγεία. Πίσω ήταν η μικρή χάβρα των Εβραίων. Τον 1ο μ.χ. αιώνα είχε κυκλοφορήσει ένας χρησμός, σχετικά με τους Εβραίους, τον οποίο αναφέρουν οι: Στράβων, Σενέκας, Φίλων κ.ά. Σύμφωνα με το χρησμό αυτόν οι Εβραίοι θα διασκορπίζονταν στα πέρατα της γης. Ο χρησμός αυτός επαληθεύτηκε πραγματικά, οπότε οι Εβραίοι διασκορπίστηκαν σε διάφορες χώρες, σε πολλά λιμάνια της Μεσογείου και στα παράλια της Μ. Ασίας, Αντιόχεια, Πέργαμο, Σμύρνη, Έφεσσο, Φώκαια, όπου δημιούργησαν ισχυρές παροικίες. Κατά την απογραφή του 1902 του Αϊδινίου (Aydin) επί τουρκικού πλέον εδάφους υπήρχαν στην Παλαιά Φώκαια 62 Εβραίοι (35 γυναίκες και 27 άνδρες). Σ' όλη δε την περιφέρεια (Καζά) Παλαιάς Φώκαιας κατά την ίδια απογραφή υπήρχαν 106 Εβραίοι (58 γυναίκες και 48 άνδρες). Μετά την καταστροφή του 1922, την άφιξη και την εγκατάσταση στην Ελλάδα Ελλήνων προσφύγων από την Παλαιά Φώκαια περιγράφει ο Ηλίας Βενέζης, στο βιβλίο του «Γαλήνη». [Από το ομώνυμο βιβλίο του Νικολάου Αχιλ. Χόρμπου, εκδόσεις «Σύγγραμμα», Θεσσαλονίκη 1988]. ΧΡΟΝΙΚΑ ΜΑΪΟΣ - ΙΟΥΝΙΟΣ

12 Ρέκβιεμ μιας προσδοκώμενης προφητείας Άσπιλη 13χρονη έφηβη, κρυμμένος τυφλοπόντικας πίσω από μια ανήλιαγη σοφίτα υφαίνει θαρρετά τον ιστό της ιστορίας της ανθρωπότητας. Ψηφίδες τα ματάκια της βυθομετρούσαν στην «κατακόμβη» της. τις μέρες και τις νύχτες που θα ξημέρωναν λεύτερες. Κι ο ήλιος, πλούτος που πρωτόμπαινε απ το φεγγίτη. γιόμιζε αιθέρα και προσδοκία το καταβύθιστο δωμάτιο στη δίνη του πολέμου. Ονείρατα και σκαρφίσματα ζωγράφιζε ο Ανεμοδαρμένος μικρόκοσμός της. πάνω σε ένα χαρτόδετο τετράδιο ξεθωριασμένο απ την απαντοχή του Χρόνου. Ο όλεθρος δεν καρφίτσωσε έναν αριθμό στο κορμί της. Δεν έστερξε το μητρικό χάδι, φιλί στο πρόσωπό της. Σαν πλήθαιναν τα βήματα των βαρβάρων γινόταν μπλάβος ο ουρανός. σφιχτό ζωνάρι η ψυχή της που σφιγγε τα μελένια μαλλιά της. Κι όταν ξεστράτιζε ο βρόγχος της Απειλής, της βίας, η προσλαλιά της γινόταν ταχιά, ταχιά άστρινη αναλαμπή που νότιζε τις σκέψεις των ανθρώπων. Γινόταν περιστέρι που κόμιζε παντού τα δώρα της Αδελφοσύνης, της Ειρήνης και της Αγάπης. Σ αναζητώ εκεί στα ψηλά παραθύρια που δέχονταν προσάναμμα δροσερής αύρας απ τα τρεμάμενα χείλη σου. Σ αναζητώ εδώ στην δακρυρροή των ματιών της Παιδικής Αθωότητας Στο σμίξιμο των χεριών της Λεϊλά και της Μυριάμ στο σκίρτημα της Αγκαλιάς ενός πατέρα Πλάστη. Άννα Φράνκ! Αιθέριο πουλί της Νιότης μου!!! Απέθαντο αγγελούδι μου!!! 1 Υποσημείωση: 1. Άμστερνταμ, Ένα κορίτσι, η Αννα Φράνκ πασχίζει να αντικρύσει κατάματα της Δικαιοσύνης τον ήλιο που ξεπροβάλλει περιούσιος από ψηλά. Επιθυμεί να παίξει με τα άλλα παιδιά «να ξαπλώσει μέσα σε μια βάρκα με τα πόδια κρεμασμένα στο νερό», ζητιανεύοντας δροσοσταλίδες ξεγνοιασιάς. Αρχίζει να γράφει, να γράφει ασταμάτητα, χωρίς αναπαμό. Κι ο φόβος της γίνεται ανασασμός ψυχής, γαλήνεμα. Ανακάλυψη πως μέσα απ την Απελπισία «Κι άργειε να ρθει κείνη η μέρα», θα αναβλύσει η Ζήση, η Αισιοδοξία, η Πίστη και η Αγάπη για τον άνθρωπο. Η φωνή της μέσα απ το «όνειδος» του Ανθρώπινου γένους, το Μαουντχάουζεν, το Μπέλσεν και το Άουσβιτς θα μεταστοιχειωθεί σε ρέκβιεμ μιας προσδοκώμενης ελπίδας όπου οι άνθρωποι θα ξυπνήσουν λεύτεροι και θα θυμηθούν πως η φωνή της Άννας Φράνκ, του παιδιού τους θα πυρπολεί πάντα τον Αγώνα τους. [Το παραπάνω ποίημα αγνώστου ποιητή εστάλη στο διαγωνισμό ποίησης της Χριστιανικής Οργάνωσης Νέων (Χ.Ο.Ν.), που έγινε στις 13 Φεβρουαρίου 2008]. 12 ΧΡΟΝΙΚΑ ΜΑΪΟΣ - ΙΟΥΝΙΟΣ 2009

13 Μισάντρα Του Γιάννη Καισαρίδη Από τη συλλογή διηγημάτων «Μισάντρα» (Αθήνα: Κέδρος, 2005) του Γιάννη Καισαρίδη κι από το ομώνυμο διήγημα, όπου αναφέρονται πτυχές διαβίωσης σε συνοικία της Βέροιας, παραλαμβάνουμε σελίδες οι οποίες αναφέρονται στην εκεί εβραϊκή παρουσία: Καλοκαίρι του 1940 Στον ίδιο χώρο. Ημέρα. Διακρίνονται τα μικρά, παλαιά, χαμηλοτάβανα και με επικλινείς στέγες, καταστήματα. Τα διατηρούν, ως επί το πλείστον, Εβραίοι. Αυτό το φανερώνουν και οι επιγραφές των καταστημάτων: Στο κέντρο δεσπόζει και πάλι το βαφείο «Ο Σούχος»: η «μπόμπα», η μεγάλη βαρέλα βαφής νημάτων, αχνίζει. Αριστερά του βαφείου υπάρχει το υποδηματοποιείο: «Κουντουρατζίδιχο, ιδιοκτησίας Ρουμπέν Μανουέλ». Δίπλα του, στραγαλάδικο: «Μπιμπλιτζίδικο - Οπωρικά - Παρσίπεινα, των Γιουσέφ Μεναχέμ, Ρουμπίν Στρούμσα». Απλωμένα μπροστά τα κουσέρια, πανέρια, των οπωρικών, γεμάτα. Δεξιά του βαφείου υπάρχει το ζαχαροπλαστείο: «Ο Ανάστασης». Στη μικρή του βιτρίνα δεσπόζουν μεγάλα πολύχρωμα «Κουκουνιά», ευμεγέθη ανθρώπινα ζαχαρωτά, και παγωτό. Μπροστά από το Ζαχαροπλαστείο έχει απλωμένο το λούστρο του ο μικρός αδερφός του ζαχαροπλάστη. Ακολουθεί το «Μπαχιρτζίδικο - Γανώματα του Καρατζιούλα». Αμέσως μετά «Υφάσματα Σαρφατή», «Χρυσαφικά Αρώνη» και «Αζαριά Γιάκοβ - Χρηματομεσίτης». Στη γωνία δεσπόζει «Το Χάνι του Καραγιώργου». Μπροστά στο χάνι, Εβραίος πουλάει σε φορητό καροτσάκι με τρεις ρόδες «Ψιλικά». Μια γλωσσική και ενδυματολογική πανδαισία επικρατεί. Κόσμος πάει κι έρχεται. Οι καταστηματάρχες διαλαλούν την πραμάτεια τους. Εβραϊκά, Βλάχικα, Μικρασιάτικα, Ποντιακά, Ελληνικά πλημμυρίζουν το δρόμο. Ακούγεται ο ήχος των σφυριών από το Μπακιρτζίδικο. Έξω από το υποδηματοποιείο, δύο Εβραίοι διαφημίζουν το εμπόρευμά τους με έξυπνα στιχάκια... Μπροστά από το ζαχαροπλαστείο βρίσκονται τέσσερα παιδιά: Τρία εβραιόπουλα, δύο αγόρια και ένα κορίτσι και ο αδερφός του Ανάσταση. Τα εβραιόπουλα σπρώχνονται και παίρνουν παγωτό από τον Ανάσταση. Κασάτο παγωτό, μπούζι παγωτό, ορίστε! Φρέσκα Κουκουνιά! Τρεις δεκάρες το κεφάλι, δυο το χέρι... Ο αδερφός του τελευταίου, ίδιας ηλικίας με τα εβραιόπουλα, καθισμένος στο λούστρο του και πετώντας τις βούρτσες του στον αέρα, όπως ακριβώς οι κλόουν στο τσίρκο τραγουδάει: Καημένε Αθανασόπουλε, τι σου μελλε να πάθεις! Ένας Εβραίος πετιέται ενθουσιασμένος μέσα από το χρηματομεσιτικό γραφείο, σπάζει ένα ποτήρι, ορμάει, παίρνει στον ώμο του το μικρό λούστρο, τον γυρίζει δύο φορές στον αέρα, λέγοντας: Να χαρώ τη φωνή σου! Ο Εβραίος τον αφήνει κάτω και του κολλάει στο κούτελο ένα τάλιρο. Ξαφνικά, σκοτάδι. Όλη αυτή η πανδαισία κόβεται μαχαίρι. Καλοκαίρι του 1943 Στον ίδιο χώρο. Όλα τα καταστήματα των Εβραίων είναι κλειστά. Στην πόρτα τους υπάρχει το χαρακτηριστικό άστρο-γνώρισμα των Εβραίων. Είναι ανοιχτά μόνο τα καταστήματα των Ελλήνων. Όμως, ερημιά. Τα τρία εβραιόπουλα που έτρωγαν προηγουμένως το παγωτό και ο αδερφός του Ανάσταση παίζουν στη μέση του έρημου δρόμου. Από το παιχνίδι τους προκύπτει ότι τα εβραιόπουλα «κοροϊδεύουν και ξεγελάνε» το ελληνόπουλο. Τα εβραιόπουλα φοράνε στο ρούχο τους το άστρο των Εβραίων. Το κασελάκι του λουστράκου βρίσκεται δίπλα στην είσοδο του ζαχαροπλαστείου. Πίσω από τη βιτρίνα του ζαχαροπλαστείου κάποια μαραμένα, μπαγιάτικα Κουκουνιά παρακολουθούν τη σκηνή. ΧΡΟΝΙΚΑ ΜΑΪΟΣ - ΙΟΥΝΙΟΣ

14 Όπως μέσα σε κάποιο όνειρο, το κορίτσι ξεκινάει το παιχνίδι και λέει: Γιο τινι ούνα καλαβασίκας κε πάρα... ντος καλαβάσας! (Έχω μια κολοκυθιά και κάνει... δυο κολοκύθια!) Ντι κέκε πάρα ντος; (Γιατί να κάνει δύο;) Κουάντος κέρες κε πάρα; (Και πόσα να κάνει;) Κε πάρα... τρες! (Να κάνει... τρία!) Ντι κέκε πάρα τρες; Κε πάρα, κε πάρα... ούνο! (Και γιατί να κάνει τρία; Να κάνει... ένα!) Ο Λουστράκος αιφνιδιάζεται για τα καλά. Τα «λέει» και στα ελληνικά: Κε πάρα... Ντι κέκε; Να κάνει... Και γιατί; Τα εβραιόπουλα γελούν και κατόπιν τραγουδούν, χορεύοντας γύρω του: «Ανέστι μανσεβίκος. Δάλε καστανιάς ζουράδας αμουσί. Λεχεμινάρες. Ντιες - ντιες - ντιες, ούνο - ντούο - τρες!». Το κορίτσι, η «μάνα» του παιχνιδιού, βγάζει την ετυμηγορία της: Να κάνει... να κάνει... τον κόκορα! Το ελληνόπουλο πηδάει και κάνει τον κόκορα. Τα εβραιόπουλα γελούν. Το ελληνόπουλο ενοχλείται. Αρχίζει να κοροϊδεύει τα εβραιόπουλα: Άστρα, άστρα! Σε σας, άστρα! Σε μας, άστρα, σε σας, πάστρα!, απαντούν αυτά. Τα παιδιά χάνονται στο βάθος του δρόμου. Πέφτει σκοτάδι ξαφνικά. Επαναλαμβάνεται μες στο σκοτάδι, ψιθυριστά, το τραγούδι των εβραιόπουλων, όπως ακριβώς το ακούσαμε προηγουμένως, κατά την ώρα του παιχνιδιού τους. Φθινόπωρο του 1943 Σιδηροδρομικός σταθμός. Ανοιχτά βαγόνια περιμένουν να φορτώσουν τους Εβραίους. Οι τελευταίοι καταφτάνουν: Αρχίζουν να επιβιβάζονται. Ένας Γερμανός στρατιώτης καταγράφει την επιβίβαση με μία κάμερα. Πριν επιβιβαστούν όλοι, καταφτάνουν άρον άρον ο Αναστάσης και ο αδερφός του. Ο Αναστάσης κουβαλάει στην πλάτη και στα χέρια του μεγάλα πολύχρωμα «Κουκουνιά», ενώ ο αδερφός του σέρνει ένα μικρό καροτσάκι παγωτού. Προσπαθούν να προσφέρουν στους Εβραίους φίλους και γείτονές τους ολόκληρα Κουκουνιά για το δρόμο κι από ένα χωνάκι παγωτό, πριν ανέβουν στο τρένο. Αρκετοί παίρνουν παγωτό. Κάποιοι αγκαλιάζουν τον Αναστάση και τον αδερφό του, και στη συνέχεια αγκαλιάζουν - κατά λάθος, από συγκίνηση; - και τα Κουκουνιά. Περνούν μπροστά από τους δύο Έλληνες και τα τρία εβραιόπουλα. Σ αυτά προσπαθεί μετά μανίας (ενδεχομένως, επειδή την τελευταία φορά, στο παιχνίδι, μάλωσε μαζί τους και προσπαθεί να «επανορθώσει») να προσφέρει παγωτό ο αδερφός του Αναστάση. Παίρνουν και τα τρία παιδιά. Γίνεται ο επιβιβασμός τους. Αμέσως, ο Αναστάσης πλησιάζει και, πριν κλείσει η πόρτα, φορτώνει στο βαγόνι και κάποια από τα Κουκουνιά. Για το δρόμο... για τα παιδιά! Ο Εβραίος που το καλοκαίρι του 40 είχε πεταχτεί από το χρηματομεσιτικό γραφείο και αγκάλιασε το μικρό λούστρο -και που μόλις πριν, κατά την επιβίβασή τους, πέρασε από μπροστά τους τελευταίος, αμέσως μετά τα τρία εβραιόπουλα και που ήδη έχει επιβιβαστεί-, καλεί κοντά του τον Αναστάση. Βρίσκεται στο δεξιό άκρο της ανοιχτής πόρτας του βαγονιού. Το υπόλοιπο άνοιγμα συμπληρώνουν -μπροστά στην είσοδο του βαγονιού- τα Κουκουνιά, που φόρτωσε ο Αναστάσης, και οι φίλοι του αδερφού του Αναστάση, τα τρία εβραιόπουλα. Αναστάση... (Με το χέρι του τον καλεί κοντά του.) Ο Ανάστασης τον πλησιάζει μ ένα χωνάκι παγωτό στο χέρι. Το ίδιο κάνει και ο αδερφός του, με τρία χωνάκια στο χέρι, για τους τρεις μικρούς φίλους του (θέλει να τους δώσει και δεύτερο παγωτό). Πριν καταφέρει ο Εβραίος να τους μιλήσει κι αυτοί να προσφέρουν το παγωτό, ένα ανατριχιαστικό σφύριγμα ακούγεται. Ο Εβραίος προλαβαίνει και τους κάνει νόημα με το χέρι να τραγουδήσουν. Συγχρόνως, τους πετάει ένα κέρμα. Την πόρτα του βαγονιού κλείνει ένα αόρατο χέρι. Με πάταγο. Χέρια και πόδια κάποιων Κουκουνιών που προεξείχαν από την πόρτα του βαγονιού τα ακρωτηριάζει η πόρτα που κλείνει και πέφτουν στο πάτωμα. Όλα τα πνίγει απότομα το βαθύ σκοτάδι. Το κέρμα χοροπηδάει και φέρνει σβούρες. Το λιωμένο παγωτό στάζει στο έδαφος, καθώς οι δύο Έλληνες τραγουδούν το «Καημένε Αθανασόπουλε!». Φως. Ο Αναστάσης και ο αδερφός του γλείφουν τα παγωτά που έμειναν μετέωρα στα χέρια τους, καθώς δεν πρόλαβαν να τα προσφέρουν στους Εβραίους φίλους τους και κοιτάζουν προς την κατεύθυνση που έφυγε το τρένο. Σκοτάδι. Ακούγεται μες στο σκοτάδι ψιθυριστά το τραγούδι των εβραιόπουλων, όπως ακριβώς το ακούσαμε κατά την ώρα του παιχνιδιού τους. Ακούγεται η φωνή του Εβραίου που πέταξε το κέρμα να λέει: «Να χαρώ τη φωνή σου!», όπως ακριβώς το είπε έξω από το ζαχαροπλαστείο το καλοκαίρι του 40, τώρα όμως ψιθυριστά. Όσα Κουκουνιά δεν πρόλαβε να φορτώσει στο τρένο ο Αναστάσης και έχουν μείνει πίσω, ζωντανεύουν και χαιρετούν (Ή, η στάση τους δηλώνει αποχαιρετισμό). 14 ΧΡΟΝΙΚΑ ΜΑΪΟΣ - ΙΟΥΝΙΟΣ 2009

15 Bιβλίο Θόδωρου Καρζή: Το παιδί στον κόσμο των μεγάλων (Α.Α. Λιβάνης, Αθήνα) Εξαιρετικής σπουδαιότητας βιβλίο το ο- ποίο περιέχει την ιστορία της παιδικής ηλικίας από την αρχαιότητα ως τον 21ο αιώνα. Γνωστός ιστοριοδίφης ο συγγραφέας εξιστορεί στο παρόν βιβλίο τη συμπεριφορά της ενήλικης ανθρωπότητας απέναντι στην παιδική ηλικία, την τραγική μοίρα των παιδιών σε όλα τα μήκη και τα πλάτη της Γης. Πώς οι γονείς πετούσαν τα βρέφη τους στους δρόμους για να τα φάνε τα σκυλιά. Πώς τα έκαιγαν σε «ιερές πυρές» για να εξευμενίσουν τους θεούς. Πώς στις γενοκτονίες γονείς και παιδιά είχαν (και ακόμη έ- χουν) την ίδια φρικτή τύχη. Πώς οι μικροί δούλοι εργάζονταν (και εργάζονται) κυριολεκτικά μέχρι θανάτου για τους αφέντες. Οι δραματικές, αλλά και πλήρως τεκμηριωμένες μαρτυρίες, μαζί με την πλούσια, συχνά συγκλονιστική εικονογράφηση ευαισθητοποίησαν τον Ελληνικό Ερυθρό Σταυρό, ο οποίος λόγω του ειδικού ενδιαφέροντός του για την προστασία του παιδιού, έθεσε την έκδοση υπό την αιγίδα του. Δ. Ιωάννου - Π. Πιστα - Ελ. και Σ. Σαλτιελ (επιμ.): Ο Μωρίς της «Τέχνης» και της τέχνης (Ε.Λ.Ι.Α., Αθήνα, 2008) Συλλογική εργασία με κείμενα επιφανών πνευματικών ανθρώπων τα οποία αναφέρονται στην προσωπικότητα και την προσφορά στην πνευματική ζωή της Θεσσαλονίκης του Μωρίς Σαλτιέλ. Ο Σαλτιέλ με ζήλο και αφοσίωση διακόνησε τον χώρο του πολιτισμού μέσω της Μακεδονικής καλλιτεχνικής εταιρείας «Τέχνη», της οποίας υπήρξε από τα βασικά στελέχη. Οι δημοσιευόμενες αυτοβιογραφικές σελίδες του Σαλτιέλ περιέχουν ενδιαφέροντα στοιχεία για τη ζωή και τα ήθη των Ισπανοεβραίων της Θεσσαλονίκης. Ζαχαρία Σακκή: Μιά ζωή χρόνια (Αθήνα, 2008) Αυτοβιογραφία του συγγραφέα (γ. το 1915, έμπορος νημάτων) μέσα από την ο- ποία περιέχονται διάφορα αξιοσημείωτα στοιχεία για την εβραϊκή ζωή και δραστηριότητα στην Ελλάδα και στο ε- ξωτερικό. Ο Ζ. Σακκής έχει, εκτός των άλλων, γράψει και δημοσιεύσει συλλογές παραμυθιών στα ελληνικά και ιταλικά. («Τι ωραίος που είναι ο κόσμος», 2006 και «Η Συμβουλή του γέροντα και ο Χρυσοθήρας» 2007 στα ελληνικά). Β. ΣταυριΑΝΟΠΟΥΛΟΥ - Γκανάτσου & Ελ. Βαλάσση - Αδάμ (επιμ.): Μορφές βίας κατά παιδιών και γυναικών στη σύγχρονη κοινωνία (Εθνικό Συμβούλιο Ελληνίδων, Αθήνα, 2008) Πρακτικά ομώνυμης Ημερίδας που έγινε το 2006 και την οποία παρακολούθησαν 180 ά- τομα διαφόρων ηλικιών, επαγγελμάτων και ρόλων στην ελληνική κοινωνία, καθώς και εκπρόσωποι 17 Εθνικών Συμβουλίων Γυναικών ευρωπαϊκών χωρών. Εξετάστηκε η βία από την νομική, ιατρική και κοινωνιολογική πλευρά εντός και εκτός της οικογένειας και προτάθηκαν μέτρα κατά του φαινόμενου σε εθνικό και διακρατικό επίπεδο μέσα στο πλαίσιο της ευαισθησίας και σεβασμού της αξιοπρέπειας και των δικαιωμάτων των αδυνάτων. ΧΡΟΝΙΚΑ ΜΑΪΟΣ - ΙΟΥΝΙΟΣ

16 Δημήτρη Τσινικόπουλου: Ανάμεσα σε 2 αιώνες (University Studio Press, Θεσσαλονίκη, 2009) Συνεχίζοντας την από ετών προσπάθειά του να παρουσιάσει τις απόψεις του για καίρια και επίκαιρα θέματα, ο συγγραφέας περιλαμβάνει στο παρόν βιβλίο 36 δοκίμια ταξινομημένα σε τρεις θεματικές ενότητες που έχουν επίκεντρο τον άνθρωπο και, κυρίως, τις σχέσεις του με τον συνάνθρωπο. Αλλά και τις ζυμώσεις και τα προβλήματα της εποχής, καθώς σχεδόν ανεπαίσθητα, αφήσαμε πριν από λίγα χρόνια τον 20ό αιώνα και μπήκαμε στον 21ο αιώνα, χωρίς να συνειδητοποιήσουμε τις τεράστιες και ραγδαίες μεταβολές που επιτεύχθηκαν στα τελευταία χρόνια στη σφαίρα των ηθών, κυρίως, αλλά και στο ζήτημα της αντιμετώπισης των διαφόρων κοινωνικο-πολιτικών προβλημάτων. Χρίστου Γ. Σαμαρτζίδη: Αγάλματα Δήμου Θεσσαλονίκης (Θεσσαλονίκη, 2008) Πρωτότυπο κι ενδιαφέρον είναι το μελέτημα του Χρ. Σαμαρτζίδη με το οποίο παρουσιάζονται τα αγάλματα (μνημεία, ηρώα, προτομές) που κοσμούν δημόσιους χώρους του Δήμου Θεσσαλονίκης. Για καθένα από τα εν λόγω αγάλματα ο συγγραφέας παρουσιάζει με σύντομα ενημερωτικά σημειώματα την ι- στορία και την προσφορά των τιμωμένων σε τρόπο ώστε το βιβλίο να συγκεντρώνει εγκυκλοπαιδικό υλικό. Λάβαμε επίσης: Επτανησιακά Φύλλα: Αφιέρωμα στη Ζακυνθινή οικογένεια Λούντζη, σε επιμέλεια Διον. Σέρρα - Ζάκυνθος χειμώνας Για τον πανταχού παρόντα ελληνικό αντισημιτισμό Συνέχεια από τη σελ. 2 στίγμα του αντισημιτισμού; Σε ένα τέτοιο ερώτημα, η μόνη δυνατή απάντηση είναι βέβαια αυτή που έδωσε ο Θ. Πάγκαλος: η φιλανθρωπία, η ευγένεια της ψυχής και η καλο σύνη μας. Να άλλη μια φανέρωση της περιουσιότητας του ελληνικού λαού: παντού αλλού υπάρ χει αντισημιτισμός και μόνο στην Ελλάδα δεν υπάρχει! Και όμως ο νεοελληνικός αντισημιτισμός για να περιοριστούμε σε αυτόν έχει τη δική του θλιβερή ιστορία, αρχής γενομένης από την Επανάσταση του 21, όταν οι Έλληνες πέρασαν από το μαχαίρι τους Εβραίους στις περισσότε ρες περιοχές που απελευθέρωναν από τον οθω μανικό ζυγό. Δεν θα τον ιστορήσουμε βέβαια εδώ, ο φιλαναγνώστης φίλος πάντως, με τον οποίο είμαι σήμερα στη δυσάρεστη θέση να αντιδικώ, μπορεί να πάρει μια πρώτη ιδέα από τα βιβλία δεν διαθέτουμε άλλωστε και πολ λά του Bernard Pierron Εβραίοι και Χριστια νοί στη νεότερη Ελλάδα (Πόλις 2004) και του Γιώργου Μαργαρίτη Ανεπιθύμητοι συμπατριώτες (Βιβλιόραμα 2005). Θα μνημονέψουμε μόνο την πυρπόληση της εβραϊκής συνοικίας Κάμπελ της Θεσσαλονίκης (1931), για να θυμίσουμε και να τιμήσουμε άλλη μια φορά τη γενναία και διαυγή στάση του Άγγελου Σικελιανού, που δεν καταδίκασε απλώς τα γεγονό τα, αλλά τα απέδωσε απερίφραστα στο οικτρόν αυτό θρησκευτικόν και πολιτικόν όργιον, το οποίο λέγεται διά την ιστορίαν ολόκληρον «αντισημιτισμός». 2 Όσο για την «καλή στάση απέναντι στους Έλ ληνες Εβραίους κατά τη διάρκεια του Β Παγκο σμίου Πολέμου» την οποία τήρησαν γενικά οι Έλ ληνες, ώστε να μην έχουν σήμερα «τις ενοχές του Ευρωπαίου για το θέμα του εβραϊκού ολοκαυτώμα τος», θυμίζω, αφενός, στον Σάββα Παύλου την καταλεηλάτηση των περιουσιών τους, μόλις οι Γερμανοί τους έπαιρναν από τα σπίτια τους για να τους οδηγήσουν στα στρατόπεδα του θανάτου, και τον καλώ, αφετέρου, να σκεφτεί πάνω στο γεγονός ότι το ποσοστό των Εβραίων της Ελλάδος που θανατώθηκαν από τους Ναζί είναι αναλογικά από τα μεγαλύτερα της Ευρώπης. 16 ΧΡΟΝΙΚΑ ΜΑΪΟΣ - ΙΟΥΝΙΟΣ 2009

17 Όχι, λοιπόν, η Ελλάδα δεν αποτελεί εξαίρε ση στην ιστορία του ευρωπαϊκού αντισημιτι σμού, όπως θέλει η εθνική αυταρέσκεια. Είναι αλήθεια ότι δεν διαμορφώθηκε εδώ ένας συγκρο τημένος θεωρητικά αντισημιτικός λόγος, δεν υπάρχει μια αντισημιτική γραμματεία στην οποία να ανήκουν συγγραφείς και κείμενα άξια λόγου, ακμάζει όμως ένας διάχυτος, λαϊκός αντισημιτι σμός, που απλώνεται παντού, από τους θρη σκευόμενους ως τους άθεους, από την ακροδεξιά ως την ακροαριστερά. Δεν σημειώνονται, ευτυ χώς, στον τόπο μας πράξεις αντιεβραϊκής βίας αλλά, χωρίς να έχω τρόπο να το αποδείξω, μένω με την εντύπωση ότι η Ελλάδα, αντίθετα προς το εθνικό μυθολόγημα, είναι σήμερα η πιο αντισημιτική χώρα της Δυτικής Ευρώπης, όσον αφορά την κοινή γνώμη και τη συλλογική ψυχι κή διάθεση. Υπάρχει ωστόσο κάτι που όντως λείπει από την Ελλάδα, με τρόπο σε ορισμένες περιπτώ σεις αληθινά δραματικό: η αντίσταση στον αντι σημιτισμό, η αντι-αντισημιτική συνείδηση. Θα αναφέρω σχετικώς δυο εντελώς πρόσφατα πα ραδείγματα. ΧΡΟΝΙΚΑ ΜΑΪΟΣ - ΙΟΥΝΙΟΣ 2009 Εκδόθηκε τις προάλλες (27 Μαρτίου 2009) απόφαση του Πενταμελούς Εφετείου Αθηνών, που αθώωσε τον ναζιστή Κωνσταντίνο Πλεύρη από την κατηγορία ότι με το βιβλίο του Εβραίοι. Όλη η αλήθεια (Ήλεκτρον η έκδ. 2006) παραβίασε τον αντιρατσιστικό νόμο 927/ 1979, ανατρέποντας την πρωτόδικη απόφαση (13 Δεκεμβρίου 2007) που του είχε επιβάλει φυλάκιση δεκατεσσάρων μηνών με αναστολή. Ένα ελληνικό δικαστήριο δηλαδή, και μάλιστα πενταμελές Εφετείο, έκρινε πως το να γράφει κανείς ότι «Έτσι θέλουν οι Εβραίοι, διότι μόνον έτσι καταλαβαίνουν: εντός 24 ωρών και εκτελεστικό απόσπασμα» ή ότι «Εβραίος και άνθρωπος είναι έννοιαι αντιφατικαί, δηλαδή η μία αποκλείει την άλλην» αυτό δεν αποτελεί προτροπή σε ρατσιστική βία ούτε συνιστά προσβολή. Σε καμία χώρα της Ευρώπης, στην οποία θα ίσχυε νόμος ανάλογος με τον 927/79, δεν θα βρίσκονταν δικαστές να εκδώσουν παρόμοια απόφαση και, αν παρ ελπίδα βρίσκονταν, θα ξεσηκώνονταν την ίδια στιγμή πολιτικά κόμματα, οργανώσεις, σύλλογοι, συγγραφείς, καλλιτέχνες, πανεπιστημιακοί, για να εκφράσουν την αντίθεσή τους. Στην Ελλάδα όμως η είδηση πέρασε στα ψιλά των εφημερίδων, κανένα κόμμα και καμία πολιτική οργάνωση, καμία εταιρία συγγραφέων, σκηνοθετών, δημοσιογράφων ή ό,τι άλλο δεν εξέδωσε ανακοίνωση, σώπασαν όλοι. 3 Μόνο ο εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών έκανε (8 Απριλίου 2009) μια δήλωση αποδοκιμασίας των απόψεων του Πλεύρη, προσθέτοντας ότι προσβάλλουν τον ελληνικό λαό - και αυτή η δήλωση πέρασε επίσης στα ψιλά. Τί δουλειά όμως είχε ο εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών να κάνει παρόμοια δήλωση; Απαντούσε απλού στατα σε ερώτηση που του υποβλήθηκε για τις επικρίσεις που δέχεται η χώρα μας στο εξωτερικό για αυτή την απόφαση. Στο εξωτερικό επικρίσεις - στο εσωτερικό παγερή αδιαφορία. Λίγες μέρες αργότερα (1 Απριλίου 2009) έγινε στην Κρήτη ο ποδοσφαιρικός αγώνας Ελλάδος-Ισραήλ, για τα προκριματικά του Μουντιάλ Η ΚΟΕ (Κομμουνιστική Οργάνωση Ελλάδας) γέμισε τον τόπο με την παρακάτω αφίσα -μέχρι εδώ δεν υπάρχει, ας δεχτούμε, ζήτημα- και την επόμενη (2 Απριλίου 2009) εξέδωσε ανακοίνωση υπό τον τίτλο «Οι εκπρόσωποι των σφαγέων στην Κρήτη είναι ανεπιθύμητοι!», όπου μεταξύ άλλων και τα εξής: [...] το ισραηλινό κράτος είναι ανεπιθύμητο στη χώρα μας με οποιαδήποτε μορφή του. [...] έρχεται και η Ελλάδα να προστεθεί στις χώ ρες όπου μεγάλα αθλητικά γεγονότα σημαδεύονται από διαμαρτυρίες και ακτιβισμούς υπέρ του αγωνι ζόμενου παλαιστινιακού λαού, αποδεικνύοντας και με αυτό τον τρόπο την αποδοκιμασία και το μίσος των λαών του πλανήτη για το κράτος των δολοφόνων, για το Ισραήλ, (υπογράμμιση δική μας). Από τη συμπαράσταση στον αγωνιζόμενο παλαιστινιακό λαό μέχρι το «μίσος των λαών του πλανήτη για το κράτος των δολοφόνων» η απόσταση είναι πολύ μεγάλη. Ένα πράγμα μόνο μπορεί να τη γεφυρώσει: ο αντισημιτισμός. Η ΚΟΕ αποτελεί μετεξέλιξη της Ά/συνέ χειας, η οποία είχε κάποτε εκφράσει ρητά την αντίθεσή της στην ύπαρξη του κράτους του Ισραήλ: να γίνει ξεκάθαρο ότι δεν μπορεί να υπάρξει λύση στο Παλαιστινιακό ζήτημα αν δεν ηττη θεί ο ιμπεριαλισμός και αν δεν διαλυθεί το σιωνιστικό-φασιστικό κράτος του Ισραήλ. 4 Τυπικό δείγμα λοιπόν του σημερινού αριστερίστικου αντισημιτισμού ή αυτού που ο Π.-Α. Ταγκυέφ ονομάζει η νέα εβραιοφοβία. 5 Ο σημερινός μεταναζιστικός αντισημιτισμός δεν εί ναι πλέον φυλε- 17

18 τικός, αλλά στρέφεται κατά του κράτους του Ισραήλ, αμφισβητώντας την ίδια την ύπαρξή του, παίρνει τη μορφή του αντισιωνισμού και πολλές φορές μάλιστα διατυπώ νεται εν ονόματι δήθεν του αντιρατσισμού, αφού καταγγέλλει το κράτος του Ισραήλ ως ρατσι στικό. Ο ισραηλινός εθνικισμός αντί να αντιμε τωπίζεται και να κρίνεται ιστορικά και πολιτι κά, όπως κάθε άλλος εθνικισμός και ο παλαι στινιακός επομένως, απολυτοποιείται, δαιμονοποιείται και προβάλλονται σε αυτόν όλα τα γνωστά αντισημιτικά στερεότυπα: οι Εβραίοι είναι πλουτοκράτες, πανίσχυροι και, μαζί με τους Αμερικανούς, κυβερνούν τον κόσμο. Δεν είμαστε μακριά λοιπόν από τον αντισημιτικό μύθο της παγκόσμιας εβραϊκής συνομωσίας. Ο χαρακτηρισμός του κράτους του Ισραήλ, με μεγάλη ευκολία και κρυφή χαρά, ως ναζιστι κού («χειρότεροι και από τους Ναζί» λέγεται και γράφεται κατά κόρον για τους Ισραηλι νούς) και τα αποκρουστικά σχέδια που συνδυά ζουν (ή αντικαθιστούν) το άστρο του Δαβίδ με τον αγκυλωτό σταυρό δεν φανερώνουν αντιφα σιστική συνείδηση αλλά μάλλον αντισημιτισμό. Ο αριστερίστικος νέος αντισημιτισμός της ΚΟΕ με εξοργίζει αλλά δεν με εκπλήσσει. Το πράγμα ωστόσο παίρνει εντελώς άλλη διάσταση, αν λάβει κανείς υπόψη του ότι η ΚΟΕ δεν είναι απλώς ένα σταλινικό εξωκοινοβουλευτικό γκρουπούσκουλο αλλά συνιστώσα του ΣΥΡΙΖΑ και ότι, επιπλέον, της δόθηκε η δεύτερη θέση στο ψηφο δέλτιό του για την Ευρωβουλή. Άρα, εντός ολίγου, ένας ευρωβουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ θα προέρ χεται από τις τάξεις της ΚΟΕ και θα εκφράζει τις απόψεις αυτές στο Ευρωκοινοβούλιο! Το κήρυγμα μίσους κατά του Ισραήλ όχι μόνο δεν καταδικάζεται αλλά επιβραβεύεται με μια θέση στην Ευρωβουλή. Όσο έναντι του ιστορικού αντισημιτισμού και των σημερινών μεταμορφώσεών του δεν υπάρ χει στη χώρα μας κριτική επαγρύπνηση, χωρίς περιστροφές, συγκαλύψεις και αυταρέσκεια, τότε πολλοί άνθρωποι που έχουν κάθε δικαίωμα στην εκτίμησή μας θα διολισθαίνουν ανεπαισθήτως προς το «όργιον» αυτό, κατά τη ρήση του Σικελιανού, όπως ο ίδιος ο Σάββας Παύλου, όταν γράφει: Αυτή τη λογική [της ενοχοποίησης] η Διεθνής Τάξη θέλει να τη μεταφέρει και στο θέμα του αντισημιτισμού. Ότι δηλαδή όλοι έχουμε αντι σημιτικά πρότυπα, όλοι έχουμε έναν βαθύτερο κακό εαυτό που είναι απαράδεκτα αντισημιτι κός. Γι αυτό πρέπει να σπαράξουμε από τις ενοχές μας, όταν το συνειδητοποιήσουμε. Πίσω από αυτή την ιδεολογική σκευωρία [υπογράμμι ση δική μας] κρύβεται υπογείως η λογική ότι για να εξαγοράσουμε αυτές τις ενοχές πρέπει να συγχωρούμε και να είμαστε ανεκτικοί, ή, ακό μη, να υποστηρίζουμε τις ενέργειες και πράξεις του Ισραήλ, που αποτελεί έναν από τους βασι κούς πυλώνες του Διεθνούς Συγκροτήματος Εξουσίας, ακόμη και τις πιο παράλογες, ακόμη και τις πιο αποτρόπαιες». Η αταλάντευτη αντίθεση στον αντισημιτισμό, υπό όλες τις μορφές του, διόλου δεν σημαίνει ότι το Ισραήλ θα απολαύει μιας κριτικής ασυ λίας. Εντελώς το αντίθετο, θα κρίνουμε την πολιτική των εκάστοτε κυβερνήσεών του, των πολιτικών κομμάτων και της κοινωνίας του, όσο σκληρά χρειαστεί, όπως ακριβώς κάνει ο Πρίμο Λέβι, στη συνέντευξή του που δημο σιεύεται στο παρόν τεύχος (σ ), για τον Μπεγκίν και τον Σαρόν την εποχή της εισβολής στον Λίβανο (Σεπτέμβριος 1982). Με άλλα λόγια ας αντιμετωπίσουμε επιτέλους το Ισραήλ ως ένα κανονικό κράτος, χωρίς δηλαδή να παραβλέπουμε το δίκιο του, όταν έχει, και χωρίς πάλι να αποφεύγουμε τη ρητή καταδίκη του, όταν γίνεται άδικο. Το σταθερό μέτωπο έναντι του αντισημιτισμού αποτελεί μία από τις βασικότερες προϋποθέσεις για να είναι το Ισραήλ ένα κανονικό κράτος. Υποσημειώσεις: 1. Υπουργείο Εξωτερικών της Ελλάδος/Πανεπιστήμιο Αθηνών - Τμήμα Πολιτικών Επιστημών και Δημόσιας Διοίκησης, Οι Έλληνες Εβραίοι. Στοιχεία της ιστορίας τους μέσα από διπλωματικά και ιστορικά έγγραφα του Υπουργείου Εξωτερι κών, επιμ. Θάνος Βερέμης, Φωτεινή Κωνσταντοπούλου, Καστανιώτης, Αθήνα 2000, σ Άγγελος Σικελιανός, Πεζός Λόγος, Γ, φιλολ. επιμ. Γ. Π. Σαββίδης, Ίκαρος, Αθήνα 1981, σ : Υπάρχουν πάντα οι τιμητικές εξαιρέσεις: Ανδρέας Πανταζόπουλος (www.upjf.org, , και στο ανά χείρας τεύχος της «Νέας Εστίας», σ ), «Ιός» (Ελευ θεροτυπία, ), Τάκης Καμπύλης (Η Καθη μερινή, ). 4. Από τον πρόλογο της μπροσούρας Παλαιστίνη. Ένας λαός στο δρόμο του αγώνα. Αλληλεγγύη στην Ιντιφάντα, Ά/συνέχεια, Αθήνα χ.χ., όπως παρατίθεται από τον Ανδρέα Πανταζόπουλο στο άρθρο του «Η ελληνική εβραιοφοβία. Ο λαϊκισμός που επιμένει», Νέα Εστία, τχ. 1750, Νοέμβριος 2002, σ Pierre-Andre Taguieff, Η νέα εβραιοφοβία, μτφρ.-επίμετρο: Ανδρέας Πανταζόπουλος, Πόλις, Αθήνα ΧΡΟΝΙΚΑ ΜΑΪΟΣ - ΙΟΥΝΙΟΣ 2009

19 CHRONIKA Edition of the Central Board of Jewish Communities in Greece 36, Voulis str., Athens, Greece, Tel.: , fax: Web site: Summary of Contents of Issue 221, vol. 32 May June The Judeo-phobic logos in Greece was the title of the discussion in the magazine Nea Estia (April 2009). The editor of the magazine Mr. Stavros Zouboulakis notes that as far as historic anti-semitism and its modern forms are concerned, in Greece there is no sincere, unreserved critical vigilance. He also adds that Israel has to be dealt with fairly, without ignoring its right when it is right, and without avoiding its condemnation when it is on the wrong. 4On the occasion of the Greek edition of the book The Nazi Myth by Philippe Lacoue-Labarthe and Jean Luc Nancy, Dr. Alexandros Sakellariou examines if and to what extent it is possible for new forms of Nazism to rise, and if and to what extent there is truly a danger for not Nazism per se, but other forms of Nazism to reappear through the fact that Nazism is being turned into a myth. 4Mr. Zafiris Mekos refers to the Jews of Komotini (Thrace), who came from various professions and who, until World War II constituted the Jewish Community of the city. In 1943 this community was annihilated by the Bulgarian collaborators of the Nazis. 4The journalist Mr. Dimitris Sarandakos refers to the presence of Jews on the island of Aegina (near Attica, Athens). Remaining parts of the floor of an old synagogue are portrayed on the cover page of this issue. 4Data on Jews who lived in Palaia Fokaia, a region of Asia Minor (modern Turkey), is available from a study by Nikolaos Horbou. 4We publish an anonymous poem on Anne Frank submitted in a poetry context. 4In his book Missandra, the author Mr. Yiannis Kaissaridis includes information on the Jewish presence of Veroia (Western Macedonia). Today, the Jewish quarter and synagogue of the city have been renovated, although no Jews live in the area after the war. The issue closes with a book reviews. 4 Translated from Greek by: Rebecca S. Camhi - Nachmia Front cover: Ruins of the floor of an ancient synagogue in Aegina. Today they are found in the Archaeological Museum. I Δ I O K T H T H Σ : KENTPIKO IΣPAHΛITIKO ΣYMBOYΛIO THΣ EΛΛAΔOΣ E K Δ O T H Σ - Δ I E Y Θ Y N T H Σ : O Πρόεδρος του K.I.Σ. MΩΫΣHΣ KΩNΣTANTINHΣ Δ I E Y Θ Y N Σ H Γ P A Φ E I Ω N : Bουλής AΘHNA Tηλ gr Internet site: Κωδικός εντύπου: 3502 T E X N I K H E Π I M E Λ E I A : Μιχάλης Κύρκος, Yψηλάντου 25 Aθήνα, τηλ.: Tα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν τις απόψεις των συγγραφέων τους. Δ ι α ν έ μ ε τ α ι Δ ω ρ ε ά ν ΧΡΟΝΙΚΑ ΜΑΪΟΣ - ΙΟΥΝΙΟΣ

20

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός»

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 «Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» (Φλώρινα - Μακεδονία Καύκασος) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011

Διαβάστε περισσότερα

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος»

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος» Ο εγωιστής γίγαντας Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης «Αλέξανδρος Δελμούζος» 2010-2011 Κάθε απόγευμα μετά από το σχολείο τα παιδιά πήγαιναν για να παίξουν στον κήπο του γίγαντα.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση προφορικού λόγου

Κατανόηση προφορικού λόγου Κατανόηση προφορικού λόγου Επίπεδο Γ Δεύτερη διδακτική πρόταση Μυθολογία Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Υλικό: Ενσωμάτωση δραστηριοτήτων: 1 διδακτική ώρα έφηβοι και

Διαβάστε περισσότερα

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα.

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα. Ήρθε ένας νέος μαθητής στην τάξη. Όλοι τον αποκαλούν ο «καινούριος». Συμφωνείς; 1 Δεν είναι σωστό να μη φωνάζουμε κάποιον με το όνομά του. Είναι σαν να μην τον αναγνωρίζουμε. Σωστά. Έχει όνομα και με αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Επιμέλεια εργασίας: Παναγιώτης Γιαννόπουλος Περιεχόμενα Ερώτηση 1 η : σελ. 3-6 Ερώτηση 2 η : σελ. 7-9 Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 2 Ερώτηση 1 η Η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

Η τέχνη της συνέντευξης Martes, 26 de Noviembre de 2013 12:56 - Actualizado Lunes, 17 de Agosto de 2015 18:06

Η τέχνη της συνέντευξης Martes, 26 de Noviembre de 2013 12:56 - Actualizado Lunes, 17 de Agosto de 2015 18:06 No hay traducción disponible. του Χουάν Μαγιόργκα 4 ΠΡΟΣΩΠΑ: 3 Γυναίκες (γιαγιά, μητέρα και εγγονή) και ένας άντρας γύρω στα 30. Το τελευταίο έργο του μεγάλου Ισπανού δραματουργού που ανέβηκε στο Εθνικό

Διαβάστε περισσότερα

Το παραμύθι της αγάπης

Το παραμύθι της αγάπης Το παραμύθι της αγάπης Μια φορά και ένα καιρό, μια βασίλισσα έφερε στον κόσμο ένα παιδί τόσο άσχημο που σχεδόν δεν έμοιαζε για άνθρωποs. Μια μάγισσα που βρέθηκε σιμά στη βασίλισσα την παρηγόρησε με τούτα

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5. Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη

Κεφάλαιο 5. Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη Κεφάλαιο 5 Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη Έφτασε μια μισάνοιχτη πόρτα, ένα μικρό κενό στο χώρο και το χρόνο, σαν ένα ασήμαντο λάθος της Ιστορίας για να πέσει η Πόλη. Εκείνο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14. «Ο μικρός βλάκας» (Τραγάκι Ζακύνθου - Επτάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14. «Ο μικρός βλάκας» (Τραγάκι Ζακύνθου - Επτάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14 «Ο μικρός βλάκας» (Τραγάκι Ζακύνθου - Επτάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Επικοινωνία ΣυνΚίνησις 2155304973, 6973933877 info@sinkinisis.com www.sinkinisis.com ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΙΟΝΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

ΜΕΙΟΝΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΜΕΙΟΝΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Η Θεσσαλονίκη αποτελούσε και αποτελεί «σταυροδρόμι» πολιτισμών Ένα μεγάλο κομμάτι του πληθυσμού της αποτελούνταν από τους Εβραίους: ΕΤΟΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ: ΣΥΝΟΛΙΚΟΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ ΕΒΡΑΙΚΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ

ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ Μη µου µιλάς γι' αυτά που ξεχνάω Μη µε ρωτάς για καλά κρυµµένα µυστικά Και µε κοιτάς... και σε κοιτώ... Κι είναι η στιγµή που δεν µπορεί να βγεί απ' το µυαλό Φυσάει... Κι είναι

Διαβάστε περισσότερα

«ΠΟΛΕΜΟΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΗ» ΟΜΑΔΑ: ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΜΑ: ΟΛΟΚΑΥΤΩΜΑ

«ΠΟΛΕΜΟΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΗ» ΟΜΑΔΑ: ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΜΑ: ΟΛΟΚΑΥΤΩΜΑ «ΠΟΛΕΜΟΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΗ» ΟΜΑΔΑ: ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΜΑ: ΟΛΟΚΑΥΤΩΜΑ Η τέχνη είναι ο αγωγός του ωφέλιμου για τον άνθρωπο. Υπηρετεί την αλήθεια, για αυτό και δεν μπορεί να ωραιοποιεί τη χυδαιότητα του πολέμου, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

Έρικα Τζαγκαράκη. Τα Ηλιοβασιλέματα. της μικρής. Σταματίας

Έρικα Τζαγκαράκη. Τα Ηλιοβασιλέματα. της μικρής. Σταματίας Έρικα Τζαγκαράκη Τα Ηλιοβασιλέματα της μικρής Σταματίας στην μικρη Ριτζάκη Σταματία-Σπυριδούλα Τα Ηλιοβασιλέματα της μικρής Σταματίας ISBN: 978-618-81493-0-4 Έρικα Τζαγκαράκη Θεσσαλονίκη 2014 Έρικα Τζαγκαράκη

Διαβάστε περισσότερα

''Μιλω ντας επιγραμματικα για την ανα γκη δημιουργι ας του νε ου ανθρω που''

''Μιλω ντας επιγραμματικα για την ανα γκη δημιουργι ας του νε ου ανθρω που'' ''Μιλω ντας επιγραμματικα για την ανα γκη δημιουργι ας του νε ου ανθρω που'' ''Ο άνθρωπος δεν αρκείται πια στις μέχρι τώρα θεωρήσεις φιλοσοφικές και μη και νιώθει την ανάγκη δημιουργίας μιας δικής του

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16. «Η κόρη η μονάχη» (Καστοριά - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16. «Η κόρη η μονάχη» (Καστοριά - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16 «Η κόρη η μονάχη» (Καστοριά - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα τα παραμύθια

Διαβάστε περισσότερα

Ναζισµός. Περιλαµβάνει έντονα στοιχεία: Ρατσισµού Αντισηµιτισµού (=κατά των Εβραίων) Δικτατορίας

Ναζισµός. Περιλαµβάνει έντονα στοιχεία: Ρατσισµού Αντισηµιτισµού (=κατά των Εβραίων) Δικτατορίας Ναζισµός Ο Β' Παγκόσµιος Πόλεµος είχε ως αποτέλεσµα την εµφάνιση µιας πολιτικής ιδεολογίας που εφαρµόστηκε στην Γερµανία, αλλά και σε κάποιες άλλες χώρες και ονοµάστηκε Ναζισµός ή Γερµανικός εθνικοσοσιαλισµός

Διαβάστε περισσότερα

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Ελάτε να ζήσουμε τα όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Χριστούγεννα (μέσα από ιστορίες και χριστουγεννιάτικα παιχνίδια) 1 Στόχοι: Μέσα από διάφορες

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Σάββας η κλώσσα και ο αετός»

«Ο Σάββας η κλώσσα και ο αετός» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #26 «Ο Σάββας η κλώσσα και ο αετός» (Πόντος) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #26 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα τα παραμύθια

Διαβάστε περισσότερα

κάνουμε τι; Γιατί άμα είναι να είμαστε απλώς ενωμένοι, αυτό λέγεται παρέα. Εγώ προτιμώ να παράγουμε ένα Έργο και να δούμε.

κάνουμε τι; Γιατί άμα είναι να είμαστε απλώς ενωμένοι, αυτό λέγεται παρέα. Εγώ προτιμώ να παράγουμε ένα Έργο και να δούμε. Εισήγηση του Ν. Λυγερού στη 2η Παγκόσμια Συνδιάσκεψη Ποντιακής Νεολαίας "Οι προκλήσεις του 21ου αιώνα, η ποντιακή νεολαία και ο ρόλος της στο οικουμενικό περιβάλλον". Συνεδριακό Κέντρο Ιωάννης Βελλίδης

Διαβάστε περισσότερα

Ταξίδι στις ρίζες «Άραγε τι μπορεί να κρύβεται εδώ;»

Ταξίδι στις ρίζες «Άραγε τι μπορεί να κρύβεται εδώ;» Ταξίδι στις ρίζες Είχε φτάσει πια η μεγάλη ώρα για τα 6 αδέρφια Ήταν αποφασισμένα να δώσουν απάντηση στο ερώτημα που τόσα χρόνια τα βασάνιζε! Η επιθυμία τους ήταν να μάθουν την καταγωγή τους και να συλλέξουν

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Α : ΕΚΘΕΣΗ (30 ΜΟΝΑΔΕΣ)

ΜΕΡΟΣ Α : ΕΚΘΕΣΗ (30 ΜΟΝΑΔΕΣ) ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑ : Ελληνικά ΕΠΙΠΕΔΟ : 2 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΜΕΡΟΣ Α : ΕΚΘΕΣΗ (30 ΜΟΝΑΔΕΣ) Να αναπτύξετε ΕΝΑ από τα πιο κάτω θέματα (150-180 λέξεις ή 15-20 γραμμές) 1. Πώς πέρασα το περασμένο

Διαβάστε περισσότερα

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ Τί σε απασχολεί; Διάβασε τον κατάλογο που δίνουμε παρακάτω και, όταν συναντήσεις κάποιο θέμα που απασχολεί κι εσένα, πήγαινε στις σελίδες που αναφέρονται εκεί. Διάβασε τα κεφάλαια, που θα βρεις σ εκείνες

Διαβάστε περισσότερα

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Συνέντευξη στη Μαίρη Γκαζιάνη «Τελικά οι σύγχρονοι Έλληνες φέρουμε στο αίμα μας το dna των αρχαίων προγόνων

Διαβάστε περισσότερα

ΒΟΓΛΗΣ ΠΟΛΥΜΕΡΗΣ. Αναπληρωτής Καθηγητής στο Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

ΒΟΓΛΗΣ ΠΟΛΥΜΕΡΗΣ. Αναπληρωτής Καθηγητής στο Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Βιογραφικό σημείωμα Ο Πολυμέρης Βόγλης γεννήθηκε στην Αθήνα το 1964. Σπούδασε στο Τμήμα Ιστορίας-Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών και εκπόνησε τη διατριβή του στο Ευρωπαϊκό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΣΧΕ ΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΘΕΜΑ: εξιότητες κοψίματος Σβούρες ΤΑΞΗ: Α-Β

ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΣΧΕ ΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΘΕΜΑ: εξιότητες κοψίματος Σβούρες ΤΑΞΗ: Α-Β ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΣΧΕ ΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΘΕΜΑ: εξιότητες κοψίματος Σβούρες ΤΑΞΗ: Α-Β ΗΜ/ΝΙΑ ΠΟΡΕΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Σεπτέμβριος Αφόρμηση: ίνω στα παιδιά σε χαρτόνι φωτοτυπημένη μια σβούρα και τους

Διαβάστε περισσότερα

Η ιστορία του χωριού μου μέσα από φωτογραφίες

Η ιστορία του χωριού μου μέσα από φωτογραφίες Η ιστορία του χωριού μου μέσα από φωτογραφίες Μία εικόνα είναι χίλιες λέξεις Έτσι έλεγαν οι αρχαίοι Κινέζοι Εμείς, οι μαθητές της Α και Β Τάξης του δημοτικού σχολείου Λισβορίου θα σας πούμε την ιστορία

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α

Διαβάστε περισσότερα

Ιουδαϊσµός. α) Παρουσίαση θρησκείας:

Ιουδαϊσµός. α) Παρουσίαση θρησκείας: Ιουδαϊσµός α) Παρουσίαση θρησκείας: Ο Ιουδαϊσµός είναι η παραδοσιακή θρησκεία των Εβραίων. Σύµφωνα µε τον ορθόδοξο Ιουδαϊσµό και τους βαθιά θρησκευόµενους Εβραίους, ο βιβλικός πατριάρχης Αβραάµ ήταν ο

Διαβάστε περισσότερα

«Το δαμαλάκι με τα χρυσά πόδια»

«Το δαμαλάκι με τα χρυσά πόδια» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #39 «Το δαμαλάκι με τα χρυσά πόδια» (Ρόδος Δωδεκάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #39 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ:

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2007-2008 Τάξη: Γ 3 Όνομα: Η μύτη μου είναι μεγάλη. Όχι μόνο μεγάλη, είναι και στραβή. Τα παιδιά στο νηπιαγωγείο με λένε Μυτόγκα. Μα η δασκάλα τα μαλώνει: Δεν

Διαβάστε περισσότερα

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς A...Τα αισθήματα και η ενεργεία που δημιουργήθηκαν μέσα μου ήταν μοναδικά. Μέσα στο γαλάζιο αυτό αυγό, ένιωσα άτρωτος, γεμάτος χαρά και αυτοπεποίθηση.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΔΡΑΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΤΡΟΜΟΥ

ΑΠΟΔΡΑΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΤΡΟΜΟΥ ΑΠΟΔΡΑΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΤΡΟΜΟΥ - Α,α,α,α,α,α,α! ούρλιαξε η Νεφέλη - Τρομερό! συμπλήρωσε η Καλλιόπη - Ω, Θεέ μου! αναφώνησα εγώ - Απίστευτα τέλειο! είπε η Ειρήνη και όλες την κοιτάξαμε λες και είπε

Διαβάστε περισσότερα

Ένας δράκος στην Ανάποδη Παραμυθοχώρα

Ένας δράκος στην Ανάποδη Παραμυθοχώρα Ένας δράκος στην Ανάποδη Παραμυθοχώρα Εκδόσεις Λευκή Σελίδα ΠΑΡΑΜΥΘΙ Κέλλυ Παντελίδη Ένας δράκος στην Ανάποδη Παραμυθοχώρα Διορθώσεις: Ελένη Ζαφειρούλη Σελιδοποίηση: Γιάννης Χατζηχαραλάμπους Μακέτα εξωφύλλου:

Διαβάστε περισσότερα

Φωνή: Θανούλη! Φανούλη! Μαριάννα! Φανούλης: Μας φωνάζει η μαμά! Ερχόμαστε!

Φωνή: Θανούλη! Φανούλη! Μαριάννα! Φανούλης: Μας φωνάζει η μαμά! Ερχόμαστε! 20 Χειμώνας σε μια πλατεία. Χιονίζει σιωπηλά. Την ησυχία του τοπίου διαταράσσουν φωνές και γέλια παιδιών. Μπαίνουν στη σκηνή τρία παιδιά: τα δίδυμα, ο Θανούλης και ο Φανούλης, και η αδελφή τους η Μαριάννα.

Διαβάστε περισσότερα

Μεγάλο βραβείο, μεγάλοι μπελάδες. Μάνος Κοντολέων. Εικονογράφηση: Τέτη Σώλου

Μεγάλο βραβείο, μεγάλοι μπελάδες. Μάνος Κοντολέων. Εικονογράφηση: Τέτη Σώλου Συλλογή Περιστέρια 148 Εικονογράφηση εξωφύλλου: Εύη Τσακνιά 1. Το σωστό γράψιμο Έχεις προσέξει πως κάποια βιβλία παρακαλούμε να μην τελειώσουν ποτέ κι άλλα, πάλι, από την πρώτη κιόλας σελίδα τα βαριόμαστε;

Διαβάστε περισσότερα

Γυμνάσιο Αγ. Βαρβάρας Λεμεσού. Τίτλος Εργασίας: Έμαθα από τον παππού και τη

Γυμνάσιο Αγ. Βαρβάρας Λεμεσού. Τίτλος Εργασίας: Έμαθα από τον παππού και τη Γυμνάσιο Αγ. Βαρβάρας Λεμεσού Σχολείο Ετος: 2013-2014 Τίτλος Εργασίας: Έμαθα από τον παππού και τη γιαγιά μου Όνομα Μαθήτριας: Νικολέττα Χρίστου Τάξη: Γ 4 Όνομα Καθηγήτριας: Σταυρούλας Ιωάννου Λεμεσός

Διαβάστε περισσότερα

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007 1 / 15 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Έρευνα υποστηριζόµενη από τη Γενική ιεύθυνση Εκπαίδευσης και Πολιτισµού της Ε.Ε., στο πλαίσιο του προγράµµατος Σωκράτης «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη ΕΙΣΑΓΩΓΗ Είναι γνωστό ότι, παραδοσιακά, όπως άλλα εκπαιδευτικά συστήματα έτσι και το ελληνικό στόχευαν στην καλλιέργεια και ενδυνάμωση της εθνοπολιτιστικής ταυτότητας. Αυτό κρίνεται θετικό, στο βαθμό που

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΡΤΑΕΤΟΣ UÇURTMA Orkun Bozkurt

ΧΑΡΤΑΕΤΟΣ UÇURTMA Orkun Bozkurt ΧΑΡΤΑΕΤΟΣ UÇURTMA Orkun Bozkurt - Ι - Αυτός είναι ένας ανάπηρος πριν όμως ήταν άνθρωπος. Κάθε παιδί, σαν ένας άνθρωπος. έρχεται, καθώς κάθε παιδί γεννιέται. Πήρε φροντίδα απ τη μητέρα του, ανάμεσα σε ήχους

Διαβάστε περισσότερα

33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1

33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1 ΕΝΑ ΓΟΗΤΕΥΤΙΚΟ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΧΡΟΝΙΑ, ΓΕΜΑΤΟ ΕΚΠΛΗΞΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΛΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ. 33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1 Εικόνα 1 Εικόνα 2 Ρωμαϊκές λεγεώνες

Διαβάστε περισσότερα

Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού

Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Μακρυνίτσα 2008 Ύµνος της οµάδας Ύµνος των Αγίων Ανδρόνικου και Αθανασίας Έχει του «αύριο» κρυµµένη την ελπίδα και τη φυλάει σαν τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ ΣΤΑΘΜΟΙ ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ

ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ ΣΤΑΘΜΟΙ ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ ΣΤΑΘΜΟΙ ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ Στην Αττική οι Αρβανίτες κατοικούσαν στο μεγαλύτερο μέρος της υπαίθρου. Ουσιαστικά την ελληνική γλώσσα την διατηρήσαν οι κλειστές ελληνικές κοινωνίες των Αθηνών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΠΡΩΤΟΓΗΡΟΥ Πρωτοδίκου Διοικητικών Δικαστηρίων ΟΜΙΛΙΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΤΗΣ ΧΟΡΩΔΙΑΣ ΟΡΧΗΣΤΡΑΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΧΑΛΚΙΔΟΣ

ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΠΡΩΤΟΓΗΡΟΥ Πρωτοδίκου Διοικητικών Δικαστηρίων ΟΜΙΛΙΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΤΗΣ ΧΟΡΩΔΙΑΣ ΟΡΧΗΣΤΡΑΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΧΑΛΚΙΔΟΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΠΡΩΤΟΓΗΡΟΥ Πρωτοδίκου Διοικητικών Δικαστηρίων ΟΜΙΛΙΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΤΗΣ ΧΟΡΩΔΙΑΣ ΟΡΧΗΣΤΡΑΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΧΑΛΚΙΔΟΣ Κυριακή 19 Δεκεμβρίου 2010 Έμπλεη ευγνωμοσύνης, με βαθιά

Διαβάστε περισσότερα

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου]

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας: Σεμίραμις Αμπατζόγλου Τάξη: Γ'1 Γυμνασίου

Διαβάστε περισσότερα

Η ζωή είναι αλλού. < <Ηλέκτρα>> Το διαδίκτυο είναι γλυκό. Προκαλεί όμως εθισμό. Γι αυτό πρέπει τα παιδιά. Να το χρησιμοποιούν σωστά

Η ζωή είναι αλλού. < <Ηλέκτρα>> Το διαδίκτυο είναι γλυκό. Προκαλεί όμως εθισμό. Γι αυτό πρέπει τα παιδιά. Να το χρησιμοποιούν σωστά Δράση 2 Σκοπός: Η αποτελεσματικότερη ενημέρωση των μαθητών σχετικά με όλα τα είδη συμπεριφορικού εθισμού και τις επιπτώσεις στην καθημερινή ζωή! Οι μαθητές εντοπίζουν και παρακολουθούν εκπαιδευτικά βίντεο,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ Κείμενο 1 Τοποθέτηση πομπού σε έναν από τους τελευταίους Ασπροπάρηδες στα Βαλκάνια Οι άνθρωποι παγιδεύουν εδώ και χιλιάδες χρόνια τα πουλιά για τροφή, για το πολύχρωμο φτέρωμά

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΓΙΑΝΝΗΣ ΓΥΜΝΑΖΕΤΑΙ (Κωµικό σκετς)

Ο ΓΙΑΝΝΗΣ ΓΥΜΝΑΖΕΤΑΙ (Κωµικό σκετς) 1 Ο ΓΙΑΝΝΗΣ ΓΥΜΝΑΖΕΤΑΙ (Κωµικό σκετς) ΠΑΙΖΟΥΝ ΛΟΧΑΓΟΣ ΛΟΧΙΑΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΩΣΤΑΣ ΝΙΚΟΣ (στρατιώτες) Σήµερα θα πάµε µαζί να κάνουµε ασκήσεις και θεωρία. Για κάντε γραµµή. Αρχίζω. Προσέξτε. Πρώτα πρώτα ν ακούτε

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία;

Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία; Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία; Δύσκολη ερώτηση Για την καλλιτεχνική μου δημιουργία δεν παίζει κανένα ρόλο. Αυτό που με πικραίνει είναι ότι έζησα την

Διαβάστε περισσότερα

Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις. Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν.

Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις. Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν. Αποστόλη Λαμπρινή (brines39@ymail.com) ΔΥΝΑΜΗ ΨΥΧΗΣ Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν. Θα σε χτυπάνε, θα σε πονάνε,

Διαβάστε περισσότερα

Το συγκλονιστικό άρθρο. του Γλέζου στη Welt. Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5

Το συγκλονιστικό άρθρο. του Γλέζου στη Welt. Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5 άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη γερμανική εφημερίδα Die Welt, στο οποίο εξηγεί στους Γερμανούς Το συγκλονιστικό άρθρο του Γλέζου στη Welt Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5 γερμανική

Διαβάστε περισσότερα

Το διπλό βιβλίο-δημήτρης Χατζής. Χαρά Ζαβρού Γ 6 Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Καθηγήτρια: Βασιλική Σελιώτη

Το διπλό βιβλίο-δημήτρης Χατζής. Χαρά Ζαβρού Γ 6 Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Καθηγήτρια: Βασιλική Σελιώτη Το διπλό βιβλίο-δημήτρης Χατζής Χαρά Ζαβρού Γ 6 Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Καθηγήτρια: Βασιλική Σελιώτη Γενικά Δημήτρης Χατζής Περιεχόμενα «Το διπλό βιβλίο» Περίληψη Ιστορικό πλαίσιο Τίτλος του έργου Δομή

Διαβάστε περισσότερα

Από ξύλο και ασήμι φτιαγμένο το νέο βιβλίο της Δήμητρας Παπαναστασοπούλου

Από ξύλο και ασήμι φτιαγμένο το νέο βιβλίο της Δήμητρας Παπαναστασοπούλου Ημερομηνία 19/3/2015 Μέσο Συντάκτης Link artpress.sundaybloody.com Βασίλης Κάργας http://artpress.sundaybloody.com/?it_books=%ce%b1%cf%80%cf%8c- %CE%BE%CF%8D%CE%BB%CE%BF-%CE%BA%CE%B1%CE%B9- %CE%B1%CF%83%CE%AE%CE%BC%CE%B9-

Διαβάστε περισσότερα

Εγώ έχω δικαιώματα, εσύ έχεις δικαιώματα, αυτός/αυτή έχει δικαιώματα... Εισαγωγή στα Δικαιώματα του Παιδιoύ

Εγώ έχω δικαιώματα, εσύ έχεις δικαιώματα, αυτός/αυτή έχει δικαιώματα... Εισαγωγή στα Δικαιώματα του Παιδιoύ Εγώ έχω δικαιώματα, εσύ έχεις δικαιώματα, αυτός/αυτή έχει δικαιώματα... Εισαγωγή στα Δικαιώματα του Παιδιoύ Όλοι έχουν δικαιώματα. Επιπλέον, σαν αγόρι ή κορίτσι ηλικίας κάτω των 18 ετών, έχεις ορισμένα

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 02

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 02 Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Ο Ηλίας ανεβαίνει Ψηλά Ψηλότερα Κάθε Μάρτιο, σε μια Χώρα Κοντινή, γινόταν μια Γιορτή! Η Γιορτή των Χαρταετών. Για πρώτη φορά,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2008-2009

ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2008-2009 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2008-2009 Μάθημα: ΕΛΛΗΝΙΚΑ Επίπεδο: 1 Διάρκεια: 2 ώρες Ημερομηνία

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΕΦΗΒΟΥΣ ΚΑΙ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ

ΓΙΑ ΕΦΗΒΟΥΣ ΚΑΙ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ ΓΙΑ ΕΦΗΒΟΥΣ ΚΑΙ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Ιωάννου Τσαρούχης. Στάλες. Ποίηση

Χρήστος Ιωάννου Τσαρούχης. Στάλες. Ποίηση Χρήστος Ιωάννου Τσαρούχης Στάλες Ποίηση ΣΤΑΛΕΣ Χρήστος Ιωάννου Τσαρούχης Διορθώσεις: Χαρά Μακρίδη Επιμέλεια: Κωνσταντίνος Ι. Κορίδης Σελιδοποίηση: Ζωή Ιωακειμίδου Σχέδιο βιβλίου: Λαμπρινή Βασιλείου-Γεώργα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Θρησκευτικά B Δημοτικού (Μέρος Α ) Ομορφος κόσμος ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Θρησκευτικά Β Δημοτικού Ομορφος κόσμος (Μέρος A ) Συγγραφική ομάδα:

Διαβάστε περισσότερα

Τα παραμύθια της τάξης μας!

Τα παραμύθια της τάξης μας! Τα παραμύθια της τάξης μας! ΟΙ λέξεις κλειδιά: Καρδιά, γοργόνα, ομορφιά, πυξίδα, χώρα, πεταλούδα, ανηφόρα, θάλασσα, φάλαινα Μας βοήθησαν να φτιάξουμε αυτά τα παραμύθια! «Χρυσαφένια χώρα» Μια φορά κι έναν

Διαβάστε περισσότερα

Συνέντευξη του Ν. Λυγερού στην εκπομπή «Καλή σας ημέρα» ΡΙΚ 1, 03/11/2014

Συνέντευξη του Ν. Λυγερού στην εκπομπή «Καλή σας ημέρα» ΡΙΚ 1, 03/11/2014 Συνέντευξη του Ν. Λυγερού στην εκπομπή «Καλή σας ημέρα» ΡΙΚ 1, 03/11/2014 Δημοσιογράφος: -Μπορούν να συνυπάρξουν η θρησκεία και η επιστήμη; Ν.Λυγερός: -Πρώτα απ όλα συνυπάρχουν εδώ και αιώνες, και κάτι

Διαβάστε περισσότερα

17.Β. ΜΙΚΡΑ ΑΝΕΚΔΟΤΑ ΜΕ ΤΟΝ ΤΟΤΟ 4 - ΧΑΤΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΜΑΡΙΑ

17.Β. ΜΙΚΡΑ ΑΝΕΚΔΟΤΑ ΜΕ ΤΟΝ ΤΟΤΟ 4 - ΧΑΤΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΜΑΡΙΑ Ήταν ο Σοτός στην τάξη και η δασκάλα σηκώνει την Αννούλα στον χάρτη και τη ρωτάει: Αννούλα, βρες μου την Αμερική. Σην βρίσκει η Αννούλα και ρωτάει μετά τον Σοτό η δασκάλα: -Σοτέ, ποιος ανακάλυψε την Αμερική;

Διαβάστε περισσότερα

«Το κορίτσι με τα πορτοκάλια»

«Το κορίτσι με τα πορτοκάλια» «Το κορίτσι με τα πορτοκάλια» Α ομάδα «Κάθεσαι καλά, Γκέοργκ; Καλύτερα να καθίσεις, γιατί σκοπεύω να σου διηγηθώ μια ιστορία για γερά νεύρα». Με αυτόν τον τρόπο ο συγγραφέας του βιβλίου αρχίζει να ξετυλίγει

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ»

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» «ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» ΤΑΞΗ Γ1 2 ο Δ Σ ΓΕΡΑΚΑ ΔΑΣΚ:Αθ.Κέλλη ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Κατά τη διάρκεια της περσινής σχολικής χρονιάς η τάξη μας ασχολήθηκε με την ανάγνωση και επεξεργασία λογοτεχνικών βιβλίων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του Σολωμού. Το μεταφυσικό στοιχείο εντοπίζεται λόγου χάρη στο στίχο 54 όπου ανιχνεύουμε

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

ΖΑΚ ΠΡΕΒΕΡ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΣΕΝΑ ΑΓΑΠΗ ΜΟΥ

ΖΑΚ ΠΡΕΒΕΡ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΣΕΝΑ ΑΓΑΠΗ ΜΟΥ ΖΑΚ ΠΡΕΒΕΡ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΣΕΝΑ ΑΓΑΠΗ ΜΟΥ Πήγα στην αγορά με τα πουλιά Κι αγόρασα πουλιά Για σένα αγάπη μου Πήγα στην αγορά με τα λουλούδια Κι αγόρασα λουλούδια Για σένα αγάπη μου Πήγα στην αγορά με τα σιδερικά

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηματολόγιο Προγράμματος "Ασφαλώς Κυκλοφορώ" (αρχικό ερωτηματολόγιο) Για μαθητές Δ - Ε - ΣΤ Δημοτικού

Ερωτηματολόγιο Προγράμματος Ασφαλώς Κυκλοφορώ (αρχικό ερωτηματολόγιο) Για μαθητές Δ - Ε - ΣΤ Δημοτικού Ερωτηματολόγιο Προγράμματος "Ασφαλώς Κυκλοφορώ" (αρχικό ερωτηματολόγιο) Για μαθητές Δ - Ε - ΣΤ Δημοτικού Tάξη & Τμήμα:... Σχολείο:... Ημερομηνία:.../.../200... Όνομα:... Ερωτηματολόγιο Προγράμματος "Ασφαλώς

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΡΩΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΑΟΥΣΒΙΤΣ ΠΡΑΚΤΙΚΑ ΒΟΥΛΗΣ 4/4/2014. Πρώτη θα συζητηθεί η με αριθμό 760/1-4-204 επίκαιρη ερώτηση του

Η ΕΡΩΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΑΟΥΣΒΙΤΣ ΠΡΑΚΤΙΚΑ ΒΟΥΛΗΣ 4/4/2014. Πρώτη θα συζητηθεί η με αριθμό 760/1-4-204 επίκαιρη ερώτηση του Η ΕΡΩΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΑΟΥΣΒΙΤΣ ΠΡΑΚΤΙΚΑ ΒΟΥΛΗΣ 4/4/2014 Πρώτη θα συζητηθεί η με αριθμό 760/1-4-204 επίκαιρη ερώτηση του Βουλευτή Ηρακλείου των Ανεξαρτήτων Ελλήνων κ. Επαμεινώνδα Μαριά προς τον Υπουργό Εξωτερικών,

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση...

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση... Γιώργης Παυλόπουλος Τι είναι ποίηση... "Αν ένα πουλί μπορούσε να πει με ακρίβεια τι τραγουδάει, γιατί τραγουδάει, και τι είναι αυτό που το κάνει να τραγουδάει, δεν θα τραγούδαγε". Κυρίες και Κύριοι Φίλες

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ

ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ Τα παιδιά του Αδάμ είναι τα άκρα ενός σώματος, Μοιράζονται όλα την ίδια ρίζα. Όταν ένα άκρο περνάει τις μέρες του

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ

ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΕΓΓΟΝΟΣ: Παππού, γιατί προτιμάς να βάζεις κανέλα και όχι κύμινο στα σουτζουκάκια; ΠΑΠΠΟΥΣ: Το κύμινο είναι κομματάκι δυνατό. Κάνει τους ανθρώπους να κλείνονται

Διαβάστε περισσότερα

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Ο Μικρός Πρίγκιπας έφτασε στη γη. Εκεί είδε μπροστά του την αλεπού. - Καλημέρα, - Καλημέρα, απάντησε ο μικρός πρίγκιπας, ενώ έψαχνε να βρει από πού ακουγόταν η

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Ντίνο Ελεφαντίνο και η παρέα του»

«Ο Ντίνο Ελεφαντίνο και η παρέα του» 6/θ Δημοτικό Σχολείο Πολυδενδρίου Τάξη Γ «Ο Ντίνο Ελεφαντίνο και η παρέα του» Ζνα παραμφθι για το δικαίωμα των παιδιών ςτη φιλία, ςτο παιχνίδι και ςτο ςεβαςμό τησ προςωπικότητάσ τουσ. 6/Θ Δθμοτικό Σχολείο

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτύσσοντας Υγιείς σχέσεις με τα παιδιά στο οικογενειακό και σχολικό περιβάλλον μέσα από την βελτίωση της επικοινωνίας

Αναπτύσσοντας Υγιείς σχέσεις με τα παιδιά στο οικογενειακό και σχολικό περιβάλλον μέσα από την βελτίωση της επικοινωνίας Αναπτύσσοντας Υγιείς σχέσεις με τα παιδιά στο οικογενειακό και σχολικό περιβάλλον μέσα από την βελτίωση της επικοινωνίας Δρ. Χρήστος Παναγιωτόπουλος Αναπληρωτής Καθηγητής Παιδικής και Εφηβικής Ψυχικής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΚΡΥΦΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΡΟΛΟΙ: Αφηγητής 1(Όσους θέλει ο κάθε δάσκαλος) Αφηγητής 2 Αφηγητής 3 Παπα-Λάζαρος Παιδί 1 (Όσα θέλει ο κάθε δάσκαλος) Παιδί 2

ΤΟ ΚΡΥΦΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΡΟΛΟΙ: Αφηγητής 1(Όσους θέλει ο κάθε δάσκαλος) Αφηγητής 2 Αφηγητής 3 Παπα-Λάζαρος Παιδί 1 (Όσα θέλει ο κάθε δάσκαλος) Παιδί 2 ΤΟ ΚΡΥΦΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΡΟΛΟΙ: 1. Αφηγητής 1(Όσους θέλει ο κάθε δάσκαλος) 2. Αφηγητής 2 3. Αφηγητής 3 4. Παπα-Λάζαρος 5. Παιδί 1 (Όσα θέλει ο κάθε δάσκαλος) 6. Παιδί 2 7. Παιδί 3 8. Παιδί 4 9. Παιδί 5 10. Μητέρα

Διαβάστε περισσότερα

Τα περισσότερα παιδιά έχουν κατοικίδια στην αυλή τους. Υπάρχουν πολλά αδέσποτα στο Δήμο που δηλητηριάζονται. Η επιθυμία των παιδιών να γνωρίσουν τα

Τα περισσότερα παιδιά έχουν κατοικίδια στην αυλή τους. Υπάρχουν πολλά αδέσποτα στο Δήμο που δηλητηριάζονται. Η επιθυμία των παιδιών να γνωρίσουν τα ΣΤ τάξη Δημοτικού Σχολείου Μακρυγιάλου 2009-2010 1 Τα περισσότερα παιδιά έχουν κατοικίδια στην αυλή τους. Υπάρχουν πολλά αδέσποτα στο Δήμο που δηλητηριάζονται. Η επιθυμία των παιδιών να γνωρίσουν τα άγρια

Διαβάστε περισσότερα

Ποια είναι η ερώτηση αν η απάντηση είναι: Τι έχει τέσσερις τοίχους;

Ποια είναι η ερώτηση αν η απάντηση είναι: Τι έχει τέσσερις τοίχους; Τι έχει τέσσερις τοίχους; Ένα δωμάτιο. Τι υπάρχει απέναντι από το πάτωμα; Το ταβάνι η οροφή. Πού υπάρχουν λουλούδια και δέντρα; Στον κήπο. Πού μπορώ να μαγειρέψω; Στην κουζίνα. Πού μπορώ να κοιμηθώ; Στο

Διαβάστε περισσότερα

1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16) Βαθ. 1,0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12)

1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16) Βαθ. 1,0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12) ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΤΑΞΗ: Β ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ Α ΟΜΑΔΑ: 1 1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16),0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12),0 3. Ποιοι είναι οι μαθητές του

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Ειρήνη Σταματούδη, LL.M., Ph.D. Διευθύντρια Ο.Π.Ι.

Εισαγωγή. Ειρήνη Σταματούδη, LL.M., Ph.D. Διευθύντρια Ο.Π.Ι. Εισαγωγή Ο οδηγός που κρατάς στα χέρια σου είναι μέρος μιας σειράς ενημερωτικών οδηγών του Οργανισμού Πνευματικής Ιδιοκτησίας. Σκοπό έχει να δώσει απαντήσεις σε κάποια βασικά ερωτήματα που μπορεί να έχεις

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΔΙΟΝ ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ Το Δίον ήταν μια αρχαιότατη πόλη στρατηγικής σημασίας και μια από τις πιο φημισμένες μακεδονικές πολιτείες. Η γεωγραφική θέση

Διαβάστε περισσότερα

Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου

Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου Στην Αγορά των αρχαίων Αθηναίων (με τον Κ. Βέτση), Γνώση, Αθήνα 19893, Καλειδοσκόπιο, Αθήνα 20064 (έκδοση αναθεωρημένη και εμπλουτισμένη) Αρχαιολογία Ένα ταξίδι στο παρελθόν, οδηγός για παιδιά, Κέδρος,

Διαβάστε περισσότερα

0001 00:00:11:17 00:00:13:23. Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18. Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10. Ναι.

0001 00:00:11:17 00:00:13:23. Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18. Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10. Ναι. 0001 00:00:11:17 00:00:13:23 Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18 Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10 Ναι. 0004 00:01:06:17 00:01:07:17 Σου έδειξα τη φωτογραφία; 0005 00:01:07:17 00:01:10:10

Διαβάστε περισσότερα

Αυήγηση της Οσρανίας Καλύβα στην Ειρήνη Κατσαρού

Αυήγηση της Οσρανίας Καλύβα στην Ειρήνη Κατσαρού Μια φορά κι έναν καιρό ήταν ένας χωριάτης κι ήτανε φτωχός. Είχε ένα γάιδαρο και λίγα τάλαρα. Εσκέφτηκε τότε να βάλει τα τάλαρα στην ουρά του γαϊδάρου και να πάει να τον πουλήσει στο παζάρι στην πόλη. Έτσι

Διαβάστε περισσότερα

Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή

Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή Τζήκου Βασιλική Το δίλημμα της Λένιας 1 Παραμύθι πού έχω κάνει στο πρόγραμμα Αγωγής Υγείας που είχε τίτλο: «Γνωρίζω το σώμα μου, το αγαπώ και το φροντίζω» με την βοήθεια

Διαβάστε περισσότερα

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013 Εμπειρίες που αποκόμισα από το Διήμερο Σεμινάριο που αφορά στην ένταξη Παιδιών με Απώλεια Ακοής στη Μέση Γενική και Μέση Τεχνική και Επαγγελματική Εκπαίδευση Είχα την τύχη να συμμετάσχω στο διήμερο σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΡΑΖΟΝΤΑΣ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΑ Η ΑΓΑΠΗ

ΕΚΦΡΑΖΟΝΤΑΣ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΑ Η ΑΓΑΠΗ ΕΚΦΡΑΖΟΝΤΑΣ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΑ Η ΑΓΑΠΗ Μεθοδολογία: Συνεργατική Βιωματική προσέγγιση. Στόχοι: Ανάπτυξη δεξιοτήτων δημιουργικού χειρισμού εννοιών σε κλίμα καλής επικοινωνίας και συνεργασίας. Απόπειρα δημιουργικής

Διαβάστε περισσότερα

Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ -ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΠΙΣΤΗ ΚΑΙ ΛΑΤΡΕΙΑ

Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ -ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΠΙΣΤΗ ΚΑΙ ΛΑΤΡΕΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ -ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΠΙΣΤΗ ΚΑΙ ΛΑΤΡΕΙΑ Δ.Ε. 13: «Τι μπορεί να μάθει ο άνθρωπος για το Θεό. Προσέγγιση της γιορτής της Μεταμόρφωσης» (σελίδες εγχειριδίου 69-76) Δ.Ε. 19: «Η μνήμη των Αγίων, αφορμή για

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η )

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η ) ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η ) 1 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΟΥ JACKSON POLLOCK ΣΤΟΝ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟ WILLIAM WRIGHT ΤΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ ΤΟΥ 1950. Το καλοκαίρι του 1950 o δημοσιογράφος William Wright πήρε μια πολύ ενδιαφέρουσα ηχογραφημένη

Διαβάστε περισσότερα

Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά

Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά Η Αγορά ήταν η μεγαλύτερη πλατεία της πόλης. Η πλατεία άρχισε να χρησιμοποιείται ως δημόσιος χώρος από τα αρχαϊκά χρόνια. Μέχρι τότε στην περιοχή υπήρχαν σπίτια και τάφοι. Ο

Διαβάστε περισσότερα

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ 2015 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: ΓΡΙΒΑ ΕΛΕΝΗ 5/2/2015 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Αυτό το portfolio φτιάχτηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη

ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη Ημερομηνία 25/2/2015 Μέσο Συντάκτης Link diastixo.gr Ελπιδοφόρος Ιντζέμπελης http://diastixo.gr/sinentefxeis/xenoi/3524-william-landay ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη Δημοσιεύτηκε

Διαβάστε περισσότερα

Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού

Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού Μακρυνίτσα 2009 Ύμνος της ομάδας «Στη σκέπη της Παναγίας» Απ τα νησιά τα ιερά στην Πάτμο φτάνω ταπεινά απ τα νησιά όλης της γης ακτίνες ρίξε

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΕΦΗΒΟΥΣ ΚΑΙ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ

ΓΙΑ ΕΦΗΒΟΥΣ ΚΑΙ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΓΙΑ ΕΦΗΒΟΥΣ ΚΑΙ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:Lazarus Διασκευή:SarahS. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children www.m1914.org

Διαβάστε περισσότερα

Γνωρίζω Δεν ξεχνώ Διεκδικώ

Γνωρίζω Δεν ξεχνώ Διεκδικώ 2014-2015 Γνωρίζω Δεν ξεχνώ Διεκδικώ Η τουρκική εισβολή μέσα από φωτογραφίες Εργασίες από τα παιδιά του Γ 2 Το πρωί της 20 ης Ιουλίου 1974, οι Κύπριοι ξύπνησαν από τον ήχο των σειρήνων. Ο ουρανός ήταν

Διαβάστε περισσότερα