Δηζαγσγή ήκεξα, ζηηο αηνκνθεληξηθέο δπηηθέο θνηλσλίεο πνπ ν «εαπηφο» παίδεη ηνλ θπξίαξρν ξφιν, ε αηνκηθή «βειηίσζε» έρεη εμαηξεηηθή ζεκαζία αλάκεζα

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Δηζαγσγή ήκεξα, ζηηο αηνκνθεληξηθέο δπηηθέο θνηλσλίεο πνπ ν «εαπηφο» παίδεη ηνλ θπξίαξρν ξφιν, ε αηνκηθή «βειηίσζε» έρεη εμαηξεηηθή ζεκαζία αλάκεζα"

Transcript

1 Δηζαγσγή ήκεξα, ζηηο αηνκνθεληξηθέο δπηηθέο θνηλσλίεο πνπ ν «εαπηφο» παίδεη ηνλ θπξίαξρν ξφιν, ε αηνκηθή «βειηίσζε» έρεη εμαηξεηηθή ζεκαζία αλάκεζα ζηηο αλάγθεο καο, αθφκα κεγαιχηεξε απ φ,ηη ίζρπε ζην παξειζφλ. Ζ επηζηήκε θαη ε ηερλνινγία θαινχληαη λα πξνζθέξνπλ νπνηαδήπνηε ππεξεζία είλαη δπλαηή γηα λα «βειηησζεί» νηηδήπνηε ρξήδεη βειηίσζεο εζσηεξηθά θη εμσηεξηθά ζηνλ αλζξψπηλν νξγαληζκφ ζχκθσλα κε ηηο επηζπκίεο ηνπ θαζελφο απφ εκάο, επηζπκίεο πνπ ζηε ζπληξηπηηθή ηνπο πιεηνςεθία θαζνξίδνληαη απφ ηα επηθξαηέζηεξα θνηλσληθά πξφηππα. Μηα θπξίαξρε ηδέα ζηε Γχζε είλαη φηη πξέπεη λα είκαζηε φζν ην δπλαηφλ θαιχηεξνη γίλεηαη θαη νη επηζηεκνληθέο θαη ηερλνινγηθέο αλαθαιχςεηο κπνξνχλ λα καο βνεζήζνπλ ζ απηφ. Σν ηη αθξηβψο ελλνείηαη κε ηνλ φξν «θαιχηεξνη» εμεηδηθεχεηαη θάζε θνξά πην έμππλνη, πην ηθαλνί, πην ςεινί, πεξηζζφηεξν δξαζηήξηνη ή αζιεηηθνί. Σν ζεκαληηθφ είλαη φηη αθνξά φινπο ηνπο ηνκείο ηεο αλζξψπηλεο θαηάζηαζεο θαη δξαζηεξηφηεηαο: ηελ εκθάληζε, ηε ζσκαηηθή θαη ςπρηθή πγεία, ηελ επθπΐα, ηελ ηθαλφηεηα ζπγθέληξσζεο, ηε δηάζεζε, ηηο επηδφζεηο ζηελ εθπαίδεπζε, ηελ εξγαζία, ηελ θνηλσληθή δσή, ηελ εξσηηθή δσή, ηηο δξαζηεξηφηεηεο ηνπ ειεχζεξνπ ρξφλνπ, ηνλ αζιεηηζκφ ζε εξαζηηερληθφ θη επαγγεικαηηθφ επίπεδν. Ζ βαζηθή δηάθξηζε πνπ γίλεηαη ζηελ αξζξνβηβιηνγξαθία ζρεηηθά κε ηε ρξήζε νπζηψλ αιιά θαη άιισλ ηερληθψλ, φπσο ζα δνχκε παξαθάησ- αλαθέξεηαη ζην ιφγν γηα ηνλ νπνίν ιακβάλνληαη, αλ δειαδή ιακβάλνληαη απφ θάπνηνλ γηα ζεξαπεπηηθνχο ιφγνπο ή γηα ιφγνπο «βειηίσζεο». ηελ ηειεπηαία πεξίπησζε, δηαηππψλνληαη κηα ζεηξά πξνβιεκαηηζκνί ζρεηηθά κε δεηήκαηα πγείαο, εζηθά θαη θνηλσληθά πνπ ζα εμεηαζηνχλ αλαιπηηθά ζηε ζπλέρεηα. Γηα λα γίλεη θαηαλνεηφ ην πξφβιεκα, είλαη ρξήζηκν λα γίλνπλ νη πξνζδηνξηζκνί ησλ βαζηθψλ ελλνηψλ πνπ ζα καο απαζρνιήζνπλ. Ζ «βειηίσζε» ηνπ νξγαληζκνχ κέζσ νπζηψλ ή κεζφδσλ, γελεηηθψλ ή άιισλ, κπνξεί λα απνηειεί ζηφρν ησλ αλζξψπσλ γηα κηα ζεηξά απφ ιφγνπο: γηα λα είλαη ζηε κφδα, γηα λα βειηηψζνπλ ηελ απφδνζή ηνπο ζε δηάθνξνπο ηνκείο, γηα λα απνθηήζνπλ έλα ζπγθξηηηθφ πιενλέθηεκα ή λα απνδνζεί δηθαηνζχλε ζηηο «αδηθίεο» ηεο θχζεο, λα πξνζηαηεχζνπλ θαη λα πξνάγνπλ ηελ πγεία ηνπο, λα απμήζνπλ ηε δηάξθεηα ηεο δσήο ηνπο, λα εμαζθαιίζνπλ θαη λα αζθήζνπλ 1

2 ζρέζεηο εμνπζίαο. 1 «Οη βειηηψζεηο» πνπ επηδηψθνληαη κπνξνχλ λα θαηεγνξηνπνηεζνχλ σο εμήο: Πξψηνλ, ζσκαηηθή «βειηίσζε», φπνπ κπνξνχλ λα ζπκπεξηιεθζνχλ αιιαγέο πνπ ζρεηίδνληαη κε θαζαξά ζσκαηηθά ραξαθηεξηζηηθά φπσο ην κέγεζνο (δειαδή ην χςνο θαη ην βάξνο), ε κπτθή κάδα, αιιά θαη ε κείσζε ησλ αλαγθψλ γηα χπλν, ε αχμεζε ηεο αληνρήο, ε θαζπζηέξεζε ηεο δηαδηθαζίαο γήξαλζεο θη αθφκα ε αιιαγή ρξψκαηνο ηνπ δέξκαηνο ή θχινπ. Γεχηεξνλ δηαλνεηηθή «βειηίσζε», ζηελ νπνία ζπκπεξηιακβάλνληαη νη πξνζπάζεηεο ελίζρπζεο δηαθφξσλ ιεηηνπξγηψλ φπσο ε κλήκε θαη ε γλσζηηθή ηθαλφηεηα, ε πνιππαξαγνληηθή ζθέςε θαη ε θαληαζία. Σξίηνλ, ςπρνινγηθή «βειηίσζε» πνπ κπνξεί λα αλαθέξεηαη ζηελ απφθηεζε απηνπεπνίζεζεο θαη θνηλσληθφηεηαο θαη ζηε κείσζε ραξαθηεξηζηηθψλ φπσο ε δεηιία θαη ε επηθπιαθηηθφηεηα. Σέινο, ε εζηθή «βειηίσζε» κπνξεί λα επηδηψθεη ηνλ έιεγρν βίαησλ ζπκπεξηθνξψλ θαη ηελ πξναγσγή ραξαθηεξηζηηθψλ φπσο ε θαινζχλε θαη ε ηθαλφηεηα ζπκπφληαο θαη ζπκπάζεηαο πξνο ηνπο άιινπο αλζξψπνπο. 2 «Βειηίσζε» ηνπ νξγαληζκνχ κέζσ νπζηψλ, φξνο πνπ ζπλαληάηαη σο enhancement ζηελ αγγιφθσλε βηβιηνγξαθία είλαη, ζχκθσλα κε ηνλ Gregory Stock, θάζε βειηίσζε επηκέξνπο ραξαθηεξηζηηθψλ ή γεληθά ηνπ ηξφπνπ ιεηηνπξγίαο ελφο αλζξψπνπ, άζρεηα κε ην αλ ν ζπγθεθξηκέλνο άλζξσπνο κε ηηο επηδφζεηο ηνπ βξίζθεηαη πέξα απφ απηφ πνπ ζεσξείηαη θαλνληθφ ή φρη. 3 Ο Gregory Stock είλαη ππνζηεξηθηήο ηεο ρξήζεο ηεο ηερλνινγίαο γηα ηε «βειηίσζε» ηνπ αλζξψπηλνπ νξγαληζκνχ 4, νπφηε αλ ζέινπκε λα έρνπκε έλαλ πην αληηθεηκεληθφ νξηζκφ πνπ ζα ηθαλνπνηεί θαη εθείλνπο πνπ δελ αληηκεησπίδνπλ ηφζν ζεηηθά ηηο εμειίμεηο απηέο, ζα κπνξνχζακε λα πνχκε φηη πξφθεηηαη γηα κηα πξνζπάζεηα ησλ αλζξψπσλ λα αιιάμνπλ θάπνηα ραξαθηεξηζηηθά ηνπο - εζσηεξηθά ή εμσηεξηθά, ζσκαηηθά, ςπρνινγηθά θαη δηαλνεηηθά ή θαη ηνλ ηξφπν ιεηηνπξγίαο ηνπ νξγαληζκνχ ηνπο ελ γέλεη ψζηε λα πιεζηάζνπλ, λα θηάζνπλ ή θαη λα μεπεξάζνπλ απηφ πνπ για ηοσς ίδιοσς ζπληζηά ηδαληθφ. Απηφ γίλεηαη κε ηε βνήζεηα νπζηψλ ή θαη άιισλ ηερληθψλ, φπσο ε γελεηηθή κεραληθή πνπ ζα εμεηάζνπκε αλαιπηηθφηεξα ζηε ζπλέρεηα. 1 Françoise Baylis and Jason Scott Robert, Genetic Enhancement Technologies, ζ Ζ θαηεγνξηνπνίεζε απηή πξνέξρεηαη απφ ην άξζξν ησλ Françoise Baylis and Jason Scott Robert, op. cit. Ζ εζηθή «βειηίσζε» δελ έρεη ιάβεη ηελ έθηαζε ησλ ππνινίπσλ θαη δελ ζα καο απαζρνιήζεη ζηε ζπγθεθξηκέλε εξγαζία. 3 Gregory Stock, Redesigning Humans, ζ Όπσο άιισζηε ν ίδηνο δειψλεη δελ βιέπεη θάηη θαθφ ζηε βειηίσζε θαζαπηή, op. cit. 2

3 χκθσλα κε έλαλ νξηζκφ πνπ δίλεηαη απφ ηελ Ακεξηθαληθή Δπηηξνπή Βηνεζηθήο θαη θηλείηαη πάλσ ζηνλ άμνλα ζεξαπείαο βειηίσζεο ζηελ επνρή ηεο βηνηερλνινγίαο, βειηίσζε είλαη ε θαηεπζπλφκελε ρξήζε ηεο ηειεπηαίαο λα αιιάμεη, κε άκεζε παξέκβαζε φρη δηαδηθαζίεο κηαο αζζέλεηαο (θάηη πνπ ηζρχεη ζηελ πεξίπησζε ηεο ζεξαπείαο), αιιά ηηο θπζηνινγηθέο ζσκαηηθέο θαη ςπρνινγηθέο ιεηηνπξγίεο, λα απμήζεη ή λα βειηηψζεη ηηο δπλαηφηεηέο θαη ηελ απφδνζή ηνπο. 5 Όπσο επηζεκαίλεηαη, ε ίδηα ε δηάθξηζε αλάκεζα ζε ζεξαπεία θαη βειηίσζε δείρλεη ηελ πξφζεζε απηψλ πνπ ηελ εηζήγαγαλ λα θαηαδείμνπλ φηη ε κελ πξψηε είλαη πάληνηε εζηθψο απνδεθηή, ελψ ε δεχηεξε είλαη εζηθά χπνπηε, ηνπιάρηζηνλ εθ πξψηεο φςεσο. 6 Υξήζηκνο είλαη θαη έλαο νξηζκφο ηεο πξνζπάζεηαο «βειηίσζεο» κέζσ γνληδηαθψλ ζεξαπεηψλ, θαζψο νη ζρεηηθέο έξεπλεο είλαη απφ ηηο πιένλ ζεκαληηθέο ζήκεξα. Μηα ηερλνινγία γελεηηθήο «βειηίσζεο» είλαη θάζε ηερληθή πνπ επηδηψθεη ηελ άκεζε εθδήισζε γνληδίσλ ππαξρφλησλ ζηνλ αλζξψπηλν νξγαληζκφ ή ηελ εηζαγσγή πνπ σο ηε ζηηγκή εθείλε δελ πθίζηαλην ζηνλ αλζξψπηλν πιεζπζκφ. 7 Ο άλζξσπνο πξνζπαζεί λα ρξεζηκνπνηήζεη ηηο δπλαηφηεηεο πνπ ηνπ δίλεη ε αλάπηπμε ηεο επηζηήκεο, ηεο ηερλνινγίαο θαη ηδηαίηεξα ηεο βηνηερλνινγίαο απφ ηελ αξρή ηεο δσήο θαη ζε φια ηα ελδηάκεζα ζηάδηα, ψζηε λα απνκαθξχλεη φζν γίλεηαη πεξηζζφηεξν ην ζηάδην ηνπ ζαλάηνπ. Πξνζπαζεί πξηλ απφ ην ζηάδην ηεο ζχιιεςεο αθφκα λα πξνζδψζεη ζηνπο κειινληηθνχο αλζξψπνπο επηζπκεηά ραξαθηεξηζηηθά. ήκεξα απηφ πεξηνξίδεηαη ζηελ απνθπγή θιεξνλνκηθψλ αζζελεηψλ, κε ηνλ πξνγελλεηηθφ έιεγρν θαη ηελ επηινγή εκβξχσλ πνπ δελ είλαη θνξείο ζπγθεθξηκέλσλ αζζελεηψλ. Δθφζνλ φκσο νη ηερληθέο κπνξνχλ λα επεθηαζνχλ θαη γηα ηελ επηινγή άιισλ ραξαθηεξηζηηθψλ, είλαη ζίγνπξν φηη αξθεηνί ζα επηδηψμνπλ ηε ρξεζηκνπνίεζή ηνπο. 8 Μεηά ηε γέλλεζε ησλ παηδηψλ, νη γνλείο επηδηψθνπλ κε ηα κέζα πνπ δηαζέηεη ε ζχγρξνλε ηερλνινγία - ηα νπνία γηα ηελ ψξα είλαη θπξίσο θαξκαθεπηηθέο νπζίεο - λα βνεζήζνπλ ηα παηδηά ηνπο 5 The President s Council on Bioethics, Beyond Therapy: Biotechnology and the Pursuit of Happiness, Κεθάιαην 1. ε αληηπαξάζεζε κε απηφλ ηνλ νξηζκφ, ε ζεξαπεία νξίδεηαη σο ε ρξήζε ηεο βηνηερλνινγίαο ζε αλζξψπνπο κε παζήζεηο ή αζζέλεηεο ζε κηα πξνζπάζεηα λα επαλέιζνπλ ζε κηα θπζηνινγηθή θαηάζηαζε. 6 Op. cit. 7 Βι. Françoise Baylis and Jason Scott Robert, op. cit., ζ ηελ εξγαζία απηή δελ ζα αζρνιεζνχκε κε ηε δπλαηφηεηα παξεκβάζεσλ ζε πξνγελλεηηθφ επίπεδν, θαζψο απηέο αλαθέξνληαη ζηελ επγνληθή. 3

4 λα αλαπηχμνπλ εθείλα ηα ζσκαηηθά θαη πλεπκαηηθά ραξαθηεξηζηηθά πνπ νη ίδηνη ζεσξνχλ φηη ζα ζπκβάινπλ ζην κέιινλ ηνπο. Έηζη γηα παξάδεηγκα, αλ ζεσξνχλ φηη δελ είλαη αξθεηά ςειά ζε βαζκφ βέβαηα πνπ λα ηα δηαθξίλεη ζεκαληηθά απφ ηα ππφινηπα παηδηά είλαη πηζαλφλ λα επηδηψμνπλ λα βνεζήζνπλ ηελ αλάπηπμή ηνπο κε ηελ παξνρή απμεηηθήο νξκφλεο, αθφκα θη αλ δελ ππάξρεη θάπνηα έλδεημε παζνινγίαο. Δπίζεο, αλ ζεσξνχλ φηη δελ κπνξνχλ λα ζπγθεληξσζνχλ θαη ε πξνζνρή ηνπο απνζπάηαη εχθνια δεηνχλ απφ ηνπο εηδηθνχο λα ζπληαγνγξαθήζνπλ ηελ απαξαίηεηε θαξκαθεπηηθή αγσγή. Σελ ίδηα ηαθηηθή αθνινπζνχλ νη ελήιηθεο θαη γηα ηνπο εαπηνχο ηνπο. Καηαθεχγνπλ ζηε ρξήζε νπζηψλ γηα λα απμήζνπλ ηε ζπγθέληξσζή ηνπο, λα βειηηψζνπλ ηε κλήκε ηνπο, λα έρνπλ θαιχηεξε δηάζεζε, αθφκα θη φηαλ νη θαηαζηάζεηο πνπ ηνπο ελνρινχλ δελ είλαη παζνινγηθέο. Όιεο απηέο νη πεξηπηψζεηο εληάζζνληαη ζηε «βειηίσζε» ηνπ νξγαληζκνχ κέζσ νπζηψλ πνπ κε ηελ πξφνδν ηεο βηνηερλνινγίαο επεθηείλεηαη κε ηε ρξεζηκνπνίεζε άιισλ ηερληθψλ πνπ ππφζρνληαη πην ξηδηθά απνηειέζκαηα θαη ζα ηηο αλαιχζνπκε ζηε ζπλέρεηα. Πξώην Μέξνο Κεθάιαην 1 σκαηηθή βειηίσζε Α. πκβαηηθό doping ηελ πξνζπάζεηα ηνπο γηα ζσκαηηθή «βειηίσζε» νη ζχγρξνλνη άλζξσπνη ρξεζηκνπνηνχλ κηα κεγάιε γθάκα κεζφδσλ. Σν δήηεκα κπνξεί λα αθνξά είηε εμσηεξηθά ραξαθηεξηζηηθά είηε εζσηεξηθέο ιεηηνπξγίεο ηνπ ζψκαηνο. Έηζη, επηζηξαηεχεηαη, γηα παξάδεηγκα, ε απμεηηθή νξκφλε γηα λα απνθηήζεη έλα παηδί χςνο ή νη ελέζεηο botox γηα λα απαιχλνπλ νη ξπηίδεο ελφο κεζήιηθα. Μπνξεί φκσο λα ρξεζηκνπνηεζεί θαη ην Viagra γηα λα βειηησζεί ε ζεμνπαιηθή δσή θάπνηνπ. χκθσλα κε φζα αλαθέξζεθαλ εηζαγσγηθά, νη ελέξγεηεο απηέο αθνξνχλ «βειηίσζε» θαη φρη ζεξαπεία, εθφζνλ δελ ππάξρεη θάπνηα παζνινγηθή θαηάζηαζε. Ζ απμεηηθή νξκφλε κπνξεί λα ρξεζηκνπνηεζεί γηα λα απμεζεί ην χςνο ελφο παηδηνχ είηε ππνθέξεη απφ θάπνηα αζζέλεηα είηε απιψο ην χςνο ηνπ είλαη ρακειφ ιφγσ ηνπ ρακεινχ χςνο ησλ γνληψλ ηνπ. Δμαηηίαο ησλ θνηλσληθψλ 4

5 πξνηχπσλ ζηηο δπηηθέο θνηλσλίεο θαίλεηαη φηη φλησο ππάξρεη δήηεκα ρξεζηκνπνίεζήο ηεο γηα ιφγνπο πνπ είλαη δπζδηάθξηην αλ εκπίπηνπλ ζηε ζεξαπεία ή ζηε βειηίσζε. 9 Μάιηζηα, ην δήηεκα ηνπ χςνπο θαίλεηαη λα έρεη πξνβιεκαηίζεη πνιχ γνλείο θαη γηαηξνχο ζηε δηάξθεηα ηνπ εηθνζηνχ αηψλα. Δλψ γηα ηα αγφξηα ζεσξείην πξνβιεκαηηθφ ην λα βξίζθνληαη ζηηο ρακειφηεξεο ζέζεηο ηεο θιίκαθαο κέηξεζεο, γηα ηα θνξίηζηα ίζρπε ην αληίζεην. Μηα έξεπλα ηνπ 1978 έδεημε φηη νη κηζνί απφ ηνπο ελδνθξηλνιφγνπο πνπ αζρνινχληαλ κε παηδηά ζπληαγνγξαθνχζαλ νηζηξνγφλα σο παξάγνληεο κείσζεο ηεο αλάπηπμεο ζε θνξίηζηα πνπ ην χςνο ηνπο πξνβιεπφηαλ λα είλαη πεξηζζφηεξν απφ 1.85 κέηξα. 10 Αληίζηνηρεο πεξηπηψζεηο νπζηψλ πνπ είηε είλαη νξηαθφ αλ ε ρξήζε ηνπο εκπίπηεη ζε ζεξαπεπηηθή αληηκεηψπηζε ή μεθεχγεη εληειψο απφ απηήλ αθνξνχλ ηελ ηνμίλε Botinum ηχπνπ Α θαη ην Sildenafil citrate. Σν πξψην αδεηνδνηήζεθε απφ ηνλ Ακεξηθαληθφ Οξγαληζκφ Φαξκάθσλ (FDA) σο Botox αξρηθά ην 1989 γηα ηελ αληηκεηψπηζε δχν δηαηαξαρψλ ησλ κπψλ ηνπ καηηνχ, ηνπ βιεθαξφζπαζκνπ θαη ηνπ ζηξαβηζκνχ, ελψ ην 2000 δφζεθε ε άδεηα θαη γηα ηε ρξήζε ηνπ ζε κηα άιιε λεπξνινγηθή πάζεζε πνπ δεκηνπξγεί θηλεηηθά πξνβιήκαηα, ηελ απρεληθή δπζηνλία. Παξάιιεια, θαηά ηε ζεξαπεία ησλ νθζαικηθψλ αζζελεηψλ παξαηεξήζεθε ηπραία απφ γηαηξνχο φηη ην Botox ζπλέβαιιε ζηε ιείαλζε ζπγθεθξηκέλσλ ξπηίδσλ έθθξαζεο. Έηζη, ηνλ Απξίιην ηνπ 2002 δφζεθε απφ ην FDA άδεηα γηα ηελ αληηκεηψπηζε ησλ ηειεπηαίσλ. ήκεξα, ρξεζηκνπνηείηαη απφ γηαηξνχο γηα ηε ζεξαπεία ξπηίδσλ δηαθνξεηηθψλ απφ απηέο πνπ πεξηγξάθνληαη εηδηθά απφ ηνλ Οξγαληζκφ Φαξκάθσλ. 11 Σν Sildenafil citrate είλαη επξέσο γλσζηφ κε ηελ εκπνξηθή νλνκαζία Viagra. Ζ ζεξαπεπηηθή ηνπ δξάζε αθνξά κηα ζπγθεθξηκέλε πάζεζε, ηε ζηπηηθή δπζιεηηνπξγία. 12 Απ φ,ηη δείρλνπλ φκσο πνιιέο ζρεηηθέο ζπδεηήζεηο, ε ρξεζηκνπνίεζή ηνπ δελ πεξηνξίδεηαη ζε απηνχο πνπ ην έρνπλ ηαηξηθά αλάγθε. Όκσο, παξά ηελ χπαξμε πνιιψλ άιισλ παξαδεηγκάησλ, ε πεξίπησζε par excellence ζηνλ ηνκέα ηεο ζσκαηηθήο «βειηίσζεο» είλαη ν αζιεηηζκφο. Δθείλνη 9 Ο πξνβιεκαηηζκφο εηδηθά γηα ην ζέκα ηνπ χςνπο θαη ηεο απμεηηθήο νξκφλεο ππάξρεη ζε πνιιά ζρεηηθά βηβιία. Βι. γηα παξάδεηγκα, Carl Elliott, Better than Well, ζ Carl Elliott, op. cit.,ζ Γηα ην Botox ηα ζηνηρεία πξνέξρνληαη απφ ην άξζξν ηεο Carol Lewis, Botox Cosmetic: A Look at Looking Good. 12 Γηα ην Viagra, βι. ηζηνζειίδα ηνπ FDA, Patient Information Sheet, Sidenafil citrate (marketed as Viagra). 5

6 πνπ βαζηθά ρξεζηκνπνηνχλ νπζίεο θαη ηερληθέο πνπ ζηνρεχνπλ ζηε ζσκαηηθή βειηίσζε, ζην ληφπηλγθ. Δίλαη θαηά πξψην ιφγν νη πξσηαζιεηέο θαη νη επαγγεικαηίεο αζιεηέο θαη θαηά δεχηεξν φζνη αζρνινχληαη εξαζηηερληθά άιια ζέινπλ λα πεηχρνπλ ζεκαληηθά απνηειέζκαηα θαη επηδφζεηο είλαη εθείλνη πνπ βαζηθά ρξεζηκνπνηνχλ νπζίεο θαη ηερληθέο πνπ ζηνρεχνπλ ζηε ζσκαηηθή βειηίσζε, ζην ληφπηλγθ. 13 Όπσο αλαθέξεηαη ζε ζρεηηθέο ηζηνξηθέο αλαδξνκέο 14, ην ληφπηλγθ είλαη έλα θαηλφκελν πνπ παξαηεξείηαη ήδε ζηελ αξραία Διιάδα, φπνπ νη αζιεηέο ζηνπο Οιπκπηαθνχο αγψλεο θαηαλάισλαλ νηηδήπνηε ζα κπνξνχζε λα βειηηψζεη ηελ απφδνζή ηνπο, πνπ ηελ πεξίνδν εθείλε βαζηθά πεξηνξηδφηαλ ζε νπζίεο πξνεξρφκελεο απφ δηάθνξα θπηά. ηε ζχγρξνλε επνρή θαη κέρξη ηελ πηνζέηεζε ησλ πξνγξακκάησλ ειέγρνπ νπζηψλ πνπ άξρηζαλ λα πξαγκαηνπνηνχληαη ζηε δεθαεηία ηνπ εμήληα, ε ρξήζε δηαθφξσλ θαξκαθεπηηθψλ βνεζεκάησλ απφ αζιεηέο ζεσξείην, ζε γεληθέο γξακκέο, απνδεθηή. Γηα πξψηε θνξά ην 1960, ην πκβνχιην ηεο Δπξψπεο πηνζέηεζε κηα απφθαζε πνπ θαηαδίθαδε ηε ρξήζε ληφπηλγθ ζηνλ αζιεηηζκφ. Σν 1963, ε Γαιιία θαη ην Βέιγην απέθηεζαλ ζρεηηθή λνκνζεζία θαη ην 1967 ηδξχζεθε ε Ηαηξηθή Δπηηξνπή (Medical Commission) ηεο Γηεζλνχο Οιπκπηαθήο Δπηηξνπήο. Παξφιεο ηηο πξνζπάζεηεο θαη ηε βειηίσζε ησλ ζρεηηθψλ ειέγρσλ, ην θαηλφκελν ηνπ ληφπηλγθ ζπλέρηζε λα εμαπιψλεηαη. ηνπο Οιπκπηαθνχο Αγψλεο ηεο ενχι, ην 1988, ν Καλαδφο Ben Johnson έραζε ην ρξπζφ κεηάιιην πνπ είρε θεξδίζεη θάλνληαο παγθφζκην ξεθφξ ζηα 100 κέηξα, φηαλ δείγκα πνπ έδσζε βξέζεθε ζεηηθφ ζην αλαβνιηθφ ζηεξνεηδέο ζηαλνδνιφιε. 15 Σo ρξπζφ κεηάιιην δφζεθε ζηνλ δεχηεξν ηεο θνχξζαο, Ακεξηθαλφ Carl Lewis πνπ επίζεο θαηεγνξήζεθε γηα ρξήζε αλαβνιηθψλ θαηά 13 ηα ειιεληθά ν φξνο είλαη θαξκαθνδηέγεξζε, αιιά θαζψο ην ληφπηλγθ είλαη ε ιέμε πνπ ρξεζηκνπνηείηαη ζηα πεξηζζφηεξα ζπγθείκελα ζα αλαθεξφκαζηε ζε απηφ. 14 Σα ζηνηρεία πνπ ππάξρνπλ εδψ - φπνπ δελ ζεκεηψλεηαη δηαθνξεηηθά - ζρεηηθά κε ηελ χπαξμε doping θαη ηελ ηζηνξηθή εμέιημε ηεο αληηκεηψπηζήο ηνπ πξνέξρνληαη απφ ηε Γλψκε ηνπ European Group on Ethics in Science and New Technologies πξνο ηελ Δπξσπατθή Δπηηξνπή ζρεηηθά κε ηηο Ζζηθέο Γηαζηάζεηο ηνπ Νηφπηλγθ ζηνλ Αζιεηηζκφ (Ethical Aspects Arising from Doping in Sport), Παξάγξαθνο CBC Sports, Top 10 Notable drug scandals, Ben Johnson: Canada s shame. Έρεη δηαηππσζεί θαη ε άπνςε Malcolm Gladwell, The Drugstore Athlete, ζ φηη απηή ίζσο ήηαλ ε κφλε απαγνξεπκέλε νπζία πνπ δελ ιάκβαλε ν Johnson ν νπνίνο έπαηξλε φια ηα κέηξα γηα λα κελ εληνπηζηνχλ νη νπζίεο πνπ ρξεζηκνπνηνχζε. Ζ αλαθάιπςε ηεο ζπγθεθξηκέλεο νπζίαο κπνξεί λα εμεγεζεί κφλν απφ θάπνην ιάζνο, φπσο γηα παξάδεηγκα θάπνην ιάζνο ζηελ εμέηαζε ησλ δεηγκάησλ. Γηα ηνπο ηξφπνπο πνπ ρξεζηκνπνηνχληαη απφ ηνπο αζιεηέο ψζηε λα απνθεπρζεί ν εληνπνζκφο ησλ απαγνξεπκέλσλ νπζηψλ πνπ έρνπλ ιάβεη ζα γίλεη αλαιπηηθφηεξε αλαθνξά ζηε ζπλέρεηα. 6

7 ηε ζπγθεθξηκέλε πεξίνδν, αιιά ηειηθά νη θαηεγνξίεο απνξξίθζεθαλ απφ ηελ IAAF σο αβάζηκεο. 16 ην Γχξν ηεο Γαιιίαο (Tour de France) ην 1998 ζπλέβεζαλ κηα ζεηξά απφ πεξηζηαηηθά πνπ ζπγθιφληζαλ ηνλ θφζκν πνπ παξαθνινπζνχζε ην ζπγθεθξηκέλν άζιεκα, αιιά θαη φινπο φζνη αζρνινχληαη θαη ελδηαθέξνληαη γηα ηνλ αζιεηηζκφ. Απνθαιχθζεθε ε ρξήζε νπζηψλ φπσο ε εξπζξνπνηεηίλε θαη ηα αλαβνιηθά ζηεξνεηδή θαη ν ηειηθφο ληθεηήο, ν Ηηαιφο Marco Pantani απνθιείζηεθε ηελ εξρφκελε ρξνληά απφ ην Γχξν ηεο Ηηαιίαο (Giro d Italia) ιφγσ αλεχξεζεο εξπζξνπνηεηίλεο ζηνπο ζρεηηθνχο ειέγρνπο. 17 ηαδηαθά, ιφγσ ηεο θαηάζηαζεο πνπ δεκηνπξγήζεθε, κε αξθεηνχο απφ ηνπο αζιεηέο λα ειέγρνληαη απφ ηηο Αξρέο γηα ρξήζε αλαβνιηθψλ θαη άιινπο λα απνρσξνχλ απφ ην Γχξν, ζηνλ αγψλα έκεηλαλ 14 απφ ηηο 21 νκάδεο πνπ ζπκκεηείραλ αξρηθά, θαη ιηγφηεξνη απφ 100 απφ ηνπο 189 ζπκκεηέρνληεο. 18 ην ζπγθεθξηκέλν αγψλα είλαη πνιιά ηα πεξηζηαηηθά ζηα νπνία δείγκαηα αζιεηψλ βξίζθνληαη ζεηηθά ζε απαγνξεπκέλεο νπζίεο, πξνθαλψο ιφγσ ηεο απμεκέλεο δπζθνιίαο ηνπ. Γείγκαηα ηνπ θεηηλνχ ληθεηή ηνπ Γχξνπ Floyd Landis βξέζεθαλ ζεηηθά ζηελ νπζία ηεζηνζηεξφλε ζχκθσλα κε ηνπο ππεχζπλνπο θαη θηλδπλεχεη λα ράζεη ηνλ ηίηιν ηνπ, αλ ε Ακεξηθαληθή Οκνζπνλδία Πνδειαζίαο απνδερζεί ηηο θαηεγνξίεο πνπ ηνπ απνδίδνληαη. 19 ε θάπνηεο πεξηπηψζεηο ηα πεξηζηαηηθά αθνξνχλ νιφθιεξεο νκάδεο θαη φρη κεκνλσκέλα άηνκα. Όπσο δηαπηζηψζεθε, γηα παξάδεηγκα, κεηά ηε δηάιπζε ηεο Αλαηνιηθήο Γεξκαλίαο, θαηά ηηο δεθαεηίεο ηνπ εβδνκήληα θαη ηνπ νγδφληα νη αζιεηέο ππνβάιινληαλ ζε ζπζηεκαηηθφ ληφπηλγθ κε βάζε ην θξαηηθφ ρέδην ε έλα ζηξαηησηηθφ λνζνθνκείν έμσ απφ ην πξψελ Αλαηνιηθφ Βεξνιίλν, βξέζεθαλ ην 1991 ιεπηνκεξή αξρεία κε φιεο ηηο επηηπρίεο ησλ αζιεηψλ ηεο Αλαηνιηθήο Γεξκαλίαο απφ ηα κέζα ηεο δεθαεηίαο ηνπ εμήληα σο ηε δηάιπζε ηεο ρψξαο, φπνπ δίπια απφ ην φλνκα θάζε αζιεηή ζεκεηψλνληαλ νη 16 BBC sport, Lewis escapes doping punishment. 17 European Group on Ethics in Science and New Technologies, op. cit. 18 CNN Sports Illustrated, Chronology of 1998 Tour de France drug scandal. 19 Yahoo UK & Ireland, Sport, Tour de France, Landis lawyer to appeal USADA over inconsistencies. ην άξζξν απηφ αλαθέξεηαη φηη ν δηθεγφξνο ηνπ αζιεηή ζεσξεί φηη ε Ακεξηθαληθή Έλσζε Αληη-Νηφπηλγθ, USADA, πνπ πξαγκαηνπνηεί ηε δηθή ηεο έξεπλα ζρεηηθά κε ην ζέκα ζα πξέπεη λα ηε εγθαηαιείςεη ηελ ππφζεζε, θαζψο ππάξρνπλ ζηνηρεία πνπ απνδεηθλχνπλ ηελ αζσφηεηα ηνπ αζιεηή ζρεηηθά κε ηηο ζπγθεθξηκέλεο θαηεγνξίεο. 20 Amateur Athletic Foundation Of Los Angeles, Doping. 7

8 νπζίεο πνπ έπαηξλε θαη νη δφζεηο ηνπο. 21 ηηο δίθεο πνπ αθνινχζεζαλ νη ππεχζπλνη θαηεγνξήζεθαλ φηη έδηλαλ ζε θαζεκεξηλή βάζε ράπηα θαη έθαλαλ ελέζεηο κε επηθίλδπλεο νπζίεο ζε αλήιηθα θνξίηζηα ιέγνληάο ηνπο φηη πξφθεηηαη γηα βηηακίλεο. 22 Σν 1999, ε Γηεζλήο Οιπκπηαθή Δπηηξνπή δηνξγάλσζε ην Παγθφζκην πλέδξην γηα ην Νηφπηλγθ ζηνλ Αζιεηηζκφ, έλα απφ ηα απνηειέζκαηα ηνπ νπνίνπ ήηαλ ε δεκηνπξγία ηνπ World Anti-Doping Agency (WADA). 23 Δίλαη πνιιά ηα παξαδείγκαηα πεξηπηψζεσλ πνπ απνθαιχθζεθε ε ρξήζε νπζηψλ κεηά απφ εηδηθά ηεζη πνπ δηεμάγνληαη ζε φιεο ηηο κεγάιεο αζιεηηθέο δηνξγαλψζεηο θαη ίζσο αθφκα πεξηζζφηεξεο νη θνξέο πνπ ην θίιαζιν θνηλφ αληηκεησπίδεη κε ζαπκαζκφ, αιιά θαη θαρππνςία θάπνηεο πξαγκαηηθά απίζηεπηεο επηδφζεηο. Πνιχ ζπρλά θαίλεηαη φηη δελ κπνξεί λα απνδεηρηεί απφ ηηο αξκφδηεο Αξρέο ε ρξήζε απαγνξεπκέλσλ κεζφδσλ θαη νπζηψλ. Σα ηειεπηαία ρξφληα έρνπλ βειηησζεί πνιχ νη κέζνδνη εληνπηζκνχ ηνπο. Παξφια απηά, ππάξρνπλ ηξφπνη λα απνθεπρζεί, φπσο γηα παξάδεηγκα κε ηε ρξεζηκνπνίεζε άιισλ νπζηψλ πνπ θαιχπηνπλ ηηο απαγνξεπκέλεο ή κε ηε ρξεζηκνπνίεζε ησλ ηειεπηαίσλ ζε ζπγθεθξηκέλεο κφλν πεξηφδνπο ψζηε λα παξέρνπλ ηα επηζπκεηά απνηειέζκαηα ρσξίο φκσο λα κπνξνχλ λα εληνπηζηνχλ θαηά ηνλ πξνγξακκαηηζκέλν έιεγρν. 24 Αθφκα, θάπνηεο νπζίεο κπνξνχλ λα ιεθζνχλ ζε δφζεηο πνπ δελ μεπεξλνχλ ηα επηηξεπηά φξηα ελψ, ηέινο, ε απαγφξεπζε δελ είλαη πάληα θαζνιηθή, δειαδή κπνξεί λα ηζρχεη κφλν ζε κία ρψξα ή ζηα πιαίζηα κηαο ζπγθεθξηκέλεο νκνζπνλδίαο. 25 Δλδεηθηηθφ ησλ δηαζηάζεσλ πνπ έρεη πάξεη ην θαηλφκελν είλαη φηη ζηνπο Οιπκπηαθνχο Αγψλεο ηνπ 2000 πξνζηέζεθε ζηνλ Οιπκπηαθφ φξθν αλαθνξά ζηε κε ρξήζε απαγνξεπκέλσλ νπζηψλ: «ην φλνκα φισλ ησλ ζπκκεηερφλησλ, νξθίδνκαη φηη ζα ιάβσ κέξνο ζε απηνχο ηνπο Οιπκπηαθνχο Αγψλεο ζεβφκελνο θαη ηεξψληαο ηνπο θαλφλεο ηνπο, δεζκεχνληαο ηνπο εαπηνχο καο ζε έλαλ 21 Malcolm Gladwell, op. cit. ζ Op. cit. 23 Amateur Athletic Foundation Of Los Angeles, op. cit. 24 European Group on Ethics in Science and New Technologies, op. cit. χκθσλα κε ην EGE, ε πνηφηεηα ησλ ειέγρσλ δηαθέξεη αλάκεζα ζηα εξγαζηήξηα, ελψ ν έιεγρνο αίκαηνο είλαη πην αθξηβήο, αιιά είλαη πην αθξηβφο θαη ρξεηάδεηαη εμεηδηθεπκέλν πξνζσπηθφ. 25 Op. cit. 8

9 αζιεηηζκφ ρσξίο ληφπηλγθ θαη ρσξίο νπζίεο, ζε πξαγκαηηθά αζιεηηθφ πλεχκα, γηα ηε δφμα ηνπ αζιεηηζκνχ θαη ηελ ηηκή ησλ νκάδσλ καο.» 26 Σν 1963 εθδφζεθε γηα πξψηε θνξά ιίζηα απαγνξεπκέλσλ νπζηψλ απφ ηελ Γηεζλή Οιπκπηαθή Δπηηξνπή, ελψ απφ ην 2004, ζχκθσλα κε ηνλ Παγθφζκην Κψδηθα ελάληηα ζην ληφπηλγθ (World Anti-Doping Code) ε WADA είλαη ππεχζπλε γηα ηελ πξνεηνηκαζία θαη ηελ εηήζηα ελεκέξσζε θαη έθδνζε ηεο ιίζηαο απηήο. 27 ηε ιίζηα απηή γηα ην (ε ιίζηα εθδίδεηαη θάζε επηέκβξην θαη έρεη ηζρχ απφ ηελ πξψηε Ηαλνπαξίνπ ηνπ εξρφκελνπ έηνπο 29 ) πεξηιακβάλνληαη κηα ζεηξά απφ θαηεγνξίεο. ηελ πξψηε θαηεγνξία αλήθνπλ ηα αλαβνιηθά πνπ απνηεινχληαη απφ ηα αλδξνγελή ζηεξνεηδή θαη άιινπο αλαβνιηθνχο παξάγνληεο. Σα πξψηα δηαθξίλνληαη ζηα εμσγελή θαη ζηα ελδνγελή, δειαδή ζε απηά πνπ θαλνληθά δελ κπνξνχλ λα παξαρζνχλ θπζηθά απφ ηνλ αλζξψπηλν νξγαληζκφ θαη ζε απηά πνπ κπνξνχλ. Γίλεηαη εηδηθή κλεία γηα ηελ πεξίπησζε πνπ εληνπηζζνχλ ζπγθεθξηκέλα φξηα ελδνγελψλ νπζηψλ θαη πφηε ζα πξέπεη λα ζεσξείηαη ην δείγκα σο ζεηηθφ γηα απαγνξεπκέλε ρξήζε. ηε δεχηεξε θαηεγνξία πεξηιακβάλνληαη νη νξκφλεο θαη άιιεο ζρεηηθέο νπζίεο, ζηελ ηξίηε νη ιεγφκελνη βήηα-2 αγσληζηέο, ζηελ ηέηαξηε νη παξάγνληεο κε αληηνηζηξνγφλα δξάζε. Μηα αθφκα θαηεγνξία αθνξά ηα δηνπξεηηθά θαη άιιεο νπζίεο πνπ δελ δξνπλ νη ίδηεο εληζρπηηθά γηα ηνλ νξγαληζκφ, αιιά ρξεζηκνπνηνχληαη γηα λα θαιχςνπλ ηε δξάζε απαγνξεπκέλσλ νπζηψλ. ηε ιίζηα ηεο WADA πεξηιακβάλνληαη θαη νξηζκέλεο απαγνξεπκέλεο κέζνδνη. Απηέο αθνξνχλ πξψηνλ, ηε βειηίσζε ηεο κεηαθνξάο νμπγφλνπ ζην αίκα, δεχηεξνλ, θάζε κέζνδν πνπ ζθνπεχεη ζηελ αιινίσζε ηνπ δείγκαηνο πνπ δίλεηαη γηα έιεγρν θαη ηξίηνλ, ην γελεηηθφ ληφπηλγθ. Χο πξνο ην γελεηηθφ ληφπηλγθ αλαθέξεηαη Η μη θεραπεσηική τρήζη κσηηάρων, γονιδίων, γενεηικών ζηοιτείων ή η μεηαβολή ηης γονιδιακής εκδήλωζης ποσ έτει ηη δσναηόηηηα να βεληιώζει ηην αθληηική επίδοζη απαγορεύεηαι. 26 K. R. Kaufman, Modafinil in sports; ethical considerations. Ζ κεηάθξαζε ηνπ Οιπκπηαθνχ φξθνπ πνπ αλαθέξεηηα ζην θείκελν είλαη δηθή κνπ. 27 World Anti-Doping Agency, Prohibited List. 28 World Anti-Doping Agency, The World Anti-Doping Code, The 2006 Prohibited List, International Standard. 29 World Anti-Doping Agency, Prohibited List, op. cit. 9

10 Μηα άιιε θαηεγνξηνπνίεζε ησλ απαγνξεπκέλσλ νπζηψλ αλαθέξεηαη ζηα αλακελφκελα απφ ηε ρξήζε απνηειέζκαηα ηφζν ζηελ πξνπφλεζε, φζν θαη θαηά ηε δηάξθεηα ελφο αγψλα. Οη διεγερηικοί παράγονηες βειηηψλνπλ ηελ επίδνζε θαη κεηψλνπλ ηελ θφπσζε, νη οσζίες ποσ δροσν ζηο μεηαβολιζμό απμάλνπλ ηηο δπλαηφηεηεο ησλ κπψλ θαη νη εργογενικές οσζίες βειηηψλνπλ ηελ απφδνζε. 30 Σν βαζηθφ πξφβιεκα κε ηνλ εληνπηζκφ ησλ νπζηψλ είλαη φηη νη έιεγρνη πνπ γίλνληαη είλαη πάληα έλα βήκα πίζσ απφ ηηο κεζφδνπο πνπ ρξεζηκνπνηνχλ νη αζιεηέο, θαζψο κπνξεί λα κεζνιαβήζνπλ πνιιά ρξφληα ψζπνπ λα θαηαιήμνπλ νη ππεχζπλνη πνηεο νπζίεο φλησο ρξεζηκνπνηνχληαη θαη αθφκα πεξηζζφηεξα κέρξη λα αλαθαιπθζνχλ ηξφπνη εληνπηζκνχ ηνπο ζηα δείγκαηα φζσλ ηηο έρνπλ ρξεζηκνπνηήζεη, φπσο επηζεκαίλεη ν Malcolm Gladwell ζε έλα άξζξν κε ηίηιν Drugstore Athlete 31. Δθεί, κεηαμχ άιισλ, πεξηγξάθνληαη θάπνηεο απφ ηηο πξνζπάζεηεο ησλ ειεγθηηθψλ Αξρψλ λα βξνπλ απνηειεζκαηηθέο κεζφδνπο εληνπηζκνχ δηαθφξσλ νπζηψλ θαη πψο νη αζιεηέο αλαθαιχπηνπλ (πξνθαλψο ζε ζπλεξγαζία κε εηδηθνχο) ζπλερψο θαηλνχξηνπο ηξφπνπο ψζηε λα είλαη αδχλαηνο ν εληνπηζκφο. Ο ζπγγξαθέαο παξαζέηεη ην παξάδεηγκα ηεο ηεζηνζηεξφλεο σο ίζσο ην πην ραξαθηεξηζηηθφ. Ζ νπζία απηή ρξεζηκνπνηείηαη απφ αζιεηέο απφ ηε δεθαεηία ηνπ πελήληα θαη ζηηο αξρέο ηηο δεθαεηίαο ηνπ νγδφληα ε Παγθφζκηα Οιπκπηαθή Δπηηξνπή δήισζε φηη ζα κπνξνχζε λα εληνπίζεη ηηο πεξηπηψζεηο πνπ είρε ιεθζεί εμσγελψο θάπνηα πνζφηεηά ηεο. Καζψο απηή ε νπζία παξάγεηαη απφ ηνλ αλζξψπηλν νξγαληζκφ ν εληνπηζκφο δελ κπνξνχζε λα γίλεη κε άκεζε κέηξεζε. Ο ηξφπνο πνπ πξνηάζεθε ήηαλ λα ζπγθξίλνληαη ηα επίπεδα ηεο ηεζηνζηεξφλεο ζην δείγκα νχξσλ κε ηα επίπεδα κηαο άιιεο νξκφλεο, ηεο επηηεζηνζηεξφλεο, ψζηε λα πξνζδηνξίδεηαη θάζε θνξά ε αλαινγία αλάκεζά ηνπο, ε αλαινγία Σ:Δ φπσο νλνκάδεηαη. ε θπζηνινγηθέο θαηαζηάζεηο θαη ζηνπο πεξηζζφηεξνπο αλζξψπνπο ε αλαινγία απηή είλαη 1:1. Ζ ππφζεζε πνπ έθαλαλ νη εηδηθνί ήηαλ φηη αλ ζην δείγκα θάπνηνπ ε ηεζηνζηεξφλε βξηζθφηαλ ζε πνιχ πςειφηεξα επίπεδα απφ ηελ επηηεζηνζηεξφλε, ζα έπξεπε λα ζεσξεζεί φηη ν αζιεηήο είρε θάλεη ρξήζε ηεο νπζίαο. Μάιηζηα, επεηδή νξηζκέλνη άλζξσπνη έρνπλ θπζηνινγηθά επίπεδα ηεζηνζηεξφλεο πςειφηεξα απφ ην κέζν φξν θαη πξνθεηκέλνπ λα κελ αδηθεζεί θαλείο, ε Παγθφζκηα Οιπκπηαθή Δπηηξνπή έζεζε ην λφκηκν φξην ηεο αλαινγίαο Σ:Δ ζην 6:1. Δπεηδή 30 European Group on Ethics in Science and New Technologies, op. cit. 31 Malcolm Gladwell, op. cit., ζ

11 νη αζιεηέο θξφληηδαλ λα δηαθφπηνπλ ηε ρξήζε ηεο νπζίαο ζε ρξνληθφ δηάζηεκα ηέηνην ψζηε λα κελ κπνξεί λα εληνπηζηεί ζηνπο πξνγξακκαηηζκέλνπο ειέγρνπο νη πεξηζζφηεξεο αζιεηηθέο νκνζπνλδίεο ζηηο δεθαεηίεο ηνπ νγδφληα θαη ηνπ ελελήληα ηνπο πξαγκαηνπνηνχζαλ κφλν θαηά ηε δηάξθεηα ησλ κεγάισλ αζιεηηθψλ γεγνλφησλ δελ ππήξμαλ ηα αλακελφκελα απνηειέζκαηα. Οη αξκφδηνη άξρηζαλ λα θάλνπλ ηπραίνπο ειέγρνπο ζηα ζπίηηα ησλ αζιεηψλ θαη ζηνπο ρψξνπο πξνπφλεζήο ηνπο, νπφηε, ε αληίδξαζε φζσλ ρξεζηκνπνηνχζαλ ηεζηνζηεξφλε ήηαλ λα ιακβάλνπλ θαη επηηεζηζηεξφλε, ψζηε λα δηαηεξείηαη ζε ηζνξξνπία ν ιφγνο Σ:Δ. Όηαλ άξρηζαλ λα αληηκεησπίδνληαη κε θαρππνςία θαη ηα απμεκέλα επίπεδα επηηεζηνζηεξφλεο, κηα ζπλεζηζκέλε απάληεζε αζιεηψλ ήηαλ φηη αλήθαλ ζην κηθξφ πνζνζηφ εθείλσλ πνπ έρνπλ θπζηνινγηθά απμεκέλα επίπεδα ηεζηνζηεξφλεο. Οη αξκφδηνη πξνθεηκέλνπ λα αληηκεησπίζνπλ ηε ζπγθεθξηκέλε εμέιημε άξρηζαλ λα παίξλνπλ δείγκαηα απφ ηνπο αζιεηέο ζε δηαθνξεηηθέο εκεξνκελίεο, γηα λα εμεηάδνπλ ην ιφγν Σ:Δ ζηε δηάξθεηα αξθεηψλ εβδνκάδσλ. ε φζνπο είραλ φλησο θπζηνινγηθά απμεκέλα επίπεδα ηεζηνζηεξφλεο, ν ιφγνο έκελε ζηαζεξφο, θάηη πνπ δελ ζπλέβαηλε κε εθείλνπο πνπ ιάκβαλαλ ηελ νπζία εμσγελψο. Καη πάιη φκσο φζνη αζιεηέο ήζειαλ λα ρξεζηκνπνηήζνπλ ηεζηνζηεξφλε βξήθαλ ιχζε: αληί γηα ελέζηκε κνξθή, άξρηζαλ λα ιακβάλνπλ ηελ νπζία κέζσ δεξκαηηθψλ επηζεκάησλ. Με απηφλ ηνλ ηξφπν, ε νπζία απνξξνθάηαη απφ ηνλ νξγαληζκφ ηνπο ζε ζπλερείο, κηθξέο δφζεηο θαη έηζη, θαηά ηνλ έιεγρν, δελ παξαηεξνχληαη πιένλ νη κεγάιεο απμνκεηψζεηο πνπ πξφδηδαλ ηελ εμσηεξηθή ιήςε. Έλα άιιν πιενλέθηεκα απηήο ηεο κεζφδνπ είλαη φηη φηαλ αθαηξεζεί ην επίζεκα ηα επίπεδα ηεζηνζηεξφλεο πέθηνπλ πνιχ γξήγνξα. Έηζη, θάπνηνο αζιεηήο πνπ ρξεζηκνπνηεί ηε κέζνδν απηή θαη γλσξίδεη ζε πφζν ρξφλν απφ ηελ αθαίξεζε ηνπ επηζέκαηνο ε ηηκή ηεο ηεζηνζηεξφλεο επηζηξέθεη ζηα θπζηνινγηθά επίπεδα ζηνλ νξγαληζκφ ηνπ, κπνξεί λα δηαθφςεη ηε ρξήζε γηα πνιχ κηθξφ δηάζηεκα θαη έρεη πνιιέο πηζαλφηεηεο λα κελ εληνπηζηνχλ ππεξβνιηθέο πνζφηεηεο ηεο νπζίαο ζην δείγκα πνπ ζα δψζεη. Όπσο φκσο ζεκεηψλεη ν Gladwell, κπνξεί απιψο, γηα λα κελ ππάξρεη θακία πηζαλφηεηα λα θαηεγνξεζεί, λα δηαηεξεί ην ιφγν Σ:Δ θάησ απφ ην 6:1, ιακβάλνληαο θαη πάιη πνζφηεηεο πνιχ ηθαλνπνηεηηθέο γηα ηελ αχμεζε ησλ επηδφζεψλ ηνπ Βι. Gladwell, op. cit., ζ ηε ιίζηα απαγνξεπκέλσλ νπζηψλ ηεο WADA γηα ην 2006, ν 11

12 Οη αξκφδηνη φπσο θαίλεηαη πξνζπαζνχλ λα βξνπλ ηξφπνπο λα αληαπνθξηζνχλ ζε απηφ ην πξνβάδηζκα ησλ αζιεηψλ, έζησ θαη εθ ησλ πζηέξσλ. Σν θαινθαίξη ηνπ 2005, ε γαιιηθή αζιεηηθή εθεκεξίδα L Equipe, ηζρπξίζηεθε φηη εμεηάζηεθε θαη βξέζεθε ζεηηθφ ζηελ απαγνξεπκέλε νπζία εξπζξνπνηεηίλε δείγκα ηνπ Lance Armstrong, επηά ζπλερφκελεο θνξέο ληθεηή ηνπ πνδειαηηθνχ γχξνπ Tour de France. Σν ελδηαθέξνλ είλαη φηη ην δείγκα πνπ εμεηάζηεθε θαη αλήθε ζχκθσλα κε ηνπο ηζρπξηζκνχο ηεο εθεκεξίδαο ζηνλ Ακεξηθαλφ πξσηαζιεηή ρξνλνινγείην απφ ην Σν 1999 δελ ππήξρε ηεζη θαηάιιειν γηα ηνλ έιεγρν ηεο ζπγθεθξηκέλεο νπζίαο. Βέβαηα, ηα απνηειέζκαηα απηά, αθφκα θη αλ φλησο ην δείγκα αλήθεη ζηνλ Armstrong θάηη πνπ ακθηζβεηείηαη θαζψο ηα δείγκαηα είλαη αλψλπκα θαη κφλν έλαο θσδηθφο ηα ζπλδέεη κε ην πξφζσπν ζην νπνίν αλήθνπλ - δελ κπνξνχλ λα ρξεζηκνπνηεζνχλ σο βάζε θάπνηαο θαηεγνξίαο γηα δηάθνξνπο ιφγνπο. Ο πην βαζηθφο είλαη φηη γηα λα επηβεβαησζεί έλα δείγκα σο ζεηηθφ πξέπεη λα γίλεη έιεγρνο θαη ζε δεχηεξν δείγκα κε επίζεο ζεηηθά απνηειέζκαηα. Όκσο, δεχηεξν δείγκα ζηε ζπγθεθξηκέλε πεξίνδν δελ πθίζηαηαη. 33 Β. Γελεηηθό ληόπηλγθ Ζ λέα εμέιημε πνπ πξνβιεκαηίδεη ηνπο αξκφδηνπο είλαη ην γελεηηθφ ληφπηλγθ. Όπσο είδακε ζπκπεξηιακβάλεηαη ζηε ιίζηα ησλ απαγνξεπκέλσλ κεζφδσλ ηεο WADA θαη νξίδεηαη σο ε κε ζεξαπεπηηθή ρξήζε θπηηάξσλ, γνληδίσλ, γελεηηθψλ ζηνηρείσλ ή ε κεηαβνιή ηεο γνληδηαθήο εθδήισζεο πνπ έρεη ηε δπλαηφηεηα λα βειηηψζεη ηελ αζιεηηθή επίδνζε. 34 Ζ λέα απηή δπζάξεζηε πξννπηηθή έρεη θηλεηνπνηήζεη ηνπο Οξγαληζκνχο πνπ αζρνινχληαη κε ηελ θαηαπνιέκεζε ηνπ ληφπηλγθ. 35 Σνλ Ηνχλην ηνπ 2001, ην ηαηξηθφ ηκήκα ηεο Γηεζλνχο Οιπκπηαθήο Δπηηξνπήο ζε κηα νκάδα εξγαζίαο γηα ιφγνο Σ:Δ πάλσ απφ ηνλ νπνίν αλαθέξεηαη φηη πξέπεη λα γίλεηαη πεξαηηέξσ έιεγρνο φηαλ δελ έρεη κε ζπγθεθξηκέλεο αμηφπηζηεο κεζφδνπο απνδεηρζεί εμσγελήο πξνέιεπζε ηεο νπζίαο είλαη 4:1. 33 Οη πιεξνθνξίεο γηα ηελ ππφζεζε απηή πξνέξρνληαη απφ ην άξζξν ησλ Joe Lindsey, James Startt, Tour de France superstar scandal continues. Is he Innocent? You decide, The Doping Journal, Σφκνο 2,2. χκθσλα κε άξζξν ησλ New York Times, δχν ζπλαζιεηέο ηνπ Armstrong δήισζαλ φηη είραλ θάλεη νη ίδηνη ρξήζε εξπζξνπνηεηίλεο ζην ζπγθεθξηκέλν αγψλα ηνπ Ο έλαο απφ απηνχο δήισζε φηη ππάξρνπλ δχν θαηεγνξίεο αζιεηψλ πνπ θάλνπλ ρξήζε νπζηψλ, εθείλνη πνπ θιέβνπλ θη εθείλνη πνπ ην θάλνπλ ζηελ πξνζπάζεηά ηνπο λα επηβηψζνπλ ζην ρψξν. Δθεκεξίδα Καζεκεξηλή, 13/9/2006, «Ναη, θάλακε ρξήζε εξπζξνπνηεηίλεο». 34 World Anti-Doping Agency, The 2006 Prohibited List, International Standard, op. cit. 35 Andy Miah, Gene Doping: Sport, Values & Bioethics, ζ

13 ηε γνληδηαθή ζεξαπεία θαηέιεμε φηη ηα, θαηά ηα άιια πνιιά ππνζρφκελα γηα φινπο θαη γηα φζνπο αζιεηέο ηε ρξεηάδνληαη γηα ζεξαπεπηηθνχο ζθνπνχο - απνηειέζκαηά ηεο κπνξεί λα ρξεζηκνπνηεζνχλ κε αιιφηξηνπο, κε λφκηκνπο ζθνπνχο ζηνλ αζιεηηζκφ θαη, γηα ην ιφγν απηφ ζα γίλεη πξνζπάζεηα λα ζεζπηζηνχλ νη θαηάιιειεο δηαδηθαζίεο γηα ηελ αληηκεηψπηζε απηήο ηεο θαηάζηαζεο. 36 Σν Μάξηην ηνπ 2002, ε WADA πξαγκαηνπνίεζε κηα ζπλάληεζε κε ζέκα: «Γελεηηθή βειηίσζε ηεο Αζιεηηθήο Δπίδνζεο» ζηελ νπνία πήξαλ κέξνο εθηφο απφ κέιε ηεο ππεξεζίαο εηδηθνί ζηε γελεηηθή θαη επηζηήκνλεο αζρνινχκελνη κε ηελ εζηθή. Σα ζπκπεξάζκαηα ζηα νπνία θαηέιεμαλ ήηαλ παξφκνηα κε απηά ηεο νκάδαο εξγαζίαο ηεο Γηεζλνχο Οιπκπηαθήο Δπηηξνπήο, δίλνληαο παξάιιεια έκθαζε ζην γεγνλφο φηη ε ρξήζε ζρεηηθψλ κεζφδσλ δελ ζα ήηαλ εζηθά ζσζηή ζε κεγάιν βαζκφ επεηδή νη κέζνδνη απηέο δελ είλαη γηα ηελ ψξα αζθαιείο. ηε ζπλάληεζε απηή, ιήθζεθε ε απφθαζε λα ζπκπεξηιεθζεί ζηνλ θψδηθά αληηληφπηλγθ κηα αλαθνξά ζην γελεηηθφ ληφπηλγθ. Πξάγκαηη, ζηελ έθδνζε ηνπ 2002 κε ηζρχ γηα ην 2003 ζπκπεξηιήθζεθε ε ζρεηηθή ζχζηαζε καδί κε κηα δηάθξηζε αλάκεζα ζηηο γελεηηθέο παξεκβάζεηο πνπ έρνπλ σο ζθνπφ ηε βειηίσζε ηεο αζιεηηθήο επίδνζεο πνπ ζεσξνχληαη παξάλνκεο θαη ζηηο ππφινηπεο γηα ηηο νπνίεο δελ ππάξρεη απαγφξεπζε. 37 Αλάινγεο ζπλαληήζεηο πξαγκαηνπνηήζεθαλ θαη απφ ηελ Ακεξηθαληθή Δπηηξνπή Βηνεζηθήο (The President s Council on Bioethics) θαη ηελ Απζηξαιηαλή Δπηηξνπή γηα ηε Ννκνζεηηθή Αλακφξθσζε (Australian Law Reforms Commission). 38 Σν Γεθέκβξην ηνπ 2005 ε WADA ζε ζπλεξγαζία κε ην Karolinska Institute θαη ηε νπεδηθή Αζιεηηθή Οκνζπνλδία δηνξγάλσζε κηα αθφκα νκάδα εξγαζίαο ζηε ηνθρφικε κε ζέκα ην γελεηηθφ ληφπηλγθ. 39 χκθσλα κε ηνλ Δπηζηεκνληθφ Γηεπζπληή ηεο WADA, Olivier Rabin, νη θνξπθαίνη εηδηθνί απφ δηάθνξα πεδία ζρεηηθά κε ηε κεηαβίβαζε γνληδίσλ πνπ ζπκκεηείραλ ζην πκπφζην ζπλέβαιαλ ζην λα δηαθαλεί ε κέρξη ηε ζηηγκή εθείλε πξφνδνο ζην ζπγθεθξηκέλν ηνκέα θαη 36 Op. cit, ζ Όιεο νη πιεξνθνξίεο γηα ηε ζπλάληεζε θαη ηα απνηειέζκαηά ηεο πξνέξρνληαη απφ ην άξζξν ηνπ Andy Miah, op. cit., ζ Op. cit. 39 WADA, WADA Gene Doping Symposium Reaches Conclusions and Recommendations. 13

14 νη δπλαηφηεηεο αλίρλεπζεο ρξήζεο γελεηηθνχ ληφπηλγθ απφ αζιεηέο. 40 ην πκπφζην επηβεβαηψζεθε φηη, ζχκθσλα κε ηηο θιηληθέο κειέηεο ε γνληδηαθή ζεξαπεία είλαη έλα πνιιά ππνζρφκελν πεδίν πνπ φκσο βξίζθεηαη αθφκα ζε πεηξακαηηθφ ζηάδην. Όπσο δείρλεη ε επηζηεκνληθή πξφνδνο πνπ επηηεχρζεθε κέζσ ησλ εξεπλψλ πνπ ππνζηεξίδνληαη απφ ηε WADA, είλαη πηζαλφ λα πξνθχςνπλ λέεο κέζνδνη εληνπηζκνχ πνπ ζα ζπκβάιινπλ ζηελ απνθπγή ρξήζεο γελεηηθνχ ληφπηλγθ ζην ρψξν ηνπ αζιεηηζκνχ. 41 Δθείλν πνπ πξνβιεκαηίδεη ηνπο ππεχζπλνπο είλαη φηη ζεσξείηαη πηζαλφ λα ππάξρεη δπζθνιία ζηελ αληηκεηψπηζε ηνπ γελεηηθνχ ληφπηλγθ ζηνλ αζιεηηζκφ, θαζψο ηα πξντφληα ηνπ είλαη ζηελ πξαγκαηηθφηεηα πξσηεΐλεο παξφκνηεο ή ίζσο θαη ηαπηφζεκεο κε εθείλεο πνπ παξάγνληαη απφ ηνλ αλζξψπηλν νξγαληζκφ θη επνκέλσο ζα είλαη δπζθνιφηεξν λα εληνπηζηνχλ απφ ηηο νπζίεο πνπ ζήκεξα ιακβάλνληαη εμσγελψο. 42 Πξφζθαηα, θαηά ηε δηάξθεηα κηαο δίθεο φπνπ έλαο Γεξκαλφο πξνπνλεηήο θαηεγνξείην γηα ληφπηλγθ ησλ λεαξψλ αζιεηψλ ηνπ, θάλεθε ε δπζάξεζηε πηζαλφηεηα ε επνρή ηνπ γνληδηαθνχ ληφπηλγθ λα είλαη πην θνληά απ φ,ηη θαληάδνληαλ νη εηδηθνί. Τπήξμαλ ζηνηρεία γηα αλαθνξέο ζην ειεθηξνληθφ ηαρπδξνκείν ηνπ πξνπνλεηή ζε έλα πξντφλ πνπ νλνκάδεηαη Repoxygen. χκθσλα κε ηελ εηαηξεία πνπ ην αλέπηπμε, ηελ Oxford Biomedica, ζρεηίδεηαη κε ηελ παξαγσγή εξπζξνπνηεηίλεο θαη βξίζθεηαη ζε εξεπλεηηθφ ζηάδην. 43 Ο Theodore Friedmann, πξφεδξνο ηνπ πάλει γηα ην γελεηηθφ ληφπηλγθ ηεο WADA δήισζε γηα ην ζέκα φηη άζρεηα κε ην αλ ν ζπγθεθξηκέλνο πξνπνλεηήο έδσζε φλησο ην πξντφλ απηφ ζε θάπνηνλ αζιεηή, ην δήηεκα είλαη φηη ην γελεηηθφ ληφπηλγθ ζίγνπξα ζα είλαη ζχληνκα πξαγκαηηθφηεηα. 44 Δπηζηήκνλεο πνπ αζρνινχληαη κε ηελ έξεπλα ζρεηηθά κε ηε γνληδηαθή ζεξαπεία δειψλνπλ φηη άηνκα πνπ ζρεηίδνληαη κε ηνλ αζιεηηζκφ επηθνηλσλνχλ καδί ηνπο πξνθεηκέλνπ λα κπνξέζνπλ λα ρξεζηκνπνηήζνπλ ηηο εξεπλψκελεο ηερληθέο γηα ιφγνπο φρη ζεξαπεπηηθνχο Op. cit. 41 Op. cit. 42 Christen Brownlee, Gene Doping, Will athletes go for the ultimate high? 43 Γηα ηελ ππφζεζε απηή ηα ζηνηρεία πξνέξρνληαη απφ ην άξζξν ηνπ Steven Pincock, Gene doping at Torino? 44 ην πεξηνδηθφ Scientist, φπσο αλαθέξεηαη ζην άξζξν ηνπ Steven Pincock, op. cit. 45 Christen Brownlee, op.cit, Stephen Pincock, op.cit. Μάιηζηα, ζχκθσλα κε ην Stephen Pincock, ν Geoffrey Goldspink, εξεπλεηήο ζην University College ηνπ Λνλδίλνπ κεηαβηβάδεη ηα 14

15 Ζ WADA θαη άιιεο νξγαλψζεηο πνπ αζρνινχληαη κε ηελ θαηαπνιέκεζε ηνπ ληφπηλγθ, πξνζπαζνχλ λα αλαπηχμνπλ κεζφδνπο εληνπηζκνχ ησλ αζιεηψλ πνπ ρξεζηκνπνηνχλ ηε γνληδηαθή ηερλνινγία γηα κε ζεξαπεπηηθνχο ζθνπνχο, φπσο είλαη ηερληθέο πνπ κπνξνχλ λα δηαθξίλνπλ ελδνγελείο απφ εμσγελείο παξάγνληεο αλάπηπμεο (νη νλνκαδφκελεο mass spectroscopy approaches). 46 χκθσλα κε ηνλ Δπηζηεκνληθφ Γηεπζπληή ηεο Olivier Rabin, ε WADA δελ δειψλεη πνηεο νπζίεο θαη ηερληθέο κπνξνχλ λα εληνπηζηνχλ, αιιά ίζσο φλησο ζήκεξα θάπνηεο κνξθέο γνληδηαθνχ ληφπηλγθ λα είλαη δπλαηφλ λα εληνπηζηνχλ. Σν ζεκαληηθφ γηα ηνλ ίδην είλαη φηη, ζχκθσλα κε ηνλ Παγθφζκην Κψδηθα Αληη- Νηφπηλγθ πνηλέο κπνξνχλ λα απνδνζνχλ έσο θαη κεηά απφ νθηψ ρξφληα θη έηζη, γηα παξάδεηγκα, δείγκαηα αζιεηψλ απφ ηνπο Υεηκεξηλνχο Οιπκπηαθνχο ηνπ Σνξίλν ζα δηαηεξεζνχλ, ψζηε λα ππάξρεη δπλαηφηεηα λα εμεηαζηνχλ αξγφηεξα φηαλ ππάξμνπλ εμειίμεηο ζηηο κεζφδνπο εληνπηζκνχ. 47 Κεθάιαην 2 Υξεζηκνπνίεζε νπζηώλ γηα ςπρνινγηθή θαη δηαλνεηηθή «βειηίσζε» ην ζεκείν απηφ, έπεηηα απφ ηελ αλαιπηηθή επεμεξγαζία ηεο ζσκαηηθήο «βειηίσζεο», ζα εμεηαζηεί ε θαηάζηαζε πνπ επηθξαηεί ζήκεξα, ηδηαίηεξα ζηηο δπηηθέο ρψξεο αλαθνξηθά κε ηε δηαλνεηηθή θαη ςπρνινγηθή «βειηίσζε», δχν ηνκείο πνπ κηα θαη αθνξνχλ ηηο ιεηηνπξγίεο ηνπ εγθεθάινπ ζπλδένληαη ζηελά κεηαμχ ηνπο. Prozac, Ritalin, Provigil 48 είλαη κεξηθά απφ ηα πην γλσζηά εκπνξηθά νλφκαηα νπζηψλ πνπ ρξεζηκνπνηνχληαη απφ επξχηαηεο πιεζπζκηαθέο νκάδεο ζην δπηηθφ θφζκν 49 είηε γηα λα αληηκεησπίζνπλ παζνινγηθέο θαηαζηάζεηο φπσο γηα παξάδεηγκα ε θαηάζιηςε, ε δηαηαξαρή ππεξθηλεηηθφηεηαο θαη ειιεηκκαηηθήο ειεθηξνληθά κελχκαηα πνπ δέρεηαη ζηε WADA, ελψ παξάιιεια επηζεκαίλεη φηη ε δελ είλαη ηφζν δχζθνιν λα παξαζθεπαζηνχλ γνλίδηα απφ θάπνηνλ έκπεηξν απφθνηην βηνρεκείαο. 46 Stephen Pincock, op.cit. 47 Οη δειψζεηο ηνπ Olivier Rabin ζην Scientist αλαθέξνληαη απφ ηνλ Stephen Pincock, op.cit. 48 Σν Provigil είλαη ίζσο πεξηζζφηεξν γλσζηφ κε ην φλνκα ηεο νπζίαο πνπ πεξηέρεη, δειαδή Modafinil. 49 Οη εκπνξηθέο νλνκαζίεο κπνξεί λα αιιάδνπλ ζε δηάθνξεο ρψξεο, αιιά νη ελεξγέο νπζίεο παξακέλνπλ νη ίδηεο. 15

16 πξνζνρήο 50 θαη ην Alzheimer είηε ζηελ πξνζπάζεηά ηνπο λα βειηηψζνπλ ηε δηάζεζή ηνπο ή λα απμήζνπλ ηελ ηθαλφηεηα ζπγθέληξσζήο ηνπο, ρσξίο φκσο λα πξνζπαζνχλ λα ζεξαπεχζνπλ θάηη πνπ ζα ραξαθηεξηδφηαλ σο αζζέλεηα. Δθείλν πνπ ζπκβαίλεη δειαδή είλαη φηη πγηείο άλζξσπνη ρξεζηκνπνηνχλ θαξκαθεπηηθά ζθεπάζκαηα πνπ έρνπλ δεκηνπξγεζεί γηα λα ζεξαπεχνπλ ζπγθεθξηκέλεο παζνινγηθέο θαηαζηάζεηο. Αληηθαηαζιηπηηθά θαη αγρνιπηηθά θάξκαθα Σα ηειεπηαία ρξφληα έρεη δεκηνπξγεζεί κηα ζεηξά απφ αληηθαηαζιηπηηθά θαη αγρνιπηηθά θάξκαθα κε ιηγφηεξεο παξελέξγεηεο απφ ηα πξνυπάξρνληα, εμέιημε πνπ ζε ζπλδπαζκφ κε ηε κεγαιχηεξε γλψζε ηνπ θνηλνχ γηα ηελ ςπρηθή αζζέλεηα αιιά θαη ηελ πνιηηηθή κάξθεηηλγθ πνπ ρξεζηκνπνηνχλ νη θαξκαθεπηηθέο εηαηξείεο ζε ηαηξνχο θαη αζζελείο γηα ηα ςπρηαηξηθά θάξκαθα έρεη νδεγήζεη ζηε κεγάιε θαηαλάισζε ηνπο απφ αλζξψπνπο πνπ παιηφηεξα δελ ζα ζεσξείην φηη ππέθεξαλ απφ θάπνηα αζζέλεηα. 51 Ο Peter Kramer ρξεζηκνπνίεζε ην 1993 ζην πνιχ γλσζηφ βηβιίν ηνπ Listening to Prozac ηνλ φξν θνζκεηηθή ςπρνθαξκαθνινγία (cosmetic psychopharmacology) γηα λα πεξηγξάςεη ηε ρξεζηκνπνίεζε αληηθαηαζιηπηηθψλ, ηδίσο ηνπ Prozac, γηα ηελ αιιαγή ραξαθηεξηζηηθψλ ηεο πξνζσπηθφηεηαο, φπσο ε ζπζηνιή, ε ήπηα θαηαλαγθαζηηθή ζπκπεξηθνξά θαη ε κειαγρνιηθή δηάζεζε. 52 ην βηβιίν απηφ, πνπ ζχκθσλα κε ηνλ Francis Fukuyama ζπλεηζέθεξε ηα κέγηζηα ζηελ απνδνρή ηνπ θαξκάθνπ, ν Kramer πεξηγξάθεη πψο ην Prozac επέθεξε εθπιεθηηθέο αιιαγέο ζηελ πξνζσπηθφηεηα δηαθφξσλ αζζελψλ. 53 To Prozac είλαη ίζσο ην πην γλσζηφ απφ ηα ιεγφκελα αληηθαηαζιηπηηθά λέαο επνρήο θαη αλήθεη ζηελ θαηεγνξία ησλ SSRIs ζθεπαζκάησλ (Selective Serotonin Reuptake Inhibitors), ησλ ιεγφκελσλ επηιεθηηθψλ αλαζηνιέσλ επαλαπξφζιεςεο ηεο ζεξνηνλίλεο πνπ δεκηνπξγήζεθαλ γηα ηε ζεξαπεία ηεο θαηάζιηςεο, αιιά έρνπλ γίλεη κέξνο ηεο δσήο πνιιψλ ζχγρξνλσλ αλζξψπσλ. 54 Απηφ πνπ θάλνπλ ηα ζπγθεθξηκέλα θάξκαθα είλαη λα κεηαβάιινπλ ηνλ ηξφπν 50 Όπσο ζα δνχκε ζηε ζπλέρεηα ζην δεχηεξν κέξνο - ε ζπγθεθξηκέλε θαηάζηαζε (Attention Deficit Disorder, ADD, πνπ κεηνλνκάζηεθε ζε Attention Deficit Hyperactivity Disorder) ακθηζβεηείηαη αλ απνηειεί φλησο δηαηαξαρή. 51 Martha J. Farah, Neuroethics: the practical and the philosophical, ζ Enhancement Technologies and Human Identity. 53 Fukuyama, Our Posthuman Future, ζ Farah, op. cit., ζ

17 ζπγθέληξσζεο ηεο ζεξνηνλίλεο ζηνλ εγθέθαιν. Ζ ζεξνηνλίλε είλαη έλαο λεπξνδηαβηβαζηήο πνπ απειεπζεξψλεηαη απφ έλαλ λεπξψλα γηα λα ελεξγνπνηήζεη έλαλ άιιν. Αλαθπθιψλεηαη απφ ηνλ εγθέθαιν κέζσ ελφο ζπζηήκαηνο επαλαπξφζιεςεο. Σα ζθεπάζκαηα SSRIs αλαζηέιινπλ ην ζπγθεθξηκέλν θχθιν, απμάλνληαο έηζη ηελ πνζφηεηα ηεο oνπζίαο πνπ είλαη δηαζέζηκε ζηνπο λεπξψλεο. 55 χκθσλα κε ηελ έθζεζε ηεο Ακεξηθαληθήο Δπηηξνπήο Βηνεζηθήο δελ είλαη ζαθέο αθφκε πνηνο είλαη αθξηβψο ν ξφινο ηεο ζεξνηνλίλεο ζηελ θαηάζιηςε. Σν ελδηαθέξνλ είλαη φηη ηα SSRIs αλαθνπθίδνπλ φζνπο ηα ιακβάλνπλ απφ κηα ζεηξά δηαηαξαρέο ηεο δηάζεζεο θαη ηδηαίηεξα απφ ηελ θαηάζιηςε. Δίλαη φκσο πξνβιεκαηηθφ θαη ην ηη αθξηβψο ελλνείηαη κε ηνλ φξν «θαηάζιηςε», αθνχ θαίλεηαη φηη αλαθέξεηαη ζε κηα ζεηξά απφ θαηαζηάζεηο κε δηαθνξεηηθά ζπκπηψκαηα. ε θάζε πεξίπησζε ππάξρεη θαη άιιε αληίδξαζε ζηα ζπγθεθξηκέλα αληηθαηαζιηπηηθά. Έηζη φζνη ππνθέξνπλ απφ θαηάζιηςε 56 ζπρλά ζπλέξρνληαη πιήξσο ελψ φζνη παίξλνπλ ηα ζπγθεθξηκέλα θάξκαθα γηα ηελ θαηαπνιέκεζε επηφηεξσλ θαηαζηάζεσλ φπσο αηζζεκάησλ κειαγρνιίαο ή ιχπεο θαίλεηαη φηη έρνπλ ιηγφηεξν εληππσζηαθέο αιιαγέο. Δπίζεο, ζε θάπνηνπο επηδξά έλα θάξκαθν θαη ζε άιινπο έλα δηαθνξεηηθφ, ελψ ππάξρνπλ θαη άλζξσπνη ζηνπο νπνίνπο δελ παξαηεξείηαη θακία επίδξαζε απφ ηε ιήςε ηέηνησλ νπζηψλ. Σν ζεκαληηθφ ζρεηηθά κε ην δήηεκα ηεο «βειηίσζεο» πνπ καο απαζρνιεί είλαη φηη εθείλνη πνπ ιακβάλνπλ ηα θάξκαθα απηά κε ζθνπφ λα αηζζαλζνχλ θαιχηεξα ελψ δελ πάζρνπλ απφ θάπνηα αζζέλεηα όνηως ληψζνπλ λα πεξηνξίδνληαη ζπλαηζζήκαηα πνπ ηνπο θαηαπίεδαλ ςπρνινγηθά. χκθσλα κε ηελ έθζεζε ηεο Ακεξηθαληθήο Δπηηξνπήο Βηνεζηθήο, απφ καξηπξίεο «αζζελψλ» θαη ησλ ηαηξψλ πνπ ηνπο παξαθνινπζνχλ θαίλεηαη φηη ζπλαηζζήκαηα φπσο ν ζπκφο ιχπε θαη ν θφβνο πεξηνξίδνληαη, ελψ είλαη θαιχηεξε ε αληαπφθξηζε ζε πηεζηηθέο θαηαζηάζεηο. Αθφκα, νη δηαλνεηηθέο ηθαλφηεηέο, ν χπλνο θαη ε φξεμε γηα θαγεηφ βειηηψλνληαη. χκθσλα κε κηα δηαηχπσζε ηα SSRIs θάλνπλ ηνπο αλζξψπνπο πην ήξεκνπο Πεξηγξαθή ηνπ ηξφπνπ δξάζεο ησλ SSRIs απφ The President s Council on Bioethics, op. cit., Happy Souls. 56 Όπσο απηή νξίδεηαη κε ζπγθεθξηκέλα δηαγλσζηηθά θξηηήξηα θαη φρη φπσο ν φξνο παξαπνηείηαη ζηελ θαζεκεξηλή δσή. 57 Σα ζηνηρεία γηα ηε δξάζε ησλ SSRIs The President s Council on Bioethics, op. cit., Happy Souls. 17

18 Γηαλνεηηθή «βειηίσζε» Φάξκαθα πνπ ζρεηίδνληαη κε ηε ιεηηνπξγία ηεο κλήκεο Ζ «βειηίσζε» ηεο κλήκεο ζεσξείηαη ηδηαίηεξα ζεκαληηθή θαζψο, εθηφο απφ ηελ πνιχ κεγάιε ζεκαζία ηεο ιεηηνπξγίαο θαζεαπηήο γηα ηνλ άλζξσπν ζπκβάιιεη θαη ζε θάηη αθφκα ζεκαληηθφηεξν, ηελ επθπΐα. Ζ επθπΐα βέβαηα εμαξηάηαη απφ πνιινχο παξάγνληεο θαη είλαη πνιχ δχζθνιν λα πξνζδηνξηζηεί. Παξφια απηά ζε κεγάιν βαζκφ ζπλδέεηαη κε ηε κλήκε θαη ηδηαίηεξα κε ηε ιεγφκελε «έθδειε κλήκε» πνπ αθνξά ζε γεγνλφηα. 58 Μέρξη ζήκεξα ην ζρεηηθφ ελδηαθέξνλ είρε πεξηνξηζηεί ζηνπο κεζήιηθεο θαη ηνπο ειηθησκέλνπο ησλ νπνίσλ ε κλήκε ζπρλά παξνπζηάδεη πξνβιήκαηα, αθφκα θη αλ δελ ππνθέξνπλ απφ άλνηα θαη ε αληηκεηψπηζε αθνξνχζε ζηελ εγθεθαιναγγεηαθή ιεηηνπξγία θαη φρη άκεζα ζηε ιεηηνπξγία ηεο κλήκεο. Γηάθνξα θπηηθά ζθεπάζκαηα, φπσο ην Gingko Biloba επηδξνχλ ζηε κλήκε κέζσ ηεο αχμεζεο ηεο θπθινθνξίαο ηνπ αίκαηνο ζηνλ εγθέθαιν. 59, 60 Ζ έξεπλα φκσο ηα ηειεπηαία ρξφληα πξνρσξάεη θαη ζήκεξα παίξλεη δχν δηαθνξεηηθέο θαηεπζχλζεηο. 61 Ζ πξψηε πξνζέγγηζε ζηεξίδεηαη ζηε δνπιεηά ηνπ Ννκπειίζηα Eric Kandel θαη ηνπ επηζηεκνληθνχ ηνπ «αληηπάινπ» Tim Tully πνπ έρνπλ αληίζηνηρα ηδξχζεη ηηο θαξκαθεπηηθέο εηαηξείεο Memory Pharmaceuticals θαη Helicon Therapeutics. Οη επηζηήκνλεο απηνί εξγάδνληαη πάλσ ζηε δξάζε ηνπ κνξίνπ C-AMP ηε ζεκαζία ηνπ γηα ηε δηακφξθσζε αλακλήζεσλ απέδεημε ν Kandel θαη κηαο πξσηεΐλεο πνπ ζπλδέεηαη κε απηφ, ηεο ιεγφκελεο CREB. Σν κφξην C-AMP ελεξγνπνηεί ηελ πξσηεΐλε ε νπνία ζηε ζπλέρεηα πξνθαιεί κηα ζεηξά αληηδξάζεσλ απαξαίηεησλ γηα ηε ιεηηνπξγία θαηαρψξεζεο θαη ζπγθξάηεζεο ηεο κλήκεο (consolidation). Οη δχν εηαηξείεο επηδηψθνπλ ηε δεκηνπξγία θαξκάθσλ πνπ ζα απμάλνπλ ηα επίπεδα ησλ C-AMP θαη CREB. Ζ 58 Ζ αλαθνξά απηή ζην ξφιν ηεο κλήκεο ζηελ επθπΐα πξνέξρεηαη απφ ην άξζξν ηνπ David Plotz, Total Recal:The Future of Memory. Χο «έθδειε κλήκε» κεηαθξάδεηαη ην explicit memory, ην Λεμηθφ Βαζηθψλ Όξσλ ζην site ησλ Παλεπηζηεκηαθψλ Δθδφζεσλ Κξήηεο απφ Kandel, E.R., Schwartz, J. H., Jessel, T.M., Νεπξνεπηζηήκε θαη πκπεξηθνξά. χκθσλα κε ην Λεμηθφ: Μνήμη, έκδηλη (Memory, explicit) Η αποθήκεσζη ζσνειδηηά ανακαλούμενων ζηη μνήμη πληροθοριών ποσ αθορούν άηομα, ηόποσς και πράγμαηα. 59 Γηα ηε κέρξη ζήκεξα αληηκεηψπηζε ησλ πξνβιεκάησλ κλήκεο, νη πιεξνθνξίεο πξνέξρνληαη απφ ην άξζξν ησλ Martha J. Farah θαη Paul Root Wolpe, Monitoring and Manipulating Brain Function: New Neuroscience Technologies and Their Ethical Implications. 60 ην άξζξν ηνπ Michael Gazzaniga, Smarter on Drugs, αλαθέξεηαη φηη ζηελ αγνξά ππάξρνπλ θαη ειεγρφκελεο απφ ην θξάηνο νπζίεο πνπ νλνκάδνληαη smart drugs θαη κε ειεγρφκελα θπηηθά πξντφληα. ηε Γπηηθή Αθηή ησλ Ζλσκέλσλ Πνιηηεηψλ ππάξρνπλ, ζχκθσλα κε ην άξζξν, ηειεπηαία πνιιά θαηαζηήκαηα πνπ νλνκάδνληαη smart bars» θαη πσινχλ ηέηνηα πξντφληα. 61 Γηα ηηο δχν θαηεπζχλζεηο ηεο έξεπλαο νη πιεξνθνξίεο πξνέξρνληαη απφ ηνλ David Plotz, op. cit. 18

19 δεχηεξε πξνζέγγηζε ζηνρεχεη ζηε δεκηνπξγία θαξκάθνπ ελίζρπζεο ηεο κλήκεο θαη βαζηθά αθνινπζείηαη απφ κηα άιιε θαξκαθεπηηθή εηαηξεία, ηελ Cortex Pharmaceuticals κε ππεχζπλνπο ηνλ Gary Lynch ηνπ Παλεπηζηεκίνπ ηεο Καιηθφξληα θαη ηνλ Gary Rogers, αληηπξφεδξν ηεο εηαηξείαο γηα ηε θαξκαθεπηηθή έξεπλα. Ζ ζπγθεθξηκέλε έξεπλα εζηηάδεηαη ζηε δξάζε ζπζηαηηθψλ πνπ νλνκάδνληαη ακπαθίλεο. Ο Gary Lynch δεκηνχξγεζε ην θάξκαθν κε ηελ πεηξακαηηθή νλνκαζία CX717 πνπ αλήθεη ζηελ νηθνγέλεηα ησλ ακπαθηλψλ. Οη νπζίεο απηέο ιεηηνπξγνχλ ψζηε λα εληζρχζνπλ κηα ρεκηθή νπζία ηνπ εγθεθάινπ, ην γινπηακηληθφ πνπ ζπκβάιιεη ζηε κάζεζε θαη ζηελ αλάθιεζε δεδνκέλσλ. χκθσλα κε ηνλ Lynch ε επηθνηλσλία κεηαμχ ησλ εγθεθαιηθψλ θπηηάξσλ εμαζζελεί ζηαδηαθά κε ηελ θνχξαζε θαη ην ζπγθεθξηκέλν ράπη ζπκβάιιεη ζηελ απνθαηάζηαζή ηεο. 62 Δίλαη ζαθέο φηη ηα θάξκαθα απηά δεκηνπξγνχληαη πξσηαξρηθά γηα ηελ αληηκεηψπηζε ζνβαξψλ δπζιεηηνπξγηψλ ηεο κλήκεο, φπσο γηα παξάδεηγκα ην ζχλδξνκν Alzheimer. Παξφια απηά είλαη ζρεδφλ ζίγνπξν φηη ζα ρξεζηκνπνηεζνχλ θαη απφ αλζξψπνπο πνπ δελ ππνθέξνπλ απφ θάηη παζνινγηθφ. χκθσλα άιισζηε κε έλα ζεκαληηθφ εξεπλεηή, ηνλ βηνιφγν Joe Tsien πνπ δεκηνχξγεζε ζην Παλεπηζηήκην ηνπ Princeton ηα ιεγφκελα έμππλα πνληίθηα, πξηλ απφ έλαλ αηψλα θαη ε άλνηα πνπ πξνθαιείηαη απφ ην Alzheimer κπνξεί λα ζεσξείην κηα εμέιημε πνπ έξρεηαη θπζηνινγηθά κε ηελ ειηθία, επνκέλσο έρεη ζεκαζία πψο νξίδεηαη ην «θπζηνινγηθφ». Ο ίδηνο, γηα παξάδεηγκα, δελ ζεσξεί θπζηνινγηθή ηελ εμαζζέλεζε ηεο κλήκεο κεηά ηα ζαξάληα. 63 Δθηφο φκσο απφ ηηο πξνζπάζεηεο αλάπηπμεο θαξκάθσλ πνπ ζηνρεχνπλ ζηε βειηίσζε ηεο κλήκεο γίλεηαη κηα παξάιιειε έξεπλα πξνο ηελ αληίζεηε, θαηά θάπνηνλ ηξφπν, θαηεχζπλζε κε ζθνπφ ηε δεκηνπξγία ζθεπαζκάησλ πνπ ζα ζπκβάιινπλ ζηελ εμάιεηςε αξλεηηθψλ αλακλήζεσλ θαη ηδηαίηεξα ησλ έληνλσλ ζπλαηζζεκάησλ πνπ ζπλδένληαη κε δπζάξεζηα θαη ηξαπκαηηθά γεγνλφηα. Έξεπλεο έρνπλ δείμεη φηη κε ηε βνήζεηα θαξκάθσλ κπνξεί φλησο λα αιιάμεη ε αλάκλεζε ζπλαηζζεκαηηθά θνξηηζκέλσλ εκπεηξηψλ. Πεηξάκαηα έρνπλ γίλεη ηφζν ζε πγηείο αλζξψπνπο φζν θαη ζε αλζξψπνπο πνπ είραλ ππνζηεί θάπνηα 62 Βι. BBC News, Memory Pill For the Forgetful. 63 Ζ αλαθνξά ζηνλ Joe Tsien πξνέξρεηαη απφ ην άξζξν ηνπ Ronald Bailey, The Battle for Your Brain. 19

20 ηξαπκαηηθή εκπεηξία ζπλήζσο ηξνραίν αηχρεκα θαη βξίζθνληαλ ζηελ Δληαηηθή Μνλάδα. Σα απνηειέζκαηα ησλ πεηξακάησλ δείρλνπλ φηη ε νπζία πξνπαλνιφιε (πνπ αλήθεη ζηνπο ιεγφκελνπο βήηα αλαζηνιείο) φηαλ ιακβάλεηαη είηε πξηλ απφ θάπνηα ζπλαηζζεκαηηθά θνξηηζκέλε θαηάζηαζε (ζηελ πεξίπησζε ησλ πγηψλ αλζξψπσλ) είηε ακέζσο κεηά απφ έλα ηξαπκαηηθφ γεγνλφο θαη γηα έλα ρξνληθφ δηάζηεκα ζηε ζπλέρεηα (γηα φζνπο βξίζθνληαλ ζηελ Δληαηηθή) ζπκβάιιεη ζηελ κελ πξψηε πεξίπησζε ζηελ έιιεηςε ζχλδεζεο ησλ θαηαζηάζεσλ κε αξλεηηθά ζπλαηζζήκαηα θαη, ζηε δεχηεξε πεξίπησζε, ζηελ αληηκεηψπηζε ησλ ζπκπησκάησλ ηεο κεηαηξαπκαηηθήο δηαηαξαρήο Post Traumatic Stress Disorder. 64 Οπζίεο πνπ ιακβάλνληαη γηα ηελ ππεξθηλεηηθόηεηα Έλα άιιν θάξκαθν πνπ ζεσξείηαη φηη κπνξεί λα ζπκβάιιεη ζηε δηαλνεηηθή «βειηίσζε» είλαη ην Ritalin. Απηφ είλαη ην εκπνξηθφ φλνκα γηα ηελ νπζία κεζπινθαηληδάηε πνπ ζπληαγνγξαθείηαη γηα ηελ αληηκεηψπηζε ηεο ππεξθηλεηηθφηεηαο θαη πην ζπγθεθξηκέλα ηεο Γηαηαξαρήο Διιεηκκαηηθήο Πξνζνρήο Τπεξθηλεηηθφηεηαο, 65 ελφο ζπλδξφκνπ πνπ αθνξά πεξηζζφηεξν κηθξά αγφξηα 66 θαη εκθαλίζηεθε γηα πξψηε θνξά ζην επίζεκν δηαγλσζηηθφ εξγαιείν ηεο Ακεξηθαληθήο Φπρηαηξηθήο Έλσζεο, ην DSM Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders σο Γηαηαξαρή Διιεηκκαηηθήο Πξνζνρήο (ADD) ην (ε κεηαγελέζηεξε έθδνζε ηνπ DSM ην φλνκα ηεο δηαηαξαρήο άιιαμε γηα λα ζπκπεξηιάβεη θαη ηελ ππεξθηλεηηθφηεηα σο πνηνηηθφ ραξαθηεξηζηηθφ ηεο). Γελ έρεη βξεζεί αθφκα θάπνηα αηηία γηα ην ζπγθεθξηκέλν ζχλδξνκν πνπ πξνζδηνξίδεηαη απφ ηα ζπκπηψκαηά ηνπ. 67 Απηά είλαη ε ππεξθηλεηηθφηεηα, ε εχθνιε δηάζπαζε ηεο πξνζνρήο, ε αδπλακία ζπγθέληξσζεο ζε εξγαζίεο πνπ απαηηνχλ πεξίζθεςε, ε παξνξκεηηθφηεηα, ζπκπηψκαηα πνπ κε ηε ζεηξά ηνπο ελδέρεηαη λα δεκηνπξγνχλ άιιεο δεπηεξνγελείο δπζθνιίεο (κε ηππηθέο ηεο δηάγλσζεο ηεο ζπγθεθξηκέλεο θαηάζηαζεο) φπσο θαζπζηεξεκέλε αλάπηπμε ηνπ ιφγνπ, δπζθνιίεο ζηελ 64 The President s Council for Bioethics, op. cit., Happy Souls. 65 Μεηάθξαζε ηνπ Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD) φπσο αλαθέξεηαη ζην άξζξν ηνπ Π. Βνζηάλε, Διαηαρατή Ελλειμμαηικής Προζοτής Υπερκινηηικόηηηα (ADHD). 66 Πιένλ ζεσξείηαη φηη ε δηαηαξαρή αθνξά θαη ελήιηθεο. 67 Οη πιεξνθνξίεο απηέο πξνέξρνληαη απφ Fukuyama, op.cit., ζ

Κεθάλαιο 1. Ενόηηηα 2 Πλάνο Μάρκεηινγκ. Εξγαιεία Μάξθεηηλγθ. Dr. Andrea Grimm Dr. Astin Malschinger

Κεθάλαιο 1. Ενόηηηα 2 Πλάνο Μάρκεηινγκ. Εξγαιεία Μάξθεηηλγθ. Dr. Andrea Grimm Dr. Astin Malschinger Κεθάλαιο 1 Ενόηηηα 2 Πλάνο Μάρκεηινγκ Εξγαιεία Μάξθεηηλγθ Dr. Andrea Grimm Dr. Astin Malschinger ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΝΟΤΗΤΑ 2 ΠΛΑΝΟ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ Κεθάιαην 1: Εξγαιεία Μάξθεηηλγθ Σπγγξαθείο: Δξ. Andrea Grimm, Δξ.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΑΓΗ ΟΝΟΜΑΣΟ ΚΑΙ ΟΜΑΔΑ ΕΡΓΑΙΑ, ΚΟΙΝΟΥΡΗΣΟΙ ΦΑΚΕΛΟΙ ΚΑΙ ΕΚΣΤΠΩΣΕ ΣΑ WINDOWS XP

ΑΛΛΑΓΗ ΟΝΟΜΑΣΟ ΚΑΙ ΟΜΑΔΑ ΕΡΓΑΙΑ, ΚΟΙΝΟΥΡΗΣΟΙ ΦΑΚΕΛΟΙ ΚΑΙ ΕΚΣΤΠΩΣΕ ΣΑ WINDOWS XP ΑΛΛΑΓΗ ΟΝΟΜΑΣΟ ΚΑΙ ΟΜΑΔΑ ΕΡΓΑΙΑ, ΚΟΙΝΟΥΡΗΣΟΙ ΦΑΚΕΛΟΙ ΚΑΙ ΕΚΣΤΠΩΣΕ ΣΑ WINDOWS XP ηότοι εργαζηηρίοσ ην πιαίζην ηνπ ζπγθεθξηκέλνπ εξγαζηεξίνπ ζα παξνπζηαζηνύλ βαζηθέο ιεηηνπξγίεο ησλ Windows XP πνπ ζρεηίδνληαη

Διαβάστε περισσότερα

ΛΙΜΝΗ ΤΣΑΝΤ. Σρήκα 1. Σρήκα 2

ΛΙΜΝΗ ΤΣΑΝΤ. Σρήκα 1. Σρήκα 2 ΛΙΜΝΗ ΤΣΑΝΤ Τν Σρήκα 1 δείρλεη ηελ αιιαγή ηεο ζηάζκεο ηεο Λίκλεο Τζαλη, ζηε Σαράξα ηεο Βόξεηαο Αθξηθήο. Η Λίκλε Τζαλη εμαθαλίζηεθε ηειείσο γύξσ ζην 20.000 π.χ., θαηά ηε δηάξθεηα ηεο ηειεπηαίαο επνρήο ησλ

Διαβάστε περισσότερα

Απνηειέζκαηα Εξσηεκαηνινγίνπ 2o ηεηξάκελν 2011-12

Απνηειέζκαηα Εξσηεκαηνινγίνπ 2o ηεηξάκελν 2011-12 Απνηειέζκαηα Εξσηεκαηνινγίνπ 2o ηεηξάκελν 11-12 Project 6: Ταμίδη κε ηε Μεραλή ηνπ Φξόλνπ Υπεύζπλνη Καζεγεηέο: Ε. Μπηιαλάθε Φ. Αλησλάηνο Δρώηηζη 3: Πνηα από ηα παξαθάησ ΜΜΕ ηεξαξρείηε από πιεπξάο ζεκαζίαο;

Διαβάστε περισσότερα

Α. Εηζαγσγή ηεο έλλνηαο ηεο ηξηγσλνκεηξηθήο εμίζσζεο κε αξρηθό παξάδεηγκα ηελ εκx = 2

Α. Εηζαγσγή ηεο έλλνηαο ηεο ηξηγσλνκεηξηθήο εμίζσζεο κε αξρηθό παξάδεηγκα ηελ εκx = 2 ΣΡΙΓΩΝΟΜΔΣΡΙΚΔ EΞΙΩΔΙ Πνηα παξαδείγκαηα εμηζώζεσλ ή θαη πξνβιεκάησλ πηζηεύεηαη όηη είλαη θαηάιιεια γηα ηελ επίιπζε ηνπο θαηά ηελ δηάξθεηα ηεο δηδαθηηθήο δηαδηθαζίαο κέζα ζηελ ηάμε; 1 ε ΓΙΓΑΚΣΙΚΗ ΩΡΑ Α.

Διαβάστε περισσότερα

Αζθήζεηο 5 νπ θεθαιαίνπ Crash course Step by step training. Dipl.Biol.cand.med. Stylianos Kalaitzis

Αζθήζεηο 5 νπ θεθαιαίνπ Crash course Step by step training. Dipl.Biol.cand.med. Stylianos Kalaitzis Αζθήζεηο 5 νπ θεθαιαίνπ Crash course Step by step training Dipl.Biol.cand.med. Stylianos Kalaitzis Stylianos Kalaitzis Μνλνϋβξηδηζκνο 1 Γπν γνλείο, εηεξόδπγνη γηα ηνλ αιθηζκό θάλνπλ παηδηά. Πνία ε πηζαλόηεηα

Διαβάστε περισσότερα

H ΜΑΓΕΙΑ ΤΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ

H ΜΑΓΕΙΑ ΤΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ H ΜΑΓΕΙΑ ΤΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ Φξεζηκόηεηα καζεκαηηθώλ Αξρή θαηακέηξεζεο Όζα έδσζαλ νη Έιιελεο... Τξίγσλνη αξηζκνί Τεηξάγσλνη αξηζκνί Δπηκήθεηο αξηζκνί Πξώηνη αξηζκνί Αξηζκνί κε μερσξηζηέο ηδηόηεηεο Γίδπκνη πξώηνη

Διαβάστε περισσότερα

ΘΔΚΑ ΡΖΠ ΑΛΑΓΛΩΟΗΠΖΠ

ΘΔΚΑ ΡΖΠ ΑΛΑΓΛΩΟΗΠΖΠ ΘΔΚΑ ΡΖΠ ΑΛΑΓΛΩΟΗΠΖΠ 1.Απηόο πνπ ζα αλαγλσξηζηεί απνπζηάδεη γηα πνιύ θαηξό. 2.Δπηζηξέθεη κε πιαζηή ηαπηόηεηα ή κεηακνξθσκέλνο. 3.Απνκνλώλνληαη ηα δύν πξόζσπα 4.Άξζε κεηακόξθσζεο 5.Απνθάιπςε 6.Ακθηβνιίεο-απνδεηθηηθά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΔΙΣ ΓΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ II ΔΠΑΛ

ΑΠΑΝΤΗΣΔΙΣ ΓΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ II ΔΠΑΛ ΑΠΑΝΤΗΣΔΙΣ ΓΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ II ΔΠΑΛ ΘΔΜΑ Α Α1. α. Σ β. Σ γ. Λ δ. Λ ε. Λ ζη. Σ Α2. Γ Α3. 1. γ 2. ε 3. δ 4. α Β1. ΘΔΜΑ Β Οη ηειηθνί ππνινγηζηέο παίξλνπλ απνθάζεηο δξνκνιόγεζεο κόλν γηα ηα δηθά ηνπο απηνδύλακα

Διαβάστε περισσότερα

Παιχνίδι γλωζζικής καηανόηζης με ζχήμαηα!

Παιχνίδι γλωζζικής καηανόηζης με ζχήμαηα! Cpyright 2013 Λόγος & Επικοινωνία // All rights Reserved Παιχνίδι γλωζζικής καηανόηζης με ζχήμαηα! Αυηό ηο παιχνίδι έχει ζηόχους: 1. ηελ εθγύκλαζε ηεο αθνπζηηθήο κλήκεο ησλ παηδηώλ 2. ηελ εμάζθεζε ζηελ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΩΜΘΡΘΙΞΘ ΤΩΠΞΘ ΡΘΡ ΛΘΙΠΕΡ ΗΚΘΙΘΕΡ ΛΘΤΑΗΚΘΔΗΡ Τ.

ΑΓΩΜΘΡΘΙΞΘ ΤΩΠΞΘ ΡΘΡ ΛΘΙΠΕΡ ΗΚΘΙΘΕΡ ΛΘΤΑΗΚΘΔΗΡ Τ. ΑΓΩΜΘΡΘΙΞΘ ΤΩΠΞΘ ΡΘΡ ΛΘΙΠΕΡ ΗΚΘΙΘΕΡ ΟΑIΤΜΘΔΘ ΡΕ ΛΕΓΑΚΞ ΓΗΟΕΔΞ 11V11 ΗΚΘΙΘΑ 6-10 ΤΠΞΜΩΜ ΛΕΘΞΜΕΙΗΛΑΑ ΞΣ ΟΑΘΤΜΘΔΘΞΣ ΡΕ ΛΕΓΑΚΞ ΓΗΟΕΔΞ ΓΘΑ ΟΑΘΙΕΡ ΗΚΘΙΘΑΡ 6-10 ΕΩΜ Η ΔΘΑΔΠΞΛΗ ΑΟΞ Η ΛΘΑ ΕΡΘΑ ΡΗΜ ΑΚΚΗ ΕΘΜΑΘ ΛΕΓΑΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΗΑΓΩΝΗΣΜΑ ΣΤΑ ΜΑΘΖΜΑΤΗΚΑ. Ύλη: Μιγαδικοί-Σσναρηήζεις-Παράγωγοι Θεη.-Τετν. Καη Εήηημα 1 ο :

ΓΗΑΓΩΝΗΣΜΑ ΣΤΑ ΜΑΘΖΜΑΤΗΚΑ. Ύλη: Μιγαδικοί-Σσναρηήζεις-Παράγωγοι Θεη.-Τετν. Καη Εήηημα 1 ο : ΓΗΑΓΩΝΗΣΜΑ ΣΤΑ ΜΑΘΖΜΑΤΗΚΑ Ον/μο:.. Γ Λσκείοσ Ύλη: Μιγαδικοί-Σσναρηήζεις-Παράγωγοι Θεη.-Τετν. Καη. 11-1-11 Εήηημα 1 ο : Α. Γηα ηελ ζπλάξηεζε f, λα βξείηε ην δηάζηεκα ζην νπνίν είλαη παξαγσγίζηκε θαζώο θαη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ ΜΑΘΗΜΑ : ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ Α/Α : 0_1382/153 1. Καη όηαλ έγηλε ε ππνρώξεζε αξγά ην απόγεπκα, επεηδή θνβήζεθαλ νη νιηγαξρηθνί κήπσο νη δεκνθξαηηθνί, αθνύ θάλνπλ επίζεζε, θαηαιάβνπλ

Διαβάστε περισσότερα

TOOLBOOK (μάθημα 2) Δεκηνπξγία βηβιίνπ θαη ζειίδσλ ΠΡΟΑΡΜΟΓΗ: ΒΑΛΚΑΝΙΩΣΗ ΔΗΜ. ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΟ ΠΕ19 1 TOOLBOOK ΜΑΘΗΜΑ 2

TOOLBOOK (μάθημα 2) Δεκηνπξγία βηβιίνπ θαη ζειίδσλ ΠΡΟΑΡΜΟΓΗ: ΒΑΛΚΑΝΙΩΣΗ ΔΗΜ. ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΟ ΠΕ19 1 TOOLBOOK ΜΑΘΗΜΑ 2 TOOLBOOK (μάθημα 2) Δεκηνπξγία βηβιίνπ θαη ζειίδσλ ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΟ ΠΕ19 1 Δημιουργία σελίδων και βιβλίων Έλα θαηλνύξην βηβιίν πεξηέρεη κία άδεηα ζειίδα κε έλα άδεην background. Δελ κπνξνύκε λα μερσξίζνπκε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΗΛΙΑΚΑ. Η Μηκή ζθέθηεθε έλαλ ηξόπν, γηα λα ζπγθξίλεη κεξηθά δηαθνξεηηθά αληειηαθά πξντόληα. Απηή θαη ν Νηίλνο ζπλέιεμαλ ηα αθόινπζα πιηθά:

ΑΝΤΗΛΙΑΚΑ. Η Μηκή ζθέθηεθε έλαλ ηξόπν, γηα λα ζπγθξίλεη κεξηθά δηαθνξεηηθά αληειηαθά πξντόληα. Απηή θαη ν Νηίλνο ζπλέιεμαλ ηα αθόινπζα πιηθά: ΑΝΤΗΛΙΑΚΑ Η Μηκή θαη ν Νηίλνο αλαξσηήζεθαλ πνην αληειηαθό πξντόλ παξέρεη ηελ θαιύηεξε πξνζηαζία ζην δέξκα ηνπο. Τα αληειηαθά πξντόληα έρνπλ έλα δείθηε αληειηαθήο πξνζηαζίαο (SPF), ν νπνίνο δείρλεη πόζν

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΚΟΣΜΟΥ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΚΟΣΜΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΚΟΣΜΟΥ Α ΛΤΚΕΙΟΤ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ Σχολικό έτος: 2011-2012 Καθηγήτριες: Κεφαλληνού Λουκία- Καλλία Αθηνά ΙΙ. ΟΙ ΑΧΑΙΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΑΠΟ ΣΟΤ ΠΡΟΙΣΟΡΙΚΟΤ ΥΡΟΝΟΤ ΕΩ ΚΑΙ ΣΟ Μ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟ 1. ΕΛΛΗΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Απαντήσεις θέματος 2. Παξαθάησ αθνινπζεί αλαιπηηθή επίιπζε ησλ εξσηεκάησλ.

Απαντήσεις θέματος 2. Παξαθάησ αθνινπζεί αλαιπηηθή επίιπζε ησλ εξσηεκάησλ. Απαντήσεις θέματος 2 Απηά πνπ έπξεπε λα γξάςεηε (δελ ρξεηαδόηαλ δηθαηνιόγεζε εθηόο από ην Γ) Α return a*b; Β 0:acegf2, 1: acegf23, 2: acegf234, 3:acegf2345, 4:acegf23456, 5:acegf234567, 6:acegf2345678,

Διαβάστε περισσότερα

Μονοψϊνιο. Αγνξά κε ιίγνπο αγνξαζηέο. Δύναμη μονοψωνίος Η ηθαλόηεηα πνπ έρεη ν αγνξαζηήο λα επεξεάζεη ηελ ηηκή ηνπ αγαζνύ.

Μονοψϊνιο. Αγνξά κε ιίγνπο αγνξαζηέο. Δύναμη μονοψωνίος Η ηθαλόηεηα πνπ έρεη ν αγνξαζηήο λα επεξεάζεη ηελ ηηκή ηνπ αγαζνύ. Μονοψϊνιο Ολιγοψώνιο Αγνξά κε ιίγνπο αγνξαζηέο. Δύναμη μονοψωνίος Η ηθαλόηεηα πνπ έρεη ν αγνξαζηήο λα επεξεάζεη ηελ ηηκή ηνπ αγαζνύ. Οπιακή αξία Δπηπξόζζεηα νθέιε από ηελ ρξήζε/θαηαλάισζε κηαο επηπξόζζεηε

Διαβάστε περισσότερα

Δπηιέγνληαο ην «Πξνεπηινγή» θάζε θνξά πνπ ζα ζπλδέεζηε ζηελ εθαξκνγή ζα βξίζθεζηε ζηε λέα ρξήζε.

Δπηιέγνληαο ην «Πξνεπηινγή» θάζε θνξά πνπ ζα ζπλδέεζηε ζηελ εθαξκνγή ζα βξίζθεζηε ζηε λέα ρξήζε. ΑΝΟΙΓΜΑ ΝΔΑ ΥΡΗΗ 1. Γεκηνπξγείηε ηε λέα ρξήζε από ηελ επηινγή «Παξάκεηξνη/Παξάκεηξνη Δηαηξίαο/Γηαρείξηζε Δηαηξηώλ». Πιεθηξνινγείηε ηνλ θσδηθό ηεο εηαηξίαο ζαο θαη παηάηε Enter. Σηελ έλδεημε «Υξήζεηο» παηάηε

Διαβάστε περισσότερα

Case Study. Παξαθάηω παξνπζηάδνπκε βήκα - βήκα κε screenshots έλα παξάδεηγκα ππνβνιήο κηαο εξγαζίαο θαη ηελ παξαγωγή ηνπ Originality Report.

Case Study. Παξαθάηω παξνπζηάδνπκε βήκα - βήκα κε screenshots έλα παξάδεηγκα ππνβνιήο κηαο εξγαζίαο θαη ηελ παξαγωγή ηνπ Originality Report. Case Study Παξαθάηω παξνπζηάδνπκε βήκα - βήκα κε screenshots έλα παξάδεηγκα ππνβνιήο κηαο εξγαζίαο θαη ηελ παξαγωγή ηνπ Originality Report. Βήκα 1 ο : Login ζηο Turnitin. Κάλεηε είζνδν ζην Turnitin κε

Διαβάστε περισσότερα

ΞΟΝΠΔΓΓΗΕΥ ΡΝ ΞΑΗΓΗ ΓΗΑ ΡΝ ΞΔΛΘΝΠ. ΝΗ ΓΗΔΟΓΑΠΗΔΠ ΡΝ ΞΔΛΘΝΠ.

ΞΟΝΠΔΓΓΗΕΥ ΡΝ ΞΑΗΓΗ ΓΗΑ ΡΝ ΞΔΛΘΝΠ. ΝΗ ΓΗΔΟΓΑΠΗΔΠ ΡΝ ΞΔΛΘΝΠ. ΞΟΝΠΔΓΓΗΕΥ ΡΝ ΞΑΗΓΗ ΓΗΑ ΡΝ ΞΔΛΘΝΠ. ΝΗ ΓΗΔΟΓΑΠΗΔΠ ΡΝ ΞΔΛΘΝΠ. ΓΑΘΡΙΑ Π. 1,2, ΓΑΘΡΙΑΠ Θ. 1, ΚΖΡΠΗΝ- ΓΑΘΡΙΑ Γ. 1,3,4, ΘΑΡΠΗΑΟΓΑΛΖΠ Ι. 1,5, Α ΛΑΠΡΑΠΗΝ Α. 1,4,6, ΛΗΘΝΙΑΝΠ ΠΘΔΛΡΔΟΖΠ 6. 1. Δ Ρ Α Η Ο Δ Η Α Φ Ο

Διαβάστε περισσότερα

Βάσεις Δεδομέμωμ. Εξγαζηήξην V. Τκήκα Πιεξνθνξηθήο ΑΠΘ 2015-2016

Βάσεις Δεδομέμωμ. Εξγαζηήξην V. Τκήκα Πιεξνθνξηθήο ΑΠΘ 2015-2016 Βάσεις Δεδομέμωμ Εξγαζηήξην V Τκήκα Πιεξνθνξηθήο ΑΠΘ 2015-2016 2 Σκοπός του 5 ου εργαστηρίου Σθνπόο απηνύ ηνπ εξγαζηεξίνπ είλαη: ε κειέηε ζύλζεησλ εξσηεκάησλ ζύλδεζεο ζε δύν ή πεξηζζόηεξεο ζρέζεηο ε κειέηε

Διαβάστε περισσότερα

A. Αιιάδνληαο ηε θνξά ηνπ ξεύκαηνο πνπ δηαξξέεη ηνλ αγωγό.

A. Αιιάδνληαο ηε θνξά ηνπ ξεύκαηνο πνπ δηαξξέεη ηνλ αγωγό. ΤΠΟΤΡΓΔΙΟ ΠΑΙΓΔΙΑ ΚΑΙ ΠΟΛΙΣΙΜΟΤ ΛΔΤΚΩΙΑ ΦΤΛΛΟ ΔΡΓΑΙΑ Μειέηε ηωλ παξαγόληωλ από ηνπο νπνίνπο εμαξηάηαη ε ειεθηξνκαγλεηηθή δύλακε. Τιηθά - πζθεπέο: Ηιεθηξνληθή δπγαξηά, ηξνθνδνηηθό ηάζεο, ξννζηάηεο, ακπεξόκεηξν,

Διαβάστε περισσότερα

Η επιζκόπηζη ηης έμμιζθης ενηολής ζηην Αλλοδαπή. Καηεξίλα Γαιαλνπνύινπ, Intellectual Property Manager, Microsoft Ειιάο Α.Ε.

Η επιζκόπηζη ηης έμμιζθης ενηολής ζηην Αλλοδαπή. Καηεξίλα Γαιαλνπνύινπ, Intellectual Property Manager, Microsoft Ειιάο Α.Ε. Η επιζκόπηζη ηης έμμιζθης ενηολής ζηην Αλλοδαπή Καηεξίλα Γαιαλνπνύινπ, Intellectual Property Manager, Microsoft Ειιάο Α.Ε. Παξάκεηξνη πξνο αμηνιόγεζε Ννκνζεηηθή ζσξάθηζε Κνηλόο Σύιινγνο Ακνηβή Καηαγγειία/Λύζε

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΟ 13. Ποσοτικές Μέθοδοι. θαη λα ππνινγίζεηε ην θόζηνο γηα 10000 παξαγόκελα πξντόληα. Να ζρεδηαζηεί γηα εύξνο πξντόλησλ έσο 30000.

ΔΕΟ 13. Ποσοτικές Μέθοδοι. θαη λα ππνινγίζεηε ην θόζηνο γηα 10000 παξαγόκελα πξντόληα. Να ζρεδηαζηεί γηα εύξνο πξντόλησλ έσο 30000. ΔΕΟ 13 Ποσοτικές Μέθοδοι Σσνάρηηζη Κόζηοσς C(), μέζο κόζηος C()/. Παράδειγμα 1 Μηα εηαηξεία δαπαλά γηα θάζε πξντόλ Α πνπ παξάγεη 0.0 λ.κ. Τα πάγηα έμνδα ηεο εηαηξείαο είλαη 800 λ.κ. Ζεηείηαη 1) Να πεξηγξάςεηε

Διαβάστε περισσότερα

Constructors and Destructors in C++

Constructors and Destructors in C++ Constructors and Destructors in C++ Σύνθεζη Πνιύ ζπρλά ζηε C++ κία θιάζε κπνξεί λα πεξηέρεη ζαλ κέιεδεδνκέλα αληηθείκελα άιισλ θιάζεσλ. Πνηα είλαη ε ζεηξά κε ηελ νπνία δεκηνπξγνύληαη θαη θαηαζηξέθνληαη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΟΛΙΚΑ ΠΑΡΚΑ. Δρώτηση 1

ΑΙΟΛΙΚΑ ΠΑΡΚΑ. Δρώτηση 1 ΑΙΟΛΙΚΑ ΠΑΡΚΑ Πνιινί άλζξσπνη πηζηεύνπλ όηη ν άλεκνο ζα έπξεπε λα αληηθαηαζηήζεη ην πεηξέιαην θαη ην θάξβνπλν σο πεγή ελέξγεηαο γηα ηελ παξαγσγή ειεθηξηζκνύ. Οη θαηαζθεπέο πνπ θαίλνληαη ζηελ εηθόλα είλαη

Διαβάστε περισσότερα

ΡΤΘΜΙΕΙ ΔΙΚΣΤΟΤ ΣΑ WINDOWS

ΡΤΘΜΙΕΙ ΔΙΚΣΤΟΤ ΣΑ WINDOWS ηότοι εργαζηηρίοσ ΡΤΘΜΙΕΙ ΔΙΚΣΤΟΤ ΣΑ WINDOWS ην πιαίζην ηνπ ζπγθεθξηκέλνπ εξγαζηεξίνπ ζα παξνπζηαζηεί ε δηαδηθαζία ηωλ ξπζκίζεωλ δηθηύνπ ζε ιεηηνπξγηθό ζύζηεκα Windows XP. Η δηαδηθαζία ζε γεληθέο γξακκέο

Διαβάστε περισσότερα

Σπληήξεζε ηξνθίκσλ ρσξίο ρεκηθά πξόζζεηα PROJECT B ΛΥΚΕΙΟΥ 2 014-15

Σπληήξεζε ηξνθίκσλ ρσξίο ρεκηθά πξόζζεηα PROJECT B ΛΥΚΕΙΟΥ 2 014-15 Σπληήξεζε ηξνθίκσλ ρσξίο ρεκηθά πξόζζεηα PROJECT B ΛΥΚΕΙΟΥ 2 014-15 Εηζαγσγή Οη ηερληθέο ζπληήξεζεο ηξνθίκσλ έρνπλ ζθνπό : α) λα παξεκπνδίζνπλ αλεπηζύκεηεο κεηαβνιέο ζηα ραξαθηεξηζηηθά (γεύζε - ρξώκα -

Διαβάστε περισσότερα

iii. iv. γηα ηελ νπνία ηζρύνπλ: f (1) 2 θαη

iii. iv. γηα ηελ νπνία ηζρύνπλ: f (1) 2 θαη ΔΠΑΝΑΛΗΠΣΙΚΑ ΘΔΜΑΣΑ ΣΟ ΓΙΑΦΟΡΙΚΟ ΛΟΓΙΜΟ Μάρτιος 0 ΘΔΜΑ Να ππνινγίζεηε ηα όξηα: i ii lim 0 0 lim iii iv lim e 0 lim e 0 ΘΔΜΑ Γίλεηαη ε άξηηα ζπλάξηεζε '( ) ( ) γηα θάζε 0 * : R R γηα ηελ νπνία ηζρύνπλ:

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΣΑ ΦΩΣΟΓΡΑΦΙΑ. Ειζαγωγή ζηη Φωηογραθία. Χριζηάκης Σαζεΐδης EFIAP

ΜΑΘΗΜΑΣΑ ΦΩΣΟΓΡΑΦΙΑ. Ειζαγωγή ζηη Φωηογραθία. Χριζηάκης Σαζεΐδης EFIAP ΜΑΘΗΜΑΣΑ ΦΩΣΟΓΡΑΦΙΑ Ειζαγωγή ζηη Φωηογραθία Χριζηάκης Σαζεΐδης EFIAP 1 ΜΑΘΗΜΑ 6 ο Προγράμμαηα θωηογραθικών μηχανών Επιλογέας προγραμμάηων Μαο δίλεη ηε δπλαηόηεηα λα ειέγμνπκε ην άλνηγκα δηαθξάγκαηνο θαη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ..

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ.. ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου έλαξμεο 09.30 ιήμεο 09.45 Σην παξαθάησ ζρήκα θαίλεηαη ηκήκα ελόο πνιενδνκηθνύ ζρεδίνπ κηαο πόιεο. Οη ζθηαζκέλεο

Διαβάστε περισσότερα

Διαηιμήζεις για Αιολικά Πάρκα. Κώδικες 28, 78 και 84

Διαηιμήζεις για Αιολικά Πάρκα. Κώδικες 28, 78 και 84 Διαηιμήζεις για Αιολικά Πάρκα Κώδικες 28, 78 και 84 Διαηιμήζεις για Αιολικά Πάρκα Οη Διαηιμήζεις για Αιολικά Πάρκα εθαξκόδνληαη γηα ηελ απνξξνθνύκελε ελέξγεηα από Αηνιηθά Πάξθα πνπ είλαη ζπλδεδεκέλα ζην

Διαβάστε περισσότερα

Α Ο Κ Η Α Μ Α Ζ Η Η Ρ Η ( S E A R C H )

Α Ο Κ Η Α Μ Α Ζ Η Η Ρ Η ( S E A R C H ) Ξ G O O G L E S C H O L A R Α Ο Ξ Ε Κ Ε Θ Λ Θ Α Λ Η Τ Α Μ Η Α Μ Α Ζ Η Η Ρ Η Ρ Οξαγκαηνπνηώληαο αλαδήηεζε ζην GoogleScholar (http://scholar.google.com/) ν ρξήζηεο κπνξεί λα εληνπίζεη πιηθό αθαδεκαϊθνύ θαη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΘΕΑΣΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ

ΑΞΙΟΘΕΑΣΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ ΑΞΙΟΘΕΑΣΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ α. Η ΕΚΚΛΗΙΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ β. ΣΟ ΠΝΕΤΜΑΣΙΚΟ ΜΑ ΚΕΝΣΡΟ γ. Η ΠΑΝΟΡΑΜΙΚΗ ΘΕΗ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ α. Η ΕΚΚΛΗΙΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ. Η Εθθιεζία ηνπ ρσξηνύ καο, ε Αγία Άλλα, είλαη θηηζκέλε πξηλ πνιιά

Διαβάστε περισσότερα

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ Α/Α : 0_1379/50 1. Όηαλ ινηπόλ ήξζαλ [νη πξέζβεηο ζηελ Αζήλα], αθνύ ζπλέιαβαλ νη Αζελαίνη θαη ηνπο πξέζβεηο σο ππνθηλεηέο ζηάζεο θαη όζνπο έπεηζαλ [νη πξέζβεηο], ηνπο ζπγθέληξσζαλ γηα αζθάιεηα ζηελ Αίγηλα.

Διαβάστε περισσότερα

Γοκή επαλάιευες Δληοιές Όζο & Μέτρης_όηοσ

Γοκή επαλάιευες Δληοιές Όζο & Μέτρης_όηοσ Αιγόξηζκνη 2.2.7.4 Γοκή επαλάιευες Δληοιές Όζο & Μέτρης_όηοσ Εηζαγσγή ζηηο Αξρέο ηεο Επηζηήκεο ησλ Η/Υ 1 Άζθεζε 34 ζει 53 Έλα ςεθηαθό θσηνγξαθηθό άικπνπκ έρεη απνζεθεπηηθό ρώξν N Mbytes. Να αλαπηύμεηε

Διαβάστε περισσότερα

Οργάνωση και Δομή Παρουσιάσεων

Οργάνωση και Δομή Παρουσιάσεων Οργάνωση και Δομή Παρουσιάσεων Οη παξνπζηάζεηο κε βνήζεηα ηνπ ππνινγηζηή γίλνληαη κε πξνγξάκκαηα παξνπζηάζεσλ, όπσο ην OpenOffice.org Impress [1] θαη ην Microsoft Office PowerPoint [2]. Απηά ηα πξνγξάκκαηα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΦΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ Μάθημα: Πιθανόηηηες και Σηαηιζηική Διδάζκων: Σ. Γ.

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΦΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ Μάθημα: Πιθανόηηηες και Σηαηιζηική Διδάζκων: Σ. Γ. ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Τρίπολη 06/07/2007 Τα θέμαηα 1-5 είναι σποτρεωηικά και έτοσν ηοσς ίδιοσς (ίζοσς) ζσνηελεζηές βαρύηηηας Το θέμα 6 δίνει επιπλέον βαθμούς με βαρύηηηα 10% για βεληίωζη ηης βαθμολογίας ΘΕΜΑΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Η απνξξόθεζε ηνπ νξαηνύ θσηόο γίλεηαη κέζσ ρξσζηηθώλ νπζηώλ πνπ νλνκάδνληαη τλωροθύλλες.

Η απνξξόθεζε ηνπ νξαηνύ θσηόο γίλεηαη κέζσ ρξσζηηθώλ νπζηώλ πνπ νλνκάδνληαη τλωροθύλλες. ΦΩΣΟΤΝΘΔΗ Δλαιιαθηηθή δηεξγαζία παξαγσγήο ελέξγεηαο Υξεζηκνπνηείηαη από ηνπο νλνκαδόκελνπο θσηνζπλζεηηθνύο νξγαληζκνύο Οπζηαζηηθά ε αληίζηξνθε δηεξγαζία ηεο αλαπλνήο πλίζηαηαη ζηελ δέζκεπζε ειηαθήο ελέξγεηαο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΠΟΘΔΔΙ ΔΝΣΑΞΗ ΑΘΛΗΣΩΝ ΑΘΛΗΣΡΙΩΝ ΣΙ ΚΑΣΗΓΟΡΙΔ ΣΟΤ ΥΔΓΙΑΜΟΤ.Δ.Γ.Α..

ΠΡΟΤΠΟΘΔΔΙ ΔΝΣΑΞΗ ΑΘΛΗΣΩΝ ΑΘΛΗΣΡΙΩΝ ΣΙ ΚΑΣΗΓΟΡΙΔ ΣΟΤ ΥΔΓΙΑΜΟΤ.Δ.Γ.Α.. ΠΡΟΤΠΟΘΔΔΙ ΔΝΣΑΞΗ ΑΘΛΗΣΩΝ ΑΘΛΗΣΡΙΩΝ ΣΙ ΚΑΣΗΓΟΡΙΔ ΣΟΤ ΥΔΓΙΑΜΟΤ.Δ.Γ.Α.. 2011 2012 I ΔΙΑΓΩΓΗ Οη αζιεηέο ηξηεο εληάζζνληαη ζηηο θαηεγνξίεο ηνπ ρεδηαζκνχ κε βάζε Σηο δηαθξίζεηο ζε αγψλεο ζηφρνπο ηεο Οκνζπνλδίαο

Διαβάστε περισσότερα

Σημεία Ασύπματηρ Ππόσβασηρ (Hot-Spots)

Σημεία Ασύπματηρ Ππόσβασηρ (Hot-Spots) Σημεία Ασύπματηρ Ππόσβασηρ (Hot-Spots) 1.1 Σςνοπτική Πεπιγπαυή Hot Spots Σα ζεκεία αζύξκαηεο πξόζβαζεο πνπ επηιέρζεθαλ αλαθέξνληαη ζηνλ επόκελν πίλαθα θαη παξνπζηάδνληαη αλαιπηηθά ζηηο επόκελεο παξαγξάθνπο.

Διαβάστε περισσότερα

IV Ο ΕΛΛΗΝΙΜΟ ΣΗ ΔΤΗ,ΠΟΛΙΣΙΜΟΙ Δ.ΜΕΟΓΕΙΟΤ ΚΑΙ ΡΩΜΗ

IV Ο ΕΛΛΗΝΙΜΟ ΣΗ ΔΤΗ,ΠΟΛΙΣΙΜΟΙ Δ.ΜΕΟΓΕΙΟΤ ΚΑΙ ΡΩΜΗ IV Ο ΕΛΛΗΝΙΜΟ ΣΗ ΔΤΗ,ΠΟΛΙΣΙΜΟΙ Δ.ΜΕΟΓΕΙΟΤ ΚΑΙ ΡΩΜΗ Να σαπακηηπίζεηε ηιρ πποηάζειρ, πος ακολοςθούν, υρ ππορ ηην οπθόηηηά ηοςρ, με ηην ένδειξη Σωστό ή Λάθος 1. ηελ αξραία Ρώκε νη πιεβείνη δελ είραλ αξρηθά

Διαβάστε περισσότερα

7. ΚΑΤΑΧΩΡΗΤΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ. 3. Έλαο θαηαρσξεηήο SISO ησλ 4 bits έρεη: α) Μία είζνδν, β) Δύν εηζόδνπο, γ) Σέζζεξεηο εηζόδνπο.

7. ΚΑΤΑΧΩΡΗΤΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ. 3. Έλαο θαηαρσξεηήο SISO ησλ 4 bits έρεη: α) Μία είζνδν, β) Δύν εηζόδνπο, γ) Σέζζεξεηο εηζόδνπο. 7. ΚΑΤΑΧΩΡΗΤΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ 1. Ση είλαη έλαο θαηαρσξεηήο; O θαηαρσξεηήο είλαη κηα νκάδα από flip-flop πνπ κπνξεί λα απνζεθεύζεη πξνζσξηλά ςεθηαθή πιεξνθνξία. Μπνξεί λα δηαηεξήζεη ηα δεδνκέλα ηνπ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΣΚΥΤΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2015 ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Τεηάπηη 28 Ιανουαπίου 2015 ΛΔΥΚΩΣΙΑ Τάξη: Α Γυμναζίου

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΣΚΥΤΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2015 ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Τεηάπηη 28 Ιανουαπίου 2015 ΛΔΥΚΩΣΙΑ Τάξη: Α Γυμναζίου ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΣΚΥΤΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2015 ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Τεηάπηη 28 Ιανουαπίου 2015 ΛΔΥΚΩΣΙΑ Τάξη: Α Γυμναζίου ΠΡΟΒΛΗΜΑ Σε έλα ηνπξλνπά βόιετ δήισζαλ ζπκκεηνρή νκάδεο Γπκλαζίσλ ηεο Κύπξνπ.

Διαβάστε περισσότερα

Hellas online Προεπιλεγμένες ρσθμίσεις για FritzBox Fon WLAN 7140 (Annex B) 30.04.67 FritzBox Fon WLAN 7140 - Annex B (30.04.67)

Hellas online Προεπιλεγμένες ρσθμίσεις για FritzBox Fon WLAN 7140 (Annex B) 30.04.67 FritzBox Fon WLAN 7140 - Annex B (30.04.67) Hellas online Προεπιλεγμένες ρσθμίσεις για FritzBox Fon WLAN 7140 (Annex B) 30.04.67 FritzBox Fon WLAN 7140 - Annex B (30.04.67) Γηα λα επαλαθέξεηε ην FritzBox Fon WLAN 7140 ζηηο πξνεπηιεγκέλεο ηνπ ξπζκίζεηο

Διαβάστε περισσότερα

α) ηε κεηαηόπηζε x όηαλ ην ζώκα έρεη κέγηζην ξπζκό κεηαβνιήο ζέζεο δ) ην κέγηζην ξπζκό κεηαβνιήο ηεο ηαρύηεηαο

α) ηε κεηαηόπηζε x όηαλ ην ζώκα έρεη κέγηζην ξπζκό κεηαβνιήο ζέζεο δ) ην κέγηζην ξπζκό κεηαβνιήο ηεο ηαρύηεηαο Έξγν ελέξγεηα 3 (Λύζε) Σώκα κάδαο m = 4Kg εξεκεί ζηε βάζε θεθιηκέλνπ επηπέδνπ γσλίαο θιίζεο ζ κε εκζ = 0,6 θαη ζπλζ = 0,8. Τν ζώκα αξρίδεη λα δέρεηαη νξηδόληηα δύλακε θαη μεθηλά λα αλεβαίλεη ζην θεθιηκέλν

Διαβάστε περισσότερα

B-Δέλδξα. Τα B-δέλδξα ρξεζηκνπνηνύληαη γηα ηε αλαπαξάζηαζε πνιύ κεγάισλ ιεμηθώλ πνπ είλαη απνζεθεπκέλα ζην δίζθν.

B-Δέλδξα. Τα B-δέλδξα ρξεζηκνπνηνύληαη γηα ηε αλαπαξάζηαζε πνιύ κεγάισλ ιεμηθώλ πνπ είλαη απνζεθεπκέλα ζην δίζθν. B-Δέλδξα Τα B-δέλδξα ρξεζηκνπνηνύληαη γηα ηε αλαπαξάζηαζε πνιύ κεγάισλ ιεμηθώλ πνπ είλαη απνζεθεπκέλα ζην δίζθν. Δέλδξα AVL n = 2 30 = 10 9 (πεξίπνπ). 30

Διαβάστε περισσότερα

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ..

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ.. ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου έλαξμεο 09.30 ιήμεο 09.45 Σην παξαθάησ ζρήκα θαίλεηαη ηκήκα ελόο πνιενδνκηθνύ ζρεδίνπ κηαο πόιεο. Οη ζθηαζκέλεο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΣΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑΥΔΙΡΗΗ ΣΩΝ ΣΔΡΗΓΟΝΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ Δ ΔΝΗΛΙΚΔ

ΠΡΩΣΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑΥΔΙΡΗΗ ΣΩΝ ΣΔΡΗΓΟΝΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ Δ ΔΝΗΛΙΚΔ ΠΡΩΣΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑΥΔΙΡΗΗ ΣΩΝ ΣΔΡΗΓΟΝΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ Δ ΔΝΗΛΙΚΔ Σν ζύγρξνλν πξόηππν αληηκεηώπηζεο ηεο ηεξεδόλαο ελειίθσλ δελ εζηηάδεηαη κόλν ζηελ απνθαηάζηαζε ησλ ηεξεδνληθώλ βιαβώλ πνπ έρνπλ εθδεισζεί, αιιά έρεη

Διαβάστε περισσότερα

Η αξρή ζύλδεζεο Client-Server

Η αξρή ζύλδεζεο Client-Server Η αξρή ζύλδεζεο Client-Server Δηαθνκηζηήο (Server) Πξνζθέξεη ππεξεζίεο ζηνπο Πειάηεο (Client) Μεγάινη ππνινγηζηέο γηα ηηο ππεξεζίεο Internet (π.ρ. WWW, FTP) Λακβάλεη εξσηήζεηο θαη δίδεη απαληήζεηο Πειάηεο

Διαβάστε περισσότερα

Λεκηική έκθραζη, κριηική, οικειόηηηα και ηύπος δεζμού ζηις ζηενές διαπροζωπικές ζτέζεις

Λεκηική έκθραζη, κριηική, οικειόηηηα και ηύπος δεζμού ζηις ζηενές διαπροζωπικές ζτέζεις Λεκηική έκθραζη, κριηική, οικειόηηηα και ηύπος δεζμού ζηις ζηενές διαπροζωπικές ζτέζεις Μαξία-Ησάλλα Αξγπξνπνύινπ Βαζίιεο Παπιόπνπινο Τνκέαο Ψπρνινγίαο, Παλεπηζηήκην Αζελώλ Αλαθνίλσζε ζην 5 ν Παλειιήλην

Διαβάστε περισσότερα

ΔΦΑΡΜΟΜΔΝΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΑ ΣΗ ΧΗΜΔΙΑ Ι ΘΔΜΑΣΑ Α επηέκβξηνο 2009. 1. Να ππνινγηζηνύλ νη κεξηθέο παξάγσγνη πξώηεο ηάμεο ηεο ζπλάξηεζεο f(x,y) =

ΔΦΑΡΜΟΜΔΝΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΑ ΣΗ ΧΗΜΔΙΑ Ι ΘΔΜΑΣΑ Α επηέκβξηνο 2009. 1. Να ππνινγηζηνύλ νη κεξηθέο παξάγσγνη πξώηεο ηάμεο ηεο ζπλάξηεζεο f(x,y) = ΘΔΜΑΣΑ Α επηέκβξηνο 9. Να ππνινγηζηνύλ νη κεξηθέο παξάγσγνη πξώηεο ηάμεο ηεο ζπλάξηεζεο f(,y) = y.. Να ππνινγηζηνύλ ηα νινθιεξώκαηα: a) ln b) a) 3cos b) e sin 4. Να ππνινγηζηεί ην νινθιήξσκα: S ( y) 3

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΔΗΛΑΣΙΑ. Ισάλλεο Παπαληθνιάνπ

ΠΟΔΗΛΑΣΙΑ. Ισάλλεο Παπαληθνιάνπ ΠΟΔΗΛΑΣΙΑ Ισάλλεο Παπαληθνιάνπ Η πνδειαζία είλαη κηα επράξηζηε δξαζηεξηόηεηα κε πνιιά πιενλεθηήκαηα, δηαδεδνκέλε παγθνζκίσο. Ωζηόζν, ππάξρνπλ παξάγνληεο πνπ ζέηνπλ ηελ ζσκαηηθή καο αθεξαηόηεηα ζε θίλδπλν

Διαβάστε περισσότερα

Σύνθεζη ηαλανηώζεων. Έζησ έλα ζώκα πνπ εθηειεί ηαπηόρξνλα δύν αξκνληθέο ηαιαληώζεηο ηεο ίδηαο ζπρλόηεηαο πνπ πεξηγξάθνληαη από ηηο παξαθάησ εμηζώζεηο:

Σύνθεζη ηαλανηώζεων. Έζησ έλα ζώκα πνπ εθηειεί ηαπηόρξνλα δύν αξκνληθέο ηαιαληώζεηο ηεο ίδηαο ζπρλόηεηαο πνπ πεξηγξάθνληαη από ηηο παξαθάησ εμηζώζεηο: Σύνθεζη ηαλανηώζεων Α. Σύλζεζε δύν α.α.η ηεο ίδιας ζστνόηηηας Έζησ έλα ζώκα πνπ εθηειεί ηαπηόρξνλα δύν αξκνληθέο ηαιαληώζεηο ηεο ίδηαο ζπρλόηεηαο πνπ πεξηγξάθνληαη από ηηο παξαθάησ εμηζώζεηο: Η απνκάθξπλζε

Διαβάστε περισσότερα

ΥΡΙΣΟΤΓΔΝΝΙΑΣΙΚΔ ΚΑΣΑΚΔΤΔ

ΥΡΙΣΟΤΓΔΝΝΙΑΣΙΚΔ ΚΑΣΑΚΔΤΔ ΥΡΙΣΟΤΓΔΝΝΙΑΣΙΚΔ ΚΑΣΑΚΔΤΔ 1) Υξηζηνπγελληάηηθα ειαηάθηα θάξηα ή θαδξάθη θάξηα ή θαδξάθη Τιηθά πνπ ζα ρξεηαζηνύκε: Υαξηί θάλζνλ καύξν γηα ην θόλην, πξάζηλν γηα ηα ειαηάθηα, θόθθηλν γηα ηα αζηεξάθηα Απιό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΣΗΜΑ Δ. ΔΤΡΔΗ ΣΟΤ ΜΔΣΑΥΗΜΑΣΙΜΟΤ FOURIER ΓΙΑΦΟΡΩΝ ΗΜΑΣΩΝ

ΠΑΡΑΡΣΗΜΑ Δ. ΔΤΡΔΗ ΣΟΤ ΜΔΣΑΥΗΜΑΣΙΜΟΤ FOURIER ΓΙΑΦΟΡΩΝ ΗΜΑΣΩΝ ΠΑΡΑΡΣΗΜΑ Δ. ΔΤΡΔΗ ΣΟΤ ΜΔΣΑΥΗΜΑΣΙΜΟΤ FOURIER ΓΙΑΦΟΡΩΝ ΗΜΑΣΩΝ Εδώ ζα ππνινγίζνπκε ην κεηαζρεκαηηζκό Fourier κεξηθώλ αθόκα ζεκάησλ, πξνζπαζώληαο λα μεθηλήζνπκε από ην κεηαζρεκαηηζκό Fourier γλσζηώλ ζεκάησλ

Διαβάστε περισσότερα

Η Νοζηλεςηική Γιεπγαζία ζε Αζθενείρ με Κ.Ν.Μ.

Η Νοζηλεςηική Γιεπγαζία ζε Αζθενείρ με Κ.Ν.Μ. Η Νοζηλεςηική Γιεπγαζία ζε Αζθενείρ με Κ.Ν.Μ. ΜΠΙΛΙΛΗ ΑΝΑΣΑΙΑ Νοσηλεύτρια Σ.Δ. ΜSc Προϊσταμένη τμήματος ΦΙΑπ Γ.Ν. ΚΑΣ ΜΟΥΙΓΗ ΘΔΜΙΣΟΚΛΗ Νοσηλεστής Σ.Δ. τμήματος ΦΙΑπ Γ.Ν. ΚΑΣ ΒΟΤΡΛΔΓΚΑ ΠΑΝΑΓΙΩΣΑ Νοσηλεύτρια

Διαβάστε περισσότερα

ΙNCOFRUIT - (HELLAS).

ΙNCOFRUIT - (HELLAS). Πξνο ΟΛΑ ΤΑ ΜΔΛΗ Κε Σπλάδειθε Θέκα: Ιζπαλία & Γεξκαλία 5 ε ΔΒΓΟΜΑΓΑ 2011 (31 Ιαλ έσο 30 Φεβξ.2011) Παξαζέηνπκε θαησηέξσ: Αλαζθόπεζε ηεο 4 εο εβδνκάδνο 2011 κε ηηο ηηκέο ησλ εζπεξηδνεηδώλ πνπ δηακνξθώζεθαλ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΣΗ E.O.K. ΜΕ ΑΙΘΗΣΗΡΑ ΘΕΗ

ΜΕΛΕΣΗ E.O.K. ΜΕ ΑΙΘΗΣΗΡΑ ΘΕΗ ΜΕΛΕΣΗ E.O.K. ΜΕ ΑΙΘΗΣΗΡΑ ΘΕΗ ΦΤΛΛΟ ΕΡΓΑΙΑ (Θεοδώρα Γιώηη, Νικόλας Καραηάζιος- Τπεύθσνη εκ/κος Λ. Παπαηζίμπα) ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ:.., ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ:.// Σε ακαμίδην πνπ κπνξεί λα θηλείηαη ρσξίο ηξηβέο πάλσ

Διαβάστε περισσότερα

γηα ηνλ Άξε Κσλζηαληηλίδε

γηα ηνλ Άξε Κσλζηαληηλίδε γηα ηνλ Άξε Κσλζηαληηλίδε γηα «ην θνηλό θαη ην θύξην» (Γ.νισκόο) γηα λα ρηίδω πάληα κε ηνλ ίδηνλε ηξόπν, κε ηηο ίδηεο θαηαζθεπαζηηθέο θαη πιαζηηθέο πξννπηηθέο, κε ηελ ίδηαλε πάληνηε πίζηε θαη αγάπε.. Α.Κ.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΥΔ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΘΔΩΡΙΑ ΛΤΔΙ ΓΙΑΓΩΝΙΜΑΣΟ ΚΔΦΑΛΑΙΟΤ 2

ΑΡΥΔ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΘΔΩΡΙΑ ΛΤΔΙ ΓΙΑΓΩΝΙΜΑΣΟ ΚΔΦΑΛΑΙΟΤ 2 ΑΥΔ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΘΔΩΙΑ ΛΤΔΙ ΙΑΩΝΙΜΑΣΟ ΚΔΦΑΛΑΙΟΤ 2 1: Λάζος (είλαη ηζνζθειήο ππεξβνιή) Α2: Λάζος (ην ζεηηθό πξόζεκν ζεκαίλεη όηη ε Πνζνζηηαία Μεηαβνιή Δηζνδήκαηνο θαη ε Πνζνζηηαία Μεηαβνιή Πνζόηεηαο ήηαλ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑ/Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 08/09/2014

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑ/Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 08/09/2014 ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΠ. ΕΤΟΥΣ 204-205 ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑ/Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 08/09/204 A ΟΜΑΓΑ Οδηγία: Να γράυεηε ζηο ηεηράδιο ζας ηον αριθμό κάθε μιας από ηις παρακάηφ ερφηήζεις Α.-Α.8 και

Διαβάστε περισσότερα

Κεθάιαην 20. Ελαχιστοποίηση του κόστους

Κεθάιαην 20. Ελαχιστοποίηση του κόστους Κεθάιαην 0 Ελαχιστοποίηση του κόστους Ειαρηζηνπνίεζε ηνπ θόζηνπο Μηα επηρείξεζε ειαρηζηνπνηεί ην θόζηνο ηεο αλ παξάγεη νπνηνδήπνηε δεδνκέλν επίπεδν πξντόληνο y 0 ζην κηθξόηεξν δπλαηό ζπλνιηθό θόζηνο. Τν

Διαβάστε περισσότερα

6 η Εργαζηηριακή Άζκηζη Επαλήθεσζη Λειηοσργίας Βαζικών Φλιπ-Φλοπ

6 η Εργαζηηριακή Άζκηζη Επαλήθεσζη Λειηοσργίας Βαζικών Φλιπ-Φλοπ 6 η Εργαζηηριακή Άζκηζη Επαλήθεσζη Λειηοσργίας Βαζικών Φλιπ-Φλοπ Σηα πιαίζηα ηεο έθηεο εξγαζηεξηαθήο άζθεζεο ζα ρξεζηκνπνηεζεί απνθιεηζηηθά ην πεξηβάιινλ αλάπηπμεο νινθιεξσκέλσλ θπθισκάησλ IDL-800 Digital

Διαβάστε περισσότερα

Μορθές Κακόβοσλοσ Κώδικα (Malicious Code)

Μορθές Κακόβοσλοσ Κώδικα (Malicious Code) Μορθές Κακόβοσλοσ Κώδικα (Malicious Code) Page 1 Υποπλοίαρτος Ν. Πεηράκος ΠΝ Αηδένηα Γνύξεηνη Ίππνη (Trojan Horses) Ινί (Viruses) Worms Root-kit Page 2 Γνύξεηνο Ίππνο (Trojan Horse) Οξηζκόο: Πξόγξακκα

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενο 10ης διάλεξης ΒΑΙΚΔ ΑΡΥΔ ΑΘΛΗΣΙΚΟΤ ΜΑΡΚΔΣΙΝΓΚ

Περιεχόμενο 10ης διάλεξης ΒΑΙΚΔ ΑΡΥΔ ΑΘΛΗΣΙΚΟΤ ΜΑΡΚΔΣΙΝΓΚ Περιεχόμενο 10ης διάλεξης ΒΑΙΚΔ ΑΡΥΔ ΑΘΛΗΣΙΚΟΤ ΜΑΡΚΔΣΙΝΓΚ Σα βασικότεπα σαπακτηπιστικά τος αθλητισμού ωρ ςπηπεσία Είναι: άπιε βησκαηηθή δελ απνζεθεχεηαη επεξεάδεηαη θαηαλαιψλεηαη ηαπηφρξνλα κε ηελ παξαγσγή

Διαβάστε περισσότερα

Γιπθόδε + Ομπγόλν Δηνμείδην ηνπ άλζξαθα + Νεξό + Ελέξγεηα

Γιπθόδε + Ομπγόλν Δηνμείδην ηνπ άλζξαθα + Νεξό + Ελέξγεηα 4. ΑΝΑΠΝΟΗ Η δηάζπαζε ηεο γιπθόδεο γίλεηαη κέζα ζηα θύηηαξα, νλνκάδεηαη θπηηαξηθή αλαπλνή θαη εμαζθαιίδεη ηελ ελέξγεηα πνπ είλαη απαξαίηεηε ζην θύηηαξν. Η δηάζπαζε γίλεηαη κε ηελ παξνπζία νμπγόλνπ θαη

Διαβάστε περισσότερα

Δπαστηπιότητα 1 - ανάπτςξη, μεταγλώττιση, αποσυαλμάτωση και. εκτέλεση ππογπάμματορ

Δπαστηπιότητα 1 - ανάπτςξη, μεταγλώττιση, αποσυαλμάτωση και. εκτέλεση ππογπάμματορ 1 Δπαστηπιότητα 1 - ανάπτςξη, μεταγλώττιση, αποσυαλμάτωση και εκτέλεση ππογπάμματορ Κάζε πξσί ν Karel μππλάεη ζην θξεβάηη ηνπ όηαλ έλα ξνκπόη-εθεκεξηδνπώιεο ηνπ πεηάεη ηελ εθεκεξίδα, πνπ αλαπαξηζηάλεηαη

Διαβάστε περισσότερα

Η/Υ A ΤΑΞΕΩΣ ΑΕ 2010-2011. Συστήματα Αρίθμησης. Υποπλοίαρχος Ν. Πετράκος ΠΝ

Η/Υ A ΤΑΞΕΩΣ ΑΕ 2010-2011. Συστήματα Αρίθμησης. Υποπλοίαρχος Ν. Πετράκος ΠΝ Συστήματα Αρίθμησης Υποπλοίαρχος Ν. Πετράκος ΠΝ 1 Ειζαγωγή Τν bit είλαη ε πην βαζηθή κνλάδα κέηξεζεο. Είλαη κία θαηάζηαζε on ή off ζε έλα ςεθηαθό θύθισκα. Άιιεο θνξέο είλαη κία θαηάζηαζε high ή low voltage

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Μπριζκόλας. Πρόεδρος και Διεσθύνων Σύμβοσλος ηης EUROCERT A.E.

Γεώργιος Μπριζκόλας. Πρόεδρος και Διεσθύνων Σύμβοσλος ηης EUROCERT A.E. Γεώργιος Μπριζκόλας Πρόεδρος και Διεσθύνων Σύμβοσλος ηης EUROCERT A.E. Τηνζέηεζε Γηεζλψλ Πξνηχπσλ απφ ηε Βηνκεραλία Εθελοντικά πρότυπα Υποχρεωτική νομοθεσία ISO 9001 ISO14001 ISO 50001 OHSAS 18001 ISO

Διαβάστε περισσότερα

Άζκηζη ζτέζης κόζηοσς-τρόνοσ (Cost Time trade off) Καηαζκεσαζηική ΑΔ

Άζκηζη ζτέζης κόζηοσς-τρόνοσ (Cost Time trade off) Καηαζκεσαζηική ΑΔ Άζκηζη ζτέζης κόζηοσς-τρόνοσ (Cost Time trade off) Καηαζκεσαζηική Δίζηε μησανικόρ διοίκηζηρ μεγάληρ καηαζκεςαζηικήρ εηαιπείαρ και καλείζηε να ςλοποιήζεηε ηο έπγο πος πεπιγπάθεηαι από ηον Πίνακα 1. Κωδ.

Διαβάστε περισσότερα

Καλόλες Αθηηλοπροζηαζίας ζηε ζεραπεσηηθή Πσρεληθή Ιαηρηθή

Καλόλες Αθηηλοπροζηαζίας ζηε ζεραπεσηηθή Πσρεληθή Ιαηρηθή Καλόλες Αθηηλοπροζηαζίας ζηε ζεραπεσηηθή Πσρεληθή Ιαηρηθή ηαπξνύια Βνγηαηδή, Αθηηλνθπζηθόο Ιαηξηθήο, Σκήκα Αδεηώλ & Διέγρσλ, Δ.Δ.Α.Δ. Δπηζηεκνληθή Ηκεξίδα ΔΦΙΔ Γνζηκεηξία & Αθηηλνπξνζηαζία Ραδηντζνηνπηθέο

Διαβάστε περισσότερα

Οινθιεξωκέλεο ιύζεηο γηα ηελ γαιαθηνβηνκεραλία

Οινθιεξωκέλεο ιύζεηο γηα ηελ γαιαθηνβηνκεραλία ΧΗΜΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ Α.Ε Οινθιεξωκέλεο ιύζεηο γηα ηελ γαιαθηνβηνκεραλία Πνηνί είκαζηε Η ΜΙΝΔΡΑΛ ΥΗΜΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΣΑ Α.Δ. μεθίλεζε ηελ πνξεία ηεο ην 1976. Από ηελ αξρή ζπλεξγαζηήθακε κε πξωηνπόξνπο εηαηξείεο ζηνλ

Διαβάστε περισσότερα

5 η Δργαζηηριακή Άζκηζη Κσκλώμαηα Γσαδικού Αθροιζηή/Αθαιρέηη

5 η Δργαζηηριακή Άζκηζη Κσκλώμαηα Γσαδικού Αθροιζηή/Αθαιρέηη 5 η Δργαζηηριακή Άζκηζη Κσκλώμαηα Γσαδικού Αθροιζηή/Αθαιρέηη Σηα πιαίζηα ηεο πέκπηεο εξγαζηεξηαθήο άζθεζεο ζα ρξεζηκνπνηεζεί απνθιεηζηηθά ην πεξηβάιινλ αλάπηπμεο νινθιεξσκέλσλ θπθισκάησλ IDL-800 Digital

Διαβάστε περισσότερα

Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Σάμε Δ Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΗΩΝ ΠΡΩΣΟΒΑΘΜΗΑ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ. ΔΝΟΣΖΣΑ 2 ε : ΤΛΗΚΑ ΩΜΑΣΑ ΔΡΓΑΛΔΗΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ. Καηαζθεπή 1: Ογθνκεηξηθό δνρείν

Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Σάμε Δ Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΗΩΝ ΠΡΩΣΟΒΑΘΜΗΑ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ. ΔΝΟΣΖΣΑ 2 ε : ΤΛΗΚΑ ΩΜΑΣΑ ΔΡΓΑΛΔΗΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ. Καηαζθεπή 1: Ογθνκεηξηθό δνρείν Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΗΩΝ ΠΡΩΣΟΒΑΘΜΗΑ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ ΔΝΟΣΖΣΑ 2 ε : ΤΛΗΚΑ ΩΜΑΣΑ ΔΡΓΑΛΔΗΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ Καηαζθεπή 1: Ογθνκεηξηθό δνρείν Καηαζθεπάδνπκε έλα νγθνκεηξηθό δνρείν από πιαζηηθό κπνπθάιη λεξνύ

Διαβάστε περισσότερα

Δεςηέπα 18/05/2015. Απόνηερ : 1) Γεκόπνπινο Υξήζηνο 2) Καπώλεο πήιηνο 3) Κπξηαθόπνπινο Κπξηάθνο 4) Παλαγόπνπινο Βαζίιεο

Δεςηέπα 18/05/2015. Απόνηερ : 1) Γεκόπνπινο Υξήζηνο 2) Καπώλεο πήιηνο 3) Κπξηαθόπνπινο Κπξηάθνο 4) Παλαγόπνπινο Βαζίιεο 1 ΕΝΩΗ ΠΟΔΟΦΑΙΡΙΚΩΝ ΩΜΑΣΕΙΩΝ ΗΛΕΙΑ ΕΣΟ ΙΔΡΤΕΩ 1969 ΕΔΡΑ: ΠΤΡΓΟ Οδόο: Γξαγαηζαλίνπ 34 & Παπαθιέζζα Σει: 26210 33311 e-mail:epsilia@otenet.gr Φαμ: 26210 34004 Ππακηικό 35 ηρ ζςνεδπίαζηρ ηος Δ ηηρ ΕΠ Ηλείαρ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΔΙΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΣΤΟ ΓΗΠΔΓΟ

ΑΣΚΗΣΔΙΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΣΤΟ ΓΗΠΔΓΟ Α. Αεπόβια ικανόηηηα: ΑΣΚΗΣΔΙΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΣΤΟ ΓΗΠΔΓΟ 1. Φόλλοος ζηα δύο καλάθια: νη αζιεηέο είλαη απέλαληη από ηα ηακπιώ ζε δπν γξακκέο. Οη πξώηνη έρνπλ από κηα κπάια. Με ην ζύλζεκα θάλνπλ θόιιννπ

Διαβάστε περισσότερα

Γραφεύα Επικοινωνύασ & Ενημϋρωςησ ϋρρεσ, Τψηλϊντου 4 3οσ Όροφοσ ΣΗΛ 2321023640 ΥΑΦ 2321051861

Γραφεύα Επικοινωνύασ & Ενημϋρωςησ ϋρρεσ, Τψηλϊντου 4 3οσ Όροφοσ ΣΗΛ 2321023640 ΥΑΦ 2321051861 Οπγάνωζη και διοίκηζη ηοςπιζηικών επισειπήζεων (ξενοδοσεία, ηοςπιζηικά γπαθεία ) Α) ΑΔΙ ΣΔΙ και Β) ΑΠΟΦΟΙΣΟΙ ΤΠΟΥΡΔΩΣΙΚΗ ΓΔΤΣΔΡΟΒΑΘΜΙΑ και ΜΔΣΑΓΔΤΣΔΡΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ Ρν πξόγξακκα απηό ζρεδηάζηεθε γηα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΛΔΓΥΟ ΔΜΒΟΛΙΑΣΙΚΗ ΚΑΛΤΦΗ Δ ΠΑΙΓΙΑ ΠΡΟΥΟΛΙΚΗ ΚΑΙ ΥΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΣΟΤ ΝΟΜΟΤ ΚΔΡΚΤΡΑ

ΔΛΔΓΥΟ ΔΜΒΟΛΙΑΣΙΚΗ ΚΑΛΤΦΗ Δ ΠΑΙΓΙΑ ΠΡΟΥΟΛΙΚΗ ΚΑΙ ΥΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΣΟΤ ΝΟΜΟΤ ΚΔΡΚΤΡΑ ΔΛΔΓΥΟ ΔΜΒΟΛΙΑΣΙΚΗ ΚΑΛΤΦΗ Δ ΠΑΙΓΙΑ ΠΡΟΥΟΛΙΚΗ ΚΑΙ ΥΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΣΟΤ ΝΟΜΟΤ ΚΔΡΚΤΡΑ 24 ο ΠΑΝΔΛΛΗΝΙΟ ΤΝΔΓΡΙΟ ΔΛΛΗΝΙΚΗ ΔΣΑΙΡΔΙΑ ΚΟΙΝΧΝΙΚΗ ΠΑΙΓΙΑΣΡΙΚΗ ΚΑΙ ΠΡΟΑΓΧΓΗ ΣΗ ΤΓΔΙΑ ΠΙΝΟΤΛΑ ΔΤΡΤΓΙΚΗ ΒΑΡΚΑΡΗ ΠΟΛΤΚΡΙΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΛΟΠΟΙΗΗ ΛΟΓΙΚΩΝ ΤΝΑΡΣΗΕΩΝ ΜΕ ΠΙΝΑΚΕ KARNAUGH

ΑΠΛΟΠΟΙΗΗ ΛΟΓΙΚΩΝ ΤΝΑΡΣΗΕΩΝ ΜΕ ΠΙΝΑΚΕ KARNAUGH ΑΠΛΟΠΟΙΗΗ ΛΟΓΙΚΩΝ ΤΝΑΡΣΗΕΩΝ ΜΕ ΠΙΝΑΚΕ KRNUGH Γηα λα θάλνπκε απινπνίεζε κηαο ινγηθήο ζπλάξηεζεο κε πίλαθα (ή ράξηε) Karnaugh αθνινπζνύκε ηα παξαθάησ βήκαηα:. Η ινγηθή ζπλάξηεζε ζα πξέπεη λα είλαη ζε πιήξε

Διαβάστε περισσότερα

ύζηεκα Ωξνκέηξεζεο Πξνζσπηθνύ (Έθδνζε 2) ΤΠΗΡΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΩΝ ΤΣΗΜΑΣΩΝ

ύζηεκα Ωξνκέηξεζεο Πξνζσπηθνύ (Έθδνζε 2) ΤΠΗΡΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΩΝ ΤΣΗΜΑΣΩΝ ύζηεκα Ωξνκέηξεζεο Πξνζσπηθνύ (Έθδνζε 2) ΤΠΗΡΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΩΝ ΤΣΗΜΑΣΩΝ Πεξηερόκελα Σερληθά Υαξαθηεξηζηηθά Καηαγξαθή Ώξαο πγρξνληζκόο πζηήκαηνο Παξνπζίαζε πζηήκαηνο Πηζαλά ελάξηα Υξήζεο 2 Σερληθά Υαξαθηεξηζηηθά

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΔΡΟΜΟ ΠΡΟ ΣΟ «ΑΕΙΦΟΡΟ ΧΟΛΕΙΟ» ένα φωτογπαφικό ταξίδι

Ο ΔΡΟΜΟ ΠΡΟ ΣΟ «ΑΕΙΦΟΡΟ ΧΟΛΕΙΟ» ένα φωτογπαφικό ταξίδι Ο ΔΡΟΜΟ ΠΡΟ ΣΟ «ΑΕΙΦΟΡΟ ΧΟΛΕΙΟ» ένα φωτογπαφικό ταξίδι ηα Δθπαηδεπηήξηα Πάλνπ ππνζηεξίδνπκε ηελ άπνςε όηη ην «αεηθόξν ζρνιείν» είλαη έλα όξακα εθηθηό. Η εθπαίδεπζε γηα ηελ αεηθνξία δελ είλαη κάζεκα, αιιά

Διαβάστε περισσότερα

Σ Δ Υ Ν Ι Κ Η Δ Κ Θ Δ Η Π Ρ Ο Μ Η Θ Δ Ι Α Ο Ι Κ Ο Γ Ο Μ Ι Κ Ω Ν Τ Λ Ι Κ Ω Ν Γ Η Μ Ο Τ Β Ο Λ Β Η

Σ Δ Υ Ν Ι Κ Η Δ Κ Θ Δ Η Π Ρ Ο Μ Η Θ Δ Ι Α Ο Ι Κ Ο Γ Ο Μ Ι Κ Ω Ν Τ Λ Ι Κ Ω Ν Γ Η Μ Ο Τ Β Ο Λ Β Η Σ Δ Υ Ν Ι Κ Η Δ Κ Θ Δ Η Π Ρ Ο Μ Η Θ Δ Ι Α Ο Ι Κ Ο Γ Ο Μ Ι Κ Ω Ν Τ Λ Ι Κ Ω Ν Γ Η Μ Ο Τ Β Ο Λ Β Η ΠΔΡΙΔΥΟΜΔΝΑ 1. Τερληθή Έθζεζε 2. Δλδεηθηηθφο Πξνυπνινγηζκφο 3. Έληππν νηθνλνκηθήο πξνζθνξάο ΘΔΜΑ : Πξνκήζεηα

Διαβάστε περισσότερα

Τ ξ ε ύ ο ξ π ς ξ σ ξ ο ί ξ σ _ Ι ε ο α μ ε ι κ ό π

Τ ξ ε ύ ο ξ π ς ξ σ ξ ο ί ξ σ _ Ι ε ο α μ ε ι κ ό π Τ ξ ε ύ ο ξ π ς ξ σ ξ ο ί ξ σ _ Ι ε ο α μ ε ι κ ό π Α ο υ ι ς ε κ ς ξ μ ι κ ή ρ ύ μ θ ε ρ η 6 Τ ξ μ έ α π ΘΘΘ, X ώ ο ξ π κ α ι Δ π ι κ ξ ι μ χ μ ί α Η έ μ α : Διδάρκξμςεπ: Τξ εύοξπ ςξσ ξοίξσ Ιεοαμεικόπ

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκηπονικά Απσεία και Διεπαθέρ

Ηλεκηπονικά Απσεία και Διεπαθέρ MENU ΑΝΑΦΟΡΕΣ Ηλεκηπονικά Απσεία και Διεπαθέρ Σε απηό ην ζεκείν ηεο εθαξκνγήο δεκηνπξγνύκε ηα δηάθνξα Ηιεθηξνληθά Αξρεία έηζη ώζηε λα ηα ππνβάινπκε ζηνπο δηάθνξνπο θνξείο. Γηα λα επηιέμνπκε έλα είδνο αξρείνπ

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες τρήζης για λειηοσργία μεηαθοράς καναλιών ζε υηθιακό δέκηη OST-7060 HD

Οδηγίες τρήζης για λειηοσργία μεηαθοράς καναλιών ζε υηθιακό δέκηη OST-7060 HD Οδηγίες τρήζης για λειηοσργία μεηαθοράς καναλιών ζε υηθιακό δέκηη OST-7060 HD Γηα ηε δηεπθόιπλζή ζαο θαηά ην switch-off ηεο πεξηνρήο ηεο Πεινπνλλήζνπ έρνπκε πξνζζέζεη ζηνπο ςεθηαθνύο καο δέθηεο κία λέα,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΤΩΝ ΤΔΡΗΓΟΝΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ ΚΑΤΑ ΤΑ ICDAS II ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΜΔ ΒΑΣΗ ΤΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΞΔΤΑΣΗ

ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΤΩΝ ΤΔΡΗΓΟΝΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ ΚΑΤΑ ΤΑ ICDAS II ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΜΔ ΒΑΣΗ ΤΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΞΔΤΑΣΗ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΤΩΝ ΤΔΡΗΓΟΝΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ ΚΑΤΑ ΤΑ ICDAS II ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΜΔ ΒΑΣΗ ΤΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΞΔΤΑΣΗ Κιηληθή ηαμηλόκεζε ηνπ βαζκνύ ηεξεδνληθήο βιάβεο ηωλ νπώλ θαη ζρηζκώλ καζεηηθώλ επηθαλεηώλ θαηά ICDAS 1 νο Βαζκόο

Διαβάστε περισσότερα

ΓΔΧΜΔΣΡΙΑ ΓΙΑ ΟΛΤΜΠΙΑΓΔ

ΓΔΧΜΔΣΡΙΑ ΓΙΑ ΟΛΤΜΠΙΑΓΔ ΒΑΓΓΔΛΗ ΦΤΥΑ 2009 ελίδα 2 από 9 ΔΤΘΔΙΔ SIMSON 1 ΒΑΙΚΔ ΠΡΟΣΑΔΙ 1.1 ΔΤΘΔΙΑ SIMSON Γίλεηαη ηξίγσλν AB θαη ηπρόλ ζεκείν ηνπ πεξηγεγξακκέλνπ θύθινπ ηνπ. Αλ 1, 1 θαη 1 είλαη νη πξνβνιέο ηνπ ζηηο επζείεο πνπ

Διαβάστε περισσότερα

Τν Πξόγξακκα ζα αλαθνηλσζεί, ακέζσο κεηά ηηο γηνξηέο ηνπ Πάζρα.

Τν Πξόγξακκα ζα αλαθνηλσζεί, ακέζσο κεηά ηηο γηνξηέο ηνπ Πάζρα. Οι Πανελλαδικέρ Δξεηάζειρ για ηην ειζαγωγή ζηην ηπιηοβάθμια εκπαίδεςζη θα ππαγμαηοποιηθούν ππιν ηιρ απολςηήπιερ ενδοζσολικέρ εξεηάζειρ ηων μαθηηών και ηων μαθηηπιών. Τν Πξόγξακκα ζα αλαθνηλσζεί, ακέζσο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΝΓΔΙΚΤΙΚΔΣ ΛΥΣΔΙΣ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤΔΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΔΙΟΥ ΓΔΥΤΔΡΑ 27 ΜΑΪΟΥ 2013

ΔΝΓΔΙΚΤΙΚΔΣ ΛΥΣΔΙΣ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤΔΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΔΙΟΥ ΓΔΥΤΔΡΑ 27 ΜΑΪΟΥ 2013 ΔΝΓΔΙΚΤΙΚΔΣ ΛΥΣΔΙΣ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤΔΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΔΙΟΥ ΓΔΥΤΔΡΑ 7 ΜΑΪΟΥ 13 ΘΔΜΑ Α : (Α1) Σρνιηθό βηβιίν ζειίδα 33-335 (Α) Σρνιηθό βηβιίν ζειίδα 6 (Α3) Σρνιηθό βηβιίν ζειίδα (Α) α) Λάζνο β) Σωζηό γ) Σωζηό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΤΡΕΛΑΙΟ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΤ ΜΑΡΙΑ ΣΖΑΜΟΤΡΑΝΗ ΕΛΕΝΗ ΟΤΣΖΙΟΤ ΑΤΓΕΡΙΝΗ ΧΑΙΔΕΜΕΝΑΚΗ ΝΑΣΑΛΙΑ

ΠΕΤΡΕΛΑΙΟ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΤ ΜΑΡΙΑ ΣΖΑΜΟΤΡΑΝΗ ΕΛΕΝΗ ΟΤΣΖΙΟΤ ΑΤΓΕΡΙΝΗ ΧΑΙΔΕΜΕΝΑΚΗ ΝΑΣΑΛΙΑ 1 ΠΕΤΡΕΛΑΙΟ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΤ ΜΑΡΙΑ ΣΖΑΜΟΤΡΑΝΗ ΕΛΕΝΗ ΟΤΣΖΙΟΤ ΑΤΓΕΡΙΝΗ ΧΑΙΔΕΜΕΝΑΚΗ ΝΑΣΑΛΙΑ ΝΟΗΠΚΝΠ 2 Τν πεηξέιαην, πνπ κεξηθέο θνξέο ζηελ θαζεκεξηλή γιώζζα απνθαιείηαη θαη μαύπορ σπςσόρ ή τσάι τος Ρέξαρ, είλαη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΟΡΤΞΗ & ΚΑΣΑΚΕΤΕ ΣΗΝ ΕΤΡΩΠΗ ΜΑΘΗΜΑ 43

ΕΞΟΡΤΞΗ & ΚΑΣΑΚΕΤΕ ΣΗΝ ΕΤΡΩΠΗ ΜΑΘΗΜΑ 43 ΕΞΟΡΤΞΗ & ΚΑΣΑΚΕΤΕ ΣΗΝ ΕΤΡΩΠΗ ΜΑΘΗΜΑ 43 Κα ακαθένεηε 5 εονςπασθέξ πώνεξ θαη κα βνείηε ημ είδμξ ημο μνοθημύ ημοξ πιμύημο. Πμημη πανάγμκηεξ επηηνέπμοκ ηεκ θαηαζθεοή μεγάιςκ ηεπκηθώκ ένγςκ; Ε ελόνολε (ελαγςγή

Διαβάστε περισσότερα

Βιομησανικόρ ζσεδιαζμόρ πποϊόνηων από ανακςκλωμένερ ζςζκεςαζίερ

Βιομησανικόρ ζσεδιαζμόρ πποϊόνηων από ανακςκλωμένερ ζςζκεςαζίερ Βιομησανικόρ ζσεδιαζμόρ πποϊόνηων από ανακςκλωμένερ ζςζκεςαζίερ ΤΕΙ Δσηικής Μακεδονίας Τμήμα Βιομητανικού Στεδιαζμού Εργαζηήριο C 3 www.c3.teiwm.gr C 3 LAB www.c3.teiwm.gr 1 Εηζαγσγή Πεπιεσόμενα ύκβνια

Διαβάστε περισσότερα

ΔΡΓΑΙΑ ΣΡΙΣΟΤ ΣΡΙΜΗΝΟΤ ΣΗΝ ΟΓΤΔΙΑ

ΔΡΓΑΙΑ ΣΡΙΣΟΤ ΣΡΙΜΗΝΟΤ ΣΗΝ ΟΓΤΔΙΑ ΔΡΓΑΙΑ ΣΡΙΣΟΤ ΣΡΙΜΗΝΟΤ ΣΗΝ ΟΓΤΔΙΑ Α.Να γξάςεηε ηα ηππηθά ζηάδηα ηεο αλαγλώξηζεο ζηελ Οδύζζεηα. Το θέμα της αναγνώρισης είναι συχνό, ιδιαίτερα στις τελευταίες ραψωδίες του έπους, δηλαδή από τότε που ο Οδυσσέας

Διαβάστε περισσότερα

Μηα ζπλάξηεζε κε πεδίν νξηζκνύ ην Α, ζα ιέκε όηη παξνπζηάδεη ηοπικό μέγιζηο ζην, αλ ππάξρεη δ>0, ηέηνην ώζηε:

Μηα ζπλάξηεζε κε πεδίν νξηζκνύ ην Α, ζα ιέκε όηη παξνπζηάδεη ηοπικό μέγιζηο ζην, αλ ππάξρεη δ>0, ηέηνην ώζηε: 1 ΟΡΙΜΟΙ MONOTONIA AKΡOTATA Μηα ζπλάξηεζε κε πεδίν νξηζκνύ ην Α, ζα ιέκε όηη παξνπζηάδεη ηοπικό μέγιζηο ζην, αλ ππάξρεη δ>0, ηέηνην ώζηε: Σν ιέγεηαη ζέζε ή ζεκείν ηνπ ηνπηθνύ κεγίζηνπ θαη ην ( ηνπηθό κέγηζην.

Διαβάστε περισσότερα

Η Ύςσζε ηνπ Τηκίνπ Σηαπξνύ. 14 Σεπηεκβξίνπ

Η Ύςσζε ηνπ Τηκίνπ Σηαπξνύ. 14 Σεπηεκβξίνπ Η Ύςσζε ηνπ Τηκίνπ Σηαπξνύ 14 Σεπηεκβξίνπ Ση γηνξηάδνπκε ηελ εκέξα ηεο ύςσζεο ηνπ Σηκίνπ ηαπξνύ (1/6) Τν έηνο 326 ε Αγία Ειέλε πήγε ζηελ Ιεξνπζαιήκ γηα λα πξνζθπλήζεη ηνπο Αγίνπο Τόπνπο θαη λα επραξηζηήζεη

Διαβάστε περισσότερα

Κόληξα πιαθέ ζαιάζζεο κε δηαζηάζεηο 40Υ40 εθ. Καξθηά 3 θηιά πεξίπνπ κε κήθνο ηξηπιάζην από ην πάρνο ηνπ μύινπ θπξί κεγάιν θαη ππνκνλή

Κόληξα πιαθέ ζαιάζζεο κε δηαζηάζεηο 40Υ40 εθ. Καξθηά 3 θηιά πεξίπνπ κε κήθνο ηξηπιάζην από ην πάρνο ηνπ μύινπ θπξί κεγάιν θαη ππνκνλή Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΙΩΝ ΠΡΩΣΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ ΔΝΟΣΗΣΑ 10 ε : ΜΗΥΑΝΙΚΗ ΜΔΡΟ Β ΠΙΔΗ ΔΡΓΑΛΔΙΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ Καηαζθεπή 1: Καξέθια θαθίξε Όξγαλα Τιηθά Κόληξα πιαθέ ζαιάζζεο κε δηαζηάζεηο 40Υ40 εθ.

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στοςρ κβαντικούρ ςπολογιστέρ και αλγόπιθμοςρ. Γηδάζθωλ : Φνπληνπιάθεο Αληώληνο

Εισαγωγή στοςρ κβαντικούρ ςπολογιστέρ και αλγόπιθμοςρ. Γηδάζθωλ : Φνπληνπιάθεο Αληώληνο Εισαγωγή στοςρ κβαντικούρ ςπολογιστέρ και αλγόπιθμοςρ. Γηδάζθωλ : Φνπληνπιάθεο Αληώληνο Θεματικές Ενότητες 1. Απιέο έλλνηεο θβαληηθήο κεραληθήο θαη ην ζύζηεκα δύν θβαληηθώλ θαηαζηάζεωλ. 2. Qubit θαη θβαληηθόο

Διαβάστε περισσότερα