Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download ""

Transcript

1 I

2 I

3 II

4 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η παρούσα εργασία Πράσινης Χηµείας εκπονήθηκε κατά το ακαδηµαϊκό έτος στο τµήµα Χηµείας του Αριστοτελείου Πανεπιστηµίου Θεσσαλονίκης και απετέλεσε αντικείµενο του Διαπανεπιστηµιακού Διατµηµατικού προγράµµ ατος µεταπτυχιακών σπουδών «Διδακτική της Χηµείας και Νέες Εκπαιδευτικές Τεχνολογίες». Θα θέλαµε να εκφράσουµε τις ευχαριστίες µας στους επιβλέποντες καθηγητές µας, τον κ. Α. Μαρούλη και την κα. Κ. Χατζηαντωνίου, για την εµπιστοσύνη, την υποστήριξη και την καθοδήγησή τους κατά τη διάρκεια αυτής της εργασίας, καθώς και για την επιµέλεια των κειµένων. III

5 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η ατµοσφαιρική ρύπανση προκαλείται από την απελευθέρωση επιβλαβών ουσιών, που προέρχονται από φυσικές πηγές ή οφείλονται σε ανθρώπινες δραστηριότητες, παραµ ένουν δε στην ατµόσφαιρα για αρκετό διάστηµα και σε τέτοιες συγκεντρώσεις µε τελικό αποτέλεσµα την καταστροφή του περιβάλλοντος, τη βλάβη της ανθρώπινης υγείας και την υποβάθµ ιση της ποιότητας ζωής. Οι ατµοσφαιρικοί ρύποι διακρίνονται σε πρωτογενείς, που εκπέµπονται απευθείας από τις διάφορες πηγές στην ατµόσφαιρα (CO, NO x, SO 2, VOCs, P.M.) και δευτερογενείς (O 3, PAN, P.M.), που σχηµ ατίζονται στην ατµόσφαιρα από τους πρωτογενείς. Τόσον οι πρωτογενείς όσον και οι δευτερογενείς ρύποι προκαλούν φαινόµενα ατµοσφαιρικής ρύπανσης όπως το φωτοχηµικό νέφος, η όξινη βροχή, η καταστροφή της στοιβάδας του όζοντος στη στρατόσφαιρα και το φαινόµενο του θερµοκηπίου. Για την πρόληψη της ατµοσφαιρικής ρύπανσης η Πράσινη Χηµεία προτείνει την παραγωγή ενέργειας από ανανεώσιµες πηγές (ήλιο, αέρα, βιοµάζα, θερµότητα της γης και των ωκεανών), τα στοιχεία καυσίµου και τα βιολογικά καύσιµα. Προτείνει ακόµη εξοικονόµηση ενέργειας µε συµ παραγωγή, ανακύκλωση θερµότητας κα ι υλικών και ελαχιστοποίηση των διαφυγών καυσίµων και διαλυτών. Προτείνει επίσης την παραγωγή προϊόντων µε τη βοήθεια καταλυτικών αντιδράσεων, την εφαρµογή συνθετικών µεθοδολογιών που αποτρέπουν ή, όταν αυτό δεν είναι δυνατό, περιορίζουν στο ελάχιστο τη χρήση των οργανικών διαλυτών, τη χρήση «πράσινων διαλυτών» (υπερκρίσιµο CO 2, ιονικοί διαλύτες, βιοδιαλύτες) και τέλος την επεξεργασία αποβλήτων και απαερίων. IV

6 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Τι είναι η ατµόσφαιρα; Τι είναι όµως η αέρια ρύπανση; Από πού προέρχεται η αέρια ρύπανση; Ιστορική αναδροµή Στόχοι Σκοποί ΟΙ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΟΙ ΡΥΠΟΙ Το µονοξείδιο του άνθρακα (carbon monoxide, CO) Τα οξείδια του αζώτου (nitrogen oxides, NO x ) Το διοξείδιο του θείου (sulphur dioxide, SO 2 ) Οι πτητικές οργανικές ουσίες (volatile organic compounds, VOCs) Το όζον (ozon, O 3 ) Τα αιωρούµενα σωµατίδια (particulate matter, PM) ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗΣ ΡΥΠΑΝΣΗΣ Το φωτοχηµικό νέφος (photochemical smog) Η όξινη βροχή (acid rain) Η καταστροφή του στρατοσφαιρικού όζοντος Η ενίσχυση του φαινοµένου του θερµοκηπίου (greenhouse effect) ΠΡΑΣΙΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ Η σηµασία της πρόληψης Καθαρότερες µορφές ενέργειας Οι ανανεώσιµες πηγές ενέργειας Tο υδρογόνο και τα στοιχεία καυσίµου.57 V

7 Τα βιοκαύσιµα Μείωση ενεργειακών απαιτήσεων Συµπαραγωγή (Cogeneration) Ανακύκλωση θερµότητας και υλικών Η κατάλυση H ελαχιστοποίηση των διαφυγών Πρόληψη και διαλύτες Οι εναλλακτικοί ή πράσινοι διαλύτες Τεχνολογία Σταθµοί ηλεκτροπαραγωγής και βιοµηχανία Μέσα µεταφοράς Κατεργασίες απαερίων Μέσα µεταφοράς Σταθµοί ηλεκτροπαραγωγής και βιοµηχανία Τα αιωρούµενα σωµατίδια Τα οξείδια του αζώτου Το διοξείδιο του θείου Οι οργανικές πτητικές ενώσεις ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ VI

8 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Θα βγώ έξω να πάρω καθαρό αέρα, είναι µια φράση που ακούγεται πολύ συχνά, αλλά στις µέρες η ποιότητα του αέρα στις πόλεις µας είναι κάθε άλλο παρά καθαρή. Η σύσταση του καθαρού αέρα είναι: Τα αέρια Μέρη ανά εκατοµµύριο κατ όγκον (ppm) Άζωτο 756,500 Οξυγόνο 202,900 Νερό 31,200 Αργόν 9,000 Διοξείδιο του άνθρακα 305 Νέον 17.4 Ήλιον 5.0 Μεθάνιο Κρυπτόν 0.97 Οξείδιο του αζώτου 0.49 Υδρογόνο 0.49 Ξένον 0.08 Οργανικοί ατµοί ca Τι είναι η ατµόσφαιρα; Η ατµόσφαιρα της γης είναι ένα λεπτό περίβληµα αερίων γύρω από τη γη. Περιλαµβάνει ουσίες όπως το οξυγόνο που είναι βασικό συστατικό για τη λειτουργία της αναπνοής, το διοξείδιο του άνθρακα που είναι αναγκαίο για τη διαδικασία της φωτοσύνθεσης, το άζωτο που χρησιµοποιείται στην παραγωγή αµινοξέων και διαφέρει από τις ατµόσφαιρες άλλων πλανητών του ηλιακού συστήµατος. 1

9 Σχήµα 1.1. Οι διάφορες περιοχές στις οποίες χωρίζεται η ατµόσφαιρα. Πηγή: Ανάλογα προς τη µεταβολή της θερµοκρασίας κατά την αύξηση του ύψους από την επιφάνεια της γης, η ατµόσφαιρα της γης µπορεί να χωριστεί σε τέσσερα στρώµατα: i. Την τροπόσφαιρα, το κατώτερο δηλαδή στρώµα της ατµόσφαιρας που εκτείνεται από την επιφάνεια της γης µέχρι το ύψος των 15 περίπου χιλιοµέτρων. Το ανώτατο όριο της τροπόσφαιρας ονοµάζεται τροπόπαυση και σηµατοδοτεί το σηµείο στο οποίο η φορά της θερµοκρασιακής αλλαγής αντιστρέφεται. ii. Την στρατόσφαιρα, η οποία διαδέχεται την τροπόσφαιρα και εκτείνεται µέχρι το ύψος των 50 περίπου χιλιοµέτρων. Στη στρατόσφαιρα όσο αυξάνεται το ύψος τόσο αυξάνεται και η θερµοκρασία που φτάνει σχεδόν µέχρι τους 0 ο C. Η αύξηση στη θερµοκρασία αποδίδεται στην 2

10 iii. iv. ύπαρξη του στρώµατος του όζοντος, το οποίο απορροφά την ηλιακή ενέργεια. Το ανώτατο όριο της στρατόσφαιρας είναι η στρατόπαυση, στην οποία συντελείται µια δεύτερη αντιστροφή της θερµοκρασίας. Την µεσόσφαιρα, η οποία εκτείνεται µέχρι το ύψος των 85 περίπου χιλιοµέτρων. Στη µεσόσφαιρα η θερµοκρασία µειώνεται φτάνοντας σχεδόν τους 90 ο C σε ύψος 85 χιλιοµέτρων. Το ανώτατο όριο της µεσόσφαιρας είναι η µεσόπαυση Την θερµόσφαιρα, η οποία διαδέχεται τη µεσόσφαιρα και εκτείνεται µέχρι το ύψος των 400 περίπου χιλιοµέτρων. Σε αυτό το στρώµα της ατµόσφαιρας, η θερµοκρασία αυξάνεται όσο αυξάνεται το ύψος και φτάνει µέχρι τους 1200 ο C στο ύψος των 500 περίπου χιλιοµέτρων Τι είναι όµως η ατµοσφαιρική ρύπανση; Ατµοσφαιρική ρύπανση είναι η προσθήκη επιβλαβών ουσιών στην ατµόσφαιρα για αρκετό διάστηµα και σε τέτοια συγκέντρωση ώστε να είναι δυνατόν να προκαλέσουν καταστροφή του περιβάλλοντος, της ανθρώπινης υγείας και της ποιότητας ζωής. Η ατµοσφαιρική ρύπανση είναι ένα από τα πολλά είδη ρύπανσης. Συντελείται µέσα στα σπίτια, στα σχολεία, στα γραφεία. Εµφανίζεται επίσης στις πόλεις, κατά µήκος των ηπείρων ακόµη και παγκοσµίως. Η ατµοσφαιρική ρύπανση προκαλεί βλάβες στην υγεία των ανθρώπων δηµιουργεί αναπνευστικά προβλήµατα και ευνοεί την εµφάνιση καρκίνου βλάπτει επίσης τα φυτά, τα ζώα και τα οικοσυστήµατα στα οποία αυτά ζουν. Μερικοί αέριοι ρύποι επιστρέφουν στη γη µε τη µορφή της όξινης βροχής (acid rain) και του χιονιού, τα οποία διαβρώνουν τα αγάλµατα και τα κτίρια, καταστρέφουν τις σοδειές και τα δάση, και κάνουν τις λίµνες και τα ποτάµια ακατάλληλα για τα ψάρια και κάθε είδους έµβιους οργανισµούς (δηλαδή φυτά ή ζώα). 3

11 Η ρύπανση αλλάζει την ατµόσφαιρα της γης κατά τρόπο που επιτρέπει την είσοδο περισσότερης επιβλαβούς ακτινοβολίας από τον Ή λιο. Ταυτόχρονα, η µολυσµένη µας ατµόσφαιρα γίνεται ο καλύτερος µονωτής, εµποδίζοντας τη θερµότητα να δραπετεύσει και πάλι στο διάστηµα και οδηγώντας έτσι σε µια αύξηση της µέσης παγκόσµιας θερµοκρασίας. Οι επιστήµονες προβλέπουν ότι η αύξηση της θερµοκρασίας, η οποία αναφέρεται ως αύξηση της θερµοκρασίας της γης (global warming) θα επηρεάσει τον τροφικό ανεφοδιασµό του κόσµου, θα µεταβάλει τη στάθµη της θάλασσας, θα κάνει τα καιρικά φαινόµενα περισσότερο έντονα και θα αυξήσει τη διάδοση τροπικών ασθενειών Από πού προέρχεται η ατµοσφαιρική ρύπανση; Το µεγαλύτερο ποσοστό της ατµοσφαιρικής ρύπανσης προέρχεται από την ανθρώπινη δραστηριότητα: από την καύση των ορυκτών καυσίµων (το κάρβουνο, το πετρελαίο και το φυσικό αέριο) που χρησιµοποιούνται στ η βιοµηχανία και στην κίνηση των οχη µάτων. Ανάµεσα στις διάφορες επιβλαβείς ουσίες που εκλύονται στην ατµόσφαιρα από αυτή την καύση είναι το διοξείδιο του άνθρακα (CO 2 ), το µονοξείδιο του άνθρακα (CO), οξείδια του αζώτου (NO x ), το διοξείδιο του θείου (SO 2 ) και µικροσκοπικά στερεά σώµατα όπως ο µόλυβδος από τα πρόσθετα του πετρελαίου τα οποία ονοµάζονται σωµατίδια (PM = Particulate Matter). Όταν τα καύσιµα καίγονται ατελώς, ποικίλες χηµ ικές ουσίες που ονοµ άζονται πτητικές οργανικές ουσίες (VOCs) εκλύονται στον αέρα. Οι ρύποι µπορεί να προέρχονται και από άλλες πηγές. Για παράδειγµα η αποσύνθεση των απορριµµάτων στις χωµατερές και η καταστροφή των στερεών αποβλήτων εκλύει αέριο µεθάνιο και πολλά οικιακά προϊόντα εκλύουν πτητικές οργανικές ουσίες (VOCs). 4

12 Κάποιοι από αυτούς τους ρύπους προέρχονται και από φυσικές πηγές (πυρκαγιές δασών, εκρήξεις ηφαιστείων). Για παράδειγµα οι πυρκαγιές των δασών εκλύουν στην ατµόσφαιρα µεγάλες ποσότητες ρύπων όπως άκαυστους υδρογονάνθρακες, µονοξείδιο και διοξείδιο του άνθρακα και οξείδια του αζώτου. Οι εκρήξεις ηφαιστείων εκλύουν διάφορα επιβλαβή αέρια όπως το µεθάνιο, το διοξείδιο του θείου και το υδρόθειο, τα οποία µεταφέρονται µε τον αέρα σε µεγάλες αποστάσεις από την ηφαιστειακή πηγή, ρυπαίνοντας έτσι και άλλες περιοχές Ιστορική αναδροµή Στην προϊστορική εποχή, εκεί γύρω στο 6000 Π.Χ. οι πυρκαγιές και η αποψίλωση των δασών για τη δηµιουργία καλλιεργησίµων εδαφών οδήγησε στη διάβρωση τους και στη βαθµιαία ερηµοποίηση διαφόρων περιοχών µε αποτέλεσµα την παρακµή των ανθρώπινων κοινωνιών που ζούσαν σε αυτές. Η διάβρωση αυτή των εδαφών είχε επίσης ως αποτέλεσµα τη µετακίνηση φερτών υλών προς τη θάλασσα, µε αποτέλεσµα την επέκταση της στεριάς εις βάρος της θάλασσας. Στους συγγραφείς της αρχαίας Ελλάδας αναφέρονται περιπτώσεις καταστροφών του περιβάλλοντος από ορυχεία µετάλλων (χαλκού) και από αποψίλωση δασών. Στα ρωµαϊκά χρόνια αναφέρονται επιπτώσεις στην υγεία των ανθρώπων που εργάζονταν σε ορυχεία καθώς επίσης και η συσσώρευση απορριµάτων και καπνού στην πόλη της Ρώµης. Όλο αυτό το διάστηµα οι Ρωµαίοι είναι γνώστες του προβλήµατος της αέριας ρύπανσης (οι οσµ ές και οι εκποµπές από τα απορρίµµατα, από τα ύδατα των υπονόµων και από τα χυτήρια και τα βυρσοδεψία ρύπαιναν τον αέρα και το νερό ) και αναφέρονται σε αυτήν χαρακτηριστικά µε όρους όπως gravioris caeli δηλαδή πεφορτισµένος ουρανός ή αλλιώς infamis aer, δηλαδή άτιµο νέφος. Όλο αυτό το διάστηµα οι 5

13 άνθρωποι προσπαθούσαν να περιορίσουν µε νόµ ους την καταστροφή των δασών και τη ρύπανση του περιβάλλοντος. Τέτοιες προσπάθειες είναι γνωστές το 2700, 250,80 π.χ. και το 535 µ.χ. Στη µεσαιωνική Ευρώπη δηµιουργούνται συχνά προβλήµατα στις πόλεις από την καύση του ξύλου και του κάρβουνου για τη θέρµανση των κτιρίων σε σηµείο που να αναφέρεται ότι η Βασίλισσα Ελεονόρα της Προβηγκίας αναγκάστηκε να εγκαταλείψει το κάστρο του Nottingham και να πάει στο κάστρο του Tutbury. Αναφέρονται επίσης προβλήµ ατα υγείας στον πληθυσµό, τα οποία σχετίζονται µε τη διάθεση των απορριµάτων των πόλεων, των σφαγείων και των γεωργικών προϊόντων και επιχειρούνται νοµοθετικές ρυθµίσεις. Αναγνωρίζεται η δυσµ ενής επίδραση του αέρα των ορυχείων στους εργαζόµενους σε αυτά. Το 1546 διατυπώνεται η πρώτη υπόθεση για τη µετάδοση µολυσµατικών ασθενειών. Την εποχή της Αναγέννησης έχουµε καύση του ξύλου και του κάρβουνου για την κίνηση των εργοστασίων. Αυτό συνεπάγεται ρύπανση του αέρα από τον καπνό και καταστροφή των δασών. Το 1690 κατασκευάζεται το πρώτο αποχετευτικό σύστηµα στο Παρίσι, αν και ήταν ήδη γνωστά διάφορα αποχετευτικά συστήµατα από τους ιστορικούς χρόνους. Στην Αµερική ο Βενιαµίν Φραγκλίνος ( ) προσπαθεί να ρυθµ ίσει τη διάθεση των λυµάτων και να αντιµετωπίσει τη ρύπανση των υδάτων από τα βυρσοδεψία και άλλες δραστηριότητες. Η εποχή που είναι γνωστή ως βιοµηχανική επανάσταση ήταν µια περίοδος όπου πραγµατοποιήθηκαν καθοριστικές αλλαγές στη γεωργία, στην κατεργασία των υφασµάτων και των µετάλλων, στις µεταφορές, στην οικονοµική πολιτική αλλά και στην κοινωνική δοµή της Αγγλίας. Αυτή η περίοδος ονοµ άζεται επανάσταση καθότι άλλαξε εντελώς ο τρόπος µε τον οποίο τα πράγµατα κατασκευάζονταν. Στην πραγµατικότητα, οι αλλαγές που συνέβησαν σε αυτή την περίοδο ( ) έγιναν σταδιακά. Το 1760 έχει οριστεί ως η αρχή της βιοµηχανικής επανάστασης. Μεταξύ των καλών 6

14 συνεπειών της βιοµηχανικής επανάστασης ήταν και η πρόοδος των γεωργικών και βιοµηχανικών τεχνικών και η ανάπτυξη του ε µπορίου που είχαν ως αποτέλεσµα την αύξηση της παραγωγής καθώς και της διαθεσιµότητας των τροφίµων. Ως συνέπεια των παραπάνω, ακολούθησε µια ραγδαία αύξηση του πληθυσµού. Οι τρεις βασικοί ανθρωπογενείς παράγοντες δηµιουργίας του περιβαλλοντικού προβλήµ ατος είναι ο πληθυσµ ός, η κατανάλωση και η τεχνολογία παραγωγής αγαθών και υπηρεσιών. Από αυτούς προκύπτουν επιθυµητά επακόλουθα αλλά ταυτόχρονα και ανεπιθύµητα παραπροϊόντα τα οποία πρέπει να αντιµετωπιστούν (βλ. σχήµα 1.1.). Δεδοµένης της πεπερασµένης χωρητικότητας του φυσικού περιβάλλοντος να απορροφήσει τα παραπροϊόντα, συσσωρεύτηκαν αρνητικές επιπτώσεις στον άνθρωπο, οι οποίες έγιναν σαφώς αντιληπτές στη δεκαετία του 60. Τότε, στη δεκαετία του 60 ήταν που γεννήθηκε ουσιαστικά το Οικολογικό Κίνηµα. Τότε προέκυψε η ανάγκη για προστασία του ανθρώπου, για διαχείριση των επιπτώσεων και των αποβλήτων και για Αντιρρυπαντική Τεχνολογία. ΕΠΙΘΥΜΗΤΑ ΕΠΑΚΟΛΟΥΘΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΑΝΕΠΙΘΥΜΗΤΑ ΠΑΡΑΠΡΟΪΟΝΤΑ Σχήµα 1.1. Πηγή: Δ.Χ. Παναγιωτακόπουλος, 6 ο Διεθνές Συνέδριο Περιβαλλοντικής Επιστήµης και Τεχνολογίας, Σάµος Στις επόµενες δύο δεκαετίες του 1970 και του 1980 έγινε σαφέστερος ο κίνδυνος της ικανότητας του ανθρώπου να καταστρέψει τον πλανήτη. Υπήρξε 7

15 πιο έντονη αντίδραση και περισσότεροι Περιβαλλοντολόγοι ευδοκίµησαν. Πολλά πανεπιστηµιακά τµήµατα, διεθνώς, µετονοµάζονται ώστε να περιέχει ο τίτλος τους και το περιβάλλον. Οριοθετείται και νοµοθετείται η περιβαλλοντική ποιότητα, έστω σε τοπικό ή εθνικό επίπεδο. Η συγκέντρωση µεγάλων ποσοτήτων χηµικών προϊόντων σε περιορισµένο χώρο, όπως αποθήκες, εργοστάσια, πλοία είχε ως αποτέλεσµα να προκληθούν µεγάλες καταστροφές από ατυχήµατα που ήταν πιθανόν να συµ βούν όπως ναυάγια πετρελαιοφόρων και πυρηνικών υποβρυχίων, εκρήξεις και φωτιές σε εργοστάσια (π.χ. Διάνα, Sevezzo, Chernobyl). Στο τέλος της προηγούµενης δεκαετίας η νέα επιστηµονική περιοχή της Διαχείρισης Αποβλήτων και της Αντιρρυπαντικής Τεχνολογίας εδραιώνεται στη χώρα µας και δηµιουργούνται πανεπιστηµιακά τµήµατα Περιβάλλοντος. Καλλιεργείται η έννοια της Βιώσιµης Ανάπτυξης η οποία κατά µια έννοια είναι «η ανάπτυξη που ικανοποιεί τις ανάγκες του παρόντος, χωρίς να διακυβεύει την ικανότητα των µελλοντικών γενεών να ικανοποιήσουν τις δικές τους ανάγκες» Στόχοι - Σκοποί Σκοπός της εργασίας αυτής είναι να προσεγγίσουµε όσο το δυνατόν πιο σφαιρικά το φαινόµενο της ατµοσφαιρικής ρύπανσης και να συγκεντρώσουµε ένα υλικό που θα µπορούσε να χρησιµοποιηθεί στην εκπαίδευση. Στο δεύτερο κεφάλαιο της εργασίας εξετάζονται οι ατµοσφαιρικοί ρύποι, οι πηγές τους και οι επιπτώσεις τους στην υγεία. Στο τρίτο κεφάλαιο εξετάζονται φαινόµενα ατµοσφαιρικής ρύπανσης (όξινη βροχή, φαινόµενο θερµοκηπίου, κ.λ.π.) που έχουν άµεση επίδραση στην υγεία των ανθρώπων, στο περιβάλλον και το κλίµα του πλανήτη µας. Τέλος, στο τέταρτο κεφάλαιο παρουσιάζονται οι λύσεις που επί του παρόντος προτείνει η Πράσινη Χηµεία για την πρόληψη και την αντιµετώπιση της ατµοσφαιρικής ρύπανσης. 8

16 9

17 Ανάλογα µε τον τρόπο σχηµατισµού τους, οι ατµοσφαιρικοί ρύποι διακρίνονται σε πρωτογενείς και δευτερογενείς. - Οι πρωτογενείς ρύποι εκπέµπονται απευθείας από τις διάφορες πηγές στην ατµόσφαιρα και οι σηµαντικότεροι είναι: το µονοξείδιο του άνθρακα (CO), τα οξείδια του αζώτου (ΝΟ x ), το διοξείδιο του θείου (SO 2 ), διάφορες πτητικές οργανικές ενώσεις, καθώς και πολλά από τα αιωρούµενα σωµατίδια. - Οι δευτερογενείς ρύποι σχηµατίζονται στην ατµόσφαιρα από τους πρωτογενείς µε χηµικές αντιδράσεις που γίνονται είτε µεταξύ τους είτε µε τα φυσικά συστατικά της ατµόσφαιρας µε συµµετοχή του ηλιακού φωτός, της θερµότητας και της υγρασίας. Σηµαντικότεροι είναι το (τροποσφαιρικό) όζoν (O 3 ), τα νιτρικά ακυλοϋπεροξείδια (PAN) και άλλα συστατικά του φωτοχηµικού νέφους (βλ.&3.1), καθώς και ένα άλλο τµήµα των αιωρούµενων σωµατιδίων ΤΟ ΜΟΝΟΞΕΙΔΙΟ ΤΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑ Το µονοξείδιο του άνθρακα είναι ένας από τους πιο κοινούς αέριους ρύπους. Είναι ένα άχρωµο και άοσµο αέριο που εκλύεται στην ατµόσφαιρα κυρίως ως προϊόν ατελών καύσεων. Πηγές εκποµπής Το µονοξείδιο του άνθρακα εκλύεται στην ατµόσφαιρα τόσο από φυσικές όσο και ανθρωπογενείς πηγές. Μονοξείδιο του άνθρακα εκλύεται από τα ηφαίστεια, τις φυσικές πυρκαγιές, από ορισµένα είδη φυκιών και άλλων υδροφίλων φυτών, καθώς και κατά την εκβλάστηση ορισµένων σπόρων. Οι ανθρωπογενείς εκποµπές οφείλονται κυρίως σε διεργασίες (ατελούς) καύσεως ορυκτών καυσίµων και βιοµάζας. Επίσης µονοξείδιο του άνθρακα παράγεται στα ανθρακωρυχεία και από τις αντιδράσεις οξείδωσης των πτητικών οργανικών ενώσεων (κυρίως των υδρογονανθράκων) στην ατµόσφαιρα. 10

18 Το 2002 προσετέθησαν στον ελληνικό ουρανό 1366 kt 3 CO που προέρχονται από ανθρωπογενείς πηγές. Σύµφωνα µε τις στατιστικές οι βασικές ανθρωπογενείς πηγές CO στην Ελλάδα είναι οι µεταφορές (ποσοστό 76%) και η γεωργία (ποσοστό 4%). Επιπτώσεις στην υγεία Το µονοξείδιο του άνθρακα είναι γνωστό για τη δυσµενή επίδρασή του στην υγεία µας. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι ενώνεται µε την αιµοσφαιρίνη (Hb) του αίµατος, την πρωτεΐνη δηλαδή που µεταφέρει το οξυγόνο από τους πνεύµονες στους ιστούς. Η ένωση αυτή γίνεται πιο γρήγορα από ότι η ένωση της αιµοσφαιρίνης µε το οξυγόνο γιατί το CO έχει 70 φορές µεγαλύτερη χηµική συγγένεια µε την αιµοσφαιρίνη από ότι το οξυγόνο. Έτσι σχηµατίζεται η καρβοξυαιµοσφαιρίνη (HbCO), ένα µόριο που δεν µπορεί να δεσµεύσει και να µεταφέρει το οξυγόνο. Το αποτέλεσµα είναι η κακή οξυγόνωση του οργανισµού που οδηγεί στη µείωση της φυσικής και πνευµατικής ικανότητας του ανθρώπου. Στις περιπτώσεις χρόνιας έκθεσης σε µονοξείδιο του άνθρακα (κάτοικοι ρυπασµένων περιοχών, συστηµατικοί καπνιστές) µπορεί να εµφανίσουν άσθµα και βλάβες στο καρδιαγγειακό σύστηµα. Εικόνα 2.1. Ένωση CO µε την αιµοσφαιρίνη (Hb) σε βάρος του Ο 2. Πηγή: 11

19 Το µονοξείδιο του άνθρακα στην ατµόσφαιρα. Το µονοξείδιο του άνθρακα µπορεί να παραµείνει στην ατµόσφαιρα γύρω στις 36 ηµέρες από όπου µπορεί να αποµακρυνθεί τόσο µε χηµικούς όσο και µε φυσικούς µηχανισµούς. Οι χηµικοί µηχανισµοί αφορούν στην οξείδωση του προς διοξείδιο του άνθρακα από ά τοµα οξυγόνου, όζον ή διοξείδιο του αζώτου: CO + Ο CO 2 (1) 4CO + 2ΝΟ 2 4CO 2 + Ν 2 (2) Επίσης, κοντά στην επιφάνεια της γης δεσµεύεται από βακτήρια του εδάφους. Αυτός ο µηχανισµός όµως δεν ισχύει για όλα τα εδάφη. Επιπλέον στις µεγαλουπόλεις δεν υπάρχει αρκετό ελεύθερο έδαφος µε αποτέλεσµα τη µικρή αποµ άκρυνση του µονοξειδίου του άνθρακα, γεγονός που ενέχει κινδύνους για την υγεία των κατοίκων. Γενικά, θεωρείται ότι το µονοξείδιο του άνθρακα δεν έχει άµεση επίδραση στο περιβάλλον. Ωστόσο οι εξισώσεις (1) και (2) δείχνουν ότι η συγκέντρωσή του στην ατµόσφαιρα επιδρά έ µµεσα στη συνολική αλλαγή του κλίµατος, διότι επηρεάζει τη συγκέντρωση του διοξειδίου του άνθρακα που είναι το σηµαντικότερο αέριο του φαινοµένου του θερµοκηπίου. 12

20 2.2. ΤΑ ΟΞΕΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΖΩΤΟΥ Από τα επτά οξείδια του αζώτου, το µονοξείδιο (ΝΟ) και το διοξείδιο του αζώτου (ΝΟ 2 ) είναι οι δύο σπουδαιότεροι ατµοσφαιρικοί ρύποι γιατί εκπέµπονται σε µεγάλες ποσότητες. Γι αυτό, α ν και ο όρος οξείδια του αζώτου αναφέρεται σε όλα τα οξείδια του αζώτου (ΝΟ x ), στην αέρια ρύπανση γενικά αναφέρεται µόνο στα ΝΟ και ΝΟ 2. Το µονοξείδιο του αζώτου είναι άχρωµο, άοσµο, άγευστο και δεν είναι τοξικό. Στον αέρα, όπως θα δούµε στη συνέχεια, οξειδώνεται πολύ γρήγορα σε διοξείδιο του αζώτου. Από την άλλη µεριά το διοξείδιο του αζώτου είναι ένα καφεκόκκινο αέριο µε δυνατή και ενοχλητική µυρωδιά. Πηγές εκποµπής Τα οξείδια του αζώτου παράγονται τόσο από φυσικές πηγές όσο και από τις ανθρώπινες δραστηριότητες. Στη φύση, είναι αποτέλεσµα των αντιδράσεων του αζώτου µε το οξυγόνο του αέρα (αστραπές, κεραυνοί ), της βακτηριακής δραστηριότητας στο έδαφος και των φυσικών πυρκαγιών. Το µεγαλύτερο όµως µέρος της ποσότητας των οξειδίων του αζώτου (ΝΟ x ) στην ατµόσφαιρα οφείλεται σε ανθρώπινες δραστηριότητες και κυρίως στην καύση ορυκτών καυσίµων (πετρελαίου, άνθρακα, φυσικού αερίου), που αφορά στα µέσα µεταφοράς και στους µη πυρηνικούς σταθµούς παραγωγής ενέργειας. Πώς όµως σχηµατίζονται τα οξείδια του αζώτου Τα οξείδια του αζώτου σχηµατίζονται από τις αντιδράσεις του αζώτου µε το οξυγόνο του αέρα στις θερµοκρασίες καύσης. Εκτός από το ατµοσφαιρικό άζωτο, στις αντιδράσεις αυτές µπορεί να συµµετέχει και το οργανικό άζωτο που περιέχουν ορισµένα κ αύσιµα (κυρίως άνθρακα ή βαρύ κλάσµα του πετρελαίου). Αρχικά το άζωτο οξειδώνεται προς µονοξείδιο του αζώτου, ενώ 13

21 στη συνέχεια ένα µέρος του µονοξειδίου του αζώτου που παράγεται οξειδώνεται περαιτέρω προς διοξείδιο του αζώτου: Ν 2 + Ο 2 2ΝΟ 2ΝΟ +Ο 2 2ΝΟ 2 Στην ατµόσφαιρα, τα οξείδια του αζώτου εκπέµπονται κυρίως (ποσοστό >90%) ως µονοξείδιο του αζώτου. Εκτιµάται ότι κάθε χρόνο προστίθενται στη γήινη ατµόσφαιρα περί τους kt 3 ΝΟ x που προέρχονται από ανθρωπογενείς πηγές. Το 2002 το αντίστοιχο ποσό για την Ελλάδα ήταν 331kt 3. Όπως φαίνεται από τις στατιστικές οι εκποµπές αυτές οφείλονται κατά 59% στις µεταφορές και κατά 26% στον τοµέα παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας. Τα οξείδια του αζώτου στην ατµόσφαιρα Στην ατµόσφαιρα το µονοξείδιο του αζώτου µπορεί επίσης να οξειδωθεί προς διοξείδιο του αζώτου. Το σχήµα 2.1 δείχνει µε ένα απλοποιηµένο τρόπο την τύχη των οξειδίων του αζώτου στην ατµόσφαιρα (τροπόσφαιρα). uv VOCs NOx. OH ΗΝΟ 3 ΝΟ 3 - Φωτοχηµικό νέφος Απόθεση Σχήµα 2.1. Τα οξείδια του αζώτου στην ατµόσφαιρα. Όπως δείχνει το παραπάνω σχήµα αρχικά ένα µέρος των οξειδίων του αζώτου µπορεί να αποµακρυνθεί άµεσα από την ατµόσφαιρα µε τον µηχανισµό της (ξηρής) απόθεσης (βλ. &3.2). Επιπλέον φαίνεται ότι τα οξείδια του αζώτου παίζουν ένα σηµαντικό ρόλο στη χηµεία της ατµόσφαιρας διότι: 14

22 Συµµετέχουν στις αντιδράσεις που οδηγούν στο σχηµατισµό του τροποσφαιρικού όζοντος (βλ.&2.5) και άλλων δευτερογενών ρύπων που είναι συστατικά του φωτοχηµικού νέφους. Οξειδώνονται προς νιτρικό οξύ (HNO 3 ), που µπορεί να αποµακρυνθεί άµεσα µε υγρή ή ξηρή απόθεση (βλ. &3.2) ή µε την επίδραση αλκαλικών σωµατιδίων να µετατραπεί σε νιτρικά ιόντα (NO - 3 ) (βλ. &2.6 ). Όπως θα δούµε παρακάτω όλα αυτά τα φαινόµενα έχουν σοβαρές επιπτώσεις τόσο στο περιβάλλον όσο και στην υγεία των ανθρώπων. Επιπρόσθετα, τα οξείδια του αζώτου µπορούν να µεταφερθούν σε µεγάλες αποστάσεις προκαλώντας διασυνοριακή ρύπανση. Επιπτώσεις στην υγεία Σχετικά µε την άµεση επίδραση τους στην υγεία, πρέπει να επισηµάνουµε ότι το µεν ΝΟ δεν θεωρείται επιβλαβές, ενώ το ΝΟ 2, αν και επιβλαβές, δεν φαίνεται να έχει άµεση επίδραση στην υγεία στις συγκεντρώσεις που συνήθως παρατηρείται. Όσον αφορά στις βραχυπρόθεσµες ή µακροπρόθεσµες υγειονοµικές επιπτώσεις που αναφέρονται σε ορισµένες επιδηµιολογικές έρευνες, τις πιο πολλές φορές αποδίδονται στους άλλους ρύπους µε τους οποίους συνδέονται, δηλαδή το όζον και τα αιωρούµενα σωµατίδια. Πρέπει ωστόσο να σηµειώσουµε ότι σε πιο µεγάλες συγκεντρώσεις µπορεί να ερεθίσει τους βλεννογόνους της αναπνευστικής οδού προκαλώντας έτσι µεταβολές της αναπνευστικής λειτουργίας, υπερδραστηριότητα των βρόγχων στους ασθµατικούς και αύξηση της ευαισθησίας τους απέναντι στις λοιµώξεις στα παιδιά. 15

23 2.3. ΤΟ ΔΙΟΞΕΙΔΙΟ ΤΟΥ ΘΕΙΟΥ Το διοξείδιο του θείου (SO 2 ) είναι ένα άχρωµο αέριο µε δυνατή και ενοχλητική οσµή και γεύση. Πηγές εκποµπής Φυσικές πηγές έκλυσης διοξειδίου του θείου αποτελούν τα ηφαίστεια καθώς επίσης και η οξείδωση του διµεθυλοσουλφιδίου (CH 3 SCH 3 ) από τους θαλάσσιους οργανισµούς στους ωκεανούς. Το µεγαλύτερο όµως µέρος (>90%) της ποσότητας του διοξειδίου του θείου στην ατµόσφαιρα οφείλεται σε ανθρώπινες δραστηριότητες και κυρίως στην καύση ορυκτών καυσίµων που περιέχουν θείο (όπως για παράδειγµα ο άνθρακας και τα βαριά κλάσµατα πετρελαίου) και στις διεργασίες παραγωγής µετάλλων από θειούχα ορυκτά. Εκτιµάται ότι κάθε χρόνο προστίθενται στη γήινη ατµόσφαιρα γύρω στους kt 3 που οφείλονται σε ανθρωπογενείς πηγές. Το 2002 το αντίστοιχο ποσό για την Ελλάδα ήταν 485kt 3. Σύµφωνα µε τις στατιστικές οι βασικές ανθρωπογενείς πηγές SO 2 στη χώρα µας είναι ο τοµέας παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας σε ποσοστό 76%, η βιοµηχανία σε ποσοστό 13,5% και οι µεταφορές σε ποσοστό 6%. Οι υψηλές εκποµπές SO 2 από τον τοµέα παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στη χώρα µας, οφείλονται στο ότι η παραγωγή του ηλεκτρικού ρεύµατος γίνεται κυρίως από µονάδες που χρησιµοποιούν λιγνίτη, ένα καύσιµο που περιέχει θείο σε ποσοστό από 1,3 έως 1,7%. Το διοξείδιο του θείου στην ατµόσφαιρα: Το διοξείδιο του θείου αποµακρύνεται από την ατµόσφαιρα µε δύο βασικούς µηχανισµούς: τη ξηρή απόθεση και την οξείδωσή του προς θειικό οξύ (Η 2 SO 4 ) που µπορεί να αποµακρυνθεί άµεσα µέσω υγρής απόθεσης (βλ. &3.2) ή να αποτεθεί ως θειικά ιόντα (SO - 4 ) (βλ.&2.6) 16

24 Επιπλέον µπορεί να µεταφερθεί από τον αέρα σε µεγάλες αποστάσεις συµβάλλοντας στη διασυνοριακή ρύπανση. Επιπτώσεις στο περιβάλλον και την υγεία Το διοξείδιο του θείου µπορεί να βλάψει τις σοδειές, τα δέντρα, τα υφάσµατα, τα κτίρια, τα ζώα και τους ανθρώπους είτε µετά από µακροχρόνια έκθεσή τους σε χαµηλές συγκεντρώσεις διοξειδίου του θείου, είτε µετά από βραχυχρόνια έκθεσή τους σε υψηλές συγκεντρώσεις αυτού. Κάνει τα φύλλα των φυτών να κιτρινίζουν και µειώνει το ρυθµό ανάπτυξής τους. Το διοξείδιο του θείου διαβρώνει τα µέταλλα και προκαλεί καταστροφή των κατασκευαστικών υλικών και των υφασµάτων. Σηµαντικό επίσης για τα µνηµεία είναι και το φαινόµενο της γυψοποίησης του µαρµάρου. Σ αυτό το διοξείδιο του θείου προσροφάται από το µάρµαρο, οξειδώνεται µε την παρουσία υγρασίας σε τριοξείδιο του θείου, που αντιδρά µε το ανθρακικό ασβέστιο (CaCO 3 ) και το µετατρέπει σε ένυδρο θειικό ασβέστιο (CaSO 4.2H 2 O), δηλαδή σε γύψο: SO 2 +1/2 O 2 SO 3 CaCO 3 + SO 3 + 2H 2 O CaSO 4.2H 2 O + CO 2 (3) Όσον αφορά την υγεία, το διοξείδιο του θείου όταν εισπνέεται ερεθίζει τους βλεννογόνους της αναπνευστικής οδού και µπορεί να δηµιουργήσει αναπνευστικά προβλήµ ατα. Σε υψηλές συγκεντρώσεις, σαν αυτές που παρατηρούνται µερικές φορές στο βιοµηχανικό περιβάλλον, µπορεί να προκαλέσει βήχα, αναπνευστική δυσχέρεια, ελάττωση της αναπνευστικής ικανότητας στα παιδιά και κρίσεις άσθµατος σε άτοµα µε χρόνιες αναπνευστικές παθήσεις. 17

25 Το διοξείδιο του θείου και η καπνοµίχλη Το διοξείδιο του θείου µαζί µε τον καπνό είναι τα βασικά συστατικά της καπνοµίχλης ή αιθαλοµίχλης (smog) που πρωτοεµφανίστηκε στα αστικά βιοµηχανικά κέντρα τον 19 ο αιώνα εξ αιτίας της µεγάλης χρήσης άνθρακα στα σπίτια και τις βιοµηχανίες. Το φαινόµενο αυτό που σε συνθήκες χαµηλής θερµοκρασίας και υψηλής σχετικής υγρασίας παρουσιάζει έξαρση, δηµιούργησε στο παρελθόν αρκετά επεισόδια ατµοσφαιρικής ρύπανσης. Το πιο γνωστό και ίσως το πιο σηµ αντικό από αυτά συνέβη το Δεκέµβριο του 1952 στο Λονδίνο µε αποτέλεσµα το θάνατο περίπου 4000 ατόµων, κυρίως ηλικιωµένων µε αναπνευστικά και καρδιακά προβλήµατα. Εικόνα 2.2. Φωτογραφία από το επεισόδιο καπνοµίχλης του Λονδίνου (1952). Πηγή: Το επεισόδιο του Λονδίνου οδήγησε στη συνειδητοποίηση της ανάγκης αντιµετώπισης του φαινοµένου της καπνοµίχλης και είχε σαν αποτέλεσµα το δραστικό περιορισµό της χρήσης άνθρακα στο αστικό περιβάλλον ώστε να αποσοβηθεί κίνδυνος παροµοίων επεισοδίων. 18

26 2.4. ΟΙ ΠΤΗΤΙΚΕΣ ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΕΝΩΣΕΙΣ Οι Πτητικές Οργανικές Ενώσεις (VOCs) αποτελούν µια σηµαντική κατηγορία ρύπων που περιλαµβάνει αρκετές εκατοντάδες ενώσεων. Θα πρέπει να διευκρινιστεί ότι στην αέρια ρύπανση «πτητική» θεωρείται κάθε οργανική ένωση που βρίσκεται στην ατµόσφαιρα. Έτσι η κατηγορία των πτητικών οργανικών ενώσεων περιλαµβάνει: πτητικές οργανικές ενώσεις, δηλαδή ενώσεις µε τάση ατµών µεγαλύτερη από 10-2 mmhg στους 25 o C, που στην ατµόσφαιρα βρίσκονται στην αέρια φάση και ηµιπτητικές οργανικές ενώσεις, δηλαδή ενώσεις µε τάση ατµών mmhg στους 25 o C, που µπορεί να βρεθούν προσροφηµένες στην επιφάνεια αιωρούµενων σωµατιδίων. Χαρακτηριστικές οργανικές ενώσεις ή κατηγορίες οργανικών ενώσεων που ανιχνεύονται στην ατµόσφαιρα αστικών περιοχών δίνονται στον πίνακα 2.1. Στη βιβλιογραφία και τις στατιστικές το µεθάνιο (CH 4 ) συνήθως διαχωρίζεται από τις υπόλοιπες πτητικές οργανικές ενώσεις, οι οποίες χαρακτηρίζονται ως Μη Μεθανικές Πτητικές Οργανικές Ενώσεις (NMVOCs). Ο λόγος είναι ότι το µεθάνιο που είναι ένα από τα αέρια που συµβάλλουν στο φαινόµενο του θερµοκηπίου, έχει αρκετά διαφορετική συµπεριφορά από τις υπόλοιπες πτητικές οργανικές ενώσεις λόγω του µεγάλου χρόνου παραµονής του στην ατµόσφαιρα που είναι 12 έτη. Τηρώντας αυτόν το διαχωρισµό, εδώ θα εξετασθούν βασικά οι µη µεθανικές πτητικές οργανικές ενώσεις, ενώ το µεθάνιο θα εξετασθεί στο 3 ο κεφάλαιο όπου θα γίνει αναφορά στο φαινόµενο του θερµοκηπίου (βλ.&3.4). 19

27 Πίνακας 2.1. Οργανικές ενώσεις στην ατµόσφαιρα. πτητικές ηµιπτητικές Μη αρωµατικοί υδρογονάνθρακες αλκάνια (C 1 -C 10 ), αλκένια (C 2 -C 5 ), ακετυλένιο, κυκλοεξάνιο, κ.ά. βιογενή διένια: ισοπρένιο, µονοτερπένια, σεσκιτερπένια, κ.ά Μονοκυκλικοί αρωµατικοί υδρογονάνθρακες: βενζόλιο, τολουόλιο, ξυλόλιο, στυρόλιο, κ.α Μόνο και Πολυαλογονοπαράγωγα υδρογονανθράκων 1 : Αλκυλαλογονίδια, CFCs, halons, HCFCs, HFCs, κ.α Πολυκυκλικοί αρωµατικοί υδρογονάνθρακες (PAΗs) Πολυχλωριωµένα διφαινύλια (PCBs) Oξυγονούχες ενώσεις: αιθανόλη, ισοπροπανόλη, βουτανόλη, ισοβουτανόλη,φορµαλδεϋδη, ακεταλδεϋδη, προπανάλη, ακετόνη, βουτανόνη, κυκλοεξανόνη, οξικός αιθυλεστέρας, κ.α Διοξίνες, Φουράνια 1 Οι συντµήσεις επεξηγούνται στο κείµενο. Πηγή: Volatile Organic Compounds in the Atmosphere, The Royal Society of Chemistry. Πηγές εκποµπής Μεγάλες ποσότητες (µη µεθανικών) πτητικών οργανικών ενώσεων εκπέµπονται στην ατµόσφαιρα τόσο από βιογενείς όσο και από ανθρωπογενείς πηγές. Μεγάλες ποσότητες οργανικών ενώσεων (όπως το ισοπρένιο, τερπένια, µεθανόλη, cis-3-εξεν-1-όλη) εκλύονται από τα δάση, τα λιβάδια και τα έλη. Υπολογίζεται ότι οι ποσότητες αυτές είναι κατά πολύ µεγαλύτερες, έως και έξι φορές, από εκείνες που προέρχονται από τις ανθρώπινες δραστηριότητες, υπάρχει όµως µεγάλος βαθµός αβεβαιότητας στους υπολογισµούς. 20

ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ !Unexpected End of Formula l ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ Παραδεισανός Αδάμ ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η εργασία αυτή εκπονήθηκε το ακαδημαϊκό έτος 2003 2004 στο μάθημα «Το πείραμα στη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΘΡΑΚΙΚΕΣ ΕΝΩΣΕΙΣ. Συνολική ποσότητα άνθρακα στην ατμόσφαιρα: 700 x 10 9 tn

ΑΝΘΡΑΚΙΚΕΣ ΕΝΩΣΕΙΣ. Συνολική ποσότητα άνθρακα στην ατμόσφαιρα: 700 x 10 9 tn ΑΝΘΡΑΚΙΚΕΣ ΕΝΩΣΕΙΣ CO 2, CO, CH 4, NMHC Συνολική ποσότητα άνθρακα στην ατμόσφαιρα: 700 x 10 9 tn Διοξείδιο του άνθρακα CO 2 : Άχρωμο και άοσμο αέριο Πηγές: Καύσεις Παραγωγή τσιμέντου Βιολογικές διαδικασίες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ. Γενικά περί ατµόσφαιρας

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ. Γενικά περί ατµόσφαιρας ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ Γενικά περί ατµόσφαιρας Τι είναι η ατµόσφαιρα; Ένα λεπτό στρώµα αέρα που περιβάλει τη γη Η ατµόσφαιρα είναι το αποτέλεσµα των διαχρονικών φυσικών, χηµικών και βιολογικών αλληλεπιδράσεων του

Διαβάστε περισσότερα

Μείγμα διαφόρων σωματιδίων σε αιώρηση

Μείγμα διαφόρων σωματιδίων σε αιώρηση ΑΙΩΡΟΥΜΕΝΑ ΣΩΜΑΤΙΔΙΑ Μείγμα διαφόρων σωματιδίων σε αιώρηση Τα σωματίδια στην ατμόσφαιρα διαφέρουν από τα αέρια. 1. Ένα αέριο αποτελείται από ξεχωριστά άτομα ή μόρια τα οποία είναι διαχωρισμένα ενώ ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗ ΡΥΠΑΝΣΗΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥΤΡΥΠΑ ΤΟΥ ΟΖΟΝΤΟΣ

ΧΗΜΕΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗ ΡΥΠΑΝΣΗΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥΤΡΥΠΑ ΤΟΥ ΟΖΟΝΤΟΣ ΧΗΜΕΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗ ΡΥΠΑΝΣΗΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥΤΡΥΠΑ ΤΟΥ ΟΖΟΝΤΟΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗ ΡΥΠΑΝΣΗ Οποιαδήποτε αλλοίωση της φυσιολογικής σύστασης του αέρα που μπορεί να έχει βλαβερές επιπτώσεις

Διαβάστε περισσότερα

Ατμόσφαιρα. Αυτό τo αεριώδες περίβλημα, αποτέλεσε την πρώτη ατμόσφαιρα της γης.

Ατμόσφαιρα. Αυτό τo αεριώδες περίβλημα, αποτέλεσε την πρώτη ατμόσφαιρα της γης. Ατμόσφαιρα Η γη, όπως και ολόκληρο το ηλιακό μας σύστημα, αναπτύχθηκε μέσα από ένα τεράστιο σύννεφο σκόνης και αερίων, πριν από 4,8 δισεκατομμύρια χρόνια. Τότε η γη, περικλειόταν από ένα αεριώδες περίβλημα

Διαβάστε περισσότερα

ΡΥΠΑΝΣΗ. Ρύπανση : η επιβάρυνση του περιβάλλοντος με κάθε παράγοντα ( ρύπο ) που έχει βλαπτικές επιδράσεις στους οργανισμούς ΡΥΠΟΙ

ΡΥΠΑΝΣΗ. Ρύπανση : η επιβάρυνση του περιβάλλοντος με κάθε παράγοντα ( ρύπο ) που έχει βλαπτικές επιδράσεις στους οργανισμούς ΡΥΠΟΙ ΡΥΠΑΝΣΗ Ρύπανση : η επιβάρυνση του περιβάλλοντος με κάθε παράγοντα ( ρύπο ) που έχει βλαπτικές επιδράσεις στους οργανισμούς ΡΥΠΟΙ χημικές ουσίες μορφές ενέργειας ακτινοβολίες ήχοι θερμότητα ΕΠΙΚΥΝΔΥΝΟΤΗΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα 16. ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ \ ΜΕ ΤΟΝ ΑΕΡΑ Η ατμοσφαιρική ρύπανση, το φαινόμενο του θερμοκηπίου, και η τρύπα του όζοντος. Η ρύπανση του αέρα

Μάθημα 16. ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ \ ΜΕ ΤΟΝ ΑΕΡΑ Η ατμοσφαιρική ρύπανση, το φαινόμενο του θερμοκηπίου, και η τρύπα του όζοντος. Η ρύπανση του αέρα Μάθημα 16 ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ \ ΜΕ ΤΟΝ ΑΕΡΑ Η ατμοσφαιρική ρύπανση, το φαινόμενο του θερμοκηπίου, και η τρύπα του όζοντος Στο μάθημα αυτό θα αναφερθούμε στην ατμοσφαιρική ρύπανση και στις συνέπειές της. Επιπλέον,

Διαβάστε περισσότερα

Η ατμόσφαιρα και η δομή της

Η ατμόσφαιρα και η δομή της 1 Η ατμόσφαιρα και η δομή της Ατμόσφαιρα λέγεται το αεριώδες στρώμα που περιβάλλει τη γη και το οποίο την ακολουθεί στο σύνολο των κινήσεών της. 1.1 Έκταση της ατμόσφαιρας της γης Το ύψος στο οποίο φθάνει

Διαβάστε περισσότερα

είναι η επιβάρυνση του περιβάλλοντος (αέρα, νερού, εδάφους) με κάθε παράγοντα (ρύπο) που έχει βλαπτικές επιδράσεις στους οργανισμούς.

είναι η επιβάρυνση του περιβάλλοντος (αέρα, νερού, εδάφους) με κάθε παράγοντα (ρύπο) που έχει βλαπτικές επιδράσεις στους οργανισμούς. ΡΥΠΑΝΣΗ είναι η επιβάρυνση του περιβάλλοντος ρβ ς (αέρα, νερού, εδάφους) με κάθε παράγοντα (ρύπο) που έχει βλαπτικές επιδράσεις στους οργανισμούς. ΡΥΠΑΝΣΗ Κατηγορίες ρύπων: χημικές ουσίες μορφές ενέργειας

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική μηχανική

Περιβαλλοντική μηχανική Περιβαλλοντική μηχανική 2 Εισαγωγή στην Περιβαλλοντική μηχανική Enve-Lab Enve-Lab, 2015 1 Environmental Μεγάλης κλίμακας περιβαλλοντικά προβλήματα Παγκόσμια κλιματική αλλαγή Όξινη βροχή Μείωση στρατοσφαιρικού

Διαβάστε περισσότερα

Όξινη βροχή. Όξινη ονομάζεται η βροχή η οποία έχει ph μικρότερο από 5.6.

Όξινη βροχή. Όξινη ονομάζεται η βροχή η οποία έχει ph μικρότερο από 5.6. Όξινη βροχή Οξύτητα είναι η συγκέντρωση ιόντων υδρογόνου σε μια ουσία όπως αυτή ορίζεται από τον αρνητικό λογάριθμο της συγκέντρωσης των ιόντων του υδρογόνου (ph). Το καθαρό νερό έχει ουδέτερο ph ίσο με

Διαβάστε περισσότερα

Το φαινόμενου του θερμοκηπίου. 3/12/2009 Δρ. Ελένη Γουμενάκη

Το φαινόμενου του θερμοκηπίου. 3/12/2009 Δρ. Ελένη Γουμενάκη Το φαινόμενου του θερμοκηπίου Μέση θερμοκρασία σε παγκόσμια κλίμακα Ατμόσφαιρα ονομάζεται το αέριο τμήμα του πλανήτη, το οποίο τον περιβάλλει και τον ακολουθεί στο σύνολο των κινήσεών του Τα αέρια της

Διαβάστε περισσότερα

Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών

Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών Για κάθε αέριο υπάρχουν μηχανισμοί παραγωγής και καταστροφής Ρυθμός μεταβολής ενός αερίου = ρυθμός παραγωγής ρυθμός καταστροφής Όταν: ρυθμός παραγωγής = ρυθμός καταστροφής

Διαβάστε περισσότερα

Ατμοσφαιρική Ρύπανση

Ατμοσφαιρική Ρύπανση Ατμοσφαιρική Ρύπανση Τι είναι ατμοσφαιρική ρύπανση; Ατμοσφαιρική ρύπανση είναι η εισαγωγή στον αέρα χημικών, αιωρούμενων στερεών ή οργανισμών που προκαλούν προβλήματα υγείας στους ανθρώπους ή σε άλλους

Διαβάστε περισσότερα

Πιλοτική Μελέτη. Ατμοσφαιρικής. Ρύπανσης στον Δήμο της Ελευσίνας. Εργαστήριο Μελέτης. Ατμοσφαιρικής. Ρύπανσης

Πιλοτική Μελέτη. Ατμοσφαιρικής. Ρύπανσης στον Δήμο της Ελευσίνας. Εργαστήριο Μελέτης. Ατμοσφαιρικής. Ρύπανσης Πιλοτική Μελέτη Εργαστήριο Μελέτης Ατμοσφαιρικής Ρύπανσης Ατμοσφαιρικής Ρύπανσης στον Δήμο της Ελευσίνας Πανδής Σπύρος Καλτσονούδης Χρήστος Φλώρου Καλλιόπη Σταθμοί Μετρήσεων Δημοτικό parking 2012-2013

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση Αέριας Ρύπανσης

Διαχείριση Αέριας Ρύπανσης Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Αποφοίτων: Περιβαλλοντική Διαχείριση - Σύγχρονα Εργαλεία Διαχείριση Αέριας Ρύπανσης Νίκος Παπαμανώλης Καθηγητής Αρχιτεκτονικής Τεχνολογίας Πολυτεχνείο Κρήτης npapama@arch.tuc.gr H

Διαβάστε περισσότερα

Δυναμική Πληθυσμών και Οικοσυστημάτων

Δυναμική Πληθυσμών και Οικοσυστημάτων Δυναμική Πληθυσμών και Οικοσυστημάτων Πληθυσμός Ομάδα ατόμων του ιδίου είδους που συνυπάρχουν χρονικά και τοπικά Πληθυσμιακή Πυκνότητα Απόλυτη Οικολογική Αριθμός ατόμων σε μια ευρεία μονάδα χώρου Αριθμός

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗΣ ΡΥΠΑΝΣΗΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ. Δεκέμβριος 2012

ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗΣ ΡΥΠΑΝΣΗΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ. Δεκέμβριος 2012 Σελίδα1 ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗΣ ΡΥΠΑΝΣΗΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ Δεκέμβριος 2012 Τα τελευταία δύο χρόνια οι επιστήμονες παρατηρούν στα μεγάλα αστικά κέντρα ότι η στροφή στη φθηνότερη

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις:

ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: 1. Μία αλεπού και ένα τσακάλι που ζουν σε ένα οικοσύστημα ανήκουν: Α. Στον ίδιο πληθυσμό Β. Στην

Διαβάστε περισσότερα

Αθανάσιος Κωστούλας Πνευμονολόγος-Φυματιολόγος

Αθανάσιος Κωστούλας Πνευμονολόγος-Φυματιολόγος Αθανάσιος Κωστούλας Πνευμονολόγος-Φυματιολόγος Η παρουσία στην ατμόσφαιρα αερίων ή σωματιδίων σε συγκεντρώσεις οι οποίες προξενούν βλάβες τόσο στο φυσικό περιβάλλον όσο και στους ζωντανούς οργανισμούς

Διαβάστε περισσότερα

Φυσική Περιβάλλοντος

Φυσική Περιβάλλοντος ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Φυσική Περιβάλλοντος Το γενικό πρόβλημα της αέριας ρύπανσης Διδάσκοντες: Καθηγητής Π. Κασσωμένος, Λέκτορας Ν. Μπάκας Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Μια εικόνα, από υπολογιστή, Ανταρκτική. µετρήθηκε.

Μια εικόνα, από υπολογιστή, Ανταρκτική. µετρήθηκε. Η τρύπα του όζοντος Η οροφή του ουρανού από κάπου µπάζει!!! Η τρύπα του όζοντος Μια εικόνα, από υπολογιστή, του νοτίου ηµισφαιρίου που αποκαλύπτει την τρύπα του όζοντος πάνω από την Ανταρκτική. Οι περιοχές

Διαβάστε περισσότερα

Φυσικοί ρύποι H χλωρίδα της γης (µεγαλύτερη φυσική πηγή εκποµπής αερίων ρύπων ) Τα δέντρα και τα φυτά µέσω της φωτοσύνθεσης Ανθρώπινες ραστηριότητες

Φυσικοί ρύποι H χλωρίδα της γης (µεγαλύτερη φυσική πηγή εκποµπής αερίων ρύπων ) Τα δέντρα και τα φυτά µέσω της φωτοσύνθεσης Ανθρώπινες ραστηριότητες Ατµοσφαιρική ρύπανση Μαρή Νεαμονίτης Παλαιολόγου Παπαβασιλείου Ορισµός Ανεπιθύµητη αλλαγή στα φυσικά, χηµικά και βιολογικά χαρακτηριστικά του αέρα ζηµιογόνος για όλους τους οργανισµούς Πώς προκαλείται

Διαβάστε περισσότερα

Ν + O ΝO+N Μηχανισµός Zel'dovich Ν + O ΝO+O ΝO+H N + OH 4CO + 2ΗΟ + 4ΝΟ 5Ο 6ΗΟ + 4ΝΟ 4HCN + 7ΗΟ 4ΝΗ + CN + H O HCN + OH

Ν + O ΝO+N Μηχανισµός Zel'dovich Ν + O ΝO+O ΝO+H N + OH 4CO + 2ΗΟ + 4ΝΟ 5Ο 6ΗΟ + 4ΝΟ 4HCN + 7ΗΟ 4ΝΗ + CN + H O HCN + OH Τεχνολογίες ελέγχου των εκποµπών των Συµβατικών Ατµοηλεκτρικών Σταθµών (ΣΑΗΣ) µε καύσιµο άνθρακα ρ. Ανανίας Τοµπουλίδης Τµ. Μηχανολόγων Μηχανικών, Πανεπιστήµιο υτικής Μακεδονίας Εκποµπές NO Χ που παράγονται

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ Η ΣΧΕΣΗ ΜΑΣ ΜΕ ΤΗ ΓΗ Δ. ΑΡΖΟΥΜΑΝΙΔΟΥ

ΦΥΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ Η ΣΧΕΣΗ ΜΑΣ ΜΕ ΤΗ ΓΗ Δ. ΑΡΖΟΥΜΑΝΙΔΟΥ ΦΥΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ Η ΣΧΕΣΗ ΜΑΣ ΜΕ ΤΗ ΓΗ Δ. ΑΡΖΟΥΜΑΝΙΔΟΥ είναι οι παραγωγικές δυνάμεις ή το αποτέλεσμα των παραγωγικών δυνάμεων που υπάρχουν και δρουν στο φυσικό περιβάλλον και που για τον σημερινό άνθρωπο μπορούν,

Διαβάστε περισσότερα

ΓΓ/Μ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΟΡΟΣΗΜΟ. Τεύχος 2ο: Υδρογονάνθρακες Πετρέλαιο Προϊόντα από υδρογονάνθρακες Αιθανόλη - Ζυμώσεις

ΓΓ/Μ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΟΡΟΣΗΜΟ. Τεύχος 2ο: Υδρογονάνθρακες Πετρέλαιο Προϊόντα από υδρογονάνθρακες Αιθανόλη - Ζυμώσεις ΓΓ/Μ2 05-06 ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΟΡΟΣΗΜΟ Τεύχος 2ο: Υδρογονάνθρακες Πετρέλαιο Προϊόντα από υδρογονάνθρακες Αιθανόλη - Ζυμώσεις 140 ΧΗΜΕΙΑ: Υδρογονάνθρακες- Πετρέλαιο - Προιόντα από υδρογονάνθρακες - Αιθανόλη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΥΤΕΡΑ 18 ΜΑΪΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΥΤΕΡΑ 18 ΜΑΪΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ 1 ΘΕΜΑ 1ο ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΥΤΕΡΑ 18 ΜΑΪΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ηµιτελείς

Διαβάστε περισσότερα

Τροπόσφαιρα. Στρατόσφαιρα

Τροπόσφαιρα. Στρατόσφαιρα ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ Το διαφανές στρώµα αέρος που περιβάλλει τη Γη σαν µια τεράστια προστατευτική ασπίδα, δίχως την οποία η ζωή στον πλανήτη µας θα ήταν αδιανόητη, ονοµάζεται ατµόσφαιρα. Η ατµόσφαιρα λοιπόν είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΕΡΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗ. Βλυσίδης Απόστολος Καθηγητής ΕΜΠ

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΕΡΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗ. Βλυσίδης Απόστολος Καθηγητής ΕΜΠ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΕΡΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗ Βλυσίδης Απόστολος Καθηγητής ΕΜΠ Άδεια Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό, όπως εικόνες,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Κ Kάνιγγος ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΟΛΛΙΝΤΖΑ 10, (5ος όροφ. Τηλ: 210-3300296-7. www.kollintzas.gr OΙΚΟΛΟΓΙΑ 1. Όσο το ποσό της ενέργειας: α) μειώνεται προς τα ανώτερα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΥΣΑΕΡΙΑ ΚΑΤΑΛΥΤΕΣ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ Ενεργειακό πρόβληµα Τεράστιες απαιτήσεις σε ενέργεια µε αµφίβολη µακροπρόθεσµη επάρκεια ενεργειακών πόρων Μικρή απόδοση των σηµερινών µέσων αξιοποίησης της ενέργειας (π.χ.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 1. ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ Ατμόσφαιρα είναι το αεριώδες περίβλημα

Διαβάστε περισσότερα

η βελτίωση της ποιότητας του αέρα στα κράτη µέλη της ΕΕ και, ως εκ τούτου, η ενεργός προστασία των πολιτών έναντι των κινδύνων για την υγεία που

η βελτίωση της ποιότητας του αέρα στα κράτη µέλη της ΕΕ και, ως εκ τούτου, η ενεργός προστασία των πολιτών έναντι των κινδύνων για την υγεία που Τεχνολογίες ελέγχου των εκποµπών των Συµβατικών Ατµοηλεκτρικών Σταθµών (ΣΑΗΣ) µε καύσιµο άνθρακα ρ. Αντώνιος Τουρλιδάκης Τµ. Μηχανολόγων Μηχανικών, Πανεπιστήµιο υτικής Μακεδονίας Τύποι εκποµπών που εκλύονται

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: Περιβαλλοντικά Συστήματα

ΜΑΘΗΜΑ: Περιβαλλοντικά Συστήματα ΜΑΘΗΜΑ: Περιβαλλοντικά Συστήματα ΔΙΔΑΣΚΩΝ: Καθ. Γεώργιος Χαραλαμπίδης ΤΜΗΜΑ: Μηχανικών Περιβάλλοντος & Μηχανικών Αντιρρύπανσης 1 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

Lasers και Εφαρµογές τους στη Βιοϊατρική και το Περιβάλλον» ο ΜΕΡΟΣ. Lasers και Εφαρµογές τους στο Περιβάλλον» 9 ο Εξάµηνο

Lasers και Εφαρµογές τους στη Βιοϊατρική και το Περιβάλλον» ο ΜΕΡΟΣ. Lasers και Εφαρµογές τους στο Περιβάλλον» 9 ο Εξάµηνο ΣΕΜΦΕ Ε.Μ.Πολυτεχνείο Lasers και Εφαρµογές τους στη Βιοϊατρική και το Περιβάλλον» 2003-2004 2 ο ΜΕΡΟΣ Lasers και Εφαρµογές τους στο Περιβάλλον» 9 ο Εξάµηνο ιδάσκων: Α. Παπαγιάννης ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 1. οµή και

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι άμεση ρύπανση?

Τι είναι άμεση ρύπανση? ΡΥΠΑΝΣΗ ΝΕΡΟΥ Τι είναι ρύπανση; Ρύπανση μπορεί να θεωρηθεί η δυσμενής μεταβολή των φυσικοχημικών ή βιολογικών συνθηκών ενός συγκεκριμένου περιβάλλοντος ή/και η βραχυπρόθεσμη ή μακροπρόθεσμη βλάβη στην

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ. Aτµόσφαιρα της Γης - Η σύνθεση της ατµόσφαιρας Προέλευση του Οξυγόνου - Προέλευση του Οξυγόνου

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ. Aτµόσφαιρα της Γης - Η σύνθεση της ατµόσφαιρας Προέλευση του Οξυγόνου - Προέλευση του Οξυγόνου ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ Aτµόσφαιρα της Γης - Η σύνθεση της ατµόσφαιρας Προέλευση του Οξυγόνου - Προέλευση του Οξυγόνου ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Aτµόσφαιρα της Γης Ατµόσφαιρα είναι η αεριώδης µάζα η οποία περιβάλλει

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΚΛΟΙ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ. Η ύλη που υπάρχει διαθέσιμη στη βιόσφαιρα είναι περιορισμένη. Ενώσεις και στοιχεία όπως:

ΚΥΚΛΟΙ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ. Η ύλη που υπάρχει διαθέσιμη στη βιόσφαιρα είναι περιορισμένη. Ενώσεις και στοιχεία όπως: ΚΥΚΛΟΙ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ Η ύλη που υπάρχει διαθέσιμη στη βιόσφαιρα είναι περιορισμένη. Ενώσεις και στοιχεία όπως: Το νερό (Η 2 Ο) Το οξυγόνο (Ο 2 ) Ο άνθρακας (C) Το άζωτο (N 2 ) Το θείο (S) Οφώσφορος(P) κυκλοφορούν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΟΥ ΑΕΡΑ ΣΕ ΚΤΗΡΙΑ

ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΟΥ ΑΕΡΑ ΣΕ ΚΤΗΡΙΑ ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΟΥ ΑΕΡΑ ΣΕ ΚΤΗΡΙΑ Έλεγχος Ποιότητας Υλικών ΛΕΙΒΑΔΑΡΑ ΘΕΟΔΩΡΑ ΚΑΡΑΓΚΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΑΘΗΝΑ 2007 ΕΙΣΑΓΩΓΗ O σύγχρονος τρόπος ζωής επιβάλλει σε πολλούς ανθρώπους να περνούν τουλάχιστον

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΩΡΟΥΜΕΝΑ ΣΩΜΑΤΙΔΙΑ Περιγραφή, πηγές εκπομπής, επιπτώσεις, πρότυπα ποιότητας αέρα

ΑΙΩΡΟΥΜΕΝΑ ΣΩΜΑΤΙΔΙΑ Περιγραφή, πηγές εκπομπής, επιπτώσεις, πρότυπα ποιότητας αέρα ΑΙΩΡΟΥΜΕΝΑ ΣΩΜΑΤΙΔΙΑ Περιγραφή, πηγές εκπομπής, επιπτώσεις, πρότυπα ποιότητας αέρα Μ. Γκίνη, Ε.Κ.Ε.Φ.Ε. «Δημόκριτος» Αθήνα, 18 Φεβρουαρίου 2016 1 Συνοπτικά... Ατμοσφαιρική ρύπανση (αέριοι / σωματιδιακοί

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 8: Οικοσυστήματα (II)

Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 8: Οικοσυστήματα (II) Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 8: Οικοσυστήματα (II) Χαραλαμπίδης Γεώργιος Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος και Μηχανικών Αντιρρύπανσης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

ΡΑΔΙΟΧΗΜΕΙΑ 2. ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ

ΡΑΔΙΟΧΗΜΕΙΑ 2. ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΡΑΔΙΟΧΗΜΕΙΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΤΟΞΙΚΟΤΗΤΑ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΩΝ ΙΣΟΤΟΠΩΝ Τμήμα Χημικών Μηχανικών Ιωάννα Δ. Αναστασοπούλου Βασιλική Δρίτσα ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ 2. ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Αποφλοίωση και καθαρισμός Πολλά φυτικά προϊόντα π.χ, μήλα, πατάτες χρειάζονται αποφλοίωση ή καθαρισμό μερικών τμημάτων τους πριν από την κατεργασία.

Διαβάστε περισσότερα

ΡΥΠΑΝΣΗ ΑΣΤΙΚΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ

ΡΥΠΑΝΣΗ ΑΣΤΙΚΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ ΡΥΠΑΝΣΗ ΑΣΤΙΚΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ Είδη ρύπανσης Το νέφος του Λονδίνου (1950) Πρωτογενείς ρύποι: Μονοξείδιο του άνθρακα, ιοξείδιο του θείου Καπνός Το νέφος του Λος Άντζελες (1970) ευτερογενείς ρύποι: Όζον Mόλυβδος

Διαβάστε περισσότερα

που χάνεται κατά την καλλιέργεια και του Ν στην ατμόσφαιρα συνεισφέρει στο φαινόμενο του θερμοκηπίου,, στην τρύπα του όζοντος και στην όξινη βροχή.

που χάνεται κατά την καλλιέργεια και του Ν στην ατμόσφαιρα συνεισφέρει στο φαινόμενο του θερμοκηπίου,, στην τρύπα του όζοντος και στην όξινη βροχή. Επίδραση του ανθρώπου Γεωργία και επίδραση στον κύκλο του Ν Το Ν είναι το κύριο θρεπτικό που χάνεται κατά την καλλιέργεια και απελευθερώνεται ως οξείδια του Ν στην ατμόσφαιρα συνεισφέρει στο φαινόμενο

Διαβάστε περισσότερα

Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Α.1 Το φαινόµενο του θερµοκηπίου. του (Agriculture and climate, Eurostat).

Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Α.1 Το φαινόµενο του θερµοκηπίου. του (Agriculture and climate, Eurostat). Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Α.1 Το φαινόµενο του θερµοκηπίου Ένα από τα µεγαλύτερα περιβαλλοντικά προβλήµατα που αντιµετωπίζει η ανθρωπότητα και για το οποίο γίνεται προσπάθεια επίλυσης είναι το φαινόµενο του θερµοκηπίου.

Διαβάστε περισσότερα

(Σανταµούρης Μ., 2006).

(Σανταµούρης Μ., 2006). Β. ΠΗΓΕΣ ΙΟΞΕΙ ΙΟΥ ΤΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑ (CO 2 ) Οι πιο σηµαντικές πηγές διοξειδίου προέρχονται από την καύση ορυκτών καυσίµων και την δαπάνη ενέργειας γενικότερα. Οι δύο προεκτάσεις της ανθρώπινης ζωής που είναι

Διαβάστε περισσότερα

Η «τρύπα» του όζοντος

Η «τρύπα» του όζοντος Η «τρύπα» του όζοντος Η διττή φύση του Ο 3 «Κακό» όζον Στην τροπόσφαιρα Κύριο συστατικό του φωτοχηµικού νέφους «Καλό» όζον Στη στρατόσφαιρα Προστασία από την υπεριώδη ακτινοβολία 1 Η αρχή της ιστορίας

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία στο μάθημα «Οικολογία για μηχανικούς» Θέμα: «Το φαινόμενο του θερμοκηπίου»

Εργασία στο μάθημα «Οικολογία για μηχανικούς» Θέμα: «Το φαινόμενο του θερμοκηπίου» Εργασία στο μάθημα «Οικολογία για μηχανικούς» Θέμα: «Το φαινόμενο του θερμοκηπίου» Επιβλέπουσα καθηγήτρια: κ.τρισεύγενη Γιαννακοπούλου Ονοματεπώνυμο: Πάσχος Απόστολος Α.Μ.: 7515 Εξάμηνο: 1 ο Το φαινόμενο

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος νέας έκδοσης 19 Πρόλογος παλαιάς έκδοσης 21 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗΣ ΡΥΠΑΝΣΗΣ 25

Πρόλογος νέας έκδοσης 19 Πρόλογος παλαιάς έκδοσης 21 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗΣ ΡΥΠΑΝΣΗΣ 25 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος νέας έκδοσης 19 Πρόλογος παλαιάς έκδοσης 21 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗΣ ΡΥΠΑΝΣΗΣ 25 1. ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗΣ ΡΥΠΑΝΣΗΣ 26 1.1 Εισαγωγή στο πρόβλημα 27 1.1.1 Σύντομη

Διαβάστε περισσότερα

Όπως έγινε κατανοητό, το φαινόμενο του θερμοκηπίου, στις φυσικές του διαστάσεις, δεν είναι επιβλαβές, αντίθετα είναι ζωτικής σημασίας για τη

Όπως έγινε κατανοητό, το φαινόμενο του θερμοκηπίου, στις φυσικές του διαστάσεις, δεν είναι επιβλαβές, αντίθετα είναι ζωτικής σημασίας για τη 2.12 Το φαινόμενο του θερμοκηπίου Δεχόμενοι σχεδόν καθημερινά ένα καταιγισμό συγκεχυμένων πληροφοριών, πολλοί από μας έχουν ταυτίσει το φαινόμενο του θερμοκηπίου με την κλιματική αλλαγή. Όπως θα εξηγήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ Γ' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. + SO 4 Βάσεις είναι οι ενώσεις που όταν διαλύονται σε νερό δίνουν ανιόντα υδροξειδίου (ΟΗ - ). NaOH Na

ΧΗΜΕΙΑ Γ' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. + SO 4 Βάσεις είναι οι ενώσεις που όταν διαλύονται σε νερό δίνουν ανιόντα υδροξειδίου (ΟΗ - ). NaOH Na ΧΗΜΕΙΑ Γ' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΟΞΕΩΝ Αλλάζουν το χρώμα των δεικτών. Αντιδρούν με μέταλλα και παράγουν αέριο υδρογόνο (δες απλή αντικατάσταση) Αντιδρούν με ανθρακικά άλατα και παράγουν αέριο CO2. Έχουν όξινη

Διαβάστε περισσότερα

Η οικολογία και οι περιβαλλοντικές επιστήμες

Η οικολογία και οι περιβαλλοντικές επιστήμες Η οικολογία και οι περιβαλλοντικές επιστήμες Χαρακτηριστικά της μελέτης του περιβάλλοντος Διεπιστημονική, καθώς αποτελεί μια σύνθεση των φυσικών, χημικών, βιολογικών και κοινωνικών επιστημών, και Εφαρμοσμένη,

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 6: Το Φαινόμενο της Όξινης Βροχής

Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 6: Το Φαινόμενο της Όξινης Βροχής Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 6: Το Φαινόμενο της Όξινης Βροχής Χαραλαμπίδης Γεώργιος Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος και Μηχανικών Αντιρρύπανσης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε

Διαβάστε περισσότερα

ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΗΣ ATMOΣΦΑΙΡΑΣ

ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΗΣ ATMOΣΦΑΙΡΑΣ ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΗΣ ATMOΣΦΑΙΡΑΣ...προκαλεί ορισμένα από τα σημαντικότερα παγκόσμια προβλήματα Αέριοι ρύποι όξινη βροχή οξίνιση εδαφών καταστρέφουν το όζον της ατμόσφαιρας φαινόμενο θερμοκηπίου μόνιμη αλλαγή στο

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΕΩΧΗΜΙΚΟΙ ΚΥΚΛΟΙ Βιογεωχημικός κύκλος

ΒΙΟΓΕΩΧΗΜΙΚΟΙ ΚΥΚΛΟΙ Βιογεωχημικός κύκλος ΒΙΟΓΕΩΧΗΜΙΚΟΙ ΚΥΚΛΟΙ Βιογεωχημικός κύκλος ενός στοιχείου είναι, η επαναλαμβανόμενη κυκλική πορεία του στοιχείου στο οικοσύστημα. Οι βιογεωχημικοί κύκλοι, πραγματοποιούνται με την βοήθεια, βιολογικών, γεωλογικών

Διαβάστε περισσότερα

Μετεωρολογία Κλιματολογία (ΘΕΩΡΙΑ):

Μετεωρολογία Κλιματολογία (ΘΕΩΡΙΑ): Μετεωρολογία Κλιματολογία (ΘΕΩΡΙΑ): Μιχάλης Βραχνάκης Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΙ Θεσσαλίας ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 2 ΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. Η ΓΗ ΚΑΙ Η ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ ΤΗΣ 1.1. Γενικά 1.2. Στρώματα ή περιοχές της ατμόσφαιρας

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική μηχανική

Περιβαλλοντική μηχανική Περιβαλλοντική μηχανική 1 Εισαγωγή στην Περιβαλλοντική μηχανική Enve-Lab Enve-Lab, 2015 1 Οι στόχοι του μαθήματος Η συνειδητοποίηση των περιβαλλοντικών προοπτικών για την τεχνολογική δραστηριότητα Ευαισθητοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

1. Σύντοµα Ιστορικά Στοιχεία

1. Σύντοµα Ιστορικά Στοιχεία ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗ ΡΥΠΑΝΣΗ ηµήτρη Μελά Τµήµα Φυσικής Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης 1. Σύντοµα Ιστορικά Στοιχεία Η περιβαλλοντική ρύπανση δεν είναι νέο φαινόµενο. Ένας από τους λόγους που ανάγκαζαν τις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος...17 Εισαγωγή...19 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ Προσπάθεια Ανάπτυξης με Σεβασμό στο Περιβάλλον 1.1 Εισαγωγή...29 1.2 Μηδενική Ανάπτυξη ή Βιομηχανία της Αντιρρύπανσης;...30 1.3 Η Σημερινή Κατάσταση...32

Διαβάστε περισσότερα

Ηόξινη βροχή και οι επιπτώσεις της στον άνθρωπο και στο οικοσύστημα

Ηόξινη βροχή και οι επιπτώσεις της στον άνθρωπο και στο οικοσύστημα Ηόξινη βροχή και οι επιπτώσεις της στον άνθρωπο και στο οικοσύστημα Χαλβατζής Σταμάτιος Α.Μ. 7387 Μάθημα Οικολογίας 1 ο εξάμηνο Ορισμός H όρος όξινη βροχή αναφέρεταιστηνπαρουσίασεαυτήνόξινωνδιαλυμένων

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ Ι Ενότητα 16: Χημεία Αέρα και νερού, Ρύπανση

ΧΗΜΕΙΑ Ι Ενότητα 16: Χημεία Αέρα και νερού, Ρύπανση ΧΗΜΕΙΑ Ι Ενότητα 16: Χημεία Αέρα και νερού, Ρύπανση Χρυσή Κ. Καραπαναγιώτη Τμήμα Χημείας Δομή της ατμόσφαιρας Τροπόσφαιρα (κλίμα) Στρατόσφαιρα (όζον) Μεσόσφαιρα Θερμόσφαιρα Σύσταση της τροπόσφαιρας Άζωτο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΡΕΣΜΕΝΕΣ ΜΟΝΟΣΘΕΝΕΙΣ ΑΛΚΟΟΛΕΣ

ΚΟΡΕΣΜΕΝΕΣ ΜΟΝΟΣΘΕΝΕΙΣ ΑΛΚΟΟΛΕΣ ΚΟΡΕΣΜΕΝΕΣ ΜΟΝΟΣΘΕΝΕΙΣ ΑΛΚΟΟΛΕΣ Πρόκειται για αλκοόλες που διαθέτουν µόνο ένα υδροξύλιο και η ανθρακική τους αλυσίδα είναι κορεσµένη (µόνο απλοί δεσµοί). Ο γενικός τους τύπος είναι C ν ν+1 H ή R-H (όπου

Διαβάστε περισσότερα

Σχολική Μονάδα: 2 ο ΤΕΕ Σταυρούπολης 2 ο ΣΕΚ Σταυρούπολης Λαγκαδά 197, Θέµα Προγράµµατος: Στόχος Προγράµµατος

Σχολική Μονάδα: 2 ο ΤΕΕ Σταυρούπολης 2 ο ΣΕΚ Σταυρούπολης Λαγκαδά 197, Θέµα Προγράµµατος: Στόχος Προγράµµατος ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ Σχολική Μονάδα: 2 ο ΤΕΕ Σταυρούπολης 2 ο ΣΕΚ Σταυρούπολης Λαγκαδά 197, 564 30 Παιδαγωγική Οµάδα Προγράµµατος: Γιαννουλάκης Θεολόγος Τεχνολόγος Τροφίµων (ΠΕ 18) Σπανοµήτσιος

Διαβάστε περισσότερα

3.2 Οξυγόνο. 2-3. Ποιες είναι οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου. Οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου εμφανίζονται στον παρακάτω πίνακα.

3.2 Οξυγόνο. 2-3. Ποιες είναι οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου. Οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου εμφανίζονται στον παρακάτω πίνακα. 93 Ερωτήσεις θεωρίας με απαντήσεις 3.2 Οξυγόνο 2-1. Ποιο είναι το οξυγόνο και πόσο διαδεδομένο είναι στη φύση. Το οξυγόνο είναι αέριο στοιχείο με μοριακό τύπο Ο 2. Είναι το πλέον διαδεδομένο στοιχείο στη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΟΙ ΡΥΠΟΙ Ορισμός της ατμοσφαιρικής ρύπανσης

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΟΙ ΡΥΠΟΙ Ορισμός της ατμοσφαιρικής ρύπανσης ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΟΙ ΡΥΠΟΙ Ορισμός της ατμοσφαιρικής ρύπανσης Ατμοσφαιρική ρύπανση ονομάζεται η παρουσία στην ατμόσφαιρα ρύπων, δηλαδή κάθε είδους ουσιών, θορύβου ή ακτινοβολίας σε ποσότητα, συγκέντρωση ή διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Συγκριτική ανάλυση ατμοσφαιρικής ρύπανσης σε αστικές περιοχές Διαχρονική εξέλιξη

Συγκριτική ανάλυση ατμοσφαιρικής ρύπανσης σε αστικές περιοχές Διαχρονική εξέλιξη 1η Ημερίδα Εταιρείας Δημόσιας και Περιβαλλοντικής Υγιεινής 11 Ιουνίου 2010, Λάρισα Συγκριτική ανάλυση ατμοσφαιρικής ρύπανσης σε αστικές περιοχές Διαχρονική εξέλιξη Τσιρόπουλος Νικ. Αναπληρωτής Καθηγητής,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΡΗΣΗ ΟΖΟΝΤΟΣ ΣΤΗΝ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΕ ΠΥΡΓΟΥΣ ΨΥΞΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΡΗΣΗ ΟΖΟΝΤΟΣ ΣΤΗΝ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΕ ΠΥΡΓΟΥΣ ΨΥΞΗΣ ΧΡΗΣΗ ΟΖΟΝΤΟΣ ΣΤΗΝ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΕ ΠΥΡΓΟΥΣ ΨΥΞΗΣ Η χρήση του όζοντος για την κατεργασία νερού σε πύργους ψύξης αυξάνει σηµαντικά τα τελευταία χρόνια και αρκετές έρευνες και εφαρµογές που έχουν

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικές Επιπτώσεις

Περιβαλλοντικές Επιπτώσεις Περιβαλλοντικές Επιπτώσεις Περιβαλλοντικά Προβλήματα Παγκόσμιας κλίμακας Περιφερειακής κλίμακας Τοπικής κλίμακας Αλλαγή του παγκόσμιου κλίματος ( Θ κατά 2 ⁰C έως 2050) Εξάντληση όζοντος (αλλαγές συγκέντρωσης

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1. Lasers και Εφαρμογές τους στο Περιβάλλον. Αλέξανδρος Δ. Παπαγιάννης

Κεφάλαιο 1. Lasers και Εφαρμογές τους στο Περιβάλλον. Αλέξανδρος Δ. Παπαγιάννης Σχολή Εφαρμοσμένων Μαθηματικών και Φυσικών Επιστημών Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Lasers και Εφαρμογές τους στο Περιβάλλον Κεφάλαιο 1 Αλέξανδρος Δ. Παπαγιάννης Άδεια Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειτα

Διαβάστε περισσότερα

Είναι: µίγµα αέριων υδρογονανθράκων µε κύριο συστατικό το µεθάνιο, CH 4 (µέχρι και 90%)

Είναι: µίγµα αέριων υδρογονανθράκων µε κύριο συστατικό το µεθάνιο, CH 4 (µέχρι και 90%) Φυσικό αέριο Βιοαέριο Αλκάνια ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ Είναι: µίγµα αέριων υδρογονανθράκων µε κύριο συστατικό το µεθάνιο, CH 4 (µέχρι και 90%) Χρησιµοποιείται ως: Καύσιµο Πρώτη ύλη στην πετροχηµική βιοµηχανία Πλεονεκτήµατα

Διαβάστε περισσότερα

Κλιματικές αλλαγές σε σχέση με την οικονομία και την εναλλακτική μορφή ενέργειας. Μπασδαγιάννης Σωτήριος - Πετροκόκκινος Αλέξανδρος

Κλιματικές αλλαγές σε σχέση με την οικονομία και την εναλλακτική μορφή ενέργειας. Μπασδαγιάννης Σωτήριος - Πετροκόκκινος Αλέξανδρος Κλιματικές αλλαγές σε σχέση με την οικονομία και την εναλλακτική μορφή ενέργειας Μπασδαγιάννης Σωτήριος - Πετροκόκκινος Αλέξανδρος Ιούνιος 2014 Αρχή της οικολογίας ως σκέψη Πρώτος οικολόγος Αριστοτέλης

Διαβάστε περισσότερα

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά Ε ΑΦΟΣ Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Έδαφος Το έδαφος σχηµατίζεται από τα προϊόντα της αποσάθρωσης των πετρωµάτων του υποβάθρου (µητρικό πέτρωµα) ή των πετρωµάτων τω γειτονικών

Διαβάστε περισσότερα

Οι κλιματικές ζώνες διακρίνονται:

Οι κλιματικές ζώνες διακρίνονται: Οι κλιματικές ζώνες διακρίνονται: την τροπική ζώνη, που περιλαμβάνει τις περιοχές γύρω από τον Ισημερινό. Το κλίμα σε αυτές τις περιοχές είναι θερμό και υγρό, η θερμοκρασία είναι συνήθως πάνω από 20 βαθμούς

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 o ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΚΥΡΙΩΝ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΩΝ ΡΥΠΩΝ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 o ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΚΥΡΙΩΝ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΩΝ ΡΥΠΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 o ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΚΥΡΙΩΝ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΩΝ ΡΥΠΩΝ Εισαγωγή Σε αυτό το κεφάλαιο γίνεται παρουσίαση των δεδοµένων που χρησιµοποιήθηκαν στην εργασία καθώς και των κύριων ποιοτικών χαρακτηριστικών των

Διαβάστε περισσότερα

To Σύνδροµο του Άρρωστου Κτιρίου (Sick building Syndrome)

To Σύνδροµο του Άρρωστου Κτιρίου (Sick building Syndrome) To Σύνδροµο του Άρρωστου Κτιρίου (Sick building Syndrome) Επιµέλεια κειµένων : Σπύρος ρίβας,ειδικός Ιατρός Εργασίας Υπεύθυνος Κέντρου Υγείας Υγιεινής της Εργασίας ΕΛΙΝΥΑΕ Τι είναι το άρρωστο κτίριο; Ο

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΙΑ 2 ο ΡΥΠΑΝΣΗ, ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ, ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΑ ΔΑΣΙΚΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ

ΘΕΩΡΙΑ 2 ο ΡΥΠΑΝΣΗ, ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ, ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΑ ΔΑΣΙΚΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΘΕΩΡΙΑ 2 ο ΡΥΠΑΝΣΗ, ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ, ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΑ ΔΑΣΙΚΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Ατμοσφαιρική Ρύπανση Ατμοσφαιρική ρύπανση καλείται η παρουσία στην ατμόσφαιρα ρύπων σε ποσότητα, συγκέντρωση ή διάρκεια, που έχουν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ (SYLLABUS) ΣΕΚ περιβαλλοντική διαχείριση και προστασία των φυσικών πόρων ΕΚΔΟΣΗ 1.0. Σόλωνος 108,Τηλ Φαξ 210.

ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ (SYLLABUS) ΣΕΚ περιβαλλοντική διαχείριση και προστασία των φυσικών πόρων ΕΚΔΟΣΗ 1.0. Σόλωνος 108,Τηλ Φαξ 210. ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ (SYLLABUS) ΣΕΚ περιβαλλοντική διαχείριση και προστασία των φυσικών πόρων ΕΚΔΟΣΗ 1.0 ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ Το πρόγραμμα αυτό απευθύνεται στους

Διαβάστε περισσότερα

Kεφάλαιο 9ο (σελ ) Η ατµόσφαιρα

Kεφάλαιο 9ο (σελ ) Η ατµόσφαιρα 1 Kεφάλαιο 9ο (σελ. 35 38) Η ατµόσφαιρα Στόχοι: - να γνωρίζουµε τι είναι η ατµόσφαιρα - να γνωρίζουµε τη σύσταση της ατµόσφαιρας - να περιγράφουµε τη δοµή της ατµόσφαιρας - να αξιολογούµε το ρόλο της ατµόσφαιρας

Διαβάστε περισσότερα

Τ Α ΣΤ Σ Ι Τ Κ Ι Ο Π ΕΡ Ε Ι Ρ Β Ι ΑΛΛ Λ Ο Λ Ν

Τ Α ΣΤ Σ Ι Τ Κ Ι Ο Π ΕΡ Ε Ι Ρ Β Ι ΑΛΛ Λ Ο Λ Ν ΤΟ ΑΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Ο χώρος µπορεί να διακριθεί σε 2 κατηγορίες το δοµηµένοαστικόχώρο και το µη αστικό, µη δοµηµένο ύπαιθρο αγροτικό ή δασικό χώρο. Αστικός χώρος = ήλιος, αέρας, το νερό, η πανίδα, η χλωρίδα,

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1 Ο ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 12/01/2014

ΘΕΜΑ 1 Ο ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 12/01/2014 ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 12/01/2014 ΘΕΜΑ 1 Ο Να επιλέξετε την φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: 1. Διαπνοή είναι η: Α.

Διαβάστε περισσότερα

Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων

Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων µπορούν να καταταχθούν σε τρεις κατηγορίες: Φυσικά Χηµικά Βιολογικά. Πολλές από τις παραµέτρους που ανήκουν στις κατηγορίες αυτές αλληλεξαρτώνται π.χ. η θερµοκρασία που

Διαβάστε περισσότερα

Ατμοσφαιρική Ρύπανση: Μέτρα Αντιμετώπισης της Αστικής. καύσιμα κλπ).

Ατμοσφαιρική Ρύπανση: Μέτρα Αντιμετώπισης της Αστικής. καύσιμα κλπ). Ατμοσφαιρική Ρύπανση: Μέτρα Αντιμετώπισης της Αστικής Ατμοσφαιρικής Ρύπανσης (κυκλοφορία, καύσιμα κλπ). HELECO 2011- Προσυνεδριακή Ημερίδα ΛΑΡΙΣΑ 4 Ιουνίου 2010 Αθανάσιος Κόκκαλης,Χημικός Μηχ/κός, MSc,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΚΕΝΙΑ- ΑΙΘΕΝΙΟ Ή ΑΙΘΥΛΈΝΙΟ Έχουν τον γενικό μοριακό τύπο: C ν Η 2ν (ν 2)

ΑΛΚΕΝΙΑ- ΑΙΘΕΝΙΟ Ή ΑΙΘΥΛΈΝΙΟ Έχουν τον γενικό μοριακό τύπο: C ν Η 2ν (ν 2) ΑΛΚΕΝΙΑ- ΑΙΘΕΝΙΟ Ή ΑΙΘΥΛΈΝΙΟ Έχουν τον γενικό μοριακό τύπο: C ν Η 2ν (ν 2) Φυσικές ιδιότητες των αλκενίων Τα αλκένια που έχουν μέχρι 4 άτομα άνθρακα είναι αέρια, από 5 έως 14 είναι υγρά και τα ανώτερα

Διαβάστε περισσότερα

Φαινόµενο του Θερµοκηπίου

Φαινόµενο του Θερµοκηπίου Φαινόµενο του Θερµοκηπίου Αλεξάνδρου Αλέξανδρος, Κυριάκου Λίντα, Παυλίδης Ονήσιλος, Χαραλάµπους Εύη, Χρίστου ρόσος Φαινόµενο του θερµοκηπίου Ανακαλύφθηκε το 1824 από τον Γάλλο µαθηµατικό Fourier J. (1768)

Διαβάστε περισσότερα

Σώστε τη γη. Κρεσφόντης Χρυσοσπάθης

Σώστε τη γη. Κρεσφόντης Χρυσοσπάθης Επειδή ο πληθυσμός της γης και οι ανθρώπινες δραστηριότητες αυξάνοντας συνεχώς, χρησιμοποιούμε όλο και περισσότερο γλυκό νερό. Με τον τρόπο αυτό, όπως υποστηρίζουν οι επιστήμονες, το γλυκό νερό ρυπαίνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΥΛΙΚΩΝ

ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΥΛΙΚΩΝ τα υλικά μπορεί να βρίσκονται σε μια από τις παρακάτω καταστάσεις: -στερεή -υγρή -αέρια οι παράγοντες που επηρεάζουν τη φυσική κατάσταση των υλικών είναι: -η θερμοκρασία και -η πίεση

Διαβάστε περισσότερα

ιαχείριση υγρών α οβλήτων

ιαχείριση υγρών α οβλήτων ιαχείριση υγρών α οβλήτων Χαρακτηριστικά αποβλήτων και λυµάτων Α όβλητα & Λύµατα Υγρά α όβλητα: τα υγρά και οι λάσπες που ρέουν εύκολα και αποβάλλονται από κατοικίες, βιοµηχανικές εγκαταστάσεις, µεταφορικά

Διαβάστε περισσότερα

Υδατικοί Πόροι -Ρύπανση

Υδατικοί Πόροι -Ρύπανση Υδατικοί Πόροι -Ρύπανση Γήινη επιφάνεια Κατανομή υδάτων Υδάτινο στοιχείο 71% Ωκεανοί αλμυρό νερό 97% Γλυκό νερό 3% Εκμεταλλεύσιμο νερό 0,01% Γλυκό νερό 3% Παγόβουνα Υπόγεια ύδατα 2,99% Εκμεταλλεύσιμο νερό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΑΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. ιαχείριση Αποβλήτων

ΕΚΑΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. ιαχείριση Αποβλήτων ΕΚΤΟ ΚΕΦΛΙΟ ιαχείριση ποβλήτων ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ Ερωτήσεις της µορφής σωστό-λάθος Σηµειώστε αν είναι σωστή ή λάθος καθεµιά από τις παρακάτω προτάσεις περιβάλλοντας µε ένα κύκλο το αντίστοιχο γράµµα.

Διαβάστε περισσότερα

Η καταστροφή του από την. περίπτωση των τροπικών δασών. µεσογειακά οικοσυστήµατα

Η καταστροφή του από την. περίπτωση των τροπικών δασών. µεσογειακά οικοσυστήµατα Φυσιολογικά, τα ερηµικά οικοσυστήµατα υπάρχουν εκεί όπου η βροχόπτωση είναι πολύ χαµηλή ΕΡΗΜΟΠΟΙΗΣΗ Τα ερηµικά οικοσυστήµατα χαρακτηρίζονται από: Άγονα εδάφη Μικρή παραγωγικότητα Μικρή βιοµάζα συναντώνται

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΥΣΙΜΑ-ΚΑΥΣΗ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟ

ΚΑΥΣΙΜΑ-ΚΑΥΣΗ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟ ΚΑΥΣΙΜΑ-ΚΑΥΣΗ Τα καύσιμα είναι υλικά που, όταν καίγονται, αποδίδουν σημαντικά και εκμεταλλεύσιμα ποσά θερμότητας. Τα καύσιμα που παίρνουμε έτοιμα από τη φύση λέγονται φυσικά, ενώ αυτά που παρασκευάζουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΤΟΥ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ

ΤΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΤΟΥ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ ΤΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΤΟΥ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ.. Όλα όσα πρέπει να μάθετε για το φαινόμενο του θερμοκηπίου, πως δημιουργείται το πρόβλημα και τα συμπεράσματα που βγαίνουν από όλο αυτό. Διαβάστε Και Μάθετε!!! ~ ΤΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΡΥΠΑΝΣΗ. Ρύποι. Αντίδραση βιολογικών συστημάτων σε παράγοντες αύξησης

ΡΥΠΑΝΣΗ. Ρύποι. Αντίδραση βιολογικών συστημάτων σε παράγοντες αύξησης ΡΥΠΑΝΣΗ 91 είναι η άμεση ή έμμεση διοχέτευση από τον άνθρωπο στο υδάτινο περιβάλλον ύλης ή ενέργειας με επιβλαβή αποτελέσματα για τους οργανισμούς ( ο ορισμός της ρύπανσης από τον ΟΗΕ ) Ρύποι Φυσικοί (εκρήξεις

Διαβάστε περισσότερα

γ. τα δερματόφυτα. δ. τα κύτταρα ή τα συστατικά του ίδιου του οργανισμού. Μονάδες 5 5. Η απομάκρυνση του νερού από τα στόματα των φύλλων ονομάζεται

γ. τα δερματόφυτα. δ. τα κύτταρα ή τα συστατικά του ίδιου του οργανισμού. Μονάδες 5 5. Η απομάκρυνση του νερού από τα στόματα των φύλλων ονομάζεται ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΔΕΥΤΕΡΑ 18 MAΪΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ (4)

Διαβάστε περισσότερα

Θερμική νησίδα», το πρόβλημα στις αστικές περιοχές. Παρουσίαση από την Έψιλον-Έψιλον Α.Ε.

Θερμική νησίδα», το πρόβλημα στις αστικές περιοχές. Παρουσίαση από την Έψιλον-Έψιλον Α.Ε. Θερμική νησίδα», το πρόβλημα στις αστικές περιοχές. Παρουσίαση από την Έψιλον-Έψιλον Α.Ε. Η ένταση της Θερμικής νησίδας στον κόσμο είναι πολύ υψηλή Ένταση της θερμικής νησίδας κυμαίνεται μεταξύ 1-10 o

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Γενικής Παιδείας Κεφάλαιο 2 ο : Άνθρωπος και Περιβάλλον

Βιολογία Γενικής Παιδείας Κεφάλαιο 2 ο : Άνθρωπος και Περιβάλλον Βιολογία Γενικής Παιδείας Κεφάλαιο 2 ο : Άνθρωπος και Περιβάλλον Οικολογία: η επιστήμη που μελετά τις σχέσεις των οργανισμών, και φυσικά του ανθρώπου, με τους βιοτικούς (ζωντανούς οργανισμούς του ίδιου

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Επιστήμη του Μηχανικού Περιβάλλοντος Δ Ι Δ Α Σ Κ Ο Υ Σ Α Κ Ρ Ε Σ Τ Ο Υ Α Θ Η Ν Α Δ Ρ. Χ Η Μ Ι Κ Ο Σ Μ Η Χ Α Ν Ι Κ Ο Σ

Εισαγωγή στην Επιστήμη του Μηχανικού Περιβάλλοντος Δ Ι Δ Α Σ Κ Ο Υ Σ Α Κ Ρ Ε Σ Τ Ο Υ Α Θ Η Ν Α Δ Ρ. Χ Η Μ Ι Κ Ο Σ Μ Η Χ Α Ν Ι Κ Ο Σ Εισαγωγή στην Επιστήμη του Μηχανικού Περιβάλλοντος Δ Ι Δ Α Σ Κ Ο Υ Σ Α Κ Ρ Ε Σ Τ Ο Υ Α Θ Η Ν Α Δ Ρ. Χ Η Μ Ι Κ Ο Σ Μ Η Χ Α Ν Ι Κ Ο Σ Εισαγωγή στην Επιστήμη του Μηχανικού Περιβάλλοντος 1 ΜΑΘΗΜΑ 2 Ο & 3 O

Διαβάστε περισσότερα