Εικαστικές Παρεμβάσεις στον Δημόσιο Χώρο Ζωγραφική επί των Τυφλών Όψεων Κτιρίων της Αθήνας

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Εικαστικές Παρεμβάσεις στον Δημόσιο Χώρο Ζωγραφική επί των Τυφλών Όψεων Κτιρίων της Αθήνας"

Transcript

1 Εικαστικές Παρεμβάσεις στον Δημόσιο Χώρο Ζωγραφική επί των Τυφλών Όψεων Κτιρίων της Αθήνας ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΥΠΕΚΑ «ΑΘΗΝΑ ΑΤΤΙΚΗ 2014» ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ, ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΚΑΛΩΝ ΤΕΧΝΩΝ, ΓΡΑΦΕΙΟ ΔΙΑΣΥΝΔΕΣΗΣ

2

3

4 Εικαστικές Παρεμβάσεις στον Δημόσιο Χώρο Ζωγραφική επί των Τυφλών Όψεων των Κτιρίων Προγραμματική Σύμβαση: ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ, ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΚΑΛΩΝ ΤΕΧΝΩΝ Φορέας Yλοποίησης: ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΚΑΛΩΝ ΤΕΧΝΩΝ, ΓΡΑΦΕΙΟ ΔΙΑΣΥΝΔΕΣΗΣ Φορέας Χρηματοδότησης: ΠΡΑΣΙΝΟ ΤΑΜΕΙΟ ΥΠΕΚΑ Επιστημονικός υπεύθυνος Ερευνητικού Προγράμματος: Γιώργος Χαρβαλιάς, Πρύτανης ΑΣΚΤ, Αναπλ. Καθηγητής Ζωγραφικής Φωτογραφίες: Φώτης Ραφτόπουλος, Αφοί Κρέτση, Γιώργος Χαρβαλιάς, Μανώλης Αναστασάκος, Βίκη Μπέτσου Παραγωγή έκδοσης: Δεκάλογος, γραφικές τέχνες

5 Εικαστικές Παρεμβάσεις στον Δημόσιο Χώρο Ζωγραφική επί των Τυφλών Όψεων Κτιρίων της Αθήνας ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΥΠΕΚΑ «ΑΘΗΝΑ ΑΤΤΙΚΗ 2014» ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ, ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΚΑΛΩΝ ΤΕΧΝΩΝ, ΓΡΑΦΕΙΟ ΔΙΑΣΥΝΔΕΣΗΣ ΑΘΗΝΑ 2011

6 Τοιχογραφίες 2011 Εικαστική Πρόταση - Έργο: Πάνος Σκλαβενίτης Α ΒΡΑΒΕΙΟ Κριεζώτου 6, Σύνταγμα Σήμα αναφοράς: NO SIGNAL Εικαστική Πρόταση - Έργο: Παύλος Τσάκωνας Πειραιώς 20 & Μενάνδρου Ξενοδοχείο Vienna, Oμόνοια Β ΒΡΑΒΕΙΟ Σχέδιο αναφοράς: Albrecht Dürer, 1506 Εικαστική Πρόταση - Έργο: Αναστασία Κούβαρη Φρειδερίκου Σμιθ 4 & Κασομούλη Νέος Κόσμος Γ ΒΡΑΒΕΙΟ Συνεργείο υλοποίησης τοιχογραφιών: Αφοί Κρέτση (συνεργάτης: Μ. Αναστασάκος)

7

8

9 7 Εισαγωγή Το Υπουργείο Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής συμπεριέλαβε στο Πρόγραμμα «Αθήνα-Αττική 2014», τον Ιούνιο 2010 τη Δράση «Εικαστικές Παρεμβάσεις στον Δημόσιο Χώρο Ζωγραφική στις Τυφλές Όψεις των Κτιρίων». Το ζητούμενο είναι η Τέχνη στον Δημόσιο Χώρο, και στο πλαίσιο αυτό και ως επιμέρους πεδίο, η διερεύνηση εικαστικών παρεμβάσεων μεγάλης κλίμακας στο δημόσιο χώρο και ειδικότερα η πιλοτική υλοποίηση ζωγραφικών παρεμβάσεωντοιχογραφιών επί τυφλών όψεων και ακάλυπτων μεσότοιχων, ορατών από τον κοινόχρηστο δημόσιο χώρο, σε πυκνοδομημένες αστικές περιοχές, στα ιστορικά κέντρα πόλεων κλπ. Η συγκεκριμένη δράση επεξεργάζεται προτάσεις για το ρόλο, τους θεσμούς, τις μορφές και το χαρακτήρα της τέχνης στον δημόσιο χώρο και θέτει ερωτήματα αν η σύγχρονη τέχνη μπορεί να ξεπεράσει την ασφάλεια που παρέχουν τα στεγανά του ειδικού πεδίου, των θεσμών, μέσα στο οποίο προσδιορίζεται (αίθουσα τέχνης, Μουσείο, φιλότεχνο κοινό) και να δοκιμάσει τη λειτουργία της, τις διατυπώσεις, τις προτάσεις και τις δράσεις της, εκτεθειμένη στον ανοιχτό δημόσιο χώρο. Ποιες είναι οι προϋποθέσεις και οι παράμετροι που θα πρέπει να εντοπιστούν σε αυτό το εγχείρημα; Πώς η παρουσία της σύγχρονης τέχνης στον δημόσιο χώρο, μπορεί να ανατρέψει τη δυσπιστία ή την αδιαφορία του θεατή και τον κοινωνικά διαχωρισμένο ρόλο που ο πολίτης τής αποδίδει; Μπορεί η σύγχρονη τέχνη μέσα από παρεμβάσεις να ανακτήσει τον κοινό δημόσιο χώρο, ως συλλο-

10 8 γικό τόπο ανοιχτό στην ιδιαιτερότητα, τη δημιουργική έκφραση, το διάλογο, την επικοινωνία, ως χώρο τελικά κατοικήσιμο; Οι πλέον οργανωμένες παρεμβάσεις αυτού του τύπου έχουν από τη φύση τους έναν σχετικά εφήμερο μεσοπρόθεσμο χρονικό ορίζοντα (κατά μέσο όρο δέκα ετών). Οι ζωγραφικές τοιχογραφίες στον δημόσιο εξωτερικό χώρο θα πρέπει σε κάποιο βάθος χρόνου, και αφού λειτουργήσουν σε διάλογο με τους πολίτες, να αφομοιωθούν σαν καλλιτεχνικές προτάσεις, να χαρακτηρίσουν αισθητικά και αναμορφωτικά μια περιοχή σαν τοπόσημα, να καταγραφούν ιστορικά σε αρχεία και να αντικαθίστανται από διάδοχες συνθέσεις άλλων καλλιτεχνών. Πρόκειται για έργα μεσοπρόθεσμης διάρκειας. Η διαδικασία που ακολουθήθηκε για την υλοποίηση του Πιλοτικού Προγράμματος «Εικαστικές Παρεμβάσεις στον Δημόσιο Χώρο Ζωγραφική στις Τυφλές Όψεις των Κτιρίων» ήταν η προκήρυξη εκδήλωση ενδιαφέροντος του ΥΠΕΚΑ μέσα από την ιστοσελίδα του προς τους ιδιοκτήτες πολυκατοικιών και κτιρίων που θα επιθυμούσαν να συμμετέχουν με την ένταξη του κτιρίου τους στη συγκεκριμένη Δράση και ταυτόχρονα η πρόσκληση στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών, σε φοιτητές και νέους απόφοιτους, να μελετήσουν και να υποβάλουν εικαστικές προτάσεις, προκειμένου να υλοποιηθούν σε τυφλούς τοίχους πολυκατοικιών σε πυκνοδομημένες περιοχές της Αθήνας και του Πειραιά. Το πιλοτικό πρόγραμμα αναβάθμισης με ζωγραφική των τυφλών όψεων κτιρίων είχε μεγάλη ανταπόκριση στους κατοίκους της Αθήνας, παρά τον λιγοστό χρόνο που δόθηκε για την υποβολή εκδήλωσης ενδιαφέροντος. Η επιλογή των κτιρίων και των αντίστοιχων εικαστικών παρεμβάσεων προέκυψε κατόπιν αξιολόγησης από αντίστοιχες επιτροπές των δύο οργανωτικών φορέων και οριστικοποιήθηκε κατόπιν της εξέτασης των προϋποθέσεων εφαρμογής (συναίνεση ιδιοκτητών/γειτόνων, επιφάνεια παρέμβασης, παραχώρηση χώρου για προσωρινή τοποθέτηση σκαλωσιών και λοιπά τεχνικοοικονομικά θέματα οργάνωσης εργοταξίου). Σημασία δόθηκε στη διασπορά των κτιρίων και αντίστοιχα των περιοχών παρέμβασης ως προς τη χωροθέτηση και τους συμβολισμούς που εμπεριέχουν στην ιστορική διαδρομή της πόλης: Κριεζώτου / Ιστορικό Κέντρο, εμβληματική

11 9 περιοχή «Παλιάς Αθήνας», Κασομούλη / προσφυγικές κατοικίες, Πειραιώς και Μενάνδρου / πολυπολιτισμικό υποβαθμισμένο κέντρο πόλης. Σκοπός της κοινής συνεργασίας ΥΠΕΚΑ - ΑΣΚΤ είναι η πιλοτική υλοποίηση με τη διερεύνηση κατ αρχήν τριών ζωγραφικών παρεμβάσεων/υποέργων επί των τυφλών όψεων επιλεγμένων πολυκατοικιών της Αθήνας ώστε να προκύψουν συμπεράσματα και να διαμορφωθεί ένα πλαίσιο συνέχειας του έργου, σε βάθος χρόνου, για τη λειτουργία της σύγχρονης τέχνης στον δημόσιο χώρο, και ειδικότερα για τη διαμόρφωση και την αισθητική αναβάθμιση της εικόνας της πόλης μέσα από ζωγραφικές παρεμβάσεις. Eπειδή ο στόχος του Πιλοτικού Προγράμματος διαμόρφωσης της εικόνας της πόλης ήταν η άμεση υλοποίηση των υποέργων, η από κοινού δράση του ΥΠΕΚΑ με τη Σχολή Καλών Τεχνών δίνει ερέθισμα στον πολίτη να δραστηριοποιηθεί στο κτίριό του, στη γειτονιά, στην πόλη του, επαναπροσδιορίζοντας τη σχέση του στο αστικό περιβάλλον. Επιπλέον, το ερευνητικό έργο που συνοδεύει τις παρεμβάσεις προκαλεί αναπόφευκτα μια σειρά από θεωρητικούς προβληματισμούς και προς πραγμάτευση ζητήματα, τα οποία χρήζουν περαιτέρω εμβάθυνσης και καταγραφής και αποτελούν πεδίο της παράλληλης θεωρητικής έρευνας της παρούσας έκδοσης. Το πραγματικό πεδίο ενδιαφέροντος της ΑΣΚΤ εστιάζεται κατά κύριο λόγο στην ενδυνάμωση της σχέσης Σύγχρονη Τέχνη και Δημόσιος Χώρος ως κοινωνική και αισθητική αναγκαιότητα και όχι ως εξωραϊσμός (της αυθαιρεσίας ή της υποβάθμισης). Η αποτύπωση μιας αισθητικής πολυφωνίας που εγγράφει τις μορφές και την περιπέτεια της σύγχρονης τέχνης σήμερα είναι αδιαπραγμάτευτη αρχή, σε σχέση και αντιδιαστολή με υπάρχουσες, αισθητικά μονότροπες παρεμβάσεις. Έργα που θα «ανοίγουν» ένα διάλογο με το θεατή, τον πολίτη και ίσως, ένα επίπεδο περαιτέρω νοηματοδοτήσεων, έργα και προτάσεις που πιστεύουν, απευθύνονται και επενδύουν στη κριτική πρόσληψη του πολίτη. Ο ίδιος ο σχεσιακός χαρακτήρας του συμπλέγματος «δημόσιος χώρος - εικαστικό έργο», που επεξεργάστηκαν από κοινού το ΥΠΕΚΑ και η ΑΣΚΤ θέτει αφ εαυτού τις προϋποθέσεις για μια πολυεπίπεδη και σε βάθος θεωρητική διερεύνηση α) όλων εκείνων των παραγόντων που συνθέτουν την ιδιάζουσα φυσιογνωμία της εμπειρίας του σύγχρονου αστικού υποκειμένου, β) των ταλαντώσεων και των μεταβολών που υφίστανται τα παραδοσιακά σχήματα εννόησης και νοη-

12 10 ματοδότησης του έργου τέχνης, αλλά και γ) των συνθηκών συγκρότησης του χώρου στις μεταβιομηχανικές κοινωνίες του ύστερου καπιταλισμού. Πρόθεση του ΥΠΕΚΑ είναι η συνέχιση ανάλογων εικαστικών δράσεων για τη βελτίωση της λειτουργίας της εικόνας της πόλης, καθώς και άλλων δράσεων, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στα θέματα καθημερινότητας και ποιότητας του δημόσιου χώρου μέσα από στοχευμένες παρεμβάσεις. Υπουργείο Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών, Γραφείο Διασύνδεσης

13

14 12 Εικαστικές Παρεμβάσεις στον Δημόσιο Χώρο Σύντομη παρουσίαση του ερευνητικού προγράμματος Γιώργος Χαρβαλιάς Ο Γιώργος Χαρβαλιάς είναι επιστημονικός υπεύθυνος του Προγράμματος, Αναπληρωτής Καθηγητής και Πρύτανης της Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών.

15 13 Σκοπός της έρευνας που υλοποιήθηκε από το Γραφείο Διασύνδεσης της ΑΣΚΤ, μετά από ανάθεση του ΥΠΕΚΑ, είναι η διαμόρφωση ενός πλαισίου εικαστικών παρεμβάσεων μεγάλης κλίμακας στον αστικό ιστό της Αθήνας, καθώς και η εξαγωγή κάποιων πρώτων συμπερασμάτων και επισημάνσεων που προκύπτουν από την πιλοτική υλοποίηση των πρώτων τριών τοιχογραφιών στο πλαίσιο του παρόντος έργου. Συμπεράσματα και επισημάνσεις σχετικά με τη λειτουργία και την υποδοχή τους από τον κόσμο, τις δυνατότητες των εικαστικών παρεμβάσεων να λειτουργήσουν σε διάλογο με τον πολίτη, να «κατοικήσουν» τον δημόσιο χώρο και, κυρίως, να εγγράψουν μορφές της σύγχρονης τέχνης στην καθημερινή εμπειρία. Στόχος του προγράμματος είναι η συνεργασία αυτή να θέσει τις βάσεις για τη συνέχιση του έργου σε βάθος χρόνου, καθώς ως πιλοτική έρευνα συνδέεται με τους στόχους του αναπτυξιακού Προγράμματος «Αθήνα-Αττική 2014» του ΥΠΕΚΑ. Η διεθνής εμπειρία έχει να επιδείξει ένα μεγάλο εύρος μορφών και μια εκτεταμένη τυπολογία δημόσιων τοιχογραφιών και ζωγραφικών παρεμβάσεων σε δημόσια κτίρια, στον ευρύτερο οργανωμένο αστικό χώρο των μητροπολιτικών κέντρων της Ευρώπης και των ΗΠΑ. Πρόκειται, κυρίως, για εικαστικές παρεμβάσεις μεγάλης κλίμακας, οργανωμένες από δημόσιους φορείς, σκοπός των οποίων είναι να αναμορφώσουν και να σηματοδοτήσουν τη νέα εικόνα του αστικού κέντρου, με τη συμμετοχή σημαντικών καλλιτεχνών και δραστήριων καλλιτεχνικών ομάδων. Θα μπορούσε κανείς να αναφέρει ορισμένα ενδεικτικά παραδείγματα, εκκινώντας από την ιστορική φωτορεαλιστική τοιχογραφία του Ed. Ruscha στην Καλιφόρνια τη δεκαετία του 60, τις οπτικές αναμορφώσεις, τις εξαιρετικές ψευδαισθητικές οφθαλμαπάτες (trompe-l oeil) που συνιστούν μακρά ιστορική παράδοση στον τομέα των τοιχογραφιών, την επανοικειοποίηση και τη μεταφορά ιστορικών έργων στον δημόσιο χώρο, την εξάπλωση των οργανωμένων graffiti, έως και το μεγάλο πρόγραμμα εικαστικής αναμόρφωσης των όψεων των πολυκατοικιών στο κέντρο των Τιράνων, που πρόβαλε την αλβανική πρωτεύουσα, σηματοδοτώντας τη διαδικασία αλλαγής και αναδιάρθρωσης της χώρας.

16 14 Όσον αφορά στην περίπτωση της Ελλάδας, στο πλαίσιο της βαθιάς οικονομικής κρίσης την οποία υφίσταται η χώρα, ο δημόσιος χώρος μοιάζει να πλήττεται, περισσότερο από ποτέ άλλοτε, από ένα διαρκώς εντεινόμενο κοινωνικό αίσθημα ματαίωσης, αμφισβήτησης και απαξίωσης. Η απαξίωση, οι αυθόρμητες πρακτικές και δράσεις ή ακόμα και η αυθαίρετη κατάληψη ή καταστροφή του δημόσιου χώρου αποτελούν μια αρνητική εμπειρία-αντίδραση σε κάθε μορφή λειτουργικής και αισθητικής αναμόρφωσης του δημόσιου αστικού χώρου. Στην Ελλάδα η παθογένεια της σχέσης του πολίτη με τον δημόσιο χώρο παραμένει χρόνια και αμφίδρομη. Στη σχέση αυτή κυριαρχεί η δυναμική της αντίθεσης, καθώς δεν εδραιώθηκαν ποτέ οι όροι μιας ενότητας: η λανθάνουσα, αποκλίνουσα λειτουργία του κράτους και των θεσμών είναι αυτή που τις περισσότερες φορές καθορίζει κατά κύριο λόγο (σχεδόν αποκλειστικά) τους όρους, την τροπή και την ένταση αυτής της αύξουσας διαρθρωτικής παθογένειας, με κυρίαρχη την έλλειψη κοινωνικής συνοχής και την αδιέξοδη εσωστρέφεια. Η ανάκτηση του δημόσιου χώρου, η κατοίκησή του από τον πολίτη με όρους κοινότητας, συλλογικότητας, εμπιστοσύνης, ευθύνης και δημόσιου αισθήματος, αποτελεί ένα εξαιρετικά δύσκολο εγχείρημα. Είναι σαφές ότι η τέχνη δεν μπορεί να επιλύσει κοινωνικά προβλήματα. Η συμβολή, η κατανόηση και η πρόθεση μιας αναμόρφωσης του δημόσιου χώρου χωρίς αποκλεισμούς και τραγικές κοινωνικές ανισότητες, με γνώμονα ένα δημοκρατικό σχεδιασμό, μας οδηγούν στη παράλληλη διερεύνηση των κοινωνικών, πολιτικών παραμέτρων που διαμόρφωσαν την κατάσταση αυτή στο αστικό περιβάλλον, αναδεικνύοντας ταυτόχρονα τη σύνδεση των επιμέρους λύσεων με την πολιτική διάσταση του προβλήματος, τόσο στη δημόσια σφαίρα όσο και στο χώρο του υποκειμένου. Δείγματα οργανωμένων εικαστικών ζωγραφικών παρεμβάσεων στον δημόσιο αστικό χώρο της πρωτεύουσας υλοποιήθηκαν κατά την πρώτη περίοδο της μεταπολίτευσης σε εργατικά προάστια και δήμους της Αθήνας με χαρακτηριστικά την τυποποιημένη εργατική «αριστερή» θεματογραφία και αναφορές στον σοσιαλιστικό ρεαλισμό παράλληλα με την εμφάνιση και την πανελλαδική επέκταση των μνημείων της Εθνικής Αντίστασης. Ακολούθησε μια οργανωμένη τοιχογράφηση μεγάλης κλίμακας κατά τα χρόνια της προετοιμασίας της πρωτεύουσας για τους Ολυμπιακούς Αγώνες του Οι υπάρχουσες ζωγραφικές παρεμβάσεις στον δημόσιο χώρο της Αθήνας που πραγματοποιήθηκαν από τότε μέχρι σήμερα, πέραν του εικαστικού ενδιαφέροντος και συχνά μιας συνεπούς τεχνικής, χαρακτηρίζονται από μια μονότροπη αισθητική κατεύθυνση. Οι τοιχογραφίες πραγματοποιήθηκαν από μια διευρυμένη ομάδα νέων καλλιτεχνών με

17 15 κοινά χαρακτηριστικά και ομοειδείς αναφορές στα graffiti, στην τέχνη του δρόμου, σε μορφότυπα που απορρέουν από τα κόμικς και τα γραφικά των videogames. Η αισθητική αυτή έχει ήδη εγγραφεί σε έναν αριθμό αυθόρμητων αλλά και οργανωμένων εικαστικών παρεμβάσεων, πολλές φορές με εξαιρετικά αποτελέσματα στο είδος, ενώ απουσιάζει κάθε άλλη αισθητική πρόταση. Η κυρίαρχη εικονογραφία των πραγματοποιημένων συνθέσεων χαρακτηρίζεται από μια εύληπτη αλλά και απλοϊκή εικονογραφία, με αναφορά στις μορφές μαζικής και λαϊκής κουλτούρας. Πέραν του θεάματος που απορρέει από τη μεγάλη κλίμακα των έργων και τους οικείους τύπους της θεματογραφίας, αυτό που εκλείπει είναι ένα επίπεδο νοηματοδότησης: είναι χαρακτηριστικό ότι, παρά τη θεματογραφική εξωστρέφεια, η λειτουργία των παρεμβάσεων αυτών περιορίζεται στο θέαμα. Ένα ερώτημα και μια υπόθεση εργασίας που έθεσε η παρούσα έρευνα είναι αν οι ζωγραφικές παρεμβάσεις μπορούν να αντιπαρατεθούν σε ένα διαμορφωμένο και παγιωμένο από τους μηχανισμούς των media μέσο γούστο. Από την άλλη πλευρά, αν η σύγχρονη τέχνη μπορεί να ξεπεράσει την ασφάλεια, τα στεγανά του ειδικού χώρου μέσα στον οποίο προσδιορίζεται (αίθουσα τέχνης, Μουσείο, φιλότεχνο κοινό), και να δοκιμάσει τη λειτουργία της στον ανοιχτό δημόσιο χώρο. Μπορεί να ανατρέψει τη δυσπιστία ή την αδιαφορία του θεατή και τον κοινωνικά διαχωρισμένο ρόλο που ο πολίτης τής αποδίδει; Είναι πάντως ενδεικτικό ότι η υψηλή επένδυση με την ένταξη προωθημένων έργων σύγχρονης τέχνης στους σταθμούς του Αττικού Μετρό έχει επιβεβαιώσει αφενός τη θετική υποδοχή, αφετέρου τη βαθμιαία αφομοίωση και ενσωμάτωση των έργων στην καθημερινή εμπειρία των πολιτών. Το ειδικό πεδίο ενδιαφέροντος της ΑΣΚΤ εστιάζεται στην εγγραφή μιας αισθητικής πολυφωνίας χωρίς αποκλεισμούς, με εικαστικές ζωγραφικές προτάσεις που ενθέτουν τις μορφές της σύγχρονης τέχνης στην καθημερινή εμπειρία. Πρόκειται για έργα που δεν αναλώνονται σε μια πρώτη θεαματική ανάγνωση αποκλειστικά και μόνο των οπτικών ερεθισμάτων, αλλά επιχειρούν να «ανοίξουν» ένα διάλογο με το θεατή: αυτή ακριβώς η εμπλοκή των πολιτών καθιστά τον δημόσιο χώρο κοινό, συλλογικό, κατοικήσιμο. Είναι δεδομένο ότι ένα ερευνητικό έργο εγείρει αναπόφευκτα μια σειρά από θεωρητικούς προβληματισμούς και προς πραγμάτευση ζητήματα, τα οποία χρήζουν περαιτέρω εμβάθυνσης και καταγραφής. Τα θέματα αυτά θίγονται στην παρούσα έκδοση, στα θεωρητικά κείμενα του Θανάση Μουτσόπουλου και του Δημήτρη Γκινοσάτη.

18 16 Από την εμπειρία της υλοποίησης των τριών τοιχογραφιών (Πειραιώς 20, Ομόνοια Κριεζώτου, Κολωνάκι Κασομούλη, Νέος Κόσμος) είναι σημαντικό να επισημανθεί υπογραμμίζοντας έτσι την ανταπόκριση στους στόχους του προγράμματος το γεγονός ότι οι εικαστικές παρεμβάσεις στο κέντρο της Αθήνας έτυχαν πλατιάς και άμεσης θετικής υποδοχής, πρώτα από τους πολίτες και εν συνεχεία από τα media, ενώ η πραγματοποίησή τους συνέπεσε χρονικά με μία σειρά από εκρηκτικές εξελίξεις στον δημόσιο χώρο και σφοδρές ανατροπές στην πολιτική και την οικονομία, συνδυαζόμενες με δυναμικές εκδηλώσεις διαμαρτυρίας και κοινωνικές κινητοποιήσεις. Η επιλογή των τριών σημείων παρέμβασης στον Αστικό Ιστό της Αθήνας έγινε προκειμένου να δοκιμαστεί η λειτουργία των παρεμβάσεων σε τρεις ζώνες του κέντρου με διαφορετικό χαρακτήρα και κοινωνικο-οικονομικές δραστηριότητες, διαφορετικές κοινωνικές διαστρωματώσεις και διαφορετικά γνωρίσματα. Σημασία δόθηκε στη διασπορά των κτιρίων και αντίστοιχα των περιοχών παρέμβασης ως προς τη χωροθέτηση και τους συμβολισμούς που εμπεριέχουν στην ιστορική διαδρομή και τον ιστό της πόλης: Κριεζώτου / Ιστορικό Κέντρο, εμβληματική περιοχή «Παλιάς Αθήνας», Κασομούλη / προσφυγικές κατοικίες, Πειραιώς και Μενάνδρου / πολυπολιτισμικό υποβαθμισμένο κέντρο πόλης. Η οδός Πειραιώς, στην περιοχή της Ομόνοιας, είναι σήμερα μια περιοχή με πολυπολιτισμικό και πολυφυλετικό χαρακτήρα: κατακλύζεται από οικονομικούς κυρίως μετανάστες και χαρακτηρίζεται από την ανάπτυξη ενός παρεμπορίου του δρόμου, αποτελώντας παράλληλα τόπο συνεχούς συναλλαγής και επικοινωνίας μεταξύ των μειονοτήτων των μεταναστών, μετακίνησης των πολιτών των δυτικών προαστίων, σημείο αφετηρίας λεωφορείων, αλλά και πολύπαθη είσοδο της πόλης από το λιμάνι του Πειραιά. Επιλέχθηκε ως μια εξαιρετικά δύσκολη περιοχή για την πιλοτική μελέτη του έργου, καθότι εμφανίζει απροκάλυπτα, με αμεσότητα και οξύτητα, όλες τις τραγικές όψεις της βαθιάς υποβάθμισης, όλες τις εικόνες και τα φαινόμενα της πιο βαθιάς ύφεσης και της συνολικότερης κοινωνικής κρίσης που διέρχεται ο τόπος. Συρρίκνωση της οικονομικής και εμπορικής χρήσης, γκετοποίηση και υποκατάσταση από ένα παρεμπόριο μεταναστών, σε συνάρτηση με ένα γενικό αίσθημα οικονομικής ανέχειας, κοινωνικής ένδειας, πολιτικής εγκατάλειψης και κοινωνικής κατάρρευσης: πρόκειται για ένα κοινωνικό ψηφιδωτό που φιλοξενεί τα κατώτατα οικονομικά στρώματα της κοινωνίας μας. Βάσει αυτών των κυρίαρχων χαρακτηριστικών επιλέχθηκε η εικαστική πρόταση του Παύλου Τσάκωνα (2ο βραβείο) για το σημείο αυτό. Ο Π. Τσάκωνας έχει

19 17 οικειοποιηθεί ένα ιστορικό σχέδιο του Albrecht Dürer του 1506, «Τα χέρια που προσεύχονται», και έχει προτείνει τη μεγέθυνσή του επί του δεκαώροφου κτιρίου, αλλάζοντας τη φορά του. Αφού επεξεργάστηκε ψηφιακά και απλοποίησε γραφιστικά το αρχικό σχέδιο, αφαίρεσε ορθώς πολλές από τις λεπτές ποιότητες της γραφής του, αντέστρεψε τον προσανατολισμό και έτσι το συμβολικό του περιεχόμενο, προτείνοντας την υπό όρους μεταφορά του σε ένα άλλο πλαίσιο, όπως αυτό της οδού Πειραιώς. Μία αλλαγή πλαισίου, περιεχομένου, περιβάλλοντος, κλίμακας και λειτουργίας. Στην πραγματικότητα, αυτό που έχει διατηρηθεί και διασώζεται ακόμα από το αριστουργηματικό σχέδιο του Dürer είναι η ομοιότητα της εικόνας, ενώ ταυτοχρόνως έχουν απολεσθεί πολλά από τα ποιοτικά χαρακτηριστικά του ζωγράφου και της εποχής του. Επιπροσθέτως, η ζωγραφική μεταφορά, αναπαράσταση του σχεδίου στην τοιχογραφία, έχει με τη σειρά της αφαιρέσει τη γραφή του σχεδίου, περιοριζόμενη αποκλειστικά στην άμεσα αναγνώσιμη, γενική εικόνα του αρχικού σχεδίου αναφοράς. Το συνεργείο τοιχογράφησης παρέμεινε περισσότερο πιστό στη μεταφορά της φωτοτυπικής, ψηφιακής εκτύπωσης, την οποία είχε ως οδηγό για την εκτέλεση του έργου. Αλλεπάλληλες διαμεσολαβήσεις και διαφορές που αλλάζουν πολλά, αλλά κρατούν σταθερή τη συνθήκη ομοιότητας ως προς την εικόνα αναφοράς. Στη Τέχνη ο Θεός κρύβεται στη λεπτομέρεια, σε μια σημαίνουσα λεπτομέρεια, η οποία εν προκειμένω δεν είναι λεπτομέρεια αλλά διαφορά. Παρ όλα αυτά, είναι αλήθεια ότι η επιτυχία του έργου οφείλει τα μέγιστα σε ό,τι ακόμα διατηρεί από το εξαιρετικό έργο του μεγάλου ζωγράφου Albrecht Dürer. Κάθε έργο λειτουργεί και είναι ένα γεγονός αυταξίας, προ και πέραν της ερμηνευτικής πρόσληψής του. Η ερμηνεία είναι ανοιχτή και συναρτάται με το πλαίσιο, το χρόνο και τη συλλογική ή ατομική γενική παιδεία μας. Στην παρούσα πολιτικο-κοινωνική στιγμή υπογραμμίζεται η αίσθηση της πτώσης. Από τη στάση προσευχής της σπουδής του Dürer, η οποία θα υποδήλωνε ότι έχουμε τουλάχιστον εγκαταλειφθεί στο έλεος του Θεού, με την τωρινή φορά του σχεδίου προς τα κάτω υποδηλώνεται ότι ακόμη και ο Θεός μάς έχει εγκαταλείψει. Το σημείο της οδού Πειραιώς εντείνει αυτόν το χαρακτήρα και τη σημασία του έργου. Πρόκειται για μια δημόσια τοιχογραφία που μέσα από τις μνημειακές της διαστάσεις δεν εξωραΐζει, δεν διακοσμεί, αλλά υπογραμμίζει και υποβάλλει δίχως έλεος, «χωρίς αναισθητικό», μια περιοχή που βουλιάζει, υποβαθμισμένη και πολυτάραχη. Το διακύβευμα και η δοκιμασία αυτής της πρώτης εικαστικής παρέμβασης έκριναν τη συνέχεια της επιτυχίας του προγράμματος ως προς τους προσδοκώ-

20 18 μενους στόχους, τη δυνατότητα σήμερα μιας καλλιτεχνικής πρότασης να λειτουργήσει σε έναν πολύπαθο, εκρηκτικό, αποδιαρθρωμένο δημόσιο χώρο, στο πλέον υποβαθμισμένο σημείο του Ιστορικού Κέντρου. Το αποτέλεσμα μας δικαιώνει. Εκτιμήθηκαν όχι μόνο η σοβαρότητα και η δυσκολία του εγχειρήματος, όχι μόνο η οξύτητα της πρότασης του Παύλου Τσάκωνα σε συνδυασμό με την υψηλή ποιότητα του ιστορικού σχεδίου αναφοράς του Dürer, αλλά και η δεξιότητα και η καλλιτεχνική εμπειρία που επέδειξε το συνεργείο τοιχογράφησης των Αδελφών Κρέτση στη μεταφορά του έργου, διασφαλίζοντας και επιτυγχάνοντας να μεταφέρει το αίσθημα και το πνεύμα της νοηματοδότησης της εικαστικής πρότασης του Π. Τσάκωνα. Η συγκεκριμένη επιλογή όμως υποδεικνύει και κάτι άλλο εξίσου σημαντικό: το γεγονός ότι η σύγχρονη τέχνη δεν παύει να επανεγγράφει τον εαυτό της σε ένα πλαίσιο διαρκούς μεταπαραγωγικής επανοικειοποποίησης μορφών και έργων ως υλικού δημιουργίας. Σε αυτήν την κατεύθυνση κινείται και η τοιχογραφία της οδού Κριεζώτου στο Σύνταγμα, μια περιοχή με κανονικότητα, εμπορική και οικονομική ζώνη του κέντρου της Αθήνας. Εδώ ο Πάνος Σκλαβενίτης (1o βραβείο) επιλέγει και οικειοποιείται το τηλεοπτικό σήμα «NO SIGNAL», ένα διεθνές σήμα από τους κώδικες οπτικής επικοινωνίας, που σήμερα τείνει να ξεχαστεί, καθώς η τηλεοπτική ροή είναι πλέον συνεχής και αδιάλειπτη στα κανάλια της τηλεόρασης. Ο χρόνος θέασης ως χρόνος παθητικής κατανάλωσης, αφομοίωσης και απώλειας του υποκειμένου. Μας προβάλλει ουσιαστικά ένα πληροφοριακό και τηλεοπτικό «black out» που υπαινίσσεται με σκληρό τρόπο το τέλος της τηλεθέασης, το τέλος του θεάματος, μέσα από τις θεαματικές, μνημειακές διαστάσεις της τοιχογραφίας. Παρά την κυρίαρχη νοηματοδότηση, η γεωμετρική δομή του σήματος παραπέμπει, στη μεγάλη κλίμακα του κτιρίου, σε συνθέσεις γεωμετρικής αφαίρεσης, ενώ από κάποια σημεία θέασης η σύνθεση λειτουργεί αναμορφωτικά στα μάτια του θεατή, πράγμα που εισάγει μια χρονικότητα στην εμπειρία της πρόσληψης του έργου. H βραβευμένη πρόταση της Αναστασίας Κούβαρη (3o βραβείο) είναι η τρίτη τοιχογραφία στην οδό Κασομούλη, στις προσφυγικές πολυκατοικίες του Νέου Κόσμου. Η περιοχή είναι ήπια, με κύριο γνώρισμα τη χρήση της κατοικίας και δεδομένο το χαμηλό ύψος δόμησης των προσφυγικών. Η Αναστασία Κούβαρη ιχνογραφεί με εκφραστική αμεσότητα ένα πολύχρωμο σχέδιο, ξετυλίγοντας κουβάρια νήματος το μίτο της Ζωής. Το σχέδιο είναι εύληπτο από κάθε κάτοικο, σωστό στη κλίμακα της μεταφοράς του, διατηρεί έναν μορφοτυπικό χαρακτήρα

21 19 αισιόδοξο, χρωματικό και παράλληλα συνεκτικό στο συμβολικό του περιεχόμενο. Η σχηματοποίηση του σχεδίου της έχει την καθαρότητα σήματος, συμβόλου, ενώ παράλληλα η εσωτερική ροή και η χρωματική συγκρότηση της εικόνας του κουβαριού αποκαλύπτει στην κίνηση του θεατή ένα ενεργειακό χρωματικό πεδίο. Πάντα υπάρχει η ανάγκη να θυμηθούμε αρχέτυπους τρόπους και τύπους απέναντι σε μία επιθετικά ανταγωνιστική λειτουργία της πόλης και της ζωής, ιδιαίτερα μάλιστα σε μια ζώνη κατοικίας. Η Κούβαρη προτείνει μια λύση που σέβεται το οικείο και το ανθρώπινο, σε πολύ καλή αντιστοιχία και λειτουργική σχέση με την κλίμακα του συγκεκριμένου δημόσιου χώρου, το χαρακτήρα του και το ανθρώπινο μέτρο. Επιπροσθέτως, η σύνθεσή της λειτουργεί και ως μια ασυνείδητη παραστατικοποίηση του ίδιου του ονόματός της, όπως συμβαίνει συχνά στα περισσότερα graffiti, και γι αυτό ίσως είναι ο καλύτερος τρόπος υπογραφής του έργου της. Κλείνοντας: το πιλοτικό πρόγραμμα λειτούργησε ως ένα δημιουργικό θερμοκήπιο ευαισθητοποίησης, έρευνας και επεξεργασίας εικαστικών παρεμβάσεων στον δημόσιο χώρο. Τα έργα έχουν παραδοθεί στη δοκιμασία τους. Μένει πλέον να κερδίσουν το (ήδη εκπεφρασμένο) ενδιαφέρον και την εμπιστοσύνη των πολιτών, να δικαιώσουν την αξία, τη σημασία, το νόημά τους, ξεκινώντας έναν ανοιχτό διάλογο, μια διεργασία κριτικής πρόσληψης και ερμηνείας που θα τα τροφοδοτεί με νέες νοηματοδοτήσεις και συνδέσεις. Διότι τα έργα αποτελούν οριστικές μορφές, ενώ η ερμηνεία τους παραμένει πάντα ανοιχτή μπροστά μας.

22

23

24

25

26 Δημόσια Τέχνη στην Αθήνα Μπουκάλια στον ωκεανό των σημείων Θανάσης Μουτσόπουλος Ο Θανάσης Μουτσόπουλος είναι εκλεγμένος Αναπληρωτής Καθηγητής Ιστορίας και Θεωρίας της Τέχνης του Τμήματος Αρχιτεκτόνων του Πολυτεχνείου Κρήτης και Επιστημονικός Συνεργάτης του, μεταπτυχιακού προγράμματος σπουδών «Ψηφιακές Μορφές Τέχνης» της Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών.

27 25 1 Η εποχή των προτομών Η δημόσια τέχνη στην Αθήνα μοιάζει με μια αδύνατη υπόθεση, συμπιεσμένη σε έναν Προκρούστη μεταξύ των αιώνιων μαρμάρινων προτομών και ανεξέλεγκτων επιγραφών στους τοίχους των πολυκατοικιών της. Μαζί με τον νεοκλασικό σχεδιασμό της, η Αθήνα κληρονόμησε μερικές δεκάδες αγάλματα και προτομές αγωνιστών του 21, Φιλικών και φιλελλήνων. Στη συνέχεια οι νέοι ήρωες ήταν (αναπόφευκτα) οι πολιτικοί, αλλά, από δίπλα, και νέοι ανδριάντες στρατιωτικών, και μαζί τους δήμαρχοι, ποιητές, ηθοποιοί... Αυτό που παραμένει ανεξήγητο, στην εποχή της (μετα-) φωτογραφίας και των media στην οποία ζούμε, είναι γιατί οι άρχοντες αυτής της πόλης (στην ελλαδική επαρχία τα πράγματα είναι, προφανώς, χειρότερα) έχουν ανάγκη να στολίζουν δρόμους και πλατείες, κυρίως αυτές, με «απεικονίσεις», «αναπαραστάσεις», τρισδιάστατα πορτρέτα ιστορικών προσώπων. Για να θυμόμαστε πώς, περίπου, ήταν αυτά τα πρόσωπα; Μα στις περισσότερες περιπτώσεις δεν έχουμε καν πειστικές πληροφορίες για τη μορφή τους, άρα τι ακριβώς αναπαριστούμε; Οπότε συνήθως υποθέτουμε και, φυσικά, εξιδανικεύουμε. Το αποτέλεσμα ήταν ότι για γενιές Νεοελλήνων τα αγάλματα και οι προτομές έγιναν σύμβολο του κομφορμισμού (στην καλύτερη περίπτωση) ή της καθεστωτικής αισθητικής (στη χειρότερη). Και, βέβαια, ποιος σοβαρός άνθρωπος έδινε σημασία στους ανδριάντες των πλατειών; Όμως, φυσικά, τα προβλήματά μας δεν σταματούν στις αναπαραστάσεις φυσικών προσώπων, αλλά δυστυχώς επεκτείνονται σε χώρους ανεικονικούς. Και εκεί είναι που, συχνά, θα συναντήσουμε τα μεγαλύτερα καλλιτεχνικά ατοπήματα: «συμβολικά» γλυπτά που θέλουν να αναπαραστήσουν αφηρημένες έννοιες όπως ο Άγνωστος Στρατιώτης, η Εθνική Συμφιλίωση, η Μοναξιά... Ο Μοντερνισμός του 20ού αιώνα έμοιαζε μια ελπίδα που θα σάρωνε τις βαρετές ρεαλιστικές προτομές και θα έδινε νέες διαστάσεις στη γλυπτική. Τα πειράματα εμφανίστηκαν από τη Γαλλία έως τη Σοβιετική Ένωση, όμως κάποια στιγμή το πρόβλημα φάνηκε ότι δεν περιορίζεται στην καλλιτεχνική φόρμα, αλλά κυρίως εστιάζεται στον όλο και πιο αλλόκοτο ρόλο της μνημειακής τέχνης σε μια μητρόπολη και μια κοινωνία που άλλαξε δραστικά στη διάρκεια του τελευταίου αιώνα. Οι φρενήρεις ρυθμοί της σημερινής αστυακής ζωής, το αυξανόμενο cocooning, η έκλειψη της δημόσιας ζωής και τα νέα αισθητικά πρότυπα, από τον Ρουβά έως τα γιαπωνέζικα Πόκεμον, κάνουν οποιαδήποτε προτομή μακεδονομάχου ή πολιτικού να φαντάζει τουλάχιστον άσχετη. Και ακριβώς εδώ είναι το πρόβλημα: τα περισσότερα αγάλματα της Αθήνας δεν είναι «άσχημα» (τι θα σήμαινε άραγε αυτό στην εποχή μας;), όμως

28 26 μοιάζουν τόσο άσχετα, τόσο εκτός πλαισίου, τόσο παράταιρα προς τη σύγχρονη μητροπολιτική ζωή δίπλα στις καφετέριες, τα φαστ φουντ, τις μπουτίκ, τις διαφημιστικές επιγραφές, τα graffiti, τα ταξί, τα λεωφορεία και (κυρίως) τους αληθινούς ανθρώπους. Ιδιαιτέρως δε αποδεικνύουν την τεράστια απόσταση που χωρίζει τους κρατούντες από τους υπηκόους τους, οι οποίοι, οι καημένοι, το τελευταίο που θα ζητούσαν για να βελτιωθεί η πολύπαθη πόλη τους είναι ένας ακόμη ανδριάντας. Ακραίες Ετεροτοπίες θα έλεγαν οι σημερινοί μελετητές των πόλεων... 2 Το πρόβλημα της σύγχρονης δημόσιας τέχνης: η ολυμπιακή αθηναϊκή εμπειρία Μια φορά κι έναν καιρό ήταν μια πόλη που ήταν γκρίζα και χωρίς τέχνη. Οι κάτοικοί της πήγαιναν στη δουλειά τους κάθε μέρα χωρίς να έρχονται σε επαφή με τη σύγχρονη τέχνη. Οι άνθρωποι κυκλοφορούσαν στην πόλη χωρίς να συμμερίζονται τα προβλήματα της εικαστικής δημιουργίας. Η κατάσταση ήταν απελπιστική. Όλα αυτά άλλαξαν όμως το καλοκαίρι του σωτήριου έτους 2004, οπότε και οι Ολυμπιακοί γύρισαν στον τόπο της τέλεσής τους. Αυτή ήταν και η ευκαιρία να υλοποιηθεί το πανάρχαιο αίτημα για έναν Πολιτισμό των Πολιτισμών. Μετά τα ταραγμένα 90s, όπου (σχεδόν) όλοι έσκιζαν τα ιμάτιά τους σχετικά με το τέλος του δημοσίου χώρου, ή ακόμη και το τέλος της πόλης ως υλικού σχηματισμού, η νέα χιλιετία έφερε μια νέα, πολύ πιο προσγειωμένη ίσως, όχι όμως λιγότερο επικίνδυνη συζήτηση γύρω από τη χρήση της πόλης και το ρόλο του χρήστη της. Κι αφού για πολύ καιρό πιστέψαμε ότι είμαστε άκρατοι ατομικιστές κλεισμένοι στο καβούκι μας κάνοντας zapping στην τηλεόραση ή surfing στο Διαδίκτυο, ξαφνικά ξαναγίναμε τα δημόσια πρόσωπα, οι ενεργοί πολίτες, που πάντα θέλαμε να είμαστε. Στην Αθήνα το νέο ενδιαφέρον για τον (πραγματικό) δημόσιο χώρο συσπειρώθηκε γύρω από μια συζήτηση για τις μεγάλες πλατείες της πόλης και τις πρόσφατες αναπλάσεις τους. Ελάχιστοι αμφιβάλλουν ακόμη ότι στην εποχή μας η σφαίρα του ιδιωτικού έχει περιορίσει στρατηγικά τη σφαίρα του δημόσιου. Κάτι έπρεπε λοιπόν να γίνει γι αυτό. To πλήθος, χιλιάδες άνθρωποι στο κέντρο της Αθήνας προσπερνούν ο ένας τον άλλο, ο καθένας πηγαίνει στη δουλειά του, ο καθένας κοιτάει τη δουλειά του. Ανάμεσα στις μετακινήσεις αυτών των χιλιάδων πολιτών τοποθετούνται εφήμερες ή όχι και τόσο εφήμερες κατασκευές-προτάσεις καλλιτεχνών. Η πρόκληση έμοιαζε να είναι αυτές να λειτουργήσουν όχι ως φορμαλιστικά γλυπτά, αλλά ως πραγματικές γεννήτριες λειτουργιών και δραστηριοποίησης του κόσμου. Το ίδιο το φαινόμενο των

29 27 μητροπόλεων ως συγκέντρωσης κόσμου είναι ίσως από μόνο του η συγκλονιστικότερη πλευρά του ανθρώπινου πολιτισμού. Σε πόλεις όπως η Αθήνα αυτό το φαινόμενο συχνά τείνει να ξεπερνάει ή ακόμη και να συνθλίβει τις αρχιτεκτονικές μονάδες. Σε μια ούτως ή άλλως μητροπολιτική κατάσταση το πλήθος στο δρόμο και στις μετακινήσεις δεν χαρακτηρίζεται από οποιαδήποτε εθνική ή τοπική ταυτότητα. Μπορεί να πρόκειται για γηγενείς κατοίκους, επαρχιώτες από την ενδοχώρα, αλλοδαπούς κατοίκους της πόλης (expats), ταξιδιώτες για δουλειές, τουρίστες. Όλοι αυτοί, τις ταραγμένες μέρες των Ολυμπιακών Αγώνων, περπατώντας στο κέντρο της Αθήνας, βρήκαν μπροστά τους τέχνη... Όπως, για παράδειγμα, αυτά τα φωτοπορτρέτα γύρω από τον Εθνικό Κήπο τα περισσότερα εξ αυτών τα έχουμε (εμείς οι «ειδικοί») δει πάμπολλες φορές, γιατί οι δημιουργοί τους έχουν φροντίσει να τα προωθήσουν με κάθε τρόπο τι ρόλο ακριβώς αποκτούν; Tα είδαμε σε διαστάσεις 50 x 70 εκατοστών σε κορνίζες, τα ξαναείδαμε σε πανό. Μήπως το φωτογραφικό έργο αποτελεί μια αλήθεια η οποία μπορεί να αναπαραχθεί οπουδήποτε, με οποιονδήποτε τρόπο; Φωτογραφικές υπερμεγεθύνσεις κλίμακας κτιρίων έδειχναν εσωτερικούς χώρους μουσείων ή κολυμβητήρια. Κανείς (;) δεν κατάλαβε πραγματικά την πρόθεση ή το πλαίσιο. Νομίζαμε ότι η συνεύρεση της φωτογραφίας με τους χώρους και τους θεσμούς της τέχνης έβαζε σε πρώτο επίπεδο ακριβώς αυτή την ντελικάτη χρήση των συνθηκών και του μέσου. Αντ αυτού ανακαλύψαμε ότι η φωτογραφία είναι σαν την Coca Cola, πάει με όλα. Μπροστά στις προσφυγικές πολυκατοικίες της λεωφόρου Αλεξάνδρας οι τσακισμένες προσόψεις κρύφτηκαν πίσω από τεράστιες εκτυπώσεις μιας εξιδανικευμένης πραγματικότητας του «Πολιτισμού των Πολιτισμών». Φυσικά, και τα μη φωτογραφικά εικαστικά έργα δεν πετύχαιναν καλύτερη σχέση με το περιβάλλον. Συχνά ιδιοσυγκρασιακά μικρά έργα ζωγράφων ή άλλων εικαστικών μεγεθύνθηκαν σε τεράστιο μέγεθος και κάλυψαν προσόψεις κτιρίων. Η έλλειψη οποιασδήποτε επεξήγησης και η ταχύτητα της μητροπολιτικής ζωής δεν επέτρεψαν καμία κατανόησή τους (τουλάχιστον όχι για τους άτυχους πολίτες που δεν μπήκαν στο πούλμαν των τεχνοκριτικών που έκανε ξενάγηση). Αν κάτι έχει πετύχει η σύγχρονη τέχνη (ας μας διαψεύσει κάποιος) είναι να μετακινήσει την ουσία της στο πλαίσιο (context) και το ρόλο του θεατή... Και όταν αυτή (η διεθνής σύγχρονη τέχνη) παρεμβαίνει στο αστικό περιβάλλον, έχει κάποιο λόγο για να το κάνει. Η Barbara Kruger ή η Jenny Holzer έκαναν έργα στην κλίμακα της πόλης, παρεμβαίνοντας στο μωσαϊκό της σύγχρονης αστικής ζωής και κάνοντας κάτι που δεν θα είχε κανένα (έστω μικρό) νόημα μέσα σε μια γκαλερί... Κι αν κάτι διδαχτήκαμε τελικά από την επέλαση των καλλιτεχνών στην πόλη, είναι ότι οι διαφημιστές, ανεξάρτητα από την

Δομή και Περιεχόμενο

Δομή και Περιεχόμενο Υπουργείο Παιδείας & Πολιτισμού Διεύθυνση Δημοτικής Εκπαίδευσης Δομή και Περιεχόμενο Ομάδα Υποστήριξης Νέου Αναλυτικού Προγράμματος Εικαστικών Τεχνών Ιανουάριος 2013 Δομή ΝΑΠ Εικαστικών Τεχνών ΕΙΚΑΣΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΝΑΥΠΛΙΟ Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΜΕΛΕΤΕΣ ΚΑΙ ΕΡΓΑ ΑΝΑΠΛΑΣΗΣ ΗΠΑΛΙΑΠΟΛΗ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑ

ΝΑΥΠΛΙΟ Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΜΕΛΕΤΕΣ ΚΑΙ ΕΡΓΑ ΑΝΑΠΛΑΣΗΣ ΗΠΑΛΙΑΠΟΛΗ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑ ΝΑΥΠΛΙΟ Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΜΕΛΕΤΕΣ ΚΑΙ ΕΡΓΑ ΑΝΑΠΛΑΣΗΣ ΗΠΑΛΙΑΠΟΛΗ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑ 1 Η ΝΕΩΤΕΡΗ ΕΠΕΚΤΑΣΗ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ 2 Τα εργαλεία ανάγνωσης της ταυτότητας της πόλης. Τα εργαλεία

Διαβάστε περισσότερα

Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης

Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης Γυναίκες καλλιτέχνες και δημόσιος χώρος στη σύγχρονη Ελλάδα: όροι και όρια μιας σχέσης Διάχυτη είναι στις μέρες μας η αντίληψη ότι πλέον οι αντιξοότητες, θεσμικές

Διαβάστε περισσότερα

Η Έκπτωτη και η Άλλη Τόποι θηλυκότητας και σύγχρονη φωτογραφία

Η Έκπτωτη και η Άλλη Τόποι θηλυκότητας και σύγχρονη φωτογραφία Η Έκπτωτη και η Άλλη Τόποι θηλυκότητας και σύγχρονη φωτογραφία Της Χρυσής Τσιώτα Θα ξεκινήσω κάνοντας μια προσπάθεια να απαντήσω σε μερικά από τα ερωτήματα που θέτει η Συραγώ Τσιάρα στο κείμενό - αφορμή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ Β Ενιαίου Λυκείου (Μάθημα : Κατεύθυνσης)

ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ Β Ενιαίου Λυκείου (Μάθημα : Κατεύθυνσης) ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ Β Ενιαίου Λυκείου (Μάθημα : Κατεύθυνσης) ΓΕΝΙΚΟΙ ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΣΤΟΧΟΙ Το μάθημα απευθύνεται σε μαθητές με ειδικό ενδιαφέρον για το ΣΧΕΔΙΟ (Ελεύθερο και Προοπτικό) και που ενδέχεται

Διαβάστε περισσότερα

Ευρωπαϊκές Ημέρες Πολιτιστικής Κληρονομιάς 2015 Βία και ανεκτικότητα

Ευρωπαϊκές Ημέρες Πολιτιστικής Κληρονομιάς 2015 Βία και ανεκτικότητα ΥΠΟΠΑΙΘ Εφορεία Αρχαιοτήτων Φλώρινας Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας -ΤΕΕΤ Ευρωπαϊκές Ημέρες Πολιτιστικής Κληρονομιάς 2015 Βία και ανεκτικότητα 26.9-31.10.2015 παρουσίαση Παναγιώτα Περδικάρη Χριστίνα Παναγιωτίδου

Διαβάστε περισσότερα

«Τα Βήματα του Εστερναχ»

«Τα Βήματα του Εστερναχ» «Τα Βήματα του Εστερναχ» Τοποθέτηση του ΔΗΜ.ΓΚΟΥΝΤΟΠΟΥΛΟΥ στη παρουσίαση του βιβλίου ΑΛΕΚΟΥ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΕΙΟ-Λάρισα 16/1/2009 Κυρίες και κύριοι. Σε κάθε βιβλίο, μελέτη,διήγημα η ποίημα ο συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

Α Ρ Χ Ι Τ Ε Κ Τ Ο Ν Ι Κ Ο Σ Σ Χ Ε Δ Ι Α Σ Μ Ο Σ 3 : Κ Α Τ Ο Ι Κ Ι Α / Α Κ Α Δ Η Μ Α Ι Κ Ο Ε Τ Ο Σ

Α Ρ Χ Ι Τ Ε Κ Τ Ο Ν Ι Κ Ο Σ Σ Χ Ε Δ Ι Α Σ Μ Ο Σ 3 : Κ Α Τ Ο Ι Κ Ι Α / Α Κ Α Δ Η Μ Α Ι Κ Ο Ε Τ Ο Σ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΜΕΑΣ III ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΚΑΙ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ Α Ρ Χ Ι Τ Ε Κ Τ Ο Ν Ι Κ Ο Σ Σ Χ Ε Δ Ι Α Σ Μ Ο Σ 3 : Κ Α Τ Ο Ι Κ Ι Α / Α Κ Α Δ Η Μ Α Ι

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Επιμέλεια εργασίας: Παναγιώτης Γιαννόπουλος Περιεχόμενα Ερώτηση 1 η : σελ. 3-6 Ερώτηση 2 η : σελ. 7-9 Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 2 Ερώτηση 1 η Η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού Σταύρος Κούλας Γραφίστας - Πώς ορίζεται το επάγγελμά σας, και ποιες είναι οι παραλλαγές του; H γραφιστική είναι ένα επάγγελμα που ορίζει τη σχέση του ανθρώπου

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΚΥ ΤΣΑΛΑΜΑΤΑ ΑΣΤΙΚΑ ΤΟΠΙΑ

ΒΙΚΥ ΤΣΑΛΑΜΑΤΑ ΑΣΤΙΚΑ ΤΟΠΙΑ ΒΙΚΥ ΤΣΑΛΑΜΑΤΑ ΑΣΤΙΚΑ ΤΟΠΙΑ «Πλάθω τις εικόνες μου χαράζοντας κατευθείαν πάνω στο υλικό μου, όπως ο ζωγράφος σχεδιάζει ή πλάθει τις εικόνες του πάνω στον καμβά.» Η Βίκυ Τσαλαματά γεννήθηκε στην Αθήνα και

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΡΚΟΣ ΜΠΟΛΑΡΗΣ (Υπουργός Υγείας και Κοινωνικής. Αγαπητέ συνάδελφε, ευχαριστώ πολύ για την ερώτηση. Κατ αρχάς θα πρέπει

ΜΑΡΚΟΣ ΜΠΟΛΑΡΗΣ (Υπουργός Υγείας και Κοινωνικής. Αγαπητέ συνάδελφε, ευχαριστώ πολύ για την ερώτηση. Κατ αρχάς θα πρέπει ΜΑΡΚΟΣ ΜΠΟΛΑΡΗΣ (Υπουργός Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης): Ευχαριστώ πολύ, κύριε Πρόεδρε. Αγαπητέ συνάδελφε, ευχαριστώ πολύ για την ερώτηση. Κατ αρχάς θα πρέπει να σας πω ότι στο αρχείο μου έχω έγγραφη

Διαβάστε περισσότερα

«Το Πορτοκάλι με την Περόνη» υλικό εργασίας

«Το Πορτοκάλι με την Περόνη» υλικό εργασίας «Το Πορτοκάλι με την Περόνη» υλικό εργασίας θεατρικές ασκήσεις και δημιουργικές δραστηριότητες Συμπεριλαμβάνεται CD με φωτογραφικό υλικό Το πορτοκάλι με την περόνη: υλικό εργασίας θεατρικές ασκήσεις και

Διαβάστε περισσότερα

ΟΨΕΙΣ ΤΟΥ ΑΣΤΙΚΟΥ ΤΟΠΙΟΥ ΣΤΟ ΔΗΜΟΣΙΟ ΧΩΡΟ ΠΟΛΗ, ΦΥΣΗ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ

ΟΨΕΙΣ ΤΟΥ ΑΣΤΙΚΟΥ ΤΟΠΙΟΥ ΣΤΟ ΔΗΜΟΣΙΟ ΧΩΡΟ ΠΟΛΗ, ΦΥΣΗ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ Ε Θ Ν Ι Κ Ο Μ Ε Τ Σ Ο Β Ι Ο Π Ο Λ Υ Τ Ε Χ Ν Ε Ι Ο Τ Μ Η Μ Α Α Ρ Χ Ι Τ Ε Κ Τ Ο Ν Ω Ν Μ Η Χ Α Ν Ι Κ Ω Ν Τ Ο Μ Ε Α Σ Π Ο Λ Ε Ο Δ Ο Μ Ι Α Σ Κ Α Ι Χ Ω Ρ Ο Τ Α Ξ Ι Α Σ ΟΔΟΣ ΠΑΤΗΣΙΩΝ 42 ΤΚ: 106 82 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΑ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΩΝ ΑΣΤΙΚΩΝ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΩΝ ΣΤΗ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΘΗΝΑ

ΣΧΕΔΙΑ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΩΝ ΑΣΤΙΚΩΝ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΩΝ ΣΤΗ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΘΗΝΑ ΚΕΦ. 1 Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ "ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗΣ ΑΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗΣ" ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΧΩΡΟ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΞΗ ΣΕ ΕΥΡΩΠΑΪΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ JESSICA ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΕΣΠΑ 2014-2020 Τρεις κυρίαρχες

Διαβάστε περισσότερα

Αφροδίτη Νικολαΐδου. Η Αθήνα ως κινηματογραφικός χαρακτήρας: μια τυπολογία ρόλων στις αφηγήσεις του ελληνικού κινηματογράφου 1990-2010

Αφροδίτη Νικολαΐδου. Η Αθήνα ως κινηματογραφικός χαρακτήρας: μια τυπολογία ρόλων στις αφηγήσεις του ελληνικού κινηματογράφου 1990-2010 Αφροδίτη Νικολαΐδου Η Αθήνα ως κινηματογραφικός χαρακτήρας: μια τυπολογία ρόλων στις αφηγήσεις του ελληνικού κινηματογράφου 1990-2010 «Η πόλη και ο κινηματογράφος» σαν πολυεδρικό ερευνητικό πεδίο Η πόλη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΛΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΡΙΖΟΥΠΟΛΗΣ ΠΕΡΙΣΣΟΥ

ΑΝΑΠΛΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΡΙΖΟΥΠΟΛΗΣ ΠΕΡΙΣΣΟΥ ΕΜΠ ΣΧΟΛΗΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ ΤΟΜΕΙΣ Ι,ΙΙ,ΙΙΙ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2006 07 9ο ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΑΡΧΙΤΕΚΟΝΙΚΟΣ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ 9: ΑΣΤΙΚΟΣ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΑΝΑΠΛΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΡΙΖΟΥΠΟΛΗΣ ΠΕΡΙΣΣΟΥ ΟΜΑ Α 2 ΠΕΡΙΟΧΗ Β

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Εθνικό Πρόγραμμα για την Επανεκκίνηση της Αθήνας, τη Δημιουργία Θέσεων Εργασίας και τη Στήριξη της Κοινωνικής Συνοχής

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Εθνικό Πρόγραμμα για την Επανεκκίνηση της Αθήνας, τη Δημιουργία Θέσεων Εργασίας και τη Στήριξη της Κοινωνικής Συνοχής Δευτέρα, 9 Απριλίου 2012 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Εθνικό Πρόγραμμα για την Επανεκκίνηση της Αθήνας, τη Δημιουργία Θέσεων Εργασίας και τη Στήριξη της Κοινωνικής Συνοχής Υπογράφηκε σήμερα 09/04 από την Υπουργό Ανάπτυξης,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΔΡΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΥΠΕΚΑ ΓΙΑ ΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ

ΟΙ ΔΡΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΥΠΕΚΑ ΓΙΑ ΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ ΟΙ ΔΡΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΥΠΕΚΑ ΓΙΑ ΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ OI ΔΡΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΥΠΕΚΑ ΓΙΑ ΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ Σε επίπεδο δράσεων, σχεδιασμού και προγραμματισμού έργων για τις εξαιρετικά υποβαθμισμένες περιοχές του κέντρου

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη Πεδίου ΟΜΑΔΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2012

Μελέτη Πεδίου ΟΜΑΔΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2012 Μελέτη Πεδίου ΟΜΑΔΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2012 Μελέτη Πεδίου-Ορισμός Οι μελέτες πεδίου αναφέρονται σε προσχεδιασμένες δραστηριότητες των μαθητών/τριών που πραγματοποιούνται

Διαβάστε περισσότερα

H Μητροπολιτική Αθήνα αντιμετωπίζει ριζικές αλλαγές και σύνθετα πολεοδομικά, περιβαλλοντικά και κοινωνικά προβλήματα

H Μητροπολιτική Αθήνα αντιμετωπίζει ριζικές αλλαγές και σύνθετα πολεοδομικά, περιβαλλοντικά και κοινωνικά προβλήματα 1 2 H Μητροπολιτική Αθήνα αντιμετωπίζει ριζικές αλλαγές και σύνθετα πολεοδομικά, περιβαλλοντικά και κοινωνικά προβλήματα 3 Περιβαλλοντική υποβάθμιση 4 Σε αναζήτηση της σύγχρονης ταυτότητας 5 Ανεργία -

Διαβάστε περισσότερα

Αλλαγή στα κοινωνικά, οικονομικά και πολεοδομικά δεδομένα της περιοχής του Κέντρου της Πόλης

Αλλαγή στα κοινωνικά, οικονομικά και πολεοδομικά δεδομένα της περιοχής του Κέντρου της Πόλης Αλλαγή στα κοινωνικά, οικονομικά και πολεοδομικά δεδομένα της περιοχής του Κέντρου της Πόλης Ο Δήμος Λεμεσού πρωτοστάτησε για την δημιουργία του Τεχνολογικού Πανεπιστημίου στο κέντρο της πόλης αφού πίστευε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ»

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ» ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ» Σκοπός της εκπόνησης του Προγράμματος Αγωγής Υγείας ήταν Να γνωρίσουν τα παιδιά το σώμα τους και βασικές του λειτουργίες. Nα γνωρίσουν

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΚ

ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΚ ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΕΚ 381 ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΚ ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΡΙΑ: ΤΟ επόμενο θέμα είναι πολύ σημαντικό. Μας απασχολεί πάρα πολύ, μόνο ως προφήτες όμως μπορούμε να λειτουργήσουμε. Έχει

Διαβάστε περισσότερα

η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού

η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού 1 η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού Το βιβλίο αυτό, του ψυχοθεραπευτή Gestalt Πέτρου Θεοδώρου, κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΒΙΒΛΙΟΦΟΡΟΣ και σε Ελληνική και

Διαβάστε περισσότερα

ζωγραφική, οδηγίες χρήσεως

ζωγραφική, οδηγίες χρήσεως «Οδηγίες χρήσεως» και διαχείρισης της εικαστικής δημιουργίας είναι το περιεχόμενο αυτού του βιβλίου και απευθύνεται στους ανθρώπους των εικαστικών τεχνών, αλλά κυρίως σε νέους καλλιτέχνες που θέλουν να

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου - 2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 18497 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 01/12/14 Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: ΑΓΡΟΓΙΑΝΝΗ ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ Α. ΘΕΜΑ: Η ραγδαία εξάπλωση των σύγχρονων μέσων επικοινωνίας και οι αναδιαρθρώσεις

Διαβάστε περισσότερα

Τέχνη, πολιτική και δημόσιος χώρος

Τέχνη, πολιτική και δημόσιος χώρος Τέχνη, πολιτική και δημόσιος χώρος -Ιστορία, πολιτική και δημόσια γλυπτική -Land Art περιβαλλοντική τέχνη -Μνημειακή, αντι-μνημειακή τέχνη -Εφήμερες παρεμβάσεις -Συμμετοχικές Πρακτικές -Σύγχρονη Τέχνη

Διαβάστε περισσότερα

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ 2015 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: ΓΡΙΒΑ ΕΛΕΝΗ 5/2/2015 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Αυτό το portfolio φτιάχτηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παιδική ηλικία είναι ένα ζήτημα για το οποίο η κοινωνιολογία έχει δείξει μεγάλο ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 έως σήμερα βρίσκεται υπό εξέλιξη ένα πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

Διάρκεια: 2Χ80 Προτεινόμενη τάξη: Δ -Στ Εισηγήτρια: Χάρις Πολυκάρπου

Διάρκεια: 2Χ80 Προτεινόμενη τάξη: Δ -Στ Εισηγήτρια: Χάρις Πολυκάρπου ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Θεατρικό Εργαστήρι: Δημιουργία δραματικών πλαισίων με αφορμή μαθηματικές έννοιες. Ανάπτυξη ικανοτήτων για επικοινωνία μέσω του θεάτρου και του δράματος. Ειδικότερα αναφορικά με τις παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία της υπουργού Εξωτερικών, κυρίας Ντόρας Μπακογιάννη, στην παρουσίαση του βιβλίου

Ομιλία της υπουργού Εξωτερικών, κυρίας Ντόρας Μπακογιάννη, στην παρουσίαση του βιβλίου Ομιλία της υπουργού Εξωτερικών, κυρίας Ντόρας Μπακογιάννη, στην παρουσίαση του βιβλίου «Παγκόσμια Ευρώπη: οι Διεθνείς Διαστάσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης» Αθήνα 30 Ιανουαρίου 2007 1 Προσφωνήσεις. Αυτή την

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ.

ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. 22-3-2011 ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. 1. Εισαγωγή 2. Η Πρώτη Συνάντηση της Ομάδας Μαθητών. 3. Η Δεύτερη

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων]

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] 1. Είστε ικανοποιημένος/η από το Πρόγραμμα; Μ. Ο. απαντήσεων: 4,7 Ικανοποιήθηκαν σε απόλυτο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Οι συγγραφείς... xiii Πρόλογος και ευχαριστίες...xv

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Οι συγγραφείς... xiii Πρόλογος και ευχαριστίες...xv ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Οι συγγραφείς... xiii Πρόλογος και ευχαριστίες...xv 1. Πόλη και σχεδιασμός: oι βασικές συνιστώσες... 18 1.1 Αναγκαιότητα του χωρικού σχεδιασμού....18 1.2 Η ρύθμιση των χρήσεων γης...20 1.3

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΕΤΗ ΚΑΜΠΟΥΡΟΛΙΑ. Δασκάλα Τμήματος Ένταξης Μαράσλειο Διδασκαλείο ΕΑΕ

ΑΡΕΤΗ ΚΑΜΠΟΥΡΟΛΙΑ. Δασκάλα Τμήματος Ένταξης Μαράσλειο Διδασκαλείο ΕΑΕ ΑΡΕΤΗ ΚΑΜΠΟΥΡΟΛΙΑ Δασκάλα Τμήματος Ένταξης Μαράσλειο Διδασκαλείο ΕΑΕ Οι αποτελεσματικοί εκπαιδευτικοί γνωρίζουν: - Τους μαθητές - Το γνωστικό αντικείμενο - Τις θεωρίες μάθησης - Αποτελεσματικές πρακτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η )

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η ) ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η ) 1 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΟΥ JACKSON POLLOCK ΣΤΟΝ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟ WILLIAM WRIGHT ΤΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ ΤΟΥ 1950. Το καλοκαίρι του 1950 o δημοσιογράφος William Wright πήρε μια πολύ ενδιαφέρουσα ηχογραφημένη

Διαβάστε περισσότερα

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες.

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1 Σενάριο Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Σε αντίθεση με τα αφηγηματικά ή λογοτεχνικά είδη, το σενάριο περιγράφει αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Γνωριμία με τη φωτογραφική έκφραση για παιδιά του Δημοτικού

Γνωριμία με τη φωτογραφική έκφραση για παιδιά του Δημοτικού Μένης Θεοδωρίδης Γνωριμία με τη φωτογραφική έκφραση για παιδιά του Δημοτικού Η μικρή εισαγωγή στη φωτογραφική έκφραση για παιδιά 6-12 χρόνων που ακολουθεί, γράφτηκε με σκοπό να ενθαρρύνει τους εκπαιδευτικούς

Διαβάστε περισσότερα

Η Μίνα Παπαθεοδώρου-Βαλυράκη έφτιαξε το εξώφυλλό μας

Η Μίνα Παπαθεοδώρου-Βαλυράκη έφτιαξε το εξώφυλλό μας athensvoice.gr http://www.athensvoice.gr/article/city-news-voices/συνεντευξη/η-μίνα-παπαθεοδώρου-βαλυράκη-έφτιαξε-το-εξώφυλλό-μας Η Μίνα Παπαθεοδώρου-Βαλυράκη έφτιαξε το εξώφυλλό μας Στα έργα της Μίνας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ

ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ αρχική εκδοχή: Θεοδωρίδης Μ. (2006), «Πώς ερωτεύονται στη Βερόνα; σκέψεις για

Διαβάστε περισσότερα

Η σταδιακή ανάπτυξη της δοµής του, ήταν και το µοντέλο για όλα τα πρώτα ανάλογα εργαστήρια του Θεοδώρου, τα οποία κινούνταν σε αυτήν την θεµατική.

Η σταδιακή ανάπτυξη της δοµής του, ήταν και το µοντέλο για όλα τα πρώτα ανάλογα εργαστήρια του Θεοδώρου, τα οποία κινούνταν σε αυτήν την θεµατική. ΠΟΛΥΤΕΧΝΟ από το 2000 µέχρι σήµερα ένα εργαστήρι σκηνικής έκφρασης και δηµιουργίας, ή µια πρόταση ασκήσεων δηµιουργικής φαντασίας -------------------------------------------- (α) αντικείµενο και ιστορικό

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα FATE ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΣΤΡΑΤΟΠΕΔΟΥ ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΥ

Πρόγραμμα FATE ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΣΤΡΑΤΟΠΕΔΟΥ ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΥ Πρόγραμμα FATE ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΣΤΡΑΤΟΠΕΔΟΥ ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΥ Παρατηρήσεις επί της πρότασης/μελέτης Γενικές 1. Η μελέτη δεν έχει τη δομή ούτε μίας οικονομοτεχνικής ή επιχειρησιακής μελέτης αλλά ούτε και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΖΩ ΚΑΙ ΚΑΤΑΛΑΒΑΙΝΩ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ

ΠΑΙΖΩ ΚΑΙ ΚΑΤΑΛΑΒΑΙΝΩ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ 1oς ΚΥΚΛΟΣ - ΠΑΙΖΟΥΜΕ ΚΑΙ ΜΑΘΑΙΝΟΥΜΕ ΤΟΥΣ ΑΡΙΘΜΟΥΣ Α Ενότητα Ανακαλύπτουμε τις ιδιότητες των υλικών μας, τα τοποθετούμε σε ομάδες και διατυπώνουμε κριτήρια ομαδοποίησης Οι μαθητές μαθαίνουν να αναπτύσσουν

Διαβάστε περισσότερα

1. Περιφερειάρχη Κρήτης κ Σταύρο Αρναουτάκη

1. Περιφερειάρχη Κρήτης κ Σταύρο Αρναουτάκη ΓΕΩΤΕΕ Ηράκλειο 19/9/2011 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΚΡΗΤΗΣ Λ.Δημοκρατίας 35 Α όροφος Αρ. πρωτ. 1392 Ηράκλειο 71306 Γραματεία τηλ.-φαξ 2810-223303/343906 Πληρ. Γ. Τίγκιλης Τηλ. 2810-305865 ΠΡΟΣ 1. Περιφερειάρχη Κρήτης

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήρι 4: Νόμοι, Κυρώσεις, Αντιφάσεις Η περίπτωση «Γκράφιτι».

Εργαστήρι 4: Νόμοι, Κυρώσεις, Αντιφάσεις Η περίπτωση «Γκράφιτι». Εργαστήρι 4: Νόμοι, Κυρώσεις, Αντιφάσεις Η περίπτωση «Γκράφιτι». Το εργαστήρι αυτό προτείνει τη μελέτη του γκράφιτι ως ευκαιρία προβληματισμού με τους μαθητές για την αναγκαιότητα της ύπαρξης και τήρησης

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολογήστε την ικανότητα του μαθητή στην κατανόηση των προφορικών κειμένων και συγκεκριμένα να:

Αξιολογήστε την ικανότητα του μαθητή στην κατανόηση των προφορικών κειμένων και συγκεκριμένα να: Αξιολογήστε την ικανότητα του μαθητή στην κατανόηση των προφορικών κειμένων και συγκεκριμένα να: Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΠΟΛΥΤΡΟΠΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΜΑΘΗΣΙΑΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Ανταποκρίνονται στην ακρόαση του προφορικού

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ»

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ» ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ» ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Περιληπτική Απόδοση Κειμένων ΑΣΚΗΣΗ: Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόμενο του κειμένου που ακολουθεί σε μία παράγραφο 100 έως 120 λέξεων. (Πανελλαδικές Εξετάσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ Δ.Σ. ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ: ΠΟΥΓΑΡΙΔΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΤΑΞΗ : Γ

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ Δ.Σ. ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ: ΠΟΥΓΑΡΙΔΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΤΑΞΗ : Γ ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ Δ.Σ. ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ: ΠΟΥΓΑΡΙΔΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΤΑΞΗ : Γ ΦΛΩΡΙΝΑ 2014 1 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ : «ΣΕΡΓΙΑΝΙ ΣΤΟΥΣ ΡΟΜΟΥΣ ΤΗΣ ΦΛΩΡΙΝΑΣ» ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟΣ : ΠΟΥΓΑΡΙ ΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ-ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος. Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας

Πρόλογος. Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας Πρόλογος Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας αποτελεί δημόσιο αγαθό, το οποίο πρέπει να παρέχεται χωρίς περιορισμούς και εμπόδια στα μέλη της κοινωνίας. Οι πολύπλευρα πληροφορημένοι

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Στοχεύοντας την Πώληση

Στοχεύοντας την Πώληση Στοχεύοντας την Πώληση Δρ Γιάννης Κριτσωτάκις Costa Navarino 2013 Τα αδύνατα σημεία του Ελληνικού επιχειρείν Αδύνατα Σημεία 1 2 3 ΦΥΛΗΣ ΝΟΟΤΡΟΠΙΑΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΩΝ Αποφυγή Ρίσκου Μετάθεση / Αποποίηση Ευθύνης

Διαβάστε περισσότερα

B Η ΧΩΡΟΤΑΞΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΓΕΝΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ

B Η ΧΩΡΟΤΑΞΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΓΕΝΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ B Η ΧΩΡΟΤΑΞΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΓΕΝΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ 1. Ιστορική εξέλιξη της Χωροταξίας Η Χωροταξία στην Ελλάδα αρχίζει να εμφανίζεται ως ιδιαίτερος κλάδος (discipline) μεταπολεμικά, στις αρχές του δεύτερου μισού

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΝΟΤΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΝΟΤΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΝΟΤΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ 18 Φεβρουαρίου 2013 Εισήγηση του Περιφερειάρχη Νοτίου Αιγαίου Γιάννη ΜΑΧΑΙΡΙ Η Θέμα: Ενεργειακή Πολιτική Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου Η ενέργεια μοχλός Ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ «ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ»

Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ «ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ» Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ «ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ» Ειρηάννα Δραγώνα Θεατροπαιδαγωγός- Εμψυχώτρια Θεάτρου [ Το κείμενο βασίστηκε στις

Διαβάστε περισσότερα

Είμαστε όλοι διαφορετικοί μεταξύ μας. είμαστε όμως ίσοι. και άξιοι να μας σέβονται. Στέφανος Τόκα Δ τάξη

Είμαστε όλοι διαφορετικοί μεταξύ μας. είμαστε όμως ίσοι. και άξιοι να μας σέβονται. Στέφανος Τόκα Δ τάξη Είμαστε όλοι διαφορετικοί μεταξύ μας είμαστε όμως ίσοι Στέφανος Τόκα Δ τάξη και άξιοι να μας σέβονται Ζήτημα: Διαφορετικότητα Μάθημα: Εικαστική Αγωγή Θεματικές Περιοχές: -Tαυτότητα -Πολιτισμός της Εικόνας

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηματολόγιο Προγράμματος "Ασφαλώς Κυκλοφορώ" (αρχικό ερωτηματολόγιο) Για μαθητές Δ - Ε - ΣΤ Δημοτικού

Ερωτηματολόγιο Προγράμματος Ασφαλώς Κυκλοφορώ (αρχικό ερωτηματολόγιο) Για μαθητές Δ - Ε - ΣΤ Δημοτικού Ερωτηματολόγιο Προγράμματος "Ασφαλώς Κυκλοφορώ" (αρχικό ερωτηματολόγιο) Για μαθητές Δ - Ε - ΣΤ Δημοτικού Tάξη & Τμήμα:... Σχολείο:... Ημερομηνία:.../.../200... Όνομα:... Ερωτηματολόγιο Προγράμματος "Ασφαλώς

Διαβάστε περισσότερα

Το Αρνητικό στην Ψυχανάλυση

Το Αρνητικό στην Ψυχανάλυση Το Αρνητικό στην Ψυχανάλυση Εργασία στο πλαίσιο του Προγράμματος «Εισαγωγική Εκπαίδευση στην Ψυχαναλυτική Πράξη» ΕΠΕΚΕΙΝΑ Επιμέλεια: Αφροδίτη Στυλιαρά ψυχολόγος - Αγγελική Καραγιάννη ψυχολόγος. Εποπτεία:

Διαβάστε περισσότερα

«Οι Σπουδές στην Αρχιτεκτονική»

«Οι Σπουδές στην Αρχιτεκτονική» ΓΡΑΦΕΙΟ ΔΙΑΣΥΝΔΕΣΗΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΙ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ «Οι Σπουδές στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης» Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Αρχιτεκτόνων Καθηγητής Μιχαήλ Ε. Νομικός «Οι Σπουδές στην Αρχιτεκτονική» Δεκέμβριος

Διαβάστε περισσότερα

1. ΟΡΑΜΑ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΛΕΜΕΣΟΥ 2. ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗΝ ΛΕΜΕΣΟ 3. ΤΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ 4. Η ΕΠΑΝΑΧΡΗΣΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΩΝ ΚΤΙΡΙΩΝ ΣΤΗΝ ΛΕΜΕΣΟ

1. ΟΡΑΜΑ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΛΕΜΕΣΟΥ 2. ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗΝ ΛΕΜΕΣΟ 3. ΤΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ 4. Η ΕΠΑΝΑΧΡΗΣΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΩΝ ΚΤΙΡΙΩΝ ΣΤΗΝ ΛΕΜΕΣΟ 1. ΟΡΑΜΑ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΛΕΜΕΣΟΥ 2. ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗΝ ΛΕΜΕΣΟ 3. ΤΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ 4. Η ΕΠΑΝΑΧΡΗΣΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΩΝ ΚΤΙΡΙΩΝ ΣΤΗΝ ΛΕΜΕΣΟ 5. Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ 6. ΣΧΕΔΙΟ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΜΕΤΑΞΥ ΠΑΛΑΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Ειδικά θέματα αρχιτεκτονικής μορφολογίας. Κατεύθυνση Α: Σκηνογραφία, Ιστορική προσέγγιση

Ειδικά θέματα αρχιτεκτονικής μορφολογίας. Κατεύθυνση Α: Σκηνογραφία, Ιστορική προσέγγιση Ειδικά θέματα αρχιτεκτονικής μορφολογίας Κατεύθυνση Α: Σκηνογραφία, Ιστορική προσέγγιση Υπεύθυνος Καθηγητής: Σ. Γυφτόπουλος Σπουδάστριες: Χ. Τζοβλά, Χ. Χαρατσάρη Το θέατρο αποτελεί μια επικοινωνιακή

Διαβάστε περισσότερα

Αρχιτεκτονική με κοινωνικό πρόσωπο - Daveti Home Brokers Sunday, 10 February 2013 11:55. Του Στράτου Ιωακείμ

Αρχιτεκτονική με κοινωνικό πρόσωπο - Daveti Home Brokers Sunday, 10 February 2013 11:55. Του Στράτου Ιωακείμ Του Στράτου Ιωακείμ Η Αρχιτεκτονική Χωρίς Σύνορα είναι Μη Κερδοσκοπική Οργάνωση, μέλος του διεθνούς μη κυβερνητικού, μη κερδοσκοπικού οργανισμού ASF international (Architecture Sans Frontieres International).

Διαβάστε περισσότερα

THE JEWISH MUSEUM BERLIN

THE JEWISH MUSEUM BERLIN ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤ0ΝΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΟΠΤΙΚΟΑΚΟΥΣΤΙΚΕΣ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ ΔΙΔΑΣΚΩΝ: Γ.ΠΑΠΑΚΩΣΤΑΝΤΙΝΟΥ THE JEWISH MUSEUM BERLIN ΈΝΑ FILM ΤΩΝ: STAN NEUMANN KAI RICHARD COPANS

Διαβάστε περισσότερα

ΔΩΔΕΚΑΘΕΣΙΟ ΔHMOTIKO ΣXOΛEIO ΣTΑ ΚΑΤΩ ΠΑΤΗΣΙΑ

ΔΩΔΕΚΑΘΕΣΙΟ ΔHMOTIKO ΣXOΛEIO ΣTΑ ΚΑΤΩ ΠΑΤΗΣΙΑ E.M.Π. ΣXOΛH APXITEKTONΩN ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ AKAΔΗΜΑΪΚΟ ETOΣ 2012-13 TOMEAΣ I APXITEKTONIKOY ΣXEΔIAΣMOY 5ο XEIMEPINO EΞAMHNO MAΘHMA: APXITEKTONIKOΣ ΣXEΔIAΣMOΣ 5 Διδακτική ομάδα: Β. Γκανιάτσας, Καθηγητής Στ. Γυφτόπουλος,

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα Εμπιστοσύνης του Καταναλωτή

Έρευνα Εμπιστοσύνης του Καταναλωτή ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ Έρευνα Εμπιστοσύνης του Καταναλωτή Τριμηνιαία Έρευνα Γ Τρίμηνο 2014 Αθήνα, Οκτώβριος 2014 2 Έρευνα Εμπιστοσύνης του

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία στο ΠΕΣΥ 29 Οκτωβρίου 2015, με θέμα «Προσφυγικό Μεταναστευτικό»

Ομιλία στο ΠΕΣΥ 29 Οκτωβρίου 2015, με θέμα «Προσφυγικό Μεταναστευτικό» Ομιλία στο ΠΕΣΥ 29 Οκτωβρίου 2015, με θέμα «Προσφυγικό Μεταναστευτικό» Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, Τα γεγονότα που εκτυλίσσονται τούτες τις ημέρες μπροστά στα μάτια μας, με τη θάλασσα της Μεσογείου να

Διαβάστε περισσότερα

ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη

ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη Ημερομηνία 25/2/2015 Μέσο Συντάκτης Link diastixo.gr Ελπιδοφόρος Ιντζέμπελης http://diastixo.gr/sinentefxeis/xenoi/3524-william-landay ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη Δημοσιεύτηκε

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας Πιστοποίηση Επάρκειας της Ελληνομάθειας 18 Ιανουαρίου 2013 A2 Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Ερώτημα 1 (7 μονάδες) Διαβάζετε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΟΨΕΙΣ - 119 - ΟΡΟΦΟΓΡΑΦΙΕΣ

ΑΝΟΨΕΙΣ - 119 - ΟΡΟΦΟΓΡΑΦΙΕΣ - 119 - ΑΝΟΨΕΙΣ ΟΡΟΦΟΓΡΑΦΙΕΣ ΣΑΛΟΝΙ Στον χώρο του σαλονιού αλλά και της τραπεζαρίας επιθυμία του ιδιοκτήτη της κατοικίας ηταν η πρόβλεψη διακόσμησης των οροφών αυτών κυρίως των χώρων με ζωγραφική. Στην

Διαβάστε περισσότερα

Ετοίμασαν ένα γράμμα για την μακρινή τους φίλη.

Ετοίμασαν ένα γράμμα για την μακρινή τους φίλη. ΝΗΠΙΑ Έχω ένα φίλο μακρινό. 2014-2015 Στο σχολείο μας χρόνια τώρα έχουμε μια «σκυτάλη» που παραδίδουμε από τάξη σε τάξη. Είναι η σκυτάλη της φιλίας, του νοιαξίματος, της φροντίδας για παιδιά λιγότερο ευνοημένα,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΗΓΗΣΗ ΤΗΣ ΑΝΤΙΔΗΜΑΡΧΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ, ΕΛΛΗΣ ΧΡΥΣΙΔΟΥ, ΣΤΟ 1 ο ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

ΕΙΣΗΓΗΣΗ ΤΗΣ ΑΝΤΙΔΗΜΑΡΧΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ, ΕΛΛΗΣ ΧΡΥΣΙΔΟΥ, ΣΤΟ 1 ο ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΙΣΗΓΗΣΗ ΤΗΣ ΑΝΤΙΔΗΜΑΡΧΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ, ΕΛΛΗΣ ΧΡΥΣΙΔΟΥ, ΣΤΟ 1 ο ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Ενότητα: «Πολιτισμός» «Επιχειρησιακό σχέδιο πολιτισμού 2015-2030» Όραμα: Ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία;

Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία; Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία; Δύσκολη ερώτηση Για την καλλιτεχνική μου δημιουργία δεν παίζει κανένα ρόλο. Αυτό που με πικραίνει είναι ότι έζησα την

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ Οι τρεις διαστάσεις της μάθησης Αλέξης Κόκκος Ο Knud Illeris, ο σημαντικότερος ίσως θεωρητικός της μάθησης σήμερα, στο κείμενό του «Μια

Διαβάστε περισσότερα

II29 Θεωρία της Ιστορίας

II29 Θεωρία της Ιστορίας II29 Θεωρία της Ιστορίας Ενότητα 15: Αντώνης Λιάκος Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Ιστορίας - Αρχαιολογίας Τί κοινό έχουν; 2 Το παρόν στο παρελθόν 1 Raphael Samuel, Theatres of memory. Past and Present in contemporary

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην επανάληψη

Εισαγωγή στην επανάληψη Εισαγωγή στην επανάληψη Στο κεφάλαιο αυτό ήρθε η ώρα να μελετήσουμε την επανάληψη στον προγραμματισμό λίγο πιο διεξοδικά! Έχετε ήδη χρησιμοποιήσει, χωρίς πολλές επεξηγήσεις, σε προηγούμενα κεφάλαια τις

Διαβάστε περισσότερα

THE ECONOMIST ΟΜΙΛΙΑ

THE ECONOMIST ΟΜΙΛΙΑ THE ECONOMIST ΟΜΙΛΙΑ PETER SANFEY REGIONAL ECONOMIST FOR SOUTHEASTE EUROPE AND GREECE, EBRD TO THE EVENT «RESURRECTING THE GREEK ECONOMY: GREAT EXPECTATIONS?» ΠΕΜΠΤΗ 9 ΙΟΥΛΙΟΥ 2015 THE ECONOMIST ΟΜΙΛΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Επιχειρησιακό σχέδιο δήμου Κοζάνης. Προτάσεις Δημοτικής Κίνησης «Κοζάνη Τόπος να ζεις» ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Επιχειρησιακό σχέδιο δήμου Κοζάνης. Προτάσεις Δημοτικής Κίνησης «Κοζάνη Τόπος να ζεις» ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΕπιχειρησιακόσχέδιοδήμουΚοζάνης. ΠροτάσειςΔημοτικήςΚίνησης«Κοζάνη Τόποςναζεις» ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στα πλαίσια διαμόρφωσης του στρατηγικού επιχειρησιακού σχεδιασμού του δήμουκοζάνης,μέσααπότηδημόσιαδιαβούλευσηκαταθέτουμεμετοκείμενοαυτό

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγική Βιώσιμης Ανάπτυξης

Στρατηγική Βιώσιμης Ανάπτυξης Στρατηγική Βιώσιμης Ανάπτυξης Πρόταση Αναπτυξιακών Παρεμβάσεων στις Δυτικές Συνοικίες του Αστικού Κέντρου του Δήμου Λεμεσού Πρώτη Δημόσια Διαβούλευση Δρ. Ράλλης Γκέκας Οι Στόχοι του ΣΕΣ 2014-2020 Βιώσιμη

Διαβάστε περισσότερα

Πρόληψη Ατυχημάτων για την Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση

Πρόληψη Ατυχημάτων για την Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Πρόληψη Ατυχημάτων για την Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Γυθείου 1 Α, 152 31 Χαλάνδρι Τηλ.: 210-6741 933, 210-6740 118, Fax: 210-6724 536 e-mail: info@pedtrauma.gr www.pedtrauma.gr Γιατί Πρόληψη Παιδικών Ατυχημάτων;

Διαβάστε περισσότερα

4 ο ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΓΕΝΙΚΟΣ ΣΚΟΠΟΣ :

4 ο ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΓΕΝΙΚΟΣ ΣΚΟΠΟΣ : 4 ο ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΓΕΝΙΚΟΣ ΣΚΟΠΟΣ : Σκοπός του συγκεκριμένου φύλλου εργασίας είναι ο μαθητής να εξοικειωθεί με τις συναρτήσεις, τις αριθμητικές πράξεις καθώς και την επισήμανση κελιών υπό όρους με στόχο

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηματικά A Δημοτικού. Πέτρος Κλιάπης Σεπτέμβρης 2007

Μαθηματικά A Δημοτικού. Πέτρος Κλιάπης Σεπτέμβρης 2007 Μαθηματικά A Δημοτικού Πέτρος Κλιάπης Σεπτέμβρης 2007 Το σύγχρονο μαθησιακό περιβάλλον των Μαθηματικών Ενεργή συμμετοχή των παιδιών Μάθηση μέσα από δραστηριότητες Κατανόηση ΌΧΙ απομνημόνευση Αξιοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ I Β Ενιαίου Λυκείου. (μάθημα ενδιαφέροντος)

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ I Β Ενιαίου Λυκείου. (μάθημα ενδιαφέροντος) ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ I Β Ενιαίου Λυκείου (μάθημα ενδιαφέροντος) 1 ΓΕΝΙΚΟΙ ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΣΤΟΧΟΙ Με τη διδασκαλία του μαθήματος επιδιώκεται η μύηση των μαθητών στον κόσμο της φωτογραφίας ώστε να: 1. Αντιλαμβάνονται οι

Διαβάστε περισσότερα

«Φιλολογικό» Φροντιστήριο

«Φιλολογικό» Φροντιστήριο «Φιλολογικό» Φροντιστήριο 2 ο Διαγώνισμα στη Νεοελληνική Γλώσσα Α Λυκείου Επιμέλεια: Μάνθου Άρτεμις [Ο διαδικτυακός διάλογος] Δεν μπορεί, ασφαλώς, να αμφισβητηθεί ότι ο διάλογος αποτελεί απαραίτητο στοιχείο

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ»

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» «ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» ΤΑΞΗ Γ1 2 ο Δ Σ ΓΕΡΑΚΑ ΔΑΣΚ:Αθ.Κέλλη ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Κατά τη διάρκεια της περσινής σχολικής χρονιάς η τάξη μας ασχολήθηκε με την ανάγνωση και επεξεργασία λογοτεχνικών βιβλίων

Διαβάστε περισσότερα

Παραδειγματικό σενάριο στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας. «Ζώα στη ζωγραφική»

Παραδειγματικό σενάριο στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας. «Ζώα στη ζωγραφική» Π.3.1.4 Ολοκληρωμένα παραδείγματα εκπαιδευτικών σεναρίων ανά γνωστικό αντικείμενο με εφαρμογή των αρχών σχεδίασης Παραδειγματικό σενάριο στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας «Ζώα στη ζωγραφική» ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Στάσεις και αντιλήψεις της ελληνικής κοινωνίας απέναντι στους μετανάστες

Στάσεις και αντιλήψεις της ελληνικής κοινωνίας απέναντι στους μετανάστες Στάσεις και αντιλήψεις της ελληνικής κοινωνίας απέναντι στους μετανάστες Θεωρητικό πλαίσιο και ανάλυση αποτελεσμάτων της πανελλαδικής ποσοτικής έρευνας VPRC Φεβρουάριος 2007 13106 / Διάγραμμα 1 Γενικοί

Διαβάστε περισσότερα

1 η Συνεδρίαση Επιτροπής Παρακολούθησης ΕΠ Κρήτης 2014-2020 Εναρκτήρια Ομιλία Περιφερειάρχη Κρήτης

1 η Συνεδρίαση Επιτροπής Παρακολούθησης ΕΠ Κρήτης 2014-2020 Εναρκτήρια Ομιλία Περιφερειάρχη Κρήτης 1 η Συνεδρίαση Επιτροπής Παρακολούθησης ΕΠ Κρήτης 2014-2020 Εναρκτήρια Ομιλία Περιφερειάρχη Κρήτης Κύριες και κύριοι, Σας καλωσορίζουμε, σήμερα, στην πρώτη συνεδρίαση της Επιτροπής Παρακολούθησης του Επιχειρησιακού

Διαβάστε περισσότερα

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους Αιτιολογική έκθεση Η Επιτροπή Κρατικών Bραβείων Λογοτεχνικής Μετάφρασης εργάστηκε για τα βραβεία του 2013, όπως και την προηγούµενη χρονιά, έχοντας επίγνωση α. των µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνικές και πολιτικές διαστάσεις της αστικής ανάπτυξης στην Ελλάδα Διαχρονικές αναγνώσεις

Κοινωνικές και πολιτικές διαστάσεις της αστικής ανάπτυξης στην Ελλάδα Διαχρονικές αναγνώσεις Ε.Μ.Π. ΣΧΟΛΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ Διατμηματικό Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών Κατεύθυνση: Πολεοδομία και Χωροταξία Κοινωνικές και πολιτικές διαστάσεις της αστικής ανάπτυξης στην Ελλάδα Διαχρονικές αναγνώσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ ΓΡΑΦΗΜΑΤΟΣ ΣΤΟ MICROSOFT EXCEL 2003

ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ ΓΡΑΦΗΜΑΤΟΣ ΣΤΟ MICROSOFT EXCEL 2003 ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ ΓΡΑΦΗΜΑΤΟΣ ΣΤΟ MICROSOFT EXCEL 2003 Μία από τις βασικές λειτουργίες του Excel είναι και η παραγωγή γραφημάτων για την απεικόνιση επεξεργασμένων αριθμητικών δεδομένων στα φύλλα εργασίας.

Διαβάστε περισσότερα

LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων.

LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων. 9 LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων. «Βλέπουμε με τα μάτια μας, αλλά κατανοούμε με τα μάτια της συλλογικότητας». 6 Ένα από τα κυριότερα

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Διαλέξεων ΟΙ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΕΣ ΤΗΣ ΣΚΕΨΗΣ

Πρόγραμμα Διαλέξεων ΟΙ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΕΣ ΤΗΣ ΣΚΕΨΗΣ Πρόγραμμα Διαλέξεων ΟΙ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΕΣ ΤΗΣ ΣΚΕΨΗΣ Κύκλος επτά (7) διαλέξεων, με την συμμετοχή εννέα (9) κορυφαίων ομιλητών, με κοινό χαρακτηριστικό γνώρισμα την πρωτοποριακή σκέψη. Στόχος των ομιλιών είναι

Διαβάστε περισσότερα

Ένα ερωτηματολόγιο που θα σας βοηθήσει να γνωρίσετε καλύτερα τον αγωνιστικό σας εαυτό!

Ένα ερωτηματολόγιο που θα σας βοηθήσει να γνωρίσετε καλύτερα τον αγωνιστικό σας εαυτό! Επιμέλεια-μετάφραση: Αλέξανδρος Νικολόπουλος, Ph.D. Ένα ερωτηματολόγιο που θα σας βοηθήσει να γνωρίσετε καλύτερα τον αγωνιστικό σας εαυτό! Πόσο ψυχολογικά προετοιμασμένος μπορεί να είστε πριν από έναν

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου 1. Ταυτότητα δραστηριότητας Τίτλος: Και πάλι στο σχολείο Δημιουργός: Μαρία Νέζη Πεδίο, διδακτικό αντικείμενο και διδακτική ενότητα: Μάθημα: Νεοελληνική Λογοτεχνία Τάξη:

Διαβάστε περισσότερα

ΙΚΤΥΟ ΟΙΝΟΠΟΙΩΝ ΝΟΜΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ

ΙΚΤΥΟ ΟΙΝΟΠΟΙΩΝ ΝΟΜΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΙΚΤΥΟ ΟΙΝΟΠΟΙΩΝ ΝΟΜΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ Το ίκτυο Οινοποιών Νοµού Ηρακλείου ιδρύθηκε ως αστική µη κερδοσκοπική εταιρεία τον Νοέµβριο του 2006 και αποτελεί την κύρια συλλογική, συγκροτηµένη και συντονισµένη έκφραση

Διαβάστε περισσότερα

Εκπομπή του αφιερώματος «Διασκέδασε το Μυαλό σου»

Εκπομπή του αφιερώματος «Διασκέδασε το Μυαλό σου» Εκπομπή του αφιερώματος «Διασκέδασε το Μυαλό σου» Ο Tim Shaw είναι κολλημένος με την επιστήμη και θέλει να ξέρει τα πάντα γύρω από αυτήν. Στον δεύτερο κύκλο της σειράς (η οποία αλλάζει όνομα), βγάζει την

Διαβάστε περισσότερα

Αντικείμενα, συμπεριφορές, γεγονότα

Αντικείμενα, συμπεριφορές, γεγονότα Αντικείμενα, συμπεριφορές, γεγονότα O προγραμματισμός αποτελεί ένα τρόπο επίλυσης προβλημάτων κατά τον οποίο συνθέτουμε μια ακολουθία εντολών με σκοπό την επίτευξη συγκεκριμένων στόχων. Ας ξεκινήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΔΡΑΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΤΡΟΜΟΥ

ΑΠΟΔΡΑΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΤΡΟΜΟΥ ΑΠΟΔΡΑΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΤΡΟΜΟΥ - Α,α,α,α,α,α,α! ούρλιαξε η Νεφέλη - Τρομερό! συμπλήρωσε η Καλλιόπη - Ω, Θεέ μου! αναφώνησα εγώ - Απίστευτα τέλειο! είπε η Ειρήνη και όλες την κοιτάξαμε λες και είπε

Διαβάστε περισσότερα