Υπεύθυνοι Εκδοσης Δρ. Ι.Α. Κυριαζής Δρ. Ι.Μ. Ιωαννίδης

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Υπεύθυνοι Εκδοσης Δρ. Ι.Α. Κυριαζής Δρ. Ι.Μ. Ιωαννίδης"

Transcript

1 2 ο (ΧΕΙΜΕρινο) Κλινικο Φροντιστηριο Ε.Μ.ΠΑ.Κ.Α.Ν. ΤΟΜΟΣ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ Υπεύθυνοι Εκδοσης Δρ. Ι.Α. Κυριαζής Δρ. Ι.Μ. Ιωαννίδης Τομος Πρακτικων

2 2 o (ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ) ΚΛΙΝΙΚΟ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ Πρόληψη και Αντιμετώπιση Καρδιομεταβολικών Παραγόντων Κινδύνου: Πρακτικές Οδηγίες Τόμος Πρακτικών Οκτωβρίου 2011 Αιδηψός Ξενοδοχείο Therme Sylla 1

3

4 ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ Πρόεδρος: Ιωάννης Κυριαζής Αντιπρόεδρος: Ελευθέριος Ζέρβας Γενική Γραμματέας: Ερυφίλη Χατζηαγγελάκη Ταμίας: Αθανάσιος Λαλούσης Σύμβουλος: Χαρίλαος Δημοσθενόπουλος Σύμβουλος: Κωνσταντίνος Θωμόπουλος Σύμβουλος: Ιωάννης Ιωαννίδης Πρόεδροι: Μέλη: ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Χ. Δημοσθενόπουλος - Ι. Ιωαννίδης Ρ. Ευθυμιάδου Ε. Ζέρβας Κ. Θωμόπουλος Ι. Ιωαννίδης Ι. Κυριαζής Α. Λαλούσης λ. Λαναράς Κ. Μπακαλάκου Ε. Μπελιώτης Κ. Σγούρος Α. Τσούκας Εταιρεία Μελέτης Παραγόντων Κινδύνου για Αγγειακά Νοσήματα (Ε.Μ.ΠΑ.Κ.Α.Ν.) Ιακ. Δραγάτση 8, ΠΕΙΡΑΙΑΣ (Όροφος 4 - Γραφείο 9), Τηλ: , Φαξ: , website:

5

6 ÓÕÌÌÅÔÅ ÏÍÔÅÓ Α. ΑΛΑΒΕΡΑΣ Παθολόγος, Διευθυντής, Α Παθολογικό Τμήμα, Κοργιαλένειο Μπενάκειο Γ.Ν.Α. «Ε.Ε.Σ.» Δ. ΒΛΑΧΑΚΟΣ Αναπλ. Καθηγητής Νεφρολογίας, Β Πανεπιστημιακή Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Π.Γ.Ν. «Αττικόν» Γ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ Καθηγητής Παθολογίας, Διευθυντής Β Προπαιδευτικής Παθολογικής Κλινικής - Μονάδα Έρευνας Πανεπιστημίου Αθηνών και Διαβητολογικού Κέντρου, Π.Γ.Ν. «Αττικόν» Χ. ΔΗΜΟΣΘΕΝΟΠΟΥΛΟΣ Κλινικός Διαιτολόγος- Βιολόγος, Προϊστάμενος, Διαιτολογικό Τμήμα, Γ.Ν.Α. «Λαϊκό», Σύμβουλος Δ.Σ. ΕΜΠΑΚΑΝ Μ. ΖΑΪΡΗΣ Καρδιολόγος, Επιμελητής, Καρδιολογικό Τμήμα,«Τζάνειο» Γ.Ν. Πειραιά Ε. ΖΕΡΒΑΣ Πνευμονολόγος-Φυματιολόγος, Επιμελητής Β, 7η Πνευμονολογική Κλινική, Γ.Ν.Ν.Θ.Α «Η Σωτηρία», Αντιπρόεδρος Δ.Σ. ΕΜΠΑΚΑΝ Κ. ΘΩΜΟΠΟΥΛΟΣ Καρδιολόγος, Επιμελητής, Υπεύθυνος Ιατρείου Υπέρτασης, Καρδιολογικό Τμήμα, Γ.Ν.Μ.Α. «Έλενα Βενιζέλου», Σύμβουλος Δ.Σ. ΕΜΠΑΚΑΝ Ι. ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ Παθολόγος-Διαβητολόγος, Επιμελητής Α, Υπεύθυνος Διαβητολογικού Ιατρείου, Β Παθολογική Κλινική, Κωνσταντοπούλειο Γ.Ν. Ν. Ιωνίας, Σύμβουλος Δ.Σ. ΕΜΠΑΚΑΝ Ι. ΚΥΡΙΑΖΗΣ Παθολόγος-Διαβητολόγος, Διευθυντής, Β' Παθολογική Κλινική & Διαβητολογικό Ιατρείο, Γ.Ν. Ασκληπιείο Βούλας, Πρόεδρος Δ.Σ. ΕΜΠΑΚΑΝ Β. ΛΑΜΠΑΔΙΑΡΗ Λέκτωρ Παθολογίας, Β' Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική - Μονάδα Έρευνας Πανεπιστημίου Αθηνών & Διαβητολογικό Κέντρο, Π.Γ.Ν. «Αττικόν» Σ. ΛΙΑΤΗΣ Παθολόγος- Διαβητολόγος, Επιμελητής Β, Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική & Διαβητολογικό Κέντρο, Γ.Ν.Α. «Λαϊκό» ΑΙΚ. ΜΑΡΑΘΙΑ Πνευμονολόγος-Εντατικολόγος, Υποδιευθύντρια Καρδιοχειρουργική ΜΕΘ, Ωνάσειο Κ.Γ.Χ. Κ. ΜΠΑΚΑΛΑΚΟΥ Παθολόγος, Συνεργάτης Διαβητολογικού Ιατρείου, Κωνσταντοπούλειο Γ.Ν. Ν. Ιωνίας Σ. ΜΠΟΥΣΜΠΟΥΛΑΣ Διευθυντής, Γ Παθολογικό Τμήμα, Υπεύθυνος, Διαβητολογικό Κέντρο, Γ.Ν. Νίκαιας «Άγιος Παντελεήμων» Ι. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ Επιμελητής Α, Β Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική, Π.Γ.Ν. «Αττικόν» Δ. ΡΙΧΤΕΡ Διευθυντής, Καρδιολογική Κλινική, «Ευρωκλινική» Αθηνών Ε. ΧΑΤΖΗΑΓΓΕΛΑΚΗ Επίκουρη Καθηγήτρια Παθολογίας, Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική & Μονάδα Έρευνας, Π.Γ.Ν. «Αττικόν», Γεν. Γραμματέας Δ.Σ. ΕΜΠΑΚΑΝ

7

8 ÐÅÑÉÅΧÏÌÅÍÁ Παχυσαρκία: Επιδημιολογικά δεδομένα, εκτίμηση και αντιμετώπιση... 9 Ι. Κυριαζής Διατροφικές παρεμβάσεις στην αντιμετώπιση της παχυσαρκίας Χ. Δημοσθενόπουλος Ο ρόλος του λιπώδους ιστού στην εμφάνιση διαβήτη και καρδιαγγειακών επιπλοκών Ι. Ιωαννίδης Νικοτίνη και αθηρωμάτωση Ε. Ζέρβας Κάπνισμα - Υπάρχει δυνατότητα παρέμβασης; Α. Μαραθιά Καρδιοπροστατευτική δράση των Ω-3 λιπαρών οξέων Δ. Ρίχτερ Παλαιότερα αντιδιαβητικά δισκία Μετφορμίνη-Σουλφονυλουρίες-Πιογλιταζόνη Σ. Λιάτης Στατίνες: πότε και πώς; Κ. Θωμόπουλος Φιμπράτες: Η θέση τους στην αντιμετώπιση της δυσλιπιδαιμίας Κ. Μπακαλάκου Η αντιμετώπιση της υπέρτασης σήμερα Α. Αλαβέρας Αγγειακό ενδοθήλιο και καρδιομεταβολικός κίνδυνος Ι. Οικονομίδης

9

10 Παχυσαρκία: Επιδημιολογικά δεδομένα, εκτίμηση και αντιμετώπιση Ιωάννης Κυριαζής Μία παγκόσμια επιδημία, αυτή της παχυσαρκίας, εξελίσσεται ραγδαία σε πολλές κοινωνίες, προκαλώντας πολλές και απειλητικές επιπτώσεις για τη δημόσια υγεία αυτών των κοινωνιών, εξ αιτίας του σχετιζόμενου με αυτήν κινδύνου της εμφάνισης καρδιαγγειακών παθήσεων και καρκίνου. H αυξημένη πρόσληψη τροφής και άρα θερμίδων, ιδιαίτερα η αυξημένη πρόσληψη λίπους και ο καθιστικός τρόπος ζωής είναι οι κύριες αιτίες αυτής της επιδημίας. Και βέβαια αυτοί οι εξωγενείς παράγοντες επιδρούν σε ένα γενετικά προδιατεθειμένο άτομο, ώστε ο συνδυασμός αυτών να είναι το κύριο χαρακτηριστικό των μοντέρνων κοινωνιών. Το τελευταίο τέταρτο του αιώνα μας, μολονότι δεν έχουν επιτευχθεί σημαντικά βήματα προόδου στη θεραπευτική της αντιμετώπιση, έχουν σημειωθεί αρκετές αλλαγές στην κατανόηση της αιτιολογίας της και στις επιπτώσεις της στην υγεία. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας πρόσφατα, αφού αναγνώρισε την παχυσαρκία ως νόσο, αποδέχθηκε ότι υπάρχει έκρηξη παγκόσμιας επιδημίας της παχυσαρκίας.στην Ελλάδα, η νόσος της παχυσαρκίας είναι σε έξαρση. Στην πανελλήνιας εμβέλειας επιδημιολογική μελέτη που διεξήγαγε πρόσφατα η Ελληνική Ιατρική Εταιρεία Παχυσαρκίας, ανιχνεύθηκε ο επιπολασμός της παχυσαρκίας καθ όλη την ελληνική επικράτεια. Βρέθηκε, λοιπόν, ότι οι άνδρες με παχυσαρκία αποτελούν το 26,0% του ελληνικού ανδρικού πληθυσμού και οι παχύσαρκες γυναίκες αντίστοιχα αποτελούν το 18,2%. Εάν τώρα συνυπολογισθεί και το ποσοστό των ατόμων με υπερβάλλον σωματικό βάρος, μία κατάσταση που συνήθως εξελίσσεται με την πάροδο των ετών σε παχυσαρκία, καθώς και το πολύ μικρό ποσοστό των ατόμων που είναι αδύνατοι, τότε παρατηρείται ότι μόνο το 31,0% των Ελλήνων και μόνο το 47,2% των Ελληνίδων, έχουν φυσιολογικό σωματικό βάρος. Στα παιδιά και τους εφήβους τα ευρήματα είναι πιο αισιόδοξα, αφού περίπου το 79% των Ελληνόπουλων έχουν φυσιολογικό σωματικό βάρος. Ο επιπολασμός της παχυσαρκίας στα παιδιά είναι 9,4% για τα αγόρια και 6,4% για τα κορίτσια, ενώ τα αντίστοιχα ποσοστά στους εφήβους είναι 6,1% και 2,7%. Η αύξηση της συχνότητας, καθώς και της βαρύτητας του βαθμού της παχυσαρκίας, αναμένεται να αυξήσει ακόμη περισσότερο τα ποσοστά εμφάνισης των πολλών συνοδών αυτής ασθενειών. Εκτός από την αισθητική πλευρά του θέματος, όπου οι κρίσεις παραμέ- 9

11 ΤΟΜΟΣ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ 2 ου (ΧΕΙΜΕρινου) Κλινικου Φροντιστηριου Ε.Μ.ΠΑ.Κ.Α.Ν. νουν υποκειμενικές και διαφέρουν ανάλογα και με κοινωνικές αντιλήψεις αλλά και από εποχή σε εποχή, στον τομέα της υγείας η κατάσταση αντικειμενοποιείται. Η παχυσαρκία έχει συσχετιστεί με σημαντική συννοσηρότητα και, αναπόφευκτα, με θνησιμότητα του πληθυσμού. Ένα ευρύ και ετερόκλητο σύνολο παθήσεων έχει αποδειχθεί ότι «προτιμούν» τους παχύσαρκους, αφού τα καρδιαγγειακά νοσήματα, τα μεταβολικά νοσήματα, οι αρθροπάθειες, τα νοσήματα του γαστρεντερικού και ο καρκίνος είναι από τις σημαντικότερες επιπτώσεις της παχυσαρκίας. Η αιτιοπαθογένεια της παχυσαρκίας παραμένει εν πολλοίς άγνωστη. Η συνήθης μορφή της ανθρώπινης παχυσαρκίας φαίνεται πως είναι πολυγονιδιακή. Σπάνιες μορφές παχυσαρκίας έχουν περιγραφεί οφειλόμενες σε μονογονιδιακές μεταλλάξεις. Μερικές καλά μελετημένες μεταλλάξεις αφορούν τη λεπτίνη, τον υποδοχέα της λεπτίνης, την κονβερτάση της προορμόνης, την προ-οπιομελανοκορτίνη και τον υποδοχέα της μελανοκορτίνης-4. Πολλά άλλα γονίδια μελετώνται ακόμα ως εμπλεκόμενα στην αιτιοπαθογένεια της παχυσαρκίας. Ανάμεσά τους τα σημαντικότερα είναι: τα γονίδια των β2 και β3 αδρενεργικών υποδοχέων, της ορμονοευαίσθητης λιπάσης, της πρωτεΐνης αποσύζευξης 1 (UCP-1), του TNFa και του PPARγ 2. Η έρευνα στο πεδίο αυτό εντατικοποιήθηκε και επεκτάθηκε πολύ σε βάθος τα τελευταία χρόνια, μετά την ανακάλυψη της λεπτίνης και πολλών νέων ουσιών, καθώς και νευρωνικών υποθαλαμικών κυκλωμάτων, εμπλεκομένων στη ρύθμιση της όρεξης και της ενεργειακής ισορροπίας του οργανισμού. Ορισμός Η παχυσαρκία ορίζεται ως η περίσσεια λιπώδους ιστού στο σώμα. Το ακριβές κριτήριο, όμως, για το τι είναι περίσσεια είναι αμφιλεγόμενο. Η ακριβής μέτρηση του σωματικού λίπους απαιτεί εξειδικευμένες και ακριβές μεθόδους, που δεν είναι διαθέσιμες στην καθ ημέρα κλινική πράξη. Ωστόσο, στις περισσότερες περιπτώσεις η απλή κλινική εξέταση αρκεί για να θέσει τη διάγνωση. Ιατρική εκτίμηση του παχύσαρκου ασθενούς Δύο δείκτες είναι ιατρικά αποδεκτοί για την ποσοτική εκτίμηση της παχυσαρκίας, το σχετικό βάρος (relative weight, RW) και ο δείκτης μάζας σώματος (body mass index, BMI). Το σχετικό βάρος ορίζεται ως το πηλίκο του σωματικού βάρους προς το «επιθυμητό βάρος». Αν θέλουμε να το εκφράσουμε σε εκατοστιαία αναλογία, πολλαπλασιάζουμε το αποτέλεσμα με τον αριθμό 100. Το επιθυμητό βάρος είναι ο μέσος όρος για ένα άτομο με μέση κατασκευή σκελετού στους πίνακες που εκδίδονται από τις αρμόδιες υπηρεσίες (π.χ. Υπουργείο Υγείας ΗΠΑ). Το σχετικό βάρος δεν διαφοροποιείται για ανθρώπους με υπερβολικό λίπος ή υπερβολική μυϊκή μάζα. Ο δείκτης μάζας σώματος απεικονίζει με μεγαλύτερη ακρίβεια την παρουσία περίσσειας λιπώδους ιστού. Ορίζεται ως το πηλίκο του σωματικού βάρους σε κιλά προς το τετράγωνο του ύψους σε μέτρα. Οι φυσιολογικές τιμές του κυμαίνονται μεταξύ 20 και 25kg/m 2. Το Εθνικό Ινστιτούτο Υγείας των ΗΠΑ ορίζει ως παχυσαρκία την κατάσταση εκείνη κατά την οποία οι παραπάνω δείκτες παίρνουν τις τιμές RW>120% και BMI>27,5kg/m 2 10

12 ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ και την κατατάσσει ως εξής: Ήπια % και 27,5-30kg/m 2 Μέτρια % και 30-40kg/m 2 Σοβαρή >200% και >40kg/m 2 Υπάρχουν όμως και άλλοι σημαντικοί παράγοντες, όπως η κατανομή του λίπους στο σώμα. Ιδιαίτερα επικίνδυνη θεωρείται η «ανδρικού τύπου» ή «κεντρικού τύπου» παχυσαρκία που χαρακτηρίζεται από την εκλεκτική εναπόθεση του λίπους στην κοιλιά. Η περίμετρος της μέσης μετράται με διάφορους τρόπους. Ένας τρόπος είναι να μετρηθεί στο στενότερο σημείο της μέσης, τρόπος που δεν μπορεί να εφαρμοστεί σωστά σε πολλά παχύσαρκα άτομα, όπου δεν υφίσταται στενότερο σημείο στη μέση. Άλλος τρόπος είναι να μετρηθεί επί του ομφαλού, αλλά πάλι υπάρχει σημαντικός αριθμός παχύσαρκων με χαλάρωση της κοιλιάς, στα οποία ο ομφαλός έχει μετακινηθεί σημαντικά προς τα κάτω. Η μέτρηση επί της λαγονίου ακρολοφίας παρέχει σταθερό σημείο μέτρησης, αλλά, λόγω χαμηλότερης τοπογραφίας στην κοιλιά, υποεκτιμά το ενδοκοιλιακό λίπος. Σήμερα, από τη συντριπτική πλειοψηφία ερευνητών και κλινικών, χρησιμοποιείται η μέτρηση της περιμέτρου της μέσης στο μέσον της απόστασης μεταξύ του κατώτερου σημείου της τελευταίας πλευράς και του ανώτερου σημείου της λαγονίου ακρολοφίας, με το άτομο να στέκεται όρθιο, χωρίς ρούχα στο σημείο αυτό και σε εκπνοή, με τη μεζούρα γύρω από το σώμα σε οριζόντια διεύθυνση. Όταν η περίμετρος της μέσης είναι μεγαλύτερη από 88cm στις γυναίκες ή 102 cm στους άνδρες, ο κίνδυνος μεταβολικών και καρδιαγγειακών επιπλοκών (διαβήτης, διαταραχές των λιπιδίων του αίματος, στεφανιαία νόσος), είναι εξαιρετικά υψηλός, ακόμα και σε περιπτώσεις απλά υπέρβαρων ατόμων. Ένας άλλος κλινικός δείκτης της κατανομής του σωματικού λίπους είναι ο λόγος (Ratio) της περιμέτρου της μέσης (Waist) προς την περίμετρο στο ύψος των ισχίων (Hip) και συμβολίζεται ως WHR (Waist-to-Ηip Ratio). O WHR σαν δείκτης, εκφράζει την ποσότητα του λίπους που έχει εναποτεθεί κεντρικά, σε σχέση με αυτό που υπάρχει περιφερικά. Παχύσαρκα άτομα με υψηλή αναλογία περιμέτρου μέσης-ισχίων (>1,0 για τον άνδρα και 0,8 για τη γυναίκα) κινδυνεύουν περισσότερο να νοσήσουν από σακχαρώδη διαβήτη, αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο, στεφανιαία νόσο και τελικά να αποβιώσουν νωρίτερα από ίδιου βαθμού παχύσαρκους αλλά με μικρότερη αναλογία. Για τον προσδιορισμό του WHR, μετράται η περίμετρος της μέσης, όπως ήδη περιγράφηκε, ενώ η μέτρηση της περιμέτρου των ισχίων γίνεται με το άτομο να στέκεται με τα πόδια τεντωμένα και τους άκρους πόδες ευθυγραμμισμένους και σε απόσταση μεταξύ τους έως 10 εκατοστά, επί των μειζόνων τροχαντήρων, με τη μεζούρα σε οριζόντια διεύθυνση, παράλληλη με το πάτωμα. Ο WHR χρησιμοποιείται όλο και λιγότερο πλέον σε μελέτες, επειδή δεν προσφέρει περισσότερα επιστημονικά στοιχεία από ότι μόνη της η περίμετρος της μέσης. Υπάρχουν όμως πολλές περιπτώσεις, όπου η αύξηση του σωματικού βάρους οφείλεται σε άλλα αίτια, όπως π.χ. σε αθλούμενους που αυξάνουν το μυϊκό τους ιστό. Ενώ λοιπόν ο ΔΜΣ είναι ένας πολύ απλός και εύχρηστος δείκτης, ο οποίος είναι χρήσιμος σε επιδημιολογικό επίπεδο, η χρησιμοποίησή του δεν προσφέρει εξατομικευμένες πληροφορίες για το λίπος του σώματος. 11

13 ΤΟΜΟΣ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ 2 ου (ΧΕΙΜΕρινου) Κλινικου Φροντιστηριου Ε.Μ.ΠΑ.Κ.Α.Ν. Η εξατομίκευση στον προσδιορισμό ύπαρξης φυσιολογικού βάρους ή παχυσαρκίας, καθώς και της βαρύτητάς της, γίνεται μέσω του προσδιορισμού της εκατοστιαίας ποσότητας του σωματικού λίπους. Είναι λοιπόν απαραίτητο για τη σωστή ιατρική κλινική πράξη, να γίνεται προσδιορισμός της συνολικής ποσότητας του λίπους του σώματος, είτε ως εκατοστιαία ποσότητα, είτε ως απόλυτη ποσότητα. Μία όλο και λιγότερο συχνά χρησιμοποιούμενη κλινική μέθοδος για την εκτίμηση της σύστασης του σώματος, είναι η μέθοδος της μέτρησης των δερματικών πτυχών. Οι μετρήσεις των δερματικών πτυχών γίνονται με ειδικά πτυχόμετρα, τα οποία κλείνουν, πιέζοντας την πτυχή με σταθερή δύναμη. Το άθροισμα των μετρήσεων των πτυχών τίθεται σε μαθηματικό τύπο και εξ αυτού προσδιορίζεται η εκατοστιαία ποσότητα του σωματικού λίπους. Οι θέσεις των μετρήσεων, ανάλογα με το χρησιμοποιούμενο πρωτόκολλο μπορούν να είναι από μία έως επτά. Το συνηθέστερα χρησιμοποιούμενο πρωτόκολλο είναι αυτό με τη μέτρηση των τεσσάρων δερματικών πτυχών κατά Durnin-Womersley, δηλαδή της πτυχής του δικεφάλου, του τρικεφάλου, της ωμοπλάτης και της λαγονίου άκανθας. Σημειώνεται ότι, δεν πρέπει να στρογγυλοποιούνται τα αποτελέσματα και είναι προτιμητέο να λαμβάνεται ως τελικό αποτέλεσμα της μέτρησης ο μέσος όρος τριών διαδοχικών μετρήσεων. Η μέθοδος δεν είναι ιδιαίτερα ακριβής στην εκτίμηση του σωματικού λίπους σε ιδιαίτερα παχύσαρκα άτομα ή σε άτομα με έντονα γυναικοειδή τύπο παχυσαρκίας. Η βιοηλεκτρική αντίσταση των ιστών (Bioelectrical Impedance Analysis-BIA) είναι η συχνότερα χρησιμοποιούμενη μέθοδος για την εκτίμηση της σύστασης του σώματος. Η μέθοδος βασίζεται στη θεώρηση ότι, το ανθρώπινο σώμα είναι ένας ηλεκτρικός αγωγός, ο οποίος ανάλογα με την ποσότητα του λιπώδους ιστού που έχει, αφού είναι γνωστό ότι το λίπος είναι κακός αγωγός, εμφανίζει διαφορετική ηλεκτρική αντίσταση στη δίοδο του ηλεκτρικού ρεύματος. Από μία συσκευή λοιπόν, παρέχεται υψηλής συχνότητας και πολύ χαμηλής έντασης ηλεκτρικό ρεύμα (συνήθως 50 khz με ma), το οποίο διαπερνά το ανθρώπινο σώμα (η δίοδος μεταξύ άκρας χειρός και άκρου ποδός είναι προτιμητέα) και το οποίο συναντά μία ωμική αντίσταση, η τιμή της οποίας τίθεται από τη συσκευή σε κατάλληλη εξίσωση και αμέσως εμφανίζεται το αποτέλεσμα, ως εκατοστιαία ποσότητα του σωματικού λίπους. Για ανεύρεση αποτελέσματος με μικρότερο σφάλμα, το εξεταζόμενο άτομο προηγουμένως δεν πρέπει να έχει κάνει άσκηση, θα πρέπει να έχει άδεια την ουροδόχο κύστη του, να μην έχει καταναλώσει καφέ ή οινοπνευματώδη και γενικότερα να μην έχουν προκληθεί διαταραχές νερού στο σώμα του. Η μέθοδος δεν είναι ιδιαίτερα ακριβής σε άτομα με διαταραχές νερού, όπως π.χ. σε σημαντικού βαθμού παχυσαρκία ή αφυδάτωση. Ο μοναδικός κλινικός δείκτης που δίνει συγκεκριμένες πληροφορίες για την ποσότητα του ενδοκοιλιακού λίπους είναι η προσθιοπίσθια διάμετρος κοιλίας 8. Η προσθιοπίσθια διάμετρος κοιλίας (ΔΚ) στο ύψος του ομφαλού, με το άτομο κατακεκλιμένο σε ύπτια θέση και σε φάση εκπνοής, μπορεί να προσδιορίσει το ενδοκοιλιακό λίπος, με μικρό σφάλμα μέτρησης για κλινική μέθοδο και με υψηλό συντελεστή συσχέτισης, με την ποσότητα ενδοκοιλιακού λίπους προσδιορισμένου με αξονική τομογραφία και αφού βέβαια χρησιμοποιηθεί ο κατάλληλος μαθηματικός τύπος. Για τους άνδρες ο τύπος είναι ΕΛ=(0,731Χ*ΔΚ)-11,5, ενώ για τις γυναίκες είναι ΕΛ=(0,37*ΔΚ)-4,85, όπου ΕΛ το ποσό του ενδοκοιλιακού λίπους σε λίτρα και ΔΚ η μετρη- 12

14 ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ θείσα τιμή της προσθιοπισθίας διαμέτρου κοιλίας σε εκατοστά. Εάν πολλαπλασιαστούν τα λίτρα του ενδοκοιλιακού λίπους με το ειδικό βάρος του λίπους, δηλαδή *0,923, τότε προσδιορίζεται η ποσότητα του ενδοκοιλιακού λίπους σε κιλά. Όλοι οι κλινικοί δείκτες που περιγράφηκαν είναι εύχρηστοι, ανέξοδοι, απαιτούν λίγο χρόνο για την εφαρμογή τους και άρα είναι κατάλληλοι για χρήση στην καθημερινή κλινική πράξη. Αντιμετώπιση H σημασία της φυσικής δραστηριότητας και της άσκησης στην απώλεια βάρους. Ο ρόλος της φυσικής δραστηριότητας και της άσκησης είναι σημαντικός για τον έλεγχο του βάρους, γιατί είναι ο μόνος τρόπος με τον οποίο μπορούμε να αυξήσουμε τις καύσεις του οργανισμού και την κατανάλωση ενέργειας. Έχει αποδειχθεί ότι λεπτά καθημερινής αεροβικής άσκησης αυξάνουν την μέση κατανάλωση ενέργειας, ελαττώνουν την όρεξη και το άγχος, βελτιώνουν τη φυσική κατάσταση και δημιουργούν ψυχική ευφορία. Όταν η διαιτητική αγωγή συνδυάζεται με άσκηση, η πιθανότητα να επιτευχθεί και να διατηρηθεί κάποια σημαντική απώλεια βάρους τριπλασιάζεται. Τα καλύτερα αποτελέσματα φαίνεται ότι έχει ο συνδυασμός αεροβικής και αναερόβιας άσκησης. Η αναερόβια άσκηση αυξάνει τη μυϊκή μάζα και ευνοεί την κατανάλωση ενέργειας, δεδομένου ότι 1 Kgr μυϊκού ιστού «καίει» Kcal την ημέρα, ενώ 1 Kgr λίπους μόνο 5-6 Kcal. Αντίθετα η «παθητική άσκηση» με ηλεκτρονικούς νευρομυικούς διεγέρτες δεν έχει κανένα απολύτως θετικό βιολογικό αποτέλεσμα. Για τους παραπάνω λόγους οι περισσότεροι ιατροί συνιστούν μαζί με δίαιτες ή φάρμακα και αύξηση της καθημερινής φυσικής δραστηριότητας (περπάτημα αντί για μετακίνηση με αυτοκίνητο, σκάλες αντί για ασανσέρ κλπ) ή κάποιο τακτικό πρόγραμμα άσκησης. Φαρμακευτική Η φαρμακευτική αγωγή της παχυσαρκίας θα πρέπει να αποτελεί το δεύτερο βήμα για την αντιμετώπισή της. Το παχύσαρκο άτομο θα πρέπει να καταφεύγει σε χρήση φαρμάκων μόνο όταν η διαιτολογική αντιμετώπιση έχει αποδεδειγμένα αποτύχει στην αντιμετώπιση της παχυσαρκίας. Θα πρέπει να διευκρινιστεί ότι η χρήση φαρμάκων κατά της παχυσαρκίας δεν απαλλάσσει το παχύσαρκο άτομο από την ανάγκη να υποβληθεί σε δίαιτα και σωματική άσκηση. Απλά βοηθάει περισσότερο στην απώλεια βάρους αλλά και στην αποφυγή υποτροπής. Σήμερα το μοναδικό φάρμακο που κυκλοφορεί στη χώρα μας είναι η Ορλιστάτη. Η ορλιστάτη είναι ένας εντερικός αναστολέας της λιπάσης που λαμβάνεται τρεις φορές ημερησίως με τα γεύματα. Προκαλεί δυσαπορρόφηση του 30% του λίπους των τροφών. Οδηγεί σε απώλεια βάρους 5-10%, σε 50-60% των ασθενούν και σε κλινικές μελέτες έχει βρεθεί ότι η απώλεια αυτή (μαζί με τη σχετική κλινική ωφέλεια) διατηρείται σε μεγάλο βαθμό τουλάχιστον έως και για τέσσερα χρόνια. Σε μία πρόσφατη ανασκόπηση όταν η ορλιστάτη συγκρίθηκε με φαρμακευτική ουσία 13

15 ΤΟΜΟΣ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ 2 ου (ΧΕΙΜΕρινου) Κλινικου Φροντιστηριου Ε.Μ.ΠΑ.Κ.Α.Ν. placebo όλοι οι παράγοντες κινδύνου για τη στεφανιαία νόσο βελτιώθηκαν, ενώ 37% λιγότεροι ασθενείς (52% εκ τα>ν οποίων με επηρεασμένη ανοχή της γλυκόζης) ανέπτυξαν σακχαρώδη διαβήτη μέσα σε τέσσερα χρόνια. Η ελαττωμένη εντερική απορρόφηση του λίπους μπορεί να έχει άμεσα αποτελέσματα στη βελτίωση της ευαισθησίας στην ινσουλίνη και στα λιπίδια. Το αποτέλεσμα βελτιώθηκε ακόμη περισσότερο με τη βοήθεια ενός οργανωμένου προγράμματος άσκησης και συγκεκριμένης διατροφής. Οι ασθενείς που δεν ακολουθούν τις οδηγίες για μειωμένη λήψη λιπών με τη διατροφή (σε γενικές γραμμές <60 gr λίπους ημερησίως) θα παρουσιάζουν στεατόρροια. Δεν είναι απαραίτητες οι ανεπιθύμητες ενέργειες από το γαστρεντερικό για να υπάρξει αποτελεσματική απώλεια βάρους, επειδή η δυσαπορρόφηση 20 gr λίπους είναι συνήθως ασυμπτωματική, ενώ προκαλεί ενεργειακό έλλειμμα της τάξης των 180 kcal ημερησίως. Νέα φάρμακα αναμένεται να κυκλοφορήσουν τα επόμενα χρόνια για την αντιμετώπιση της παχυσαρκίας. Ορισμένα απ αυτά δρουν στο πεπτικό σύστημα, μειώνοντας την απορρόφηση θερμιδογόνων ουσιών, ενώ άλλα, που βρίσκονται σε στάδιο έρευνας, θα δρουν σε νευροπεπτίδια του εγκεφάλου, αυξάνοντας τον κορεσμό. Θα προσφέρουν απώλεια βάρους από 4 έως 10 κιλά, με λιγότερες παρενέργειες από αυτά που κυκλοφορούν σήμερα. Είναι ήδη γνωστές κάποιες μελέτες [BLOOM Trial] σχετικά με την χορήγηση lorcaserine [εκλεκτικό αγωνιστή των 5-ΗΤ2c υποδοχέων] καθώς και με την χορήγηση Tesofensine [αναστολέας της επαναπρόσληψης της σεροτονίνης, νοραδρεναλίνης και ντοπαμίνης]. Χειρουργική Η τριαντάχρονη διεθνής εμπειρία με τις επεμβάσεις γαστρικού περιορισμού που λειτουργούν με δημιουργία στενώσεων (κλεψυδροειδής στόμαχος) και εμφύτευση ξένων υλικών γύρω από το στομάχι (πλέγματα, δακτύλιοι), έχει αποδείξει ότι οι επεμβάσεις αυτές (η διαμερισματοποίηση και η εμφύτευση γαστρικού δακτυλίου) δημιουργούν απώτερα προβλήματα σε ένα μεγάλο ποσοστό ασθενών. Επιπλέον, οι διατροφικοί περιορισμοί που επιβάλλει ο κλεψυδροειδής στόμαχος, οδηγούν ένα μεγάλο ποσοστό ασθενών που δεν μπορεί να προσαρμοστεί στις νέες συνθήκες στην επιλεκτική κατανάλωση μαλακών τροφών με αποτέλεσμα τη σταδιακή ανάκτηση βάρους (σύνδρομο μαλακής τροφής soft calorie syndrome). Από θεωρητική άποψη, μια ιδανική επέμβαση περιορισμού της γαστρικής χωρητικότητας πρέπει να συγκεντρώνει τα εξής χαρακτηριστικά: Να μη θέτει περιορισμούς στις επιλογές της διατροφής, να συμβάλλει στη βελτίωση της διατροφικής συμπεριφοράς (οι εμετοί δεν είναι βελτίωση!), να μην έχει σοβαρές απώτερες επιπλοκές και να προκαλεί σημαντική και μόνιμη απώλεια βάρους (>50% EWL στο 70% των ασθενών). Ο ρυθμιζόμενος γαστρικός δακτύλιος είναι μια παραλλαγή οριζόντιας γαστροπλαστικής που επινοήθηκε από τον Kuzmak το Οι πρώτες κλινικές δοκιμές με ανοιχτές επεμβάσεις ήταν απογοητευτικές. Ο γαστρικός δακτύλιος τράβηξε ξανά το ενδιαφέρον μετά το 1995 κυρίως για την απλότητα και την ευκολία της λαπαροσκοπικής εμφύτευσής του. Οι περισσότερες κλινικές μελέτες έγιναν στην Ευρώπη ( ) και στο διάστημα αυτό έγιναν σημαντικές βελτιώσεις τόσο στη σχεδίαση του υλικού όσο και στην χειρουργική 14

16 ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ τεχνική. Την τελευταία πενταετία φάνηκε ότι πολλά από τα προβλήματα του δακτυλίου επιλύθηκαν και ο γαστρικός δακτύλιος καθιερώθηκε σαν μια βασική βαριατρική επέμβαση γαστρικού περιορισμού, σε αντικατάσταση της «απαρχαιωμένης» διαμερισματοποίησης του στομάχου. Η ασφάλεια και η βραχυπρόθεσμη αποτελεσματικότητα (2-3 χρόνια) του γαστρικού δακτυλίου επιβεβαιώθηκαν από πολλές κλινικές μελέτες (0.1% θνητότητα, 45-60% απώλεια του πλεονάζοντος βάρους). Τα ενθαρρυντικά αποτελέσματα και η διαφήμηση πυροδότησαν στις αρχές του νέου αιώνα ένα κλίμα ενθουσιασμού για το δακτύλιο. Δέκα χρόνια μετά και αφού έχουν τοποθετηθεί 250,000 δακτύλιοι, τα περισσότερα βαριατρικά κέντρα της Ευρώπης εγκαταλείπουν το δακτύλιο και στρέφονται σε άλλες επεμβάσεις. Ο λόγος; Ο γαστρικός δακτύλιος αποδεικνύεται συν τω χρόνω ασύμφορος λόγω των πολλών επιπλοκών και των πτωχών απώτερων αποτελεσμάτων! Από τις δυσαπορροφητικές επεμβάσεις 1ης γενιάς ( ), οι τεχνικές νηστιδοειλεικής παράκαμψης που τελικά επικράτησαν τη δεκαετία του 80 ήταν δύο: Η τελικοπλάγια αναστόμωση των Payne και DeWind (1969) και η τελικοτελική αναστόμωση του Scott (1973). Σήμερα οι επεμβάσεις αυτές έχουν εγκαταληφθεί. Από τις δυσαπορροφητικές επεμβάσεις 2ης γενιάς (1970-σήμερα), η Χολοπαγκρεατική εκτροπή (Scopinaro) παρουσιάσθηκε στις αρχές του 70 από τον Ιταλό καθηγητή Nicola Scopinaro. Πρόκειται για μια εξελιγμένη μορφή εντερικού by-pass με τρία νέα χαρακτηριστικά: Δεν υπάρχει τυφλή έλικα εντέρου, το μήκος του εντέρου που παρακάμπτεται είναι πολύ μικρότερο σε σχέση με το νηστιδο-ειλεικό by-pass και σαν αντιστάθμισμα στην μειωμένη δυσαπορρόφηση περιορίζεται η χωρητικότητα του στομάχου με 2/3 γαστρεκτομή έτσι ώστε να μειωθεί η ποσότητα της προσλαμβανόμενης τροφής και η ελκογένεια της επέμβασης. Η χολοπαγκρεατική εκτροπή έλυσε τα περισσότερα προβλήματα του νηστιδο-ειλεικού by-pass, χωρίς όμως να στερείται και η ίδια επιπλοκών, όπως: αναστομωτικό έλκος, οστεοπόρωση, υπερπαραθυρεοειδισμός, αναιμία, πρωτεϊνική υποθρεψία, χρόνιος κοιλιακός μετεωρισμός και διάρροιες. Σύμφωνα με την εμπειρία του καθηγητή Scopinaro που εφαρμόζει την χολοπαγκρεατική εκτροπή σχεδόν 30 χρόνια, η απώλεια πλεονάζοντος βάρους είναι άνω του 72% με σταθερότητα του βάρους για 2 τουλάχιστον 10ετίες. Τα αποτελέσματα αυτά είναι τα καλύτερα που έχουν ποτέ ανακοινωθεί στη παγκόσμια βιβλιογραφία για βαριατρική επέμβαση. Η Χολοπαγκρεατική εκτροπή με Duodenal switch περιγράφηκε το 1988 από τον Hess σαν μια εξέλιξη της χολοπαγκρεατικής εκτροπής του Scopinaro με σκοπό τη μείωση της ελκογένειας και των εκδηλώσεων του συνδρόμου dumping. Η μείωση του στομάχου γίνεται με κάθετη γαστρεκτομή (sleeve) και η γαστρεντεροαναστόμωση αντικαθίσταται με το 12δακτυλικό switch του DeMeester. Το 1993 οι Marceau και Biron δημοσίευσαν αποτελέσματα με την πρώτη σειρά ασθενών και έκαναν γνωστή την επέμβαση στην ευρύτερη χειρουργική κοινότητα. Σύμφωνα με αυτούς, η χολοπαγκρεατική εκτροπή με 12δακτυλικό switch περιορίζει τα προβλήματα της εκογένειας και του dumping χωρίς να μειώνει την απόδοση της χολοπαγκρεατικής εκτροπής του Scopinaro. Η γαστροπλαστική Magenstrasse-Mill (Johnston, 1997) και πιο πρόσφατα η γαστρεκτομή Sleeve (γαστρικό μανίκι) που αποτελεί μια εξελιγμένη μορφή της προηγούμενης, είναι οι νεότερες λαπαροσκοπικές βαριατρικές επεμβάσεις που ακολουθούν το παραπάνω 15

17 ΤΟΜΟΣ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ 2 ου (ΧΕΙΜΕρινου) Κλινικου Φροντιστηριου Ε.Μ.ΠΑ.Κ.Α.Ν. σκεπτικό. Με τις επεμβάσεις αυτές ο περιορισμός της χωρητικότητας του στομάχου δεν είναι τεχνητός, αλλά πραγματικός. Ο στόμαχος παίρνει μορφή σωλήνα με πολύ μικρή χωρητικότητα, χωρίς να διαταράσσεται η νεύρωση και η φυσιολογική λειτουργία του οργάνου. Με τις νέες αυτές επεμβάσεις αποφεύγονται οι γαστρικές στενώσεις. Με το φαγητό, η αίσθηση κορεσμού είναι φυσιολογική χωρίς να προκαλούνται επεισόδια απόφραξης και εμετοί. Όταν η αρχική χωρητικότητα του νεο-στομάχου περιορίζεται σε λιγότερο από 100 γραμμάρια (τεχνική Super Sleeve), η απόδοση είναι εξαιρετική (απώλεια >70% EWL, στο 85% των ασθενών) και μπορεί να συγκριθεί με αυτή του γαστρικού by-pass. Λόγω της έλλειψης επιπλοκών και ανεπιθύμητων εκδηλώσεων, η ικανοποίηση των ασθενών με αυτές τις τεχνικές είναι μεγαλύτερη (99%) από οποιασδήποτε άλλη βαριατρική επέμβαση. Βασικά πλεονεκτήματα της μεθόδου Sleeve είναι εκτός από την μείωση της ολικής γαστρικής χωρητικότητας, η αναστολή παραγωγής Γκρελίνης με αποτέλεσμα την μείωση της όρεξης [πείνας]. Συνοπτικά, τα σπουδαιότερα πλεονεκτήματα των επεμβάσεων νέας γενιάς είναι: Δεν εμφυτεύονται ξένα σώματα στον οργανισμό. Έτσι αποφεύγονται ορισμένες απώτερες επιπλοκές που παρατηρούνται συχνά με τις άλλες περιοριστικές επεμβάσεις, όπως διατρήσεις του στομάχου και ενδοκοιλιακές λοιμώξεις, στάση και γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση, συμφύσεις και απονεύρωση του οργάνου. Δεν δημιουργούνται στενώσεις στο στομάχι και δεν περιορίζονται οι επιλογές στη διατροφή. Οι επεμβάσεις αυτές προσφέρουν τις καλύτερες συνθήκες διαβίωσης και βοηθούν περισσότερο από οποιαδήποτε άλλη τεχνική στη βελτίωση της διατροφικής συμπεριφοράς. Δεν προκαλείται δυσαπορρόφηση θρεπτικών συστατικών και δεν υπάρχει ανάγκη μακροχρόνιας λήψης βιταμινών και συμπληρωμάτων διατροφής, όπως με το γαστρικό by-pass. Δεν είναι απαραίτητη η μακροχρόνια ιατρική παρακολούθηση. Οι ασθενείς έχουν ένα μικρό και απολύτως φυσιολογικό στομάχι. Βιβλιογραφία 1. Kapantais E, Tzotzas T, Ioannidis Ι, et al. First national epidemiological survey on the prevalence of obesity and abdominal fat distribution in Greek adults. Ann Nutr Metab. 2006; 50: Tzotzas T, Kapantais E, Tziomalos K, et al. National epidemiological survey for the prevalence of overweight and abdominal obesity in Greek children and adolescents. Obesity (Silver Spring) Jul;16(7): Epub 2008 Apr Walker S, Poston C, Foreyt J.Obesity is an environmental issue. Atherosclerosis 1999; 146: Zhang Y, Proenca R, Maffei M, Barone M, Leopold L, Friedman JM. Positional cloning of the mouse obese gene and its human homologue. Nature. 1994;372: Prentice AM, Jebb S. Beyond body mass index. Obesity Reviews 2001; 2: Durnin JGVA, Womersley J. Body fat assessed from total body density and its estimation from skinfold thickness. Br J Nutr 1974; 32: Kushner FR, Kunigk A, Alspaugh M, Andronis PT, Leitch CA, Schoeller DA. Validation of bioelectrical impedance analysis as a measure of change in body composition in obesity. Am J Clin Nutr 1990; 52:

18 ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ 8. Pouliot MC, Despres JP, Lemieux S, et al. Waist circumference and abdominal sagittal diameter: best simple anthropometric indexes of abdominal visceral adipose tissue accumulation and related cardiovascular risk in men and women. Am J Cardiol 1994; 73: Silecchia G, Bacci V, Bacci S, et al. Reoperation after laparoscopic adjustable gastric banding: analysis of a cohort of 500 patients with long-term follow-up. Surg Obes Relat Dis May-Jun; 4(3): Epub 2008 Jan Experiences of two centers of bariatric surgery in the treatment of intragastrale band migration after gastric banding-the importance of the German multicenter observational study for quality assurance in obesity surgery 2005 and Int J Colorectal Dis Sep;23(9): Tolonen P, Victorzon M, Mäkelä J. 11-year experience with laparoscopic adjustable gastric banding for morbid obesity--what happened to the first 123 patients? Obes Surg Mar;18(3): Epub 2008 Jan Houben JJ, Barea M, Maroquin L, Isabo O, Desmarets A. Strategy and critical analysis of bariatric surgery. Unite de Chirurgie Digestive, C.H.I.R.E.C., Site Cavell, Bruxelles. Rev Med Brux Sep;28(4):

19 Διατροφικές παρεμβάσεις στην αντιμετώπιση της παχυσαρκίας Χαρίλαος Δημοσθενόπουλος Η αντιμετώπιση της παχυσαρκίας και του υπερβάλλοντος βάρους-λίπους απαιτεί μια πολυπαραγοντική προσέγγιση και θεραπεία. Η διαιτητική αντιμετώπιση είναι το πρωταρχικό βήμα που πρέπει να ληφθεί, ώστε να εξασφαλιστεί: 1) η απώλεια του υπερβάλοντος βάρους, 2) η πιο μακροχρόνια διατήρηση του υγιούς βάρους, 3) η αντιμετώπιση των συνοδών παθολογικών καταστάσεων, καθώς και 4) η αποφυγή ανεπιθύμητων επιπλοκών. Η χορήγηση συγκεκριμένου διαιτολογίου και ο εξατομεικευμένος διατροφικός-θερμιδικός περιορισμός είναι ίσως η πιο αποδοτική και ενδεικνυόμενη θεραπεία για ένα παχύσαρκο άτομο. Αν και πάντα συστήνεται ο συνδυασμός ενός υποθερμιδικού διαιτολογίου με αύξηση του επιπέδου δραστηριότητας και την κατάλληλη τροποποίηση διατροφικής συμπεριφοράς, ο ρόλος της δίαιτας είναι ίσως ο καθοριστικότερος, στην αντιμετώπιση της παχυσαρκίας. Οι διαιτητικές παρεμβάσεις για την αντιμετώπιση της παχυσαρκίας σχεδιάζονται έτσι ώστε να δημιουργηθεί ένα αρνητικό ισοζύγιο ενέργειας (οι θερμίδες που προσλαμβάνονται < θερμίδες που καταναλώνονται) ώστε η ενέργεια που προσλαμβάνεται από τον οργανισμό να είναι χαμηλότερη από τις ενεργειακές ανάγκες του ατόμου. Ταυτόχρονα με τη λήψη της δίαιτας ο ασθενής θα πρέπει να έχει κατάλληλη διαιτητική εκπαίδευση σχετικά με τις διαιτητικές του συνήθειες και τη διατροφή γενικότερα, έτσι ώστε, μετά το πέρας του προγράμματος απίσχανσης, το άτομο αυτό να είναι σε θέση να υιοθετήσει ένα υγιεινότερο τρόπο διατροφής και να αναπτύξει μια διαφορετική και ορθότερη σχέση με το φαγητό και τη λήψη τροφής. Η τροποποίηση διατροφικής συμπεριφοράς μέσα από κατάλληλη εκπαίδευση, κρίνεται απαραίτητη δεδομένου ότι, όπως δείχνουν οι περισσότερες μελέτες, το 90-95% όσων έχασαν βάρος το επανακτούν σε διάστημα 1-2 χρόνων. Μεγάλοι επιστημονικοί οργανισμοί και φορείς όπως το National Heart, Lung και το Blood Institute Obesity Education Initiative Expert Panel συστήνουν τη χρήση μικτών υποθερμιδικών διαιτολογίων, που στοχεύουν σε ένα αρχικό θερμιδικό έλλειμμα ίσο με 18

20 ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ kcal/d και παρέχουν kcal/d για τις γυναίκες και kcal/d για τους άντρες, για να αντιμετωπισθεί η παχυσαρκία. Είναι η πιο ενδεδειγμένη μέθοδος απώλειας βάρους μέσω διαιτητικής παρέμβασης, η οποία παρουσιάζει τις λιγότερες επιπλοκές. Δεδομένου ότι 1 kg λίπους ισοδυναμεί προς kcal, με τις δίαιτες αυτές επιδιώκεται απώλεια ίση προς 0,5-1 kg/εβδομάδα τουλάχιστον, και ανάλογα με την κάθε περίπτωση. Ο στόχος των εξατομικευμένων, υποθερμιδικών διαιτολογίων είναι η δημιουργία ενός ενεργειακού ελλείμματος, ώστε να οδηγηθεί ο παχύσαρκος ασθενής στη σταδιακή και πιο σταθερή απώλεια σωματικού βάρους, μέσα από την απώλεια λίπους και να καταφέρει να διατηρήσει το αποτέλεσμα για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Το θερμιδικό έλλειμμα που θα δημιουργήσουμε κυμαίνεται από kcal ημερησίως, ανάλογα με τις ενεργειακές ανάγκες του ασθενούς αλλά και την προηγούμενη διατροφή του και το συνολικό ιστορικό του βάρους του. Οι δίαιτες αυτές αποτελούνται από συνήθεις τροφές και η ενεργειακή τους περιεκτικότητα κυμαίνεται μεταξύ Kcal/ημέρα, ενώ σχεδιάζονται λαμβάνοντας υπόψη τις ενεργειακές ανάγκες, μέσα από υπολογισμούς του βασικού μεταβολικού ρυθμού (BMR) και με συγκεκριμένες εξισώσεις. Οι υπολογισμοί αυτοί λαμβάνουν υπόψη το βάρος, το ύψος, την ηλικία, αλλά και το επίπεδο σωματικής δραστηριότητας του ατόμου. Κοινά τους χαρακτηριστικά είναι η χαμηλή περιεκτικότητα σε λίπος και σακχαρόζη (ζάχαρη), η διατροφική πρόσληψη λευκώματος υψηλής βιολογικής αξίας σε επίπεδα που να καλύπτουν πλήρως τις ανάγκες σε πρωτεΐνη, καθώς και τις διατροφικές συνήθειες του κάθε ατόμου (ώρες και αριθμός γευμάτων, προτιμήσεις, αλλεργίες κ.ά.). Η συνολική θερμιδική πρόσληψη κατανέμεται αντίστοιχα σε 40-50% ενέργεια από υδατάνθρακες (κυρίως σύνθετους), 15-25% από πρωτεΐνη και 25-35% από λίπος (κυρίως με τη μορφή μονοακόρεστων). Έτσι συντάσσεται ένα διαιτολόγιο το οποίο περιέχει όλες τις ομάδες τροφίμων και ταυτόχρονα προσφέρει τα βασικά θρεπτικά συστατικά στις σωστές αναλογίες. Εκτός όμως από την διατήρηση της απώλειας του σωματικού για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, οι δίαιτες αυτές πρέπει να επιλέγονται, δεδομένου ότι δεν επηρεάζουν αρνητικά την ψυχολογία του παχύσαρκου ατόμου και δεν δημιουργούν έντονο αίσθημα στέρησης. Άλλες κατηγορίες διαιτών που έχουν προταθεί είναι: 1) Τυποποιημένες δίαιτες: Πρόκειται για είδος δίαιτας πολύ δημοφιλούς, κατά τις προηγούμενες δεκαετίες, που βρίσκει ακόμα εφαρμογή, κάτω από συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Χρησιμοποιείται κυρίως σε περιπτώσεις εφαρμογής προγραμμάτων LCD (Low Calorie Diet= kcal/ημέρα) και VLCD (Very Low Calorie Diet= kcal/ημέρα), και όπως έχουν καθοριστεί από την Οδηγία (36/8/EG). Περιλαμβάνει γεύματα σε υγρή ή στερεή μορφή, τα οποία έχουν προκαθορισμένη σύσταση σε λευκώματα, υδατάνθρακες, λιπαρά οξέα, ανόργανα συστατικά, βιταμίνες και ιχνοστοιχεία. 2) Δίαιτες με πολύ χαμηλές θερμίδες (Very Low Calorie Diets, VLCD): Πρόκειται για δίαιτες που είναι πλούσιες σε πρωτεΐνες υψηλής βιολογικής αξίας (πρωτεϊνική πρόσληψη= gr/ημέρα), χαμηλή σε λίπος (<15 gr/ημέρα) και λιγότερες από 800 Kcal/ημέρα. Δίνονται υπό ιατρική παρακολούθηση και για χρονικό διάστημα μέχρι 4 εβδομάδων, σε άτομα με μεγάλου βαθμού παχυσαρκία (ΒΜΙ >30). Οι δίαιτες αυτές δεν είναι πλήρεις, με 19

Από τον Κώστα κουραβανα

Από τον Κώστα κουραβανα Από τον Κώστα κουραβανα Περιεχόμενα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Ορμονικοί-Γονιδιακοί-παράγοντες Επιπτώσεις στην υγεία Θεραπεία-Δίαιτα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Παχυσαρκία είναι κλινική κατάσταση στην

Διαβάστε περισσότερα

Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία.

Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία. Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία. Παχυσαρκία είναι η παθολογική αύξηση του βάρους του σώματος, που οφείλεται σε υπερβολική συσσώρευση λίπους στον οργανισμό. Παρατηρείται γενικά

Διαβάστε περισσότερα

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1]

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1] Ολόγοςλεπτίνης/αδιπονεκτίνης ως ανεξάρτητος προγνωστικός παράγοντας 10ετούς καρδιαγγειακού κινδύνου σε ινσουλινοθεραπευόμενους ασθενείς με διαβήτη τύπου 2 Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1],

Διαβάστε περισσότερα

Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης

Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης Τι είναι ο Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 2 (ΣΔ2) Ο Σακχαρώδης Διαβήτης γενικά είναι μια πάθηση κατά την οποία ο οργανισμός και συγκεκριμένα το πάγκρεας δεν παράγει ή δεν

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος»

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ Νικολούδη Μαρία Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» Ο όρος δυσλιπιδαιμία εκφράζει τις ποσοτικές και ποιοτικές διαταραχές των λιπιδίων του αίματος. Τα λιπίδια όπως η χοληστερόλη και

Διαβάστε περισσότερα

Στέργιος Ι. Τραπότσης Χειρουργός Ορθοπαιδικός Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διδάσκων ΤΕΦAΑ-ΠΘ

Στέργιος Ι. Τραπότσης Χειρουργός Ορθοπαιδικός Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διδάσκων ΤΕΦAΑ-ΠΘ Άσκηση, διατροφή & υγεία Στέργιος Ι. Τραπότσης Χειρουργός Ορθοπαιδικός Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διδάσκων ΤΕΦAΑ-ΠΘ Άσκηση, διατροφή & υγεία Μακροχρόνια επιστημονική έρευνα έχει αποδείξει ότι πολλά από

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΙΑΤΡΟΦΗΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΙΑΤΡΟΦΗΣ Νούς υγιής εν σώµατι υγιή ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΙΑΤΡΟΦΗΣ ιατροφή και Υγεία Η υγεία αλλά και η νόσος είναι καταστάσεις που δεν οφείλονται ποτέ σε ένα µόνο παράγοντα. Οι κύριες οµάδες παραγόντων

Διαβάστε περισσότερα

Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμίες LDL-C HDL-C < 40 mg/dl Τριγλυκερίδια 150-199 mg/dl : οριακά

Διαβάστε περισσότερα

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή;

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Στις αρχές της δεκαετίας του 1950 ξεκίνησε μία μεγάλη έρευνα, γνωστή ως η μελέτη των 7 χωρών, όπου μελετήθηκαν οι διατροφικές συνήθειες ανθρώπων από τις εξής

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ. ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ. ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς Μεταβολικό Σύνδρομο Γλυκόζης νηστείας 110mg/dl Σπλαχνική παχυσαρκία [>102cm (m) >88cm (f)] TG 150mg/dl αρτηριακή

Διαβάστε περισσότερα

Η παχυσαρκία ορίζεται ως η περίσσεια λιπώδους ιστού στον ανθρώπινο οργανισµό µε αποτέλεσµα τη συσσώρευση αυξηµένου λίπους κάτω από το δέρµα (υποδόριο) αλλά και σε διάφορα όργανα του σώµατος (σπλαχνικό)

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ ΕΦΗΒΕΙΑ- ΑΝΑΓΚΕΣ v Επιτάχυνση ρυθμού ανάπτυξης v Ωρίμανση και αύξηση ιστών v Αποκτά το 20% του ύψους και το 50% του βάρους του ενήλικα, ενώ οι μύες, ο όγκος του αίματος και γενικά

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου. Ενημέρωση & Πρόληψη

Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου. Ενημέρωση & Πρόληψη Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου Ενημέρωση & Πρόληψη Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου Μεταβολικό Σύνδρομο Παχυσαρκία Υπερλιπιδιαμία Υπέρταση Σακχαρώδης Διαβήτης Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου Μεταβολικό

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου

Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου Προστάτεψε την καρδία σου Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου Καρδιοαγγειακές παθήσεις και γυναικείο φύλο Εισαγωγή Οι καρδιαγγειακές παθήσεις αποτελούν σε παγκόσμιο επίπεδο την κυριότερη αιτία θανάτου στο γυναικείο

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα 17 Οκτωβρίου 2007

Αθήνα 17 Οκτωβρίου 2007 Αθήνα 17 Οκτωβρίου 2007 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Tον κώδωνα του κινδύνου, κρούει για τη χώρα μας η Ελληνική Χειρουργική Εταιρεία Παχυσαρκίας, καθώς η Ελλάδα βρίσκεται παγκόσμια στις πρώτες θέσεις σε ποσοστά νοσογόνου

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών. Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας

Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών. Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας Μεταβολικό Σύνδρομο Δεν είναι ασθένεια αλλά ένα σύμπλεγμα από ιατρικές διαταραχές που

Διαβάστε περισσότερα

Ιδέες για ένα σωστό πρωινό

Ιδέες για ένα σωστό πρωινό Ιδέες για ένα σωστό πρωινό Υγιεινή Διατροφή Ισορροπία Ποικιλία Μέτρο Ομάδες τροφίμων Γάλα-γαλακτοκομικά προϊόντα (γιαούρτι) Φρούτα-απλοί υδατάνθρακες Λαχανικά (κυρίως πράσινα φυλλώδη) Ψωμί-αμυλώδη τρόφιμα

Διαβάστε περισσότερα

Πως δημιουργείται η παχυσαρκία; Ένα άτομο θεωρείται παχύσαρκο όταν ξεπεράσει κατά 20% ή περισσότερο το βάρος που αντιστοιχεί στο φύλο και την ηλικία

Πως δημιουργείται η παχυσαρκία; Ένα άτομο θεωρείται παχύσαρκο όταν ξεπεράσει κατά 20% ή περισσότερο το βάρος που αντιστοιχεί στο φύλο και την ηλικία Πως δημιουργείται η παχυσαρκία; Ένα άτομο θεωρείται παχύσαρκο όταν ξεπεράσει κατά 20% ή περισσότερο το βάρος που αντιστοιχεί στο φύλο και την ηλικία του. Στη χώρα μας, σύμφωνα με στοιχεία της Ελληνικής

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΘΟ ΟΙ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΜΑΖΑΣ ΣΩΜΑΤΟΣ

ΜΕΘΟ ΟΙ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΜΑΖΑΣ ΣΩΜΑΤΟΣ Παναγιώτης Κοκκόρης Ενδοκρινολόγος- ιαβητολόγος Επιµελητής Ενδοκρινολογικής Κλινικής του 251 Γενικού Νοσοκοµείου Αεροπορίας ΜΕΘΟ ΟΙ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΜΑΖΑΣ ΣΩΜΑΤΟΣ Εισαγωγή Η ανάλυση µάζας σώµατος βοηθάει στην

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ

ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ Πρόεδρος Σωτηρόπουλος Αλέξιος Αντιπρόεδρος Λαναράς Λεωνίδας Γεν. Γραμματέας Ιωαννίδης Ιωάννης Ταμίας Δημοσθενόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

Εταιρεία Μελέτης Παραγόντων Κινδύνου για Αγγειακά Νοσήματα

Εταιρεία Μελέτης Παραγόντων Κινδύνου για Αγγειακά Νοσήματα Εταιρεία Μελέτης Παραγόντων Κινδύνου για Αγγειακά Νοσήματα 2 η Επιστημονική Διημερίδα ÇΠρόληψη & Θεραπεία των Καρδιομεταβολικών Παραγόντων Κινδύνου: Σύγχρονες απόψειςè Ξενοδοχείο Candia Maris Ηράκλειο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΚΧΑΡΩΔΟΥΣ ΔΙΑΒΗΤΗ. 4ο ΚΛΙΝΙΚΟ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ. 25 Ιανουαρίου 2014 & ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΓΙΑ ΤΑ ΠΑΡΕΔΡΑ ΜΕΛΗ ΤΗΣ ΕΔΕ

ΣΑΚΧΑΡΩΔΟΥΣ ΔΙΑΒΗΤΗ. 4ο ΚΛΙΝΙΚΟ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ. 25 Ιανουαρίου 2014 & ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΓΙΑ ΤΑ ΠΑΡΕΔΡΑ ΜΕΛΗ ΤΗΣ ΕΔΕ 4ο ΚΛΙΝΙΚΟ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΣΑΚΧΑΡΩΔΟΥΣ ΔΙΑΒΗΤΗ 24-25 Ιανουαρίου 2014 Ξενοδοχείο Crowne Plaza aθήνα & ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΓΙΑ ΤΑ ΠΑΡΕΔΡΑ ΜΕΛΗ ΤΗΣ ΕΔΕ 25 Ιανουαρίου 2014 ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ: Congress World, Event

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΗ ΝΕΑΡΗ ΗΛΙΚΙΑ

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΗ ΝΕΑΡΗ ΗΛΙΚΙΑ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΗ ΝΕΑΡΗ ΗΛΙΚΙΑ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ ΤΕ, Β ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Α.Π.Θ. Γ.Ν.Θ. «ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ» ΜSc Εργαστήριο Ιατρικής της Άθλησης Α.Π.Θ. Πτυχιούχος

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΛΟΣΤΗΣΑΣΚΗΣΗΣΣΤΟ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΣΥΝ ΡΟΜΟ, ΣΤΑ ΛΙΠΙ ΙΑ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΪΝΕΣ

ΟΡΟΛΟΣΤΗΣΑΣΚΗΣΗΣΣΤΟ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΣΥΝ ΡΟΜΟ, ΣΤΑ ΛΙΠΙ ΙΑ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΪΝΕΣ ΟΡΟΛΟΣΤΗΣΑΣΚΗΣΗΣΣΤΟ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΣΥΝ ΡΟΜΟ, ΣΤΑ ΛΙΠΙ ΙΑ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΪΝΕΣ ΒασίληςΜούγιος, PhD ΤΕΦΑΑ ΑΠΘ http://mougios.webpages.auth.gr Μεταβολικό σύνδροµο Παθολογική κατάσταση που χαρακτηρίζεται από:

Διαβάστε περισσότερα

«Μεσογειακή δίαιτα και υγεία»

«Μεσογειακή δίαιτα και υγεία» «Μεσογειακή δίαιτα και υγεία» «Μεσογειακή δίαιτα και υγεία» Μερόπη Κοντογιάννη Επίκουρη Καθηγήτρια Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας Διατροφής ρ ήμ Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Μεσογειακή δίαιτα

Διαβάστε περισσότερα

Ισορροπημένη διατροφή. της αναλογίας της μέσης προς τους. Κλασσική Πυραμίδα τροφών. Πυραμίδες Τροφών. Κατανομή λίπους και χρόνιες παθήσεις

Ισορροπημένη διατροφή. της αναλογίας της μέσης προς τους. Κλασσική Πυραμίδα τροφών. Πυραμίδες Τροφών. Κατανομή λίπους και χρόνιες παθήσεις Άσκηση και διατροφή στην πρόληψη και αντιμετώπιση ασθενειών Ισορροπημένη διατροφή Κατανομή λίπους και χρόνιες παθήσεις Ο τρόπος εναπόθεσης του σωματικού λίπους έχει αποδειχτεί τελευταία πως αποτελεί ένα

Διαβάστε περισσότερα

Πρωτεΐνες (proteins) Υδατάνθρακες (carbohydrates) 13/7/2015. Ομάδες Τροφίμων (food groups) Θρεπτικά συστατικά (nutrients)

Πρωτεΐνες (proteins) Υδατάνθρακες (carbohydrates) 13/7/2015. Ομάδες Τροφίμων (food groups) Θρεπτικά συστατικά (nutrients) Ομάδες Τροφίμων (food groups) Προληπτική Ιατρική και Δημόσια Υγεία 8 η Υποχρεωτική Άσκηση Επιλογής Διατροφή στη Δημόσια Υγεία Ανδρονίκη Νάσκα, Αναπλ. Καθηγήτρια Υγιεινής και Επιδημιολογίας Δημητριακά και

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ. Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος. Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος

Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ. Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος. Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος ΔΙΑΤΡΟΦH Η διατροφή στην ζωή του ανθρώπου παίζει τον μεγαλύτερο ρόλο. Για

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και Καρδιοπάθειες

Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συγγραφική ομάδα: Φλουρής Ανδρέας, Ερευνητής Βογιατζής Ιωάννης, Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΦΑΑ, ΕΚΠΑ Σταυρόπουλος- Καλίνογλου Αντώνης, Ερευνητής Σύγχρονες

Διαβάστε περισσότερα

3ο ΚΛΙΝΙΚΟ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΣΑΚΧΑΡΩ ΟΥΣ ΙΑΒΗΤΗ

3ο ΚΛΙΝΙΚΟ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΣΑΚΧΑΡΩ ΟΥΣ ΙΑΒΗΤΗ Ηριδανού 12 115 28 Αθήνα Τηλ.: 210 7210935 Fax: 210 7210936 info@ede.gr www.ede.gr 12, Iridanou str. 115 28 Athens Tel.: 210 7210935 Fax: 210 7210936 info@ede.gr www.ede.gr 3ο ΚΛΙΝΙΚΟ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΣΑΚΧΑΡΩ

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφή στην καλαθοσφαίριση

Διατροφή στην καλαθοσφαίριση Διατροφή στην καλαθοσφαίριση Υγεία & βελτίωση της αθλητικής απόδοσης Α.Ο. ΠΡΩΤΕΑΣ Αγγελοπούλου Μαντώ Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας & Διατροφής Διατροφή η σημαντικότερη διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

Επιστημονική Διημερίδα

Επιστημονική Διημερίδα Εταιρεία Μελέτης Παραγόντων Κινδύνου για Αγγειακά Νοσήματα Επιστημονική Διημερίδα ÇΠρόληψη & Θεραπεία των Καρδιομεταβολικών Παραγόντων Κινδύνου: Σύγχρονες απόψειςè "Αμφιθέατρο Ιπποκράτης" Ιατρική Σχολή

Διαβάστε περισσότερα

Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ

Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ LDL-C : μείζων

Διαβάστε περισσότερα

Μέχρι σήµερα γνωρίζατε ότι η κατανάλωση ψωµιού είναι µία απολαυστική και θρεπτική συνήθεια. Από σήµερα η αγαπηµένη σας αυτή καθηµερινή συνήθεια µπορεί να παρέχει στον οργανισµό ακόµη περισσότερα θρεπτικά

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ: ΠΑΓΚΡΕΑΤΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΠΑΓΚΡΕΑΤΙΤΙΔΑ ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ Κάλυψη των ενεργειακών αναγκών Πρόληψη/ αντιμετώπιση κακής θρέψης Πρόληψη της απώλειας βάρους Αντιμετώπιση της

Διαβάστε περισσότερα

1ο ΚΛΙΝΙΚΟ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΣΑΚΧΑΡΩ ΟΥΣ ΙΑΒΗΤΗ

1ο ΚΛΙΝΙΚΟ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΣΑΚΧΑΡΩ ΟΥΣ ΙΑΒΗΤΗ 1ο ΚΛΙΝΙΚΟ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΣΑΚΧΑΡΩ ΟΥΣ ΙΑΒΗΤΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 18-19 εκεµβρίου 2010 Ξενοδοχείο «GALINI», Καµένα Βούρλα ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ: ΚΕΓΜ Τουριστικές & Συνεδριακές Επιχειρήσεις ΑΕ - Congress World, M. Παπαπαναγιώτου

Διαβάστε περισσότερα

Τελικό κείμενο της Μελέτης. Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία

Τελικό κείμενο της Μελέτης. Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία Τελικό κείμενο της Μελέτης Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία Τα τελικά προϊόντα προχωρημένης γλυκοζυλίωσης (Advanced Glycation End products, ) είναι μόρια υψηλής δραστικότητας, τα οποία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ

ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ Αθήνα 23 Οκτωβρίου 2006. ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Μορφή «επιδημίας» παίρνουν καθημερινά σε ολόκληρο τον κόσμο οι θάνατοι άμεσοι ή έμμεσοι από παχυσαρκία, καθώς σε 1 δισεκατομμύριο

Διαβάστε περισσότερα

Οι διατροφικές συνήθειες υπέρβαρων και παχύσαρκων ατόμων με Σ τύπου 2

Οι διατροφικές συνήθειες υπέρβαρων και παχύσαρκων ατόμων με Σ τύπου 2 Οι διατροφικές συνήθειες υπέρβαρων και παχύσαρκων ατόμων με Σ τύπου 2 Ελένη Αθανασιάδου, Κωνσταντίνος Παλέτας, Μαρία Σαρηγιάννη, Πασχάλης Πάσχος, Ελένη Μπεκιάρη, Απόστολος Τσάπας Β Παθολογική Κλινική,

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ. Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ»

ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ. Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ» ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ» ΣΧΕΣΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑΣ Πρόληψη εμφάνισης νοσημάτων Θεραπεία ασθενών στο χώρο του νοσοκομείου

Διαβάστε περισσότερα

24 Ιανουαρίου 2009 «Βουλευτικόν», Ναύπλιο. Σακχαρώδης Διαβήτης. Από τη θεωρία στην καθημερινή πρακτική ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

24 Ιανουαρίου 2009 «Βουλευτικόν», Ναύπλιο. Σακχαρώδης Διαβήτης. Από τη θεωρία στην καθημερινή πρακτική ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Εκπαιδευτικό Σεμινάριο της Ελληνικής Διαβητολογικής Εταιρείας σε συνεργασία με τον Ιατρικό Σύλλογο Αργολίδας Σακχαρώδης Διαβήτης. Από τη θεωρία στην καθημερινή πρακτική 24 Ιανουαρίου 2009 «Βουλευτικόν»,

Διαβάστε περισσότερα

Πόλλυ Μιχαηλίδου Κλινική Διαιτολόγος Γενικό Νοσοκοµείο Λευκωσίας, Κύπρος. 9 ο Πανελλήννιο Συνέδριο Αθηροσκλήρωσης 28 Φεβρουαρίου 2012 Θεσσαλονίκη

Πόλλυ Μιχαηλίδου Κλινική Διαιτολόγος Γενικό Νοσοκοµείο Λευκωσίας, Κύπρος. 9 ο Πανελλήννιο Συνέδριο Αθηροσκλήρωσης 28 Φεβρουαρίου 2012 Θεσσαλονίκη Πόλλυ Μιχαηλίδου Κλινική Διαιτολόγος Γενικό Νοσοκοµείο Λευκωσίας, Κύπρος 9 ο Πανελλήννιο Συνέδριο Αθηροσκλήρωσης 28 Φεβρουαρίου 2012 Θεσσαλονίκη «Το κόκκινο κρασί κάνει καλό στην καρδιά» «ΓΑΛΛΙΚΟ ΠΑΡΑΔΟΞΟ»

Διαβάστε περισσότερα

Εταιρεία Μελέτης Παραγόντων Κινδύνου για Αγγειακά Νοσήματα

Εταιρεία Μελέτης Παραγόντων Κινδύνου για Αγγειακά Νοσήματα 5 ο (ΕαΡΙΝΟ) ΚΛΙΝΙΚΟ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ÇΠρόληψη & Θεραπεία των Καρδιομεταβολικών : Σύγχρονες απόψειςè Ξενοδοχείο Montana Καρπενήσι, 22-25 Μαρτίου 2013 Υπό την Αιγίδα του International Chair on Cardiometabolic

Διαβάστε περισσότερα

Εταιρεία Μελέτης Παραγόντων Κινδύνου. για Αγγειακά Νοσήματα

Εταιρεία Μελέτης Παραγόντων Κινδύνου. για Αγγειακά Νοσήματα Εταιρεία Μελέτης Παραγόντων Κινδύνου για Αγγειακά Νοσήματα 7 η Επιστημονική Διημερίδα ÇΠρόληψη & Θεραπεία των Καρδιομεταβολικών Παραγόντων Κινδύνου: Σύγχρονες απόψειςè Ξενοδοχείο Du Lac Ιωάννινα, 11-12/9/2015

Διαβάστε περισσότερα

Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα

Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα www.pegkaspanagiotis.gr Τι εννοούμε με τον όρο πρόληψη καρδιαγγειακής νόσου; Εννοούμε τη συντονισμένη δέσμη ενεργειών, τόσο σε ατομικό, όσο και σε συλλογικό επίπεδο,

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Στόχοι για την αντιμετώπιση του Γνώση Δεξιότητες Πηγές Υποστήριξη

Διαβάστε περισσότερα

Υδατάνθρακες: σύνθετο και μπερδεμένο και στους καταναλωτές & επαγγελματίες υγείας

Υδατάνθρακες: σύνθετο και μπερδεμένο και στους καταναλωτές & επαγγελματίες υγείας Υδατάνθρακες: σύνθετο και μπερδεμένο και στους καταναλωτές & επαγγελματίες υγείας Πλούσιες σε Υδατ/χαμηλές Σύνθετοι υδατάνθρακες σε λίπη δίαιτες Απλές ζάχαρες Δίαιτες χαμηλού GI Χαμηλής γλυκαιμικής δόσης

Διαβάστε περισσότερα

YΠΕΡΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑ. Κάρμεν Τασιοπούλου. Τασιοπούλου Επιμελήτρια Β ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΓΝ ΚΟΜΟΤΗΝΗΣ

YΠΕΡΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑ. Κάρμεν Τασιοπούλου. Τασιοπούλου Επιμελήτρια Β ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΓΝ ΚΟΜΟΤΗΝΗΣ YΠΕΡΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑ Κάρμεν Τασιοπούλου Τασιοπούλου Επιμελήτρια Β ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΓΝ ΚΟΜΟΤΗΝΗΣ Παχυσαρκία: Τάσεις Η παχυσαρκία συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΚΑΙ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ. Φώτης Καψιμάλης Αν. Δ/ντής Πνευμονολογικής Κλινικής Νοσοκομείο Ερρίκος Ντυνάν

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΚΑΙ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ. Φώτης Καψιμάλης Αν. Δ/ντής Πνευμονολογικής Κλινικής Νοσοκομείο Ερρίκος Ντυνάν ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΚΑΙ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ Φώτης Καψιμάλης Αν. Δ/ντής Πνευμονολογικής Κλινικής Νοσοκομείο Ερρίκος Ντυνάν Σύνδρομο αποφρακτικής άπνοιας στον ύπνο ( ΣΑΥ) Συχνή διαταραχή (5%

Διαβάστε περισσότερα

ΧΟΛΟΠΑΓΚΡΕΑΤΙΚΗ ΕΚΤΡΟΠΗ ΠΟΤΕ ΘΑ ΤΗΝ ΠΡΟΤΕΙΝΟΥΜΕ;

ΧΟΛΟΠΑΓΚΡΕΑΤΙΚΗ ΕΚΤΡΟΠΗ ΠΟΤΕ ΘΑ ΤΗΝ ΠΡΟΤΕΙΝΟΥΜΕ; ΖΑΠΠΕΙΟ 5-6 ΜΑΪΟΥ 2011 ΧΟΛΟΠΑΓΚΡΕΑΤΙΚΗ ΕΚΤΡΟΠΗ ΠΟΤΕ ΘΑ ΤΗΝ ΠΡΟΤΕΙΝΟΥΜΕ; ΓΙΩΡΓΟΣ Α. ΣΠΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ ΓΕΝΙΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΠΕΠΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Οι χειρουργικές προσπάθειες για απώλεια βάρους με επεμβάσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ. Πρόεδρος: Ιωάννης Ιωαννίδης. Αντιπρόεδρος: Λεωνίδας Λαναράς

ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ. Πρόεδρος: Ιωάννης Ιωαννίδης. Αντιπρόεδρος: Λεωνίδας Λαναράς ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ Πρόεδρος: Ιωάννης Ιωαννίδης Αντιπρόεδρος: Λεωνίδας Λαναράς Γεν. Γραμματέας: Νικόλαος Παπάνας Ταμίας: Αλέξανδρος Καμαράτος Μέλη: Ανδριανή

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει η Ράνια Σαμαρά, Διαιτολόγος - Διατροφολόγος

Γράφει η Ράνια Σαμαρά, Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Γράφει η Ράνια Σαμαρά, Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Σε προηγούμενα άρθρα μιλήσαμε για τη σχέση σωστής διατροφής και αθλητισμού, διακρίναμε τη σημαντικότητα του ρόλου που διαδραματίζει και επικεντρωθήκαμε

Διαβάστε περισσότερα

Μηδενική Δίαιτα: Η πιο αυστηρή Δεν γίνεται πρόσληψη ενέργειας Οργανισμός καταφεύγει σε αποθήκες του: Λίπος Πρωτεΐνες Γλυκογόνο

Μηδενική Δίαιτα: Η πιο αυστηρή Δεν γίνεται πρόσληψη ενέργειας Οργανισμός καταφεύγει σε αποθήκες του: Λίπος Πρωτεΐνες Γλυκογόνο Μηδενική Δίαιτα: Η πιο αυστηρή Δεν γίνεται πρόσληψη ενέργειας Οργανισμός καταφεύγει σε αποθήκες του: Λίπος Πρωτεΐνες Γλυκογόνο 1 Γλυκογόνο: επαρκεί για μια ημέρα για ανάγκες εγκεφάλου -> Πρωτεΐνη: για

Διαβάστε περισσότερα

διαιτητικές συνήθειες εμβρυϊκή εφηβείας ψυχογενής ανορεξία

διαιτητικές συνήθειες εμβρυϊκή εφηβείας ψυχογενής ανορεξία ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ Οι σωστές διατροφικές συνήθειες συμβάλλουν σημαντικά στην προαγωγή της υγείας και στην πρόληψη χρόνιων νοσημάτων. Όσο πιο νωρίς αποκτάμε συνήθειες που προάγουν την υγεία μας τόσο λιγότερα

Διαβάστε περισσότερα

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών;

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών; ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ Τι είναι οι πρωτεϊνες; Η ονομασία πρωτεϊνες προέρχεται από το ρήμα πρωτεύω και σημαίνει την εξαιρετική σημασία που έχουν οι πρωτεϊνες για την υγεία του ανθρώπινου σώματος. Από την εποχή των Ολυμπιακών

Διαβάστε περισσότερα

Διαιτητικές οδηγίες για το ΣΔ. Κατευθυντήριες οδηγίες για τη Διαχείριση του Διαβητικού Ασθενούς

Διαιτητικές οδηγίες για το ΣΔ. Κατευθυντήριες οδηγίες για τη Διαχείριση του Διαβητικού Ασθενούς ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΙ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΟΙ ΟΠΟΙΟΙ ΚΑΘΟΡΙΖΟΥΝ ΤΟ ΕΠΙΠΕΔΟ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗΣ ΣΕ ΑΤΟΜΑ ΤΡΙΤΗΣ ΚΑΙ ΤΕΤΑΡΤΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2 Αναστάσιος Κουτσοβασίλης, Μαρία

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΟΦΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ/ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ

ΙΑΤΡΟΦΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ/ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΙΑΤΡΟΦΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ/ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ Μαρία Μπασκίνη-Αρσένη, MSc, RD Κλινική ιαιτολόγος, Ειδική ιατροφολόγος Εσπερινό Λύκειο Αµπελοκήπων 11 εκεµβρίου 2014 ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Για χρόνια, οι καταναλωτές µαθαίνουν για τα οφέλη της µείωσης των καρδιαγγειακών παθήσεων µε τη λήψη ωµέγα-3 λιπαρών οξέων. Αυτή η άποψη έχει επικρατήσει,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΜΑΤΙΑ ΣΤΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ

ΜΙΑ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΜΑΤΙΑ ΣΤΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΜΙΑ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΜΑΤΙΑ ΣΤΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Επιβλέπων καθηγητής: Μαρράς Σωτήρης Τάξη: Α Λυκείου Έτος: 2013-2014 Περίγραμμα παρουσίασης: Τα βασικά αίτια της παχυσαρκίας. Oι συνέπειες της παχυσαρκίας. Oι τρόποι αντιμετώπισης

Διαβάστε περισσότερα

Ηλίας Ν. Μυγδάλης. Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα

Ηλίας Ν. Μυγδάλης. Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ 1942 «Έναρξη ινσουλίνης στα άτομα με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2: πότε και πως ;» Ηλίας Ν. Μυγδάλης Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα Ειδικό φροντιστήριο

Διαβάστε περισσότερα

Ελαιόλαδο: Το πολύτιμο όπλο έναντι πολλών ασθενειών. Το ελαιόλαδο, "υγρό χρυσάφι" κατά τον Όμηρο αποτελεί θαυματουργή πηγή

Ελαιόλαδο: Το πολύτιμο όπλο έναντι πολλών ασθενειών. Το ελαιόλαδο, υγρό χρυσάφι κατά τον Όμηρο αποτελεί θαυματουργή πηγή ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΓΡΗΓΟΡΑΚΗΣ, ΜSc Κλινικός Διαιτολόγος Διατροφολόγος Ελαιόλαδο: Το πολύτιμο όπλο έναντι πολλών ασθενειών Το ελαιόλαδο, "υγρό χρυσάφι" κατά τον Όμηρο αποτελεί θαυματουργή πηγή θρεπτικών συστατικών

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 3: ΗΠΑΤΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΗΠΑΤΙΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ Κάλυψη των ενεργειακών αναγκών Πρόληψη της απώλειας βάρους Ενίσχυση προγράμματος αποκατάστασης ΕΡΓΑΛΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ

ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ 1 ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ Δ. Κιόρτσης Ενδοκρινολόγος Αν. Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Παν/μίου Ιωαννίνων European SCOPE fellow 1η ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΕΠΙΠΟΛΑΣΜΟΥ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ Ελληνική Ιατρική

Διαβάστε περισσότερα

Εταιρεία Μελέτης Παραγόντων Κινδύνου για Αγγειακά Νοσήματα

Εταιρεία Μελέτης Παραγόντων Κινδύνου για Αγγειακά Νοσήματα Εταιρεία Μελέτης Παραγόντων Κινδύνου για Αγγειακά Νοσήματα 4 ο (ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ) ΚΛΙΝΙΚΟ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ÇΠρόληψη & Αντιμετώπιση Καρδιομεταβολικών Παραγόντων Κινδύνου: Πρακτικές ΟδηγίεςÈ Ξενοδοχείο Amalia Nαύπλιο,

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφικές συστάσεις για νεαρούς αθλητές. Μέγιστη απόδοση στις διαδοχικές προπονήσεις. Άννα Ευλογημένου Κλινικός Διαιτολόγος - Διατροφολόγος

Διατροφικές συστάσεις για νεαρούς αθλητές. Μέγιστη απόδοση στις διαδοχικές προπονήσεις. Άννα Ευλογημένου Κλινικός Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Διατροφικές συστάσεις για νεαρούς αθλητές. Μέγιστη απόδοση στις διαδοχικές προπονήσεις. Άννα Ευλογημένου Κλινικός Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Πότε και τι να τρώμε πριν την προπόνηση 1. Ένα μεγάλο γεύμα

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω Σκληρόδερµα;

Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Για να πληροφορηθώ µýëïò ôçò Σπάνιος ναι... Μόνος όχι Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών σπανίων παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Για την υγεία της καρδιάς μας

Για την υγεία της καρδιάς μας Για την υγεία της καρδιάς μας Ο καρδιαγγειακός κίνδυνος επηρεάζει όλες τις ηλικίες, άνδρες και γυναίκες και όλες τις κοινωνικές ομάδες και βέβαια αποτελεί ένα μύθο ότι πλήττει μόνο ηλικιωμένους, άνδρες

Διαβάστε περισσότερα

«Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012»

«Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012» «Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012» ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ 1942 Ηλίας Ν. Μυγδάλης Συντονιστής Διευθυντής Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκοµείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα 9o Πανελλήνιο Συνέδριο

Διαβάστε περισσότερα

Γ.Βαλσαμάκης1,2, Ε.Λ.Κυριαζή2, Ε.Καπάνταης3, Γ.Μαστοράκος2

Γ.Βαλσαμάκης1,2, Ε.Λ.Κυριαζή2, Ε.Καπάνταης3, Γ.Μαστοράκος2 Γ.Βαλσαμάκης1,2, Ε.Λ.Κυριαζή2, Ε.Καπάνταης3, Γ.Μαστοράκος2 1Ιδιωτικό ιατρείο Παχυσαρκίας, Βριλήσσια 2Ενδοκρινολογική Μονάδα, Β Πανεπιστημιακή,Μαιευτική-Γυναικολογική κλινική, Αρεταίειο Νοσοκομείο, ΕΚΠΑ.

Διαβάστε περισσότερα

Αγγελική Βουτσά. Παθολόγος-Διαβητολόγος. Τ. Συν/στρια Δ/ντρια Παθολογικής Κλινικής Νοσοκομείου Λήμνου

Αγγελική Βουτσά. Παθολόγος-Διαβητολόγος. Τ. Συν/στρια Δ/ντρια Παθολογικής Κλινικής Νοσοκομείου Λήμνου Αγγελική Βουτσά Παθολόγος-Διαβητολόγος Τ. Συν/στρια Δ/ντρια Παθολογικής Κλινικής Νοσοκομείου Λήμνου Τι είναι ο διαβήτης; Μεταβολική διαταραχή αυξημένα επίπεδα σακχάρου στο αίμα Ο διαβήτης οφείλεται σε

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΙΤΗΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ

ΙΑΙΤΗΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ Χάρης ηµοσθενόπουλος MMedSci.SRD Κλινικός ιαιτολόγος- ιατροφολόγος Γενικό Νοσοκοµείο Αθηνών «Λαϊκό» ΙΑΙΤΗΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ Ως Παχυσαρκία χαρακτηρίζεται η µη φυσιολογική ή υπερβολική συσσώρευση

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση δυσλιπιδαιμιών. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας

Αντιμετώπιση δυσλιπιδαιμιών. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας Αντιμετώπιση δυσλιπιδαιμιών Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας LDL-C : μείζων παράγοντας καρδιαγγειακού κινδύνου Μετα-ανάλυση 61 προοπτικών μελετών παρατήρησης σε υγιείς ενήλικες (n=892.237) Lancet

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 12: HIV Ο HIV έχει συνδεθεί με κακή θρέψη και με το σύνδρομο απώλειας καθαρής σωματικής μάζας και λιπώδους ιστού (AIDS wasting syndrome). Η απώλεια σωματικού

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ ΛΙΠΑΡΩΝ ΟΞΕΩΝ II ΚΕΤΟΝΟΣΩΜΑΤΑ

ΑΠΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ ΛΙΠΑΡΩΝ ΟΞΕΩΝ II ΚΕΤΟΝΟΣΩΜΑΤΑ ΑΠΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ ΛΙΠΑΡΩΝ ΟΞΕΩΝ II ΚΕΤΟΝΟΣΩΜΑΤΑ ΗΠΑΡ VLDL Ανασκόπηση μεταβολισμού λιπιδίων & λιποπρωτεϊνών ΤΡΟΦΗ ΛΙΠΩΔΗΣ ΙΣΤΟΣ ΗΠΑΡ Κυκλοφορία Χυλομικρά Λιπαρά οξέα HDL LDL VLDL ΗΠΑΡ Τριγλυκερίδια Φωσφολίπιδια

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Καρκίνος Παγκρέατος: πρόγνωση Κακή πρόγνωση Συνολική πενταετής επιβίωση 6%.

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη της οξείας επίδρασης της κατανάλωσης μπύρας στην ενδοθηλιακή λειτουργία και την αρτηριακή σκληρία

Μελέτη της οξείας επίδρασης της κατανάλωσης μπύρας στην ενδοθηλιακή λειτουργία και την αρτηριακή σκληρία Μελέτη της οξείας επίδρασης της κατανάλωσης μπύρας στην ενδοθηλιακή λειτουργία και την αρτηριακή σκληρία υγιών εθελοντών Κ. Καράτζη, PhD (Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο) Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας-Διατροφής

Διαβάστε περισσότερα

Αδραμερινά Άλκηστις Ειδικευόμενη Ιατρός Παιδιατρικής Κλινικής ΓΝ Δράμας

Αδραμερινά Άλκηστις Ειδικευόμενη Ιατρός Παιδιατρικής Κλινικής ΓΝ Δράμας Αδραμερινά Άλκηστις Ειδικευόμενη Ιατρός Παιδιατρικής Κλινικής ΓΝ Δράμας Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (Π.Ο.Υ) από το 1997 αναγνώρισε την παχυσαρκία ως μείζον πρόβλημα δημόσιας υγείας Παγκόσμιο πρόβλημα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ Αρτηριακή Υπέρταση είναι η επίμονη αύξηση της αρτηριακής πίεσης πάνω από τα φυσιολογικά όρια και ενώ το άτομο βρίσκεται σε ηρεμία, συστολική πάνω από 150 mmhg και διαστολική

Διαβάστε περισσότερα

η λύση στο πρόβληµα της κυτταρίτιδας Συµπλήρωµα διατροφής µε ω3 - ω6, βιταµίνες Β6 & Ε και φυτικά εκχυλίσµατα

η λύση στο πρόβληµα της κυτταρίτιδας Συµπλήρωµα διατροφής µε ω3 - ω6, βιταµίνες Β6 & Ε και φυτικά εκχυλίσµατα η λύση στο πρόβληµα της κυτταρίτιδας Συµπλήρωµα διατροφής µε ω3 - ω6, βιταµίνες Β6 & Ε και φυτικά εκχυλίσµατα "Κλινικά αποδεδειγµένα αποτελέσµατα σε 47 ηµέρες" Αντιμετώπιση της κυτταρίτιδας Ένα από τα

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ. Τι είναι οι υδατάνθρακες;

ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ. Τι είναι οι υδατάνθρακες; ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ Τι είναι οι υδατάνθρακες; Οι υδατάνθρακες είναι τα νομίσματα ενέργειας του σώματός μας. Τα περισσότερα τρόφιμα που τρώμε καθημερινά αποτελούνται από υδατάνθρακες. Ο οργανισμός μας, σπα τους

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ

ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΝΟΜΟΣ ΗΛΕΙΑΣ ΝΟΜΟΣ ΑΡΚΑ ΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ Κοπανάκι Φιλιατρά Γαργαλιάνοι Κυπαρισσία Πρόεδρος Μελιδώνης Ανδρέας Αντιπρόεδρος Λέπουρας Αντώνιος Γεν. Γραμματέας

Διαβάστε περισσότερα

παράκαμψη κατά Roux-en-Y σε 4 ασθενείς με κρανιοφαρυγγίωμα

παράκαμψη κατά Roux-en-Y σε 4 ασθενείς με κρανιοφαρυγγίωμα παράκαμψη κατά Roux-en-Y 1 Hôpital Bichat-Claude Berard, Paris, 2 ΓΝΑ «ΛΑΪΚΟ», Αθήνα, 3 Hôpital Bichat-Claude Berard, Paris, 4Hôpital Bichat-Claude Berard, Paris, 5 Hôpital Bichat-Claude Berard, Paris,

Διαβάστε περισσότερα

Δείκτες υγείας αντιπροσωπευτικού δείγματος του πληθυσμού στην Ελλάδα

Δείκτες υγείας αντιπροσωπευτικού δείγματος του πληθυσμού στην Ελλάδα Δείκτες υγείας αντιπροσωπευτικού δείγματος του πληθυσμού στην Ελλάδα Αποτελέσματα σωματομετρικών μετρήσεων Ελένη Πέππα, Διατροφολόγος Επιστημονική Συνεργάτις Ελληνικού Ιδρύματος Υγείας 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΣΩΜΑΤΟΜΕΤΡΙΚΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική Εργασία Β Λυκείου Από την αρχαία Ελλάδα στη σύγχρονη εποχή, ο αθλητισμός και τα φαινόμενα της βίας και του ντόπινγκ ΔΙΑΤΡΟΦΗ

Ερευνητική Εργασία Β Λυκείου Από την αρχαία Ελλάδα στη σύγχρονη εποχή, ο αθλητισμός και τα φαινόμενα της βίας και του ντόπινγκ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Φιλεκπαιδευτική Εταιρεία Αρσάκειο Γενικό Λύκειο Ψυχικού Ερευνητική Εργασία Β Λυκείου Σχολικό έτος: 2013-2014 Από την αρχαία Ελλάδα στη σύγχρονη εποχή, ο αθλητισμός και τα φαινόμενα της βίας και του ντόπινγκ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΗ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΔΙΑΒΗΤΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΑΠ ΑΥΤΟΝ ΑΤΟΜΩΝ ΝΕΑΡΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΗ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΔΙΑΒΗΤΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΑΠ ΑΥΤΟΝ ΑΤΟΜΩΝ ΝΕΑΡΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΗ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΔΙΑΒΗΤΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΑΠ ΑΥΤΟΝ ΑΤΟΜΩΝ ΝΕΑΡΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Δρ Γεώργιος Ι Κούρτογλου Παθολόγος-Διαβητολόγος Διδάκτωρ Ιατρικής ΑΠΘ Εκρηκτικές διαστάσεις λαμβάνει πλέον ο σακχαρώδης

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Τα λίπη αποτελούν μια συμπυκνωμένη πηγή ενέργειας Ενεργούν σαν διαλύτες

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ

ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ 1 ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ Κυριακή Σταματέλου Ειδικός Νεφρολόγος, MBA Τι είναι η νεφρολιθίαση; Η νεφρολιθίαση λέγεται κοινά «πέτρες στα νεφρά» και είναι γνωστή στην ανθρωπότητα από τα αρχαία χρόνια.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΗ ΒΑΡΙΑΤΡΙΚΗ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΣΤΗ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΗ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ: ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΤΟΥ ΣΔτ2 ΚΑΙ ΑΛΛΩΝ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ;

ΑΠΟ ΤΗ ΒΑΡΙΑΤΡΙΚΗ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΣΤΗ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΗ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ: ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΤΟΥ ΣΔτ2 ΚΑΙ ΑΛΛΩΝ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ; ΑΠΟ ΤΗ ΒΑΡΙΑΤΡΙΚΗ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΣΤΗ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΗ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ: ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΤΟΥ ΣΔτ2 ΚΑΙ ΑΛΛΩΝ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ; Αλέξανδρος Κόκκινος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ

ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΝΟΜΟΣ ΗΛΕΙΑΣ ΝΟΜΟΣ ΑΡΚΑ ΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ Κοπανάκι Φιλιατρά Γαργαλιάνοι Κυπαρισσία Πρόεδρος Μελιδώνης Ανδρέας Αντιπρόεδρος Λέπουρας Αντώνιος Γεν. Γραμματέας

Διαβάστε περισσότερα

ΑκροπολΙΣ 2014. Συνάντηση ειδικών σε θέματα καρδιομεταβολικού κινδύνου: αμφιλεγόμενα θέματα αιχμής ΤΕΛΙΚΟ ΠΡΌΓΡΑΜΜΑ

ΑκροπολΙΣ 2014. Συνάντηση ειδικών σε θέματα καρδιομεταβολικού κινδύνου: αμφιλεγόμενα θέματα αιχμής ΤΕΛΙΚΟ ΠΡΌΓΡΑΜΜΑ ΑκροπολΙΣ 2014 Εταιρεία Μελέτης Παραγόντων Κινδύνου για Αγγειακά Νοσήματα Συνάντηση ειδικών σε θέματα καρδιομεταβολικού κινδύνου: αμφιλεγόμενα θέματα αιχμής 12-13 Δεκεμβρίου 2014 DIVANI ACROPOLIS HOTEL

Διαβάστε περισσότερα

Μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ

Μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ SGOT 60 IU/l, SGPT 72 IU/l, γgt 92 IU/l, ALP κ.φ., CPK κ.φ., θυρεοειδική λειτουργία κ.φ. Παρουσίαση περιστατικού Άνδρας

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 13: ΕΝΤΑΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ Η χορήγηση διατροφής δεν ΠΡΕΠΕΙ να ξεπερνά την ικανότητα χρησιμοποίησης/οξείδωσης τους απο τον οργανισμό ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ Κάλυψη των ενεργειακών

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΡΕΣ ΚΑΙ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΜΑΝΩΛΙΑ ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ ΣΤΕΛΛΑ ΠΑΝΑΓΟΥΛΗ ΕΥΗ ΡΕΜΕΔΙΑΚΗ

ΣΤΡΕΣ ΚΑΙ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΜΑΝΩΛΙΑ ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ ΣΤΕΛΛΑ ΠΑΝΑΓΟΥΛΗ ΕΥΗ ΡΕΜΕΔΙΑΚΗ ΣΤΡΕΣ ΚΑΙ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΜΑΝΩΛΙΑ ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ ΣΤΕΛΛΑ ΠΑΝΑΓΟΥΛΗ ΕΥΗ ΡΕΜΕΔΙΑΚΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Το στρες Πρώτη νευροενδοκρινολογική απάντηση Δεύτερη νευροενδοεκρινολογική απάντηση Ο υποθάλαμος Κορτιζόλη

Διαβάστε περισσότερα

«τι συμβαίνει στην εφηβεία;»

«τι συμβαίνει στην εφηβεία;» «τι συμβαίνει στην εφηβεία;» ΜΟΝΑΔΑ ΕΦΗΒΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ (Μ.Ε.Υ.) Β ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΑΙΔΩΝ «Π. & Α. ΚΥΡΙΑΚΟΥ» Διευθύντρια : Aν. Καθηγήτρια Μαρίζα Τσολιά Επιστημονική Υπεύθυνος

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 14: ΤΡΑΥΜΑ Η διατροφική υποστήριξη κρίνεται απαραίτητη κατά την φλεγμονώδη και μεταβολική φάση διότι βελτιώνει σημαντικά την έκβαση του ασθενούς. Η μέτρια

Διαβάστε περισσότερα

16 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ : Παγκόσμια Ημέρα Διατροφής. 24 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ Παγκόσμια Ημέρα Παχυσαρκίας

16 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ : Παγκόσμια Ημέρα Διατροφής. 24 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ Παγκόσμια Ημέρα Παχυσαρκίας 16 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ : Παγκόσμια Ημέρα Διατροφής 24 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ Παγκόσμια Ημέρα Παχυσαρκίας Η διατροφή σημαντικός παράγοντας υγείας!! ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΛΗΡΟΝΟ ΜΙΚΟΤΗΤΑ ΥΓΕΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΑΝΘΥΓΕΙΝΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ Ποιά είναι η

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΛΑΡΙΣΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑ : ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΙΙ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΛΑΡΙΣΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑ : ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΙΙ ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΛΑΡΙΣΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑ : ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΙΙ ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ : «ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ» ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ : Κα ΚΥΠΑΡΙΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπευτικός αλγόριθμος για την αντιμετώπιση των δυσλιπιδαιμιών Ελληνικές οδηγίες

Θεραπευτικός αλγόριθμος για την αντιμετώπιση των δυσλιπιδαιμιών Ελληνικές οδηγίες Θεραπευτικός αλγόριθμος για την αντιμετώπιση των δυσλιπιδαιμιών Ελληνικές οδηγίες Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Καρδιαγγειακά νοσήματα

Διαβάστε περισσότερα

Kαρδιαγγειακά Nοσήματα και Ðαράγοντες Kινδύνου

Kαρδιαγγειακά Nοσήματα και Ðαράγοντες Kινδύνου Κλινική Προληπτικής Ιατρικής & ιατροφής ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Τ.Θ. 2208, Ηράκλειο 71 003, Κρήτη - Τηλ. 2810-394758, email: kliniki.diatrofis@med.uoc.gr Kαρδιαγγειακά

Διαβάστε περισσότερα