International Conference of Greek Linguistics. the 10th. DEMOCRITUS UNIVERSITY of THRACE

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "International Conference of Greek Linguistics. the 10th. DEMOCRITUS UNIVERSITY of THRACE"

Transcript

1 DEMOCRITUS UNIVERSITY of THRACE the 10th International Conference of Greek Linguistics Edited by Zoe Gavriilidou Angeliki Efthymiou Evangelia Thomadaki Penelope Kambakis-Vougiouklis Komotini 2012

2 Οργανωτική Επιτροπή Συνεδρίου O r g a n i z i n g C o m m i t t e e Z o e G a v r i i l i d o u A n g e l i k i E f t h y m i o u E v a n g e l i a T h o m a d a k i Penelop e Kambakis -Vougiou klis Γραμματειακή Υποστήριξη S e c r e t a r i a l S u p p o r t Ioannis Anagnostopoulos M a r i a G e o r g a n t a P o l y x e n i I n t z e N i k o s M a t h i o u d a k i s L i d i j a M i t i t s E l e n i P a p a d o p o u l o u A n n a S a r a f i a n o u E l i n a C h a dji p a p a ISBN Τ υ π ο γ ρ α φ ι κ ή ε π ι μ έ λ ε ι α Ν ί κ ο ς Μ α θ ι ο υ δ ά κ η ς Ε λ έ ν η Π α π α δ ο π ο ύ λ ο υ Ε λ ί ν α Χ α τ ζ η π α π ά Σ χ ε δ ι α σ μ ό ς ε ξ ώ φ υ λ λ ο υ Ν ί κ ο ς Μ α θ ι ο υ δ ά κ ης Copyright 2012 Δ η μ ο κ ρ ί τ ε ι ο Π α ν ε π ι σ τ ή μ ι ο Θ ρ ά κ η ς D e m o c r i t u s U n i v e r s i t y o f T h r a c e Ε ρ γ α σ τ ή ρ ι ο Σ ύ ν τ α ξ η ς, Μ ο ρ φ ο λ ο γ ί α ς, Φ ω ν η τ ι κή ς, Σ η μ α σ ι ο λ ο γ ί α ς, L a b o ra to r y o f S y n ta x, M o r pho l o g y, P h o n e t i c s, S e m a n t i c s, Δ ι ε θ ν έ ς Σ υ ν έ δ ρ ι ο Ε λ λ η ν ι κ ή ς Γ λ ω σ σ ο λ ο γ ί α ς I n t er n a ti o n a l C o n fe r e n c e o f G r e e k L inguist ic s +Μ όρφωση Δ Π Θ +M orp ho SE D U T H

3 «ΚΑΙ ΟΙ ΤΟΙΧΟΙ ΕΧΟΥΝ...ΜΙΛΙΑ»: ΚΟΙΝΩΝΙΟΓΛΩΣΣΟΛΟΓΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΟΥ ΧΙΟΥΜΟΡ ΣΤΟΝ ΓΡΑΠΤΟ, ANΩΝΥΜΟ ΣΥΝΘΗΜΑΤΙΚΟ ΛΟΓΟ Μαρία Καμηλάκη Δρ Γλωσσολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών ABSTRACT Mural slogans, a highly spatialized sub-genre of political discourse, that allows anonymous, active subjects to air their voice, systematically exploit verbal humour. Based on a corpus of 286 slogans written on walls and other public surfaces, the present study analyses, in terms of humour theory, the linguistic strategies employed in them and explores their contribution to identity construction, suggesting that humorous mural slogans form a revolutionary antilanguage that challenges hegemonic discourse. Λέξεις κλειδιά: χωρικοποίηση, γλωσσικό χιούμορ, γνωστική αντίθεση, ασυμβατότητα, ταυτότητα, στόχος, αντιγλώσσα 1. Eισαγωγή Ο γραπτός, ανώνυμος συνθηματικός λόγος, σύγχρονη εκδοχή μιας πανάρχαιας και οικουμενικής πρακτικής, αξιοποιεί τους κοινωνιογλωσσικούς πόρους της γλωσσικής κοινότητας, προκειμένου να σχολιάσει τα εκάστοτε κοινωνικοπολιτικά δρώμενα, να νοηματοδοτήσει ιδεολογίες ή απλώς να «αιχμαλωτίσει» στον χρόνο προσωπικές σκέψεις και συναισθήματα. Το σύνθημα - ως συμπυκνωμένη και δραστική μορφή δημόσιας επικοινωνίας, που αποτυπώνεται σε τοίχους, κολώνες, θύρες, με σπρέι, μαρκαδόρο ή μπογιά - περιλαμβάνει στη θεματολογία του από ερωτικές εξομολογήσεις και οπαδικά μηνύματα, μέχρι πολιτικά μανιφέστα και φιλοσοφικές ενατενίσεις, σκιαγραφώντας τις σχέσεις που αναπτύσσουν τα δρώντα υποκείμενα με το κοινωνικό τους περιβάλλον και δημιουργώντας ατομικές και συλλογικές μνήμες (Ψύλλα 2009). Τα αναγραφόμενα συνθήματα βρίσκονται σε άμεση αλληλεπίδραση με τον ιδιαίτερο «χώρο» παραγωγής τους, το σύγχρονο αστικό περιβάλλον, σε τέτοιο βαθμό, μάλιστα, ώστε η συγκεκριμένη πρακτική να αποκτά λειτουργικότητα μόνο εντός του πλαισιού αναγραφής της. Αυτή η χωρικοποίηση (spatialisation) του γραπτού συνθηματικού λόγου, όπως και των συγγενών ειδών του graffiti και του street art, «διαταράσσει» και αναμορφώνει τα «ουδέτερα» αστικά κοινωνικά δίκτυα, τα οποία στηρίζονται «σε τέτοιο βαθμό στην αδιαφορία, όσο και στη διαφορά» (Wark 1997: 18). Επομένως, η ίδια η γένεση του συνθήματος είναι σύμφυτη με τη μετατροπή του τόπου σε δημόσιο χώρο, μέσω της δράσης ενός συλλογικά αυτοπροσδιοριζόμενου υποκειμένου, που αφήνει το ίχνος του εαυτού του στο «άχρωμο» αστικό τοπίο, επιδιώκοντας τη διαφοροποίηση και τη διάκριση (Sennett 1990: 41). Υπό αυτή την έννοια, λοιπόν, το σύνθημα ως επικοινωνιακή δράση ανήκει στην ευρύτερη κατηγορία του πολιτικού λόγου 1. Ένα από τα βασικά «όπλα» που επιστρατεύει ο γραπτός συνθηματικός λόγος, για να πετύχει τους στόχους του, ρητούς ή υπόρρητους, είναι το γλωσσικό χιούμορ: ευφυείς, περιπαικτικές, πικρόχολες, ειρωνικές ή και υβριστικές χιουμοριστικές ατάκες «κοσμούν» κάθε είδους διαθέσιμη επιφάνεια, μετατρέποντας την πόλη σε ένα απέραντο σημειωματάριο. 1 Ως «πολιτικά» ορίζουμε τα κείμενα που αποσκοπούν στην επίτευξη πολιτικών στόχων μέσω του χειρισμού των γλωσσικών μέσων (Φραντζή και Γεωργαλίδου 2009: 1249). Πβ. Obeng 2000: 362, ο οποίος εντάσσει την πρακτική του graffiti στον πολιτικό λόγο. In Z. Gavriilidou, A. Efthymiou, E. Thomadaki & P. Kambakis-Vougiouklis (eds), 2012, Selected papers of the 10th ICGL, pp Komotini/Greece: Democritus University of Thrace.

4 [ ΜΑΡΙΑ ΚΑΜΗΛΑΚΗ ] 2. Σκοπός-Μέθοδος Σκοπός της συγκεκριμένης ανακοίνωσης είναι η ανάλυση δεδομένων από τον γραπτό συνθηματικό λόγο στο πλαίσιο της Γενικής Θεωρίας για το Γλωσσικό Χιούμορ των Attardo και Raskin (1991 πβ. Attardo 1994, 2001), σύμφωνα με την οποία το χιούμορ στηρίζεται στην ασυμβατότητα (incongruity), δηλαδή τη γνωστική αντίθεση (script opposition) ανάμεσα σε δύο σενάρια/γνωστικά σχήματα, τα οποία, ενώ φαίνονται διαφορετικά και ετερόκλητα, μέσα στο κείμενο συνδυάζονται, προκαλώντας την έκπληξη και την ανατροπή των προσδοκιών του αποδέκτη. Με άλλα λόγια, ο συντάκτης του εκάστοτε χιουμοριστικού κειμένου «εντοπίζει γύρω του/της ένα συμβάν το οποίο ο/η ίδιος/-α κρίνει ως ασύμβατο, ότι δηλαδή αντιβαίνει στα αναμενόμενα και σε ό,τι θα έπρεπε κανονικά να συμβαίνει, και στη συνέχεια ο/η ίδιος/α επιλέγει να το κωδικοποιήσει έτσι ώστε να φέρει στην επιφάνεια την ασυμβατότητα αυτή» (Τσάκωνα 2009: 1188). Ειδικότερα, θα επιχειρηθεί η διπλή, υφολογική και κοινωνιογλωσσολογική, προσέγγιση των χιουμοριστικών συνθημάτων, προκειμένου να διερευνηθεί: 1) με ποιες γλωσσικές - ή/και ευρύτερα γνωστικές - στρατηγικές διατυπώνεται σε αυτά το γλωσσικό χιούμορ και 2) με δεδομένο ότι «κάθε λέξη αποτελεί ένταξη στα κοινωνικά δίκτυα, στα οποία ανήκουν αυτές οι λέξεις» (Gergen 1994: 22), πώς οι γλωσσικές τους επιλογές συμβάλλουν στη διαδικασία οικοδόμησης κοινωνικών ταυτοτήτων. Το κειμενικό σώμα που θα αναλύσουμε αποτελείται από 286 χιουμοριστικά συνθήματα, που καταγράψαμε με επιτόπια έρευνα στο κέντρο της Αθήνας, αλλά και αναζήτηση σε διαδικτυακές πηγές 2, τα οποία επελέγησαν από ένα ευρύτερο corpus 440 συνθημάτων, τόσο χιουμοριστικών, όσο και μη - επομένως, τα χιουμοριστικά συνθήματα καλύπτουν το 65% του συνολικού σώματος κειμένων. 3. Aνάλυση δεδομένων Κατά την επεξεργασία των δεδομένων του corpus, κάθε σύνθημα αντιμετωπίστηκε ως αυτοτελής χιουμοριστική φράση (jab line, Attardo 2001: 89), η οποία περιλαμβάνει λέξεις, φράσεις ή προτάσεις που θεωρούνται ασύμβατες με το περιεχόμενο ή/και το επίπεδο ύφους του κειμένου, παραβιάζοντας τις προσδοκίες του αναγνώστη. Τα παρατιθέμενα στη συνέχεια συνθήματα εμφανίζονται στη μορφή που εντοπίστηκαν, με διατήρηση των όποιων ορθογραφικών 3 ή γραμματικοσυντακτικών αποκλίσεων, των σημείων στίξεως, της μικρογράμματης ή κεφαλαιογράμματης γραμματοσειράς κ.ο.κ. Η χρήση του συμβόλου «/» δηλώνει την αλλαγή σειράς στο πρωτότυπο σύνθημα. 3.1 Στρατηγικές εκφοράς του χιουμοριστικού συνθηματικού λόγου Από την ανάλυση του σχετικού υλικού προέκυψε μια σειρά από στρατηγικές πρόκλησης του γλωσσικού χιούμορ, οι οποίες αξιοποιούν τόσο τις διάφορες διαθέσιμες από το γλωσσικό σύστημα επιλογές σε φωνολογικό, μορφολογικό, συντακτικό και λεξιλογικό επίπεδο (βλ. γλώσσα (language) στο μοντέλο των έξι γνωστικών παραμέτρων (knowledge resources) 4 των Attardo και Raskin), όσο και ευρύτερους γνωσιακούς μηχανισμούς συγκρότησης του γλωσσικού νοήματος. Στη συνέχεια παρουσιάζεται ενδεικτική, και όχι εξαντλητική, τυποίηση των στρατηγικών που εντοπίστηκαν, με βάση τη συχνότητα εμφάνισής τους στο corpus. Να σημειωθεί ότι οι διάφορες στρατηγικές δεν είναι αμοιβαίως αποκλειόμενες, αντιθέτως μπορεί να συνυπάρχουν στο ίδιο σύνθημα. Για τις ανάγκες της παρούσας μελέτης, ως κριτήριο κατηγοριοποίησης του κάθε συνθήματος θεωρήθηκε η, κατά την άποψή μας, κυρίαρχη σε αυτό στρατηγική. 2 Οι ιστοσελίδες στις οποίες ανατρέξαμε είναι οι εξής: 1) 2) 3) /03/50kaliterasin8imata/ (τελευταία πρόσβαση: Σεπτέμβριος 2011). 3 Πέραν των συνήθων ορθογραφικών λαθών, δεν εντοπίστηκαν εξόφθαλμα εμπρόθετες χιουμοριστικές αλλοιώσεις του ορθογραφικού συστήματος (π.χ. αναγραμματισμοί, επανάληψη μορφημάτων για λόγους προβολής/εστίασης κ.ο.κ., βλ. ενδεικτικά Breva Claramonte and García Alonso 1993, πβ. Jaffe 2000: 498), με εξαίρεση το σύνθημα «ΕΝΑΝΤΥΑ ΣΤΙΝ ΑΣΤΟΙΚΥ ΩΡΘΩΓΡΑΦΕΙΑ». 4 Βλ. Attardo 2001: [ 828 ]

5 [ «ΚΑΙ ΟΙ ΤΟΙΧΟΙ ΕΧΟΥΝ...ΜΙΛΙΑ»: ΚΟΙΝΩΝΙΟΓΛΩΣΣΟΛΟΓΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΟΥ ΧΙΟΥΜΟΡ ΣΤΟΝ ΓΡΑΠΤΟ, ANΩΝΥΜΟ ΣΥΝΘΗΜΑΤΙΚΟ ΛΟΓΟ ] Διακειμενικότητα (83 συνθήματα) H διακειμενικότητα (intertextuality) ως ιδιότητα ενός κειμένου να ενσωματώνει αποσπάσματα από άλλα κείμενα, με αποτέλεσμα η ερμηνεία του να μην είναι αυτάρκης, αλλά να εξαρτάται εν πολλοίς από την επιτυχή ανάγνωση των ενυπαρχουσών σε αυτό διακειμενικών ενδείξεων, αποτελεί στο υπό εξέταση σώμα γλωσσικών δεδομένων τη συνηθέστερη στρατηγική εκφοράς του γλωσσικού χιούμορ, στην οποία αξιοποιούνται τόσο τα γλωσσικά, όσο και τα γνωσιακά αποθέματα του δυνητικού αποδέκτη. Ειδικότερα, η ανάκληση διακειμενικών αναφορών προκαλεί σύγκρουση σεναρίων ανάμεσα στο αρχικό κείμενο (διακείμενο) και το τελικό, ανατρέποντας τις προσδοκίες των περαστικών. Ως πηγή έμπνευσης των συνθημάτων του corpus λειτούργησαν διακείμενα, όπως διαφημίσεις (1), μικρές αγγελίες (2), διάσημες ρήσεις (3), παραμύθια (4), κινηματογραφικές ταινίες (5) ή και κηδειόχαρτα (6): (1) «ΑΚΟΜΗ ΚΑΙ ΤΟ ΑΡΙΕΛ / ΚΑΝΕΙ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ / ΕΣΥ;» (πβ. «Το Αριέλ Ultra φέρνει την επανάσταση στο πλύσιμο»). (2) «Ζητούνται αναρχικοί για κατεδάφιση πολυκατοικίας. / Τηλ. 100». (3) «Δεν ελπίζω τίποτα / δε φοβάμαι / τίποτα, είμαι άνεργη» (πβ. «Δεν ελπίζω τίποτα, δεν φοβάμαι τίποτα, είμαι ελεύθερος», Ν. Καζαντζάκης). (4) «Ψήφισε Αλί Μπαμπά / Έχει μόνο / 40 κλέφτες» (πβ. «Ο Αλή Μπαμπά και οι 40 κλέφτες»). (5) «ΕΝΩ ΕΣΕΙΣ ΚΟΙΜΟΣΑΣΤΑΝ...» (πβ. «Ενώ εσύ κοιμόσουν»). (6) «ΤΟ ΛΑΤΡΕΥΤΟ ΜΑΣ ΜΝΗΜΟΝΙΟ ΚΗΔΕΥΟΥΜΕ ΤΗΝ ΚΥΡΙΑΚΗ 5 ΙΟΥΝΙΟΥ ΣΤΙΣ Μ.Μ. ΣΤΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ. Η ΠΟΜΠΗ ΞΕΚΙΝΑ ΑΠΟ ΠΛΑΤΕΙΑ ΜΟΝΑΣΤΗΡΑΚΙ (ΜΕΤΡΟ). Η ΜΗΤΕΡΑ ΑΓΓΕΛΑ ΜΕΡΚΕΛ.Ο ΘΕΙΟΣ ΜΠΑΡΑΚ ΟΜΠΑΜΑ. ΟΙ ΛΟΙΠΟΙ ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ. ΓΡΑΦΕΙΟ ΚΗΔΕΙΩΝ ΤΟΥ ΑΓΑ- ΝΑΚΤΙΣΜΕΝΟΥ ΛΑΟΥ. ΔΙΑΝΥΚΤΕΡΕΥΕΙ ΚΑΙ ΕΠΑΓΡΥΠΝΑ». Στις διακειμενικές πηγές γλωσσικού χιούμορ εντάσσουμε και την αποπαγίωση 5 και παραφθορά στερεότυπων φράσεων, παροιμιών, αρχαίων γνωμικών κ.λπ., δηλαδή την ακύρωση της μορφοσυντακτικής σταθερότητας εκφράσεων που χαρακτηρίζονται ως παγιωμένες και την κατάργηση της συμβολικής σχέσης που υπήρχε μεταξύ των στοιχείων τους (βλ. Γαβριηλίδου και Τσάκωνα : 155), διαδικασία η οποία καταλήγει στη δημιουργία λογοπαιγνίων μέσω της σύγκρισης της αρχικής έκφρασης με την τελική. Π.χ.: (7) «Η ΕΥΤΥΧΙΑ ΔΕ ΦΕΡΝΕΙ ΤΑ ΛΕΦΤΑ» (πβ. «Τα λεφτά δεν φέρνουν την ευτυχία»). (8) «ΕΙΣ ΟΙΩΝΟΣ ΑΡΙΣΤΟΣ / ΑΜΥΝΕΣΘΑΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΤΗ ΣΑΣ» (πβ. «Εις οιωνός άριστος, αμύνεσθαι περί πάτρης» το λογοπαίγνιο στηρίζεται στο ζεύγος παρωνύμων «πάρτης-πάτρης»). (9) «ΧΟΥΝΤΑ ΕΙΝΑΙ ΘΑ ΠΕΡΑΣΕΙ» (πβ. «Μπόρα είναι, θα περάσει»). Εικόνα 1 Αποπαγίωση και παραφθορά στερεότυπων εκφράσεων Μια ειδικότερη υποκατηγορία αποπαγιωμένων «διακειμενικών» συνθημάτων περιλαμβάνει τη χιουμοριστική παραλλαγή άλλων, ευρέως διαδεδομένων - κάτι σαν ανακύκλωση του προϋπάρχοντος υλικού. Η διατήρηση της ρυθμικής δομής του αρχικού συνθήματος στο αποπαγιωμένο διευκολύνει τη συνειρμική σύνδεση των δύο εκ μέρους του θεατή, δημιουργώντας ανανεωμένες εκδοχές, ουσιαστικά παρωδίες, της συνθηματολογικής παράδοσης: 5 Πβ. και Νάκας 2006: [ 829 ]

6 [ ΜΑΡΙΑ ΚΑΜΗΛΑΚΗ ] (10) «ΦΟΝΙΑΔΕΣ ΤΩΝ ΨΑΡΙΩΝ ΑΡΓΥΡΟΠΕΛΕΚΑΝΟΙ» (πβ. «Φονιάδες των λαών Αμερικάνοι»). (11) «Η ΚΥΠΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΚΙΝΕΖΙΚΗ» (πβ. «Η Κύπρος είναι ελληνική»). (12) «Ψωμί, μπριζόλα, Coca Cola» (πβ. «Ψωμί, παιδεία, ελευθερία») Σχηματικός λόγος (76 συνθήματα) Στη συγκεκριμένη κατηγορία συμπεριλαμβάνονται εκφωνήματα στα οποία το γλωσσικό χιούμορ α- ποκρυσταλλώνεται σε γνωστoύς από την κλασική ρητορική μηχανισμούς, δηλαδή έντεχνες αποκλίσεις από τις προσδοκίες του αποδέκτη σε επίπεδο είτε μορφής (σχήματα λόγου), είτε σημασίας (τρόποι) 6. Τα συνθέστερα ρητορικά σχήματα των συνθημάτων του corpus είναι τα εξής: Μεταφορά 7 Ως ένας από τους κεντρικούς γνωστικούς μηχανισμούς αντίληψης της πραγματικότητας και κατασκευής γλωσσικού νοήματος (βλ. μεταξύ άλλων Lakoff and Johnson 1980), που «βασίζεται στη (μερική συνήθως) ομοιότητα ή αναλογία που εντοπίζεται ανάμεσα σε δύο πράγματα που κατά κανόνα δεν φαίνονται να σχετίζονται μεταξύ τους» (Τσάκωνα 2009: 1189, πβ. Τσάκωνα 2004: ), η μεταφορά στον συνθηματικό λόγο παράγει χιουμοριστικό αποτέλεσμα μέσα από την επίλυση της γνωστικής αντίθεσης που προκαλείται από τη σύγκριση ανόμοιων οντοτήτων (Attardo 2001: 25-27, ). Π.χ.: (13) «ΕΙΣΟΥΝ / ΚΑΛΟ ROBOT / ΣΗΜΕΡΑ;». Η ερμηνεία του συνθήματος (13) προϋποθέτει την αναγνώριση της ασυμβατότητας του σημασιολογικού χαρακτηριστικού [έμψυχο], που αντιστοιχεί στο εννοούμενο υποκείμενο-αποδέκτη, και [άψυχο], που προσιδιάζει στο κατηγορούμενο ρομπότ, δηλαδή την αναγνώριση της παραβίασης των περιορισμών επιλογής (selectional restrictions). Ως υπόβαθρο του συγκεκριμένου συνθήματος μπορεί να θεωρηθεί η διαδεδομένη εννοιολογική μεταφορά «Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΕΙΝΑΙ ΜΗΧΑΝΗ» (HUMAN IS MA- CHINE/ΙMPLEMENT, βλ. Goatly 2007: ), χωρίς να αποκλείεται και η διακειμενική του αναφορά («ήσουν καλό παιδί σήμερα;»). Είδος μεταφοράς είναι και η προσωποποίηση, όπου χαρακτηριστικά εμψύχου αποδίδονται σε άψυχες οντότητες: (14) «Συναχώνονται οι Βρυξέλες / και φταρνίζεται / η Αθήνα..». (15) «ΞΥΠΝΑ ΗΡΘΕ Η ΩΡΑ / ΝΑ ΤΑΪΣΕΙΣ ΤΙΣ ΤΡΑΠΕΖΕΣ!». Συχνά η σύγκρουση σεναρίων προκαλείται από το παιχνίδι ανάμεσα στην κυριολεκτική και τη μεταφορική σημασία ενός λεξήματος: (16) «Ξεκουμπώστε το μυαλό σας / τόσο συχνά όσο και το παντελόνι σας». (17) «Παλιά καίγαν τα βιβλία / Τώρα καίνε τα μυαλά» Οξύμωρο Το οξύμωρο συνδυάζει δύο έννοιες αντιφατικές μεταξύ τους ή φαινομενικά αλληλοαποκλειόμενες, οι οποίες εκφράζουν, ωστόσο, κατά βάθος ένα λογικό νόημα (Μπαμπινιώτης 2002: 1276). Π.χ.: (18) «Ο ΚΟΣΜΟΣ ΘΑ ΚΑΤΑΣΤΡΑΦΕΙ ΑΥΡΙΟ / ΠΟΡΕΙΑ ΔΙΑΜΑΡΤΥΡΙΑΣ ΤΗΝ ΕΡΧΟΜΕΝΗ ΤΡΙΤΗ». Μέσα από την αξιοποίηση του συγκεκριμένου σχήματος συνήθως τονίζεται η αντίθεση ανάμεσα, αφενός, στη ζοφερή πραγματικότητα που περιβάλλει τους συντάκτες των συνθημάτων και, αφετέρου, στον ιδεατό κόσμο που αυτοί οραματίζονται. Π.χ.: 6 Η θεωρητική διάκριση μεταξύ σχημάτων λόγου (shemes) και τρόπων (tropes) εκφεύγει των ορίων της παρούσας μελέτης και, ως εκ τούτου, δεν θα μας απασχολήσει περαιτέρω (βλ. σχετικά Maes and Schilperoord 2009). 7 Βλ. Λεξικό Γλωσσολογικών Όρων [στο εξής: ΛΓΟ]. [ 830 ]

7 [ «ΚΑΙ ΟΙ ΤΟΙΧΟΙ ΕΧΟΥΝ...ΜΙΛΙΑ»: ΚΟΙΝΩΝΙΟΓΛΩΣΣΟΛΟΓΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΟΥ ΧΙΟΥΜΟΡ ΣΤΟΝ ΓΡΑΠΤΟ, ANΩΝΥΜΟ ΣΥΝΘΗΜΑΤΙΚΟ ΛΟΓΟ ] (19) «ΑΝ ΟΙ ΕΚΛΟΓΕΣ ΑΛΛΑΖΑΝ ΚΑΤΙ / ΘΑ ΗΤΑΝ ΠΑΡΑΝΟΜΕΣ». (20) «ΑΝ ΘΕΣ ΝΑ / ΟΝΕΙΡΕΥΕΣΑΙ... / ΞΥΠΝΑ!» Επανάληψη 8 Τα συνθήματα που στηρίζονται στην επανάληψη εκμεταλλεύονται τη ρυθμική δομή της νέας ελληνικής, προκειμένου να δημιουργήσουν σύγκρουση σεναρίων ανάμεσα στις δύο οιονεί μετρικές ενότητες του συνθήματος. Στο corpus εντοπίστηκαν τα εξής επαναληπτικά σχήματα: Αντιμεταβολή: η επανάληψη λεξικών μονάδων σε διαδοχικές ενότητες λόγου με αντίστροφη σειρά, που δημιουργεί λογοπαίγνιο. Π.χ.: (21) «ΟΙ ΤΟΙΧΟΙ / ΕΧΟΥΝ / ΑΥΤΙΑ ΚΑΙ / ΤΑ ΑΥΤΙΑ ΣΑΣ / ΤΟΙΧΟΥΣ». (22) «Κάτω τα ζήτω, ζήτω τα κάτω». Ομοιοτέλευτο: δύο ή περισσότερες διαδοχικές ενότητες λόγου που τελειώνουν με ίδιες, ομοιοκατάληκτες ή ομόηχες λέξεις. Π.χ.: (23) «ΠΕΝΤΕ ΜΕΡΕΣ ΤΡΩΣ ΤΟ ΑΓΓΟΥΡΙ ΚΑΙ / ΣΤΟ ΚΛΑΜΠ ΤΟ ΠΑΙΖΕΙΣ ΜΟΥΡΗ». (24) «ΡΟΥΧΑ GUCCI / ΜΥΑΛΟ ΚΟΥΚΟΥΤΣΙ». Αν(ταν)ακλαστικό: βλ. σχετικά Σημασιολογικές σχέσεις (64 συνθήματα) Η εκμετάλλευση των σημασιολογικών σχέσεων των λεξημάτων προκαλεί σύγκρουση ανάμεσα σε αντιτιθέμενες σημασιολογικές διαστάσεις. Στο πλαίσιο αυτού του «παιχνιδιού» με τα σημασιολογικά όρια των λέξεων στο corpus αξιοποιήθηκαν οι ακόλουθες εκφάνσεις της σημασίας: Πολυσημία Ο συσχετισμός μιας μορφής με περισσότερες από μία σημασίες, οι οποίες, λόγω της προφανούς σημασιολογικής τους συσχέτισης, αντιμετωπίζονται ως διαφορετικές σημασίες της ίδιας λέξης 9. Π.χ.: (25) «ΤΩΡΑ ΜΕΧΡΙ ΚΑΙ 50% / ΕΚΠΤΩΣΗ ΣΤΙΣ ΑΞΙΕΣ ΣΑΣ!» (έκπτωση: 1. «το ποσό κατά το οποίο μειώνεται η τιμή πωλήσεως προϊόντος από τον πωλητή», 2. μτφ. «ο ξεπεσμός» η παρουσία του ποσοστού 50% παραπέμπει αρχικά στην πρώτη σημασία του λεξήματος, εντύπωση που αμέσως ανατρέπεται από τη σύμφραση «έκπτωση αξιών», που ακολουθεί ελαφρώς παραλλαγμένη και αξιοποιεί τη δεύτερη σημασία) 10. (26) «Κάτω τα κόμματα, ζήτω οι τελείες» (κόμμα: 1. πολιτικός σχηματισμός, 2. σημείο στίξης). Στην πολυσημία στηρίζεται και το αν(ταν)ακλαστικό σχήμα (βλ. Νάκας 2006: , ), στο οποίο επαναλαμβάνεται σε μια ενότητα λόγου η ίδια αυτόνομη λεξική μονάδα με διαφορετική σημασία ή/και χρήση: (27) «Για να καταλάβεις έναν χώρο / πρέπει να τον καταλάβεις». (28) «ΤΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ ΘΕΛΕΙ / ΣΥΝΤΑΓΜΑ». 8 Βλ. Νάκας 2005, Κακριδή-Ferrari [ΛΓΟ]. 10 Μπαμπινιώτης 2002: 582. [ 831 ]

8 [ ΜΑΡΙΑ ΚΑΜΗΛΑΚΗ ] Συνομιλιακή υποδήλωση 11 Η συνομιλιακή υποδήλωση κατά την επίλυση της οποίας ο συντάκτης του συνθήματος προσδοκά ότι ο αποδέκτης θα ανασυνθέσει το συνομιλιακό υπονόημα. Π.χ.: (29) «ΤΑ ΓΚΑΖΑΚΙΑ / ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΜΟΝΟ / ΓΙΑ ΚΑΦΕ!» Επέκταση της καθιερωμένης σημασίας Η επέκταση της καθιερωμένης σημασίας και δημιουργία νέων, ανατρεπτικών σημασιολογικών εκδοχών. Π.χ. στο σύνθημα (30), η ασυμβατότητα εντοπίζεται ανάμεσα στη συνήθη σημασία του επιθέτου «κοινωνικός», δηλαδή «που δημιουργεί εύκολα σχέσεις με τους άλλους ανθρώπους, είναι ικανός να ζήσει μέσα στην κοινωνία» 12 και στη χιουμοριστική επέκτασή του «που λουφάρει μετά συνοδείας». (30) «ΜΗΝ ΕΙΣΤΕ / ΑΝΤΙΚΟΙΝΩΝΙΚΟΙ. ΛΟΥΦΑΡΕΤΕ ΜΕ ΠΑΡΕΑ!» Ανακυριολεξία (ή απομεταφορά, βλ. Νάκας 2006: ) Η επαναφορά ενός λεξήματος στην αρχική, κυριολεκτική του σημασία, αντί της μεταφορικής. Π.χ. στα συνθήματα (31) και (32), οι παρατιθέμενες μεταφορικές συμφράσεις «χρυσός κανόνας» (=βέλτιστη πρακτική) και «χτυπάω εισιτήριο» (=ακυρώνω), αντιστοίχως, αποπαγιώνονται στη συνέχεια και χρησιμοποιούνται κυριολεκτικά, σαν ελεύθερα συντάγματα, πυροδοτώντας χιουμοριστικούς συνειρμούς: (31) «Ο ΧΡΥΣΟΣ ΚΑΝΟΝΑΣ ΕΙΝΑΙ ΕΝΑΣ / ΑΥΤΟΣ ΠΟΥ ΕΧΕΙ ΤΟ ΧΡΥΣΟ ΦΤΙΑΧΝΕΙ ΤΟΝ ΚΑΝΟΝΑ». (32) «ΜΗΝ ΧΤΥΠΑΣ / ΕΙΣΙΤΗΡΙΟ / ΧΤΥΠΑ ΕΛΕΓΧΤΗ» Συμφυρμός λεξημάτων Ο Συμφυρμός λεξημάτων, που καταλήγει στη δημιουργία υβριδικών γλωσσικών στοιχείων, όπως π.χ. το παρακάτω σύνθημα, που πλαισιώνεται πολυτροπικά από μια εικόνα 13. Εικόνα 2 Συμφυρμός Αντωνυμία Η σημασιολογική αντίθεση μεταξύ λεξικών μονάδων, η αξιοποίηση της οποίας λ.χ. στο σύνθημα (33) καταλήγει σε χιουμοριστική σύγκρουση μεταξύ «ψευδοαντώνυμων», με την προσθήκη του προθήματος αντι- και στα δύο λεξήματα της σύμφρασης παθητικός καπνιστής: (33) «Δεν υπάρχουν παθητικοί καπνιστές / μόνο αντιπαθητικοί αντικαπνιστές». 11 [ΛΓΟ]. 12 Λεξικό της Κοινής Νεοελληνικής. 13 Να σημειωθεί ότι μόνο σε τέσσερα συνθήματα του corpus επισημάνθηκε πλαισίωση από άλλες σημειωτικές πρακτικές, όπως η εικόνα, η γελοιογραφία κ.ο.κ. [ 832 ]

9 [ «ΚΑΙ ΟΙ ΤΟΙΧΟΙ ΕΧΟΥΝ...ΜΙΛΙΑ»: ΚΟΙΝΩΝΙΟΓΛΩΣΣΟΛΟΓΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΟΥ ΧΙΟΥΜΟΡ ΣΤΟΝ ΓΡΑΠΤΟ, ANΩΝΥΜΟ ΣΥΝΘΗΜΑΤΙΚΟ ΛΟΓΟ ] Ομοηχία Η φωνητική ταυτότητα σημασιολογικά διαφοροποιημένων λεξημάτων, από την οποία προκύπτουν εναλλακτικές αναγνώσεις του ίδιου συνθήματος. Π.χ.: (34) «ΤΑ ΠΤΥΧΙΑ COPIES / ΚΤΩΝΤΑΙ». Εικόνα 3 Ομοηχία Γλωσσική ποικιλότητα (47 συνθήματα) Η χιουμοριστική αξιοποίηση της γλωσσικής ποικιλότητας στα συνθήματα του corpus περιλαμβάνει κυρίως λεξήματα του οικείου/προφορικού ύφους (γαμάτο, τζαμπατζής, γουστάρετε), μειωτικούς όρους (βλάκες, κουφάλες, λαμόγια) και «λέξεις-ταμπού» 14 (μαλάκας, σκατά, πουτάνα κ.ο.κ.), γλωσσικά στοιχεία που θεωρούνται ακατάλληλα για τις πρωτοτυπικές μορφές δημόσιας έκφρασης, τα οποία, εντούτοις, συχνά εμφιλοχωρούν σε κειμενικά είδη που κινούνται στα όρια μεταξύ προφορικού και γραπτού ύφους, όπως είναι τα συνθήματα. Άλλωστε, από την εποχή του Αριστοφάνη μέχρι σήμερα η αθυροστομία και η βωμολοχία συνδέονται με την πρόκληση κωμικού αποτελέσματος. Π.χ.: (35) «ΦΑΤΕ ΣΚΑΤΑ / ΚΕΡΝΑΕΙ / ΤΟ / ΚΡΑΤΟΣ». (36) «ΑΝΑΓΚΗ / ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΧΕΣΙΜΟ. / ΟΧΙ ΟΙ ΕΚΛΟΓΕΣ!». *** Συνοψίζοντας, μέσω των διαφόρων στρατηγικών εκφοράς του γλωσσικού χιούμορ που προαναφέρθηκαν, οι συντάκτες των συνθημάτων αξιοποιούν, αφενός, τις δυνατότητες που προσφέρει το γλωσσικό ρεπερτόριο και οι ρητορικοί μηχανισμοί της νέας ελληνικής και, αφετέρου, τις προϋπάρχουσες πραγματολογικές γνώσεις των περαστικών για την επικαιρότητα, την κουλτούρα και τις αξίες της ελληνικής γλωσσικής κοινότητας, προκειμένου να διατυπώσουν ατάκες που προσελκύουν την προσοχή του αποδέκτη, τού δημιουργούν μια αίσθηση προφορικότητας και οικειότητας 15 (πβ. Breva Claramonte and García Alonso 1993 Nwoye 1993: 433, 439 Jaffe 2000: 498) και τον διεγείρουν συγκινησιακά, ε- νεργοποιώντας τις θετικές ή αρνητικές συνδηλώσεις που φέρουν τα γλωσσικά στοιχεία (πβ. Τσάκωνα 2009: ). Έτσι, τελικά τα χιουμοριστικά συνθήματα γίνονται όχημα για την αιχμηρή κριτική νοσηρών κοινωνικοπολιτικών πρακτικών, την εξοικείωση (domestication, Morris 1993) των περαστικών με ανατρεπτικές ιδέες και την υποβολή σε αυτούς νέων τρόπων αντίληψης και δράσης. 14 Βλ. Χαραλαμπάκης 2009: Στο corpus επισημάνθηκαν περιορισμένες περιπτώσεις «λέξεων-ταμπού», μόλις 28 σε 286 συνθήματα (ποσοστό 9.79%). 15 Αντιθέτως, στα συνθήματα σε τοίχους σπανίζουν τα λεξήματα από πρότυπες ποικιλίες (πβ. Dürmüller ό.π.: 279), όπως η λόγια παράδειγμα από το corpus: «Ου φονεύσεις / αν δεν έχεις καλό δικηγόρο», «Του οχταώρου οι πεσόντες νανουρίζονται με τσόντες». [ 833 ]

10 [ ΜΑΡΙΑ ΚΑΜΗΛΑΚΗ ] 3.2 Τα χιουμοριστικά συνθήματα ως μέσο έκφρασης ταυτότητας Οι γλωσσικές επιλογές των συνθημάτων σχετίζονται άμεσα με το κοινωνικοπολιτικό δίκτυο, στο οποίο εντάσσεται ο δημιουργός τους, καθώς και με τα ιδιαίτερα κίνητρα 16 που υποκινούν τη δράση του. Με άλλα λόγια, το ύφος (style) αποτελεί «πηγή στην ενεργό δημιουργία, αναπαράσταση και αναδημιουργία της ταυτότητας 17 του ομιλητή» (Schilling-Estes 2002: 388), δηλαδή «της αίσθησης που έχει ένα πρόσωπο για συμπερίληψη σε (ή αποκλεισμό από) ένα φάσμα κοινωνικών ρόλων και τρόπων ζωής» (Liechty 1995: 167 πβ. Holmes 2000: 159). Λαμβάνοντας υπ όψιν ότι η οικοδόμηση ενδοομαδικών ταυτοτήτων συνιστά μία από τις βασικές κοινωνικές λειτουργίες του χιούμορ (Archakis and Tsakona 2005: 42), στόχος του δεύτερου μέρους της παρούσας μελέτης είναι να διερευνηθούν τα κοινωνιογλωσσικά νοήματα που εκφράζονται μέσα από τη χρήση-αναγραφή των χιουμοριστικών συνθημάτων. Προσεγγίζοντας τον χιουμοριστικό συνθηματικό λόγο από τη σκοπιά της οικοδόμησης κοινωνικών ταυτοτήτων, προκύπτει το εξής φαινομενικό «αδιέξοδο»: τα ατομικά χαρακτηριστικά του συντάκτη (φύλο 18, ηλικία, επάγγελμα, μορφωτικό επίπεδο κ.λπ.), που αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της κοινωνιογλωσσικής του ταυτότητας, παραμένουν απόρρητα και αδιαφανή, αφού τα συνθήματα είναι πάντοτε ανώνυμα (Dürmüller 1987: 281) 19, προστατεύοντας το πρόσωπο (face) του δημιουργού από ενδεχόμενο τραυματισμό - γι αυτό ο Obeng (2000: 359) ονομάζει τον συνθηματικό λόγο λόγο αποφυγής (avoidance discourse), εφόσον «μονώνει» τους συμμετέχοντες από απειλητικές λεκτικές πράξεις. Ωστόσο, η γλώσσα ως σημειωτικό σύστημα παρέχει ποικίλες ενδείξεις κοινωνικής ταυτότητας, που επιτρέπουν την ανασύνθεση του δικτύου πολιτισμικής νοηματοδότησης, όπου εντάσσεται ο δημιουργός (πβ. Ψύλλα 2009). Κατά πρώτον, σαφή ένδειξη ταυτότητας, και μάλιστα ιδεολογικοπολιτικής, συνιστά η μονογραφή «Α», που συνοδεύει πολλά από τα συνθήματα του corpus, ιδιαίτερα εκείνα που προέρχονται από τη γειτονιά των Εξαρχείων, παραπέμποντας στον ακροαριστερό, αντιεξουσιαστικό χώρο. Μέσω αυτής, ο συντάκτης του χιουμοριστικού συνθήματος επιδιώκει να εγγράψει το μήνυμά του στην κειμενική παράδοση ενός αντισυμβατικού, επαναστατικού λόγου, άρρηκτα συνδεδεμένου με την τοπικά προσδιορισμένη κουλτούρα της συγκεκριμένης περιοχής. Εικόνα 4 Η μονογραφή «Α» Στα «μη υπογεγραμμένα» χιουμοριστικά συνθήματα, βασικό εργαλείο για τη διερεύνηση της δημόσιας διαπραγμάτευσης κοινωνικών ταυτοτήτων αναδεικνύεται η γνωστική παράμετρος του στόχου (target), που σχετίζεται με τη θεώρηση του χιούμορ ως επιθετικής συμπεριφοράς (Raskin 1985: Attardo 1994: 49-50): σε αυτό το πλαίσιο, η χιουμοριστική ασυμβατότητα «προκύπτει άμεσα από διαδικασίες αξιολόγησης ή ακόμη και κριτικής των πραγμάτων, τα οποία αποδεικνύεται ότι είναι κα- 16 Βλ. Blume Για την έννοια της ταυτότητας βλ. και Αρχάκης και Τσάκωνα Σε ό,τι αφορά το θέμα της έμφυλης διαφοροποίησης των συνθημάτων και του graffiti, στη διεθνή βιβλιογραφία τονίζεται η κυριαρχία του ανδρικού φύλου (MacDonald 2001: 82, Tierney 2005: 20), ιδιαίτερα σε συντηρητικές κοινωνίες, όπου οι συγκεκριμένες μορφές δημόσιας έκφρασης αποτελούν αποκλειστικά ανδρική πρακτική (Obeng 2000). 19 Κατά τον McGlynn (1972), τα αναγραφόμενα συνθήματα απαλλάσσουν τον ομιλητή από τις υποχρεώσεις της διαλεκτικής αντιπαράθεσης και του εξασφαλίζουν την ασφάλεια της ανωνυμίας. Aντιθέτως, για τον Nwoye (ό.π.: 429) λειτουργούν ως ερεθίσματα που προκαλούν δημόσια συζήτηση (π.χ. από το corpus: «ΤΟ ΤΕΛΕΥΤΑΙΟ ΔΕΝΤΡΟ ΚΡΑΤΗΣΤΕ ΤΟ ΓΙΑ ΝΑ ΚΡΕΜΑΣΤΕΙΤΕ». Συμπλήρωση-επέκταση: «Eίναι τόσοι πολλοί / που ένα δέντρο δε φτάνει»). [ 834 ]

11 [ «ΚΑΙ ΟΙ ΤΟΙΧΟΙ ΕΧΟΥΝ...ΜΙΛΙΑ»: ΚΟΙΝΩΝΙΟΓΛΩΣΣΟΛΟΓΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΟΥ ΧΙΟΥΜΟΡ ΣΤΟΝ ΓΡΑΠΤΟ, ANΩΝΥΜΟ ΣΥΝΘΗΜΑΤΙΚΟ ΛΟΓΟ ] τώτερα απ ό,τι αναμενόταν ή έπρεπε να είναι» (Αρχάκης και Τσάκωνα 2005: 3 πβ. Bergson 1998 [1900]). Ο χιουμοριστικός στόχος (Attardo 2001: 23-24), επομένως, είναι το πρόσωπο, η ομάδα, ο θεσμός ή η ιδέα που δέχεται τα χιουμοριστικά πυρά και που υπόκειται σε αξιολόγηση. Εφαρμόζοντας την έννοια του στόχου στην ανάλυση των δεδομένων του corpus, εξάγουμε χρήσιμα συμπεράσματα αναφορικά με το τι επιδοκιμάζουν ή επικρίνουν οι συντάκτες των συνθημάτων, δηλαδή εις βάρος ποιων προσώπων ή θεσμών στρέφονται τα χιουμοριστικά βέλη, προκειμένου τελικά να αντιληφθούμε πώς η όλη αξιολογική διαδικασία συνδέεται με την κοινωνική ταυτότητα των δημιουργών. Δεδομένου ότι τα συνθήματα σε τοίχους καταγράφουν συνήθως ευρύτερους προβληματισμούς, α- παγκιστρωμένους από συγκεκριμένα άτομα και καταστάσεις, η κατονομασία επώνυμων στόχων στα δεδομένα του corpus είναι περιορισμένη (14 συνθήματα, ποσοστό 4.89%), εφόσον αυτομάτως καθιστά το σύνθημα επικαιρικό και εφήμερο, στερώντας του τη διαχρονικότητα, που προφανώς αποτελεί την «εντελέχεια» του εν λόγω κειμενικού είδους. Π.χ.: (37) «Ο Ζ.Σ / ΠΗΔΗΞΕ, ΕΣΥ ΤΙ ΘΑ ΚΑΝΕΙΣ?». (38) «ΤΟ ΠΑΘΟΣ ΓΙΑ ΧΡΗΜΑ / ΣΕ ΚΑΝΕΙ Π ΤΣ». Αντιθέτως, πολλές φορές «κατακεραυνώνονται» γενικευτικά συγκεκριμένες κοινωνικές ή ιδεολογικές ομάδες, που βρίσκονται «απέναντι» από το δίκτυο ένταξης του δημιουργού, στο πλαίσιο μιας αντιπαράθεσης του τύπου «εμείς και οι άλλοι» 20. Τέτοιου είδους ομάδες είναι οι πολιτικοί, οι ρατσιστές, οι ακροδεξιοί, οι καθηγητές, οι γονείς κ.ο.κ. Π.χ.: (39) «ΞΕΧΑΣΤΕ ΤΙΣ ΠΟΡΤΕΣ ΛΑΜΟΓΙΑ ΒΟΥΛΕΥΤΕΣ / ΤΟ ΜΟΝΟ ΠΟΥ ΣΑΣ ΣΩΖΕΙ ΝΑ ΣΚΑΨΕΤΕ ΣΤΟΕΣ». (40) «Χαλαρώστε τρέντιδες και πιείτε το ποτό σας / λίγο πιο κάτω καίγεται το αυτοκίνητό σας». Τόσο στα συνθήματα με επώνυμους στόχους, όσο και σε αυτά με γενικευτικούς, το γλωσσικό χιούμορ αποτελεί στρατηγική απονομιμοποίησης (delegitimation, πβ. Archakis and Tsakona 2005: 59) μελών της έξω ομάδας με υψηλό κοινωνικό γόητρο, που σχετίζονται με τις δομές του συστήματος και κάθε είδους εξουσίας (πολιτικοί, αστυνομικοί, καθηγητές κ.λπ.). Έτσι, ο δημιουργός του συνθηματικού λόγου εμφανίζεται ως ανώνυμος επικριτής ή και λεκτικός τιμωρός αυτών οι οποίοι ευθύνονται για τα δεινά που βιώνει ο λαός. Επομένως, μπορούμε να κάνουμε λόγο για μια ανατρεπτική (subversive, Holmes and Marra 2002: 70-71) ή δηκτική (biting, Boxer and Cortés-Conde 1997) λειτουργία του γλωσσικού χιούμορ. Όσοι από τους δυνητικούς αποδέκτες συμμερίζονται την εκφραζόμενη κριτική αποτελούν ένα σύνολο με κοινές παραδοχές και βιώματα, που «προβάλλεται συνασπισμένο να αντιτίθεται σε κάποιους άλλους ή ενίοτε να τους στιγματίζει» (Αρχάκης και Τσάκωνα 2005: 8 Boxer και Cortés-Conde ό.π.: 281, 283 Holmes 2000: ). Ως εκ τούτου, μέσω της προβολής των κοινών αξιών και αντιλήψεων που συγκροτούν την ομαδική ταυτότητα, το γλωσσικό χιούμορ επιτελεί ταυτόχρονα ex negativo ενισχυτική (reinforcing, Holmes and Marra 2002: 70-71) ή ενωτική (bonding, Boxer and Cortés-Conde 1997 πβ. Archakis and Tsakona 2005: 61) λειτουργία. Κατεξοχήν ενισχυτική/ενωτική είναι η λειτουργία του γλωσσικού χιούμορ στα συνθήματα στα οποία ο συντάκτης αναλαμβάνει τον ρόλο του καθοδηγητή-μέντορα, που έχει ως αποστολή να συμβουλέψει τον ανώνυμο αποδέκτη, να τον/την αφυπνίσει και να τον/την συμπαρασύρει στην κριτική αμφισβήτηση κατεστημένων πρακτικών (41-44). Στα συνθήματα αυτού του είδους, η υιοθέτηση του β προσώπου ενισχύει την οικειότητα και τη συνομιλιακότητα, λειτουργώντας ως στοιχείο προφορικότητας (41, 42), ενώ, αντιθέτως, η επιλογή του γ προσώπου προστατεύει διά της εμμεσότητας το πρόσωπο (face) του υποθετικού θεατή, προσδίδοντας παράλληλα στο σύνθημα αξιωματική ισχύ, εφόσον δεν πρόκειται πλέον για παραίνεση, δηλαδή υποκειμενική απόφανση, αλλά για γενική παραδοχή-θέσφατο (43, 44): (41) «ΜΗ ΣΤΗΡΙΖΕΙΣ / ΤΑ ΟΝΕΙΡΑ ΣΟΥ ΣΤ ΑΣΤΡΑ / ΓΙΑΤΙ ΑΥΤΑ ΔΕΝ ΣΤΗΡΙΖΟΝΤΑΙ ΠΟΥΘΕΝΑ!». (42) «ΜΗ ΣΚΟΤΩΝΕΤΕ ΤΑ ΚΟΥΝΟΥΠΙΑ / ΆΛΛΟΙ ΣΑΣ ΠΙΝΟΥΝ ΤΟ ΑΙΜΑ». (43) «ΌΠΟΙΟΣ ΑΝΑΚΑΤΕΥΕΤΑΙ ΜΕ ΤΙΣ ΤΡΑΠΕΖΕΣ / ΤΟΝ ΤΡΩΝΕ ΟΙ ΤΟΚΟΙ». (44) «ΤΑ ΠΡΟΒΑΤΑ ΑΠΕΙΡΓΗΣΑΝ / ΚΑΙ ΖΗΤΗΣΑΝ ΚΑΛΥΤΕΡΕΣ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΣΦΑΓΗΣ». 20 Πβ. Tajfel and Forgas (1981: 124), «είμαστε αυτό που είμαστε, επειδή αυτοί δεν είναι αυτό που είμαστε». [ 835 ]

12 [ ΜΑΡΙΑ ΚΑΜΗΛΑΚΗ ] Συνοψίζοντας, ο ανώνυμος δημιουργός του συνθήματος αναλαμβάνει τον ρόλο μιας οιονεί «φωνής» του λαού, ενός ενεργού πολίτη που εξέρχεται από τον μικρόκοσμο της ιδιωτικής σφαίρας, βρίσκεται σε διάλογο με τον δημόσιο χώρο και επωμίζεται την ευθύνη να εγκειμενοποιήσει και να «απαθανατίσει» - με χαριτολογική διάθεση ή με επιθετικότητα, ειρωνεία, σαρκασμό ή αυτοσαρκασμό - κοινά πολιτισμικά βιώματα υπό συγκεκριμένη, πολιτικοποιημένη οπτική. Έχοντας ως στόχο άλλοτε τα μέλη της έξω ομάδας (εξωτερικός στόχος) και άλλοτε τα μέλη της έσω ομάδας (εσωτερικός στόχος) 21, επιδιώκει μέσα από τη λεκτική εκδίκηση ή κατήχηση, αντιστοίχως, να «χρωματίσει» με την αντισυστημική κριτική του το ουδέτερο αστικό τοπίο και να τροφοδοτήσει τη συλλογική μνήμη. Έτσι, τόσο από την πλευρά του δημιουργού του συνθηματικού λόγου, όσο και από την πλερά των αποδεκτών, που επιλέγουν να τον ενστερνιστούν ή να τον απορρίψουν, τα συνθήματα συνιστούν πράξεις ταυτότητας, επιβεβαιώνοντας την απόφανση του Derrida (1991: 68), ότι «το υποκείμενο μετατρέπεται σε σημαίνον υποκείμενο μόνο μέσω της εγγραφής του σε ένα σύστημα αντιθέσεων». 4. Επίλογος Από την ανάλυση των χιουμοριστικών συνθημάτων του corpus προέκυψε ότι το γλωσσικό χιούμορ ως μέσο δημόσιας έκφρασης δίνει στους συντάκτες του συνθηματικού μικροκειμένου τη δυνατότητα να αξιοποιήσουν μια σειρά από γλωσσικά μέσα και στρατηγικές, προκειμένου να διαπραγματευθούν, με τρόπο ελκυστικό, οικείο αλλά και καυστικό, διάφορα ζητήματα κοινού ενδιαφέροντος, κεντρίζοντας το ενδιαφέρον των περαστικών και παρακινώντας τους να ενεργοποιήσουν θετικές ή αρνητικές αξιολογήσεις. Μέσα από αυτή την κριτική, χιουμοριστική διαπραγμάτευση, τα συνθήματα σε τοίχους, ως υποείδος του πολιτικού λόγου, αναδεικνύονται σε δείκτες κοινωνικοπολιτικών στάσεων, οριοθετώντας δίκτυα ανατροπής των κατεστημένων αντιλήψεων και προτείνοντας εναλλακτικά μοντέλα συμμετοχικής δράσης. Έτσι, σε αντίθεση με τον εξουσιαστικό πολιτικό λόγο, που εκμεταλλεύται το σύνθημα για τη φυσικοποίηση (naturalization) 22 της καθεστηκυίας τάξης και την αναπαραγωγή της κοινωνικής ισχύος, οι χιουμοριστικές συνθηματικές ατάκες συνθέτουν έναν επαναστατικό χωρικό (spatial) κώδικα, σύμβολο μιας διαφορετικής κοινωνίας, που σπάει τα δεσμά ανάμεσα στο ιδιωτικό και το κοινό 23 μια αντιγλώσσα (antilanguage) 24, που καθιερώνει τόπους αντίστασης ενάντια στον ηγεμονικό λόγο. Bιβλιογραφία Aρχάκης, Αργύρης, και Βίλλυ Τσάκωνα «Το γλωσσικό χιούμορ ως μέσο έκφρασης ταυτότητας: Ανάλυση δεδομένων από ανδρικές και γυναικείες νεανικές συνομιλίες.» Πρακτικά 6ου Διεθνούς Συνεδρίου Ελληνικής Γλωσσολογίας. Ρέθυμνο: Πανεπιστήμιο Κρήτης, Εργαστήριο Γλωσσολογίας. Aρχάκης, Αργύρης, και Βίλλυ Τσάκωνα Ταυτότητες, αφηγήσεις και γλωσσική εκπαίδευση. Αθήνα: Εκδόσεις Πατάκη. Archakis, Argiris, and Villy Tsakona Analyzing conversational data in GTVH terms: A new approach to the issue of identity construction via humor. Humor 18(1): Attardo, Salvatore Linguistic Theories of Humour. Berlin: Mouton de Gruyter. Attardo, Salvatore Humorous Texts: A Semantic and Pragmatic Analysis. Berlin: Mouton de Gruyter. Attardo, Salvatore, and Victor Raskin Script theory revis(it)ed: Joke similarity and joke representation model. Humour 4(3/4): Bergson, Henri. 1998[1900]. Το γέλιο. Δοκίμιο για τη σημασία του κωμικού. Mτφρ. Β. Τομανάς. Αθήνα: Εξάντας. Blume, Regina Graffiti. In Discourse and Literature. New Approaches to the Analysis of Literary Genres [Critical Theory 3], edited by Teun A. Van Dijk, Amsterdam/Philadelphia: John Benjamins Publishing Company. Boxer, Diana, and Florencia Cortés-Conde From bonding to biting: Conversational joking and identity display. Journal of Pragmatics 27: Breva Claramonte, Manuel, and José Ignacio García Alonso Categories, Morphological Features, and Slang in the Graffiti of a United States Western University. Revista Alicantina de Estudios Ingleses 6: Για την εν λόγω διάκριση βλ. Attardo 1994: Βλ. Faiclough 2001: Πβ. Lefèbvre 1991: Βλ. Hodge and Kress 1993: [ 836 ]

13 [ «ΚΑΙ ΟΙ ΤΟΙΧΟΙ ΕΧΟΥΝ...ΜΙΛΙΑ»: ΚΟΙΝΩΝΙΟΓΛΩΣΣΟΛΟΓΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΟΥ ΧΙΟΥΜΟΡ ΣΤΟΝ ΓΡΑΠΤΟ, ANΩΝΥΜΟ ΣΥΝΘΗΜΑΤΙΚΟ ΛΟΓΟ ] Γαβριηλίδου, Ζωή, και Βίλλυ Τσάκωνα «Οι χιουμοριστικοί μηχανισμοί στα κόμικς: Ανάλυση της σειρά ιστοριών του Αστερίξ». Γλωσσολογία/Glossologia 16: Derrida, Jacques La Différance. In A Derrida Reader, edited by Peggy Kamuf, Columbia: UP. Dürmüller, Urs Research on Mural Sprayscripts (Graffiti). Methods in Dialectology: Proceedings of the Sixth International Conference held at the University College of North Wales (3 rd - 7 th August 1987) 48: Fairclough, Norman (2nd edition). Language and Power. London: Longman. Gergen, Mary The social construction of personal histories: Gendered lives in popular autobiographies. In Constructing the Social, edited by Theodore R. Sarbin and John I. Kitsuse, London: Sage. Goatly, Andrew Washing the Brain. Metaphor and Hidden Ideology. Amsterdam/Philadelphia: John Benjamins Publishing Company. Hodge, Robert, and Gunther Kress (2nd edition). Language as Ideology. London: Routledge. Holmes, Janet Politeness, power and provocation: How humour functions in the workplace. Discourse Studies 2(2): Holmes, Janet, and Meredith Marra Over the edge? Subversive humour between colleagues and friends. Humour: International Journal of Humour Research 15(1): Jaffe, Alexandra Introduction: Non-standard orthography and non-standard speech. Journal of Socioliguistics 4(4): Κακριδή-Ferrari, Μάρω «Επανάληψη και φυσική συνομιλία: Ο ρόλος των επαναληπτικών σχημάτων στην οικονομία του διαλόγου». Στο Γλώσσις Χάριν. Τόμος αφιερωμένος από τον Τομέα Γλωσσολογίας στον καθηγητή Γεώργιο Μπαμπινιώτη, επιμ. Αμαλία Μόζερ, Αικατερίνη Μπακάκου-Ορφανού, Χριστόφορος Χαραλαμπάκης και Δέσποινα Χειλά-Μαρκοπούλου, Αθήνα:Ελληνικά Γράμματα. Λεξικό Γλωσσολογικών Όρων. Τελευταία πρόσβαση: 5 Ιανουαρίου Λεξικό της Κοινής Νεοελληνικής. Τελευταία πρόσβαση: 5 Ιανουαρίου Lakoff, George, and Mark Johnson Metaphors We Live By. Chicago: University of Chicago Press. Lefèbvre, Henri The Production of Space. Oxford: Blackwell. Liechty, Mark Media, markets and modernization: Youth identities and the experience of modernity in Kathmandu, Nepal. In Youth Cultures: A Cross-Cultural Perspective, edited by Vered Amit-Talai and Helena Wulff, London: Routledge. Μπαμπινιώτης, Γεώργιος (2η έκδοση). Λεξικό της νέας ελληνικής γλώσσας. Αθήνα: Κέντρο Λεξικολογίας. MacDonald, Nancy The Graffiti Subculture: Youth, Masculinity and Identity. London: Macmillian Press. Μaes, Alfons, and Schilperoord, Joost Schemes and tropes in visual communication. The case οf object grouping in advertisements. In Discourse, of Course. An Overview of Research in Dis- course Studies, edited by Jan Renkema, Amsterdam: John Benjamins Publishing Company. McGlynn, Paul D Graffiti and slogans: Flushing the id. The Journal of Popular Culture 6(2): Morris, Robert Visual rhetoric in political cartoons: A structuralist approach. Metaphor and Symbolic Activity 8: Νάκας, Θανάσης Σχήματα (μορφο)λεξικής και φραστικής επανάληψης. Αθήνα: Εκδόσεις Πατάκη. Nάκας, Θανάσης (4η έκδοση). Γλωσσοφιλολογικά Δ. Μελετήματα για τη γλώσσα και τη λογοτεχνία. Αθήνα: Εκδόσεις Πατάκη. Nwoye, Onuigbo G Social issues on walls. Discourse and Society 4(4): Obeng, Samuel Gyasi Doing politics on walls and doors: A sociolinguistic analysis of graffiti in Legon (Ghana). Multilingua 19(4): Raskin, Victor Semantic Mechanisms of Humor. Dordrecht-Boston-Lancaster: D. Reidel. Schilling-Estes, Natalie Investigating stylistic variation. In Handbook of Language Variation and Change, edited by Jack Chambers, Peter Trudgill, and Natalie Schilling-Estes, Malden/Oxford: Blackwell. Sennett, Richard The Conscience of the Eye: The Design and Social Life of Cities. London: Faber and Faber. Τσάκωνα, Βίλλυ Το χιούμορ στον γραπτό αφηγηματικό λόγο: Γλωσσολογική προσέγγιση. Αδημοσίευτη διδακτορική διατριβή, Πανεπιστήμιο Αθηνών. Τσάκωνα, Βίλλυ «Η κοινωνιογλωσσολογική προσέγγιση του χιούμορ στην πολιτική γελοιογραφία.» Πρακτικά 8ου Διεθνούς Συνεδρίου Ελληνικής Γλωσσολογίας, Iωάννινα: Τομέας Γλωσσολογίας Πανεπιστημίου Ιωαννίνων. Tajfel, Henri, and Joseph Forgas Social categorization: Cognitions, values and groups. Social Cognition: Perspectives on Everyday Understanding, edited by Joseph Forgas, London: Academic Press. Tierney, John Graffiti and Urban Space. Dialogue 3(2): Wark, Mckensie The Virtual Republic: Australia s Culture Wars of the 1990 s. St Leonards: Allen and Unwin Press. Φραντζή, Κατερίνα, και Μαριάνθη Γεωργαλίδου «Στρατηγικές συγκρότησης γραπτού πολιτικού λόγου: Μια προσέγγιση με τη χρήση τεχνικών της Γλωσσολογίας Σωμάτων Κειμένων.» Πρακτικά 8ου Διεθνούς Συ- [ 837 ]

14 [ ΜΑΡΙΑ ΚΑΜΗΛΑΚΗ ] νεδρίου Ελληνικής Γλωσσολογίας, Ιωάννινα: Τομέας Γλωσσολογίας Πανεπιστημίου Ιωαννίνων. Χαραλαμπάκης, Χριστόφορος «Το νέο χρηστικό λεξικό της Νεοελληνικής της Ακαδημίας Αθηνών.» Πρακτικά 8ου Διεθνούς Συνεδρίου Ελληνικής Γλωσσολογίας, Ιωάννινα: Τομέας Γλωσσολογίας Πανεπιστμίου Ιωαννίνων. Ψύλλα, Μαριάννα «Η γλώσσα των συνθημάτων.» Τελευταία πρόσβαση 22 Αυγούστου [ 838 ]

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 2: Μάθηση & διδασκαλία στην προσχολική εκπαίδευση: βασικές αρχές

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 2: Μάθηση & διδασκαλία στην προσχολική εκπαίδευση: βασικές αρχές Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 2: Μάθηση & διδασκαλία στην προσχολική εκπαίδευση: βασικές αρχές Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ:

ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ: ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ Β ΛΥΚΕΙΟΥ Η κατηγοριοποίηση των θεμάτων της ΤΡΑΠΕΖΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ στο μάθημα της ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ έγινε με βάση την τρέχουσα πορεία της ύλης στο μάθημα, αλλά και με βάση τη ροή της ύλης,

Διαβάστε περισσότερα

Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την. επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση.

Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την. επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση. Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση. Γραμματισμός: έννοια-παιδαγωγικές συνέπειες Σήμερα, στην αναπτυγμένη τεχνολογικά

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307)

Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307) Ενότητα #4: Λειτουργικός και Κριτικός Γραμματισμός Διδάσκων: Κατσαρού Ελένη ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΕΣΩ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ Φρειδερίκη ΜΠΑΤΣΑΛΙΑ Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Ελένη ΣΕΛΛΑ Ιόνιο Πανεπιστήμιο, Κέρκυρα

Η ΜΕΣΩ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ Φρειδερίκη ΜΠΑΤΣΑΛΙΑ Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Ελένη ΣΕΛΛΑ Ιόνιο Πανεπιστήμιο, Κέρκυρα 1 Η ΜΕΣΩ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ Φρειδερίκη ΜΠΑΤΣΑΛΙΑ Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Ελένη ΣΕΛΛΑ Ιόνιο Πανεπιστήμιο, Κέρκυρα Στο: Γλωσσολογικές έρευνες για την Ελληνική Ι, Πρακτικά του 5 ου

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παιδική ηλικία είναι ένα ζήτημα για το οποίο η κοινωνιολογία έχει δείξει μεγάλο ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 έως σήμερα βρίσκεται υπό εξέλιξη ένα πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

Ευθύς και πλάγιος λόγος. Μια εναλλακτική πρόταση για τη διδασκαλία τους στο δημοτικό σχολείο μέσω των κόμικς

Ευθύς και πλάγιος λόγος. Μια εναλλακτική πρόταση για τη διδασκαλία τους στο δημοτικό σχολείο μέσω των κόμικς Ευθύς και πλάγιος λόγος. Μια εναλλακτική πρόταση για τη διδασκαλία τους στο δημοτικό σχολείο μέσω των κόμικς Αμαραντίδου Κυριακή, Εκπαιδευτικός ΠΕ70, υποψ. PhD Πουγαρίδου Παρασκευή, Εκπαιδευτικός ΠΕ70,

Διαβάστε περισσότερα

Η γλώσσα ως σύστημα και ως χρήση. Ασπασία Χατζηδάκη, Επίκουρη καθηγήτρια ΠΤΔΕ

Η γλώσσα ως σύστημα και ως χρήση. Ασπασία Χατζηδάκη, Επίκουρη καθηγήτρια ΠΤΔΕ Η γλώσσα ως σύστημα και ως χρήση Ασπασία Χατζηδάκη, Επίκουρη καθηγήτρια ΠΤΔΕ 2009-10 Τι είναι γλώσσα; Γλώσσα είναι το σύστημα ήχων ( φθόγγων ) και εννοιών που χρησιμοποιούν οι ανθρώπινες κοινότητες για

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Λογοτεχνίας

Διδακτική της Λογοτεχνίας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διδακτική της Λογοτεχνίας Ενότητα 1: Σκοποί της διδασκαλίας της λογοτεχνίας l Βενετία Αποστολίδου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΠΑΛΙΝΝΟΣΤΟΥΝΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ

ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΠΑΛΙΝΝΟΣΤΟΥΝΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΠΑΛΙΝΝΟΣΤΟΥΝΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ Τερψιχόρη Γκιόκα Μέλος ΠΟΔ Αττικής Η «Συμβουλευτική Ψυχολογία» είναι ο εφαρμοσμένος κλάδος της Ψυχολογίας, ο οποίος διευκολύνει την δια βίου προσωπική

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρονικές Κοινότητες Μάθησης

Ηλεκτρονικές Κοινότητες Μάθησης ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ Ηλεκτρονικές Κοινότητες Μάθησης Ομάδα Εργασίας Έλενα Ελληνιάδου Ζωή Κλεφτάκη Νικόλαος Μπαλκίζας Ειρήνη

Διαβάστε περισσότερα

Η εκμάθηση μιας δεύτερης/ξένης γλώσσας. Ασπασία Χατζηδάκη, Επ. Καθηγήτρια Π.Τ.Δ.Ε 2011-12

Η εκμάθηση μιας δεύτερης/ξένης γλώσσας. Ασπασία Χατζηδάκη, Επ. Καθηγήτρια Π.Τ.Δ.Ε 2011-12 Η εκμάθηση μιας δεύτερης/ξένης γλώσσας Ασπασία Χατζηδάκη, Επ. Καθηγήτρια Π.Τ.Δ.Ε 2011-12 Βασικοί όροι και έννοιες- Δεύτερη # Ξένη γλώσσα Δεύτερη γλώσσα είναι οποιαδήποτε γλώσσα κατακτά ή μαθαίνει ένα άτομο

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ - ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ - ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ -

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ - ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ - ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ - ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ - ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ - ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ - Τάξη Δείκτες Επιτυχίας Κατανόηση Γραπτού Λόγου Δείκτες Επάρκειας A Τα παιδιά 1. Τοποθετούν ένα κείμενο σε πλαίσιο (θεματικό,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΠΡΟΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ ΝΑ ΓΡΑΨΟΥΜΕ ΜΙΑ ΚΑΛΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΠΡΟΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ ΝΑ ΓΡΑΨΟΥΜΕ ΜΙΑ ΚΑΛΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η Περίληψη είναι μικρής έκτασης κείμενο, με το οποίο αποδίδεται συμπυκνωμένο το περιεχόμενο ενός ευρύτερου κειμένου. Έχει σαν στόχο την πληροφόρηση των άλλων, με λιτό και περιεκτικό τρόπο, για

Διαβάστε περισσότερα

2. ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΝΓ

2. ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΝΓ 2. ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΝΓ 2.1. Πρόγραμμα Σπουδών Ελληνικής Νοηματικής Γλώσσας του Νηπιαγωγείου Στόχοι - Άξονες Περιεχομένου Κατανόηση θέματος που εκφέρεται στην ΕΝΓ.

Διαβάστε περισσότερα

ΘΗΛΥΚΟΤΗΤΑ ΑΝΔΡΟΠΡΕΠΕΙΑ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΑΥΤΟΥ ΑΥΤΟ-ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΑΥΤΟΠΡΟΣΩΠΟΓΡΑΦΙΑ/ΑΥΤΟΠΟΡΤΡΕΤΟ

ΘΗΛΥΚΟΤΗΤΑ ΑΝΔΡΟΠΡΕΠΕΙΑ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΑΥΤΟΥ ΑΥΤΟ-ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΑΥΤΟΠΡΟΣΩΠΟΓΡΑΦΙΑ/ΑΥΤΟΠΟΡΤΡΕΤΟ ΜΕΤΑΜΦΙΕΣΕΙΣ ΘΗΛΥΚΟΤΗΤΑ ΑΝΔΡΟΠΡΕΠΕΙΑ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΑΥΤΟΥ ΑΥΤΟ-ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΑΥΤΟΠΡΟΣΩΠΟΓΡΑΦΙΑ/ΑΥΤΟΠΟΡΤΡΕΤΟ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΑΥΤΟΥ ΜΕΣΩ ΤΟΥ ΑΛΛΟΥ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΤΗΣ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑΣ Το φύλο δεν είναι ένα απλό γεγονός

Διαβάστε περισσότερα

Π.3.2.1 Εκπαιδευτικά σενάρια και μαθησιακές δραστηριότητες, σύμφωνα με συγκεκριμένες προδιαγραφές, που αντιστοιχούν σε 30 διδακτικές ώρες ανά τάξη

Π.3.2.1 Εκπαιδευτικά σενάρια και μαθησιακές δραστηριότητες, σύμφωνα με συγκεκριμένες προδιαγραφές, που αντιστοιχούν σε 30 διδακτικές ώρες ανά τάξη Π.3.2.1 Εκπαιδευτικά σενάρια και μαθησιακές δραστηριότητες, σύμφωνα με συγκεκριμένες προδιαγραφές, που αντιστοιχούν σε 30 διδακτικές ώρες ανά τάξη Νεοελληνική Γλώσσα Δ Δημοτικού Τίτλος: «Αστείες ιστορίες»

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ 2014-2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 17448 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: Κατσικογιώργου Ειρήνη Θέματα Α. Στο κείμενο καταγράφονται τα χαρακτηριστικά του δημοσιογραφικού

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ. Γεράσιμος Παπαναστασάτος, Ph.D. Αθήνα, Σεπτέμβριος 2016

ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ. Γεράσιμος Παπαναστασάτος, Ph.D. Αθήνα, Σεπτέμβριος 2016 ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ Γεράσιμος Παπαναστασάτος, Ph.D. Αθήνα, Σεπτέμβριος 2016 ΚΕΘΕΑ Τομέας Έρευνας Η ποιοτική έρευνα επιχειρεί να περιγράψει, αναλύσει, κατανοήσει, ερμηνεύσει κοινωνικά φαινόμενα,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ

ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ Γεράσιμος Παπαναστασάτος, Ph.D. Αθήνα, Σεπτέμβριος 2016 ΚΕΘΕΑ Τομέας Έρευνας Η ποιοτική έρευνα επιχειρεί να περιγράψει, αναλύσει, κατανοήσει, ερμηνεύσει κοινωνικά φαινόμενα,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Τίτλος μαθήματος ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΥΠΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Επιλογής / Ενότητα Τεχνών (ΤΕ) ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ: ΕΙΡΗΝΗ ΝΑΚΟΥ ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΚΤ1121 ΜΟΝΑΔΕΣ ECTS:

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιογλωσσολογία: Γενικά

Κοινωνιογλωσσολογία: Γενικά ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΓΛΩΣΣΟΛΟΓΙΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΟΓΛΩΣΣΟΛΟΓΙΑ Μ. ΚΑΚΡΙ Η Κοινωνιογλωσσολογία: Γενικά Ορισµός και περιεχόµενο της κοινωνιογλωσσολογίας Κοινωνιογλωσσολογία ονοµάζεται η γλωσσολογική προσέγγιση

Διαβάστε περισσότερα

Ο Γραπτός λόγος στο Νηπιαγωγείο

Ο Γραπτός λόγος στο Νηπιαγωγείο Ο Γραπτός λόγος στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 3: Γλωσσική και επικοινωνιακή ικανότητα Στελλάκης Νεκτάριος Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών ΤΕΕΑΠΗ Χρηματοδότηση Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό έχει αναπτυχθεί

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307)

Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307) Ενότητα #5: Πολυτροπικότητα και Πολυγραμματισμοί Διδάσκων: Κατσαρού Ελένη ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Γλώσσα και Κοινωνία. Ενότητα 1: Εισαγωγικό μάθημα

Γλώσσα και Κοινωνία. Ενότητα 1: Εισαγωγικό μάθημα ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 1: Εισαγωγικό μάθημα Περικλής Πολίτης, Αναπληρωτής Καθηγητής Τμήμα Δημοσιογραφίας και ΜΜΕ Σχολή Οικονομικών και Πολιτικών Επιστημών

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Ον/μο:.. Α Λυκείου Γεν. Παιδείας 01-12-12 ΚΕΙΜΕΝΟ : Η γλώσσα των νέων α. Τα κορακίστικα των νέων, καθώς παραβιάζουν του κανόνες της «καθώς πρέπει» ομιλίας, αποτελούν πράξη

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΡΗΤΟΡΙΚΗΣ & ΛΟΓΟΥ ΙΙΙ Υπεύθυνη: Μαρία Κακαβούλια ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΑΦΗΓΗΣΗΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΡΗΤΟΡΙΚΗΣ & ΛΟΓΟΥ ΙΙΙ Υπεύθυνη: Μαρία Κακαβούλια ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΑΦΗΓΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΡΗΤΟΡΙΚΗΣ & ΛΟΓΟΥ ΙΙΙ Υπεύθυνη: Μαρία Κακαβούλια Ζ εξάμηνο 2007 ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΑΦΗΓΗΣΗΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΤΗΣ ΑΦΗΓΗΜΑΤΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΑΦΗΓΗΜΑ Α. ΙΣΤΟΡΙΑ story Β. ΛΟΓΟΣ discourse Α.

Διαβάστε περισσότερα

Το Π.Σ. της Α Λυκείου με ένα παράδειγμα.. Κουτσογιάννης, Κ. Ντίνας, Σ. Χατζησσαβίδης συνεισφορά στο παράδειγμα: Μ. Αλεξίου

Το Π.Σ. της Α Λυκείου με ένα παράδειγμα.. Κουτσογιάννης, Κ. Ντίνας, Σ. Χατζησσαβίδης συνεισφορά στο παράδειγμα: Μ. Αλεξίου Το Π.Σ. της Α Λυκείου με ένα παράδειγμα. Κουτσογιάννης, Κ. Ντίνας, Σ. Χατζησσαβίδης συνεισφορά στο παράδειγμα: Μ. Αλεξίου Αρχικές αναζητήσεις στη γλωσσική διδασκαλία Σύνδεση της ανάγνωσης με θρησκευτικά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ

ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ Τομέας Έρευνας ΚΕΘΕΑ Η ποιοτική έρευνα επιχειρεί να περιγράψει, αναλύσει, κατανοήσει, ερμηνεύσει κοινωνικά φαινόμενα, έννοιες ή συμπεριφορές επιχειρεί να απαντήσει το γιατί

Διαβάστε περισσότερα

Π Πιλοτική εφαρμογή και αξιολόγηση αντιπροσωπευτικού αριθμού σεναρίων από κάθε τύπο σε διαφοροποιημένες εκπαιδευτικές συνθήκες πραγματικής τάξης

Π Πιλοτική εφαρμογή και αξιολόγηση αντιπροσωπευτικού αριθμού σεναρίων από κάθε τύπο σε διαφοροποιημένες εκπαιδευτικές συνθήκες πραγματικής τάξης Π.3.2.5 Πιλοτική εφαρμογή και αξιολόγηση αντιπροσωπευτικού αριθμού σεναρίων από κάθε τύπο σε διαφοροποιημένες εκπαιδευτικές συνθήκες πραγματικής τάξης Νεοελληνική Γλώσσα Δ Δημοτικού Τίτλος: «Αστείες ιστορίες»

Διαβάστε περισσότερα

International Conference of Greek Linguistics. the 10th. DEMOCRITUS UNIVERSITY of THRACE

International Conference of Greek Linguistics. the 10th. DEMOCRITUS UNIVERSITY of THRACE DEMOCRITUS UNIVERSITY of THRACE the 10th International Conference of Greek Linguistics Edited by Zoe Gavriilidou Angeliki Efthymiou Evangelia Thomadaki Penelope Kambakis-Vougiouklis Komotini 2012 Οργανωτική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ (PROJECT)

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ (PROJECT) ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ (PROJECT) ΠΟΙΟΤΙΚΕΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ (QUALITATIVE APPROACHES TO RESEARCH) 2 Ποιοτικές ερευνητικές προσεγγίσεις (Qualitative Research Approaches) Τα τελευταία χρόνια υπάρχει μια

Διαβάστε περισσότερα

International Conference of Greek Linguistics. the 10th. DEMOCRITUS UNIVERSITY of THRACE

International Conference of Greek Linguistics. the 10th. DEMOCRITUS UNIVERSITY of THRACE DEMOCRITUS UNIVERSITY of THRACE the 10th International Conference of Greek Linguistics Edited by Zoe Gavriilidou Angeliki Efthymiou Evangelia Thomadaki Penelope Kambakis-Vougiouklis Komotini 2012 Οργανωτική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ : ΚΟΙΝ.: Ι. ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ

ΠΡΟΣ : ΚΟΙΝ.: Ι. ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Π/ΘΜΙΑΣ & Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ Δ/ΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΤΜΗΜΑ Α Να διατηρηθεί μέχρι... Βαθμός Ασφαλείας...

Διαβάστε περισσότερα

Ο Γραπτός λόγος στο Νηπιαγωγείο

Ο Γραπτός λόγος στο Νηπιαγωγείο Ο Γραπτός λόγος στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 1: Εισαγωγικά: Τι είναι γλώσσα Βασικά χαρακτηριστικά της γλώσσας Στελλάκης Νεκτάριος Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών ΤΕΕΑΠΗ Χρηματοδότηση Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Βεμπεριανές απόψεις για την Εκπαίδευση Διδάσκων: Δρ. Βασίλης Ντακούμης 1 Διάγραμμα της παρουσίασης Μάθημα 12ο (σελ. 274 282) 2 Max Weber (1864 1920) Βεμπεριανές απόψεις για

Διαβάστε περισσότερα

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ48 / Ελληνική Γλώσσα και Γλωσσολογία

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ48 / Ελληνική Γλώσσα και Γλωσσολογία Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ48 / Ελληνική Γλώσσα και Γλωσσολογία Σχολή ΣΑΚΕ Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών Πρόγραμμα Σπουδών ΕΛΠ Σπουδές στον Ελληνικό Πολιτισμό Θεματική Ενότητα ΕΛΠ48 Ελληνική

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Λογοτεχνίας

Διδακτική της Λογοτεχνίας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διδακτική της Λογοτεχνίας Ενότητα 4: Το ζήτημα των αξιών κατά τη διδασκαλία της λογοτεχνίας Βενετία Αποστολίδου Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Β.δ Επιλογή των κατάλληλων εμπειρικών ερευνητικών μεθόδων

Β.δ Επιλογή των κατάλληλων εμπειρικών ερευνητικών μεθόδων Β.δ Επιλογή των κατάλληλων εμπειρικών ερευνητικών μεθόδων Νίκος Ναγόπουλος Για τη διεξαγωγή της κοινωνικής έρευνας χρησιμοποιούνται ποσοτικές ή/και ποιοτικές μέθοδοι που έχουν τις δικές τους τεχνικές και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ Το κωμικό και η Ποιητική της Ανατροπής

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ Το κωμικό και η Ποιητική της Ανατροπής ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ Το κωμικό και η Ποιητική της Ανατροπής Ενότητα 8 Παρωδία Ι: Θεωρητική προσέγγιση Κατερίνα Κωστίου Τμήμα Φιλολογίας ενότητα 8 «Βατραχομυομαχία»: Σχέδιο του Γιώργου

Διαβάστε περισσότερα

Ψηφίδες για τη Νεοελληνική Γλώσσα

Ψηφίδες για τη Νεοελληνική Γλώσσα [1] Ψηφίδες για τη Νεοελληνική Γλώσσα Παρουσίαση και ενδεικτικά παραδείγματα εκπαιδευτικής αξιοποίησης Συντάκτρια: Μαρία Αλεξίου (εκπαιδευτικός ΠΕ02, ΜΔΕ Θεωρητικής Γλωσσολογίας, συντονίστρια του ψηφιακού

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟΥ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟΥ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Περιεχόμενα ΠΡΟΛΟΓΟΣ 13 1. ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ: ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ 17 ΣΗΜΑΝΤΙΚΗ ΟΡΟΛΟΓΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 17 1.1 Η αξία του λεξιλογίου και η θέση του στο γλωσσικό μάθημα 18 1.2 Εμπόδια στη

Διαβάστε περισσότερα

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Περιεχόμενα 1. Εισαγωγικά στοιχεία 1.1 Η τρέχουσα αντιμετώπιση του γλωσσικού δανεισμού 1.2 Η προσέγγιση του θέματος μέσα από το σχολείο 1.3 Σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Εθνομεθοδολογία Διδάσκων: Δρ. Βασίλης Ντακούμης 1 Διάγραμμα της παρουσίασης Μάθημα 9ο (σελ. 197 207) 2 Η Εθνομεθοδολογία Βασικές Θέσεις Η εθνομεθοδολογία, αποτελεί έκφραση

Διαβάστε περισσότερα

Η επεξεργασία του χιούμορ. Χριστίνα Παναγιώτου

Η επεξεργασία του χιούμορ. Χριστίνα Παναγιώτου Η επεξεργασία του χιούμορ Χριστίνα Παναγιώτου Πάτρα, Μάιος 2015 1 Η επεξεργασία του χιούμορ 2 Περίληψη Στο πλαίσιο της παρούσας εργασίας μελετάται το φαινόμενο του χιούμορ. Πραγματοποιείται βιβλιογραφική

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου 1. Ταυτότητα δραστηριότητας Τίτλος: Και πάλι στο σχολείο Δημιουργός: Μαρία Νέζη Πεδίο, διδακτικό αντικείμενο και διδακτική ενότητα: Μάθημα: Νεοελληνική Λογοτεχνία Τάξη:

Διαβάστε περισσότερα

Διδασκαλία της Νεοελληνικής Γλώσσας

Διδασκαλία της Νεοελληνικής Γλώσσας Διδασκαλία της Νεοελληνικής Γλώσσας Όλγα Μούσιου-Μυλωνά Σχολική Σύμβουλος Π.Ε. Στόχος του μαθήματος «Διδασκαλία της Νεοελληνικής γλώσσας» είναι να προσφέρει στους φοιτητές και τις φοιτήτριες τις βασικές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ (ΒΟΛΟΣ) ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΚ. ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ (ΒΟΛΟΣ) ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΚ. ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ (ΒΟΛΟΣ) ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΚ. ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γλωσσικό Λάθος Ορισμός και προβλήματα Ως γλωσσικό λάθος θα

Διαβάστε περισσότερα

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού.

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. ημήτρης Γουλής Ο παραδοσιακός όρος αλφαβητισμός αντικαταστάθηκε από τον πολυδύναμο

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγή & διαχείριση πληροφορίας στο ψηφιακό περιβάλλον

Παραγωγή & διαχείριση πληροφορίας στο ψηφιακό περιβάλλον Παραγωγή & διαχείριση πληροφορίας στο ψηφιακό περιβάλλον Ενότητα: Η πληροφορία στο σύγχρονο επικοινωνιακό περιβάλλον Σταμάτης Πουλακιδάκος Σχολή ΟΠΕ Τμήμα ΕΜΜΕ Η πληροφορία για την κοινωνία Η σύγχρονη

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο Ένα Επίπεδο 1 Στόχοι και Περιεχόμενο

Κεφάλαιο Ένα Επίπεδο 1 Στόχοι και Περιεχόμενο Κεφάλαιο Ένα Επίπεδο 1 Στόχοι και Περιεχόμενο 1.1 Στόχοι Οι σπουδαστές στο Επίπεδο 1 του ICCLE είναι ικανοί να κατανοούν βασικά γλωσσικά στοιχεία που σχετίζονται με συνήθη καθημερινά θέματα. Είναι ικανοί

Διαβάστε περισσότερα

Διάρκεια: 2Χ80 Προτεινόμενη τάξη: Δ -Στ Εισηγήτρια: Χάρις Πολυκάρπου

Διάρκεια: 2Χ80 Προτεινόμενη τάξη: Δ -Στ Εισηγήτρια: Χάρις Πολυκάρπου ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Θεατρικό Εργαστήρι: Δημιουργία δραματικών πλαισίων με αφορμή μαθηματικές έννοιες. Ανάπτυξη ικανοτήτων για επικοινωνία μέσω του θεάτρου και του δράματος. Ειδικότερα αναφορικά με τις παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Δρ Μαριάννα Φωκαΐδου Δρ Παυλίνα Χατζηθεοδούλου Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Εκπαιδευτικών Μέσης Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307)

Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307) Ενότητα #3: Νέες Σπουδές Γραμματισμού (New Literacy Studies) Διδάσκων: Κατσαρού Ελένη ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Γλωσσολογία Ι

Εισαγωγή στη Γλωσσολογία Ι ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Εισαγωγή στη Γλωσσολογία Ι Σημασιολογία Διδάσκοντες: Επίκ. Καθ. Μαρία Λεκάκου, Λέκτορας Μαρία Μαστροπαύλου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση Επιχειρήσεων

Διοίκηση Επιχειρήσεων 10 η Εισήγηση Δημιουργικότητα - Καινοτομία 1 1.Εισαγωγή στη Δημιουργικότητα και την Καινοτομία 2.Δημιουργικό Μάνατζμεντ 3.Καινοτομικό μάνατζμεντ 4.Παραδείγματα δημιουργικότητας και καινοτομίας 2 Δημιουργικότητα

Διαβάστε περισσότερα

Διάρκεια: Οκτώβριος 2012-Μάρτιος υμμετέχοντες: 18 παιδιά Ε τάξης από 4 διαφορετικά δημοτικά σχολεία της Φλώρινας

Διάρκεια: Οκτώβριος 2012-Μάρτιος υμμετέχοντες: 18 παιδιά Ε τάξης από 4 διαφορετικά δημοτικά σχολεία της Φλώρινας 1 Διάρκεια: Οκτώβριος 2012-Μάρτιος 2013 υμμετέχοντες: 18 παιδιά Ε τάξης από 4 διαφορετικά δημοτικά σχολεία της Φλώρινας υναντήσεις: 2 διδακτικά δίωρα την εβδομάδα σε εξωδιδακτικό χρόνο 2 Παιδαγωγική των

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307)

Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307) Ενότητα #2: Κειμενοκεντρική Προσέγγιση Διδάσκων: Κατσαρού Ελένη ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 6: Η σημασία των ερωτήσεων στην εκπαιδευτική διαδικασία

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 6: Η σημασία των ερωτήσεων στην εκπαιδευτική διαδικασία Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 6: Η σημασία των ερωτήσεων στην εκπαιδευτική διαδικασία Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική

Διαβάστε περισσότερα

International Conference of Greek Linguistics. the 10th. DEMOCRITUS UNIVERSITY of THRACE

International Conference of Greek Linguistics. the 10th. DEMOCRITUS UNIVERSITY of THRACE DEMOCRITUS UNIVERSITY of THRACE the 10th International Conference of Greek Linguistics Edited by Zoe Gavriilidou Angeliki Efthymiou Evangelia Thomadaki Penelope Kambakis-Vougiouklis Komotini 2012 Οργανωτική

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ - ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΟΝ ΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ: EΣΤΙΑΣΗ ΣΕ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ - ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΟΝ ΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ: EΣΤΙΑΣΗ ΣΕ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ 1 ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ - ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΟΝ ΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ: EΣΤΙΑΣΗ ΣΕ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΚΕΙΜΕΝΩΝ: H MAΘΗΣΙΑΚΗ ΑΞΙΑ ΚΑΙ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΤΟΥΣ Τι έγινε;

Διαβάστε περισσότερα

Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε. Π.Μ.Σ. ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε. Π.Μ.Σ. ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε. Π.Μ.Σ. ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ 3 η Θεματική ενότητα: Ανάλυση μεθοδολογίας ερευνητικής εργασίας Σχεδιασμός έρευνας: Θεωρητικό πλαίσιο και ανάλυση μεθοδολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Είδος διδακτικής πρακτικής: project, ομαδοσυνεργατική διδασκαλία Προτεινόμενη διάρκεια: 20 ώρες Εισαγωγικές παρατηρήσεις Η διδακτική ενότητα «Τα φύλα στη λογοτεχνία»

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ

Η ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ Η ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ Δρ Ειρήνη Ροδοσθένους, Λειτουργός Π.Ι. ΔΙΑΠΙΣΤΩΣΕΙΣ Επικοινωνιακή διδασκαλία της γλώσσας: η ίδια η γλώσσα συνιστά και ορίζεται ως κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

Φροντιστήρια "ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ" www.prooptikh.com 1. Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο

Φροντιστήρια ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ www.prooptikh.com 1. Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο Φροντιστήρια "ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ" www.prooptikh.com 1 Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο Η εξεταστέα ύλη του Γυμνασίου είναι τα 3/5 της ύλης που διδάχθηκε, με την προϋπόθεση ότι η

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ»

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ» ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ» Σκοπός της εκπόνησης του Προγράμματος Αγωγής Υγείας ήταν Να γνωρίσουν τα παιδιά το σώμα τους και βασικές του λειτουργίες. Nα γνωρίσουν

Διαβάστε περισσότερα

Συστημικές-Λειτουργικές προσεγγίσεις σε κείμενα (texts):

Συστημικές-Λειτουργικές προσεγγίσεις σε κείμενα (texts): Συστημικές-Λειτουργικές προσεγγίσεις σε κείμενα (texts): Συνθήματα από Διαδηλώσεις στην Ελλάδα της κρίσης Δημήτρης Σεραφής, Πάντειο Πανεπιστήμιο & University of Neuchâtel ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ Βασικές έννοιες και

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ. 5η ΕΝΟΤΗΤΑ: Περίοδοι διδασκαλίας: 7

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ. 5η ΕΝΟΤΗΤΑ: Περίοδοι διδασκαλίας: 7 5η ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΙΡΗΝΗ -ΠΟΛΕΜΟΣ Περίοδοι διδασκαλίας: 7 1 η περίοδος: Μέρος Α - Εισαγωγικά κείμενα Μέσα από τα κείμενα οι μαθητές: Να αναπτύξουν προβληματισμούς γύρω από τα θέματα της ειρήνης και του πολέμου.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 31 ΜΑΡΤΙΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 31 ΜΑΡΤΙΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 31 ΜΑΡΤΙΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α. Συμμαθητές, Συμμαθήτριες, Το κείμενο αναφέρεται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ( )- ΦΑΣΗ Γ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ( )- ΦΑΣΗ Γ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ (2013-2014)- ΦΑΣΗ Γ Παρατήρηση Οπτικογραφημένης Διδασκαλίας Πλαίσιο Σχεδιασμού και Οργάνωσης Διδασκαλίας Η διδασκαλία πραγματοποιήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονες Κινηματογραφικές Θεωρίες

Σύγχρονες Κινηματογραφικές Θεωρίες Σύγχρονες Κινηματογραφικές Θεωρίες 2015-2016 - Χειμερινό Εξάμηνο Διδάσκων: Σωτήρης Πετρίδης e- mail επικοινωνίας: sotospetridis@yahoo.gr Υπό την επίβλεψη της Μ. Κακλαμανίδου Περιγραφή του μαθήματος: Σκοπός

Διαβάστε περισσότερα

Δομή και Περιεχόμενο

Δομή και Περιεχόμενο Υπουργείο Παιδείας & Πολιτισμού Διεύθυνση Δημοτικής Εκπαίδευσης Δομή και Περιεχόμενο Ομάδα Υποστήριξης Νέου Αναλυτικού Προγράμματος Εικαστικών Τεχνών Ιανουάριος 2013 Δομή ΝΑΠ Εικαστικών Τεχνών ΕΙΚΑΣΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ Τίτλος προγράμματος: «Ταξίδι στην Παραμυθοχώρα» Τάξη: Α Εκπαιδευτικός: Βασιλική Αντωνογιάννη Σχολικό έτος: 2013-14 Σύνολο μαθητών

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΓΛΩΣΣΙΚΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΓΛΩΣΣΙΚΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΓΛΩΣΣΙΚΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ Μέσω κανόνων Πλεονεκτήματα: κέρδος χρόνου, δυνατότητα επαναλήψεων, εκμετάλλευση των γνωστικών ικανοτήτων των μαθητών, λιγότερη διδακτική προετοιμασία.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΜΙΑ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΣΗΜΕΡΑ ΓΙΑ ΤΟ ΑΥΡΙΟ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΜΙΑ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΣΗΜΕΡΑ ΓΙΑ ΤΟ ΑΥΡΙΟ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΜΙΑ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΣΗΜΕΡΑ ΓΙΑ ΤΟ ΑΥΡΙΟ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Η αφορμή ( 1 ) Ήρθε η ώρα να παρουσιάσουν τις εργασίες τους. Η μια δεν ήξερε να βάλει το στικάκι στη θύρα, ενώ ο άλλος παιδευόταν να ανοίξει την

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ Το κωμικό και η Ποιητική της Ανατροπής

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ Το κωμικό και η Ποιητική της Ανατροπής ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ Το κωμικό και η Ποιητική της Ανατροπής Ενότητα 5: Ειρωνικό προσωπείο: το παράδειγμα του Γιάννη Σκαρίμπα Κατερίνα Κωστίου Τμήμα Φιλολογίας ενότητα 5 Ειρωνικό

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτική (και) επικοινωνία

Πολιτική (και) επικοινωνία ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Πολιτική (και) επικοινωνία Ενότητα 2: Η μελέτη της πολιτικής επικοινωνίας: Η εξέλιξη της έρευνας και θεωρητικοί προβληματισμοί Ιωάννης Καραγιάννης Τμήμα Πολιτικής

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΡΙΑ Α. ΔΡΑΚΑΚΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 6 ΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Ν.ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ

ΜΑΡΙΑ Α. ΔΡΑΚΑΚΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 6 ΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Ν.ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ «Διαχρονικές αξίες στην εκπαίδευση σε ένα περιβάλλον που αλλάζει μέσα από τον ανατρεπτικό οραματιστή καλλιτέχνη Γιάννη Γαΐτη» (Βιωματικό εργαστήριο με την αξιοποίηση του μοντέλου PERKINS) ΜΑΡΙΑ Α. ΔΡΑΚΑΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικές, εκφραστικοί τρόποι και εκφραστικά μέσα στη λογοτεχνία

Τεχνικές, εκφραστικοί τρόποι και εκφραστικά μέσα στη λογοτεχνία Τεχνικές, εκφραστικοί τρόποι και εκφραστικά μέσα στη λογοτεχνία Ύφος (συναντιέται επίσης η έννοια «τόνος του κειμένου»): Διδακτικό, παραινετικό, προτρεπτικό, εξομολογητικό, απλό, λιτό, επιγραμματικό, ρητορικό,

Διαβάστε περισσότερα

Α. Στόχοι σε επίπεδο γνώσεων και δεξιοτήτων

Α. Στόχοι σε επίπεδο γνώσεων και δεξιοτήτων ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΣΕΝΑΡΙΟΥ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Οριζόντια αντιστοίχιση Στόχων Μεθόδων Δραστηριοτήτων - Εποπτικού Υλικού - Αξιολόγησης Α. Στόχοι σε επίπεδο γνώσεων και δεξιοτήτων ΣΤΟΧΟΙ ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΕΠΟΠΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου. Μανιαδάκη Πόπη

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου. Μανιαδάκη Πόπη ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ 2014-2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 19291 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 2.11.2014 Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: Μανιαδάκη Πόπη Α Παρ. 1 η : Η αμφισβήτηση της κριτικής στάσης του τηλεθεατή και

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργική Μέθοδος ρυθμικού και θεατρικού παιχνιδιού

Δημιουργική Μέθοδος ρυθμικού και θεατρικού παιχνιδιού Δημιουργική Μέθοδος ρυθμικού και θεατρικού παιχνιδιού ΕΝΟΤΗΤΑ 6: ΔΟΜΙΚΗ ΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ ΘΕΑΤΡΙΚΟΥ ΠΑΙΧΝΙΔΙΟΥ-ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟ ΣΥΜΒΑΝ Γαλάνη Μαρία (Μάρω) PhD Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης 1 Σκοποί ενότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ Μαθηματικά (Άλγεβρα - Γεωμετρία) Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α, Β ΤΑΞΕΙΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α ΤΑΞΗ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΠΑΛ ΚΕΝΤΡΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Πολυτροπικότητα και διδασκαλία των ξένων γλωσσών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση

Πολυτροπικότητα και διδασκαλία των ξένων γλωσσών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Μαρία ημάση Μακρίνα Ζαφείρη Γρηγορία-Καρολίνα Κωνσταντινίδου Πολυτροπικότητα και διδασκαλία των ξένων γλωσσών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Πλυτροπικότητα: η έννοια Ως πολυτροπικότητα, multimodality, ορίζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΠΟΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΚΟΜΙΚΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ «οι μύθοι του Αισώπου»

ΤΡΟΠΟΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΚΟΜΙΚΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ «οι μύθοι του Αισώπου» ΤΡΟΠΟΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΚΟΜΙΚΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ «οι μύθοι του Αισώπου» 6/Θ ΔΗΜ. ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΙΤΡΟΥΣ ΠΙΕΡΙΑΣ Μαρία Υφαντή (ΠΕ 11) Δαμιανός Τσιλφόγλου (ΠΕ 20) Θέμα: Μύθοι Αισώπου και διδαχές του Τάξη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την 1 ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την παλαιότερη γνώση τους, σημειώνουν λεπτομέρειες, παρακολουθούν

Διαβάστε περισσότερα

Ζητήματα μεθοδολογίας στη διαπολιτισμική έρευνα

Ζητήματα μεθοδολογίας στη διαπολιτισμική έρευνα Ζητήματα μεθοδολογίας στη διαπολιτισμική έρευνα Θεωρητικές μεθοδολογικές επιπτώσεις από την προσθήκη του πολιτισμού ως επιπέδου ανάλυσης Πολιτισμική προκατάληψη και ισοτιμία στη διαπολιτισμική σύγκριση

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγικό Υπόβαθρο ΤΠΕ. Κυρίαρχες παιδαγωγικές θεωρίες

Παιδαγωγικό Υπόβαθρο ΤΠΕ. Κυρίαρχες παιδαγωγικές θεωρίες Παιδαγωγικό Υπόβαθρο ΤΠΕ Κυρίαρχες παιδαγωγικές θεωρίες Θεωρίες μάθησης για τις ΤΠΕ Συμπεριφορισμός (behaviorism) Γνωστικές Γνωστικής Ψυχολογίας (cognitive psychology) Εποικοδομητισμός (constructivism)

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση Διδασκαλίας. Ενότητα: Γ Γυμνασίου. Θέμα: Δραστηριότητες Παραγωγής Λόγου Διάρκεια: Μία διδακτική περίοδος. Α: Στόχοι. Οι μαθητές/ τριες:

Πρόταση Διδασκαλίας. Ενότητα: Γ Γυμνασίου. Θέμα: Δραστηριότητες Παραγωγής Λόγου Διάρκεια: Μία διδακτική περίοδος. Α: Στόχοι. Οι μαθητές/ τριες: Πρόταση Διδασκαλίας Ενότητα: Τάξη: 7 η - Τέχνη: Μια γλώσσα για όλους, σε όλες τις εποχές Γ Γυμνασίου Θέμα: Δραστηριότητες Παραγωγής Λόγου Διάρκεια: Μία διδακτική περίοδος Α: Στόχοι Οι μαθητές/ τριες: Να

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ - ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ - ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ -

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ - ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ - ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ - ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ - ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ - ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ - Τάξη Δείκτες Επιτυχίας Κατανόηση Γραπτού Λόγου Δείκτες Επάρκειας Β Τα παιδιά 1. Τοποθετούν ένα κείμενο σε πλαίσιο (θεματικό,

Διαβάστε περισσότερα

III_Β.1 : Διδασκαλία με ΤΠΕ, Γιατί ;

III_Β.1 : Διδασκαλία με ΤΠΕ, Γιατί ; III_Β.1 : Διδασκαλία με ΤΠΕ, Γιατί ; Eρωτήματα ποιες επιλογές γίνονται τελικά; ποιες προκρίνονται από το Π.Σ.; ποιες προβάλλονται από το εγχειρίδιο; ποιες υποδεικνύονται από το ίδιο το αντικείμενο; με

Διαβάστε περισσότερα

Mαθησιακό Περιβάλλον: Χώρος και μη λεκτική επικοινωνία ως στοιχεία του μαθησιακού περιβάλλοντος

Mαθησιακό Περιβάλλον: Χώρος και μη λεκτική επικοινωνία ως στοιχεία του μαθησιακού περιβάλλοντος Mαθησιακό Περιβάλλον: Χώρος και μη λεκτική επικοινωνία ως στοιχεία του μαθησιακού περιβάλλοντος Τι είναι/ περιλαμβάνει ένα περιβάλλον μάθησης;? Χώρος? Εκπαιδευτικά Υλικά? Σχέσεις- Αλληλεπιδράσεις? Κλίμα

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 7: Παιχνίδι και μάθηση

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 7: Παιχνίδι και μάθηση Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 7: Παιχνίδι και μάθηση Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας Να προσδιοριστούν

Διαβάστε περισσότερα

International Conference of Greek Linguistics. the 10th. DEMOCRITUS UNIVERSITY of THRACE

International Conference of Greek Linguistics. the 10th. DEMOCRITUS UNIVERSITY of THRACE DEMOCRITUS UNIVERSITY of THRACE the 10th International Conference of Greek Linguistics Edited by Zoe Gavriilidou Angeliki Efthymiou Evangelia Thomadaki Penelope Kambakis-Vougiouklis Komotini 2012 Οργανωτική

Διαβάστε περισσότερα

Δημητρίου Γεώργιος. Αναφορά Απασχολησιμότητας. Απρίλιος, 2013. Αναφορά Απασχολησιμότητας Δημητρίου Γεώργιος Απρίλιος, 2013 Σελίδα 1 / 7

Δημητρίου Γεώργιος. Αναφορά Απασχολησιμότητας. Απρίλιος, 2013. Αναφορά Απασχολησιμότητας Δημητρίου Γεώργιος Απρίλιος, 2013 Σελίδα 1 / 7 Δημητρίου Γεώργιος Απρίλιος, 2013 Αναφορά Απασχολησιμότητας Αναφορά Απασχολησιμότητας Δημητρίου Γεώργιος Απρίλιος, 2013 Σελίδα 1 / 7 Περιεχόμενα Εισαγωγή... 3 Προφίλ Απασχολησιμότητας... 3 Πώς να διαβάσεις

Διαβάστε περισσότερα

2.3. Other teaching 1995-20013. Tutor of Greek language- advanced level (International scholarship program of the University of Athens)

2.3. Other teaching 1995-20013. Tutor of Greek language- advanced level (International scholarship program of the University of Athens) CURRICULUM VITAE Associate professor Name: Eleni Panaretou Date of birth: 5/8/ 1958 Place of birth: Athens Address: School of Philosophy, University Campus at Zografou, room 601 email: epanar@phil.uoa.gr

Διαβάστε περισσότερα

Αυθεντικό πλαίσιο μάθησης και διδασκαλίας για ένα σχολείο που μαθαίνει. Κατερίνα Κασιμάτη Επικ. Καθηγήτρια Παιδαγωγικού Τμήματος ΑΣΠΑΙΤΕ

Αυθεντικό πλαίσιο μάθησης και διδασκαλίας για ένα σχολείο που μαθαίνει. Κατερίνα Κασιμάτη Επικ. Καθηγήτρια Παιδαγωγικού Τμήματος ΑΣΠΑΙΤΕ Αυθεντικό πλαίσιο μάθησης και διδασκαλίας για ένα σχολείο που μαθαίνει Κατερίνα Κασιμάτη Επικ. Καθηγήτρια Παιδαγωγικού Τμήματος ΑΣΠΑΙΤΕ Ορισμός αυθεντικής μάθησης Αυθεντική μάθηση είναι η μάθηση που έχει

Διαβάστε περισσότερα