Λίγες ημέρες μετά την ανακοίνωση

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Λίγες ημέρες μετά την ανακοίνωση"

Transcript

1 Πετρώματα ανυπολόγιστης αξίας στα έγκατα της ελληνικής γης ρα να επιλύσει, με αποτέλεσμα να ελέγχει το 97% της παγκόσμιας αγοράς και το 100% των ευρωπαϊκών εισαγωγών σε σπάνιες γαίες. Από ένα... καπρίτσιο της φύσης, δε, οι σπάνιες γαίες βρίσκονται συγκεντρωμένες σε πολύ λίγες χώρες και σε πολύ μεγάλες ποσότητες, κυρίως στην Κίνα, η οποία διαθέτει το 43% των παγκόσμιων αποθεμάτων. Το πώς κατάφερε η Κίνα, διαθέτοντας το 43% των αποθεμάτων, να ελέγχει το 97% της παγκόσμιας αγοράς είναι μια ενδιαφέρουσα ιστορία που θα μπορούσε να αποτελέσει κυριολεκτικά αντικείμενο διδασκαλίας για τη σημερινή αλλά και για τις επόμενες γενιές αναφορικά με το ότι δεν πρέπει ποτέ να υποτιμούμε τα αγαθά που μας προσφέρει απλόχερα η φύση αλλά και τις απεριόριστες δυνατότητες της έρευνας και της τεχνολογίας. Η Δύση γνώριζε την ύπαρξη σπανίων γαιών. Ωστόσο, δεν τους έδωσε καμία σημασία θεωρώντας λανθασμένα ότι δεν είναι εκμεταλλεύσιμες. Αντίθετα, η Κίνα επένδυσε σε πανεπιστημιακές μελέτες και σε έρευνες ινστιτούτων προκειμένου να ανακαλύψει με τι είδους κράματα συνδυάζονται, ώστε να ΤΗΣ ΟΛΓΑΣ ΤΑΝΤΟΥ Λίγες ημέρες μετά την ανακοίνωση των αισιόδοξων αποτελεσμάτων της νορβηγικής εταιρείας PGS για τον εντοπισμό κοιτασμάτων στο Ιόνιο και στη θαλάσσια περιοχή νότια της Κρήτης, πληθαίνουν οι συζητήσεις στην Ευρωπαϊκή Ένωση για τον ορυκτό πλούτο της Ελλάδας και την ενίσχυση της οικονομικής και γεωπολιτικής της θέσης. Την ίδια στιγμή, οι βιομηχανίες υψηλής τεχνολογίας στην Ευρώπη αγωνιούν για το μέλλον τους, το οποίο εξαρτάται από μια άλλη ομάδα ορυκτών, τις λεγόμενες σπάνιες γαίες, χωρίς τις οποίες δεν θα μπορούσε να υπάρξει η σύγχρονη τεχνολογία. Εύλογα, λοιπόν, στο μυαλό του Έλληνα γεννάται το ερώτημα: Μήπως, εκτός από φυσικό αέριο, πετρέλαιο και χρυσό, δια θέτουμε και σπάνιες γαίες σε οικονομικά εκμεταλλεύσιμες ποσότητες; Τα δεκαεφτά ορυκτά των σπανίων γαιών αποτελούν μια σημαντική ομάδα μετάλλων με μοναδικές φυσικές και χημικές ιδιότητες, η ζήτηση των οποίων είναι αυξανόμενη, με μέσο ετήσιο ρυθμό της τάξεως του 10% λόγω της ευρείας χρήσης τους σε πληθώρα τεχνολογικών εφαρμογών και ερευνητικών δραστηριοτήτων. Προϊόντα από τις σπάνιες γαίες υπάρχουν σε ευρύτατη γκάμα βιομηχανικών υλικών: σε ηλεκτρικά και υβριδικά αυτοκίνητα, σε τηλεοράσεις, tablets, κινητά τηλέφωνα νέου τύπου, σε οπλικά συστήματα, πυκνωτές, επεξεργαστές ηλεκτρονικών υπολογιστών, σε κρυστάλλους λέιζερ, μεταλλουργικές εφαρμογές, σε φωτοβολταϊκά συστήματα, ακόμη και στη διαστημική τεχνολογία. Όσο εύκολο φαίνεται, όμως, να εντοπίσει κάποιος τις εφαρμογές των σπανίων γαιών στην καθημερινότητα, τόσο δύσκολος είναι ο εντοπισμός των ακριβών ποσοτήτων τους στη φύση, ενώ ακόμη δυσκολότερη είναι η επεξεργασία τους. Πρόκειται για το μεγάλο στοίχημα της καινοτόμου βιομηχανίας της υψηλής τεχνολογίας, για έναν από τους πολυπλοκότερους επιστημονικούς γρίφους, που μόνο η Κίνα έχει καταφέρει μέχρι σήμεαποκτήσουν πολύ καλύτερες ιδιότητες τα υλικά τα οποία παρήγαγαν. Από εκεί, λοιπόν, προέκυψε ότι η πρόσμειξη με σπάνιες γαίες είχε θεαματικά αποτελέσματα στη βελτίωση της ποιότητας κάποιων υλικών. Εντέλει, βρήκαν τους καταλληλότερους τρόπους εμπλουτισμού των σπανίων γαιών έτσι ώστε να είναι εμπορεύσιμες. Όταν πια οι ΗΠΑ (μέσα της δεκαετίας του 90) και η ΕΕ (αρχές του 2000) άρχισαν να κατανοούν το σπουδαίο ρόλο τους στα βιομηχανικά προϊόντα, η Κίνα ήδη προηγούνταν κατά δύο δεκαετίες επένδυσης σε έρευνα και τεχνολογία, ενώ χρειάστηκε να περάσουν κι άλλα χρόνια μέχρι να γίνει πλήρως αντιληπτό ότι το ζήτημα δεν είναι μόνο ερευνητικό και οικονομικό, αλλά και γεωπολιτικό. Οι Κινέζοι πλέον παίζουν «χοντρό» παιχνίδι με τις σπάνιες γαίες. Δεν συμβιβάζονται με τους κανόνες της γενικής Συμφωνίας Δασμών και Εμπορίου και, παρά το πρωτόκολλο προσχώρησης της χώρας στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου, εκμεταλλεύονται την πλεονεκτική τους θέση και μειώνουν σε σημαντικό βαθμό τις εξαγωγές σπανίων γαιών. Ενδεικτικά αναφέρουμε ότι κατά τη διάρκεια του προηγούμενου έτους η γερμανική βιομηχανία υβριδικών αυτοκινήτων είχε φτάσει σε απόγνωση, διότι είχε έλλειψη τόνων σπανίων γαιών. Το αποτέλεσμα είναι οι ξένες εταιρείες να εξαναγκάζονται να μεταφέρουν την εγχώρια βιομηχανία τους προϊόντων υψηλής τεχνολογίας στην Κίνα. Ο γεωπολιτικός εκβιασμός από τους Κινέζους πέτυχε. Και όσο η προηγμένη τεχνολογία πορεύεται με βάση τις σπάνιες γαίες, τόσο οι τιμές τους θα αυξάνονται και τόσο η ΕΕ θα αναζητεί διέξοδο ήδη «τρέχει» σχετικό ευρωπαϊκό πρόγραμμα από το μονοπώλιο της Κίνας αναφορικά με την κοιτασματολογική έρευνα και την αποθεματική βιωσιμότητα. Είναι δε ισχυρότατη η γεωπολιτική θέση στην οποία θα βρεθεί η ευρωπαϊκή χώρα στο υπέδαφος της οποίας θα εντοπιστούν σχετικά κοιτάσματα.

2 σπανιεσ γαιεσ Όταν η ΕΕ «ξύπνησε», κοίταξε προς Ελλάδα... Μ πορεί η Ευρώπη να καθυστέρησε να αντιληφθεί τον καταλυτικό ρόλο που διαδραματίζουν οι σπάνιες γαίες στη διασφάλιση της βιομηχανίας προϊόντων υψηλής τεχνολογίας, ωστόσο τώρα έχει αποδυθεί σ έναν αγώνα δρόμου προκειμένου να εντοπίσει κοιτάσματα και να «απεξαρτηθεί» από το μονοπώλιο της Κίνας. Η αναζήτηση κοιτασμάτων άρχισε και τα βλέμματα των ευρωπαϊκών βιομηχανιών για να καλύψουν τις ανάγκες τους σε πρώτες ύλες στρέφονται και προς την Ελλάδα. Στο πλαίσιο του τετραετούς προγράμματος «EURARE», που χρηματοδοτείται από κοινοτικούς πόρους του 7ου Προγράμματος Πλαισίου της ΕΕ και το οποίο ξεκίνησε στις αρχές του τρέχοντος έτους, θα γίνουν στην Ελλάδα εφαρμογές για τον εντοπισμό κοιτασμάτων σπανίων γαιών, για την αξιοποίησή τους, την ανάπτυξη μεθόδων μεταλλευτικής επεξεργασίας αλλά και μεταλλουργικής παραγωγής. Επιπρόσθετα, θα διεξαχθούν αποτελέσματα τόσο σε πρωτογενείς όσο και σε δευτερογενείς κοιτασματολογικές πηγές σπανίων γαιών. «Το πρόγραμμα δεν έχει αντικείμενο μόνο την ανακάλυψη κοιτασμάτων σπανίων γαιών, αλλά και πώς τα κοιτάσματα αυτά θα μπορέσεις να τα εμπλουτίσεις και στη συνέχεια να πάρεις τις σπάνιες γαίες με οικονομικό κόστος τέτοιο που να είναι αντα Ο απεγκλωβισμός της βιομηχανίας προϊόντων υψηλής τεχνολογίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης από το μονοπώλιο της Κίνας ενδέχεται να «κρύβεται» στο ελληνικό υπέδαφος, όπως καταδεικνύεται από σχετικές έρευνες. Ο γενικός διευθυντής του Ινστιτούτου Γεωλογικών και Μεταλλευτικών Ερευνών, κ. Κωνσταντίνος Παπαβασιλείου. Ο Καθηγητής Γεωλογίας στο Τμήμα Μηχανικών Ορυκτών Πόρων του Πολυτεχνείου Κρήτης κ. Εμμανουήλ Μανούτσογλου. γωνιστικό», υπογραμμίζει στα «Επίκαιρα» ο κ. Κωνσταντίνος Παπαβασιλείου, γενικός διευθυντής του Ινστιτούτου Γεωλογικών και Μεταλλευτικών Ερευνών (ΙΓΜΕ), το οποίο είναι μεταξύ των γεωλογικών ινστιτούτων που συμμετέχουν στο «EURARE». Και μόνο η λίστα των συμμετεχόντων στο έργο δείχνει την αγωνία της ΕΕ για εξεύρεση και εκμετάλλευση σπανίων γαιών. Αναλυτικότερα, στο πρόγραμμα συμμετέχουν τρεις βιομηχανίες προϊόντων υψηλής τεχνολογίας (η NOKIA, η γερμανική MEAB Chemie Technik GmbH και η φινλανδική Neorem Magnets Oy), τέσσερις επιχειρήσεις τεχνολογικών εφαρμογών, εφτά γεωλογικά ινστιτούτα και έξι μεταλλευτικές εταιρείες. Όσον αφορά στην ελληνική συμμετοχή, οι τρεις εταίροι είναι το ΙΓΜΕ, το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο και το Αλουμίνιο Ελλάδος, στους οποίους αντιστοιχεί ποσό της τάξεως του 16% της συνολικής χρηματοδότησης. Εκτός της χώρας μας, θα μελετηθούν κοιτάσματα και μεταλλοφορίες σπανίων γαιών στη Σουηδία, τη Νορβηγία, τη Φινλανδία και τη Δανία/Γροιλανδία. Σαφώς και η επιλογή των προαναφερθεισών χωρών έγινε για πολύ συγκεκριμένους λόγους, καθώς σε αυτές ήδη η επιστημονική κοινότητα έχει κάνει σχετικές ανακαλύψεις. Με λίγα λόγια, ναι, έχουμε σπάνιες γαίες στην Ελλάδα, και μάλιστα σε πολλές περιοχές, όπως καταδεικνύει πλήθος επιστημονικών ερευνών, οι οποίες χρονολογούνται από τη δεκαετία του 1980 και φτάνουν μέχρι τις μέρες μας. Οπισθοσκεδαζόμενη εικόνα ηλεκτρονικού μικροσκοπίου, όπου διακρίνονται κρύσταλλοι αλλανίτη εντός μιας κύριας μάζας ευμεγέθους κρυστάλλου αλβίτη, θέσεις αναλύσεων καθώς επίσης και τα ποιοτικής σύστασης φάσματα των αναλύσεων που προέκυψαν από την έρευνα που διεξήχθη από το Εργαστήριο Γεωλογίας του Τμήματος Μηχανικών Ορυκτών Πόρων στο Πολυτεχνείο της Κρήτης. Ποιες είναι οι σπάνιες γαίες Λανθάνιο Δημήτριο Πρασεοδύμιο Νεοδύμιο Προμήθιο Σαμάριο Ευρώπιο Γαδολίνιο Τέρβιο Δυσπρόσιο Όλμιο Ύττριο Έρβιο Θούλιο Σκάνδιο Υττέρβιο Λουτέτσιο «Ωραίοι είμαστε, αλλά πόσοι είμαστε;» Το σλόγκαν της γενικής απογραφής πληθυσμού του 2001 θα μπορούσε άνετα να χρησιμοποιηθεί και για την ομίχλη που καλύπτει τον ακριβή προσδιορισμό της ποσότητας σπανίων γαιών στη χώρα μας: «Ωραία, έχουμε, αλλά πόσες έχουμε;». Ας πάρουμε, όμως, τα πράγματα από την αρχή. Ο απεγκλωβισμός της βιομηχανίας προϊόντων υψηλής τεχνολογίας της ΕΕ από το μονοπώλιο της Κίνας ενδέχεται να «κρύβεται» στο ελληνικό υπέδαφος, όπως καταδεικνύε ται από έρευνες που έχουν εντοπίσει ίχνη σπανίων γαιών σε πάρα πολλές θέσεις στον ελλαδικό χώρο. Σύμφωνα μάλιστα με πληροφορίες των «Επικαίρων», ο πρωθυπουργός της χώρας, κ. Αντώνης Σαμαράς, ζήτησε το καλοκαίρι του 2012 από ειδικούς επιστήμονες ενημέρωση για τα πολύτιμα ορυκτά στην Ελλάδα, συμπεριλαμβανομένων των σπανίων γαιών. Προτού προχωρήσουμε στην ανάλυση, θα πρέπει να διευκρινίσουμε ότι οι έρευνες που θα αναφερθούν στη συνέχεια δεν έγιναν επί /03-13/03/13

3 Αποθέματα και παραγωγή σπανίων γαιών για το 2008 Χώρα Παραγωγή Αποθέματα (σε Μt) (σε Μt) ΗΠΑ - 13,0 Αυστραλία - 5,2 Βραζιλία 0,0065 0,48 Κίνα 1,2 27,0 Κοινοπολιτεία Ανεξάρτητων Κρατών - 19,0 Ινδία 0,027 1,1 Μαλαισία 0,0038 0,03 Λοιπές χώρες - 22,0 Γενικό σύνολο 1,24 88,0 τούτου, είχαν εντελώς διαφορετικούς σκοπούς, π.χ. μελέτη υπεδάφους, κατά τη διάρκειά τους, όμως, οι ειδικοί εντόπιζαν αλλανίτη, ο οποίος αποτελεί ορυκτό των σπανίων γαιών, και ειδικότερα εμπεριέχει δημήτριο και λανθάνιο. Η πρώτη αναφορά στη διεθνή βιβλιογραφία για ύπαρξη αλλανίτη στη χώρα μας είναι στην έρευνα που ολοκληρώθηκε από τους Mezger και Okrusch το 1985, οι οποίοι κατέγραψαν ύπαρξη αλλανίτη ως συνοδού ορυκτού μέσα σε αμφιβολίτες στην περιοχή της Καλλιθέας της Σάμου. Ακόμη, έχουν ανιχνευτεί κρύσταλλοι πρωτογενούς αλλανίτη μέσα σε ανδεσιτικά πετρώματα στην περιοχή του Πόρου στη Νοτιοανατολική Πελοπόννησο, μια μεγάλη ποικιλία πλουτωνίων πετρωμάτων εμφανίζεται στη Δήλο, ενώ έχει επισημανθεί η ύπαρξη αλλανίτη στο γρανίτη της Δυτικής Ικαρίας. Επιπλέον, σε μελέτη για το μαγματικό επίδοτο από τον πλουτωνίτη της Σιθωνίας αναφέρεται η ύπαρξη αλλανίτη σε μικρές ποσότητες. Σε άλλη μελέτη σχετικά με τον πλουτωνίτη της Τήνου επίσης ο αλλανίτης απαντάται στα συνοδά ορυκτά, ενώ ως συνοδό ορυκτό ο αλλανίτης αναφέρεται και σε μιγματίτες της Κεντρικής Ροδόπης. Τέλος, θα πρέπει να επισημάνουμε ότι σε διεθνή μελέτη του 1988 υποστηρίχθηκε ότι, ανεξάρτητα από τον τύπο πετρώματος, όλοι οι διαφορετικοί γρανιτοειδείς τύπου Ι του Αιγαίου περιέχουν το ίδιο συνονθύλευμα συνοδών ορυκτών, μεταξύ των οποίων είναι και ο αλλανίτης. Ωστόσο, οι περισσότερες από τις προαναφερθείσες έρευνες διεξάγονταν και δημοσιεύονταν σε μια εποχή που είτε η δυναμική των σπανίων γαιών δεν είχε ανακαλυφθεί από την έρευνα και την τεχνολογία είτε είχε υποτιμηθεί από τις ΗΠΑ και την ΕΕ. Έτσι οι αναφορές γίνονταν, οι έρευνες δημοσιεύονταν, παρουσιάζονταν σε διεθνή συνέδρια, αλλά σταματούσαν εκεί. Σε αντίθεση με την Κίνα, που κυριολεκτικά επένδυσε σε αυτά τα ορυκτά και είναι σε θέση να γνωρίζει τι κοιτάσματα έχει αλλά και να προχωρεί σε εξόρυξη, να έχει την τεχνογνωσία για εμπλουτισμό και να εξάγει, το μόνο που γνωρίζουμε με ακρίβεια αυτή τη στιγμή για τη χώρα μας είναι πως διαθέτουμε σπάνιες γαίες, χωρίς, όμως, να μπορούμε να πούμε με βεβαιότητα αν διαθέτουμε κοιτάσματα, ώστε να υπάρχει και οικονομικό ενδιαφέρον. Επί τούτου έρευνα για σπάνιες γαίες στην Κρήτη Το καλοκαίρι του 2003 ξεκίνησε από το Εργαστήριο Γεωλογίας του Τμήματος Μηχανικών Ορυκτών Πόρων του Πολυτεχνείου της Κρήτης η πρώτη συστηματική έρευνα για σπάνιες γαίες στην Κρήτη, τα πρώτα αποτελέσματα της οποίας δημοσιεύτηκαν σε Διεθνές Ορυκτολογικό Συνέδριο που πραγματοποιήθηκε το 2008 στο Βερολίνο. Ο επικεφαλής της έρευνας, Καθηγητής Γεωλογίας στο Τμήμα Μηχανικών Ορυκτών Πόρων του Πολυτεχνείου Κρήτης κ. Εμμανουήλ Μανούτσογλου, συνοψίζει στα «Επίκαιρα» τα βασικά συμπεράσματα στα οποία κατέληξαν: «Στο πλαίσιο της βασικής γεωλογικής χαρτογράφησης εντοπίστηκαν το 2003 στην ευρύτερη περιοχή των Ταλαίων Ορέων, που βρίσκεται στη Βόρεια - Κεντρική Κρήτη εντός του μεταμορφωμένου υπόβαθρου της Ομάδας των Πλακωδών Ασβεστολίθων, πετρώματα (σχιστόλιθοι και μεταψαμμίτες) με χαρτογραφήσιμη χωρική εξάπλωση που περιέχουν το ορυκτό αλλα νίτης, που είναι φορέας ελαφρών σπανίων γαιών. Πράγματι, από τις πρώτες αναλύσεις διαπιστώθηκε ότι και στις θέσεις της Κρήτης οι αλλανίτες είναι πλούσιοι σε ελαφρές σπάνιες γαίες και συγκεκριμένα είναι πλούσιες σε δημήτριο και περιέχουν μικρές ποσότητες λανθανίου. Μετά την πρώτη ανακοίνωση στο Διεθνές Συνέδριο στο Βερολίνο, ξεκινήσαμε μια προσπάθεια να οριοθετήσουμε την περιοχή εξάπλωσης των πετρωμάτων που περιέχουν σπάνιες γαίες και ταυτόχρονα να εμπλουτίσουμε τους αλλανίτες που περιέχουν δημήτριο, διότι οι κρύσταλλοι του αλλανίτη που βρήκαμε είναι πάρα πολύ μικροί κι έτσι μόνο μέσω του εμπλουτισμού θα μπορούσαμε να αποκτήσουμε κάποια ποσότητα, η οποία θα είναι οικονομικά εκμεταλλεύσιμη. Όμως υπήρχαν δυσκολίες στον εμπλουτισμό. Δεν καταφέραμε σε αυτή την προσπάθεια να εμπλουτίσουμε το ορυκτό αλλανίτης σε τέτοιες ποσότητες, ώστε να μας δώσει μια ικανή εκμεταλλεύσιμη ποσότητα». Παράλληλα, ο κ. Μανούτσογλου μας ενημερώνει πως, αν και η βασική έρευνα έχει πάψει να χρηματοδοτείται ακόμα και σε αυτά τα στρατηγικής σημασίας μέταλλα, οι αυτοχρηματοδοτούμενες έρευνες συνεχίζονται και σε άλλες περιοχές της Κρήτης και δηλώνει με επίφαση πως «ολόκληρος ο ελληνικός χώρος έχει πολλά ηφαιστειακά και πλουτώνεια πετρώματα, τα οποία θα μπορούσαν να εμπεριέχουν σπάνιες γαίες. Αλλά θέλει χρηματοδοτούμενη συστηματική έρευνα εστιασμένη στο γεωλογικά πλούσιο αλλά πολύπλοκο ελληνικό χώρο και όχι μόνο αοριστόλογες εξαγγελίες περί αριστείας από πλευρά της Πολιτείας. Για να υπάρξουν αποτελέσματα θα πρέπει να προϋπάρξουν πολύχρονες και συντονισμένες ερευνητικές προσπάθειες, για τις οποίες ο κάθε μορφής επενδυτής δεν ενδιαφέρεται, παρά μόνο για τα θετικά των αποτελέσματα». 07/03-13/03/13 17

4 σπανιεσ γαιεσ Η τρέχουσα έρευνα στην ελληνική υφαλοκρηπίδα T ο ζήτημα αναφορικά με τον ακριβή προσδιορισμό της ποσότητας των σπανίων γαιών στην Ελλάδα δεν είναι, όμως, μόνο οικονομικό, είναι πρωτίστως γεωπολιτικό. Κι αυτό γιατί, εκτός του ευρωπαϊκού προγράμματος «EURARE», από τα τέλη του 2012 βρίσκεται σε εξέλιξη και άλλο πρόγραμμα, το οποίο θα ερευνήσει και θα μελετήσει τις υψηλές συγκεντρώσεις σπανίων γαιών στα προσχωματικά κοιτάσματα βαρέων ορυκτών των περιοχών από την Καβάλα μέχρι τον Έβρο, οι οποίες βρίσκονται στην ακτογραμμή και την υφαλοκρηπίδα του Βόρειου Αιγαίου (χωρι κά ύδατα), με στόχο τη διερεύνηση των δυνατοτήτων οικονομικής αξιοποίησής τους. Με προϋπολογισμό 2 εκατ. ευρώ και ενταγμένο στο πλαίσιο επενδυτικού προγράμματος του ΕΣΠΑ, τη διεκπεραίωση του προγράμματος, που αναμένεται να ολοκληρωθεί μέσα σε μία τριετία, έχει αναλάβει το ΙγΜΕ σε συνεργασία με το Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών (ΕΛΚΕΘΕ), ενώ είναι άξιο αναφοράς πως σε όλες τις περιπτώσεις θα παραδοθούν οικονομοτεχνικές μελέτες και θα αναδειχθούν οι βέλτιστες τεχνολογίες παραγωγής. Ο γενικός διευθυντής του ΙγΜΕ αναλύει στα «Επίκαιρα» τους στόχους του προγράμματος: «Το πρόγραμμα στοχεύει στη συστηματική μελέτη των συγκεντρώσεων βαρέων ορυκτών στην υφαλοκρηπίδα του Βόρειου Αιγαίου και κυρίως, όταν λέμε υφαλοκρηπίδα, εννοούμε την περιοχή που είναι κοντά στην ξηρά, γιατί αυτά τα ορυκτά, επειδή έχουν μεγάλο ειδικό βάρος, δεν απομακρύνονται πολύ στην ανοιχτή θάλασσα. Τα βρίσκουμε μέχρι και τα τρία ναυτικά μίλια και σπάνια πηγαίνουν πιο πέρα. Δεν θα σταθούμε μόνο στο να δούμε τα επιφανειακά ιζήματα, αλλά θα κάνουμε και γεωτρήσεις σε βάθος πέντε με εφτά μέτρων για να εξετάσουμε πώς αυτά τα βαρέα ορυκτά που περιέχουν τις σπάνιες γαίες εξελίσσονται σε βάθος. γιατί, αν υπάρχει ένα ικανό πάχος στα ιζήματα που φιλοξενούν αυτά τα ορυκτά, τότε το θέμα γίνεται σαφώς πολύ πιο ενδιαφέρον». Στην ερώτηση «γιατί ψάχνετε ειδικά στο Αιγαίο;», ο κ. Παπαβασιλείου μας εξηγεί πως «η εκτός του ευρωπαϊκού προγράμματος «EURARE», από τα τέλη του 2012 βρίσκεται σε εξέλιξη και άλλο πρόγραμμα, το οποίο θα ερευνήσει και θα μελετήσει τις υψηλές συγκεντρώσεις σπανίων γαιών στα προσχωματικά κοιτάσματα βαρέων ορυκτών των περιοχών από την Καβάλα μέχρι τον Έβρο. Στο χάρτη απεικονίζονται οι περιοχές έρευνας του ΙΓΜΕ στην υφαλοκρηπίδα του Βόρειου Αιγαίου και οι βασικές ερευνητικές πορείες και οι στόχοι με βάση τις παλαιότερες έρευνες του Ινστιτούτου. Βόρεια Ελλάδα, και κυρίως η περιοχή από την Ανατολική Μακεδονία μέχρι τη Θράκη, έχει τα λεγόμενα πυριγενή πετρώματα, τα οποία είναι από τη φύση τους εμπλουτισμένα σε σπάνιες γαίες. Ταυτόχρονα, στη συγκεκριμένη περιοχή έχουμε κάποια μεγάλα για τα ελληνικά δεδομένα ποτάμια (Έβρος, Στρυμόνας, Νέστος), που εκβάλλουν στην υφαλοκρηπίδα του Βόρειου Αιγαίου και τα οποία μεταφέρουν τα υλικά από αυτά τα πετρώματα και τα εναποθέτουν είτε στις ακρογιαλιές είτε στο ανώτερο τμήμα της υφαλοκρηπίδας. Εξ ου και ψάχνουμε εκεί». Βέβαια, οι διεκδικήσεις της Τουρκίας για την ελληνική υφαλοκρηπίδα ίσως προσλαμβάνουν τώρα και μια άλλη διάσταση... Αποδεδειγμένη η ύπαρξη σπανίων γαιών στην υφαλοκρηπίδα Η επιλογή της υφαλοκρηπίδας του Βόρειου Αιγαίου για τον εντοπισμό ενδεχόμενων κοιτασμάτων σπανίων γαιών μόνο τυχαία δεν

5 θα μπορούσε να είναι. Βασικό έναυσμα για τη διεξαγωγή της έρευνας δεν ήταν τα πυριγενή πετρώματα που βρίσκονται στην περιοχή, αλλά τα αποτελέσματα μιας παλαιότερης έρευνας για βαρέα ορυκτά που διεξήχθη και πάλι από το ΙγΜΕ στην ίδια περιοχή τη δεκαετία του Τότε ανακαλύφθηκαν για πρώτη φορά στα δείγματα που συλλέχθηκαν πολύ υψηλές συγκεντρώσεις σε σπάνιες γαίες. Ο κ. Παπαβασιλείου μας αναφέρει σχετικά με την επιβεβαιωμένη ύπαρξη σπανίων γαιών στην περιοχή: «Εμείς δεν κοιτάζαμε για τις σπάνιες γαίες, αλλά για κάποια βαρέα ορυκτά που έχουν στρατηγικά μέταλλα, όπως π.χ. το τιτάνιο ή το ζιρκόνιο. Όταν κάναμε, λοιπόν, τις αναλύσεις αυτών των δειγμάτων που συλλέξαμε από εκεί, είδαμε ότι οι συγκεντρώσεις σε σπάνιες γαίες και μάλιστα ήταν έρευνα στα επιφανειακά ιζήματα ήταν πολύ υψηλές σε σχέση με τις κανονικές που είναι στο φλοιό της γης. Εντοπίσαμε σπάνιες γαίες, αλλά δεν σταθήκαμε σε αυτό, γιατί δεν ήταν ο αντικειμενικός μας στόχος. Άλλωστε, τότε κανείς δεν ήξερε τις σπάνιες γαίες, δεν μας είχε περάσει απ το μυαλό, και η έρευνα έμεινε στα αζήτητα. Δεν είχε μπει ποτέ μέχρι τότε θέμα σπανίων γαιών. Δεν υπήρχε στον ορίζοντα». Ο γεωπολιτικός και γεωστρατηγικός ρόλος της Ελλάδας Και μπορεί τη δεκαετία του 80 να μην υπήρχε στον ορίζοντα θέμα σπανίων γαιών, σήμερα, όμως, αυτές αποτελούν το ζητούμενο της ευρωπαϊκής βιομηχανίας προϊόντων υψηλής τεχνολογίας. Λαμβάνοντας δε υπόψη πως η Ευρώπη δεν έχει ψάξει στο υπέδαφός της για κοιτάσματα σπανίων γαιών, με αποτέλεσμα κανένας να μην μπορεί να πει «με το χέρι στην καρδιά» ότι «στην τάδε ή στη δείνα χώρα της ΕΕ έχουμε ένα κοίτασμα», και ως εκ τούτου παραμένει εξαρτημένη σε εισαγωγές σε ποσοστό σχεδόν 100% από μία χώρα (Κίνα) η οποία εφαρμόζει άκρως επιθετική πολιτική ως προς τη διάθεση σπανίων γαιών, εύκολα μπορεί να αντιληφθεί κάποιος το σπουδαίο γεωπολιτικό ρόλο της χώρας μας σε περίπτωση που οι τρέχουσες έρευνες καταδείξουν ότι στην Ελλάδα βρίσκονται κοιτάσματα σπανίων γαιών σε οικονομικά εκμεταλλεύσιμες ποσότητες. Πόσω μάλλον αν αναλογιστούμε ότι σήμερα η ευρωπαϊκή βιομηχανία σπανίων γαιών καταναλώνει περίπου το 14% της παγκόσμιας παραγωγής, με τη ζήτηση να τείνει αυξανόμενη με ρυθμό 8% 11% το χρόνο λόγω νέων χρήσεων σε «πράσινες» τεχνολογίες, αλλά και το συνεχώς αυξανόμενο κόστος μέσα σε λίγα χρόνια σε ορισμένες από τις σπάνιες γαίες έχουν πενταπλασιαστεί και εξαπλασιαστεί οι τιμές τους. Επιπρόσθετα, θα πρέπει να σημειώσουμε ότι το επιχείρημα που αντιπροβάλλεται συχνά, ότι η Ευρώπη δεν εξαρτάται μελλοντικά πλήρως από την Κίνα για την απόκτηση σπανίων γαιών λόγω του επιβεβαιωμένου κοιτάσματος που υπάρχει στη γροιλανδία είναι γνωστό από τα μέσα της δεκαετίας του 2000 και αποτελεί το 6% των παγκόσμιων αποθεμάτων, δεν είναι ακράδαντο. Κι αυτό γιατί από τον Ιούνιο του 2009 η κυβέρνηση της γροιλανδίας έχει μεγαλύτερη αυτονομία από τη Δανία με περισσότερες αρμοδιότητες και δικαίωμα εκμετάλλευσης των πλούσιων φυσικών πόρων του εδάφους της. Εύλογα προκύπτει το ερώτημα αν τελικά είναι δεδομένη η εκμετάλλευση των κοιτασμάτων της γροιλανδίας από την ΕΕ. Την απάντηση δίνει στα «Επίκαιρα» ο ευρωβουλευτής της ΝΔ κ. Ιωάννης Τσουκαλάς, ο οποίος έχει ασχοληθεί ιδιαίτερα με το ζήτημα της έλλειψης σπανίων γαιών στην ευρωπαϊκή βιομηχανία: «Όχι, δεν είναι δεδομένη η εκμετάλλευση του κοιτάσματος της γροιλανδίας από την ΕΕ. Ακόμη εξακολουθούν να υπάρχουν πολύ πεισματικές και πάρα πολύ επίμονες διαπραγματεύσεις». Ποιος, λοιπόν, ο γεωπολιτικός ρόλος της Ελλάδας, αν τα τρέχοντα ερευνητικά προγράμματα εντοπίσουν κοίτασμα εντός των συνόρων μας; Όπως τονίζει ο Καθηγητής κ. Μανούτσογλου, «υπάρχει δημήτριο και λανθάνιο στην Ευρώπη, στη Σκανδιναβία και σε πολλές θέσεις των Άλπεων, αλλά δεν είναι εκμεταλλεύσιμα, δηλαδή δεν βρίσκονται σε τέτοιες συγκεντρώσεις ώστε να είναι εκμεταλλεύσιμα. Εάν καταφέρναμε να βρούμε στην Ελλάδα κοίτασμα ή κοιτάσματα σπανίων γαιών, θα λύναμε τα χέρια της βιομηχανίας της Ευρώπης, αφού θα απεξαρτιόταν από την Κίνα». Στο ίδιο μήκος κύματος, ο γενικός διευθυντής του ΙγΜΕ, κ. Κωνσταντίνος Παπαβασιλείου, υπογραμμίζει πως «θα ήταν μια μεγάλη υπόθεση για την Ελλάδα η ανακάλυψη κοιτασμάτων, γιατί σαφώς θα αποτελούσε μια πλουτοπαραγωγική πηγή για τη χώρα λόγω της αξίας που έχουν». Ταυτόχρονα, όμως, τονίζει ότι «επειδή οι σπάνιες γαίες που εξετάζουμε είναι στην υφαλοκρηπίδα, είναι σαφέστατα ένα θέμα που ανήκει καθαρά στο κράτος. Είναι και γεωπολιτικό ζήτημα. Και, βέβαια, το να είναι η Ελλάδα εξαγωγεύς σπανίων γαιών, έστω και ορυκτών που έχουν σπάνιες γαίες κι ας γίνεται αλλού η μεταλλουργική επεξεργασία γιατί αμφιβάλλω αν θα υπάρχει αυτή η δυνατότητα εδώ, θα είναι πολύ σημαντική υπόθεση». ΙΓΜΕ: Έχουμε σπάνιες γαίες στη Σέριφο Ιδιαίτερη αναφορά θα πρέπει να γίνει στην έρευνα του ΙΓΜΕ που ξεκίνησε στη Σέριφο το 1990 για το βιομηχανικό ορυκτό γρανανίτη. Τα αποτελέσματα της έρευνας υπάρχουν σε εκθέσεις του ΙΓΜΕ, καθώς και σε δημοσίευση του Επικεφαλής του εγχειρήματος ήταν ο κοιτασματολόγος Δρ. Σταύρος Παπασταύρου μαζί με τον επί σειρά ετών διευθυντή της Διεύθυνσης Ορυκτολογίας του ΙΓΜΕ και σήμερα Ομότιμο Καθηγητή στο Τμήμα Μηχανικών Ορυκτών Πόρων του Πολυτεχνείου Κρήτης, κ. Βασίλη Περδικάτση. Στο πλαίσιο της έρευνας, βρήκαν ότι μέσα στο γρανανίτη υπήρχε αλλανίτης, που είναι το ορυκτό μέσα στο οποίο φιλοξενούνται σπάνιες γαίες. Μιλώντας στα «Επίκαιρα», ο κ. Περδικάτσης αναφέρει πως «τα κύρια χημικά στοιχεία των σπανίων γαιών που φιλοξενούνται στον αλλανίτη σε περιεκτικότητα που αγγίζει το 18% είναι το λανθάνιο και το δημήτριο, καθώς και δευτερεύοντα χημικά στοιχεία, όπως τα πρασινοδύμιο, νεοδύμιο, θόριο και ίχνη σε ουράνιο». Ο κ. Περδικάτσης σημειώνει πως «δεν πρόκειται απλώς για ενδείξεις, είναι επιβεβαιωμένο ότι εντοπίσαμε σπάνιες γαίες, καθώς προχωρήσαμε στις απαραίτητες αναλύσεις στα δείγματα που συλλέξαμε αλλά και σε χαρτογράφηση που έγινε από τον Σ. Παπασταύρου. Από εκεί κι έπειτα, αν θα γίνει τώρα μια νέα δουλειά, θα πρέπει να γίνει λεπτομερής χαρτογράφηση και δειγματοληψία και να προσδιοριστούν οι μέσες περιεκτικότητες των στοιχείων των σπανίων γαιών και στο γρανατίτη που φιλοξενεί τον αλλανίτη. Το θέμα είναι ποσοτικό και όχι μόνο ποιοτικό, γιατί μπορεί κανείς να έχει σπάνιες γαίες, αλλά να είναι σε μικρή ποσότητα και να μην είναι εκμεταλλεύσιμες. Σπάνιες γαίες έχουμε με βεβαιότητα στη Σέριφο, καθώς και σε άλλες περιοχές της Ελλάδας, αλλά αυτό που έχει σημασία είναι αν είναι εκμεταλλεύσιμη η ποσότητά τους». 07/03-13/03/13 19

6 ΣΠΑΝΙΕΣ ΓΑΙΕΣ Γιάννης Τσουκαλάς ΕΥΡΩΒΟΥΛΕΥΤΗΣ ΝΔ «Δεν πρέπει να χάσουμε κανένα φυσικό πόρο ως εισόδημα» ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΣΤΗΝ ΟΛΓΑ ΤΑΝΤΟΥ Ο ευρωβουλευτής της ΝΔ κ. Γιάννης Τσουκαλάς, ο οποίος έφερε το θέμα της εξάρτησης της ΕΕ από τις εισαγωγές σπανίων γαιών στην Ολομέλεια του ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, μιλά αποκλειστικά στα «Επίκαιρα» για την εξάρτηση της ΕΕ από την Κίνα ως προς τις σπάνιες γαίες και το σχετικό αμερικανικό report που υποβλήθηκε πέρσι στο Συμβούλιο Ασφαλείας των ΗΠΑ. Παράλληλα, ο Έλληνας ευρωβουλευτής εκτιμά τη διαμόρφωση του γεωστρατηγικού χώρου της Ελλάδας σε ενδεχόμενη ανακάλυψη κοιτασμάτων σπανίων γαιών στο υπέδαφός της αλλά και το σημαντικό ρόλο που θα έχει ώστε να μην μπορούν τα υπόλοιπα μέλη της Ένωσης να μας περάσουν «στο ντούκου». Η οικοδόμηση της νέας τεχνολογίας βασίζεται σε 17 χημικά στοιχεία, τις σπάνιες γαίες. Πόσο εξαρτάται το παρόν και το μέλλον της βιομηχα νίας από τα στοιχεία αυτά; Με τα σχέδια που έχει η σύγχρονη παραγωγή σχετικά με την ενέργεια, την κίνηση, το Διάστημα, τις συγκοινωνίες, οι σπάνιες γαίες αποτελούν περίπου το 70% των μετάλλων που είναι απαραίτητα για τη συγκεκριμένη παραγωγή. Υπό αυτή την αίρεση, αυτή τη στιγμή παγκόσμια η Κίνα διαθέτει τα μεγαλύτερα αποθέματα αλλά κυρίως δια θέτει την τεχνογνωσία της επεξεργα σίας και της εξόρυξης. Παρά τους κανόνες της Γενικής Συμφωνίας Δασμών και Εμπορίου και παρά το πρωτόκολλο προσχώρησης της Κίνας στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου, η τελευταία εφαρμόζει μια άκρως επιθετική πολιτική ως προς τη διάθεση σπανίων γαιών. Δεδομένου ότι η Κίνα μονοπωλεί το 97% της παγκόσμιας παραγωγής, ελλοχεύει ο κίνδυνος να οδεύουμε προς μια «κρίση σπανίων γαιών» αντίστοιχη με την πετρελαϊκή κρίση της δεκαετίας του 1970; Για την ώρα, φαίνεται ότι η Δύση αφενός Με δική σας πρωτοβουλία υπερψηφίστηκε στην Ολομέλεια του Ευρωμεν παίρνει τα μέτρα της και προσπαθεί να λύσει το πρόβλημα με διπλωματία, αφετέρου τόσο ο Ομπάμα όσο και η ΕΕ, με εκμισθώσεις και αγορά κοιτασμάτων από την Ισλανδία μέχρι την Αφρική όπου πρόφτασε η Κίνα και πήρε και εκεί το «πάνω χέρι», προσπαθούν να γεφυρώσουν τη διαφορά με την Κίνα. Υπάρχει όμως και κάτι άλλο που δεν το έχει η Δύση: η τεχνογνωσία της εξόρυξης και της επεξεργασίας. Γιατί πριν από είκοσι χρόνια τα αμερικανικά πανεπιστήμια κυρίως και τα ευρωπαϊκά μετά θεώρησαν ότι επι- στημονικά το θέμα είναι εξαντλημένο. Έτσι, η Δύση έπαψε να παράγει ειδικευμένους επιστήμονες για τις σπάνιες γαίες. Η Κίνα ποτέ δεν εγκατέλειψε αυτό το πεδίο της γνώσης, με αποτέλεσμα σήμερα η κύρια γνώση επεξεργασίας σπανίων γαιών να βρίσκεται εκεί. Ήταν λάθος, ωστόσο, η εγκατάλειψη της έρευνας. Πόσο μας έχει στοιχίσει μέχρι σήμερα αυτό το λάθος και πόσα χρόνια θα χρειαστεί να περάσουν μέχρι εμείς να φτάσουμε το τωρινό επίπεδο έρευνας και τεχνολο γίας της Κίνας; Σύμφωνα με το αμερικανικό report που υποβλήθηκε πέρσι στο Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Πολιτειών, αν σήμερα άρχιζε η εξόρυξη και η παραγωγή, για να ανταγωνιστούμε την Κίνα θα θέλαμε δώδεκα χρόνια. Είναι πρακτικά αδύνατο όμως να ξεκινήσει σήμερα η εξόρυξη και η παραγωγή στην ΕΕ;... Πράγματι. Αυτό είναι έτσι όπως το λέτε. Επομένως, για καμπόσο καιρό η Δύση θα παίζει ανάμεσα στη διπλωματία των πρώτων υλών και στον αγώνα ταχύτητος να επανακτήσει την τεχνογνωσία που έχασε. Τα χρήματα που διακυβεύονται είναι πάρα πολλά. Η ετήσια ζήτηση είναι περίπου τόνοι. Επί παραδείγματι, πέρσι η γερμανική βιομηχανία υβριδικών αυτοκινήτων είχε φτάσει σε απόγνωση διότι της έλειπαν τόνοι σπανίων γαιών. Επομένως, «πράσινη» ανάπτυξη χωρίς σπάνιες γαίες δεν γίνεται. Μόνο «πράσινη» ανάπτυξη δεν γίνεται χωρίς σπάνιες γαίες ή δεν γίνεται γενικά ανάπτυξη χωρίς σπάνιες γαίες, λαμβάνοντας υπόψη τις πρακτικές εφαρμογές που ήδη έχουν βρεθεί; Οι σπάνιες γαίες είναι παντού: από επιθετικούς πυραύλους, διαστημόπλοια, αυτοκίνητα, αεροπλάνα, τηλέφωνα, τηλεοράσεις /03-13/03/13

7 παϊκού Κοινοβουλίου ο «Ευρωπαϊκός Χάρτης Πορείας για τις Πρώτες Ύλες μέχρι το 2050». Ποια είναι τα αποτελέσματα έως σήμερα; Θα ήθελα να πω με κάθε ταπεινότητα πως εξαιτίας της φύσης των γνώσεών μου [Σ.Σ.: ο κ. Τσουκαλάς είναι φυσικός και το διδακτορικό του δίπλωμα έχει αντικείμενο τη Φυσική Στερεάς Κατάστασης (Υλικών Υψηλής Τεχνολογίας)] εύκολα διέγνωσα ότι υπήρχε πρόβλημα με τις σπάνιες γαίες και ήμουν από τους πρώτους που άρχισα να φωνάζω σχετικά με το θέμα. Στην αρχή η ΕΕ δεν φάνηκε να το καταλαβαίνει, το είχαν χαμένο μέσα στη γενική περιγραφή των ακατέργαστων πρώτων υλών. Άρχισαν να καταλαβαίνουν κυρίως όταν τους έφερα στοιχεία από τη Δυτική Ευρώπη, και ιδίως τη διαμαρτυρία που είχαν οι γερμανοί βιομήχανοι αυτοκινήτων. Μέχρι τότε η Κομισιόν «κοιμόταν τον ύπνο του δικαίου» και τους «ξύπνησε» το Ευρωκοινοβούλιο. Τότε κατάλαβαν και άρχισε να κινείται η διαδικασία καταρχάς σε επίπεδο κρατών μελών, όπου ο καθένας προσπαθούσε να εξασφαλίσει τις ύλες που του έλειπαν, αλλά και σε επίπεδο ευρωπαϊκής πολιτικής η Κομισιόν. Η Λαίδη Άστον που έχει την εξωτερική πολιτική έβαλε στην ατζέντα της και το ζήτημα των σπανίων γαιών. Έτσι σήμερα έχουμε μια ηρεμία η οποία εξασφαλίζει τις αγορές με συμφωνίες με την Κίνα και ταυτοχρόνως γίνονται οι κινήσεις για να μπορέσει να αυτονομηθεί η Ευρώπη στις σπάνιες γαίες και στα πρωτογενή υλικά εν γένει. Έλληνες επιστήμονες μιλούν στα «Επίκαιρα» για έρευνες που έχουν γίνει στον ελλαδικό χώρο και αποδεικνύουν ότι υπάρχουν σπάνιες γαίες στη χώρα μας, με τη διαφορά ότι δεν γνωρίζουμε σε τι ποσότητες υπάρχουν, ώστε να μπορούμε να μιλάμε και για κοίτασμα. Λαμβάνοντας υπόψη ότι η Κίνα έχει το μονοπώλιο, τα κοιτάσματα της Γροιλανδίας είναι ερωτηματικό για την ΕΕ, τι θα σήμαινε για την Ελλάδα το να έχουμε κοίτασμα; Πρώτον, δεν θα έπρεπε να χάσουμε κανένα φυσικό πόρο ως εισόδημα και, δεύτερον, δεν θα έπρεπε να χάσουμε επιστημονικό αντικείμενο που θα εκπαίδευε τους επιστήμονές μας και θα τους έκανε ειδικούς σε κάτι. Σε γεωπολιτικό επίπεδο, ποιες θα είναι οι συνέπειες αν ανακαλυφθούν κοιτάσματα σπανίων γαιών στην Ελλάδα; «σε γεωπολιτικό επίπεδο ήδη η χώρα βρίσκεται σ ένα στάδιο όπου αναδεικνύεται ο πιθανός ρόλος της στην πολιτική και τη διπλωματία των δικτύων, είτε αυτά είναι δίκτυα φυσικού αερίου είτε είναι δίκτυα ενέργειας είτε είναι δίκτυα υπολογιστών». Σε γεωπολιτικό επίπεδο ήδη η χώρα βρίσκεται σ ένα στάδιο όπου αναδεικνύεται ο πιθανός ρόλος της στην πολιτική και τη διπλωματία των δικτύων, είτε αυτά είναι δίκτυα φυσικού αερίου είτε είναι δίκτυα ενέργειας είτε είναι δίκτυα υπολογιστών. Έχω την εντύπωση ότι, με μακροπρόθεσμη, ευρωπαϊκού προσανατολισμού πολιτική, η Ελλάδα μπορεί να καταφέρει και να αποκτήσει το γεωστρατηγικό της χώρο, πολύ μεγαλύτερο από την έκταση που κατέχει. Θα ήταν ακραίο να υποστηρίξουμε ότι η Ευρώπη θα εξαρτάται από την ελληνική παραγωγή σπανίων γαιών σε περίπτωση που ανακαλυφθούν κοιτάσματα στη χώρα μας; Θα ενίσχυε το ρόλο της χώρας μας ως ενεργού οντότητας στην ΕΕ στην υποστήριξη των ευρωπαϊκών πολιτικών. Αυτό το οποίο έχει σημασία όταν παίζεις ένα παιχνίδι όπου συμμετέχεις σε πολιτική είκοσι εφτά κρατώνμελών μιας Ένωσης είναι ο ρόλος σου να είναι σημαντικός ή τουλάχιστον δια κριτός. Να το πω σε απλά ελληνικά: να μην μπορούν να σε περάσουν «στο ντούκου». για να μην μπορούν να σε περάσουν «στο ντούκου» σήμερα ή πρέπει να έχεις πραγματική παραγωγή (επιστημονική, τεχνολογική, πολιτιστική παραγωγή) ή να έχεις στην κατοχή σου αγαθά τα οποία ενδιαφέρουν την ΕΕ. Υπό αυτή την έννοια, ό,τι έχει να μας προσφέρει η γη της πατρίδας μας θα ήταν καλό προς αυτή την κατεύθυνση. 07/03-13/03/13 21

8 οι ΠΡοοΠΤικΕς άξιοποιηςης των ςπανίων Γαιών της Ελλάδος του ανανία Τσιραμπίδη Ομότιμος Καθηγητής Ορυκτολογίας - Πετρολογίας του ΑΠΘ, εμπειρογνώμονας του υπουργείου Ανάπτυξης σε θέματα ορυκτού πλούτου. Παραγωγή Οι Σπάνιες γαίες (Σ.γ.) είναι 15 μέταλλα, γνωστά ως λανθανίδες. Περιλαμβάνονται επιπλέον και τα μέταλλα Sc και Y, επειδή παρουσιάζουν πα ρόμοιες ιδιότητες με αυτές. Υποδιαιρούνται σε ελαφρές (υποομάδα δημητρίου) και βαριές (υποομάδα υτρίου) Σ.γ. Τα οξείδιά τους έχουν γεώδη μορφή. Οι Σ.γ. στο φλοιό της γης είναι αφθονότερες του αργύρου, όπως και το σύνολο λανθάνιο + δημήτριο + νεοδύμιο + ύτριο από το μόλυβδο. Όμως δεν υπάρχουν με την απαιτούμενη «συγκέντρωση», ώστε να θεωρηθούν εύκολα εκμεταλλεύσιμες από οικονομική άποψη. Οι Σ.γ. εξορύσσονται δύσκολα, εξαιτίας της γεωγραφικής και ορυκτολογικής κατανομής τους, της εξειδικευμένης τεχνολογίας που απαιτείται για την επεξεργασία τους και των αυξανόμενων περιβαλλοντικών περιορισμών. Η Κίνα ελέγχει το 95% της παγκόσμιας παραγωγής Σ.γ. Οι κύριες χώρες παραγωγής κατά το 2010 ήταν: Κίνα ( τόνοι), Ινδία (2.700 τόνοι), Βραζιλία (550 τόνοι) και Μαλαισία (350 τόνοι). Αδιευκρίνιστη ήταν η παραγωγή στις ΗΠΑ, Ρωσία, Αυστραλία (πιθανά αποθέματα 5 εκατ. τόνοι) και Νότια Αφρική (πιθανά αποθέματα 1 εκατ. τόνοι). Κοιτάσματα Σ.γ. έχουν επιβεβαιωθεί σε Καναδά, Βιετνάμ, Τασμανία, Σουηδία (πιθανά αποθέματα τόνοι), Εσθονία κ.α. Σήμερα, η ευρωπαϊκή βιομηχανία Σ.γ., που καταναλώ νει περίπου το ένα τρίτο της παγκόσμιας παραγωγής και παρουσιάζει ετήσια αύξηση ζήτησης κατά 10% περίπου, είναι σχεδόν 100% εξαρτημένη σε εισαγωγές από την Κίνα. Η εξόρυξη Σ.γ. παράγει ραδιενεργά απόβλητα, η διαχείριση των οποίων είναι πολύ δαπανηρή, γεγονός που κάνει τις βορειοαμερικανικές και ευρωπαϊκές εταιρείες να μειονεκτούν έναντι των κινεζικών που δεν έχουν περιβαλλοντικές ανησυχίες και αναστολές. Χρήσεις Οι Σ.γ. χρησιμοποιούνται ευρέως στην παραγωγή προϊόντων υψηλής τεχνολογίας, όπως ηλιακών κυψελών και φωτοβολταϊκών στοιχείων, ανεμογεννητριών, ελαφρών μαγνητών, ηλεκτροκινητήρων, μπαταριών υβριδικών και ηλεκτροκίνητων οχημάτων, ιατρικού εξοπλισμού, αεροδιαστημικών κραμάτων, τηλεκατευθυνόμενων πυραύλων κ.α. Επίσης, ορισμένες από αυτές είναι απαραίτητες για τη μαζική παραγωγή ηλεκτρικών και ηλεκτρονικών προϊόντων (λαμπτήρες υψηλής απόδοσης, κινητά τηλέφωνα, cd, dvd, οθόνες τηλεοράσεων), καταλυτών αυτοκινήτων, οπτικών ινών κ.ά. Τιμές Όπως και τα άλλα μέταλλα που παράγονται σε μικρές ποσότητες, οι Σ.γ. δεν εμπορεύονται στα χρηματιστήρια, αλλά μόνο μέσω εξειδικευμένων εταιρειών και εμπόρων. Οι τιμές τους εξαρτώνται από το βαθμό καθαρότητας που καθορίζεται από τις εξειδικεύσεις στις εφαρμογές. Οι τιμές των οξειδίων τους (με καθαρότητα >99%) στη λήξη του πρώτου τριμήνου του 2012 ήταν: Στοιχείο Μέση τιμή οξειδίου στην Αυστραλία Απρίλιος 2012 ( /kg) Μέση τιμή οξειδίου στην Κίνα Απρίλιος 2012 ( /kg) Λανθάνιο* 32,5 11,6 Δημήτριο* 29,2 12,3 Πρασεοδύμιο* 125,4 61,0 Νεοδύμιο* 136,4 69,8 Προμήθειο* Σαμάριο* 56,8 9,8 Ευρώπιο* 2.786, ,8 Γαδολίνιο* Τέρβιο 2.045,0 966,9 Δυσπρόσιο 1.050,8 597,5 Όλμιο Έρβιο Θούλιο Υτέρβιο Λουτέτσιο Σκάνδιο Ύτριο *Ελαφρές Σπάνιες Γαίες /03-13/03/13

9 σπανιεσ γαιεσ Κονιοποιημένα οξείδια Σπανίων Γαιών. Από το κέντρο και κατά τη φορά του ρολογιού: πρασεοδύμιο, δημήτριο, λανθάνιο, νεοδύμιο, σαμάριο, γαδολίνιο. Η εξόρυξη σπανίων γαιών παράγει ραδιενεργά απόβλητα, η διαχείριση των οποίων είναι πολύ δαπανηρή, γεγονός που κάνει τις βορειοαμερικανικές και ευρωπαϊκές εταιρείες να μειονεκτούν έναντι των κινεζικών, που δεν έχουν περιβαλλοντικές ανησυχίες και αναστολές. Διαπιστώνεται ότι οι τιμές των οξειδίων των Σ.γ. που προέρχονται από την Κίνα είναι υποπενταπλάσιες έως υποδιπλάσιες των άλλων. γι αυτό και ο Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου (ΠΟΕ) προσπαθεί διαρκώς να βρίσκει λύσεις απέναντι στη μονοπωλια κή εκμετάλλευσή τους από την Κίνα, επιδιώκοντας αύξηση των εξαγωγών, αύξηση των τιμών και έλεγχο των αντίστοιχων μεταλλείων. Κοιτάσματα Σ.Γ. Ελλάδος Το 2001 το ΙγΜΕ ολοκλήρωσε την αξιολόγηση του υποθαλάσσιου ουρανιοθοριούχου μεταλλεύματος Σ.γ. στα ιζήματα του Στρυμονικού Κόλπου. Από το σύνολο των Σ.γ. ( ppm) το 93,5% ανήκει στις ελαφρές. Τα ενδεικτικά συνολικά αποθέματα (παράκτια και υποθαλάσσια) Σ.γ. τιτανίου, χρυσού, θορίου και ουρανίου ανέρχονται στους 490 εκατ. τόνους. Η συνολική ενδεικτική αξία των τελικών προϊόντων (μετάλλων) ξεπερνά τα 230 δις ευρώ σύμφωνα με την αξιολόγηση του ΙγΜΕ. Συνέχεια του παραπάνω προγράμματος αποτελεί το νέο πρόγραμμα που με χρηματοδότηση του ΕΣΠΑ ξεκίνησε να πραγματοποιεί το καλοκαίρι του 2012 το ΙγΜΕ στην υφαλοκρηπίδα του Βόρειου Αιγαίου με συμβολή και του ωκεανογραφικού σκάφους «Αιγαίο» του ΕΛΚΕΘΕ. Σημαντικό ενδιαφέρον για συστηματική κοιτασματολογική διερεύνηση παρουσιάζουν επίσης οι βωξίτες και οι βωξιτικοί λατερίτες της Στερεάς Ελλάδος, με περιεκτικότητες που κυμαίνονται από g/t έως g/t σε Σ.γ. Το διαφαινόμενο οικονομικό ενδιαφέρον περιλαμβάνει ακόμη και την ερυθρή λάσπη από τη μεταλλουργία αλουμινίου. Τον Ιανουάριο του 2013 ξεκίνησε το πενταετούς διάρκειας πανευρωπαϊκό έργο EURARE: «Development of a sustainable exploitation scheme for Europe s Rare Earth ore deposits» για τον εντοπισμό κοιτασμάτων Σ.γ. σε διάφορες χώρες της Ευρώπης όπως οι σκανδιναβικές, η Αυστρία, η Ελλάδα κ.ά. για τον προσδιορισμό βέλτιστων μεθόδων εμπλουτισμού και για νέες χρήσεις στις «πράσινες» τεχνολογίες. Συμμετέχουν 7 γεωλογικά ινστιτούτα, 6 μεταλλευτικές εταιρείες, 3 βιομηχανίες προϊόντων υψηλής τεχνολογίας, 4 επιχειρήσεις τεχνολογικών εφαρμογών και 4 πανεπιστήμια από 11 χώρες της Ευρώπης. Το έργο χρηματοδοτείται με περίπου 10 εκατ. ευρώ. Στους τρεις Έλληνες εταίρους, που είναι το ΕΜΠ, το ΙγΜΕ και η εταιρεία Αλουμίνιο της Ελλάδος, αντιστοιχεί περίπου το 16% της συνολικής χρηματοδότησης. Παρατηρήσεις Τα κοιτάσματα Σ.γ. περιέχουν σημαντικές συγκεντρώσεις θορίου και άλλων ραδιενεργών στοιχείων. Έτσι, από την επεξεργασία τους παράγονται ραδιενεργά απόβλητα, η διαχείριση των οποίων σε ΗΠΑ, Καναδά και Αυστραλία απαιτεί ειδική αδειοδότηση και δαπανηρές διαδικασίες αποκατάστασης, γεγονός που αναγκάζει τις αντίστοιχες εταιρείες αυτών των χωρών να μειο νεκτούν έναντι των κινεζικών. Στην Κίνα δεν υπάρχει αυστηρό θεσμικό πλαίσιο διαχείρισης των αποβλήτων, αφού δεν έχουν περιβαλλοντικές ανησυχίες. Παρά την αύξηση της ζήτησης για ορισμένες εφαρμογές Σ.γ., υπάρχουν ενδείξεις στη διεθνή αγορά ότι ορισμένοι τομείς μειώνουν πραγματικά την εξάρτησή τους από αυτές, όπως η Toyota από τα ηλεκτρικά και υβριδικά αυτοκίνητα, η Hitachi από τους πυκνωτές και σκληρούς δίσκους και η Mitsubishi από τα πλυντήρια ρούχων και τα κλιματιστικά. Τέλος, η ανακύκλωση προϊό ντων που περιέχουν μικρές ποσότητες Σ.γ. είναι ασύμφορη, εξαιτίας του υψηλού κόστους επεξεργασίας. Όμως επιστήμονες των ΗΠΑ εκτιμούν ότι πολλές εφαρμογές Σ.γ. είναι πολύ εξειδικευμένες και τα υποκατάστατα αυτών είναι είτε κατώτερα είτε μη διαθέσιμα. για την Ελλάδα η έρευνα για την ανακάλυψη εκμεταλλεύσιμων κοιτασμάτων Σ.γ. είναι υψηλής προτεραιότητας. Ναι, πρέπει να ολοκληρωθούν οι ειδικές έρευνες για τον εντοπισμό εκμεταλλεύσιμων κοιτασμάτων Σ.γ. όπως και πολλών άλλων ορυκτών μας πόρων, έτσι ώστε τα υποθετικά ή ενδεικτικά αποθέματά τους να γίνουν πιθανά ή βέβαια. Όμως, επειδή και τα ελληνικά κοιτάσματα Σ.γ. περιέχουν σημαντικές συγκεντρώσεις θορίου και άλλων ραδιενεργών στοιχείων, θα πρέπει η Πολιτεία με πολλή προσοχή και μεγάλη υπευθυνότητα να προχωρήσει στην αξιοποίησή τους και μόνον αν είναι απόλυτη ανάγκη. 07/03-13/03/13 23

ΣΠΑΝΙΕΣ ΓΑΙΕΣ Ο «κρυμμένος πλούτος» στα έγκατα της ελληνικής γης

ΣΠΑΝΙΕΣ ΓΑΙΕΣ Ο «κρυμμένος πλούτος» στα έγκατα της ελληνικής γης ΣΠΑΝΙΕΣ ΓΑΙΕΣ Ο «κρυμμένος πλούτος» στα έγκατα της ελληνικής γης Οι σπάνιες γαίες (REE) αποτελούν ένα επίκαιρο θέµα τόσο στον επιστηµονικό όσο και στο βιοµηχανικό χώρο. Πρόκειται για χηµικά στοιχεία, τα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ Ι.Γ.Μ.Ε.Μ. ΣΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΤΟΥ ΟΡΥΚΤΟΥ ΠΛΟΥΤΟΥ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ

Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ Ι.Γ.Μ.Ε.Μ. ΣΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΤΟΥ ΟΡΥΚΤΟΥ ΠΛΟΥΤΟΥ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Παρουσίαση: Γεώργιος Οικονόμου Δρ Γεωλόγος Δ/ντής Ορυκτών Φυσικών Πόρων ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΒΙΩΣΙΜΗΣ ΚΑΙ ΑΕΙΦΟΡΟΥ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Ν.Π.Ι.Δ. ΕΠΟΠΤΕΥΟΜΕΝΟ ΑΠΟ ΤΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ, ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΥΔΡΙΤΕΣ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΩΣ ΚΑΥΣΙΜΗ ΥΛΗ ΤΟΥ ΜΕΛΛΟΝΤΟΣ. ΤΟ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ANAXIMANDER. Από Δρ. Κωνσταντίνο Περισοράτη

ΟΙ ΥΔΡΙΤΕΣ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΩΣ ΚΑΥΣΙΜΗ ΥΛΗ ΤΟΥ ΜΕΛΛΟΝΤΟΣ. ΤΟ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ANAXIMANDER. Από Δρ. Κωνσταντίνο Περισοράτη ΟΙ ΥΔΡΙΤΕΣ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΩΣ ΚΑΥΣΙΜΗ ΥΛΗ ΤΟΥ ΜΕΛΛΟΝΤΟΣ. ΤΟ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ANAXIMANDER Από Δρ. Κωνσταντίνο Περισοράτη Οι υδρίτες (εικ. 1) είναι χημικές ενώσεις που ανήκουν στους κλειθρίτες, δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ. ΑΞΟΝΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΧΑΤΖΗΜΠΟΥΣΙΟΥ ΕΛΕΝΗ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΚΟΥΣΚΟΥΒΕΛΗΣ ΗΛΙΑΣ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ. ΑΞΟΝΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΧΑΤΖΗΜΠΟΥΣΙΟΥ ΕΛΕΝΗ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΚΟΥΣΚΟΥΒΕΛΗΣ ΗΛΙΑΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ. ΑΞΟΝΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΧΑΤΖΗΜΠΟΥΣΙΟΥ ΕΛΕΝΗ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΚΟΥΣΚΟΥΒΕΛΗΣ ΗΛΙΑΣ Μέρος πρώτο: Η πορεία προς μία κοινή ενεργειακή πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης Ανάγκη για

Διαβάστε περισσότερα

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΗΜΕΡΙΔΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ 32ης MARMINSTONE Θεσσαλονίκη 24 Φεβρουαρίου 2008

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΗΜΕΡΙΔΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ 32ης MARMINSTONE Θεσσαλονίκη 24 Φεβρουαρίου 2008 ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΗΜΕΡΙΔΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ 32ης MARMINSTONE Θεσσαλονίκη 24 Φεβρουαρίου 2008 ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΡΓΟΥ Γ ΚΠΣ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΙΓΜΕ 2003 2008: «Ολοκληρωμένη διαχείριση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ ΗΜΕΡΙΔΑ Ο ρυκτές Πρώτες Ύ λ ες: Μέλλον, ανάγκες, ευκαιρίες

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ ΗΜΕΡΙΔΑ Ο ρυκτές Πρώτες Ύ λ ες: Μέλλον, ανάγκες, ευκαιρίες ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ ΗΜΕΡΙΔΑ Ο ρυκτές Πρώτες Ύ λ ες: Μέλλον, ανάγκες, ευκαιρίες Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Σχολή Μηχανικών Μεταλλείων-Μεταλλουργών Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Τμήμα Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ ΗΜΕΡΙΔΑ Ορυκτές Π ρώτες Ύλες: Μέλλον, ανάγκες, ευκαιρ ίες

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ ΗΜΕΡΙΔΑ Ορυκτές Π ρώτες Ύλες: Μέλλον, ανάγκες, ευκαιρ ίες ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ ΗΜΕΡΙΔΑ Ορυκτές Π ρώτες Ύλες: Μέλλον, ανάγκες, ευκαιρ ίες Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Σχολή Μηχανικών Μεταλλείων-Μεταλλουργών Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Τμήμα Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΔΡΟΓΟΝΑΝΘΡΑΚΩΝ (ΕΛΛΙΝΥ)

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΔΡΟΓΟΝΑΝΘΡΑΚΩΝ (ΕΛΛΙΝΥ) ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΔΡΟΓΟΝΑΝΘΡΑΚΩΝ (ΕΛΛΙΝΥ) Συνέντευξη ΕΣΗΕΑ 6 Μαρτίου 2014 www.elliny.gr Δρ. ΒΑΣΙΛΗΣ ΚΑΡΚΟΥΛΙΑΣ Γεωλόγος Μηχανικός πρ. Δ/ντής ΔΕΠ,ΔΕΠ-ΕΚΥ Α.Ε Πρόεδρος ΕΛΛΙΝΥ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Πατρών Πολυτεχνική σχολή Τμήμα Χημικών Μηχανικών Ακαδημαϊκό Έτος 2007-20082008 Μάθημα: Οικονομία Περιβάλλοντος για Οικονομολόγους Διδάσκων:Σκούρας Δημήτριος ΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Το παρόν αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης εργασίας, η οποία εξελίσσεται σε έξι μέρη που δημοσιεύονται σε αντίστοιχα τεύχη. Τεύχος 1, 2013.

Το παρόν αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης εργασίας, η οποία εξελίσσεται σε έξι μέρη που δημοσιεύονται σε αντίστοιχα τεύχη. Τεύχος 1, 2013. Είναι Πράγματι οι Γερμανοί Φτωχότεροι από τους Έλληνες, in DEEP ANALYSIS Ενέργεια Παγκόσμιες Ενεργειακές Ανάγκες της Περιόδου 2010-2040 του Ιωάννη Γατσίδα και της Θεοδώρας Νικολετοπούλου in DEEP ANALYSIS

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΠΡΟΙΌΝΤΩΝ ΞΥΛΟΥ ΚΑΙ ΕΠΙΠΛΟΥ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ

ΜΑΘΗΜΑ: ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΠΡΟΙΌΝΤΩΝ ΞΥΛΟΥ ΚΑΙ ΕΠΙΠΛΟΥ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΟΥ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ: ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΠΡΟΙΌΝΤΩΝ ΞΥΛΟΥ ΚΑΙ ΕΠΙΠΛΟΥ Έρευνα μάρκετινγκ Τιμολόγηση Ανάπτυξη νέων προϊόντων ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ Τμηματοποίηση της αγοράς Κανάλια

Διαβάστε περισσότερα

Ορυκτά και πολύτιμοι λίθοι της Ελλάδας

Ορυκτά και πολύτιμοι λίθοι της Ελλάδας Ορυκτά και πολύτιμοι λίθοι της Ελλάδας Βασίλης Μέλφος Λέκτορας Κοιτασματολογίας-Γεωχημείας Τομέας Ορυκτολογίας, Πετρολογίας, Κοιτασματολογίας Τμήμα Γεωλογίας Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης melfosv@geo.auth.gr

Διαβάστε περισσότερα

Το συνέδριο διοργανώνεται με τη συνεργασία Κυπριακών και Ελλαδικών φορέων. 20-22 Νοεμβρίου 2014. Ξενοδοχείο Κλεοπάτρα, Λευκωσία

Το συνέδριο διοργανώνεται με τη συνεργασία Κυπριακών και Ελλαδικών φορέων. 20-22 Νοεμβρίου 2014. Ξενοδοχείο Κλεοπάτρα, Λευκωσία ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΟΡΥΚΤΟΣ ΠΛΟΥΤΟΣ ΚΑΙ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΟΙ ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ Το συνέδριο διοργανώνεται με τη συνεργασία Κυπριακών και Ελλαδικών φορέων 20-22 Νοεμβρίου 2014 Ξενοδοχείο Κλεοπάτρα, Λευκωσία

Διαβάστε περισσότερα

Υπόγειες μεταλλευτικές εκμεταλλεύσεις στην Ελλάδα

Υπόγειες μεταλλευτικές εκμεταλλεύσεις στην Ελλάδα Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Σχολή Μηχανικών Μεταλλείων Μεταλλουργών Υπόγειες μεταλλευτικές εκμεταλλεύσεις στην Ελλάδα Ανδρέας Μπενάρδος Δρ. Μηχανικός Μεταλλείων Μεταλλουργός Ε.Μ.Π. Αρχαίες Υπόγειες Εκμεταλλεύσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΡΚΤΙΚΟ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΑΝΟΙΓΜΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΟΤΙΟ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΜΕΣΟΓΕΙΟ. Hλίας Κονοφάγος και Νίκος Λυγερός. (Αναλυτές)

ΤΟ ΑΡΚΤΙΚΟ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΑΝΟΙΓΜΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΟΤΙΟ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΜΕΣΟΓΕΙΟ. Hλίας Κονοφάγος και Νίκος Λυγερός. (Αναλυτές) ΤΟ ΑΡΚΤΙΚΟ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΑΝΟΙΓΜΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΟΤΙΟ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΜΕΣΟΓΕΙΟ Hλίας Κονοφάγος και Νίκος Λυγερός (Αναλυτές) Copyright: H. Konofagos & N. Lygeros on line Η θαλάσσια (offshore) παγκόσμια παραγωγή πετρελαίου

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΕ Ανατολικής Στερεάς

ΤΕΕ Ανατολικής Στερεάς ΤΕΕ Ανατολικής Στερεάς Η μεταλλευτική δραστηριότητα του Βωξίτη στην Ανατολική Στερεά. Ιστορική διαδρομή Βιωσιμότητα και προοπτικές Κ. Αργύρης- Ζ. Γεωργιάννης- Θ. Μαργωμένος- Ν. Σακελλάρης- Χ. Σιαφάκας-

Διαβάστε περισσότερα

Η έρευνα των Ορυκτών

Η έρευνα των Ορυκτών Η έρευνα των Ορυκτών Πρώτων Υλών στο Ι.Γ.Μ.Ε. (Έμφαση στις Ο.Π.Υ. για Αδρανή) Αναπλ. Καθηγητής Παν. Αθηνών Κ.Θ. Παπαβασιλείου Γενικός ιευθυντής του Ι.Γ.Μ.Ε. Πάτρα,, 18 Μαϊου 2010 1 Η ΝΕΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Συνέντευξη του Νίκου Λυγερού στο LEGACY MAGAZINE

Συνέντευξη του Νίκου Λυγερού στο LEGACY MAGAZINE Συνέντευξη του Νίκου Λυγερού στο LEGACY MAGAZINE 1) Κύριε Λυγερέ, παρά την δυσχερή οικονομική κατάσταση στην οποία βρίσκεται η Κύπρος, επικρατεί ακόμα μια νότα αισιοδοξίας λόγω των υδρογονανθράκων... Με

Διαβάστε περισσότερα

Αποθέματα Υδρογονανθράκων στην Ανατολική Μεσόγειο: Συνεισφέροντας στην Ασφάλεια του Ενεργειακού Εφοδιασμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αποθέματα Υδρογονανθράκων στην Ανατολική Μεσόγειο: Συνεισφέροντας στην Ασφάλεια του Ενεργειακού Εφοδιασμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης Αποθέματα Υδρογονανθράκων στην Ανατολική Μεσόγειο: Συνεισφέροντας στην Ασφάλεια του Ενεργειακού Εφοδιασμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης Η Ενέργεια στο Επίκεντρο του Ευρωπαϊκού Οικοδομήματος Συνθήκη για την ίδρυση

Διαβάστε περισσότερα

Τα Αίτια και οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Μετανάστευσης. Πραγματικοί Μισθοί, Παγκόσμια Παραγωγή, Ωφελημένοι και Ζημιωμένοι

Τα Αίτια και οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Μετανάστευσης. Πραγματικοί Μισθοί, Παγκόσμια Παραγωγή, Ωφελημένοι και Ζημιωμένοι Τα Αίτια και οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Μετανάστευσης Πραγματικοί Μισθοί, Παγκόσμια Παραγωγή, Ωφελημένοι και Ζημιωμένοι Η Παγκόσµια Μετανάστευση Το 2010, 214 εκατομμύρια άνθρωποι ήταν μετανάστες, κατοικούσαν

Διαβάστε περισσότερα

Η Έρευνα στα Ελληνικά Πανεπιστήµια και η Ευρωπαϊκή Πραγµατικότητα

Η Έρευνα στα Ελληνικά Πανεπιστήµια και η Ευρωπαϊκή Πραγµατικότητα Η Έρευνα στα Ελληνικά Πανεπιστήµια και η Ευρωπαϊκή Πραγµατικότητα Ιωάννης Π. Γεροθανάσης Καθηγητής Πανεπιστηµίου Ιωαννίνων Πρώην Πρύτανης Πανεπιστηµίου Ιωαννίνων Μέλος της Α ΙΠ Η ανώτατη εκπαίδευση, η

Διαβάστε περισσότερα

The Economist Events The 17th Roundtable with the Government of Greece

The Economist Events The 17th Roundtable with the Government of Greece Χ. ΣΑΧΙΝΗΣ: Ευχαριστώ και ευχαριστώ που με προσκαλέσατε. Συγγνώμη για τα Αγγλικά μου, αλλά έρχομαι από μερικές εβδομάδες που μιλούσα στους ξένους επενδυτές και γι αυτό ίσως έρχονται τα Αγγλικά πιο εύκολα.

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΠΡΑΓΜΑΤΩΝ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΗΣ ΕΚΜΕΤΑΛΕΥΣΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ ΠΗΓΩΝ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ

Η ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΠΡΑΓΜΑΤΩΝ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΗΣ ΕΚΜΕΤΑΛΕΥΣΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ ΠΗΓΩΝ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ Η ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΠΡΑΓΜΑΤΩΝ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΗΣ ΕΚΜΕΤΑΛΕΥΣΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ ΠΗΓΩΝ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ THE RECENT STATUS OF ENERGY EXPLORATION IN CYPRUS Τίτος Χριστοφίδης Υφυπουργός παρά τω Προέδρω Economist Conference

Διαβάστε περισσότερα

Τα Fe-Ni-ούχα λατεριτικά μεταλλεύματα της Ελλάδας. Συμβολή της Ορυκτολογίας- Πετρολογίας στην αξιοποίησή τους. Ευριπίδης Μπόσκος, Καθηγητής

Τα Fe-Ni-ούχα λατεριτικά μεταλλεύματα της Ελλάδας. Συμβολή της Ορυκτολογίας- Πετρολογίας στην αξιοποίησή τους. Ευριπίδης Μπόσκος, Καθηγητής Τα Fe-Ni-ούχα λατεριτικά μεταλλεύματα της Ελλάδας. Συμβολή της Ορυκτολογίας- Πετρολογίας στην αξιοποίησή τους. Ευριπίδης Μπόσκος, Καθηγητής Στον Τομέα Γεωλογικών Επιστημών η Ορυκτολογία-Πετρολογία που

Διαβάστε περισσότερα

Κος ΣΤΑΥΡΙΝΟΥΔΗΣ: Καλησπέρα. Η δική μας εισήγηση θα είχε άμεση σχέση και θα είχε ενδιαφέρον να ακολουθούσε την εισήγηση του κυρίου Λέλεκα.

Κος ΣΤΑΥΡΙΝΟΥΔΗΣ: Καλησπέρα. Η δική μας εισήγηση θα είχε άμεση σχέση και θα είχε ενδιαφέρον να ακολουθούσε την εισήγηση του κυρίου Λέλεκα. Κος ΣΤΑΥΡΙΝΟΥΔΗΣ: Καλησπέρα. Η δική μας εισήγηση θα είχε άμεση σχέση και θα είχε ενδιαφέρον να ακολουθούσε την εισήγηση του κυρίου Λέλεκα. Δεν είναι πάντα εφικτό να το προγραμματίζουμε κατά προτεραιότητα.

Διαβάστε περισσότερα

Νότια Ευρώπη. Συνεργασία στη λεκάνη της Μεσογείου : Ενεργειακά ζητήματα. Ελληνικά

Νότια Ευρώπη. Συνεργασία στη λεκάνη της Μεσογείου : Ενεργειακά ζητήματα. Ελληνικά Νότια Ευρώπη Συνεργασία στη λεκάνη της Μεσογείου : Ενεργειακά ζητήματα H ενεργειακή εξάρτηση της ΕΕ ανήλθε στο 44% το 1995, θα έχει αυξηθεί κατά 65% μέχρι το 2025 και έως και 80% για το φυσικό αέριο. Η

Διαβάστε περισσότερα

Όσα υγρά απόβλητα μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν, πρέπει να υποστούν

Όσα υγρά απόβλητα μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν, πρέπει να υποστούν 7. Επαναχρησιμοποίηση νερού στο δήμο μας! Όσα υγρά απόβλητα μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν, πρέπει να υποστούν επεξεργασία πριν την επανάχρησή τους. Ο βαθμός επεξεργασίας εξαρτάται από την χρήση για την

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΕ Ανατολικής Στερεάς Η µεταλλευτική δραστηριότητα του Βωξίτη στην Ανατολική Στερεά. Ιστορική διαδροµή Βιωσιµότητα και προοπτικές Κ. Αργύρης- Ζ. Γεωργιάννης- Θ. Μαργωµένος- Ν. Σακελλάρης- Χ. Σιαφάκας-

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΙΔΑ Παρασκευή 20 Μαρτίου 2015

ΗΜΕΡΙΔΑ Παρασκευή 20 Μαρτίου 2015 Ινστιτούτο Θαλάσσιας Βιολογίας, Βιοτεχνολογίας & Υδατοκαλλιεργειών Ελληνικό Κέντρο Θαλάσσιων Ερευνών ΗΜΕΡΙΔΑ Παρασκευή 20 Μαρτίου 2015 "Μέθοδοι και πλαίσια λήψης αποφάσεων για μια πολιτική με άξονα τη

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομικές Επιπτώσεις

Οικονομικές Επιπτώσεις Οι εξελίξεις στον τομέα της επικοινωνίας (σταθερή και κινητή τηλεφωνία, δίκτυα υπολογιστών) λειτουργούν ως υπόβαθρο για την επέκταση και σύνδεση των εθνικών οικονομιών σε παγκόσμιο επίπεδο Η παγκόσμια

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΠΟΥ ΑΦΟΡΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΝΕΟΦΥΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ»

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΠΟΥ ΑΦΟΡΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΝΕΟΦΥΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ» ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΠΟΥ ΑΦΟΡΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΝΕΟΦΥΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ» Το πρόγραμμα «Νεοφυής Επιχειρηματικότητα» συγχρηματοδοτείται από το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο (ΕΚΤ) στο πλαίσιο του

Διαβάστε περισσότερα

ΕΣΠΑ 2014-2020. Πρόγραμμα «Νεοφυής Επιχειρηματικότητα»

ΕΣΠΑ 2014-2020. Πρόγραμμα «Νεοφυής Επιχειρηματικότητα» ΕΣΠΑ 2014-2020 Πρόγραμμα «Νεοφυής Επιχειρηματικότητα» ΕΠΑνΕΚ Κεντρικός στρατηγικός στόχος του ΕΠΑνΕΚ είναι η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και της εξωστρέφειας των επιχειρήσεων, η μετάβαση στην ποιοτική

Διαβάστε περισσότερα

Η επιχειρηματική ιδέα και η εταιρία spin off. Βασίλης Μουστάκης Καθηγητής Πολυτεχνείου Κρήτης vmoustakis@gmail.com

Η επιχειρηματική ιδέα και η εταιρία spin off. Βασίλης Μουστάκης Καθηγητής Πολυτεχνείου Κρήτης vmoustakis@gmail.com Η επιχειρηματική ιδέα και η εταιρία spin off Βασίλης Μουστάκης Καθηγητής Πολυτεχνείου Κρήτης vmoustakis@gmail.com Έρευνα αγοράς (Ι) Ανάγκη στην αγορά (κάτι που η αγορά θέλει αλλά δεν το έχει) Σύλληψη και

Διαβάστε περισσότερα

Ο δευτερογενής τομέας παραγωγής, η βιομηχανία, παράγει την ηλεκτρική ενέργεια και τα καύσιμα που χρησιμοποιούμε. Η ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ διακρίνεται σε

Ο δευτερογενής τομέας παραγωγής, η βιομηχανία, παράγει την ηλεκτρική ενέργεια και τα καύσιμα που χρησιμοποιούμε. Η ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ διακρίνεται σε στον κόσμο Οι κινήσεις της Ευρώπης για «πράσινη» ενέργεια Χρειαζόμαστε ενέργεια για όλους τους τομείς παραγωγής, για να μαγειρέψουμε το φαγητό μας, να φωταγωγήσουμε τα σπίτια, τις επιχειρήσεις και τα σχολεία,

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο. Πώς να ζήσετε 150 χρόνια µε Υγεία

Εισαγωγή. Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο. Πώς να ζήσετε 150 χρόνια µε Υγεία Εισαγωγή «Όποιος έχει υγεία, έχει ελπίδα. Και όποιος έχει ελπίδα, έχει τα πάντα.» Τόμας Κάρλαϊλ Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο Ο πατέρας μου είναι γιατρός, ένας από τους καλύτερους παθολόγους που

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΟΧΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ

ΕΠΟΧΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΠΟΧΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Η συγκέντρωση της τουριστικής ζήτησης σε λίγους μήνες του έτους Μέτρηση Εποχικότητας Διανυκτερεύσεις Αφίξεις Δαπάνες Δείκτες Συγκέντρωσης Herfindahl - Hirschman

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: Περιβαλλοντικά Συστήματα

ΜΑΘΗΜΑ: Περιβαλλοντικά Συστήματα ΜΑΘΗΜΑ: Περιβαλλοντικά Συστήματα ΔΙΔΑΣΚΩΝ: Καθ. Γεώργιος Χαραλαμπίδης ΤΜΗΜΑ: Μηχανικών Περιβάλλοντος & Μηχανικών Αντιρρύπανσης 1 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

ΥΛΙΚΑ ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ

ΥΛΙΚΑ ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ ΥΛΙΚΑ ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ Ι 2 Κατηγορίες Υλικών ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΥΛΙΚΩΝ Παραδείγματα Το πεντάγωνο των υλικών Κατηγορίες υλικών 1 Ορυκτά Μέταλλα Φυσικές πηγές Υλικάπουβγαίνουναπότηγημεεξόρυξηήσκάψιμοή

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση λατομείων μαρμάρου και αδρανών υλικών Υπολείμματα Περιβαλλοντικές επιπτώσεις

Διαχείριση λατομείων μαρμάρου και αδρανών υλικών Υπολείμματα Περιβαλλοντικές επιπτώσεις Διαχείριση λατομείων μαρμάρου και αδρανών υλικών Υπολείμματα Περιβαλλοντικές επιπτώσεις ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ Κ. ΚΑΡΓΙΩΤΗΣ Dr. Γεωλόγος - Ορυκτολόγος Καθηγητής ΤΕΙ ΑΜΘ Τμήμα Μηχανικων Τεχνολογίας Πετρελαίου & Φυσικού

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος του συνδυασμού επιπέδων και ελικοειδούς πλυντηρίου στο οικονομικό αποτέλεσμα της τήξης του αργυρίτη

Ο ρόλος του συνδυασμού επιπέδων και ελικοειδούς πλυντηρίου στο οικονομικό αποτέλεσμα της τήξης του αργυρίτη Κ. Γ. Τσάιμου Αρχαιολόγος, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια του Ε.Μ.Π. Ο ρόλος του συνδυασμού επιπέδων και ελικοειδούς πλυντηρίου στο οικονομικό αποτέλεσμα της τήξης του αργυρίτη TΑ ΜΕΤΑΛΛΕYΜΑΤΑ που εκμεταλλεύτηκαν

Διαβάστε περισσότερα

Συμπεράσματα από την ανάλυση για την Ευρωπαϊκή Ένωση

Συμπεράσματα από την ανάλυση για την Ευρωπαϊκή Ένωση Ενεργειακή πολιτική για την Ελλάδα: σύγκλιση ή απόκλιση από την Ευρωπαϊκή προοπτική; Π. Κάπρου, Καθηγητή ΕΜΠ Εισαγωγή Πρόσφατα δημοσιεύτηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Γενική Διεύθυνση Ενέργειας, η έκδοση

Διαβάστε περισσότερα

Πίνακας αποτελεσμάτων της Ένωσης για την Καινοτομία το 2015. Σύνοψη Γλωσσική έκδοση ΕL

Πίνακας αποτελεσμάτων της Ένωσης για την Καινοτομία το 2015. Σύνοψη Γλωσσική έκδοση ΕL Πίνακας αποτελεσμάτων της Ένωσης για την Καινοτομία το 2015. Σύνοψη Γλωσσική έκδοση ΕL Εσωτερική Αγορά, Βιομηχανία, Επιχειρηματικότη τα και ΜΜΕ ΣΥΝΟΨΗ Πίνακας επιδόσεων της Ένωσης για την Καινοτομία το

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη: το χρηματοοικονομικό προφίλ της μεταποίησης στο Βορειοελλαδικό Τόξο.

Μελέτη: το χρηματοοικονομικό προφίλ της μεταποίησης στο Βορειοελλαδικό Τόξο. Μελέτη: το χρηματοοικονομικό προφίλ της μεταποίησης στο Βορειοελλαδικό Τόξο. Αποτελέσματα από την επεξεργασία 226 ισολογισμών ισάριθμων βιομηχανιών με έδρα την Ήπειρο, τη Μακεδονία και τη Θράκη Βασικό

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΓΟΡΑ ΤΩΝ ΗΛΙΟΘΕΡΜΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ Νέες τεχνολογίες, νέες προκλήσεις. Ηλιοθερµικά συστήµατα για θέρµανση νερού: µια δυναµική αγορά

Η ΑΓΟΡΑ ΤΩΝ ΗΛΙΟΘΕΡΜΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ Νέες τεχνολογίες, νέες προκλήσεις. Ηλιοθερµικά συστήµατα για θέρµανση νερού: µια δυναµική αγορά Η ΑΓΟΡΑ ΤΩΝ ΗΛΙΟΘΕΡΜΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ Νέες τεχνολογίες, νέες προκλήσεις Εδώ και µια εικοσαετία, οι Έλληνες καταναλωτές έχουν εξοικειωθεί µε τους ηλιακούς θερµοσίφωνες για την παραγωγή ζεστού νερού. Απόρροια

Διαβάστε περισσότερα

Παντελής Παντελάρας Χημικός Μηχανικός Μέλος ΜΕΠΑΑ ΤΕΕ

Παντελής Παντελάρας Χημικός Μηχανικός Μέλος ΜΕΠΑΑ ΤΕΕ Παντελής Παντελάρας Χημικός Μηχανικός Μέλος ΜΕΠΑΑ ΤΕΕ Η συνέπεια της ανάπτυξης σε μιά παγκόσμια οικονομία, είναι η αύξηση της βιομηχανικής παραγωγής και της κατανάλωσης. Αποτέλεσμα : υπερβολική αύξηση

Διαβάστε περισσότερα

Παγκόσμια Ημέρα Νερού

Παγκόσμια Ημέρα Νερού ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΩΝ ΕΜΦΙΑΛΩΣΕΩΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΦΥΣΙΚΟΥ ΜΕΤΑΛΛΙΚΟΥ ΝΕΡΟΥ Παγκόσμια Ημέρα Νερού Ενημερωτική Εκδήλωση «Οι ευεργετικές ιδιότητες του νερού στη διατήρηση της καλής υγείας και ενυδάτωσης» HILTON ATHENS

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Μηχανικών Ορυκτών Πόρων

Τμήμα Μηχανικών Ορυκτών Πόρων Τμήμα Μηχανικών Ορυκτών Πόρων Καθηγητής Ζαχαρίας Αγιουτάντης Σπουδές στο Πολυτεχνείο Κρήτης και μελλοντικές επαγγελματικές προοπτικές Δευτέρα 18 Ιουνίου 2011 ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Τμήμα Μηχανικών Ορυκτών

Διαβάστε περισσότερα

«Τα ιστορικά-πολιτιστικά χαρακτηριστικά του Λαυρείου και προτάσεις για την ανάδειξή τους»

«Τα ιστορικά-πολιτιστικά χαρακτηριστικά του Λαυρείου και προτάσεις για την ανάδειξή τους» «Τα ιστορικά-πολιτιστικά χαρακτηριστικά του Λαυρείου και προτάσεις για την ανάδειξή τους» Γιώργος Ν. Δερμάτης, Δρ. Ιστορίας-Κώστας Γ. Μάνθος, MSc Αρχιτέκτων Εταιρεία Μελετών Λαυρεωτικής Λαύρειο, 14 Δεκεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

Αγροτική και βιομηχανική παραγωγή. Τάξη Φύλλο Εργασίας 1 Μάθημα Β Γυμνασίου Αγροτική παραγωγή: Ελλάδα Νορβηγία Γεωγραφία

Αγροτική και βιομηχανική παραγωγή. Τάξη Φύλλο Εργασίας 1 Μάθημα Β Γυμνασίου Αγροτική παραγωγή: Ελλάδα Νορβηγία Γεωγραφία Αγροτική και βιομηχανική παραγωγή Τάξη Φύλλο Εργασίας 1 Μάθημα Β Γυμνασίου Αγροτική παραγωγή: Ελλάδα Νορβηγία Γεωγραφία Περιγραφή Η Ελλάδα και η Νορβηγία είναι δύο ευρωπαϊκές χώρες. Η πρώτη είναι μέλος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΤΗΣΗ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΥΨΗΛΟΥ ΤΕΧΝΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΥ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΑΠΟ ΤΗΝΕΡΥΘΡΑΙΛΥ- ΑΠΟΒΛΗΤΟ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ

ΑΝΑΚΤΗΣΗ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΥΨΗΛΟΥ ΤΕΧΝΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΥ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΑΠΟ ΤΗΝΕΡΥΘΡΑΙΛΥ- ΑΠΟΒΛΗΤΟ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΤΟ ΕΜΠ ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΟΠΟΡΙΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΣΥΜΠΟΣΙΟ ΓΙΑ ΤΑ 170 ΕΤΗ ΕΜΠ ΑΝΑΚΤΗΣΗ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΥΨΗΛΟΥ ΤΕΧΝΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΥ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΑΠΟ ΤΗΝΕΡΥΘΡΑΙΛΥ- ΑΠΟΒΛΗΤΟ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη: το χρηματοοικονομικό προφίλ της μεταποίησης στο Βορειοελλαδικό Τόξο.

Μελέτη: το χρηματοοικονομικό προφίλ της μεταποίησης στο Βορειοελλαδικό Τόξο. Μελέτη: το χρηματοοικονομικό προφίλ της μεταποίησης στο Βορειοελλαδικό Τόξο. Αποτελέσματα από την επεξεργασία 226 ισολογισμών ισάριθμων βιομηχανιών με έδρα την Ήπειρο, τη Μακεδονία και τη Θράκη ΤΟ ΠΛΗΡΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

5. Την κληροδότηση στα παιδιά μας μέρος των ωφελειών που θα αποκομίσουμε από την αξιοποίηση των κυπριακών κοιτασμάτων υδρογονανθράκων.

5. Την κληροδότηση στα παιδιά μας μέρος των ωφελειών που θα αποκομίσουμε από την αξιοποίηση των κυπριακών κοιτασμάτων υδρογονανθράκων. Χαιρετισμός του Υπουργού Εμπορίου, Βιομηχανίας και Τουρισμού κ. Νεοκλή Συλικιώτη με θέμα «Η διαμόρφωση του νέου ενεργειακού τοπίου και η γεωστρατηγική σημασία του για την περιοχή», στο συνέδριο του Economist,

Διαβάστε περισσότερα

Π3.1 ΣΧΕΔΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ

Π3.1 ΣΧΕΔΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ Π3.1 ΣΧΕΔΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ Αριθμός Έκδοσης: ΕΚΕΤΑ ΙΜΕΤ ΕΜ Β 2014 13 Παραδοτέο ΙΜΕΤ Τίτλος Έργου: «Ολοκληρωμένο σύστημα για την ασφαλή μεταφορά μαθητών» Συγγραφέας: Δρ. Μαρία Μορφουλάκη Κορνηλία Μαρία ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ,

Διαβάστε περισσότερα

Ο Δείκτης Νέων Εργαζομένων της PwC αξιολογεί το κατά πόσο οι χώρες του ΟΟΣΑ συμβάλουν με επιτυχία στην εξέλιξη των νέων τους

Ο Δείκτης Νέων Εργαζομένων της PwC αξιολογεί το κατά πόσο οι χώρες του ΟΟΣΑ συμβάλουν με επιτυχία στην εξέλιξη των νέων τους Δελτίο τύπου Ημερομηνία: 10 Δεκεμβρίου 2015 Υπεύθυνη: Αλεξάνδρα Φιλιππάκη Τηλ: 2106874711 Email: alexandra.filippaki@gr.pwc.com Σελίδες: 5 Περισσότερες πληροφορίες εδώ. Follow/retweet: @pwc_press Ο Δείκτης

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΙΔΑ ΤΕΕ «ΟΡΥΚΤΟΣ ΠΛΟΥΤΟΣ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΕΣ. «Εξορυκτική ή βιομηχανία και βώ βιώσιμη ανάπτυξη»

ΗΜΕΡΙΔΑ ΤΕΕ «ΟΡΥΚΤΟΣ ΠΛΟΥΤΟΣ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΕΣ. «Εξορυκτική ή βιομηχανία και βώ βιώσιμη ανάπτυξη» ΗΜΕΡΙΔΑ ΤΕΕ «ΟΡΥΚΤΟΣ ΠΛΟΥΤΟΣ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΕΣ» ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ «Εξορυκτική ή βιομηχανία και βώ βιώσιμη ανάπτυξη» Η σημασία του εξορυκτικού κλάδου για την ελληνική οικονομία Ο

Διαβάστε περισσότερα

Απόβλητα - «Ένας φυσικός πόρος στο σχολείο μας;»

Απόβλητα - «Ένας φυσικός πόρος στο σχολείο μας;» Απόβλητα - «Ένας φυσικός πόρος στο σχολείο μας;» Λέξεις κλειδιά: Απορρίμματα, ανακύκλωση, ρύπανση, υγεία, προστασία περιβάλλοντος, ΧΥΤΥ, ΧΑΔΑ Εισαγωγή Απόβλητα ένα επίκαιρο ζήτημα, που αποτελεί διαχρονικά

Διαβάστε περισσότερα

«Να σας συγχαρώ για την οργάνωση του συνεδρίου και μάλιστα με ένα θέμα που αποτελεί βασικό ζητούμενο αλλά και εργαλείο στήριξης του αγροτικού χώρου.

«Να σας συγχαρώ για την οργάνωση του συνεδρίου και μάλιστα με ένα θέμα που αποτελεί βασικό ζητούμενο αλλά και εργαλείο στήριξης του αγροτικού χώρου. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΓΡΑΦΕΙΟ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΟΥ ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ Δ/νση: Αχαρνών 2, 101 76 Αθήνα 5/ 11/ 2015 Τηλ: 210-2124388 Fax: 210-5237904 Θέμα: Ομιλία Υπουργού Αγροτικής

Διαβάστε περισσότερα

Προοπτικές ανάπτυξης της βιομηχανίας υλικών στην Ελλάδα

Προοπτικές ανάπτυξης της βιομηχανίας υλικών στην Ελλάδα 0. Εισαγωγή Προοπτικές ανάπτυξης της βιομηχανίας υλικών στην Ελλάδα Το θέμα που προτείνεται για μελέτη εδώ, είναι τεράστιο και δε μπορεί να αναπτυχθεί ικανοποιητικά σε μια και μόνη εργασία. Αποτελεί δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ

ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΟΡΙΣΜΟΣ Η Γεωλογία είναι ο κλάδος των Γεωεπιστημών που καλύπτει τη μελέτη και την έρευνα της σύστασης, του σχηματισμού, της συμπεριφοράς του γήινου φλοιού, όπως επίσης και τους παράγοντες κάτω από την

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία του Γενικού Γραμματεία Καταναλωτή Γιάννη Οικονόμου

Ομιλία του Γενικού Γραμματεία Καταναλωτή Γιάννη Οικονόμου Ομιλία του Γενικού Γραμματεία Γιάννη Οικονόμου σε συνέδριο της ΕΕΤΤ για το ευρυζωνικό δίκτυο Κυρίες και Κύριοι, Αγαπητοί φίλοι Με μεγάλη χαρά αποδέχτηκα την πρόσκληση της ΕΕΤΤ, για να συμμετάσχω στο συνέδριο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ Σχολή Μηχανικών Μεταλλείων - Μεταλλουργών. Η συμβολή της Σχολής Μηχανικών Μεταλλείων Μεταλλουργών. Δ.

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ Σχολή Μηχανικών Μεταλλείων - Μεταλλουργών. Η συμβολή της Σχολής Μηχανικών Μεταλλείων Μεταλλουργών. Δ. ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ Σχολή Μηχανικών Μεταλλείων - Μεταλλουργών Η συμβολή της Σχολής Μηχανικών Μεταλλείων Μεταλλουργών Δ. Καλιαμπάκος, Καθηγητής Ε.Μ.Π. Ερευνητική Ομάδα: Εργαστήριο: Καθ. Ι. Πασπαλιάρης

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΠΟΣΙΟ «Οι ενεργειακοί πόροι της Κύπρου και τα νέα δεδοµένα στην Ανατολική Μεσόγειο»

ΣΥΜΠΟΣΙΟ «Οι ενεργειακοί πόροι της Κύπρου και τα νέα δεδοµένα στην Ανατολική Μεσόγειο» ΣΥΜΠΟΣΙΟ «Οι ενεργειακοί πόροι της Κύπρου και τα νέα δεδοµένα στην Ανατολική Μεσόγειο» 26 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2012 ΟΜΙΛΙΑ ΠΡΟΕ ΡΟΥ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΜΜΑΤΟΣ κ. ΗΜΗΤΡΗ ΣΥΛΛΟΥΡΗ 1 Αγαπητή κυρία Υπουργέ Αγαπητοί φίλοι

Διαβάστε περισσότερα

τουριστικής περιόδου σε σχέση µε τα αντίστοιχα στοιχεία προηγούµενων ετών.

τουριστικής περιόδου σε σχέση µε τα αντίστοιχα στοιχεία προηγούµενων ετών. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ τουριστικής περιόδου σε σχέση µε τα αντίστοιχα στοιχεία προηγούµενων ετών. Πειραιάς, 25 Σεπτεµβρίου 2015 ΑΦΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΙΑΝΥΚΤΕΡΕΥΣΕΙΣ ΣΤΑ ΚΑΤΑΛΥΜΑΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Αξιοποίηση πηγών πλούτου της χώρας: Ορυκτός πλούτος

Αξιοποίηση πηγών πλούτου της χώρας: Ορυκτός πλούτος Αξιοποίηση πηγών πλούτου της χώρας: Ορυκτός πλούτος Βασίλης Νικολετόπουλος Σωματείο Αξιότης 12.2.13 1 Ορισμοί: Ορυκτές πρώτες ύλες ΟΠΥ Μεταλλεύματα μέταλλα Βιομηχανικά ορυκτά οξείδια, άλλα Λατομικά ορυκτά

Διαβάστε περισσότερα

ECONOMIST CONFERENCES ΟΜΙΛΙΑ

ECONOMIST CONFERENCES ΟΜΙΛΙΑ ECONOMIST CONFERENCES ΟΜΙΛΙΑ MUSTAFA OSMAN ISMAIL ALAMIN MINISTER OF INVESTMENT, REPUBLIC OF SUDAN TO THE SECOND GREEK EU PRESIDENCY CONFERENCE «Europe and the Arab World: Strengthening political, business

Διαβάστε περισσότερα

Oι σύγχρονες δυνατότητες στον τομέα της ενέργειας

Oι σύγχρονες δυνατότητες στον τομέα της ενέργειας Oι σύγχρονες δυνατότητες στον τομέα της ενέργειας Συμβατικές πηγές ενέργειας Η Ελλάδα είναι μια χώρα πλούσια σε ενεργειακές πηγές, όπως ο λιγνίτης (Πτολεμαΐδα, Μεγαλόπολη). Βρίσκεται στη 2η θέση στα λιγνιτικά

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. «Η Επιχειρηματικότητα στην Ελλάδα 2012-13: Ενδείξεις ανάκαμψης της μικρής επιχειρηματικότητας;»

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. «Η Επιχειρηματικότητα στην Ελλάδα 2012-13: Ενδείξεις ανάκαμψης της μικρής επιχειρηματικότητας;» ΙΔΡΥΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ FOUNDATION FOR ECONOMIC & INDUSTRIAL RESEARCH Τσάμη Καρατάσου 11, 117 42 Αθήνα, Tηλ.: 210 92 11 200-10, Fax: 210 92 33 977, www.iobe.gr 11 Tsami Karatassou, 117

Διαβάστε περισσότερα

THE ECONOMIST ΟΜΙΛΙΑ

THE ECONOMIST ΟΜΙΛΙΑ THE ECONOMIST ΟΜΙΛΙΑ PETER SANFEY REGIONAL ECONOMIST FOR SOUTHEASTE EUROPE AND GREECE, EBRD TO THE EVENT «RESURRECTING THE GREEK ECONOMY: GREAT EXPECTATIONS?» ΠΕΜΠΤΗ 9 ΙΟΥΛΙΟΥ 2015 THE ECONOMIST ΟΜΙΛΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΕΣΒΕΙΑ THΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Γραφείο Ο.Ε.Υ. Μαδρίτη 7.05.2010. Εξωτερικό εμπόριο Ισπανίας για το 2009. Γενικά χαρακτηριστικά

ΠΡΕΣΒΕΙΑ THΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Γραφείο Ο.Ε.Υ. Μαδρίτη 7.05.2010. Εξωτερικό εμπόριο Ισπανίας για το 2009. Γενικά χαρακτηριστικά ΠΡΕΣΒΕΙΑ THΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Γραφείο Ο.Ε.Υ. Μαδρίτη 7.05.2010 Εξωτερικό εμπόριο Ισπανίας για το 2009 Γενικά χαρακτηριστικά Η διεθνής οικονομική κρίση, που άρχισε να πλήττει σοβαρά την παγκόσμια οικονομία από το

Διαβάστε περισσότερα

Χαρτογράφηση της εξαγωγικής δραστηριότητας της Ελλάδας ανά Περιφέρεια και Νοµό 2008-2012

Χαρτογράφηση της εξαγωγικής δραστηριότητας της Ελλάδας ανά Περιφέρεια και Νοµό 2008-2012 Χαρτογράφηση της εξαγωγικής δραστηριότητας της Ελλάδας ανά Περιφέρεια και Νοµό 2008-2012 Ινστιτούτο Εξαγωγικών Ερευνών και Σπουδών Σύνδεσµος Εξαγωγέων Βορείου Ελλάδος Θεσσαλονίκη, 23/05/13 Σκοπός της µελέτης:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΝΟΤΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΝΟΤΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΝΟΤΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ 18 Φεβρουαρίου 2013 Εισήγηση του Περιφερειάρχη Νοτίου Αιγαίου Γιάννη ΜΑΧΑΙΡΙ Η Θέμα: Ενεργειακή Πολιτική Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου Η ενέργεια μοχλός Ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: Εκτίμηση του εμπορικού ισοζυγίου των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (27), με χώρες εκτός αυτής, για τον μήνα Ιούλιο 2012 - Πηγή Eurostat -

ΘΕΜΑ: Εκτίμηση του εμπορικού ισοζυγίου των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (27), με χώρες εκτός αυτής, για τον μήνα Ιούλιο 2012 - Πηγή Eurostat - ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ. 105 63 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ: 210.32.59.198 FAX: 210.32.59.229 ΘΕΜΑ: Εκτίμηση του εμπορικού ισοζυγίου των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (27), με χώρες εκτός αυτής, για

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΑΠΘ ΤΟΜΕΑΣ ΟΡΥΚΤΟΛΟΓΙΑΣ-ΠΕΤΡΟΛΟΓΙΑΣ-ΚΟΙΤΑΣΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ

ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΑΠΘ ΤΟΜΕΑΣ ΟΡΥΚΤΟΛΟΓΙΑΣ-ΠΕΤΡΟΛΟΓΙΑΣ-ΚΟΙΤΑΣΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΑΠΘ ΤΟΜΕΑΣ ΟΡΥΚΤΟΛΟΓΙΑΣ-ΠΕΤΡΟΛΟΓΙΑΣ-ΚΟΙΤΑΣΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ ΑΣΚΗΣΗ ΥΠΑΙΘΡΟΥ: ΣΤΡΑΤΩΝΙ ΕΞΑΜΗΝΟ: Α ΜΑΘΗΜΑ: ΟΡΥΚΤΟΛΟΓΙΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΜΕΙΚΤΑ ΘΕΙΟΥΧΑ ΟΡΥΚΤΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ Αναχώρηση με λεωφορείο

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία του καθηγητού Χρήστου Σ. Ζερεφού, ακαδημαϊκού Συντονιστού της ΕΜΕΚΑ

Ομιλία του καθηγητού Χρήστου Σ. Ζερεφού, ακαδημαϊκού Συντονιστού της ΕΜΕΚΑ Ομιλία του καθηγητού Χρήστου Σ. Ζερεφού, ακαδημαϊκού Συντονιστού της ΕΜΕΚΑ Οι επιμέρους μελέτες ανέδειξαν τον πλούτο των φυσικών πόρων που διαθέτει η χώρα μας αλλά και τους κινδύνους που απειλούν το φυσικό

Διαβάστε περισσότερα

ECONOMIST CONFERENCES ΟΜΙΛΙΑ

ECONOMIST CONFERENCES ΟΜΙΛΙΑ ECONOMIST CONFERENCES ΟΜΙΛΙΑ ABBAS ALI AL-NAQI SECRETARY GENERAL, ORGANIZATION OF ARAB PETROLEUM EXPORTING COUNTRIES, STATE OF KUWAIT TO THE SECOND GREEK EU PRESIDENCY CONFERENCE «Europe and the Arab World:

Διαβάστε περισσότερα

Έλεγχος και παρακολούθηση συμβάσεων και εργασιών Έρευνας /Παραγωγής υδρογονανθράκων

Έλεγχος και παρακολούθηση συμβάσεων και εργασιών Έρευνας /Παραγωγής υδρογονανθράκων Έλεγχος και παρακολούθηση συμβάσεων και εργασιών Έρευνας /Παραγωγής υδρογονανθράκων Στέφανος Ξενόπουλος, ΕΛΛΙΝΥ Petroleum Engineer, M.Sc. Χ.Μ., ΕΜΠ+M.Sc., Πρώτες παραχωρήσεις έως το 1970 Πολλές παραχωρήσεις

Διαβάστε περισσότερα

«Ελκυστική η Ελλάδα για ένα τεχνολογικό boom»

«Ελκυστική η Ελλάδα για ένα τεχνολογικό boom» «Ελκυστική η Ελλάδα για ένα τεχνολογικό boom» Συνέντευξη του Προέδρου ΕΙΕ Δρ. Βασίλη Γρηγορίου στην ελληνική έκδοση του περιοδικού Fortune (23.10.2014) http://www.fortunegreece.com/article/elkistiki-ellada-gia-ena-technologiko-boom/

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα και Ανάπτυξη (Research and Development, R&D)

Έρευνα και Ανάπτυξη (Research and Development, R&D) Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ Έρευνα και Ανάπτυξη (Research and Development, R&D) Οι Howenstine και Zeile (1992) ανακαλύπτουν μια χαλαρή συσχέτιση μεταξύ Έρευνας και Ανάπτυξης (R&D) και του συνόλου των εργαζομένων σε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ : Κείμενο του ενημερωτικού εντύπου

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ : Κείμενο του ενημερωτικού εντύπου ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ : Κείμενο του ενημερωτικού εντύπου [ΕΓΝΑΤΙΑ - κείμενο εντύπου.doc] ΑΝΚΟ σελ 1/5 ΕΓΝΑΤΙΑ, ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ Η Εγνατία οδός είναι ένα έργο εξαιρετικά σημαντικό για την ανάπτυξη του τόπου. Ένας αυτοκινητόδρομος

Διαβάστε περισσότερα

«Λευτέρης Παπαγιαννάκης: Ένας διακριτικός και επίμονος σκαπανέας για μια βιώσιμη

«Λευτέρης Παπαγιαννάκης: Ένας διακριτικός και επίμονος σκαπανέας για μια βιώσιμη «Λευτέρης Παπαγιαννάκης: Ένας διακριτικός και επίμονος σκαπανέας για μια βιώσιμη οικονομία και κοινωνία της γνώσης» Γιάννης Καλογήρου Αν. Καθηγητής ΕΜΠ, Εργαστήριο Βιομηχανικής και Ενεργειακής Οικονομίας

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΑΤΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ Β. ΤΣΙΟΥΜΑΣ - Β. ΖΟΡΑΠΑΣ ΥΔΡΟΓΕΩΛΟΓΟΙ

ΥΔΑΤΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ Β. ΤΣΙΟΥΜΑΣ - Β. ΖΟΡΑΠΑΣ ΥΔΡΟΓΕΩΛΟΓΟΙ ΥΔΑΤΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ Ε.Κ.Β.Α.Α. - Ι.Γ.Μ.Ε.Μ. Β. ΤΣΙΟΥΜΑΣ - Β. ΖΟΡΑΠΑΣ ΥΔΡΟΓΕΩΛΟΓΟΙ Διαθεσιμότητα των υδατικών πόρων και διαφοροποίηση των αναγκών σε νερό στις χώρες της της

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Επιστήμη Τμήμα ς 1 2 Ιδρυματικά Υπεύθυνη Γραφείου Διασύνδεσης Α.Π.Θ.: Νόρμα Βαβάτση Χριστάκη, καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Ερευνητής:

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος των πανεπιστημίων στην Ευρώπη της Γνώσης

Ο ρόλος των πανεπιστημίων στην Ευρώπη της Γνώσης Ο ρόλος των πανεπιστημίων στην Ευρώπη της Γνώσης 1) ΣΤΟΧΟΣ Να αρχίσει συζήτηση σχετικά με το ρόλο που διαδραματίζουν τα ευρωπαϊκά πανεπιστήμια στην κοινωνία και στην οικονομία της γνώσης. 2) ΠΡΑΞΗ Ανακοίνωση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΦΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΙΑΝΥΚΤΕΡΕΥΣΕΙΣ ΣΤΑ ΚΑΤΑΛΥΜΑΤΑ ΞΕΝΟ ΟΧΕΙΑΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΚΑΙ ΚΑΜΠΙΝΓΚ: ΕΤΟΥΣ 2013 (προσωρινά στοιχεία)

ΑΦΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΙΑΝΥΚΤΕΡΕΥΣΕΙΣ ΣΤΑ ΚΑΤΑΛΥΜΑΤΑ ΞΕΝΟ ΟΧΕΙΑΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΚΑΙ ΚΑΜΠΙΝΓΚ: ΕΤΟΥΣ 2013 (προσωρινά στοιχεία) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ Πειραιάς, 30 Σεπτεµβρίου 2014 ΑΦΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΙΑΝΥΚΤΕΡΕΥΣΕΙΣ ΣΤΑ ΚΑΤΑΛΥΜΑΤΑ ΞΕΝΟ ΟΧΕΙΑΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΚΑΙ ΚΑΜΠΙΝΓΚ: ΕΤΟΥΣ (προσωρινά στοιχεία) Από

Διαβάστε περισσότερα

Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας. Ιωαννίνων. Αριθμητικός Γραμματισμός. Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη

Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας. Ιωαννίνων. Αριθμητικός Γραμματισμός. Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας Ιωαννίνων Αριθμητικός Γραμματισμός Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη ΘΕΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΗΣ «Προγραμματισμός-Οργάνωση και υλοποίηση μιας διδακτικής ενότητας στον Αριθμητικό Γραμματισμό» ΠΡΟΣΘΕΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ Η σύγχρονη εποχή χαρακτηρίζεται από την ένταξη της επιστημονικής γνώσης στη διαδικασία ανάπτυξης προϊόντων. Η έρευνα ενσωματώνεται

Διαβάστε περισσότερα

Ζώνη οι επιπλέον ποσότητες φυσικού αερίου, πέραν των όσων έχουν επιβεβαιωθεί στο κοίτασμα Αφροδίτη, που θα το καταστήσουν βιώσιμο και ανταγωνιστικό.

Ζώνη οι επιπλέον ποσότητες φυσικού αερίου, πέραν των όσων έχουν επιβεβαιωθεί στο κοίτασμα Αφροδίτη, που θα το καταστήσουν βιώσιμο και ανταγωνιστικό. ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Χαιρετισμός του Υπουργού Ενέργειας, Εμπορίου, Βιομηχανίας και Τουρισμού κ. Γιώργου Λακκοτρύπη στην Ημερίδα του ΟΓΕΕ Λεμεσού και του ΕΤΕΚ με θέμα «Υδρογονάνθρακες και Προσδοκίες: Πώς

Διαβάστε περισσότερα

*Στοιχεία Επικοινωνίας. Φιλελλήνων 1, Αθήνα, τηλ.: 210 3232500, fax: 210 3242537 e-mail: info@frontco.gr, url: www.frontco.gr. 58 insurance w * rld

*Στοιχεία Επικοινωνίας. Φιλελλήνων 1, Αθήνα, τηλ.: 210 3232500, fax: 210 3242537 e-mail: info@frontco.gr, url: www.frontco.gr. 58 insurance w * rld *Στοιχεία Επικοινωνίας Φιλελλήνων 1, Αθήνα, τηλ.: 210 3232500, fax: 210 3242537 e-mail: info@frontco.gr, url: www.frontco.gr 58 insurance w * rld Frontco Με συνέπεια και αποτελεσματικότητα στην ασφάλιση

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΣΙΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗ (MPA)

ΔΗΜΟΣΙΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗ (MPA) ΔΗΜΟΣΙΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗ (MPA) Γιατί στο Νεάπολις Επιλέγοντας το Πανεπιστήμιο Νεάπολις γίνεσαι μέλος μιας ζωντανής κοινότητας που αποτελείται από προπτυχιακούς και μεταπτυχιακούς φοιτητές και από ακαδημαϊκό προσωπικό

Διαβάστε περισσότερα

Τα GIS στην Πρόληψη και ιαχείριση των Φυσικών Καταστροφών

Τα GIS στην Πρόληψη και ιαχείριση των Φυσικών Καταστροφών Ηµερίδα: Πρόληψη - ιαχείριση των Φυσικών Καταστροφών. Ο ρόλος του Αγρονόµου Τοπογράφου Μηχανικού Τα GIS στην Πρόληψη και ιαχείριση των Φυσικών Καταστροφών Γεώργιος Ν.Φώτης Αναπληρωτής Καθηγητής ΠΘ Kωστής

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗMOΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ (ΔΕΦΑ) 2 Ο ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟ ΣΥΜΠΟΣΙΟ ΚΥΠΡΟΥ 14-15 ΜΑΡΤΊΟΥ 2013

ΔΗMOΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ (ΔΕΦΑ) 2 Ο ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟ ΣΥΜΠΟΣΙΟ ΚΥΠΡΟΥ 14-15 ΜΑΡΤΊΟΥ 2013 ΔΗMOΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ (ΔΕΦΑ) 2 Ο ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟ ΣΥΜΠΟΣΙΟ ΚΥΠΡΟΥ 14-15 ΜΑΡΤΊΟΥ 2013 ΔΕΦΑ Η Δημόσια Επιχείρηση Φυσικού Αερίου άρχισε τις εργασίες της τον Νοέμβριο του 2009. Το 100% των μετοχών της

Διαβάστε περισσότερα

3.6 ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΤΑΜΙΕΥΤΗΡΩΝ (Reservoir Engineering)

3.6 ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΤΑΜΙΕΥΤΗΡΩΝ (Reservoir Engineering) Επιχειρησιακό Πρόγραμμα Εκπαίδευση και ια Βίου Μάθηση Πρόγραμμα ια Βίου Μάθησης ΑΕΙ για την Επικαιροποίηση Γνώσεων Αποφοίτων ΑΕΙ: Σύγχρονες Εξελίξεις στις Θαλάσσιες Κατασκευές Α.Π.Θ. Πολυτεχνείο Κρήτης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ. Κεφάλαιο 5 Συλλογή Δεδομένων & Δειγματοληψία

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ. Κεφάλαιο 5 Συλλογή Δεδομένων & Δειγματοληψία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΠΑΤΡΑΣ Εργαστήριο Λήψης Αποφάσεων & Επιχειρησιακού Προγραμματισμού Καθηγητής Ι. Μητρόπουλος ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ ΑΦΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΙΑΝΥΚΤΕΡΕΥΣΕΙΣ ΣΤΑ ΚΑΤΑΛΥΜΑΤΑ ΞΕΝΟ ΟΧΕΙΑΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΚΑΙ ΚΑΜΠΙΝΓΚ: ΕΤΟΥΣ 2013 ( ΟΡΙΣΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ)

Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ ΑΦΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΙΑΝΥΚΤΕΡΕΥΣΕΙΣ ΣΤΑ ΚΑΤΑΛΥΜΑΤΑ ΞΕΝΟ ΟΧΕΙΑΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΚΑΙ ΚΑΜΠΙΝΓΚ: ΕΤΟΥΣ 2013 ( ΟΡΙΣΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ Πειραιάς, 31 Οκτωβρίου 2014 ΑΦΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΙΑΝΥΚΤΕΡΕΥΣΕΙΣ ΣΤΑ ΚΑΤΑΛΥΜΑΤΑ ΞΕΝΟ ΟΧΕΙΑΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΚΑΙ ΚΑΜΠΙΝΓΚ: ΕΤΟΥΣ ( ΟΡΙΣΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ) Από τα

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος του τεχνικού δυναμικού στην Έρευνα και Εκμετάλλευση Υ/Α: Παρουσίαση της Εθνικής και Διεθνούς Εμπειρίας

Ο ρόλος του τεχνικού δυναμικού στην Έρευνα και Εκμετάλλευση Υ/Α: Παρουσίαση της Εθνικής και Διεθνούς Εμπειρίας Ο ρόλος του τεχνικού δυναμικού στην Έρευνα και Εκμετάλλευση Υ/Α: Παρουσίαση της Εθνικής και Διεθνούς Εμπειρίας 8 χρόνια στον Πρίνο: Απασχόληση και συνεισφορά στην ελληνική κοινωνία Δρ. Ντίνος Νικολάου,

Διαβάστε περισσότερα

3 O ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟ ΣΥΜΠΟΣΙΟ «Η συμβολή της Κύπρου στη νέα Ευρωπαϊκή Ενεργειακή Στρατηγική»

3 O ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟ ΣΥΜΠΟΣΙΟ «Η συμβολή της Κύπρου στη νέα Ευρωπαϊκή Ενεργειακή Στρατηγική» 3 O ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟ ΣΥΜΠΟΣΙΟ «Η συμβολή της Κύπρου στη νέα Ευρωπαϊκή Ενεργειακή Στρατηγική» ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΟ HILTON PARK 28 ΜΑΡΤΙΟΥ 2014 ΟΜΙΛΙΑ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΜΜΑΤΟΣ κ. ΔΗΜΗΤΡΗ ΣΥΛΛΟΥΡΗ 1 Αγαπητέ κύριε

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΠΡΟΣΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΠΡΟΣΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΠΡΟΣΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Η ανάπτυξη του

Διαβάστε περισσότερα

ΕΣΠΑ 2014-2020 Εξειδίκευση Αξόνων Στρατηγικής. ρ Μαρία Κωστοπούλου

ΕΣΠΑ 2014-2020 Εξειδίκευση Αξόνων Στρατηγικής. ρ Μαρία Κωστοπούλου ΕΣΠΑ 2014-2020 Εξειδίκευση Αξόνων Στρατηγικής ρ Μαρία Κωστοπούλου Προϊσταμένη Μονάδας Α Στρατηγικής και παρακολούθησης πολιτικών Ειδική Υπηρεσία Στρατηγικής, Σχεδιασμού και Αξιολόγησης Αναπτυξιακών Προγραμμάτων

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελέσματα Προγράμματος Επισήμου Ελέγχου Βαρέων Μετάλλων σε Καρότα, Πατάτες & Κρεμμύδια (έτους 2011)

Αποτελέσματα Προγράμματος Επισήμου Ελέγχου Βαρέων Μετάλλων σε Καρότα, Πατάτες & Κρεμμύδια (έτους 2011) Αποτελέσματα Προγράμματος Επισήμου Ελέγχου Βαρέων Μετάλλων σε Καρότα, Πατάτες & Κρεμμύδια (έτους 2011) ΕΦΕΤ, Κεντρική Υπηρεσία Διεύθυνση Εργαστηριακών Ελέγχων 26 Ιανουαρίου 2012 Πλαίσιο Προγράμματος -

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΤΑΘΜΗ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ ΧΘΕΣ, ΣΗΜΕΡΑ, ΑΥΡΙΟ

Η ΣΤΑΘΜΗ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ ΧΘΕΣ, ΣΗΜΕΡΑ, ΑΥΡΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΠΗΛΑΙΟΛΟΠΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Σίνα 32, Αθήνα 106 72, τηλ.210-3617824, φαξ 210-3643476, e- mails: ellspe@otenet.gr & info@speleologicalsociety.gr website: www.speleologicalsociety.gr ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

Διαβάστε περισσότερα