ΜΙΚΡΑ ΚΡΑΤΗ, ΣΥΛΛΟΓΙΚΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑ, ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΩΝ ΕΘΝΩΝ: Η ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΤΟ ΖΗΤΗΜΑ ΤΟΥ ΑΦΟΠΛΙΣΜΟΥ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΜΙΚΡΑ ΚΡΑΤΗ, ΣΥΛΛΟΓΙΚΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑ, ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΩΝ ΕΘΝΩΝ: Η ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΤΟ ΖΗΤΗΜΑ ΤΟΥ ΑΦΟΠΛΙΣΜΟΥ 1919-1934"

Transcript

1 COVERS AFOLPLISMOU FINAL:Layout 1 8/29/12 1:48 PM Page 1 Στα τέλη του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου, και υπό την επήρεια του σοκ που αυτός προκάλεσε στη διεθνή και ιδιαίτερα στην ευρωπαϊκή κοινή γνώμη, επικράτησε η άποψη ότι οι ανεξέλεγκτες κούρσες εξοπλισμών (όπως αυτή που είχε προηγηθεί του 1914) αποτελούν βασικό αίτιο των πολεμικών συγκρούσεων. Προκειμένου να αντιμετωπίσει το ενδεχόμενο επανάληψης μιας νέας παγκόσμιας σύρραξης, η διεθνής κοινότητα στράφηκε στη λύση του αφοπλισμού. Προς αυτήν ακριβώς την κατεύθυνση κινήθηκε και η Κοινωνία των Εθνών, οικουμενικός οργανισμός που ιδρύθηκε το με σκοπό την παγίωση της διεθνούς ειρήνης. Η αποτυχία της, όμως, να προχωρήσει στην οργάνωση του διεθνούς αφοπλισμού και να αποτρέψει τον επανεξοπλισμό της ναζιστικής Γερμανίας διευκόλυνε, τελικά, την πορεία προς τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Φιλοδοξώντας να συμβάλει στην κατανόηση μιας πτυχής της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής που δεν έχει αποτελέσει αντικείμενο μελέτης, το παρόν βιβλίο αναλύει τη στάση της Ελλάδος έναντι των προσπαθειών που κατέβαλε η Κοινωνία των Εθνών με σκοπό τον έλεγχο και τον περιορισμό των εξοπλισμών όλων των κρατών. Στο πλαίσιο αυτό, αναλύονται οι παράγοντες που καθόρισαν την ελληνική πολιτική έναντι των πρωτοβουλιών που ανέλαβε ο διεθνής οργανισμός από την ίδρυσή του έως και την κατάρρευση της διάσκεψης του Αφοπλισμού, το 1934: «βαθύτερες δυνάμεις», ρόλος της προσωπικότητας, διεθνείς και περιφερειακοί συσχετισμοί ισχύος. ISBN ΜΑΝΟΛΗΣ ΚΟΥΜΑΣ ΜΙΚΡΑ ΚΡΑΤΗ, ΣΥΛΛΟΓΙΚΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑ, ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΩΝ ΕΘΝΩΝ: Η ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΤΟ ΖΗΤΗΜΑ ΤΟΥ ΑΦΟΠΛΙΣΜΟΥ ΜΑΝΟΛΗΣ ΚΟΥΜΑΣ ΜΙΚΡΑ ΚΡΑΤΗ, ΣΥΛΛΟΓΙΚΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑ, ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΩΝ ΕΘΝΩΝ: Η ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΤΟ ΖΗΤΗΜΑ ΤΟΥ ΑΦΟΠΛΙΣΜΟΥ Ο Μανόλης Κούμας γεννήθηκε το 1980 στην Αθήνα. Είναι πτυχιούχος του τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών. Πραγματοποίησε τις μεταπτυχιακές του σπουδές στη Νεότερη και Σύγχρονη Ελληνική Ιστορία στο ίδιο τμήμα και στην Ιστορία των Διεθνών Σχέσεων στο London School of Economics. Το 2008 αναγορεύτηκε διδάκτορας Ιστορίας του Πανεπιστημίου Αθηνών. Έχει διδάξει νεότερη και σύγχρονη ελληνική και ευρωπαϊκή ιστορία στα Πανεπιστήμια Πελοποννήσου και Κύπρου. Στα επιστημονικά και ερευνητικά του ενδιαφέροντα συμπεριλαμβάνονται η ελληνική εξωτερική πολιτική, η λειτουργία του διεθνούς συστήματος και η στρατηγική των Μεγάλων Δυνάμεων στη Μεσόγειο. Στα δημοσιεύματά του περιλαμβάνονται τα βιβλία: Η ελληνική εξωτερική πολιτική και το ζήτημα της ασφάλειας στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, (Αθήνα: Εκδόσεις Ι. Σιδέρης, 2010) Σε αναζήτηση της «τρίτης λύσης»: Γεώργιος Καφαντάρης ( ). Πολιτική Βιογραφία (Αθήνα: Βουλή των Ελλήνων, υπό έκδοση)

2 ΜΙΚΡΑ ΚΡΑΤΗ, ΣΥΛΛΟΓΙΚΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑ, ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΩΝ ΕΘΝΩΝ: Η ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΤΟ ΖΗΤΗΜΑ ΤΟΥ ΑΦΟΠΛΙΣΜΟΥ

3 Επιμέλεια Όλγα Παπακώστα Διόρθωση Βούλα Θεοδωρίδου Προεκτυπωτικές εργασίες: ΜΟΤΙΒΟ ΕΚΔΟΤΙΚΗ Α.Ε 2012 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΚΥΠΡΟΥ και Μανόλης Κούμας. για την ελληνική γλώσσα σε όλο τον κόσμο ISBN Η πνευματική ιδιοκτησία αποκτάται χωρίς καμία διατύπωση και χωρίς την ανάγκη ρήτρας απαγορευτικής των προσβολών της. Απαγορεύεται η αναδημοσίευση, η αποθήκευση σε κάποιο σύστημα διάσωσης και γενικά η αναπαραγωγή του παρόντος έργου με οποιονδήποτε τρόπο ή μορφή, τμηματικά ή περιληπτικά, στο πρωτότυπο ή σε μετάφραση ή άλλη διασκευή, χωρίς τη γραπτή άδεια του εκδότη. Φωτογραφία εξώφυλλου Οκτώβριος 1924: Οι τελευταίοι Γάλλοι στρατιώτες εγκαταλείπουν το Ντόρτμουντ. Η κρίση του Ρουρ πλησιάζει προς το τέλος της (Bundesarchiv, Bild / photographer: Georg Pahl). ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΚΥΠΡΟΥ Τ.Θ 20537, Λευκωσία 1678

4 ΜΑΝΟΛΗΣ ΚΟΥΜΑΣ ΜΙΚΡΑ ΚΡΑΤΗ, ΣΥΛΛΟΓΙΚΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑ, ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΩΝ ΕΘΝΩΝ: Η ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΤΟ ΖΗΤΗΜΑ ΤΟΥ ΑΦΟΠΛΙΣΜΟΥ Λευκωσία 2012

5

6 Στη μνήμη των γιαγιάδων μου, Δέσποινας και Αλέκας

7 6

8 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ 11 ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ 13 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 15 Ι. Η έννοια του «αφοπλισμού» και η σχέση της με τη «συλλογική ασφάλεια» 25 ΙΙ. Η Κοινωνία των Εθνών και το ζήτημα του αφοπλισμού στη συνδιάσκεψη Ειρήνης των Παρισίων 32 ΙΙΙ. Το διεθνές περιβάλλον και η κατάσταση στα Βαλκάνια μετά την υπογραφή των συνθηκών Ειρήνης 39 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΔΙΑΤΑΞΕΩΝ ΠΕΡΙ ΑΦΟΠΛΙΣΜΟΥ: ΟΙ ΠΡΩΤΕΣ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΕΣ, Ι. Το ζήτημα του αφοπλισμού: οι απόπειρες μερικής εφαρμογής 53 Το «πάγωμα» των αμυντικών δαπανών 53 Ο έλεγχος της εμπορίας όπλων και πολεμοφοδίων 59 Ο περιορισμός των ναυτικών εξοπλισμών 70 Το σχέδιο Έσερ 86 ΙΙ. Αφοπλισμός και ασφάλεια: η ολοκληρωμένη προσέγγιση 91 ΙΙΙ. Επίμετρο: ελληνική ασφάλεια και αφοπλισμός μετά τη Λωζάννη 112 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ ΔΙΕΘΝΗΣ ΥΦΕΣΗ ΚΑΙ ΑΦΟΠΛΙΣΜΟΣ: ΤΟ ΕΡΓΟ ΤΗΣ ΠΡΟΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΗΣ ΣΥΝΔΙΑΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ Η ΕΛΛΑΔΑ, Ι. Η περίοδος της διεθνούς ύφεσης, ΙΙ. Το έργο της Προπαρασκευαστικής Επιτροπής, ΙΙΙ. Η Ελλάδα και το ζήτημα του αφοπλισμού, Η «παγκαλική παρένθεση»: οι σχέσεις της Ελλάδας με τα γειτονικά της κράτη 142 7

9 Η ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΤΟ ΖΗΤΗΜΑ ΤΟΥ ΑΦΟΠΛΙΣΜΟΥ Αφοπλισμός και ασφάλεια: η υιοθέτηση των γαλλικών θέσεων 145 Το ζήτημα του ναυτικού αφοπλισμού 161 IV. Επίμετρο: η ελληνοτουρκική προσέγγιση και το ζήτημα του αφοπλισμού 170 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΟ ΜΕΓΑΛΟ ΣΤΟΙΧΗΜΑ ΤΗΣ ΚΤΕ: Η ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ Η ΣΥΝΔΙΑΣΚΕΨΗ ΤΟΥ ΑΦΟΠΛΙΣΜΟΥ, Ι. Η πορεία προς τη συνδιάσκεψη του Αφοπλισμού, Το διεθνές περιβάλλον κατά τις παραμονές της συνδιάσκεψης του Αφοπλισμού 175 Η προετοιμασία της συνδιάσκεψης του Αφοπλισμού στην Ελλάδα 184 ΙΙ. Η πρώτη φάση της συνδιάσκεψης του Αφοπλισμού (Φεβρουάριος-Ιούλιος 1932) 191 Το πρώτο γαλλικό σχέδιο 191 Οι βρετανικές προτάσεις για ποιοτικό αφοπλισμό και το γερμανικό αίτημα για ισότητα των δικαιωμάτων 199 Το αμερικανικό σχέδιο 208 ΙΙΙ. Η συνδιάσκεψη του Αφοπλισμού σε αδιέξοδο (Αύγουστος 1932-Φεβρουάριος 1933) 216 Η αναγνώριση της αρχής της ισότητας δικαιωμάτων 216 Το δεύτερο γαλλικό σχέδιο 223 IV. Το σχέδιο Μακντόναλντ (Μάρτιος-Ιούνιος 1933) 231 Η παρουσίαση του βρετανικού σχεδίου 231 Οι πρώτες ελληνικές αντιδράσεις (Μάρτιος-Απρίλιος 1933) 235 Το βρετανικό σχέδιο και το τουρκικό αίτημα για επαναστρατικοποίηση των Στενών (Μάρτιος 1933) 248 Η πρώτη ανάγνωση του βρετανικού σχεδίου: νέες ελληνικές αντιδράσεις (Μάιος-Ιούνιος 1933) 252 8

10 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Οι γαλλικές τροπολογίες και η πορεία προς την κατάρρευση της συνδιάσκεψης του Αφοπλισμού (Ιούλιος-Σεπτέμβριος 1933) 265 V. Η κατάρρευση της συνδιάσκεψης του Αφοπλισμού (Οκτώβριος 1933-Απρίλιος 1934) 269 Η αποχώρηση της Γερμανίας από τη συνδιάσκεψη του Αφοπλισμού και την ΚτΕ 269 Το τέλος της συνδιάσκεψης του Αφοπλισμού 273 VI. Επίμετρο: η συνδιάσκεψη του Αφοπλισμού και η μεταστροφή της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής 283 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ 291 Ι. Όψεις των διεθνών υποθέσεων κατά την έναρξη της διεθνούς κρίσης 291 ΙΙ. «Βαθύτερες δυνάμεις» και πολιτικές επιλογές: παράγοντες διαμόρφωσης της ελληνικής πολιτικής στο ζήτημα του αφοπλισμού 299 Το αρχικό στάδιο, Η μεταλωζαννική Ελλάδα 304 ΠΗΓΕΣ ΚΑΙ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 315 ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ ΠΡΟΣΩΠΩΝ 331 9

11

12 ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ Η πρώτη επαφή μου με το ζήτημα του αφοπλισμού έγινε πίσω στο 2003, σε μια περίοδο κατά την οποία βρισκόμουν σε αναζήτηση θέματος για την εκπόνηση της διπλωματικής μου εργασίας στο πλαίσιο του Προγράμματος Μεταπτυχιακών Σπουδών του Τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Κατόπιν ενθάρρυνσης των καθηγητών Κωνσταντίνου Σβολόπουλου και Ευάνθη Χατζηβασιλείου προχώρησα σε μια πρώτη μελέτη και καταγραφή της ελληνικής στάσης κατά τη συνδιάσκεψη του Αφοπλισμού ( ). Τα επόμενα χρόνια, η αξιοποίηση νέου αρχειακού υλικού, από την Ελλάδα και το εξωτερικό, και ο εμπλουτισμός της διεθνούς βιβλιογραφίας με νέα έργα, που είχαν ως αντικείμενο τις ενέργειες της ΚτΕ για έλεγχο των εξοπλισμών, επέτρεψαν την εκπόνηση μιας ολοκληρωμένης πλέον μελέτης σχετικά με την πολιτική των Αθηνών έναντι του ζητήματος του αφοπλισμού από το τέλος του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου έως και τα μέσα της δεκαετίας του Ασφαλώς, το παρόν βιβλίο δεν θα μπορούσε να ολοκληρωθεί χωρίς τη συνδρομή πολλών ατόμων, προς τα οποία επιθυμώ να εκφράσω την ευγνωμοσύνη μου. Κατ αρχάς, θα ήθελα να ευχαριστήσω τον ακαδημαϊκό Κωνσταντίνο Σβολόπουλο και τον αντιπρόεδρο του ΕΛΙΑΜΕΠ Θάνο Βερέμη, για τη μακρόχρονη συμπαράστασή τους, καθώς επίσης και τον αναπληρωτή καθηγητή του Πανεπιστημίου Αθηνών, Ευάνθη Χατζηβασιλείου, για τις ανεκτίμητες συμβουλές και παρατηρήσεις του. Θερμές ευχαριστίες οφείλω, στον επίκουρο καθηγητή του Παντείου Πανεπιστημίου, Άγγελο Συρίγο, και στον λέκτορα του Πανεπιστημίου Αθηνών, Σπύρο Πλουμίδη, για τα πολύτιμα σχόλια που έκαναν επί του κειμένου. Θα ήθελα, ακόμα, να ευχαριστήσω όσους διευκόλυναν την πρόσβασή μου στα ιστορικά αρχεία: τη Φωτεινή Τομαή-Κωνσταντοπούλου και τον Γιώργο Πολυδωράκη από το Διπλωματικό και Ιστορικό Αρχείο του Υπουργείου των Εξωτερικών, τον Δημήτρη Κατσικώστα από τη Διεύθυνση Ιστορίας Στρατού, τον Χρήστο Αναστασίου από το Ίδρυμα «Κωνσταντίνος Γ. Καραμανλής», τον Ιωάννη Μαζαράκη-Αινιάν από την Ιστορική και Εθνολογική Εταιρεία Ελλάδος, την Ελένη Γαρδίκα-Κατσιαδάκη από την Ακαδημία Αθηνών και τον Μιχαήλ Μελά, που μου προσέφερε πρόσβαση στο αρχείο του πατέρα του, του Γεωργίου Μελά. Στην πορεία της συγγραφής ιδιαίτερα εποικοδομητική υπήρξε η ανταλλαγή απόψεων με την Ειρήνη Καραμούζη και τον Νίκο Χριστοδουλίδη. Οφείλω, επίσης, να επισημάνω τη συμπαράσταση και την κατανόηση της Παναγιώτας 11

13 Η ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΤΟ ΖΗΤΗΜΑ ΤΟΥ ΑΦΟΠΛΙΣΜΟΥ Μπαλατσούκα καθ όλη τη διάρκεια της συγγραφής του βιβλίου. Είναι χρέος μου, ακόμα, να εκφράσω τις ευχαριστίες μου προς τις Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κύπρου, που ανέλαβαν την έκδοση της παρούσας μονογραφίας. Τέλος, οφείλω ένα μεγάλο ευχαριστώ στους γονείς μου, Πρίαμο και Πηγή, για την αγάπη και την πολύπλευρη στήριξη που μου έχουν προσφέρει όλα αυτά τα χρόνια. Είναι, βέβαια, αυτονόητο ότι για τις όποιες αδυναμίες ή παραλείψεις ευθύνομαι αποκλειστικά ο ίδιος. Είναι για μένα ζήτημα ηθικού χρέους να αφιερώσω το παρόν βιβλίο στις γιαγιάδες μου Δέσποινα και Αλέκα, που δεν είναι πλέον στη ζωή. 12

14 ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ ΑΑΜ Αρχείο Αλέξανδρου Μαζαράκη-Αινιάνος ΑΑΡ Αρχείο Αλέξανδρου Ρίζου-Ραγκαβή ΑΓΜ Αρχείο Γεωργίου Μελά ΑΕΒ Αρχείο Ελευθερίου Βενιζέλου ΑΝΠ Αρχείο Νικόλαου Πολίτη ΑΠΤ Αρχείο Παναγή Τσαλδάρη ΓΕΝ Γενικό Επιτελείο Ναυτικού ΓΕΣ Γενικό Επιτελείο Στρατού ΔΙΑΥΕ Διπλωματικό και Ιστορικό Αρχείο Υπουργείου Εξωτερικών ΔΙΣ Διεύθυνση Ιστορίας Στρατού ΕΜΕΟ Εσωτερική Μακεδονική Επαναστατική Οργάνωση ΚτΕ Κοινωνία των Εθνών DBFP Documents on British Foreign Policy, DDF Documents Diplomatiques Français, FO Foreign Office Records FRUS Foreign Relations of the United States 13

15

16 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σκοπός της παρούσας μελέτης είναι η καταγραφή και ανάλυση των ελληνικών θέσεων έναντι των πρωτοβουλιών που ανέλαβε η Κοινωνία των Εθνών (ΚτΕ), προκειμένου να εδραιωθεί η διεθνής ασφάλεια μέσω του αφοπλισμού τόσο των ηττημένων όσο και των νικητών του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου. Κατ επέκταση, η απόφαση των ελληνικών κυβερνήσεων για μείωση των αμυντικών δαπανών μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή, η υιοθέτηση νέας ναυτικής πολιτικής το 1929 και η υπογραφή του ελληνοτουρκικού πρωτοκόλλου για τους ναυτικούς εξοπλισμούς τον Οκτώβριο του 1930 δεν αποτελούν αντικείμενο της παρούσας μελέτης, καθώς, αν και αποσκοπούσαν στον έλεγχο των εξοπλισμών, δεν πραγματοποιήθηκαν στο πλαίσιο μιας πρωτοβουλίας της ΚτΕ. Άλλωστε, γι αυτές τις πτυχές της ελληνικής πολιτικής έχουν ήδη εκπονηθεί σχετικές μελέτες. 1 Η παρούσα έρευνα φιλοδοξεί να δώσει απαντήσεις σε μια σειρά από ερωτήματα σχετικά με την πολιτική των ελληνικών κυβερνήσεων έναντι του ζητήματος του αφοπλισμού από το τέλος του Μεγάλου Πολέμου έως και την κατάρρευση της συνδιάσκεψης του Αφοπλισμού, το 1934: Επηρεάσθηκε η ελληνική εξωτερική πολιτική από τις πρωτοβουλίες της ΚτΕ για τον περιορισμό των εξοπλισμών και, αν ναι, σε ποιο βαθμό; Ποιοι παράγοντες καθόρισαν τις επιλογές της ελληνικής ηγεσίας έναντι του προβλήματος του αφοπλισμού; Ποιοι ήταν υπεύθυνοι για τη διαμόρφωση των ελληνικών θέσεων επί του συγκεκριμένου ζητήματος; Σε ποιο βαθμό επηρέασε η συνδιάσκεψη του Αφοπλισμού τη μερική μεταβολή του διεθνούς προσανατολισμού της χώρας, που συντελέσθηκε με την αποδοχή του Βαλκανικού Συμφώνου του 1934; Παράλληλα, η έρευνα αποσκοπεί να ασχοληθεί και με ευρύτερα ζητήματα, αναφερόμενη, αν και συνοπτικά, στις διεργασίες που συ- 1. Βλ. ενδεικτικά: Ioanna Pepelasis-Minoglou, The Greek State and the International Financial Community, : Demystifying the Foreign Factor, Ph.D. Thesis, London School of Economics and Political Science, 1993 Evanthis Hatzivassiliou, The 1930 Greek-Turkish Naval Protocol, Diplomacy and Statecraft 9 (1998), σσ

17 Η ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΤΟ ΖΗΤΗΜΑ ΤΟΥ ΑΦΟΠΛΙΣΜΟΥ ντελέσθηκαν μέσα και έξω από την ΚτΕ ως προς το ζήτημα του αφοπλισμού: αυτό είναι αναγκαίο, ώστε να καταστεί εφικτή η κριτική παρακολούθηση της ελληνικής πολιτικής. Ακόμη, η μελέτη θα λάβει την ελληνική περίπτωση ως ενδεικτική της θέσης των μικρών κρατών μέσα σε μια ατελώς οργανωμένη διεθνή κοινωνία: υπήρξαν περιθώρια ανάληψης πρωτοβουλιών εκ μέρους των μικρότερων κρατών για την αντιμετώπιση του ζητήματος της διεθνούς ασφάλειας εντός του οργανισμού της Γενεύης; Είχαν σε αυτό το φλέγον ζήτημα οι μικρές Δυνάμεις κάποιο περιθώριο ελιγμών έναντι της πολιτικής των Μεγάλων Δυνάμεων; Και αν ναι, σε ποιο διεθνές πολιτικό υπόβαθρο αυξανόταν και πότε έτεινε να μειώνεται αυτή η ευχέρεια ελιγμών; Το παρόν βιβλίο βασίζεται στη μελέτη πρωτογενών πηγών, αδημοσίευτων και δημοσιευμένων. Από την Ελλάδα, χρησιμοποιήθηκαν τα αρχεία του Υπουργείου των Εξωτερικών και του Γενικού Επιτελείου Στρατού, καθώς και μια σειρά προσωπικών αρχείων: Ελευθερίου Βενιζέλου, Παναγή Τσαλδάρη, Γεωργίου Μελά, Ιωάννη Μεταξά, Αλέξανδρου Ρίζου-Ραγκαβή και Αλέξανδρου Μαζαράκη-Αινιάνος. Παράλληλα, έγινε χρήση των αρχείων του Νικόλαου Πολίτη και του Αθανάσιου Αγνίδη, που φυλάσσονται στη βιβλιοθήκη των Ηνωμένων Εθνών στη Γενεύη, καθώς και του αρχείου του βρετανικού Υπουργείου των Εξωτερικών (Foreign Office), που φυλάσσεται στα The National Archives, Kew. Στις δημοσιευμένες πρωτογενείς πηγές συγκαταλέγονται τα επίσημα έγγραφα της ΚτΕ και ειδικότερα το αρχείο της για το ζήτημα του αφοπλισμού, οι σειρές διπλωματικών εγγράφων των ΗΠΑ (Foreign Relations of the United States Diplomatic Papers), της Βρετανίας (Documents on British Foreign Policy, ) και της Γαλλίας (Documents Diplomatiques Français, ), οι συλλογές The Consolidated Treaty Series (Parry Clive) και Documents on International Affairs, τα αρχεία του Ανδρέα Μιχαλακόπουλου και του Ελευθέριου Βενιζέλου, καθώς και τέσσερις αθηναϊκές εφημερίδες (Έθνος, Ελεύθερον Βήμα, Εστία και Η Πρωΐα). Η επιλογή του συγκεκριμένου ερευνητικού αντικειμένου σχετίζεται με την πρόσφατη εξέλιξη της ελληνικής βιβλιογραφίας. Κατά τις τελευταίες δεκαετίες, η ελληνική ιστοριογραφία των Διεθνών Σχέσε- 16

18 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ων έχει σημειώσει προόδους, που δεν είναι βέβαιο ότι έχουν εκτιμηθεί στις πλήρεις διαστάσεις τους. Οι πρόοδοι αυτές εκδηλώθηκαν κατ αρχάς στο επίπεδο της αυξημένης διαθεσιμότητας των πηγών και της πραγματολογικής ακρίβειας. Περισσότερο σημαντική, ωστόσο, ήταν η μετεξέλιξη σε επίπεδο θεωρητικό και μεθοδολογικό. Συγκεκριμένα, οι παλαιότερες πριν από τη δεκαετία του 1970 έρευνες έτειναν να υιοθετούν ένα πλαίσιο ερμηνείας για την ελληνική εξωτερική πολιτική, βασισμένο στη μελέτη των «εθνικών θεμάτων», της εξάρτησης της χώρας από τις Μεγάλες Δυνάμεις (γι αυτό υπάρχουν τόσοι τίτλοι που αφορούν στο θέμα «Greece and the Great Powers»), στην επικέντρωση στα ζητήματα ελληνικού ενδιαφέροντος στο πλαίσιο των ευρύτερων διεργασιών της διεθνούς ζωής (π.χ. του Ανατολικού Ζητήματος). Ήδη, όμως, κατά τη δεκαετία του 1970 αν και τα πρώτα δείγματα γραφής εμφανίστηκαν από την προηγούμενη δεκαετία 2 μία νέα, τότε, γενιά ιστορικών και ειδικών των Διεθνών Σχέσεων διεύρυνε τη θεωρητική της ματιά: πέρασε, από το πλαίσιο του «δίκαιου-άδικου» ή της καταγραφής γεγονότων σχετικών με την ελληνική διπλωματική ιστορία, σε ένα άλλο πλαίσιο ερμηνείας με βάση την κατανόηση της δομής του διεθνούς συστήματος αλλά και των περιφερειακών, ακόμη και των εσωτερικών εξελίξεων. 3 Στο νέο αυτόν κύκλο μελετών, 2. Ενδεικτικά παραδείγματα: Evangelos Kofos, Nationalism and Communism in Macedonia (Thessaloniki: Institute for Balkan Studies, 1964) John O. Iatrides, Balkan Triangle: Birth and Decline of an Alliance across Ideological Boundaries (The Hague: Mouton, 1968) Theodore A. Couloumbis, Greek Political Reaction to American and NATO Influences (New Haven London: Yale University Press, 1966) Douglas Dakin, The Greek Struggle in Macedonia, (Thessaloniki: Institute for Balkan Studies, 1966). 3. Βλ. ενδεικτικά: Michael Llewellyn Smith, Ionian Vision: Greece in Asia Minor, (London: Allen Lane, 1973) George Leon, Greece and the Great Powers, (Thessaloniki: Institute for Balkan Studies, 1974) Evangelos Kofos, Greece and the Eastern Crisis, (Thessaloniki: Institute for Balkan Studies, 1975) John Koliopoulos, Greece and the British Connection, (Oxford: Clarendon Press, 1977) Κωνσταντίνος Σβολόπουλος, Η ελληνική εξωτερική πολιτική μετά την Συνθήκην της Λωζάννης: η κρίσιμος καμπή, Ιούλιος-Δεκέμβριος 1928 (Θεσσαλονίκη: Ινστιτούτο Διεθνούς Δημοσίου Δικαίου και Διεθνών Σχέσεων, 1977) του ίδιου, Le Problème de la Sécurité dans le Sud-Est Européen de l Entre-Deux- Guerres: à la Recherche des Origines du Pacte Balkanique de 1934, Balkan Studies 17

19 Η ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΤΟ ΖΗΤΗΜΑ ΤΟΥ ΑΦΟΠΛΙΣΜΟΥ τα εθνικά θέματα χωρίς να υποβαθμίζεται η σημασία τους έπαυαν να διεκδικούν μία «αυτονομία», αλλά εντάσσονταν στο ευρύτερο πλαίσιο των εξωτερικών σχέσεων της χώρας. Αντίστοιχα, η έννοια της «εξάρτησης» δεν αφορούσε μόνο στο στοιχείο της ανισομέρειας ισχύος μεταξύ της Αθήνας και των ισχυρών κρατών αναφερόταν και στην ανάγκη της Ελλάδας, ως μιας μικρής Δύναμης, να παρακολουθεί την εξέλιξη του διεθνούς συστήματος στο σύνολό του και στις ειδικότερες παραμέτρους του αφορούσε, επίσης, μια σχέση σχετικής αλληλεπίδρασης μεταξύ των ελληνικών αναγκών και πολιτικών με τις διεθνείς εξελίξεις (και όχι απλής επιβολής των δεύτερων επί των πρώτων). Η επισήμανση της ύπαρξης μιας δυναμικής σχέσης μεταξύ της ελληνικής πολιτικής και του διεθνούς συστήματος καταδείκνυε ότι κατά κανόνα υπήρχε ένα σημαντικό (πάντως όχι αμελητέο) περιθώριο ελιγμών ακόμη και για μια μικρή χώρα όπως η Ελλάδα σε αυτό το περιθώριο άλλωστε εντοπίστηκε η σημαντική παρέμβαση του Ελευθερίου Βενιζέλου σε διάφορες χρονικές στιγμές, από το Θέρισο του 1905 έως την ελληνοτουρκική προσέγγιση του Οι νέοι ερευνητικοί προσανατολισμοί έφεραν στο προσκήνιο της έρευνας ποικίλες μεταβλητές (γεωγραφικές, οικονομικές, διπλωματικές, ιδεολογικές, στρατιωτικές, εσωτερικής πολιτικής, ποιότητας ηγεσίας κ.λπ.) που έπρεπε να συνεκτιμηθούν μαζί φυσικά με τη συστηματική μελέτη των πρωτογενών πηγών για την εξαγωγή περισσότερο ασφαλών συμπερασμάτων. Για παράδειγμα, η «εσωτερική» ή η «οικονομική» πολιτική δεν αντιμετωπίζονταν πλέον ως στοιχεία περίπου αδιάφορα για τις αποφάσεις που αφορούσαν στις διεθνείς σχέσεις της χώρας, αλλά μεταβλητές που τις διαμόρφωναν, αν όχι καθοριστικά, τουλάχιστον σε σημαντικό βαθμό. Με άλλα λόγια, επήλθε μια οριστική μετάβαση της ελληνικής ιστορικής επιστήμης από το απλούστερο παλαιότερο πλαίσιο της Διπλωματικής Ιστορίας στο περισσότερο σύγχρονο και περίπλοκο αντίστοιχο της Ιστορίας των Διεθνών Σχέσεων. 14 (1973), σσ Yannis G. Mourelos, L Intervention de la Grèce dans la Grande Guerre, (Athènes: Institut Français d Athènes, 1983) Theodore A. Couloumbis, The United States, Greece and Turkey: The Troubled Triangle (New York: Praeger, 1983). Ο κατάλογος αυτός οπωσδήποτε δεν είναι εξαντλητικός. 18

20 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Βέβαια, με αυτόν τον ερευνητικό προσανατολισμό, η μελέτη γινόταν πολύ πιο «δύσκολη», ενώ απαιτούσε παράλληλα και έναν βαθμό διεπιστημονικότητας, αφού έπρεπε να ληφθούν υπόψη οι προβληματισμοί και άλλων κλάδων της επιστήμης, όπως της νομικής, των οικονομικών, των διεθνών σχέσεων. Δεν είναι άλλωστε τυχαίο ότι τότε ακριβώς, στη δεκαετία του 1970, εμφανίστηκε και η ελληνική έκδοση μείζονος σημασίας έργων μεθοδολογίας. 4 Οπωσδήποτε η στροφή αυτή συνέβαλε στην ανάδυση μιας πολύ πιο ολοκληρωμένης εικόνας για τις διεθνείς σχέσεις της Ελλάδας, σε μία διαρκή «συνομιλία» με τις διεθνείς επιστημονικές τάσεις. Χωρίς να είναι δυνατόν να ισχυριστεί κανείς ότι όλα εξομαλύνθηκαν στην ελληνική έρευνα, δεν θα ήταν υπερβολή να υποστηριχθεί ότι οι μεθοδολογικές αλλαγές που δρομολογήθηκαν εκείνη την εποχή έβαλαν την ελληνική ιστοριογραφία των διεθνών σχέσεων σε ένα νέο δρόμο, τον οποίο συνέχισε και διεύρυνε έως σήμερα. Η πολύ καλύτερη κατανόηση της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής, πριν και μετά την υπογραφή της συνθήκης της Λωζάννης, την οποία μπορούμε να επικαλούμαστε σήμερα, βασίστηκε σε αυτόν τον θεωρητικό και μεθοδολογικό εμπλουτισμό. Η μελέτη της ελληνικής πολιτικής έθεσε νέα ερωτήματα ή και παλαιότερα μέσα σε ένα νέο πλαίσιο προσφέροντας μια πληρέστερη εικόνα. Η μελέτη αυτή, επιπλέον, διαλέχθηκε με την εμφάνιση μείζονος σημασίας έργων για την ελληνική εσωτερική πραγματικότητα. 5 Ωστόσο, η διερεύνηση, ειδικότερα, της πολιτικής των Αθηνών έναντι της ΚτΕ δεν υπήρξε μέχρι σήμερα πλήρης. Οι σχετικές μελέτες επικεντρώθηκαν σε συγκεκριμένα επεισόδια τα οποία ενέπλεξαν την Ελλάδα και τον διεθνή οργανισμό 4. Geoffrey Barraclough, Εισαγωγή στη σύγχρονη ιστορία (μτφρ. Τάκης Καΐσης) (Αθήνα: Κάλβος, 1972) Edward Carr, Τι είναι η ιστορία; (μτφρ. Φρίντα Λιάππα) (Αθήνα: Εκδόσεις 70, 1974), δεύτερη έκδοση (με την εποπτεία των Θ. Βερέμη και Κ. Παπαθανασόπουλου) 1984 Pierre Renouvin και Jean-Baptiste Duroselle, Εισαγωγή εις την ιστορίαν των διεθνών σχέσεων Ι (μτφρ. Κωνσταντίνος Σβολόπουλος, πρόλογος Γ. Κ. Τενεκίδης) (Αθήνα: ΕΚΚΕ, 1977). 5. Βλ. σχετικά: Θάνος Βερέμης, Οι επεμβάσεις του στρατού στην ελληνική πολιτική, (Αθήνα: Εξάντας, 1977) George Th. Mavrogordatos, Stillborn Republic: Social Coalitions and Party Strategies in Greece, (Berkeley: University of California Press, 1983) Θανάσης Διαμαντόπουλος, Ο Βενιζελισμός της ανόρθωσης (Αθήνα Θεσσαλονίκη: Σάκκουλας, 1985). 19

21 Η ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΤΟ ΖΗΤΗΜΑ ΤΟΥ ΑΦΟΠΛΙΣΜΟΥ και είχαν κατά κανόνα τραυματική επίδραση στους διαμορφωτές της πολιτικής στην Αθήνα: το επεισόδιο της Κέρκυρας, την ακύρωση του πρωτοκόλλου Πολίτη-Καλφώφ, το επεισόδιο του Πετριτσίου, το πρόβλημα των μειονοτήτων. 6 Η στάση της χώρας έναντι της ευρύτερης ιδέας της οργάνωσης της διεθνούς κοινωνίας και της λειτουργίας ενός οργανισμού με οικουμενικές φιλοδοξίες, όπως η ΚτΕ, έμεινε μάλλον στο περιθώριο, ίσως επειδή η τελική αποτυχία του οργανισμού της Γενεύης (που μάλλον προδικαζόταν από τα ελληνικού ενδιαφέροντος προηγούμενα της δεκαετίας του 1920) φαινόταν να παραπέμπει σε κάποια μειωμένη σημασία του. Αυτό, άλλωστε, ήταν ένα ευρύτερο φαινόμενο στη διεθνή επιστημονική συζήτηση. Ειδικότερα, όμως, οι ελληνικές θέσεις για το ζήτημα του αφοπλισμού κατά την περίοδο του μεσοπολέμου δεν έχουν αποτελέσει αντικείμενο ειδικής έρευνας, ενώ η πλειοψηφία των μελετητών της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής από το 1922/23 έως και τις παραμονές του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου δεν κάνουν εκτενείς αναφορές στη στάση που υιοθέτησαν οι ελληνικές κυβερνήσεις στο συγκεκριμένο ζήτημα. Αντίθετα, σημαντικές μελέτες έχουν εμφανισθεί στο εξωτερικό με αντικείμενο την πολιτική των Μεγάλων Δυνάμεων έναντι των διαφόρων θεμάτων αφοπλισμού. Αν και λείπει από τη διεθνή ιστοριογραφία μια συνολική καταγραφή του έργου που συντελέσθηκε στη Γενεύη, σημειώνεται ήδη μία σημαντική αύξηση του ερευνητικού ενδιαφέροντος για το συγκεκριμένο θέμα. Την τελευταία εικοσαετία, η διεθνής βιβλιογραφία εμπλουτίζεται συνεχώς με μονογραφίες και άρθρα, που αφορούν στις προσπάθειες που έλαβαν χώρα κατά τον μεσοπόλεμο για τον περιορισμό και τον έλεγχο των εξοπλισμών. Η σημαντική αυτή 6. James Barros, The Corfu Incident: Mussolini and the League of Nations (Princeton: Princeton University Press, 1965) του ιδίου, The League of Nations and the Great Powers: The Greek-Bulgarian Incident, 1925 (Oxford: Clarendon Press, 1970) Αρετή Τούντα-Φεργάδη, Ελληνοβουλγαρικές μειονότητες: πρωτόκολλο Πολίτη-Καλφώφ, (Θεσσαλονίκη: ΙΜΧΑ, 1986) Λένα Διβάνη, Ελλάδα και μειονότητες: το σύστημα διεθνούς προστασίας της Κοινωνίας των Εθνών (Αθήνα: Καστανιώτης, 1999) Σπυρίδων Πλουμίδης, Η ελληνοβουλγαρική κρίση του : ο πόλεμος της ζωοκλοπής (Αθήνα: Γόρδιος, 2006) Ιωάννης Παπαφλωράτος, Η ελληνοϊταλική κρίση του 1923: το επεισόδιο Tellini/Κέρκυρας (Αθήνα Θεσσαλονίκη: Σάκκουλας, 2009). 20

22 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ιστοριογραφική εξέλιξη μπορεί σε μεγάλο βαθμό να αποδοθεί στην αναβίωση του ενδιαφέροντος της επιστημονικής κοινότητας, μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου και του δεύτερου πολέμου του Κόλπου, για τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο και τη λειτουργία ενός «πολυπολικού» (και όχι «διπολικού») συστήματος. Έως το τέλος της δεκαετίας του 1980, οι μελέτες με αντικείμενο την ΚτΕ και τον αφοπλισμό ήταν αρκετά περιορισμένες, καθώς οι μόνοι ιστορικοί που είχαν ασχοληθεί συστηματικά με το θέμα αυτό ήταν ο David Richardson και ο Maurice Vaïsse. 7 Βέβαια, στη διάθεση του ερευνητή βρίσκονται επίσης τα πολύτιμα βιβλία των J.W. Wheeler- Bennett και Philip Noel-Baker ωστόσο, δεν πρόκειται για έργα που βασίσθηκαν στην έρευνα πρωτογενών πηγών, καθώς ο μεν Wheeler- Bennett, σύγχρονος παρατηρητής των εξελίξεων, προέβη σε μια μάλλον δημοσιογραφική καταγραφή των γεγονότων, 8 ο δε Noel-Baker, παρών στη συνδιάσκεψη του Αφοπλισμού, κατέγραψε προσωπικές εντυπώσεις και αναμνήσεις από τη Γενεύη, χωρίς να προβεί σε μια συνολική προσέγγιση του συγκεκριμένου ζητήματος. 9 Από τις αρχές της δεκαετίας του 1990, όμως, η κατάσταση αυτή άλλαξε. Έκτοτε εκπονήθηκαν διατριβές, δημοσιεύτηκαν άρθρα σε επιστημονικά περιοδικά και συλλογικούς τόμους και εκδόθηκαν μονογραφίες με αντικείμενο το ζήτημα του αφοπλισμού και τις πρωτοβουλίες της ΚτΕ. Το 2006, μάλιστα, ένα από τα πιο έγκυρα διεθνή περιοδικά, το Journal of Strategic Studies, αφιέρωσε έναν τόμο στο ζήτημα του αφοπλισμού στο μεσοπόλεμο, κάτι που καταδεικνύει τη στροφή του ενδιαφέροντος της επιστημονικής κοινότητας προς το συγκεκριμένο θέμα. Αυτή η εξέλιξη, πάντως, σχετίζεται με την ανάδειξη μιας νέας 7. Maurice Vaïsse, Sécurité d Abord: La Politique Française en Matière de Désarmement, 9 Décembre Avril 1934 (Paris: Pedone, 1981) David Richardson, The Evolution of British Disarmament Policy in the 1920s (London: Pinter, 1989). 8. J.W. Wheeler-Bennett, Information on the Reduction of Armaments (London: Allen and Unwin, 1925) του ίδιου, Disarmament and Security since Locarno (London: Allen and Unwin, 1932) του ίδιου, The Disarmament Deadlock (London: Routledge, 1934). 9. Philip Noel-Baker, The First World Disarmament Conference, and Why it Failed (Oxford: Pergamon Press, 1979). 21

23 Η ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΤΟ ΖΗΤΗΜΑ ΤΟΥ ΑΦΟΠΛΙΣΜΟΥ γενιάς ιστορικών που, βασιζόμενοι σε πλούσιο διαθέσιμο αρχειακό υλικό (αδημοσίευτο και μη), μελέτησαν και εξακολουθούν να μελετούν συστηματικά τις προσπάθειες της ΚτΕ για περιορισμό των εξοπλισμών. Πρόκειται για τους Carolyn Kitching, Dick Richardson, Peter Jackson, Andrew Webster, Philip Towle, David Stone, Gerard Silverlock κ.ά., χωρίς τις έρευνες και τα πορίσματα των οποίων θα ήταν εξαιρετικά δύσκολη η καταγραφή και αποτίμηση των θέσεων των μικρότερων κρατών έναντι του ζητήματος του αφοπλισμού. Υπό την έννοια αυτή, η παρούσα μελέτη φιλοδοξεί αφ ενός να καλύψει το κενό που εμφανίστηκε στη σχετική ελληνική βιβλιογραφία και αφ ετέρου να αποτιμήσει την επιρροή ενός ακόμη στοιχείου του διεθνούς συστήματος που επηρέασε τη διαμόρφωση της πολιτικής ενός μικρού κράτους όπως η Ελλάδα. Ποια είναι όμως τα ιδιαίτερα εκείνα στοιχεία που επιτρέπουν τον χαρακτηρισμό ενός κράτους ως «μικρού»; Αν και τις προηγούμενες δεκαετίες έλαβε χώρα μια εξαντλητική δημόσια συζήτηση και δημοσιεύτηκαν δεκάδες σχετικές μελέτες, η επιστήμη των Διεθνών Σχέσεων δεν έχει καταλήξει ακόμα σε έναν κοινά αποδεκτό ορισμό του μικρού κράτους. 10 Από τη μια πλευρά, πολλοί ακαδημαϊκοί προτείνουν ορισμούς που βασίζονται σε ποσοτικές/μετρήσιμες σταθερές: γεωγραφική έκταση, οικονομικές δυνατότητες, στρατιωτική ισχύς και πληθυσμός. 11 Ιδιαίτερα το δημογραφικό είναι το κριτήριο εκείνο που λαμβάνουν κυρίως υπόψη τους οι περισσότεροι αναλυτές προκειμένου να χαρακτηρίσουν ένα κράτος «μικρό». Στο παρελθόν, μάλιστα, αρκετές μελέτες είχαν καταλήξει στο συμπέρασμα ότι μικρά κράτη ήταν εκείνα με πληθυσμό μικρότερο του ενός εκατομμυρίου. Πιο πρόσφατες αναλύσεις, πάντως, 10. Alan Henrikson, A Coming Magnesian Age? Small States, the Global System, and the International Community, Geopolitics 6:3 (2001), σ. 56 Bjorn G. Olafsson, Small States in the Global System: Analysis and Illustrations form the Case of Iceland (Aldershot: Ashgate, 1998), σ. 3 Roderick Pace, Small States and the Internal Balance of the European Union: The Perspective of Small States, στο John Redmond και Jackie Gower (επιμ.), Enlarging the European Union: The Way Forward (Aldershot: Ashgate, 2000), σ Βλ. για παράδειγμα: Maurice East, Size and Foreign Policy Behavior: A Test of Two Models, World Politics 25:4 (1973), σ. 557 Olafsson, Small States, σσ

24 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ανεβάζουν το όριο στα ή ακόμα και στα 30 εκατομμύρια αν πρόκειται για υπανάπτυκτα κράτη. 12 Από την άλλη πλευρά, αρκετοί επιστήμονες επιχειρούν να ορίσουν τα μικρά κράτη βασιζόμενοι στα ποιοτικά τους χαρακτηριστικά, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στη μελέτη της διεθνούς συμπεριφοράς τους. Για παράδειγμα, οι Graham Evans και Jeffrey Newnham στο λεξικό τους για τις Διεθνείς Σχέσεις υποστηρίζουν πως τα κράτη αυτά επιδιώκουν τη συμμετοχή τους σε διεθνείς οργανισμούς, είναι σταθεροί υπέρμαχοι του διεθνούς δικαίου, αποφεύγουν να κάνουν χρήση της στρατιωτικής τους δύναμης και ασχολούνται μάλλον με τις περιφερειακές παρά με τις διεθνείς εξελίξεις. 13 Στο ίδιο πλαίσιο, τα «μικρά» αντιμετωπίζονται ταυτόχρονα και ως «αδύναμα» κράτη, που έχουν ως βασικό στόχο τη διατήρηση της εδαφικής ακεραιότητας και της πολιτικής ανεξαρτησίας τους. Προκειμένου, μάλιστα, να εξασφαλίσουν περαιτέρω εγγυήσεις για την αντιμετώπιση του προβλήματος ασφάλειάς τους, δεν διστάζουν να επιδιώκουν τη συμμετοχή τους σε συμμαχίες. 14 Θεωρώντας ότι καμία από τις δύο σχολές σκέψης δεν μπορεί να δώσει έναν ικανοποιητικό ορισμό, η Jeanne Hey υποστήριξε πως μικρά είναι τα κράτη που αυτοπροσδιορίζονται ή προσλαμβάνονται από τα υπόλοιπα ως «μικρά». 15 Βέβαια, και η θεωρία αυτή παρουσιάζει αδυναμίες. Γιατί, αναρωτιέται σωστά ο Matthias Maass, η 12. Βλ. σχετικά: Philippe Hein, The Study of Microstates, στο Edward Dommen και Philippe Hein (επιμ.), States, Microstates and Islands (London: Croom Helm, 1985), σ. 18 David Vidal, The Inequality of States: A Study of the Small Power in International Relations (Oxford: Clarendon Press, 1967), σ. 8 Colin Clarke και Tony Payne (επιμ.), Politics, Security, and Development in Small States (London Boston: Allen & Unwin, 1987), σ. ΧVII. 13. Graham Evans και Jeffrey Newnham, The Penguin Dictionary of International Relations (London: Penguin Books, 1998), σσ Βλ. ενδεικτικά: Annette Baker Fox, The Power of Small States: Diplomacy in World War 2 (Chicago: Cambridge University Press, 1959), σσ. 2-3 Omar de Raeymaeker, Introduction, στο Omar de Raeymaeker et.al. (επιμ.), Small Powers in Alignment (Leuven: Katholieke Universiteit te Leuven, 1974), σ. 18 Robert Rothstein, Alliances and Small Powers (New York London: Columbia University Press, 1968), σ Jeanne A. K. Hey, Introducing Small State Foreign Policy, στο Jeanne A. K. Hey (επιμ.), Small States in World Politics: Explaining Foreign Policy Behavior (Boulder: Lynne Rienner Publishers, 2003), σ

Διεθνής Οργανισμός είναι ένα σύνολο κρατών, που δημιουργείται με διεθνή συνθήκη, διαθέτει μόνιμα όργανα νομική προσωπικότητα διαφορετική από τα κράτη

Διεθνής Οργανισμός είναι ένα σύνολο κρατών, που δημιουργείται με διεθνή συνθήκη, διαθέτει μόνιμα όργανα νομική προσωπικότητα διαφορετική από τα κράτη Διεθνείς Οργανισμοί Περιεχόμενα Σελ.3 Τι είναι διεθνής οργανισμός; Σελ.4 Κατηγορίες διεθνών οργανισμών Σελ.5-6 Σημαντικότεροι Διεθνείς Οργανισμοί Σελ.7 Τι είναι Μη Κυβερνητικός Οργανισμός Σελ.8-11 Μ.Κ.Ο

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. Εµµανουήλ Κούµας (ηµ. γεν. 29 Ιανουαρίου 1980) Νεαπόλεως 19, Μαρούσι, 15123 +30-6979-779664, +357-97679220 e.koumas@hotmail.

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. Εµµανουήλ Κούµας (ηµ. γεν. 29 Ιανουαρίου 1980) Νεαπόλεως 19, Μαρούσι, 15123 +30-6979-779664, +357-97679220 e.koumas@hotmail. ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Εµµανουήλ Κούµας (ηµ. γεν. 29 Ιανουαρίου 1980) Νεαπόλεως 19, Μαρούσι, 15123 +30-6979-779664, +357-97679220 e.koumas@hotmail.com ΠΤΥΧΙΑ ΤΙΤΛΟΙ ΣΠΟΥ ΩΝ 2008: ιδακτορικό δίπλωµα στη Νεότερη

Διαβάστε περισσότερα

Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας. κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014

Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας. κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014 Θέμα Α1 Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014 ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ Α) Με τη βιομηχανική επανάσταση καθώς η κατοχή γης έπαυε προοδευτικά να είναι πηγή εξουσίας

Διαβάστε περισσότερα

ΣΟΥΝ ΤΣΟΥ. Οι διακεκριμένοι καθηγητές Στρατηγικής Αθανάσιος Πλατιάς και Κωνσταντίνος. Δελτίο Τύπου. Εκδόσεις: Διαθέσιμο από:

ΣΟΥΝ ΤΣΟΥ. Οι διακεκριμένοι καθηγητές Στρατηγικής Αθανάσιος Πλατιάς και Κωνσταντίνος. Δελτίο Τύπου. Εκδόσεις: Διαθέσιμο από: ΣΟΥΝ ΤΣΟΥ Πολεμική Στρατηγική Κείμενα: Αθανάσιος Πλατιάς, Κωνσταντίνος Κολιόπουλος ISBN: 978-960-531-342-5 Τιμή: 18,02 ευρώ Σελίδες: 280 Σχήμα: 17 x 24 Γλώσσα: Ελληνικά, Ημερομηνία κυκλοφορίας: 2015 Εκδόσεις:

Διαβάστε περισσότερα

Βασικά θέματα προς συζήτηση:

Βασικά θέματα προς συζήτηση: ΕΝΟΤΗΤΑ 8. ΚΟΙΝΗ ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ, ΚΟΙΝΗ ΑΜΥΝΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ Βασικά θέματα προς συζήτηση: Η ανάπτυξη της Κοινής εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφάλειας Η λήψη των αποφάσεων

Διαβάστε περισσότερα

και ηµόσιας ιοίκησης του Πανεπιστηµίου Αθηνών 1988-92: Αναπληρωτής Καθηγητής των ιεθνών Σχέσεων στο Τµήµα

και ηµόσιας ιοίκησης του Πανεπιστηµίου Αθηνών 1988-92: Αναπληρωτής Καθηγητής των ιεθνών Σχέσεων στο Τµήµα ΓΙΑΝΝΗΣ Γ. ΒΑΛΗΝΑΚΗΣ ΣΠΟΥ ΕΣ Ιούνιος 1981: ιδάκτωρ των ιεθνών Σχέσεων, Πανεπιστήµιο Pantheon Sorbonne (Παρίσι Ι) µε άριστα 1980-1981: Πανεπιστήµιο Παρίσι Ι, Diplome d Etudes Approfondies (DEA) Ιστορία

Διαβάστε περισσότερα

Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την άσκηση των Δικαιωμάτων των Παιδιών

Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την άσκηση των Δικαιωμάτων των Παιδιών Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την άσκηση των Δικαιωμάτων των Παιδιών [όπως κυρώθηκε με το N. 2502/1997: Κύρωση της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για την Άσκηση των Δικαιωμάτων των Παιδιών, (ΦΕΚ 103, τ. Α )] Άρθρο πρώτο.-

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.)

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ (Π.Ι.Ε.)

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΜΕΓΕΘΥΝΣΗ. Θεωρία και Πολιτική

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΜΕΓΕΘΥΝΣΗ. Θεωρία και Πολιτική ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΜΕΓΕΘΥΝΣΗ Θεωρία και Πολιτική Παντελής Καλαϊτζιδάκης Σαράντης Καλυβίτης ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Εισαγωγή στην οικονομική μεγέθυνση Ορισμός της οικονομικής μεγέθυνσης 15 Μια σύντομη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΟΔΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΤΟΥ ΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΜΕΛΕΤΩΝ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΥ ΤΟΥ ΑΙΜΟΥ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ

ΠΕΡΙΟΔΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΤΟΥ ΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΜΕΛΕΤΩΝ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΥ ΤΟΥ ΑΙΜΟΥ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ Βαλκανικά σύμμεικτα ΠΕΡΙΟΔΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΤΟΥ ΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΜΕΛΕΤΩΝ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΥ ΤΟΥ ΑΙΜΟΥ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ Υπεύθυνος: Μέλη: Καθ. Παρασκευή Νάσκου Περράκη Καθ. Φώτιος Σιώκης Καθ. Κυριάκος Κεντρωτής Λέκτ. Ελευθερία

Διαβάστε περισσότερα

Π. Νάσκου - Περράκη ΚΩΔΙΚΑΣ Πράξεων Διεθνούς Ανθρωπιστικού Δικαίου Νομολογία - Λημματικός Κατάλογος

Π. Νάσκου - Περράκη ΚΩΔΙΚΑΣ Πράξεων Διεθνούς Ανθρωπιστικού Δικαίου Νομολογία - Λημματικός Κατάλογος λευκή σελίδα λευκή σελίδα Π. Νάσκου - Περράκη ΚΩΔΙΚΑΣ Πράξεων Διεθνούς Ανθρωπιστικού Δικαίου Νομολογία - Λημματικός Κατάλογος Θεσσαλονίκη 2013 Π. Νάσκου - Περράκη & Εκδόσεις Πανεπιστημίου Μακεδονίας Θεσσαλονίκη

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ. Του Ιωάννη Μ. Νομικού

ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ. Του Ιωάννη Μ. Νομικού ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Του Ιωάννη Μ. Νομικού (Πρόεδρος στο Ερευνητικό Ινστιτούτο Ευρωπαϊκών και Αμερικανικών Μελετών (RIEAS) Copyright: Research Institute for European

Διαβάστε περισσότερα

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη ΕΙΣΑΓΩΓΗ Είναι γνωστό ότι, παραδοσιακά, όπως άλλα εκπαιδευτικά συστήματα έτσι και το ελληνικό στόχευαν στην καλλιέργεια και ενδυνάμωση της εθνοπολιτιστικής ταυτότητας. Αυτό κρίνεται θετικό, στο βαθμό που

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Τίτλος μαθήματος ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΥΠΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Επιλογής / Ενότητα Τεχνών (ΤΕ) ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ: ΕΙΡΗΝΗ ΝΑΚΟΥ ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΚΤ1121 ΜΟΝΑΔΕΣ ECTS:

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΟΙ ΤΩΝ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΝ ΤΩΝ ΚΡΑΤΩΝ ΜΕΛΩΝ, I. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΟΙ ΤΩΝ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΝ ΤΩΝ ΚΡΑΤΩΝ ΜΕΛΩΝ, I. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 14.6.2014 EL Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης C 183/5 Ψήφισμα του Συμβουλίου και των αντιπροσώπων των κυβερνήσεων των κρατών μελών, συνερχομένων στα πλαίσια του Συμβουλίου, της 20ής Μαΐου 2014,

Διαβάστε περισσότερα

ΒΟΓΛΗΣ ΠΟΛΥΜΕΡΗΣ. Αναπληρωτής Καθηγητής στο Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

ΒΟΓΛΗΣ ΠΟΛΥΜΕΡΗΣ. Αναπληρωτής Καθηγητής στο Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Βιογραφικό σημείωμα Ο Πολυμέρης Βόγλης γεννήθηκε στην Αθήνα το 1964. Σπούδασε στο Τμήμα Ιστορίας-Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών και εκπόνησε τη διατριβή του στο Ευρωπαϊκό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία της Ιστοριογραφίας

Ιστορία της Ιστοριογραφίας Ιστορία της Ιστοριογραφίας Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 2) Η ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Πολυμέρης Βόγλης Παραδοσιακή ιστοριογραφία Εδραιώνεται τον 19 ο αιώνα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΣΧΟΛΗ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ στη «ΝΑΥΤΙΛΙΑ»

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΣΧΟΛΗ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ στη «ΝΑΥΤΙΛΙΑ» ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΣΧΟΛΗ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ στη «ΝΑΥΤΙΛΙΑ» ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ Α. ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Έρευνα και Συγγραφή

ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Έρευνα και Συγγραφή ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΜΕ9900 ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Έρευνα και Συγγραφή Διάλεξη 7η Αναζήτηση

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΠΡΟΣΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΠΡΟΣΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΠΡΟΣΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Η ανάπτυξη του

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Συνάντησης. Υποστηρικτικό Υλικό Συνάντησης 1

Θέματα Συνάντησης. Υποστηρικτικό Υλικό Συνάντησης 1 ΤΡΙΤΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΔΙΚΤΥΟΥ «ΕΛΕΝΗ ΣΚΟΥΡΑ» για την «Ενίσχυση της Συμμετοχής των Γυναικών που ανήκουν σε ευπαθείς κοινωνικά ομάδες» στις Θέματα Συνάντησης Ολοκλήρωση προτάσεων για την

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα Stedima: Η χρησιμοποίηση των εργαλείων κοινωνικής δικτύωσης (social networks) από στελέχη επιχειρήσεων

Έρευνα Stedima: Η χρησιμοποίηση των εργαλείων κοινωνικής δικτύωσης (social networks) από στελέχη επιχειρήσεων Έρευνα Stedima: Η χρησιμοποίηση των εργαλείων κοινωνικής δικτύωσης (social networks) από στελέχη επιχειρήσεων Εισαγωγή Γιώργος Ντάκος, Πρόεδρος & Διευθύνων Σύμβουλος, Χαρχαντής Αθανάσιος STEDIMA S.A. www.stedima.gr

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνές Συμπόσιο 1914-1924, ΤΑ ΧΡΟΝΙΑ ΤΩΝ ΑΝΑΤΡΟΠΩΝ: ΕΥΡΩΠΗ & ΕΛΛΑΔΑ Δελφοί 4-6 Ιουλίου 2014

Διεθνές Συμπόσιο 1914-1924, ΤΑ ΧΡΟΝΙΑ ΤΩΝ ΑΝΑΤΡΟΠΩΝ: ΕΥΡΩΠΗ & ΕΛΛΑΔΑ Δελφοί 4-6 Ιουλίου 2014 Οργανωτική Επιτροπή Διεθνές Συμπόσιο 1914-1924, ΤΑ ΧΡΟΝΙΑ ΤΩΝ ΑΝΑΤΡΟΠΩΝ: ΕΥΡΩΠΗ & ΕΛΛΑΔΑ Δελφοί 4-6 Ιουλίου 2014 Πρύτανης Ελένη Αρβελέρ Πρόεδρος Δ.Σ. Ευρωπαϊκού Πολιτιστικού Κέντρου Δελφών Καθηγητής Αθανάσιος

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικές συλλογής δεδομένων στην ποιοτική έρευνα

Τεχνικές συλλογής δεδομένων στην ποιοτική έρευνα Το κείμενο αυτό είναι ένα απόσπασμα από το Κεφάλαιο 16: Ποιοτικές ερμηνευτικές μέθοδοι έρευνας στη φυσική αγωγή (σελ.341-364) του βιβλίου «Για μία καλύτερη φυσική αγωγή» (Παπαιωάννου, Α., Θεοδωράκης Ι.,

Διαβάστε περισσότερα

Ορισµένες διαστάσεις της εξωτερικής πολιτικής της Γαλλίας

Ορισµένες διαστάσεις της εξωτερικής πολιτικής της Γαλλίας Ορισµένες διαστάσεις της εξωτερικής πολιτικής της Γαλλίας Τα κυριότερα χαρακτηριστικά της εξωτερικής πολιτικής της Γαλλίας είναι η συνέχεια στόχων και στρατηγικών επιλογών στη βάση των πολιτικών αντιλήψεων

Διαβάστε περισσότερα

Νίκος Μαραντζίδης Πανεπιστήμιο Μακεδονίας

Νίκος Μαραντζίδης Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Νίκος Μαραντζίδης Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Η σχέση της ελληνικής κοινωνίας με την Ευρώπη και η στάση της κοινής γνώμης γύρω από το ζήτημα «Ευρώπη» είναι τόσο παλιά όσο και η συγκρότηση της ΕΟΚ στα τέλη

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΤΟ ΖΗΤΗΜΑ ΤΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΣΤΗ ΝΟΤΙΟΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΕΥΡΩΠΗ 1933-1936

Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΤΟ ΖΗΤΗΜΑ ΤΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΣΤΗ ΝΟΤΙΟΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΕΥΡΩΠΗ 1933-1936 Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΤΟ ΖΗΤΗΜΑ ΤΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΣΤΗ ΝΟΤΙΟΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΕΥΡΩΠΗ 1933-1936 Μανόλης Κούμας Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΤΟ ΖΗΤΗΜΑ ΤΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΣΤΗ ΝΟΤΙΟΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΕΥΡΩΠΗ 1933-1936

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση Συνάντηση Εργασίας ρ Χριστίνα Θεοχάρη Περιβαλλοντολόγος Μηχανικός Γραµµατέας Οικολογίας και Περιβάλλοντος ΓΣΕΕ 7 Ιουνίου 2006 1 1. Η Κοινωνική εταιρική ευθύνη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΕΔΡΙΟ Η ΔΙΚΤΑΤΟΡΙΑ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΑΡΧΩΝ ΚΑΙ Η ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ

ΣΥΝΕΔΡΙΟ Η ΔΙΚΤΑΤΟΡΙΑ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΑΡΧΩΝ ΚΑΙ Η ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΣΥΝΕΔΡΙΟ Η ΔΙΚΤΑΤΟΡΙΑ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΑΡΧΩΝ ΚΑΙ Η ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ Αίθουσα της Γερουσίας, Βουλή των Ελλήνων Πέμπτη 20 Νοεμβρίου 2014, Παρασκευή 21 και Σάββατο 22 Νοεμβρίου 2014 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Πέμπτη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... ΚΥΡΙΟΤΕΡΕΣ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... ΠΡΟΛΕΓΟΜΕΝΑ ΤΑ ΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗΣ... 1 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... ΚΥΡΙΟΤΕΡΕΣ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... ΠΡΟΛΕΓΟΜΕΝΑ ΤΑ ΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗΣ... 1 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... ΚΥΡΙΟΤΕΡΕΣ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... ΙΧ ΧΙ ΠΡΟΛΕΓΟΜΕΝΑ ΤΑ ΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗΣ... 1 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ι. Τα δικαιώματα του ανθρώπου (droits de l homme,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΝΙΑΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΚΟΠΟΣ Το διδακτορικό πρόγραμμα στην Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση αποσκοπεί στην εμβάθυνση και κριτική

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΕΠΙΤΕΛΕΙΟ ΣΤΡΑΤΟΥ

ΓΕΝΙΚΟ ΕΠΙΤΕΛΕΙΟ ΣΤΡΑΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟ ΕΠΙΤΕΛΕΙΟ ΣΤΡΑΤΟΥ Χαιρετισμός Του κ. Α/ΓΕΣ, ως Εκπροσώπου του κ. Υπουργού Εθνικής Άμυνας κ. Ευάγγελου Βενιζέλου στo Συνέδριο Χειρισμού Κρίσεων«ΑΘΗΝΑ 2011» Θεσσαλονίκη, 03 Ιουν 11 - 1 - Κύριοι πρέσβεις

Διαβάστε περισσότερα

Σύνοδος Δημάρχων και λοιπών τοπικών αρχών των κρατών. μελών της Ε.Ε. (11/02/2014 Βρυξέλλες)

Σύνοδος Δημάρχων και λοιπών τοπικών αρχών των κρατών. μελών της Ε.Ε. (11/02/2014 Βρυξέλλες) Σύνοδος Δημάρχων και λοιπών τοπικών αρχών των κρατών μελών της Ε.Ε. (11/02/2014 Βρυξέλλες) Κυρία Αντιπρόεδρε της Επιτροπής των Περιφερειών, Αγαπητή κα Γενική Διευθύντρια Le Bail, Αγαπητοί συνάδελφοι, Φίλοι

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΜΑΧΟΙ ΑΛΛΑ ΟΧΙ ΦΙΛΟΙ, ΗΠΑ ΤΟΥΡΚΙΑ, 1979-2000 15 ΕΙΣΑΓΩΓΗ

ΣΥΜΜΑΧΟΙ ΑΛΛΑ ΟΧΙ ΦΙΛΟΙ, ΗΠΑ ΤΟΥΡΚΙΑ, 1979-2000 15 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΥΜΜΑΧΟΙ ΑΛΛΑ ΟΧΙ ΦΙΛΟΙ, ΗΠΑ ΤΟΥΡΚΙΑ, 1979-2000 15 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ιστορία της στρατηγικής συνεργασίας ΗΠΑ Τουρκίας έχει μια διάρκεια εβδομήντα πέντε χρόνων, κατά την οποία οι διμερείς σχέσεις γνώρισαν ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική διαδικασία και συγγραφή διατριβής: Μεθοδολογικές παρατηρήσεις ρ. Ηλίας Μαυροειδής Σ.Ε.Π., Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο Τα στάδια της ερευνητικής διαδικασίας Τα βασικά στάδια για την εκπόνηση

Διαβάστε περισσότερα

Σύνθεση Ευρημάτων της Ανάλυσης των Αναλυτικών Προγραμμάτων που ισχύουν στις χώρες των εταίρων

Σύνθεση Ευρημάτων της Ανάλυσης των Αναλυτικών Προγραμμάτων που ισχύουν στις χώρες των εταίρων Perception, Attitude, Movement Identity Needs Action (PAM-INA) - 502077-LLP-1-2009-1-DE-COMENIUS-CMP WP3 Ανάλυση Σχολικών Προγραμμάτων Σύνθεση Ευρημάτων της Ανάλυσης των Αναλυτικών Προγραμμάτων που ισχύουν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ERSA

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ERSA ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ERSA ΜΕΛΟΣ ΤΗΣ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ (RSAI, ERSA) Οικονομική Κρίση και Πολιτικές Ανάπτυξης και Συνοχής 10ο Τακτικό Επιστημονικό

Διαβάστε περισσότερα

THE ECONOMIST ΟΜΙΛΙΑ

THE ECONOMIST ΟΜΙΛΙΑ THE ECONOMIST ΟΜΙΛΙΑ PETER SANFEY REGIONAL ECONOMIST FOR SOUTHEASTE EUROPE AND GREECE, EBRD TO THE EVENT «RESURRECTING THE GREEK ECONOMY: GREAT EXPECTATIONS?» ΠΕΜΠΤΗ 9 ΙΟΥΛΙΟΥ 2015 THE ECONOMIST ΟΜΙΛΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ

ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ 33Οι επιπτώσεις της Βιομηχανικής Επανάστασης 33Η ανάπτυξη της εκπαίδευσης 33Τα ανθρώπινα δικαιώματα στην ιστορία της τέχνης 3 3 Η Ευρώπη και ο

Διαβάστε περισσότερα

ÖÑÏÍÔÉÓÔÇÑÉÏ ÈÅÙÑÇÔÉÊÏ ÊÅÍÔÑÏ ÁÈÇÍÁÓ - ÐÁÔÇÓÉÁ

ÖÑÏÍÔÉÓÔÇÑÉÏ ÈÅÙÑÇÔÉÊÏ ÊÅÍÔÑÏ ÁÈÇÍÁÓ - ÐÁÔÇÓÉÁ ΘΕΜΑ Α1 ΙΣΤΟΡΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ 2008 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α Α Α1.1. Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν γράφοντας στο τετράδιό σας τη λέξη Σωστό ή Λάθος δίπλα στο γράµµα που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΕΠΑ.Λ. (ΟΜΑ Α Β ) 2012 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΕΠΑ.Λ. (ΟΜΑ Α Β ) 2012 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΙΣΤΟΡΙΑ ΕΠΑ.Λ. (ΟΜΑ Α Β ) 2012 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α1 ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΗ Να δώσετε το περιεχόµενο των παρακάτω διεθνών συµφωνιών: α. Συνθήκη του Αγίου Στεφάνου (1878) β. Σύµφωνο Μολότοφ Ρίµπεντροπ (1939) γ. Συνθήκη

Διαβάστε περισσότερα

Α1. Να δώσετε το περιεχόμενο των όρων που ακολουθούν: γ. Εκλεκτικοί Μονάδες 15

Α1. Να δώσετε το περιεχόμενο των όρων που ακολουθούν: γ. Εκλεκτικοί Μονάδες 15 Α1. Να δώσετε το περιεχόμενο των όρων που ακολουθούν: α. Ανόρθωση (1910) β. Κλήριγκ γ. Εκλεκτικοί Μονάδες 15 Α2. Γιατί δεν προέκυψαν ταξικά κόμματα στην Ελλάδα το τελευταίο τέταρτο του 19ου αιώνα; Μονάδες

Διαβάστε περισσότερα

στη Βουλγαρία και µετά την ένταξή της στην Ευρωπαϊκή Ένωση την 1 η Ιανουαρίου 2007, κάτω από τον πιο εύγλωττο τίτλο Σύγχρονη

στη Βουλγαρία και µετά την ένταξή της στην Ευρωπαϊκή Ένωση την 1 η Ιανουαρίου 2007, κάτω από τον πιο εύγλωττο τίτλο Σύγχρονη Σύγχρονη Βουλγαρία: Από το Ανατολικό Μπλοκ στην Ευρωπαϊκή Ένωση Πρόλογος Το παρόν βιβλίο προέκυψε µέσα από συζητήσεις που ξεκίνησαν στα τέλη του 2008 στη Σόφια γύρω από την αναγκαιότητα πρόσβασης του ελληνικού

Διαβάστε περισσότερα

European Year of Citizens 2013 Alliance

European Year of Citizens 2013 Alliance European Year of Citizens 2013 Alliance MANIFESTO Η ενεργός συμμετοχή του ευρωπαίου πολίτη είναι άμεσα συνδεδεμένη με την επιδίωξη των Ευρωπαϊκών συλλογικών στόχων και αξιών που προβλέπονται στις Συνθήκες

Διαβάστε περισσότερα

Μετάφραση και δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας (DGT/2013/TIPRs)

Μετάφραση και δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας (DGT/2013/TIPRs) Μετάφραση και δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας (DGT/2013/TIPRs) Τελική έκθεση Ιούλιος 2014 ΣΥΝΟΨΗ Σκοπός της μελέτης αυτής είναι να παρουσιάσει ορισμένα από τα κυριότερα ζητήματα που αφορούν τα δικαιώματα

Διαβάστε περισσότερα

Η ερευνητική διαδικασία: Προετοιμασία ερευνητικής πρότασης

Η ερευνητική διαδικασία: Προετοιμασία ερευνητικής πρότασης Η ερευνητική διαδικασία: Προετοιμασία ερευνητικής πρότασης και συγγραφή ερευνητικής έκθεσης / διατριβής. Δρ. Ηλίας Μαυροειδής Σ.Ε.Π.,., Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο Τα στάδια της ερευνητικής διαδικασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΣΥΜΜΑΧΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΈΝΩΣΗ: ΣΥΓΚΛΙΣΕΙς ΚΑΙ ΑΠΟΚΛΙΣΕΙς

ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΣΥΜΜΑΧΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΈΝΩΣΗ: ΣΥΓΚΛΙΣΕΙς ΚΑΙ ΑΠΟΚΛΙΣΕΙς ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΣΥΜΜΑΧΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΈΝΩΣΗ: ΣΥΓΚΛΙΣΕΙς ΚΑΙ ΑΠΟΚΛΙΣΕΙς International Conference Facilitating the Acquisition and Recognition of Key Competences ΑΡΧΙΚΗ ΙΔΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΣΕΝΑΡΙΟΥ Προβληματισμός αναφορικά

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924

Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924 Γ. ΕΡΓΑΣΙΕΣ - ΑΣΚΗΣΕΙΣ (ενδεικτικά παραδείγµατα) Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924 Με βάση τα στοιχεία που παρέχει το κεφάλαιο ΚΒ του σχολικού σας βιβλίου (σσ. 73-119) να συντάξετε έναν χρονολογικό πίνακα

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας

Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας Γραφεία: Κτήριο Αποστολίδη, Καλλιπόλεως και Ερεσού 1 T.K. 20537, 1678 Λευκωσία, Τηλ.: + 357 22893850, Τηλομ.: + 357 22 894491 Παρουσίαση 26 Ιανουαρίου 2014 2. ΣΚΟΠΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΙΚΗ ΠΡΑΞΗ. AF/CE/LB/el 1

ΤΕΛΙΚΗ ΠΡΑΞΗ. AF/CE/LB/el 1 ΤΕΛΙΚΗ ΠΡΑΞΗ AF/CE/LB/el 1 Οι πληρεξούσιοι: ΤΟΥ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΤΟΥ ΒΕΛΓΙΟΥ, ΤΟΥ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΤΗΣ ΑΝΙΑΣ, ΤΗΣ ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑΚΗΣ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΤΗΣ ΓΕΡΜΑΝΙΑΣ, ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΤΟΥ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΤΗΣ ΙΣΠΑΝΙΑΣ, ΤΗΣ ΓΑΛΛΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΙΕΘΝΩΝ, ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ & ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΙΕΘΝΩΝ, ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ & ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΙΕΘΝΩΝ, ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ & ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΟΝΟΜΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑ, ΑΜΥΝΑ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΕΝΟΠΟΙΗΣΗ (Κ.Μ. 286) Ακαδημαϊκό Έτος:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Νικόλαος Χ. Μπέκας Greek classroom of Masterστην "Κοινωνική Παιδαγωγική και μάχη ενάντια στη νεανική

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία της υπουργού Εξωτερικών, κυρίας Ντόρας Μπακογιάννη, στην παρουσίαση του βιβλίου

Ομιλία της υπουργού Εξωτερικών, κυρίας Ντόρας Μπακογιάννη, στην παρουσίαση του βιβλίου Ομιλία της υπουργού Εξωτερικών, κυρίας Ντόρας Μπακογιάννη, στην παρουσίαση του βιβλίου «Παγκόσμια Ευρώπη: οι Διεθνείς Διαστάσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης» Αθήνα 30 Ιανουαρίου 2007 1 Προσφωνήσεις. Αυτή την

Διαβάστε περισσότερα

Π. Νάσκου - Περράκη ΚΩΔΙΚΑΣ Διεθνών Πράξεων Προστασίας Δικαιωμάτων του Ανθρώπου

Π. Νάσκου - Περράκη ΚΩΔΙΚΑΣ Διεθνών Πράξεων Προστασίας Δικαιωμάτων του Ανθρώπου Π. Νάσκου - Περράκη ΚΩΔΙΚΑΣ Διεθνών Πράξεων Προστασίας Δικαιωμάτων του Ανθρώπου Παγκόσμιο και Περιφερειακό Επίπεδο Θεσσαλονίκη 2012 Π. Νάσκου - Περράκη & Εκδόσεις Πανεπιστημίου Μακεδονίας Θεσσαλονίκη 2012

Διαβάστε περισσότερα

20 ΧΡΟΝΙΑ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΛΥΣΗΣ 1993-2013 ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΗΣ ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ

20 ΧΡΟΝΙΑ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΛΥΣΗΣ 1993-2013 ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΗΣ ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ Ανδρέας Θεοφάνους 20 ΧΡΟΝΙΑ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΛΥΣΗΣ 1993-2013 ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΗΣ ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ Η οικονομική κρίση και η πρόκληση της αναβάθμισης 18 Δεκεμβρίου 2013 ΔΟΜΗ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL 2012/0011(COD) 8.11.2012. της Επιτροπής Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων

ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL 2012/0011(COD) 8.11.2012. της Επιτροπής Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2009-2014 Επιτροπή Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων 8.11.2012 2012/0011(COD) ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ της Επιτροπής Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων προς την Επιτροπή Πολιτικών

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρία Δικαίου και Θεσμών 3α. Δίκαιο και Ηθική στη Δίκη της Νυρεμβέργης

Θεωρία Δικαίου και Θεσμών 3α. Δίκαιο και Ηθική στη Δίκη της Νυρεμβέργης Αριστείδης Ν. Χατζής Αναπληρωτής Καθηγητής Φιλοσοφίας Δικαίου & Θεωρίας Θεσμών Θεωρία Δικαίου και Θεσμών 3α Δίκαιο και Ηθική στη Δίκη της Νυρεμβέργης Τμήμα Μ.Ι.Θ.Ε. 17/3/2014 ΔΙΚΗ ΤΗΣ ΝΥΡΕΜΒΕΡΓΗΣ 20

Διαβάστε περισσότερα

Furthering Innovative and Entrepreneurial Regions of Europe Προώθηση Καινοτόμων και Επιχειρηματικών Περιφερειών της Ευρώπης

Furthering Innovative and Entrepreneurial Regions of Europe Προώθηση Καινοτόμων και Επιχειρηματικών Περιφερειών της Ευρώπης Furthering Innovative and Entrepreneurial Regions of Europe Προώθηση Καινοτόμων και Επιχειρηματικών Περιφερειών της Ευρώπης Έκθεση Έρευνας μεταξύ Στελεχών Οργανισμών της Περιφέρειας Ελλάδα 2015 Αριθμός

Διαβάστε περισσότερα

τα βιβλία των επιτυχιών

τα βιβλία των επιτυχιών Τα βιβλία των Εκδόσεων Πουκαμισάς συμπυκνώνουν την πολύχρονη διδακτική εμπειρία των συγγραφέων μας και αποτελούν το βασικό εκπαιδευτικό υλικό που χρησιμοποιούν οι μαθητές των φροντιστηρίων μας. Μέσα από

Διαβάστε περισσότερα

Πρόσκληση απασχόλησης στο έργο ''Πανδέκτης: Ψηφιακός θησαυρός πρωτογενών τεκµηρίων ελληνικής ιστορίας και πολιτισµού''

Πρόσκληση απασχόλησης στο έργο ''Πανδέκτης: Ψηφιακός θησαυρός πρωτογενών τεκµηρίων ελληνικής ιστορίας και πολιτισµού'' Πρόσκληση απασχόλησης στο έργο ''Πανδέκτης: Ψηφιακός θησαυρός πρωτογενών τεκµηρίων ελληνικής ιστορίας και πολιτισµού'' Οι παρακάτω προσκλήσεις εντάσσονται στο Έργο «ΠΑΝ ΕΚΤΗΣ Νο2- Ψηφιακός Θησαυρός Πρωτογενών

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ Α

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ Α ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ Α ΘΕΜΑ Α.1 Α.1.1 Να δώσετε το περιεχόμενο των ακόλουθων όρων: α. Κλήριγκ β. Οργανισμός γ. Οργανικός Νόμος 1900 ΜΟΝΑΔΕΣ 15 Α.1.2 Να αντιστοιχίσετε κάθε δεδομένο της

Διαβάστε περισσότερα

Από τον ευρωβουλευτή του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ιωάννη Κουκιάδη, αντιπρόεδρο της. Επιτροπής Νοµικών Θεµάτων και Εσωτερικής Αγοράς

Από τον ευρωβουλευτή του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ιωάννη Κουκιάδη, αντιπρόεδρο της. Επιτροπής Νοµικών Θεµάτων και Εσωτερικής Αγοράς Από τον ευρωβουλευτή του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ιωάννη Κουκιάδη, αντιπρόεδρο της Επιτροπής Νοµικών Θεµάτων και Εσωτερικής Αγοράς εκδόθηκε η ακόλουθη ανακοίνωση µε αφορµή την τροπολογία που κατέθεσε ο ευρωβουλευτής της

Διαβάστε περισσότερα

2. Η ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΟΠΟΙΗΣΗΣ: Η ΘΕΣΜΙΚΗ ΚΑΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΗ ΥΠΟΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΜΕΤΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΕΝΩΜΕΝΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΣΕ ΔΙΕΘΝΗ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑ

2. Η ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΟΠΟΙΗΣΗΣ: Η ΘΕΣΜΙΚΗ ΚΑΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΗ ΥΠΟΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΜΕΤΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΕΝΩΜΕΝΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΣΕ ΔΙΕΘΝΗ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑ 2. Η ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΟΠΟΙΗΣΗΣ: Η ΘΕΣΜΙΚΗ ΚΑΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΗ ΥΠΟΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΜΕΤΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΕΝΩΜΕΝΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΣΕ ΔΙΕΘΝΗ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑ 2.1 Προσδιοριστικοί παράγοντες των εξωτερικών σχέσεων της ΕΕ

Διαβάστε περισσότερα

Επικεντρώνεται στην περιγραφή της χρήσης της Ανέμη και στην αξιολόγησή της.

Επικεντρώνεται στην περιγραφή της χρήσης της Ανέμη και στην αξιολόγησή της. Χρήση και αξιολόγηση της υπηρεσίας Ανέμη: έ Ψηφιακή Βιβλιοθήκη Νεοελληνικών Σπουδών, Πανεπιστήμιο Κρήτης Μαριέττα Φάνη 1, Μαρία Μονόπωλη 2, Μανόλης Κουκουράκης 3 1 Πτυχιούχος του Τμήματος Βιβλιοθηκονομίας

Διαβάστε περισσότερα

Όταν τα διαγράμματα «μιλούν»*

Όταν τα διαγράμματα «μιλούν»* Η ΥΠΟΘΕΣΗ «ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΡΙΣΗ» 13 Αντί Εισαγωγής Όταν τα διαγράμματα «μιλούν»* Στο διάστημα από τον Οκτώβριο του 2009 μέχρι το Μάιο του 2010, η Ελλάδα δέχτηκε μια πρωτοφανή χρηματοπιστωτική επίθεση, που οδήγησε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ 2011-2012 ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ (ΜΚΕ)

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ 2011-2012 ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ (ΜΚΕ) ΕΠΙ ΧΕΙΡ Η ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ 2011-2012 ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ (ΜΚΕ) ΜΑΤΙ ΚΟ ΤΗ ΤΑ Το έργο υλοποιείται στο πλαίσιο του Επιχειρησιακού Προγράµµατος «Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση»

Διαβάστε περισσότερα

Η σχέση Ιστορίας και Φιλοσοφίας των Επιστημών με την Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες Κωνσταντίνα Στεφανίδου, PhD

Η σχέση Ιστορίας και Φιλοσοφίας των Επιστημών με την Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες Κωνσταντίνα Στεφανίδου, PhD Η σχέση Ιστορίας και Φιλοσοφίας των Επιστημών με την Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες Κωνσταντίνα Στεφανίδου, PhD Εργαστήριο Διδακτικής, Επιστημολογίας Φυσικών Επιστημών και Εκπαιδευτικής Τεχνολογίας,

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΟ ΤΩΝ ΔΙΕΘΝΩΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ

ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΟ ΤΩΝ ΔΙΕΘΝΩΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΙΕΘΝΩΝ, ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ & ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΟ ΤΩΝ ΔΙΕΘΝΩΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ ΑΚΑΔΗΜAΪKO ΕΤΟΣ 2014-2015 ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

H ΕΡΜΗΝΕΙΑ του ΔΕΙΚΤΗ P/BV

H ΕΡΜΗΝΕΙΑ του ΔΕΙΚΤΗ P/BV INVESTMENT RESEARCH & ANALYSIS JOURNAL H ΕΡΜΗΝΕΙΑ του ΔΕΙΚΤΗ P/BV βάσει των ΛΟΓΙΣΤΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ των ΕΙΣΗΓΜΕΝΩΝ ΕΤΑΙΡΙΩΝ στην ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΑ Ο Πραγματικός Βαθμός Χρησιμότητας του Δείκτη στη Διαμόρφωση

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. development law 1262/82 in the recent stagnation of investment in Greece

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. development law 1262/82 in the recent stagnation of investment in Greece ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Προσωπικά στοιχεία Ονοματεπώνυμο: Αρτέμης Κουρτέσης Όνομα Πατρός: Βασίλειος Οικογενειακή κατάσταση: Έγγαμος με δύο παιδιά Ημ/νία γέννησης: 28 Ιουνίου 1963 E-mail: akourtesis@aktis-sa.gr,

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο.

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Τα τελευταία χρόνια βρισκόµαστε µπροστά σε µια βαθµιαία αποδόµηση της ανδροκρατικής έννοιας της ηγεσίας

Διαβάστε περισσότερα

Η ελευθερία και η ανεξαρτησία των μέσων ενημέρωσης στην Ελλάδα: Αξιολόγηση και προτάσεις πολιτικής

Η ελευθερία και η ανεξαρτησία των μέσων ενημέρωσης στην Ελλάδα: Αξιολόγηση και προτάσεις πολιτικής Η ελευθερία και η ανεξαρτησία των μέσων ενημέρωσης στην Ελλάδα: Αξιολόγηση και προτάσεις πολιτικής Επανεξετάζοντας τις Πολιτικές για τα Μέσα Ενημέρωσης στην Ευρώπη: Η Αξία των Ελεύθερων και Ανεξάρτητων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Κεφάλαιο 2 ο Η Επιστήμη της Διοίκησης των Επιχειρήσεων 2.1. Εισαγωγικές έννοιες Ο επιστημονικός κλάδος

Διαβάστε περισσότερα

Καθημερινή Διάλογος από το μηδέν για την αξιολόγηση

Καθημερινή Διάλογος από το μηδέν για την αξιολόγηση ΤΑ ΝΕΑ Καθημερινή Διάλογος από το μηδέν για την αξιολόγηση Του Αποστολου Λακασα Από μηδενική βάση ξεκινά πλέον τον διάλογο για την αξιολόγηση των εκπαιδευτικών ο υπουργός Παιδείας Γ. Μπαμπινιώτης, βάζοντας

Διαβάστε περισσότερα

Νεότερη Ελληνική Ιστορία Α'

Νεότερη Ελληνική Ιστορία Α' Νεότερη Ελληνική Ιστορία Α' Ενότητα 3: Δημογραφικές εξελίξεις στη νεότερη Ελλάδα Κατερίνα Γαρδίκα Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας Η δημογραφική εξέλιξη της ελληνικής κοινωνίας 2 Αναλογία

Διαβάστε περισσότερα

- 1 - Κ.Δ.Π.../2006 Αριθμός. Οι περί Εκπαιδευτικών Λειτουργών ( Προγράμματα Κατάρτισης Υποψηφίων για Προαγωγή) Κανονισμοί του 2006.

- 1 - Κ.Δ.Π.../2006 Αριθμός. Οι περί Εκπαιδευτικών Λειτουργών ( Προγράμματα Κατάρτισης Υποψηφίων για Προαγωγή) Κανονισμοί του 2006. - 1 - Κ.Δ.Π.../2006 Αριθμός Οι περί Εκπαιδευτικών Λειτουργών ( Προγράμματα Κατάρτισης Υποψηφίων για Προαγωγή) Κανονισμοί του 2006 O ΠΕPΙ ΤHΣ ΔHΜOΣΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚHΣ ΥΠHPΕΣΙΑΣ ΝOΜOΣ ΤOΥ 1969 (10 ΤOΥ 1969)

Διαβάστε περισσότερα

«DARIAH-ΑΤΤΙΚΗ Ανάπτυξη της ελληνικής ερευνητικής υποδομής για τις ανθρωπιστικές επιστήμες ΔΥΑΣ» Αθήνα, 26 Φεβρουαρίου 2015

«DARIAH-ΑΤΤΙΚΗ Ανάπτυξη της ελληνικής ερευνητικής υποδομής για τις ανθρωπιστικές επιστήμες ΔΥΑΣ» Αθήνα, 26 Φεβρουαρίου 2015 ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΑΘΗΝΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΑΘΗΝΑ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΚΑΛΩΝ ΤΕΧΝΩΝ ΙΔΡΥΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΡΕΥΝΑΣ Αθήνα, 26 Φεβρουαρίου 2015 Αξιότιμες

Διαβάστε περισσότερα

Θα αποτελέσει η Κροατία το 28 ο μέλος της Ε.Ε.;

Θα αποτελέσει η Κροατία το 28 ο μέλος της Ε.Ε.; 1 Ενημερωτικό Σημείωμα # 04 / Απρίλιος 2011 Θα αποτελέσει η Κροατία το 28 ο μέλος της Ε.Ε.; της Σύλβιας Ράντου M.Sc. στις Ευρωπαϊκές Σπουδές Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών, Δόκιμης Ερευνήτριας Κ.Ε.ΔΙΑ.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΜΕ ΞΕΝΕΣ ΧΩΡΕΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΕΦΗΒΕΙΑΣ

ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΜΕ ΞΕΝΕΣ ΧΩΡΕΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΕΦΗΒΕΙΑΣ Μάρω Παντελίδου - Μαλούτα* ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΜΕ ΞΕΝΕΣ ΧΩΡΕΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΕΦΗΒΕΙΑΣ Η επιλογή της διερεύνησης των αντιλήψεων ενός δείγματος «μικρών εφήβων»* 1 για τις σχέσεις της Ελλάδας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ. ΑΞΟΝΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΧΑΤΖΗΜΠΟΥΣΙΟΥ ΕΛΕΝΗ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΚΟΥΣΚΟΥΒΕΛΗΣ ΗΛΙΑΣ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ. ΑΞΟΝΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΧΑΤΖΗΜΠΟΥΣΙΟΥ ΕΛΕΝΗ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΚΟΥΣΚΟΥΒΕΛΗΣ ΗΛΙΑΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ. ΑΞΟΝΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΧΑΤΖΗΜΠΟΥΣΙΟΥ ΕΛΕΝΗ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΚΟΥΣΚΟΥΒΕΛΗΣ ΗΛΙΑΣ Μέρος πρώτο: Η πορεία προς μία κοινή ενεργειακή πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης Ανάγκη για

Διαβάστε περισσότερα

Ηέκδοση, για πρώτη φορά στα ελληνικά, του έργου του

Ηέκδοση, για πρώτη φορά στα ελληνικά, του έργου του Περί του πολίτη Η ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Συγγραφέας : Hobbes Thomas Μεταφραστής : Βαβούρας Ηλίας ISBN: 9789604632732 Τιμή: 15,98 Σελίδες: 416 Διαστάσεις:

Διαβάστε περισσότερα

Φιλελεύθερη Έμφαση - Διεθνείς Εκδόσεις

Φιλελεύθερη Έμφαση - Διεθνείς Εκδόσεις κατάλογος εκδόσεων Φιλελεύθερη Έμφαση - Διεθνείς Εκδόσεις Φιλελεύθερη Έμφαση Το περιοδικό Φιλελεύθερη Έμφαση εκδίδεται σε τριμηνιαία βάση από το 1999 και περιλαμβάνει αναλύσεις και σχόλια γύρω από την

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτορική Διατριβή

Διδακτορική Διατριβή Διδακτορική Διατριβή Ένας μοναχικός δρόμος με διεξόδους; Τόνια Αράχωβα, Υποψήφια Διδάκτωρ, tonia@idkaramanlis.gr Γκέλη Μανούσου, Υποψήφια Διδάκτωρ manousou@eap.gr Τόνια Χαρτοφύλακα, Υποψήφια Διδάκτωρ tonia@eap.gr

Διαβάστε περισσότερα

Εισήγηση της Επιτρόπου Προστασίας των ικαιωµάτων του Παιδιού Λήδας Κουρσουµπά στη διάλεξη µε θέµα «Ανθρώπινα ικαιώµατα,

Εισήγηση της Επιτρόπου Προστασίας των ικαιωµάτων του Παιδιού Λήδας Κουρσουµπά στη διάλεξη µε θέµα «Ανθρώπινα ικαιώµατα, 1 Εισήγηση της Επιτρόπου Προστασίας των ικαιωµάτων του Παιδιού Λήδας Κουρσουµπά στη διάλεξη µε θέµα «Ανθρώπινα ικαιώµατα, Κοινωνική ικαιοσύνη: Ο ρόλος της Εκπαίδευσης», ευτέρα 22 Μαρτίου 2011, ώρα 19:00

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ / PROGRAMME

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ / PROGRAMME ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ / PROGRAMME Παρασκευή, 2 Νοεμβρίου 2012 / Friday, 2 November 9.00 Έναρξη Συνεδρίου / Conference Inauguration Χαιρετισμός / Opening address David Landsman, British Ambassador to Greece / Βρετανός

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ: ΘΕΣΜΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Τυπικές προϋποθέσεις απόκτησης μεταπτυχιακού τίτλου εξειδίκευσης

Τυπικές προϋποθέσεις απόκτησης μεταπτυχιακού τίτλου εξειδίκευσης Εκπονώ διπλωματική ερευνητική εργασία στην εξ αποστάσεως εκπαίδευση: αυτό είναι εκπαιδευτική έρευνα; κι αν ναι, τι έρευνα είναι; Αντώνης Λιοναράκης 7-8 Ιουνίου 2008 Τυπικές προϋποθέσεις απόκτησης μεταπτυχιακού

Διαβάστε περισσότερα

προετοιμασίας και του σχεδιασμού) αρχικά στάδια (της αντιμετώπισή τους. προβλήματος της ΔΕ Ειρήνη Γεωργιάδη Καθηγήτρια Σύμβουλος της ΕΚΠ65 του ΕΑΠ

προετοιμασίας και του σχεδιασμού) αρχικά στάδια (της αντιμετώπισή τους. προβλήματος της ΔΕ Ειρήνη Γεωργιάδη Καθηγήτρια Σύμβουλος της ΕΚΠ65 του ΕΑΠ Δυσκολίες και προβλήματα που έχουν εντοπιστεί στα αρχικά στάδια (της προετοιμασίας και του σχεδιασμού) της ΔΕ στη ΘΕ ΕΚΠ 65 και προτάσεις για την αντιμετώπισή τους. Τα προβλήματα αφορούν κυρίως την επιλογή

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτήσεις σύντοµης απάντησης

Ερωτήσεις σύντοµης απάντησης Ερωτήσεις σύντοµης απάντησης 1. α) Πότε εµφανίστηκαν τα αλβανικά φύλα στη Βόρεια Ήπειρο, σε ποιες οµάδες διακρίνονται και ποια τα χαρακτηριστικά τους; β) Πώς θα χαρακτηρίζατε, κάτω απ αυτές τις συνθήκες,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΤΗΣ ΑΛΑΜΠΡΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΟΙΚΤΗ ΠΡΟΣΒΑΣΗ

ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΤΗΣ ΑΛΑΜΠΡΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΟΙΚΤΗ ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΤΗΣ ΑΛΑΜΠΡΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΟΙΚΤΗ ΠΡΟΣΒΑΣΗ Συστάσεις για πολιτικές για την ανάπτυξη της Ανοικτής Πρόσβασης στη Νότια Ευρώπη Σχέδιο δράσης για την ανάπτυξη της Ανοικτής Πρόσβασης στη Νότια Ευρώπη ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ

Διαβάστε περισσότερα

Τα Γλυπτά του Παρθενώνα στο Βρετανικό Μουσείο: Πρόταση για διαμεσολάβηση της UNESCO

Τα Γλυπτά του Παρθενώνα στο Βρετανικό Μουσείο: Πρόταση για διαμεσολάβηση της UNESCO Courtesy translation Προς τον κ. Alfredo Pérez de Armiñán Βοηθό Γενικό Διευθυντή για τον Πολιτισμό Εκπαιδευτική, Επιστημονική και Πολιτιστική Οργάνωση των Ηνωμένων Εθνών Οδός Miollis 1 75732 Παρίσι Cedex

Διαβάστε περισσότερα

στο σχέδιο νόµου «Κύρωση του Πρωτοκόλλου για τα Προνόµια και τις Ασυλίες του Κέντρου Επιβολής Νόµου της Νοτιοανατολικής Ευρώπης»

στο σχέδιο νόµου «Κύρωση του Πρωτοκόλλου για τα Προνόµια και τις Ασυλίες του Κέντρου Επιβολής Νόµου της Νοτιοανατολικής Ευρώπης» ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ στο σχέδιο νόµου «Κύρωση του Πρωτοκόλλου για τα Προνόµια και τις Ασυλίες του Κέντρου Επιβολής Νόµου της Νοτιοανατολικής Ευρώπης» Προς τη Βουλή των Ελλήνων Το εν θέµατι Πρωτόκολλο υπογράφηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Κατάλογος διευκρινιστικού υλικού..................................... 18 Πρόλογος....................................................... 27 Ευχαριστίες......................................................

Διαβάστε περισσότερα

http://kdl.kyvl.org/cgi/b/bib/bib-idx?c=eadimages;cc=eadimages;page=simple

http://kdl.kyvl.org/cgi/b/bib/bib-idx?c=eadimages;cc=eadimages;page=simple ΚΕΙΜΕΝΑ ΣΕ ΜΟΡΦΗ pdf/doc http://www.soc.uoc.gr/socmedia/socmedia/ http://www.soc.uoc.gr/socmedia/socmedia/chrkonstantinidou/ http://www.soc.uoc.gr/socmedia/socmedia/media/ http://www.soc.uoc.gr/socmedia/socmedia/chrkonstantinidou/pms

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΗΓΕΤΙΚΟΥ ΣΤΥΛ ΚΑΙ ΤΗΣ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑΣ ΣΤΙΣ ΕΠΔΟΣΕΙΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ ΣΧΟΛΕΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΗΓΕΤΙΚΟΥ ΣΤΥΛ ΚΑΙ ΤΗΣ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑΣ ΣΤΙΣ ΕΠΔΟΣΕΙΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ ΣΧΟΛΕΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΗΓΕΤΙΚΟΥ ΣΤΥΛ ΚΑΙ ΤΗΣ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑΣ ΣΤΙΣ ΕΠΔΟΣΕΙΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ ΣΧΟΛΕΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ Ανδρέας Κυθραιώτης- Πέτρος Πασιαρδής Τμήμα Επιστημών της Αγωγής Πανεπιστήμιο Κύπρου Συνέδριο Παιδαγωγικής

Διαβάστε περισσότερα

2. Σκοπός και οµή του ιδακτορικού Προγράµµατος

2. Σκοπός και οµή του ιδακτορικού Προγράµµατος Οδηγός ιδακτορικών Σπουδών Στο Τµήµα λειτουργούν, από το 1985, µεταπτυχιακές σπουδές διδακτορικής βαθµίδας. Με τη νοµοθεσία που ισχύει σήµερα, µε αίτησή τους οι απόφοιτοι του Μ.Π.Σ. µπορούν να συνεχίσουν

Διαβάστε περισσότερα

Cyprus University of Technology Open Access Author Fund

Cyprus University of Technology Open Access Author Fund Cyprus University of Technology Open Access Author Fund Ανοικτή Πρόσβαση Η πορεία της ΒΤΠ προς την Ανοικτή Πρόσβαση Cyprus University of Technology Open Access Author Fund Συμφωνία με τη Remedica Όροι

Διαβάστε περισσότερα

Καλωσορίσατε στο ΜΒΑ του Πανεπιστημίου Κύπρου

Καλωσορίσατε στο ΜΒΑ του Πανεπιστημίου Κύπρου Ηγέτες με Όραμα Καλωσορίσατε στο ΜΒΑ του Πανεπιστημίου Κύπρου Αγαπητοί φοιτητές, Εκ μέρους του Τμήματος Δημόσιας Διοίκησης και Διοίκησης Επιχειρήσεων σας καλωσορίζουμε στο μεταπτυχιακό πρόγραμμα στη Διοίκηση

Διαβάστε περισσότερα