ΛΙΠΙ ΑΙΜΙΑ ΚΑΙ ΚΑΡ ΙΑΓΓΕΙΑΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΗ: ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ Ι ΙΑΙΤΕΡΕΣ ΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ.

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΛΙΠΙ ΑΙΜΙΑ ΚΑΙ ΚΑΡ ΙΑΓΓΕΙΑΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΗ: ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ Ι ΙΑΙΤΕΡΕΣ ΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ."

Transcript

1 ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΣΗΤΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ΙΑΙΤΟΛΟΓΙΑΣ ΠΤΥΧΕΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΛΙΠΙ ΑΙΜΙΑ ΚΑΙ ΚΑΡ ΙΑΓΓΕΙΑΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΗ: ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ Ι ΙΑΙΤΕΡΕΣ ΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ. Εισηγητής: ΦΡΑΓΚΙΑ ΑΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ. Σπουδάστρια: ΤΖΑΝΑΚΑΚΗ ΑΡΓΥΡΩ. 1

2 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η παρούσα εργασία ασχολείται µε ένα πολύ σηµαντικό θέµα που αφορά την συσχέτιση της εµµηνόπαυσης µε τα καρδιαγγειακά νοσήµατα. Παγκοσµίως, τα καρδιαγγειακά αποτελούν τον µοναδικό και µεγαλύτερο αίτιο θνησιµότητας µεταξύ των γυναικών και συντελούν στο 1/3 των θανάτων. Περίπου 25 εκατοµµύρια γυναίκες άνω των 45 ετών, ακλούθησαν αγωγή κατά της υπέρτασης το Οι κυριότερες ασθένειες που έπασχαν οι γυναίκες αυτές, ήταν δυσλιπιδαιµία, καρδιαγγειακά και διαβήτης τύπου ΙΙ. Κατά την εµµηνόπαυση µειώνονται τα οιστρογόνα που έχουν αντιοξειδωτική δράση. Oι γυναίκες παρουσιάζουν αυξηµένο λίπος στο σώµα, µε την εναπόθεση του λίπους στην κοιλιακή περιοχή. Επίσης, παρουσιάζουν 15% αύξηση της ολικής χοληστερόλης και 25% αύξηση της LDL. H απολιποπρωτείνη Ε έχει βρεθεί ότι επηρεάζει τις τιµές τις χοληστερόλης στις εµµηνοπαυσιακές γυναίκες. Ο συνδυασµός της αύξησης της ηλικίας µε την εµµηνόπαυση, επιδεινώνει τις επιπτώσεις αυτές. Η δυσλιπιδαιµία συµβάλλει σηµαντικά στην εκδήλωση των αθηρωµατικών επιπλοκών, αφού οι διαταραχές του λιπιδίου και των λιποπρωτεϊνών συµβάλλουν στην αυξηµένη συχνότητα αθηρωµάτωσης. Για την αντιµετώπιση των δυσλιπιδαιµιών στις εµµηνοπαυσιακές γυναίκες, η ορµονική θεραπεία θεωρούνταν ως καρδιοπροστατευτική, αλλά οι πιθανότητες να εµφανιστούν καρκίνοι, εγκεφαλικά και θροµβοτικά επεισόδια έχουν αυξηθεί. Ως εναλλακτική θεραπεία, τα φυτο-οιστρογόνα όπως σόγια και άλλα βότανα, έχουν χρησιµοποιηθεί αλλά αµφισβητείται η χρησιµότητα των ουσιών αυτών σε βάθος χρόνου. Σύµφωνα µε την έρευνα, η ιδανική αντιµετώπιση είναι η σωστή διατροφή σε συνδυασµό µε απώλεια βάρους και άσκηση που βοηθούν ώστε να βελτιωθεί ο γλυκαιµικός έλεγχος, το λιπιδαιµικό προφίλ και η αρτηριακή πίεση. Οι διατροφικές συστάσεις δίνουν έµφαση στην πρόσληψη σε: ασβέστιο, βιταµίνη D, βιταµίνη Ε, φυτικές ίνες και ω3 λιπαρά οξέα. Η κατανάλωση άπαχων γαλακτοκοµικών και πρωτεΐνης, θαλασσινών, φρούτων, λαχανικών, ελαιόλαδου, ξηρών καρπών, οσπρίων, σόγιας και ροφηµάτων από πράσινο και µαύρο τσάι είναι βοηθητική. Προτείνεται η δίαιτα χαµηλού γλυκαιµικού φορτίου, η D.A.SH., η ATP III, και η µεσογειακή διατροφή. Ιδιαίτερη έµφαση δίνεται στην άσκηση, όπου βρέθηκε ότι συµβάλλει σηµαντικά στην µείωση του ολικού και του κοιλιακού λίπους, αυξάνει τον µυϊκό ιστό, την πυκνότητα των οστών και την ενεργειακή κατανάλωση. Σηµαντικό όµως είναι να ληφθεί υπόψη η µοναδικότητα της κάθε γυναίκας για τον σχεδιασµό του διατροφικού προγράµµατος. ABSTRACT The present study deals with a very important subject regarding the issue of menopause and it s relation to cardiovascular disease. Worldwide, cardiovascular disease has the highest mortality rate and accounts for 1/3 of the deaths in women. Ιn 2006, approximately 25 million women -above 45 years of age-took hypertension medication. These women had dyslipidaemia, cardiovascular disease and Diabetes II. During menopause, the estrogen levels are lower and the antioxidant ability of estrogens is lost. Women appear to have higher total body fat with an increase in abdominal fat. Their total cholesterol increases by 15% and their LDL by 25%. Apolipoprotein E was found to affect the cholesterol rates in menopausal women. The combination of age and menopause worsens these effects. Dyslipidaemia contributes considerably to the atherosclerotic complications, since the disorders of the lipid and the lipoproteins contribute to the increased frequency of atherosclerosis. Hormonal treatment was thought to be cardio protective and was used in order to deal with dylipidaemia in menopausal women, but the literature showed that there was an increase in cancers, strokes and thrombotic episodes. As an alternative therapy, phytoestrogens, such as soya and other herbs were used, but their effectiveness needs to be proven in depth of time. According to research, the combination of the right nutrition with weight-loss and exercise is the ideal way to improve glycemic control, lipid profile and blood pressure. The nutritional guidelines, emphasize the dietary intake of calcium, vitamin D, vitamin E, fiber and ω3 lipid acids. The consumption of low-fat dairy food and protein, fish, fruits, vegetables, olive oil, nuts, legumes, soya, green tea and black tea are helpful. Low glycemic load diet, D.A.S.H., ATP III and the Mediterranean type diet could be recommended. Exercise should be emphasized, as it was found to play an important role in reducing total and abdominal fat, raising lean muscle mass, bone density and energy expenditure. However, it is important to take into consideration the uniqueness of each woman before designing her nutritional plan. 2

3 Περιεχόμενα ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ:... 8 ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΗ Η ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΕΜΜΗΝΟΥ ΚΥΚΛΟΥ ΟΙΣΤΡΟΓΟΝΑ ΚΑΙ ΠΡΟΓΕΣΤΕΡΟΝΗ ΟΙ ΟΡΜΟΝΕΣ FSH/LH ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΛΛΕΙΨΗ ΟΙΣΤΡΟΓΟΝΩΝ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΕΥΤΕΡΟ ΜΕΡΟΣ: ΤΑ ΛΙΠΙ ΙΑ ΤΟΥ ΑΙΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΟΙ ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΙΝΕΣ ΧΥΛΟΜΙΚΡΑ ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΙΝΕΣ ΠΟΛΥ ΧΑΜΗΛΗΣ ΠΥΚΝΟΤΗΤΑΣ VLDL: ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΙΝΕΣ ΧΑΜΗΛΗΣ ΠΥΚΝΟΤΗΤΑΣ LDL ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΙΝΕΣ ΥΨΗΛΗΣ ΠΥΚΝΟΤΗΤΑΣ-HDL ΟΙ ΑΠΟΛΙΠΟΠΡΩΤΕΙΝΕΣ ΤΡΙΤΟ ΜΕΡΟΣ : ΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΠΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΙΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΟΝ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟ ΤΩΝ ΛΙΠΙ ΙΩΝ ΟΙ ΥΣΛΙΠΙ ΑΙΜΙΕΣ ΤΑ ΚΥΡΙΟΤΕΡΑ ΚΑΡ ΙΑΓΓΕΙΑΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΤΕΤΑΡΤΟ ΜΕΡΟΣ: ΕΠΙΡΡΟΕΣ ΤΗΣ ΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΗΣ ΠΩΣ ΕΠΗΡΕΑΖΕΤΑΙ ΤΟ ΒΑΡΟΣ, ΤΟ ΛΙΠΟΣ ΚΑΙ Η ΜΥΙΚΗ ΜΑΖΑ

4 TO EN ΟΚΟΙΛΙΑΚΟ ΛΙΠΟΣ ΣΤΙΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΗ ΠΩΣ ΑΛΛΑΖΟΥΝ ΟΙ ΤΙΜΕΣ ΤΩΝ ΛΙΠΙ ΙΩΝ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΗ ΓΕΝΕΤΙΚΕΣ ΕΠΙΡΡΟΕΣ ΣΤΟΝ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟ ΤΩΝ ΛΙΠΙ ΙΩΝ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΡΟ Ε ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ Η ΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΗ ΚΑΙ ΤΑ ΚΑΡ ΙΑΓΓΕΙΑΚΑ ΠΕΜΠΤΟ ΜΕΡΟΣ: ΡΑΣΕΙΣ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΗ )ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΑ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΗΣ )ΜΗ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ-ΒΟΤΑΝΑ ΚΑΙ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΑ ΓΙΑ ΤΑ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΗΣ ΣΕ ΤΙ ΒΟΗΘΑΕΙ Η ΙΑΤΡΟΦΗ: ΤΡΟΦΕΣ ΠΟΥ ΠΡΟΤΕΙΝΟΝΤΑΙ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΗ ΓΑΛΑΚΤΟΚΟΜΙΚΑ ΑΣΒΕΣΤΙΟ ΚΑΙ ΒΙΤΑΜΙΝΗ D ΦΡΟΥΤΑ ΚΑΙ ΛΑΧΑΝΙΚΑ Υ ΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ-ΓΕΝΙΚΑ ΠΡΩΤΕΙΝΗ ΛΙΠΗ ΑΝΤΙΟΞΕΙ ΩΤΙΚΑ:ΦΛΑΒΟΝΟΕΙ Η ΠΡΩΤΕΙΝΗ ΣΟΓΙΑΣ Η ΑΜΦΙΣΒΗΤΙΣΗ ΤΗΣ ΣΟΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΤΑ ΤΩΝ ΚΑΡ ΙΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΚΑΚΑΟ ΚΑΙ ΠΡΑΣΙΝΟ/ΜΑΥΡΟ ΤΣΑΙ ΚΑΦΕΣ ΙΑΙΤΗΤΙΚΟ ΝΑΤΡΙΟ

5 8. ΝΕΡΟ ΣΕ ΤΙ ΒΟΗΘΑΕΙ Η ΑΣΚΗΣΗ: ΣΕ ΤΙ ΒΟΗΘΑΕΙ Ο ΣΥΝ ΥΑΣΜΟΣ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΜΕΙΩΣΗΣ ΤΟΥ ΒΑΡΟΥΣ.69 ΣΕ ΤΙ ΒΟΗΘΑΕΙ Η ΑΛΛΑΓΗ ΤΡΟΠΟΥ ΖΩΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΤΑ ΤΩΝ ΚΑΡ ΙΑΓΓΕΙΑΚΩΝ : Η ΙΑΚΟΠΗ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΚΑΙ Η ΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΗ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΗΣ ΚΑΡ ΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΤΑ ΤΩΝ ΚΑΡ ΙΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΣΤΙΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΕΚΤΟ ΜΕΡΟΣ: ΤΟ ΕΓΧΕΙΡΙ ΙΟ ΤΟΥ ΙΑΙΤΟΛΟΓΟΥ ΠΩΣ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΕΙ Ο ΙΑΙΤΟΛΟΓΟΣ ΤΗ ΓΥΝΑΙΚΑ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΗ ΜΕ ΠΟΙΟΥΣ ΓΙΑΤΡΟΥΣ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΕΧΕΙ ΑΜΕΣΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΠΩΣ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΓΙΝΕΙ Η ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΑΠΟ ΤΟΝ ΙΑΙΤΟΛΟΓΟ ΤΙ ΜΕΘΟ ΟΥΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΕΙ ΤΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΙΑΤΡΟΦΗΣ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΠΡΟΤΕΙΝΕΙ Ο ΙΑΙΤΟΛΟΓΟΣ ΣΤΗΝ ΓΥΝΑΙΚΑ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΗ ΙΑΙΤΑ DASH ΙΑΙΤΑ ATP III ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΙΑΤΡΟΦΗ ΕΒ ΟΜΟ ΜΕΡΟΣ: ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΟΓ ΟΟ ΜΕΡΟΣ: ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι: ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΕΞΙΣΩΣΕΙΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ: ΙΑΤΡΙΚΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ- ΙΑΙΤΗΤΙΚΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ:

6 3. ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΣΥΧΝΟΤΗΤΑΣ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΓΑΛΑΚΤΟΜΙΚΑ...99 ΦΡΟΥΤΑ...99 ΛΑΧΑΝΙΚΑ...99 ΟΣΠΡΙΑ...99 ΚΡΕΑΤΑ ΓΛΥΚΑ ΙΑΦΟΡΑ ΑΝΑΚΛΗΣΗ 24ΩΡΗΣ ΙΑΙΤΗΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΛΗΨΗΣ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ: ΕΝΟΤΗΤΑ 1: ΦΥΣΙΚΗ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ 2: ΦΥΣΙΚΗ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ ΣΤΟ ΣΠΙΤΙ ΕΝΟΤΗΤΑ 3: ΦΥΣΙΚΗ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ ΓΙΑ ΨΥΧΑΓΩΓΙΑ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙ: ΑΝΘΡΩΠΟΜΕΤΡΙΚΕΣ ΜΕΤΡΗΣΕΙΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΕΙΚΤΗ ΜΑΖΑΣ ΣΩΜΑΤΟΣ ΕΠΙΘΥΜΗΤΟΣ ΜΣ ΜΕ ΤΗΝ ΑΥΞΗΣΗ ΤΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΠΕΡΙΜΕΤΡΟΣ ΜΕΣΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΠΙΕΣΗ(MM/HG) ΤΙΜΕΣ ΛΙΠΟΥΣ ΣΤΙΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΒΙΟΧΗΜΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙΙ: ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΓΙΑ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΙΑΤΡΟΦΗΣ ΣΥΝΙΣΤΩΜΕΝΗ ΙΑΙΤΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΛΗΨΗ(RDA S) ΚΑΙ ΕΠΑΡΚΗ ΠΡΟΣΛΗΨΗ(ΑΙ S)-ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΗ ΣΥΝΙΣΤΩΜΕΝΗ ΙΑΙΤΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΛΗΨΗ(RDA S) ΚΑΙ ΕΠΑΡΚΗ ΠΡΟΣΛΗΨΗ(ΑΙ S)--ΙΧΝΟΣΤΟΙΧΕΙΑ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΗ ΠΥΡΑΜΙ Α ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗΣ ΙΑΤΡΟΦΗΣ ΙΑΙΤΑ D.A.S.H ΙΑΙΤΑ ATP III

7 6. ΤΡΟΦΙΜΑ ΚΑΙ ΤΙΜΕΣ ΓΛΥΚΑΙΜΙΚΟΥ ΕΙΚΤΗ ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΤΡΟΦΩΝ ΧΑΜΗΛΟΥ ΓΛΥΚΑΙΜΙΚΟΥ ΕΙΚΤΗ ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΤΡΟΦΩΝ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΧΟΛΗΣΤΕΡΟΛΗΣ ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΤΡΟΦΩΝ ΥΨΗΛΕΣ ΣΕ ΦΥΤΙΚΕΣ ΙΝΕΣ ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΤΡΟΦΩΝ ΠΛΟΥΣΙΕΣ ΣΕ ΑΣΒΕΣΤΙΟ ΚΑΙ ΣΕ ΒΙΤΑΜΙΝΗ D ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΤΡΟΦΩΝ ΠΛΟΥΣΙΕΣ ΣΕ ΩΜΕΓΑ 3 ΚΑΙ ΩΜΕΓΑ 6 ΛΙΠΑΡΑ ΟΞΕΑ ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΠΛΟΥΣΙΩΝ ΣΕ ΚΑΛΙΟ ΧΑΜΗΛΑ ΣΕ ΝΑΤΡΙΟ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙV. ΠΡΟΤΥΠΟ ΗΜΕΡΗΣΙΟ ΙΑΙΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΙΑΚΗ ΓΥΝΑΙΚΑ ΟΓ ΟΟ ΜΕΡΟΣ: ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ AΡΘΡΑ: INTERNET : ΒΙΒΛΙΑ: ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:

8 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η σωστή διατροφή και η δίαιτα αποτελούν σηµαντικούς παράγοντες στην διατήρηση της καλής υγείας, σε όλη την διάρκεια της ζωής του ατόµου. Οι χρόνιες ασθένειες συνδέονται άµεσα µε την διατροφή και άπειρες έρευνες διεξάγονται σε παγκόσµιο επίπεδο προκειµένου να βρεθούν αίτια, αλλά και θεραπείες µέσω της δίαιτας του ατόµου. Υπολογίζεται ότι το 2020, οι χρόνιες ασθένειες θα αποτελούν αίτιο για τα ¾ από τους θανάτους παγκοσµίως. Πιο συγκεκριµένα, στις ανεπτυγµένες χώρες, για το 71% των θανάτων θα ευθύνονται τα ισχαιµικά καρδιακά επεισόδια, για το 75% τα εγκεφαλικά επεισόδια, και για το 70% ο διαβήτης. Ενθαρρυντικό είναι το γεγονός ότι, οι χρόνιες ασθένειες κατά µεγάλο ποσοστό µπορούν να προληφθούν. Πέρα από την σωστή ιατρική αντιµετώπιση, για όσους έχουν ήδη κάποια χρόνια ασθένεια, είναι πολύ σηµαντικό να γίνεται σωστή πρόληψη και µείωση των κινδύνων εµφάνισης των νόσων. Κάποιοι παράγοντες όπως, ηλικία, φύλλο και κληρονοµικότητα, δεν µπορούν να αλλάξουν. Κάποιοι άλλοι όµως παράγοντες όπως, διατροφή, έλλειψη άσκησης, κατανάλωση αλκοόλ και κάπνισµα, µπορούν να αλλάξουν και εξαρτώνται απόλυτα από τον άνθρωπο. (WHO, 2003). Παρόλο που αυτά ισχύουν και για τα δύο φύλλα, οι γυναίκες όταν φτάνουν στην εµµηνόπαυση, λόγω των ορµονικών αλλαγών που συµβαίνουν, έρχονται αντιµέτωπες µε αυξηµένο ρίσκο για διάφορες χρόνιες ασθένειες. Παγκοσµίως, τα καρδιαγγειακά αποτελούν τον µοναδικό και µεγαλύτερο αίτιο θνησιµότητας µεταξύ των γυναικών και συντελούν στο 1/3 των θανάτων. (ΑΗΑ, 2007). Σύµφωνα µε το Agency for Healthcare Research and Quality (AHRQ, 2009), περίπου 25 εκατοµµύρια γυναίκες άνω των 45 ετών, χρειάστηκε να ακολουθήσουν αγωγή κατά της υπέρτασης το Επίσης, στατιστικά αναφέρθηκε ότι, οι κυριότερες ασθένειες που έπασχαν οι γυναίκες αυτές, ήταν υπερλιπιδαιµία, καρδιαγγειακά και διαβήτης τύπου ΙΙ. 8

9 ΑΡΙΘΜΟΙ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΠΟΥ ΠΑΣΧΟΥΝ ΑΠΟ ΚΑΡ ΙΑΓΓΕΙΑΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ.ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ Η.Π.Α (US AHRQ Data for 2006 ). ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΥΝΟΛΟ ΑΤΟΜΩΝ ΚΑΡ ΙΑΓΓΕΙΑΚΑ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΙΑΒΗΤΗΣ ΤΥΠΟΥ ΙΙ ΥΠΕΡΛΙΠΙ ΑΙΜΙΑ ΑΛΛΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΜΕ ΒΛΑΒΗ ΣΤΙΣ ΑΡΤΗΡΙΕΣ,ΦΛΕΒΕΣ ΚΑΙ ΣΤΗ ΛΕΜΦΟ Ευχάριστο είναι το γεγονός ότι, τα περισσότερα καρδιαγγειακά προβλήµατα στις γυναίκες µπορούν να προληφθούν. Σύµφωνα µε την Αµερικάνικη Καρδιολογική εταιρεία, από το 1999 ξεκίνησε η δηµοσίευση εγχειρίδιου που αφορά την πρόληψη των καρδιαγγειακών στις γυναίκες. Το εγχειρίδιο αυτό, στηρίχτηκε σε αποτελέσµατα ερευνών, και ακολούθησαν το 2003 και το 2007 νέα εγχειρίδια, τα οποία βασίζονται στις πιο πρόσφατες έρευνες στο θέµα αυτό, από µελέτες στον τοµέα της καρδιολογίας, της επιδηµιολογίας, της γυναικολογίας, της δηµόσιας υγείας και άλλων σηµαντικών τοµέων. Προκειµένου να γίνει ολοκληρωµένη ενηµέρωση στο πρόβληµα της εµµηνόπαυσης και της εµφάνισης των καρδιαγγειακών, όσον αφορά την συµβολή της διατροφής, βρέθηκαν στην βιβλιογραφία µια σειρά από έρευνες, που αφορούν συγκεκριµένες τροφές και την επίδραση αυτών στην υγεία. Σκοπός είναι να παρουσιαστούν τα δεδοµένα των πιο πρόσφατων, αλλά και άλλων αξιόπιστων ερευνών, σε συνδυασµό µε πληροφορίες από συγγράµµατα και εγχειρίδια από έγκυρες πηγές και να προκύψουν οι κατάλληλες διατροφικές συστάσεις. Οι συστάσεις αυτές, θα βοηθήσουν την γυναίκα που διανύει την εµµηνόπαυση να φροντίσει την υγεία της και µέσω της σωστής διατροφής, να κάνει την καλύτερη δυνατή πρόληψη κατά των καρδιαγγειακών. 9

10 ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ: ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΗ Η εµµηνόπαυση καθορίζεται ως «η µόνιµη διακοπή της εµµήνου ρύσεως». Πιο συγκεκριµένα, όταν µεσολαβήσει διάστηµα 12 µηνών χωρίς έµµηνο ρύση, τότε ορίζεται η φυσιολογική εµµηνόπαυση. (Τhe Journalist s Menopause Handbook, 2006). Η φυσιολογική εµµηνόπαυση διαχωρίζεται από την χειρουργική, καθότι στην πρώτη περίπτωση, η έµµηνος ρύση διακόπτεται απότοµα, ή σταδιακά παρουσιάζει ανωµαλίες στην ροή και στην συχνότητα µετά από κάποια ηλικία, ενώ στην δεύτερη περίπτωση, είναι αποτέλεσµα χειρουργικής αφαίρεσης των ωοθηκών και της µήτρας. Για τον λόγω αυτό, όλα όσα ισχύουν για τις εµµηνοπαυσιακές γυναίκες ισχύουν και για τις γυναίκες που έχουν υποστεί την συγκεκριµένη χειρουργική επέµβαση. Χρονολογικά η εµµηνόπαυση παρουσιάζεται µεταξύ των 35 και 58 ετών, αλλά µέχρι τα 55 έτη το 95% των γυναικών έχουν µπει οριστικά στην εµµηνόπαυση. Οι γυναίκες που καπνίζουν, µπαίνουν στην εµµηνόπαυση σε νεαρότερη ηλικία από τις άλλες γυναίκες.(cooper et al, 2001). Η εµµηνόπαυση συχνά διαχωρίζεται στην έρευνα σε διάφορα στάδια ανάλογα µε το χρονικό διάστηµα «πριν ή µετά από την εµµηνόπαυση». 1. To στάδιο της προ-εµµηνόπαυσης: το σώµα αρχίζει να παράγει µικρότερες ποσότητες οιστρογόνων και προγεστερόνης και αυτή η αλλαγή επηρεάζει την παραγωγή των ωαρίων, η οποία ελαττώνεται. Η έµµηνος ρύση παρουσιάζει ανωµαλίες και µπορεί να εµφανίζεται πιο συχνά ή πιο αραιά, µε πολλή ροή ή µε λιγότερη ροή. Συνήθως αυτό συµβαίνει στην ηλικία µεταξύ 39 και 51 ετών, µε µέσο όρο τα 45 έτη, και µπορεί να διαρκέσει από 2 έως 8 έτη. 2. Το στάδιο της εµµηνόπαυσης : Η γυναίκα είχε έµµηνο ρύση για τελευταία φορά πριν 12 µήνες, όχι λόγω απουσίας της έµµηνου ρύσεως, αλλά λόγω του ότι η λειτουργία των ωοθηκών έχει διακοπεί. 10

11 3. Το µετεµµηνοπαυσιακό στάδιο: Η γυναίκα έχει φτάσει στην εµµηνόπαυση και έχει και άλλα θέµατα υγείας που συνδέονται µε την ηλικία όπως, κίνδυνο ανάπτυξης για καρδιαγγειακά και για οστεοπόρωση. (Τhe Journalist s Menopause Handbook, 2006). Συµπερασµατικά, η εµµηνόπαυση θέτει σε ρίσκο την υγεία των γυναικών λόγω ηλικίας, αλλά και λόγω της έλλειψης των οιστρογόνων και αποτελεί ένα καθοριστικό στάδιο στην υγεία της γυναίκας. Η ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΕΜΜΗΝΟΥ ΚΥΚΛΟΥ Καθότι η εµµηνόπαυση έχει άµεση σχέση µε τις ορµόνες που δρουν κατά τα αναπαραγωγικά χρόνια, καλό θα ήταν να γίνει κατανοητή η λειτουργία αυτών, πριν, αλλά και µετά την εµµηνόπαυση. Με τον τρόπο αυτό, µπορούν να ερµηνευτούν καλύτερα οι διαφορές που προκύπτουν στην φυσιολογία της γυναίκας, αλλά και οι µετέπειτα επιπτώσεις που προκύπτουν στη υγεία, λόγω της εµµηνόπαυσης. H έµµηνος ρύση, διαρκεί περίπου 28 µέρες, όπου, ένα ωάριο επιβιώνει και προσφέρεται για αναπαραγωγή σε κάθε κύκλο. Κατά την εφηβεία όπου ξεκινάει η αναπαραγωγή, οι ορµόνες FSH και LH εκκρίνονται σε υψηλές ποσότητες και συµβάλλουν στην ανάπτυξη των ωαρίων. 11

12 Οι συγκεντρώσεις των ορµονών FSH, LH, προγεστερόνης και οιστραδιόλης αλλάζουν σε όλη την διάρκεια του έµµηνου κύκλου ως εξής : ΕΜΜΗΝΟΣ ΚΥΚΛΟΣ- ΕΠΙΠΕ Ο ΟΡΜΟΝΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΦΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΑ 1-3 FSH και LH ΑΥΞΑΝΟΝΤΑΙ ΓΡΗΓΟΡΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ 6-12 ΑΡΧΕΓΟΝΩΝ ΩΑΡΙΩΝ ΗΜΕΡΑ 4-10 FSH και LH ΜΕΙΩΝΟΝΤΑΙ ΕΝΑ ΩΑΡΙΟ ΕΠΙΒΙΩΝΕΙ ΣΤΑ ΙΑΚΑ- ΤΑ ΥΠΟΛΟΙΠΑ ΟΙΣΤΡΑ ΙΟΛΗ ΠΕΘΑΙΝΟΥΝ ΑΥΞΑΝΕΤΑΙ ΣΤΑ ΙΑΚΑ ΗΜΕΡΕΣ ΑΥΞΗΣΗ FSH και ΓΡΗΓΟΡΟ ΦΟΥΣΚΩΜΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΗ ΑΥΞΗΣΗ LH ΤΟΥ ΩΑΡΙΟΥ (6-10 ΦΟΡΕΣ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟ ΑΠΟ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΟ) ΗΜΕΡΑ 14 FSH και LH ΣΤΑ ΩΟΡΡΗΞΙΑ ΥΨΗΓΛΟΤΕΡΑ ΕΠΙΠΕ Α ΠΡΟΓΕΣΤΕΡΟΝΗ ΑΝΥΠΑΡΚΤΗ ΗΜΕΡΕΣ ΠΡΟΓΕΣΤΕΡΟΝΗ ΩΧΡΟ ΣΩΜΑΤΙΟ ΑΥΞΑΝΕΤΑΙ ΑΠΟΤΟΜΑ ΣΧΗΜΑΤΙΖΕΤΑΙ ΟΙΣΤΡΑ ΙΟΛΗ ΑΥΞΑΝΕΤΑΙ ΣΤΑ ΙΑΚΑ FSH και LH ΜΕΙΩΝΟΝΤΑΙ ΑΠΟΤΟΜΑ ΗΜΕΡΕΣ ΟΙΣΤΑ ΙΟΛΗ ΑΥΞΑΝΕΤΑΙ ΕΑΝ ΕΝ ΣΤΑ ΙΑΚΑ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΘΗΚΕ ΤΟ ΠΡΟΓΕΣΤΕΡΟΝΗ ΩΧΡΟ ΣΩΜΑΤΙΟ ΜΕΙΩΝΕΤΑΙ ΑΠΟΤΟΜΑ ΕΞΑΦΑΝΙΖΕΤΑΙ FSH και LH ΕΝ ΑΛΛΑΖΟΥΝ ΗΜΕΡΕΣ ΟΙΣΤΡΑ ΙΟΛΗ ΜΕΙΩΝΕΤΑΙ ΑΠΟΤΟΜΑ ΠΡΟΓΕΣΤΕΡΟΝΗ ΜΗ ΕΝΙΖΕΤΑΙ ΤΟ ΣΩΜΑ ΕΤΟΙΜΑΖΕΤΑΙ ΝΑ ΑΠΟΒΑΛΛΕΙ ΤΟΝ ΙΣΤΟ Πηγή από:taber s Cyclopedic Medical Directory. 12

13 ΟΙΣΤΡΟΓΟΝΑ ΚΑΙ ΠΡΟΓΕΣΤΕΡΟΝΗ Οι σηµαντικότερες ορµόνες των ωοθηκών είναι τα οιστρογόνα και η προγεστερόνη. Στις γυναίκες γενικά, τα οιστρογόνα και η προγεστερόνη παράγονται σε σηµαντικές συγκεντρώσεις, αλλά ειδικά στις έγκυες γυναίκες παράγονται σε υψηλές συγκεντρώσεις από τον πλακούντα. Τα οιστρογόνα και η προγεστερόνη συντίθενται στις ωοθήκες από την χοληστερόλη του αίµατος. Καθότι αυξάνουν τους υποδοχείς των ορµονών FSH και LH, τα οιστρογόνα και η προγεστερόνη επηρεάζουν όλη την διαδικασία του έµµηνου κύκλου. Τα οιστρογόνα όµως, επηρεάζουν αρκετούς ιστούς στο σώµα της γυναίκας. Υπάρχουν 3 είδη οιστρογόνων: β-οιστραδιόλη, οιστρόνη οιστριόλη. Η β-οιστραδιόλη είναι 12 φορές πιο ισχυρή από την οιστρόνη και 80 φορές πιο ισχυρή από την οιστριόλη, που αποτελεί το πιο αδύναµο οιστρογόνο. Εφόσον η κυρία τους δράση είναι η ανάπτυξη των κυττάρων και των ιστών που συνδέονται µε την αναπαραγωγή, τότε λογικό είναι ότι επηρεάζουν και τα γυναικεία όργανα. Σε όλες τις φάσεις της ζωής της γυναίκας τα οιστρογόνα επηρεάζουν τα εξής: 1. τον αδένα του στήθους και το ενδοµήτριο, αφού και τα δύο περιέχουν εµβρυονικά κύτταρα που είναι «ευαίσθητα στα οιστρογόνα». 2. την σκελετική ανάπτυξη, καθώς ενεργοποιούν τους οστεοβλάστες, που είναι υπεύθυνοι για την ανάπτυξη των οστών. Μετά την εµµηνόπαυση όπου οι ωοθήκες παράγουν ελάχιστη ποσότητα οιστρογόνων, µειώνεται η δράση των οστεοβλαστών και έτσι προκύπτει η οστεοπόρωση. 13

14 3. την εναπόθεση του λίπους, της πρωτεΐνης και την ισορροπία των ηλεκτρολυτών. Πιο συγκεκριµένα, η παρουσία των οιστρογόνων αυξάνει την ολική πρωτεΐνη του σώµατος, τον µεταβολικό ρυθµό και την κατακράτηση νερού και νατρίου στο σώµα. Λόγω του ότι τα οιστρογόνα καθορίζουν την εναπόθεση του λίπους, η έλλειψη αυτών µετά την εµµηνόπαυση προκαλεί και αλλαγές στην εναπόθεση του λίπους. 4. Τέλος, επηρεάζουν και την υφή του δέρµατος, όπου κατά τα αναπαραγωγικά χρόνια το δέρµα είναι πιο πυκνό, πιο απαλό και µατώνεται πολύ καλύτερα, σε σχέση µε το πώς εµφανίζεται µετά την εµµηνόπαυση. (Dunford,2006). Παρακάτω, παρουσιάζονται τα επίπεδα οιστρογόνων και προγεστερόνης σε όλες τις φάσεις: ΗΛΙΚΙΑ ΟΙΣΤΡΑ ΙΟΛΗ ΠΡΙΝ ΤΗΝ ΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΗ 23 ΜΕ 361 pg/ml ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΗ <30 pg/ml ΦΑΣΗ ΤΟΥ ΚΥΚΛΟΥ ΠΡΟΓΕΣΤΕΡΟΝΗ ΠΡΙΝ ΤΗΝ ΩΟΡΡΗΞΙΑ 0,2 ΜΕ 0,6 ng/ml ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΩΟΡΗΞΙΑ 0,3-3,5 ng/ml ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΩΟΡΗΞΙΑ 6,5-32,2 ng/ml Πηγή από:taber s Cyclopedic Medical Directory. 14

15 ΟΙ ΟΡΜΟΝΕΣ FSH/LH Χαρακτηριστικά, µετά την εµµηνόπαυση υπάρχει αύξηση στην συγκέντρωση της FSH. Επειδή όµως τα επίπεδα της ορµόνης αυτής είναι το ίδιο υψηλά και κατά την ωορρηξία, για να ερευνηθεί εάν η γυναίκα διανύει την περίοδο της εµµηνόπαυσης, γίνεται µέτρηση των συγκεντρώσεων της ωχρινοποιητικής ορµόνης LH. Η αναλογία FSH/LH κατά τα αναπαραγωγικά χρόνια είναι πάνω από 1,5-2,0 ενώ κατά την εµµηνόπαυση είναι λιγότερο από 1,0. (Cooper et al, 2001). Ο παρακάτω πίνακας δείχνει τα επίπεδα των ορµονών αυτών στις ανάλογες περιόδους της γυναίκας : FSH LH ΠΡΙΝ/ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΩΟΡΡΗΞΙΑ 4,6-22,4 mu/ml 2,4 ΕΩΣ 34,5 mu/ml ΜΕΣΑ ΤΟΥ ΚΥΚΛΟΥ mu/ml 43 ΕΩΣ 187 mu/ml ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΗ mu/ml 30 ΕΩΣ 150 mu/ml Πηγή από:taber s Cyclopedic Medical Directory. Σηµείωση: Είναι χρήσιµο να αναφερθεί ότι οι µετρήσεις αυτές δεν ισχύουν για παχύσαρκες γυναίκες, διότι η παχυσαρκία διαφοροποιεί τα επίπεδα των ορµονών και συχνά παρουσιάζονται παρόµοια µε αυτά της εµµηνόπαυσης. ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΛΛΕΙΨΗ ΟΙΣΤΡΟΓΟΝΩΝ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΗ. Κατά τα αναπαραγωγικά έτη της γυναίκας, 400 έως 500 περίπου ωάρια είναι διαθέσιµα για αναπαραγωγή, ενώ µετά την ηλικία των 45 ελάχιστα παραµένουν. Η ηλικία κατά την οποία η γυναίκα ξεκινάει την εµµηνόπαυση, εξαρτάται από τον ρυθµό µε τον οποίο εκφυλίζονται τα ωάρια. Παράλληλα µε την µείωση της παραγωγής ωοθήκες. ωαρίων, µειώνεται και η παραγωγή οιστρογόνων από τις 15

16 Όταν τα επίπεδα των οιστρογόνων είναι πολύ χαµηλά, οι FSH και LH παύουν να αναστέλλονται. Ως αποτέλεσµα, οι συγκεντρώσεις των οιστρογόνων µειώνονται στο µηδέν, ενώ οι FSH και LH συνεχίζουν να παράγονται σε όλη την διάρκεια της εµµηνόπαυσης. Έπειτα από την απότοµη αυτή πτώση των οιστρογόνων παρουσιάζονται αγγειοκινητικά συµπτώµατα οι λεγόµενες εξάψεις στο 85% των γυναικών αυτών, µε το 50% από αυτές να το βρίσκουν ενοχλητικό. Αυτές οι εξάψεις µπορούν να διαρκέσουν για 5 ή περισσότερα χρόνια και συχνά οι γυναίκες ακολουθούν ορµονική θεραπεία αποκατάστασης για να µειώσουν την δράση των συµπτωµάτων αυτών.(morelli and Naquin, 2002). Συµπτώµατα όπως αυτά της ξηροστοµίας και του συνδρόµου του καψίµατος του στόµατος, συνδέονται µε την εµµηνόπαυση, χωρίς όµως να έχει βρεθεί το ακριβές αίτιο. Γενικότερα, όταν χρησιµοποιούνται θεραπείες µε οιστρογόνα τα συµπτώµατα αυτά µειώνονται ή εξαλείφονται.(mccann and Bonci,2001). Ένα αρκετά µεγάλο ποσοστό γυναικών στην εµµηνόπαυση παρουσιάζουν αύξηση βάρους και ως αποτέλεσµα, κινδυνεύουν από καρδιαγγειακά, διαβήτη και µεταβολικό σύνδροµο. Πάνω από το 60% των εµµηνοπαυσιακών γυναικών έχουν είκτη Μάζας Σώµατος>25 δηλαδή είναι είτε υπέρβαρες, είτε παχύσαρκες. εν είναι όµως ο δείκτης µάζας σώµατος απαραίτητος δείκτης υγείας στις γυναίκες αυτές. Έρευνα σε εµµηνοπαυσιακές γυναίκες µε ΜΣ>25 και ΜΣ<25 και στη σχέση αυτών µε την αντίσταση στην ινσουλίνη, έδειξε ότι το χαµηλό ενδοκοιλιακό πάχος έπαιζε σηµαντικότερο ρόλο από τον ΜΣ για καλύτερο µεταβολικό προφίλ. (Brochu et al,2001). Αξίζει να αναφερθεί ότι, οι παχύσαρκες γυναίκες µετά την εµµηνόπαυση έχουν υψηλότερες συγκεντρώσεις οιστρογόνων από τις υπόλοιπες εµµηνοπαυσιακές γυναίκες. (Cooper et al, 2001). 16

17 ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ. Έπειτα από την απότοµη αυτή πτώση των οιστρογόνων, οι γυναίκες είναι πιο ευέξαπτες, πιο αγχώδης και συχνά παρουσιάζουν εναλλαγές της διάθεσης. (Dunford,2006). Σε άρθρο των Becker et.al ( 2001), σχετικό µε την ψυχολογία των γυναικών κατά την εµµηνόπαυση, αναφέρεται ότι τα φαινόµενα διαταραχής της συµπεριφοράς εµφανίζονται περισσότερο κατά την διάρκεια της εµµηνόπαυσης και όχι µετά την εµµηνόπαυση. Αυτό ερµηνεύεται πιθανά από το γεγονός ότι οι γυναίκες που διανύουν την περίοδο αυτή, βρίσκονται σε µια σηµαντική µεταβατική περίοδο και όλες οι αλλαγές που συµβαίνουν στην φυσιολογία τους, µαζί µε τα συµπτώµατα της εµµηνόπαυσης, επιφέρουν τεράστιο στρες. Στο ίδιο άρθρο συµπεραίνεται ότι δεν είναι η εµµηνόπαυση τόσο υπεύθυνη για τις διαταραχές στην ψυχολογία των γυναικών αυτών, όσο είναι η προσωπικότητα της κάθε γυναίκας στο πώς αντιλαµβάνεται τις αλλαγές, αλλά και πως τις διαχειρίζεται. Στην έρευνα αυτή βρέθηκε ότι, οι γυναίκες που επηρεάζονται ψυχολογικά από την εµµηνόπαυση, ήταν γυναίκες που είτε χρειάστηκαν ψυχολογική υποστήριξη στο παρελθόν, είτε είχαν περάσει επιλόχεια κατάθλιψη, είτε παρουσίαζαν σοβαρές ψυχολογικές µεταπτώσεις στο παρελθόν, λόγω του προεµµηνηρυσιακού συνδρόµου. Συµπέραναν λοιπόν ότι, η εµµηνόπαυση µπορεί να επηρεάσει την ψυχολογία, ανάλογα µε την τάση που έχει η γυναίκα να επηρεάζεται από τις ορµονικές αλλαγές αλλά και σε συνδυασµό µε την ικανότητα που έχει να διαχειρίζεται σηµαντικές αλλαγές στην ζωή της. Όλα αυτά λοιπόν, αποτελούν µια χρήσιµη πληροφορία για τον διαιτολόγο που καλείται να βοηθήσει και να στηρίξει τις γυναίκες αυτές στην προσπάθειά τους να διαχειριστούν το βάρος τους. 17

18 ΔΕΥΤΕΡΟ ΜΕΡΟΣ: ΤΑ ΛΙΠΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΙΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΟΙ ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΙΝΕΣ. Τα λιπίδια του αίµατος είναι : 1. Η χοληστερόλη: αποτελεί το κύριο δοµικό συστατικό της κυτταρικής µεµβράνης και αποτελεί πρόδροµη ουσία σύνθεσης των στεροειδών ορµονών. Συντίθεται στους περισσότερους ιστούς του ανθρώπινου σώµατος. 2. Τα τριγλυκερίδια: αποτελεί την κύρια µορφή της αποθηκευµένης ενέργειας στον οργανισµό. Συντίθενται κυρίως στο ήπαρ και στο έντερο. 3. Τα φωσφολιπίδια: αποτελούν δοµικά στοιχεία της κυτταρικής µεµβράνης και των λιποπρωτεινών. Tα λιπίδια του αίµατος, αποτελούνται από ενώσεις λιπιδίων και πρωτεϊνών των οποίων η αναλογία λιπιδίου και πρωτεΐνης αλλάζει, εποµένως αλλάζει και η πυκνότητα τους. Ο λόγος που περιβάλλονται από πρωτεΐνες, τις λεγόµενες αποπρωτείνες, και φωσφολιπίδια, είναι για να µπορέσουν να µεταφερθούν στο υδαρές περιβάλλον του αίµατος, και έτσι προκύπτει η τελική τους ονοµασία, που είναι λιποπρωτείνες. Ο ρόλος των λιποπρωτεινών είναι να µεταφέρουν τα λιπίδια από το ήπαρ και το έντερο όπου συντίθενται στους µυς. Σύµφωνα λοιπόν µε την πυκνότητα τους, οι λιποπρωτείνες µπορούν να διαχωριστούν σε διαφορετικές κατηγορίες, όπου κάθε µία έχει διαφορετική σύσταση, διαφορετικές φυσιολογικές λειτουργίες και διαφορετικές µεταβολικές δραστηριότητες. (Gurr, Harwood 1991). Όσο µεγαλύτερη είναι η πυκνότητα των λιποπρωτεινών, τόσο µικρότερο είναι το µέγεθος τους, και ανάλογα µειώνεται και η αναλογία λιπιδίου προς πρωτεΐνη, αλλά και η αναλογία των τριγλυκεριδίων προς τα φωσφολιπίδια και την χοληστερόλη. 18

19 Από την χαµηλότερη ως την υψηλότερη πυκνότητα οι λιποπρωτείνες χωρίζονται σε : 1.ΧΥΛΟΜΙΚΡΑ Τα χυλοµικρά είναι οι µεγαλύτερες, αλλά µε την µικρότερη πυκνότητα λιποπρωτείνες, και η λειτουργία τους είναι να µεταφέρουν τα λιπίδια της τροφής από το εντερικό βλεννογόνο στους ιστούς. Το µέγεθος τους εξαρτάται από παράγοντες όπως, ο ρυθµός απορρόφησης των λιπιδίων και το είδος του διαιτητικού λιπαρού οξέος που έχει καταναλωθεί. Για τον λόγο αυτό, µεγάλου µεγέθους χυλοµικρά παράγονται έπειτα από κατανάλωση µεγάλων ποσοτήτων λίπους, ή όταν περιορίζεται η σύνθεση των λιποπρωτεινών. Όταν τα λιπαρά οξέα είναι ακόρεστα, το µέγεθος των χυλοµικρών είναι ακόµα µεγαλύτερο. Αποτελούνται κυρίως από τριγλυκερίδια και περιέχουν µικρές ποσότητες φωσφολιπιδίων και πρωτεϊνών, όπου καλύπτουν την επιφάνεια τους. Επίσης, στην επιφάνεια τους βρίσκονται οι απολιποπρωτείνες: apoa1(15-35%), apoa4(10%), apob(10%), apoc(45-50%), apoe(5%). 2.ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΙΝΕΣ ΠΟΛΥ ΧΑΜΗΛΗΣ ΠΥΚΝΟΤΗΤΑΣ/VLDL: Οι VLDL µεταφέρουν τα τριγλυκερίδια που συντίθενται ενδογενώς, κυρίως στο ήπαρ, ή στο έντερο. Ουσιαστικά δηλαδή, συντίθενται στο ήπαρ, ενώ µερικές παράγονται και από τα εντερικά κύτταρα. Στο κυριότερο τµήµα τους περιέχουν τριγλυκερίδια και εστέρες της χοληστερόλης, µε την χοληστερόλη, τα φωσφολιπίδια και την πρωτεΐνη, να βρίσκονται στην επιφάνεια τους. Μερικά λιπαρά οξέα των VLDL, προκύπτουν από την αλβουµίνη που βρίσκεται στην κυκλοφορία, που συχνά προέρχεται από την λιπόλυση των τριγλυκεριδίων του λιπώδη ιστού. Οι VLDL αποκτούν τις apoe, apoc, αφού εισέρθουν στο πλάσµα του αίµατος, ενώ λαµβάνουν όλες τις απολιποπρωτείνες από τα ηπατικά ή τα εντερικά κύτταρα. 19

20 3.ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΙΝΕΣ ΧΑΜΗΛΗΣ ΠΥΚΝΟΤΗΤΑΣ / LDL Αποτελούν τους κύριους µεταφορείς της χοληστερόλης του πλάσµατος στον άνθρωπο. Μεταφέρουν την χοληστερόλη στους ιστούς όπου, µπορεί να χρησιµοποιηθεί για την δοµικό υλικό της µεµβράνης, ή για την µετατροπή της χοληστερόλης σε µεταβολικά παράγωγα, όπως είναι οι στεροειδή ορµόνες. Οι LDL προκύπτουν από την VLDL, όπου, αφού αποµακρύνεται ένα µεγάλο µέρος των τριγλυκεριδίων, µετατρέπονται σε µόρια µε µεγαλύτερη αναλογία χοληστερόλης και φωσφολιπιδίων και µε µικρότερη αναλογία τριγλυκεριδίων. Μεταξύ των VLDL και των LDL, µεσολαβούν οι ενδιάµεσης πυκνότητας λιποπρωτείνες ή ΙDL, όπου όλες οι αντιδράσεις γίνονται αρχικά µεταξύ των τριχοειδών αγγείων και του λιπώδη ιστού, και στο τέλος, καταλήγουν στο ήπαρ. Για την σχέση της LDL µε τις απολιποπρωτείνες, ισχύουν τα εξής: Η απολιποπρωτείνη αροβ είναι πολύ σηµαντική γιατί έχει υποδοχείς που αναγνωρίζουν την LDL και την µεταβολίζουν. Η αροε παίζει ρόλο στην δέσµευση των υποδοχέων, ενώ η αροc συµµετέχει στις αντιδράσεις όπου τα µόρια εκφυλλίζονται από τις λιπάσες. Η LDL αποτελεί την λεγόµενη «κακή χοληστερίνη» καθότι όταν βρίσκεται σε υψηλότερα επίπεδα στο πλάσµα του αίµατος ευνοεί την δηµιουργία της αθηρωµατικής πλάκας και εποµένως υπάρχει αυξηµένος κίνδυνος εµφάνισης καρδιαγγειακών. 4.ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΙΝΕΣ ΥΨΗΛΗΣ ΠΥΚΝΟΤΗΤΑΣ/HDL Ο κύριος ρόλος τους είναι να µεταφέρουν την περίσσεια της χοληστερόλης από τα περιφερικά κύτταρα στο συκώτι, προκειµένου να την επεξεργαστεί ξανά. Ουσιαστικά λοιπόν, µε τις ΗDL γίνεται αντίστροφη µεταφορά της χοληστερόλης. Οι HDL διαχωρίζονται σε HDL2 και σε HDL3, µε την HDL2 να έχει αντίστροφη συσχέτιση µε τα καρδιαγγειακά νοσήµατα. Οι HDL περιέχουν µικρές ποσότητες τριγλυκεριδίων, αλλά και το 25% της ολικής χοληστερόλης. 20

21 Όσον αφορά τις απολιποπρωτείνες, έχουν αροα1 και αροα2 και στην επιφάνεια τους αροc,αροε και αροd. Όταν οι HDL εκκρίνονται στο πλάσµα του αίµατος, αποκτούν φωσφολιπίδια, χοληστερόλη και απολιποπρωτείνες από την µεταφορά των χυλοµικρών και των VLDL κατά τον καταβολισµό της λιποπρωτεινικής λιπάσης. Οι HDL αποτελούν την λεγόµενη «καλή χοληστερόλη» καθότι µεταφέρονται από τα αγγεία στο ήπαρ, και µεταβολίζονται.(gurr, Harwood 1991), (Φραγκιαδάκης, 2004). Γενικά, τα λιπίδια του αίµατος πρέπει να εκτιµώνται τακτικά µε βιοχηµικές εξετάσεις, ώστε να γίνεται καλύτερη πρόληψη κατά των καρδιαγγειακών. Οι µετρήσεις είναι σηµαντικές για όλους, όµως οι γυναίκες θα πρέπει να ελέγχονται απαραίτητα µετά την εµµηνόπαυση, καθότι οι ορµονικές αλλαγές επηρεάζουν τις τιµές των λιπιδίων τους. Ως αποτέλεσµα, αυξάνεται ο κίνδυνος για καρδιαγγειακά που αποτελεί το κυρίαρχο αίτιο θανάτου στις εµµηνοπαυσιακές γυναίκες. ΣΥΝΙΣΤΩΜΕΝΑ ΕΠΙΠΕ Α ΛΙΠΙ ΙΩΝ ΤΟΥ ΑΙΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΟΛΙΚΗ ΧΟΛΗΣΤΕΡΟΛΗ : <200 mg/dl ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΙΝΗ ΥΨΗΛΗΣ ΠΥΚΝΟΤΗΤΑΣ : 50 mg/dl ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΙΝΗ ΧΑΜΗΛΗΣ ΠΥΚΝΟΤΗΤΑΣ : < 100 mg/dl ΤΡΙΓΛΥΚΕΡΙ ΙΑ : 150 mg/dl Πηγή:Μosca L. Heart disease prevention in women. Circulation 2004;159:e158-e

22 ΟΙ ΑΠΟΛΙΠΟΠΡΩΤΕΙΝΕΣ Οι απολιποπρωτείνες, όπου προαναφέρθηκαν, είναι σηµαντικές διότι αποτελούν τµήµα της πρωτεΐνης των λιποπρωτεινών, και οι λειτουργίες τους είναι : 1. Ότι αυξάνουν την διαλυτότητα των µορίων του λιπιδίου και διατηρούν την ακεραιότητα του. 2. Ότι αναγνωρίζουν τις λιποπρωτείνες, και καθορίζουν τον µεταβολισµό τους. ιαχωρίζονται από τα γράµµατα Α έως Ε, µε αρκετές υποκατηγορίες : ΑΠΟΛΙΠΟΠΡΩΤΕΙΝΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΠΟΥ ΣΥΝΤΙΘΕΤΑΙ Α1 ΕΝΕΡΓΟΠΟΙΗΣΗ LCAT* ΗΠΑΡ, ΕΝΤΕΡΟ Α2 ENEΓΟΠΟΙΗΣΗ ΗΠΑΤΙΚΗΣ ΗΠΑΡ ΛΙΠΑΣΗΣ Β-48 ΕΚΚΑΘΑΡΙΣΗ ΕΝΤΕΡΟ ΧΟΛΗΣΤΕΡΟΛΗΣ Β-100 ΕΚΚΑΘΑΡΙΣΗ ΗΠΑΡ ΧΟΛΗΣΤΕΡΟΛΗΣ C1 ΕΝΕΡΓΟΠΟΙΗΣΗ LCAT* ΗΠΑΡ C2 ΕΝΕΡΓΟΠΟΙΗΣΗ LPL** ΗΠΑΡ C3 ΕΝΕΡΓΟΠΟΙΗΣΗ LCAT* ΗΠΑΡ E ΕΚΚΑΘΑΡΙΣΗ ΗΠΑΡ ΧΟΛΗΣΤΕΡΟΛΗΣ *LCAT: LECITHIN-CHOLESTEROL ACYLTRANSFERASE: λεκιθίνη-χοληστερόλη ακυλτρανσφεράση, το οποίο είναι ένζυµο που συµµετέχει στο µεταβολισµό των λιποπρωτεινών. Παράγεται στο ήπαρ και συνδέεται µε την HDL. Είναι υπεύθυνη για την εστεροποίηση της χοληστερόλης και µεταφέρει και τα µακράς αλύσου λιπαρά οξέα. ** LPL: LIPOPROTEIN LIPASE: λιποπρωτεινική λιπάση, το οποίο είναι ένζυµο που συµµετέχει στο µεταβολισµό των λιποπρωτεινών. Ουσιαστικά είναι µια πρωτεΐνη που εκφράζεται στο µυοκάρδιο, στο µαζικό αδένα, στους σκελετικούς µυς και στα λιποκύτταρα. Υδρολύει τα τριγλυκερίδια, τα χυλοµικρά και την VLDL ενδοαγγειακά, και τα µετατρέπει σε υπολείµµατα απελευθερώνοντας παράλληλα λιπαρά οξέα, (Gurr, Harwood 1991). 22

ΟΡΟΛΟΣΤΗΣΑΣΚΗΣΗΣΣΤΟ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΣΥΝ ΡΟΜΟ, ΣΤΑ ΛΙΠΙ ΙΑ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΪΝΕΣ

ΟΡΟΛΟΣΤΗΣΑΣΚΗΣΗΣΣΤΟ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΣΥΝ ΡΟΜΟ, ΣΤΑ ΛΙΠΙ ΙΑ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΪΝΕΣ ΟΡΟΛΟΣΤΗΣΑΣΚΗΣΗΣΣΤΟ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΣΥΝ ΡΟΜΟ, ΣΤΑ ΛΙΠΙ ΙΑ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΪΝΕΣ ΒασίληςΜούγιος, PhD ΤΕΦΑΑ ΑΠΘ http://mougios.webpages.auth.gr Μεταβολικό σύνδροµο Παθολογική κατάσταση που χαρακτηρίζεται από:

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος»

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ Νικολούδη Μαρία Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» Ο όρος δυσλιπιδαιμία εκφράζει τις ποσοτικές και ποιοτικές διαταραχές των λιπιδίων του αίματος. Τα λιπίδια όπως η χοληστερόλη και

Διαβάστε περισσότερα

Μέχρι σήµερα γνωρίζατε ότι η κατανάλωση ψωµιού είναι µία απολαυστική και θρεπτική συνήθεια. Από σήµερα η αγαπηµένη σας αυτή καθηµερινή συνήθεια µπορεί να παρέχει στον οργανισµό ακόµη περισσότερα θρεπτικά

Διαβάστε περισσότερα

Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης

Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης Τι είναι ο Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 2 (ΣΔ2) Ο Σακχαρώδης Διαβήτης γενικά είναι μια πάθηση κατά την οποία ο οργανισμός και συγκεκριμένα το πάγκρεας δεν παράγει ή δεν

Διαβάστε περισσότερα

Στέργιος Ι. Τραπότσης Χειρουργός Ορθοπαιδικός Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διδάσκων ΤΕΦAΑ-ΠΘ

Στέργιος Ι. Τραπότσης Χειρουργός Ορθοπαιδικός Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διδάσκων ΤΕΦAΑ-ΠΘ Άσκηση, διατροφή & υγεία Στέργιος Ι. Τραπότσης Χειρουργός Ορθοπαιδικός Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διδάσκων ΤΕΦAΑ-ΠΘ Άσκηση, διατροφή & υγεία Μακροχρόνια επιστημονική έρευνα έχει αποδείξει ότι πολλά από

Διαβάστε περισσότερα

Για την υγεία της καρδιάς μας

Για την υγεία της καρδιάς μας Για την υγεία της καρδιάς μας Ο καρδιαγγειακός κίνδυνος επηρεάζει όλες τις ηλικίες, άνδρες και γυναίκες και όλες τις κοινωνικές ομάδες και βέβαια αποτελεί ένα μύθο ότι πλήττει μόνο ηλικιωμένους, άνδρες

Διαβάστε περισσότερα

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή;

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Στις αρχές της δεκαετίας του 1950 ξεκίνησε μία μεγάλη έρευνα, γνωστή ως η μελέτη των 7 χωρών, όπου μελετήθηκαν οι διατροφικές συνήθειες ανθρώπων από τις εξής

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου

Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου Προστάτεψε την καρδία σου Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου Καρδιοαγγειακές παθήσεις και γυναικείο φύλο Εισαγωγή Οι καρδιαγγειακές παθήσεις αποτελούν σε παγκόσμιο επίπεδο την κυριότερη αιτία θανάτου στο γυναικείο

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και Καρδιοπάθειες

Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συγγραφική ομάδα: Φλουρής Ανδρέας, Ερευνητής Βογιατζής Ιωάννης, Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΦΑΑ, ΕΚΠΑ Σταυρόπουλος- Καλίνογλου Αντώνης, Ερευνητής Σύγχρονες

Διαβάστε περισσότερα

Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία.

Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία. Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία. Παχυσαρκία είναι η παθολογική αύξηση του βάρους του σώματος, που οφείλεται σε υπερβολική συσσώρευση λίπους στον οργανισμό. Παρατηρείται γενικά

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου. Ενημέρωση & Πρόληψη

Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου. Ενημέρωση & Πρόληψη Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου Ενημέρωση & Πρόληψη Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου Μεταβολικό Σύνδρομο Παχυσαρκία Υπερλιπιδιαμία Υπέρταση Σακχαρώδης Διαβήτης Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου Μεταβολικό

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ. ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ. ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς Μεταβολικό Σύνδρομο Γλυκόζης νηστείας 110mg/dl Σπλαχνική παχυσαρκία [>102cm (m) >88cm (f)] TG 150mg/dl αρτηριακή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΗ ΝΕΑΡΗ ΗΛΙΚΙΑ

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΗ ΝΕΑΡΗ ΗΛΙΚΙΑ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΗ ΝΕΑΡΗ ΗΛΙΚΙΑ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ ΤΕ, Β ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Α.Π.Θ. Γ.Ν.Θ. «ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ» ΜSc Εργαστήριο Ιατρικής της Άθλησης Α.Π.Θ. Πτυχιούχος

Διαβάστε περισσότερα

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1]

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1] Ολόγοςλεπτίνης/αδιπονεκτίνης ως ανεξάρτητος προγνωστικός παράγοντας 10ετούς καρδιαγγειακού κινδύνου σε ινσουλινοθεραπευόμενους ασθενείς με διαβήτη τύπου 2 Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1],

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΟΦΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ/ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ

ΙΑΤΡΟΦΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ/ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΙΑΤΡΟΦΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ/ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ Μαρία Μπασκίνη-Αρσένη, MSc, RD Κλινική ιαιτολόγος, Ειδική ιατροφολόγος Εσπερινό Λύκειο Αµπελοκήπων 11 εκεµβρίου 2014 ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Τα λίπη αποτελούν μια συμπυκνωμένη πηγή ενέργειας Ενεργούν σαν διαλύτες

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΙΑΤΡΟΦΗΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΙΑΤΡΟΦΗΣ Νούς υγιής εν σώµατι υγιή ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΙΑΤΡΟΦΗΣ ιατροφή και Υγεία Η υγεία αλλά και η νόσος είναι καταστάσεις που δεν οφείλονται ποτέ σε ένα µόνο παράγοντα. Οι κύριες οµάδες παραγόντων

Διαβάστε περισσότερα

Πόλλυ Μιχαηλίδου Κλινική Διαιτολόγος Γενικό Νοσοκοµείο Λευκωσίας, Κύπρος. 9 ο Πανελλήννιο Συνέδριο Αθηροσκλήρωσης 28 Φεβρουαρίου 2012 Θεσσαλονίκη

Πόλλυ Μιχαηλίδου Κλινική Διαιτολόγος Γενικό Νοσοκοµείο Λευκωσίας, Κύπρος. 9 ο Πανελλήννιο Συνέδριο Αθηροσκλήρωσης 28 Φεβρουαρίου 2012 Θεσσαλονίκη Πόλλυ Μιχαηλίδου Κλινική Διαιτολόγος Γενικό Νοσοκοµείο Λευκωσίας, Κύπρος 9 ο Πανελλήννιο Συνέδριο Αθηροσκλήρωσης 28 Φεβρουαρίου 2012 Θεσσαλονίκη «Το κόκκινο κρασί κάνει καλό στην καρδιά» «ΓΑΛΛΙΚΟ ΠΑΡΑΔΟΞΟ»

Διαβάστε περισσότερα

PROJECT. Ελαιόλαδο το χρυσάφι στο πιάτο μας. Ελαιόλαδο και υγεία

PROJECT. Ελαιόλαδο το χρυσάφι στο πιάτο μας. Ελαιόλαδο και υγεία ΜΕΛΗ ΟΜΑΔΑΣ: Γιώργος Δερμιτζάκης Δημήτρης Δημητρουλόπουλος Έλενα Ξενάκη Μαργαρίτα Χατζοπούλου PROJECT Ελαιόλαδο το χρυσάφι στο πιάτο μας Ελαιόλαδο και υγεία ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΕΣ: Λαγουτάρη Ελένη Σούσου

Διαβάστε περισσότερα

Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμίες LDL-C HDL-C < 40 mg/dl Τριγλυκερίδια 150-199 mg/dl : οριακά

Διαβάστε περισσότερα

Kαρδιαγγειακά Nοσήματα και Ðαράγοντες Kινδύνου

Kαρδιαγγειακά Nοσήματα και Ðαράγοντες Kινδύνου Κλινική Προληπτικής Ιατρικής & ιατροφής ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Τ.Θ. 2208, Ηράκλειο 71 003, Κρήτη - Τηλ. 2810-394758, email: kliniki.diatrofis@med.uoc.gr Kαρδιαγγειακά

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ Η χοληστερίνη εντοπίστηκε για πρώτη φορά σε πέτρες της χολής το 1784.Η σχέση της με τα καρδιαγγειακά νοσήματα ανακαλύφθηκε στις τελευταίες

ΙΣΤΟΡΙΑ Η χοληστερίνη εντοπίστηκε για πρώτη φορά σε πέτρες της χολής το 1784.Η σχέση της με τα καρδιαγγειακά νοσήματα ανακαλύφθηκε στις τελευταίες ΧΟΛΗΣΤΕΡΙΝΗ Η χοληστερίνη ή η χοληστερόλη είναι κηρώδης στερόλης που βρίσκεται στη μεμβράνη των κυττάρων όλων των ιστών του σώματος, και στο πλάσμα του αίματος όλων των ζώων. Μικρότερες ποσότητες χοληστερίνης

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ. Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος. Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος

Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ. Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος. Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος ΔΙΑΤΡΟΦH Η διατροφή στην ζωή του ανθρώπου παίζει τον μεγαλύτερο ρόλο. Για

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΜΑΤΙΑ ΣΤΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ

ΜΙΑ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΜΑΤΙΑ ΣΤΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΜΙΑ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΜΑΤΙΑ ΣΤΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Επιβλέπων καθηγητής: Μαρράς Σωτήρης Τάξη: Α Λυκείου Έτος: 2013-2014 Περίγραμμα παρουσίασης: Τα βασικά αίτια της παχυσαρκίας. Oι συνέπειες της παχυσαρκίας. Oι τρόποι αντιμετώπισης

Διαβάστε περισσότερα

Υπερλιπιδαιµίες Μεταβολισµός λιπιδίων. Μαρίνα Νούτσου Επιµελήτρια Α Παν. Παθολογικής Κλινικής Ιπποκράτειο Νοσοκοµείο Αθήνας

Υπερλιπιδαιµίες Μεταβολισµός λιπιδίων. Μαρίνα Νούτσου Επιµελήτρια Α Παν. Παθολογικής Κλινικής Ιπποκράτειο Νοσοκοµείο Αθήνας Υπερλιπιδαιµίες Μεταβολισµός λιπιδίων Μαρίνα Νούτσου Επιµελήτρια Α Παν. Παθολογικής Κλινικής Ιπποκράτειο Νοσοκοµείο Αθήνας Καρδιαγγειακά Επεισόδια : Πρώτη αιτία θανάτου στις αναπτυγµένες χώρες Πολλοί παράγοντες

Διαβάστε περισσότερα

Η παχυσαρκία ορίζεται ως η περίσσεια λιπώδους ιστού στον ανθρώπινο οργανισµό µε αποτέλεσµα τη συσσώρευση αυξηµένου λίπους κάτω από το δέρµα (υποδόριο) αλλά και σε διάφορα όργανα του σώµατος (σπλαχνικό)

Διαβάστε περισσότερα

MΕΛΕΤΗ ΛΙΠΙΔΑΙΜΙΚΟΥ ΠΡΟΦΙΛ ΣΕ ΔΕΙΓΜΑ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΣΕ ΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΗ

MΕΛΕΤΗ ΛΙΠΙΔΑΙΜΙΚΟΥ ΠΡΟΦΙΛ ΣΕ ΔΕΙΓΜΑ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΣΕ ΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΗ ΠΡΟΦΙΛ ΣΕ ΔΕΙΓΜΑ 1. Μικροβιολογικό Εργαστήριο, Γενικό Νοσοκομείο Γ.ΓΕΝΝΗΜΑΤΑΣ Θεσσαλονίκης, 2. Επιστημονικός Συνεργάτης, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Εισαγωγή Κατά την διάρκεια της εμμηνοπαυσιακής

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Στόχοι για την αντιμετώπιση του Γνώση Δεξιότητες Πηγές Υποστήριξη

Διαβάστε περισσότερα

7 ο ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΑΘΗΡΟΣΚΛΗΡΩΣΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, 10 ΜΑΡΤΙΟΥ 2011 Πόλλυ Μιχαηλίδου Κλινική ιαιτολόγος ιατροφολόγος Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας, Κύπρος

7 ο ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΑΘΗΡΟΣΚΛΗΡΩΣΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, 10 ΜΑΡΤΙΟΥ 2011 Πόλλυ Μιχαηλίδου Κλινική ιαιτολόγος ιατροφολόγος Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας, Κύπρος 7 ο ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΑΘΗΡΟΣΚΛΗΡΩΣΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, 10 ΜΑΡΤΙΟΥ 2011 Πόλλυ Μιχαηλίδου Κλινική ιαιτολόγος ιατροφολόγος Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας, Κύπρος polly.michaelidou@gmail.com 1 ΘΕΜΑΤΑ Η σημασία της ιατροφής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ Μετεµµηνοπαυσιακό Ορµονικό Προφίλ Εµµηνόπαυση καλείται η παύση της εµµήνου ρύσης µιας γυναίκας και σηµατοδότηση το τέλος της δυνατότητας τεκνοποίησης µε φυσιολογικό τρόπο. Αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

Βρέφη 0-12 μηνών. Παιδιά 4-8 ετών. Παιδιά και έφηβοι 9-18 ετών. Ενήλικες > 50 ετών. Γυναίκες έγκυες και θηλάζουσες

Βρέφη 0-12 μηνών. Παιδιά 4-8 ετών. Παιδιά και έφηβοι 9-18 ετών. Ενήλικες > 50 ετών. Γυναίκες έγκυες και θηλάζουσες ΙΧΝΟΣΤΟΙΧΕΙΑ Ασβέστιο Συνιστώμενη ημερήσια πρόσληψη ασβεστίου Βρέφη 0-12 μηνών Παιδιά 1-3 ετών Παιδιά 4-8 ετών Παιδιά και έφηβοι 9-18 ετών Ενήλικες 19-50 ετών Ενήλικες > 50 ετών Γυναίκες έγκυες και θηλάζουσες

Διαβάστε περισσότερα

Τελικό κείμενο της Μελέτης. Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία

Τελικό κείμενο της Μελέτης. Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία Τελικό κείμενο της Μελέτης Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία Τα τελικά προϊόντα προχωρημένης γλυκοζυλίωσης (Advanced Glycation End products, ) είναι μόρια υψηλής δραστικότητας, τα οποία

Διαβάστε περισσότερα

ΚΙΝΔΥΝΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΤΗΣ ΜΗΤΕΡΑΣ ΑΠΟ ΤΟ ΜΗ ΘΗΛΑΣΜΟ. ΑΝΤΩΝΙΟΥ ΣΤ. ΕΠΙΜΕΛΗΤΡΙΑ Α Π/Δ ΓΝΞΑΝΘΗΣ

ΚΙΝΔΥΝΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΤΗΣ ΜΗΤΕΡΑΣ ΑΠΟ ΤΟ ΜΗ ΘΗΛΑΣΜΟ. ΑΝΤΩΝΙΟΥ ΣΤ. ΕΠΙΜΕΛΗΤΡΙΑ Α Π/Δ ΓΝΞΑΝΘΗΣ ΚΙΝΔΥΝΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΤΗΣ ΜΗΤΕΡΑΣ ΑΠΟ ΤΟ ΜΗ ΘΗΛΑΣΜΟ. ΑΝΤΩΝΙΟΥ ΣΤ. ΕΠΙΜΕΛΗΤΡΙΑ Α Π/Δ ΓΝΞΑΝΘΗΣ ΑΜΕΣΟΙ ΚΙΝΔΥΝΟΙ ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΑΝΑΙΜΙΑ ΜΗ ΓΡΗΓΟΡΗ ΕΠΑΝΑΦΟ- ΡΑ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ ΜΗ ΓΡΗΓΟΡΗ ΑΠΩΛΕΙΑ ΒΑΡΟΥΣ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Από τον Κώστα κουραβανα

Από τον Κώστα κουραβανα Από τον Κώστα κουραβανα Περιεχόμενα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Ορμονικοί-Γονιδιακοί-παράγοντες Επιπτώσεις στην υγεία Θεραπεία-Δίαιτα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Παχυσαρκία είναι κλινική κατάσταση στην

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών. Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας

Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών. Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας Μεταβολικό Σύνδρομο Δεν είναι ασθένεια αλλά ένα σύμπλεγμα από ιατρικές διαταραχές που

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΘΡΙΑΣΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ. ΠΕΡΙΦΕΡΙΑΚΟ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΚΟΖΑΝΗΣ 24-26 Φεβρουαρίου 2012 ΥΠΕΡΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ

ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΘΡΙΑΣΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ. ΠΕΡΙΦΕΡΙΑΚΟ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΚΟΖΑΝΗΣ 24-26 Φεβρουαρίου 2012 ΥΠΕΡΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΘΡΙΑΣΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΕΡΙΦΕΡΙΑΚΟ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΚΟΖΑΝΗΣ 24-26 Φεβρουαρίου 2012 ΥΠΕΡΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ Τι είναι η χοληστερόλη? Η χοληστερόλη είναι µια λιπαρή ουσία που παράγεται κυρίως

Διαβάστε περισσότερα

Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα

Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα www.pegkaspanagiotis.gr Τι εννοούμε με τον όρο πρόληψη καρδιαγγειακής νόσου; Εννοούμε τη συντονισμένη δέσμη ενεργειών, τόσο σε ατομικό, όσο και σε συλλογικό επίπεδο,

Διαβάστε περισσότερα

Μετεκπαιδευτικά Μαθήµατα Ενδοκρινολογίας 2003. Μεταβολισµός

Μετεκπαιδευτικά Μαθήµατα Ενδοκρινολογίας 2003. Μεταβολισµός Μετεκπαιδευτικά Μαθήµατα Ενδοκρινολογίας 00 Μεταβολισµός 1 Ενδοκρινολογική Κλινική ΓΝΘ Ιπποκρατείου /ντής αµ. επ. καθηγητής Α. Αβραµίδης 1 υσλιπιδαιµίες Αθηρωµάτωση: Μια σταδιακή διεργασία Φυσιολογικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΩΓΑ ΧΟΛΗΣΤΕΡΟΛΗΣ & ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΪΝΕΣ

ΠΑΡΑΓΩΓΑ ΧΟΛΗΣΤΕΡΟΛΗΣ & ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΪΝΕΣ ΠΑΡΑΓΩΓΑ ΧΟΛΗΣΤΕΡΟΛΗΣ & ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΪΝΕΣ Ανασκόπηση μεταβολισμού λιπιδίων & λιποπρωτεϊνών ΤΡΟΦΗ ΛΙΠΩΔΗΣ ΙΣΤΟΣ Κυκλοφορία Χυλομικρά Λιπαρά οξέα Τριγλυκερίδια Φωσφολίπιδια Λιπαρά οξέα Σφιγγολιπίδια Άκυλο-CoA

Διαβάστε περισσότερα

προϊόντων του Δρ Κωσταρέλλη Βασιλική Λέκτορας Χαροκοπείου Πανεπιστημίου

προϊόντων του Δρ Κωσταρέλλη Βασιλική Λέκτορας Χαροκοπείου Πανεπιστημίου Η διατροφική αξία του σταφυλιού και των προϊόντων του Δρ Κωσταρέλλη Βασιλική Λέκτορας Χαροκοπείου Πανεπιστημίου Η καλλιέργεια του αμπελιού στην στην αρχαιότητα Δίαιτα στην Αρχαία Ελλάδα Το Μεσογειακή πρότυπο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩ Η ΙΑΒΗΤΗ. ρ. Μυλωνάκη Θεοχαρούλα. Υπεύθυνη ιαβητολογικού Ιατρείου

ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩ Η ΙΑΒΗΤΗ. ρ. Μυλωνάκη Θεοχαρούλα. Υπεύθυνη ιαβητολογικού Ιατρείου ΕΓΚΑΙΡΗ ΙΑΓΝΩΣΗ & ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩ Η ΙΑΒΗΤΗ ρ. Μυλωνάκη Θεοχαρούλα ιευθύντρια Β Παθολογικής Κλινικής Γ.Ν. Χανίων Υπεύθυνη ιαβητολογικού Ιατρείου Πινακοθήκη ήµου Χανίων, 17/02/2012 Συχνότητα του

Διαβάστε περισσότερα

«Μεσογειακή δίαιτα και υγεία»

«Μεσογειακή δίαιτα και υγεία» «Μεσογειακή δίαιτα και υγεία» «Μεσογειακή δίαιτα και υγεία» Μερόπη Κοντογιάννη Επίκουρη Καθηγήτρια Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας Διατροφής ρ ήμ Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Μεσογειακή δίαιτα

Διαβάστε περισσότερα

Πρωτεΐνες (proteins) Υδατάνθρακες (carbohydrates) 13/7/2015. Ομάδες Τροφίμων (food groups) Θρεπτικά συστατικά (nutrients)

Πρωτεΐνες (proteins) Υδατάνθρακες (carbohydrates) 13/7/2015. Ομάδες Τροφίμων (food groups) Θρεπτικά συστατικά (nutrients) Ομάδες Τροφίμων (food groups) Προληπτική Ιατρική και Δημόσια Υγεία 8 η Υποχρεωτική Άσκηση Επιλογής Διατροφή στη Δημόσια Υγεία Ανδρονίκη Νάσκα, Αναπλ. Καθηγήτρια Υγιεινής και Επιδημιολογίας Δημητριακά και

Διαβάστε περισσότερα

Οι διατροφικές συνήθειες υπέρβαρων και παχύσαρκων ατόμων με Σ τύπου 2

Οι διατροφικές συνήθειες υπέρβαρων και παχύσαρκων ατόμων με Σ τύπου 2 Οι διατροφικές συνήθειες υπέρβαρων και παχύσαρκων ατόμων με Σ τύπου 2 Ελένη Αθανασιάδου, Κωνσταντίνος Παλέτας, Μαρία Σαρηγιάννη, Πασχάλης Πάσχος, Ελένη Μπεκιάρη, Απόστολος Τσάπας Β Παθολογική Κλινική,

Διαβάστε περισσότερα

Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958

Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958 ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΟΔΟΥ ΛΑΝΘΑΣΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΥΠΟΓΛΥΚΑΙΜΙΑ ΕΙΝΑΙ Η ΜΕΓΑΛΗ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΣΑΚΧΑΡΩΝ-ΠΡΟΤΕΙΝΕΤΑΙ ΑΣΚΗΣΗ ΣΕ ΑΛΜΥΡΟ ΝΕΡΟ ΥΠΟΓΛΥΚΑΙΜΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ ΑΣΚΗΣΗ ΣΤΟΝ ΣΔ -ΜΕΙΩΣΗ ΥΠΕΡΒΟΛΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ιδέες για ένα σωστό πρωινό

Ιδέες για ένα σωστό πρωινό Ιδέες για ένα σωστό πρωινό Υγιεινή Διατροφή Ισορροπία Ποικιλία Μέτρο Ομάδες τροφίμων Γάλα-γαλακτοκομικά προϊόντα (γιαούρτι) Φρούτα-απλοί υδατάνθρακες Λαχανικά (κυρίως πράσινα φυλλώδη) Ψωμί-αμυλώδη τρόφιμα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ ΛΙΠΑΡΩΝ ΟΞΕΩΝ II ΚΕΤΟΝΟΣΩΜΑΤΑ

ΑΠΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ ΛΙΠΑΡΩΝ ΟΞΕΩΝ II ΚΕΤΟΝΟΣΩΜΑΤΑ ΑΠΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ ΛΙΠΑΡΩΝ ΟΞΕΩΝ II ΚΕΤΟΝΟΣΩΜΑΤΑ ΗΠΑΡ VLDL Ανασκόπηση μεταβολισμού λιπιδίων & λιποπρωτεϊνών ΤΡΟΦΗ ΛΙΠΩΔΗΣ ΙΣΤΟΣ ΗΠΑΡ Κυκλοφορία Χυλομικρά Λιπαρά οξέα HDL LDL VLDL ΗΠΑΡ Τριγλυκερίδια Φωσφολίπιδια

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ Αρτηριακή Υπέρταση είναι η επίμονη αύξηση της αρτηριακής πίεσης πάνω από τα φυσιολογικά όρια και ενώ το άτομο βρίσκεται σε ηρεμία, συστολική πάνω από 150 mmhg και διαστολική

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα ιάλεξης ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΛΙΠΩΝ- Λίπη και αθηροσκλήρυνση. Μεσογειακή ίαιτα. Λίπη και αθηροσκλήρυνση: Ο ρόλος της άσκησης

Θέµατα ιάλεξης ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΛΙΠΩΝ- Λίπη και αθηροσκλήρυνση. Μεσογειακή ίαιτα. Λίπη και αθηροσκλήρυνση: Ο ρόλος της άσκησης MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΛΙΠΩΝ- ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ Θέµατα ιάλεξης Ο ρόλος της διατροφής στην εµφάνιση ασθενειών της καρδιάς Επίδραση

Διαβάστε περισσότερα

Χοληστερόλη και διατροφή: ο ρόλος τους στις καρδιοπάθειες

Χοληστερόλη και διατροφή: ο ρόλος τους στις καρδιοπάθειες Χοληστερόλη και διατροφή: ο ρόλος τους στις καρδιοπάθειες Χρήστος Πίτσα6ος Αναπλ. Καθηγητής Καρδιολογίας, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών, Ιπποκράτειο Νοσοκομείο ν αναρωτηθούμε ποια είναι η νόσος που

Διαβάστε περισσότερα

Ελαιόλαδο: Το πολύτιμο όπλο έναντι πολλών ασθενειών. Το ελαιόλαδο, "υγρό χρυσάφι" κατά τον Όμηρο αποτελεί θαυματουργή πηγή

Ελαιόλαδο: Το πολύτιμο όπλο έναντι πολλών ασθενειών. Το ελαιόλαδο, υγρό χρυσάφι κατά τον Όμηρο αποτελεί θαυματουργή πηγή ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΓΡΗΓΟΡΑΚΗΣ, ΜSc Κλινικός Διαιτολόγος Διατροφολόγος Ελαιόλαδο: Το πολύτιμο όπλο έναντι πολλών ασθενειών Το ελαιόλαδο, "υγρό χρυσάφι" κατά τον Όμηρο αποτελεί θαυματουργή πηγή θρεπτικών συστατικών

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΥΠΕΡΤΑΣΗ-ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΥΠΕΡΤΑΣΗ-ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΥΠΕΡΤΑΣΗ-ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Αποτελέσματα ερευνών έχουν δείξει πως η μείωση της πρόσληψης

Διαβάστε περισσότερα

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών;

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών; ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ Τι είναι οι πρωτεϊνες; Η ονομασία πρωτεϊνες προέρχεται από το ρήμα πρωτεύω και σημαίνει την εξαιρετική σημασία που έχουν οι πρωτεϊνες για την υγεία του ανθρώπινου σώματος. Από την εποχή των Ολυμπιακών

Διαβάστε περισσότερα

Κατηγοριοποίηση ατόμων ανάλογα με τον κίνδυνο εμφάνισης Καρδιαγγειακής νόσου, με βάση το SCORE. 15,16

Κατηγοριοποίηση ατόμων ανάλογα με τον κίνδυνο εμφάνισης Καρδιαγγειακής νόσου, με βάση το SCORE. 15,16 Κατηγοριοποίηση ατόμων ανάλογα με τον κίνδυνο εμφάνισης Καρδιαγγειακής νόσου, με βάση το SCORE. 15,16 Άτομα πολύ υψηλού κινδύνου Άτομα πολύ υψηλού κινδύνου είναι τα παρακάτω: Άτομα με 10ετή κίνδυνο για

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΠΙΕΣΗ (Α.Π.)

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΠΙΕΣΗ (Α.Π.) ΥΠΕΡΤΑΣΗ Η καρδιά προωθεί το αίμα στον οργανισμό μέσω των αρτηριών, με αποτέλεσμα οι αρτηρίες να βρίσκονται υπό πίεση. Η πίεση αυξάνει όταν είμαστε αναστατωμένοι, όταν τρομάζουμε, όταν καταβάλουμε κάποια

Διαβάστε περισσότερα

Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη

Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη upadate swfobject.embedswf('/plugins/content/avreloaded/mediaplayer.swf','avreloaded0','400',' 320','7.0.14','/plugins/content/avreloaded/expressinstall.swf', {file:'http://www.aretaieio-obgyn.com/images/stories/videos/emino.flv',width:'400',height:'

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια είναι η προοδευτική, μη αναστρέψιμη μείωση της νεφρικής λειτουργίας, η οποία προκαλείται από βλάβη του νεφρού ποικίλης αιτιολογίας. Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

14 Νοεμβρίου-Παγκόσμια ημέρα για τον Σακχαρώδη Διαβήτη

14 Νοεμβρίου-Παγκόσμια ημέρα για τον Σακχαρώδη Διαβήτη 14 Νοεμβρίου-Παγκόσμια ημέρα για τον Σακχαρώδη Διαβήτη Η παγκόσμια ημέρα για τον σακχαρώδη διαβήτη γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 14 Νοεμβρίου, με αφορμή τα γενέθλια του Frederick Banting, o οποίος σε συνεργασία

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση δυσλιπιδαιμιών. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας

Αντιμετώπιση δυσλιπιδαιμιών. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας Αντιμετώπιση δυσλιπιδαιμιών Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας LDL-C : μείζων παράγοντας καρδιαγγειακού κινδύνου Μετα-ανάλυση 61 προοπτικών μελετών παρατήρησης σε υγιείς ενήλικες (n=892.237) Lancet

Διαβάστε περισσότερα

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Για χρόνια, οι καταναλωτές µαθαίνουν για τα οφέλη της µείωσης των καρδιαγγειακών παθήσεων µε τη λήψη ωµέγα-3 λιπαρών οξέων. Αυτή η άποψη έχει επικρατήσει,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΥΓΕΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

Η ΥΓΕΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗΣΧΟΛΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙ ΗΜΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Η ΥΓΕΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ ΕΦΗΒΕΙΑ- ΑΝΑΓΚΕΣ v Επιτάχυνση ρυθμού ανάπτυξης v Ωρίμανση και αύξηση ιστών v Αποκτά το 20% του ύψους και το 50% του βάρους του ενήλικα, ενώ οι μύες, ο όγκος του αίματος και γενικά

Διαβάστε περισσότερα

Μάθηµα : Οικογενειακή Αγωγή

Μάθηµα : Οικογενειακή Αγωγή ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΛΕΜΕΣΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2004 2005 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2005 Μάθηµα : Οικογενειακή Αγωγή Ηµεροµηνία: 14 / 06 /05 Τάξη: Β Λυκείου Ονοµατεπώνυµο µαθητή/τριας:... Χρόνος:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958 Υπεύθυνη Μαθήματος: Χ. Καρατζαφέρη Διδάσκοντες: Χ. Καρατζαφέρη, Γ. Σακκάς,Α. Καλτσάτου 2013-2014 Διάλεξη 4 ΤΕΦΑΑ, ΠΘ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ 1 Στις 2 Απριλίου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ. Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ»

ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ. Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ» ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ» ΣΧΕΣΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑΣ Πρόληψη εμφάνισης νοσημάτων Θεραπεία ασθενών στο χώρο του νοσοκομείου

Διαβάστε περισσότερα

ΛΙΠΙΔΙΑ - ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΪΝΕΣ. ΛΙΠΙΔΙΑ Τι είναι; - Λειτουργίες. Η. ΜΥΛΩΝΗΣ Κλινική Χημεια Λιπίδια-Λιποπρωτεϊνες - May 12, 2015 ΛΙΠΙΔΙΑ - ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΪΝΕΣ

ΛΙΠΙΔΙΑ - ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΪΝΕΣ. ΛΙΠΙΔΙΑ Τι είναι; - Λειτουργίες. Η. ΜΥΛΩΝΗΣ Κλινική Χημεια Λιπίδια-Λιποπρωτεϊνες - May 12, 2015 ΛΙΠΙΔΙΑ - ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΪΝΕΣ ΛΙΠΙΔΙΑ - ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΪΝΕΣ ΛΙΠΙΔΙΑ - ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΪΝΕΣ Είδη ιπιδίων Ιδιότητες Λιποπρωτείνες Ταξινόμηση Σύσταση σε ιπίδια και αποπρωτείνες Μεταβοισμός Επιθυμητές τιμές οριακές τιμές Δυσιπιδαιμίες - Υπεριποπρωτεϊναιμίες

Διαβάστε περισσότερα

Ανακεφαλαιώνοντας, οι διάφορες ρυθµίσεις ώστε να µη γίνεται ταυτόχρονα και βιοσύνθεση και β-οξείδωση είναι οι ακόλουθες: Ηγλυκαγόνηκαιηεπινεφρίνη

Ανακεφαλαιώνοντας, οι διάφορες ρυθµίσεις ώστε να µη γίνεται ταυτόχρονα και βιοσύνθεση και β-οξείδωση είναι οι ακόλουθες: Ηγλυκαγόνηκαιηεπινεφρίνη Ανακεφαλαιώνοντας, οι διάφορες ρυθµίσεις ώστε να µη γίνεται ταυτόχρονα και βιοσύνθεση και β-οξείδωση είναι οι ακόλουθες: Ηγλυκαγόνηκαιηεπινεφρίνη (αδρεναλίνη) ευνοούν τη β-οξείδωση και την κινητοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές ενεργειακές απώλειες κατά την εφηβεία Ανάπτυξη Τυπικές ηµερήσιες δραστηριότητες Ιδιαίτερες δραστηριότητες για το συγκεκριµένο άθληµα.

Βασικές ενεργειακές απώλειες κατά την εφηβεία Ανάπτυξη Τυπικές ηµερήσιες δραστηριότητες Ιδιαίτερες δραστηριότητες για το συγκεκριµένο άθληµα. ιατροφή στην εφηβεία και άθληση-ενεργειακή ισορροπία και πρόσληψη Ηµεροµηνία δηµοσίευσης: 17 Φεβρουαρίου 2003 Τα διαιτολόγιο ενός νεαρού αθλητή θα πρέπει αρχικά να είναι επαρκές σε θερµίδες αλλά και σε

Διαβάστε περισσότερα

αθηρωμάτωση apo-b apoυπερχοληστερολαιμία υπερχοληστερολαιμία υπερχοληστερολαιμία τριγλυκερίδ βλάβη των αγγείων ΗDL - καλή χοληστερίνη

αθηρωμάτωση apo-b apoυπερχοληστερολαιμία υπερχοληστερολαιμία υπερχοληστερολαιμία τριγλυκερίδ βλάβη των αγγείων ΗDL - καλή χοληστερίνη LDL - κακή χοληστερίνη apo-al ά apo τριγλυκερίδια αθηρωμάτωση βλάβη των αγγείων LDL - κακή χοληστερίνη αθηρωμάτωση βλάβη των αγγείων ΙΑΤΡΕΙΟ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΤΩΝ ΛΙΠΙΔΙΩΝ Β ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει η Ράνια Σαμαρά, Διαιτολόγος - Διατροφολόγος

Γράφει η Ράνια Σαμαρά, Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Γράφει η Ράνια Σαμαρά, Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Σε προηγούμενα άρθρα μιλήσαμε για τη σχέση σωστής διατροφής και αθλητισμού, διακρίναμε τη σημαντικότητα του ρόλου που διαδραματίζει και επικεντρωθήκαμε

Διαβάστε περισσότερα

Ισορροπημένη διατροφή. της αναλογίας της μέσης προς τους. Κλασσική Πυραμίδα τροφών. Πυραμίδες Τροφών. Κατανομή λίπους και χρόνιες παθήσεις

Ισορροπημένη διατροφή. της αναλογίας της μέσης προς τους. Κλασσική Πυραμίδα τροφών. Πυραμίδες Τροφών. Κατανομή λίπους και χρόνιες παθήσεις Άσκηση και διατροφή στην πρόληψη και αντιμετώπιση ασθενειών Ισορροπημένη διατροφή Κατανομή λίπους και χρόνιες παθήσεις Ο τρόπος εναπόθεσης του σωματικού λίπους έχει αποδειχτεί τελευταία πως αποτελεί ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΟΛΟΓΩΝ ΚΥΠΡΟΥ

ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΟΛΟΓΩΝ ΚΥΠΡΟΥ Ανακοίνωση Συνδέσμου Διαιτολόγων και Διατροφολόγων Κύπρου για την Παγκύπρια Εβδομάδα Πρόληψης Καρδιοπαθειών (24-28/9/2012) Φετινό Θέμα: «Go Red for Women «Κόκκινος συναγερμός για την γυναικεία καρδιά»

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ

ΟΙ ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΟΙ ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ Ο σύγχρονος ΟΔΗΓΟΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ συμπεριλαμβάνει τα ακόλουθα στοιχεία: Ψωμιά, Δημητριακά, Ρύζι και Μακαρόνια (6 με 11 μερίδες): Οι υδατάνθρακες παίζουν βασικό ρόλο σε όλα τα διαιτολόγια.

Διαβάστε περισσότερα

Οστεοπόρωση. Διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία. Δρ. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός

Οστεοπόρωση. Διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία. Δρ. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός Οστεοπόρωση Διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία Δρ. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός Η οστεοπόρωση είναι πιο συχνή από τις παθήσεις της καρδιάς και των πνευμόνων Οστεοπόρωση: Η σιωπηλή επιδημία

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΚΑΙ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ. Φώτης Καψιμάλης Αν. Δ/ντής Πνευμονολογικής Κλινικής Νοσοκομείο Ερρίκος Ντυνάν

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΚΑΙ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ. Φώτης Καψιμάλης Αν. Δ/ντής Πνευμονολογικής Κλινικής Νοσοκομείο Ερρίκος Ντυνάν ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΚΑΙ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ Φώτης Καψιμάλης Αν. Δ/ντής Πνευμονολογικής Κλινικής Νοσοκομείο Ερρίκος Ντυνάν Σύνδρομο αποφρακτικής άπνοιας στον ύπνο ( ΣΑΥ) Συχνή διαταραχή (5%

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΧΕΤΙΣΜΟΣ ΥΓΕΙΑΣ ΝΕΦΡΩΝ, ΚΑΡ ΙΑΣ, ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ ΚΑΙ ΙΑΒΗΤΗ

ΣΥΣΧΕΤΙΣΜΟΣ ΥΓΕΙΑΣ ΝΕΦΡΩΝ, ΚΑΡ ΙΑΣ, ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ ΚΑΙ ΙΑΒΗΤΗ ΣΥΣΧΕΤΙΣΜΟΣ ΥΓΕΙΑΣ ΝΕΦΡΩΝ, ΚΑΡ ΙΑΣ, ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ ΚΑΙ ΙΑΒΗΤΗ Kidney Health Australia σελίδα 1/5 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η νεφροπάθεια χαρακτηρίζεται και ως "σιωπηρή ασθένεια" γιατί συχνά δεν υπάρχουν συμπτώματα.

Διαβάστε περισσότερα

Οφέλη του πράσινου τσαγιού για την υγεία

Οφέλη του πράσινου τσαγιού για την υγεία Τσάι Πράσινο Οι ιδιότητες και τα οφέλη του πράσινου τσαγιού είναι γνωστές εδώ και αιώνες σε πολλούς Ασιατικούς πολιτισμούς. Ωστόσο στο δυτικό κόσμο το πράσινο τσάι έγινε δημοφιλές πρόσφατα. Μόνο το τελευταίο

Διαβάστε περισσότερα

www.cirse.org Περιφερική Αγγειοπάθεια Ενημέρωση Ασθενών Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική

www.cirse.org Περιφερική Αγγειοπάθεια Ενημέρωση Ασθενών Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική Περιφερική Αγγειοπάθεια Ενημέρωση Ασθενών Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική www.cirse.org Cardiovascular and Interventional Radiological Society of Europe Cardiovascular and Interventional

Διαβάστε περισσότερα

Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ

Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ LDL-C : μείζων

Διαβάστε περισσότερα

Τα εικοσανοειδή και η σχέση τους µε την υγεία

Τα εικοσανοειδή και η σχέση τους µε την υγεία Τα εικοσανοειδή και η σχέση τους µε την υγεία ρ. Αγγελική Τριανταφύλλου - Πιτίδη Ιατρός Μικροβιολόγος Αν. Καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Πανεπιστηµίου Αθηνών Κύριο µέληµα του ανθρώπου ήταν και είναι, η διατήρηση

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΙΑΤΡΟΦΗ ΣΤΟ ΦΑΡΜΑΚΕΙΟ. Μαρία Σκουρολιάκου, PhD

ΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΙΑΤΡΟΦΗ ΣΤΟ ΦΑΡΜΑΚΕΙΟ. Μαρία Σκουρολιάκου, PhD ΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΙΑΤΡΟΦΗ Η ΚΑΤΑΛΛΗΛΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΤΟ ΦΑΡΜΑΚΕΙΟ Μαρία Σκουρολιάκου, PhD Επίκουρη Καθηγήτρια Χαροκοπείου Πανεπιστηµίου ιαβήτης Ελλάδα: 1,000,000 ασθενείς Αδιάγνωστοι? Παγκοσµίως µια από τις κυριότερες

Διαβάστε περισσότερα

Υδατάνθρακες: σύνθετο και μπερδεμένο και στους καταναλωτές & επαγγελματίες υγείας

Υδατάνθρακες: σύνθετο και μπερδεμένο και στους καταναλωτές & επαγγελματίες υγείας Υδατάνθρακες: σύνθετο και μπερδεμένο και στους καταναλωτές & επαγγελματίες υγείας Πλούσιες σε Υδατ/χαμηλές Σύνθετοι υδατάνθρακες σε λίπη δίαιτες Απλές ζάχαρες Δίαιτες χαμηλού GI Χαμηλής γλυκαιμικής δόσης

Διαβάστε περισσότερα

Υπερλιπιδαιμία και Άσκηση

Υπερλιπιδαιμία και Άσκηση Υπερλιπιδαιμία και Άσκηση Υπερλιπιδαιμία και Άσκηση Κατηγοριοποίηση στις τιμές των λιπών Μεταβολισμός λιπιδίων κατά την άσκηση Επίδραση της οξείας άσκησης Επίδραση της χρόνιας άσκησης Επίδραση της έκκεντρης

Διαβάστε περισσότερα

Περιφέρεια μέσης. Αναλογία μέσης προς γοφούς. Μεταβολικό Σύνδρομο, Μεσογειακή Διατροφή και Άσκηση

Περιφέρεια μέσης. Αναλογία μέσης προς γοφούς. Μεταβολικό Σύνδρομο, Μεσογειακή Διατροφή και Άσκηση Μεταβολικό Σύνδρομο, Μεσογειακή Διατροφή και Άσκηση Θανάσης Τζιαμούρτας, Ph.D. Αναπληρωτής Καθηγητής Βιοχημείας της Άσκησης Κατανομή λίπους και χρόνιες παθήσεις Ο τρόπος εναπόθεσης του σωματικού λίπους

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιαγγειακή νόσος και νόσος του Alzheimer: κοινοί µοριακοί µηχανισµοί

Καρδιαγγειακή νόσος και νόσος του Alzheimer: κοινοί µοριακοί µηχανισµοί Καρδιαγγειακή νόσος και νόσος του Alzheimer: κοινοί µοριακοί µηχανισµοί Αγγελική Χρόνη Ερευνήτρια Β Ινστιτούτο Βιολογίας, ΕΚΕΦΕ «ηµόκριτος» Ηµερίδα «ΗΣυµβολή των Ερευνητικών Κέντρων στην Έρευνα, την Τεχνολογική

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό βιβλιαράκι για ασθενείς με οικογενή υπερχοληστερολαιμία και επαγγελματίες υγείας DR. LEIV OSE

Εκπαιδευτικό βιβλιαράκι για ασθενείς με οικογενή υπερχοληστερολαιμία και επαγγελματίες υγείας DR. LEIV OSE Εκπαιδευτικό βιβλιαράκι για ασθενείς με οικογενή υπερχοληστερολαιμία και επαγγελματίες υγείας DR. LEIV OSE ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΤΙ ΠΡΟΚΕΙΤΑΙ ΝΑ ΜΑΘΕΤΕ ΑΠΟ ΑΥΤΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΑΡΑΚΙ Αυτό το βιβλιαράκι περιέχει σημαντικές

Διαβάστε περισσότερα

η λύση στο πρόβληµα της κυτταρίτιδας Συµπλήρωµα διατροφής µε ω3 - ω6, βιταµίνες Β6 & Ε και φυτικά εκχυλίσµατα

η λύση στο πρόβληµα της κυτταρίτιδας Συµπλήρωµα διατροφής µε ω3 - ω6, βιταµίνες Β6 & Ε και φυτικά εκχυλίσµατα η λύση στο πρόβληµα της κυτταρίτιδας Συµπλήρωµα διατροφής µε ω3 - ω6, βιταµίνες Β6 & Ε και φυτικά εκχυλίσµατα "Κλινικά αποδεδειγµένα αποτελέσµατα σε 47 ηµέρες" Αντιμετώπιση της κυτταρίτιδας Ένα από τα

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Σακχαρώδης Διαβήτης Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Number of people with diabetes by IDF Region, 2013 IDF Diabetes Atlas.

Διαβάστε περισσότερα

12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΑΝΑΠΤΥΞΗ

12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΑΝΑΠΤΥΞΗ 12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΑΝΑΠΤΥΞΗ Η αναπαραγωγή είναι μία χαρακτηριστική λειτουργία, η μόνη που δεν είναι απαραίτητη για την επιβίωση του ίδιου του οργανισμού αλλά για τη διαιώνιση του είδους. Η αναπαραγωγή στον

Διαβάστε περισσότερα

Μαρία Μουκταρούδη Παθολογος Επιμελήτρια Β

Μαρία Μουκταρούδη Παθολογος Επιμελήτρια Β Μαρία Μουκταρούδη Παθολογος Επιμελήτρια Β Παράγοντες κινδύνου για καρδιαγγειακή νόσο Δίαιτα Κάπνισμα Οινόπνευμα Ελαττωμένη σωματική δραστηριότητα Υπέρταση Δυσλιπιδαιμία Παχυσαρκία Σακχαρώδης διαβήτης Υπερτροφία

Διαβάστε περισσότερα

Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα

Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα Journalist Handbook 1 Πληροφορίες για Δημοσιογράφους Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα Νοσος Cushing 3 TΙ ΕΙΝΑΙ Η ΝΟΣΟΣ CUSHING; Πριν μιλήσουμε για τη Νόσο Cushing, θα πρέπει να κατανοήσουμε την ασθένεια

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΝΗΣΤΙΚΟΥ ΚΑΙ ΤΡΑΦΕΝΤΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ Tον ανθρώπινο µεταβολισµό το χαρακτηρίζουν δύο στάδια. Tοπρώτοείναιηκατάστασητουοργανισµούµετά

ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΝΗΣΤΙΚΟΥ ΚΑΙ ΤΡΑΦΕΝΤΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ Tον ανθρώπινο µεταβολισµό το χαρακτηρίζουν δύο στάδια. Tοπρώτοείναιηκατάστασητουοργανισµούµετά ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΝΗΣΤΙΚΟΥ ΚΑΙ ΤΡΑΦΕΝΤΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ Tον ανθρώπινο µεταβολισµό το χαρακτηρίζουν δύο στάδια. Tοπρώτοείναιηκατάστασητουοργανισµούµετά απόκάποιογεύµα, οπότετοαίµαείναιπλούσιοσε θρεπτικές ύλες από

Διαβάστε περισσότερα

Κυκλοφορικό σύστημα. Από μαθητές και μαθήτριες του Στ 1

Κυκλοφορικό σύστημα. Από μαθητές και μαθήτριες του Στ 1 Κυκλοφορικό σύστημα Από μαθητές και μαθήτριες του Στ 1 Η καρδία Χτύπα 2 δισεκατομμύρια φορές σε όλη μας τη ζωή. Βρίσκεται στο θώρακα, κέντρο προς αριστερά. Έχει το μέγεθος μιας γροθιάς. Αλεξάνδρα, Αναστασία,

Διαβάστε περισσότερα

Η επίδραση των φυτικών στερολών στη µείωση της κακής χοληστερόλης. Εσείς µήπως ανήκετε στο 16,3% του πληθυσµού που έχει υψηλή χοληστερόλη;

Η επίδραση των φυτικών στερολών στη µείωση της κακής χοληστερόλης. Εσείς µήπως ανήκετε στο 16,3% του πληθυσµού που έχει υψηλή χοληστερόλη; Η επίδραση των φυτικών στερολών στη µείωση της κακής χοληστερόλης Εσείς µήπως ανήκετε στο 16,3% του πληθυσµού που έχει υψηλή χοληστερόλη; Ο σύγχρονος τρόπος ζωής Καθιστική ζωή Γρήγορες λύσεις διατροφής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ Γυναικεία Ορµονικά Προφίλ (για την αναπαραγωγική και περιεµµηνοπαυσιακή ηλικία) Οι ωοθήκες βρίσκονται στο δεξιό και αριστερό τµήµα της πυελική κοιλότητας, πλησίον της µήτρας και

Διαβάστε περισσότερα

διαιτητικές συνήθειες εμβρυϊκή εφηβείας ψυχογενής ανορεξία

διαιτητικές συνήθειες εμβρυϊκή εφηβείας ψυχογενής ανορεξία ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ Οι σωστές διατροφικές συνήθειες συμβάλλουν σημαντικά στην προαγωγή της υγείας και στην πρόληψη χρόνιων νοσημάτων. Όσο πιο νωρίς αποκτάμε συνήθειες που προάγουν την υγεία μας τόσο λιγότερα

Διαβάστε περισσότερα

Η νηστεία κάνει θαύματα

Η νηστεία κάνει θαύματα Η νηστεία κάνει θαύματα Έρευνα του Πανεπιστημίου Κρήτης δείχνει ότι οι διατροφικές επιταγές της Ορθόδοξης Εκκλησίας είναι άκρως ευεργετικές για την υγεία των παιδιών Οι ειδικοί λένε ότι η αποχή από τις

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΜΟΝΙΚΕΣ ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΑΘΛΗΣΗ

ΟΡΜΟΝΙΚΕΣ ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΑΘΛΗΣΗ ΟΡΜΟΝΙΚΕΣ ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΑΘΛΗΣΗ Βασίλης Μούγιος, PhD ΤΕΦΑΑ ΑΠΘ http://users.auth.gr/mougios Παράγοντες που επηρεάζουν τις ορµονικές αποκρίσεις στην άσκηση Τύπος άσκησης Οξεία Χρόνια Προσαρµογές Αντοχής/δυναµική/αερόβια

Διαβάστε περισσότερα

PΟΛΟΣ ΤΩΝ ΛΙΠΑΡΩΝ ΥΛΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ H βιολογική σημασία των λιποειδών είναι μεγάλη : Eίναι δομικές μονάδες των μεμβρανών και συμμετέχουν στις

PΟΛΟΣ ΤΩΝ ΛΙΠΑΡΩΝ ΥΛΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ H βιολογική σημασία των λιποειδών είναι μεγάλη : Eίναι δομικές μονάδες των μεμβρανών και συμμετέχουν στις PΟΛΟΣ ΤΩΝ ΛΙΠΑΡΩΝ ΥΛΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ H βιολογική σημασία των λιποειδών είναι μεγάλη : Eίναι δομικές μονάδες των μεμβρανών και συμμετέχουν στις διάφορες διεργασίες που γίνονται μέσω των μεμβρανών. Eίναι

Διαβάστε περισσότερα