ΚΙΝΗΤΡΑ ΕΝΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΜΕ ΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΕΩΡΓΙΑ Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΩΝ ΒΙΟΚΑΛΛΙΕΡΓΗΤΩΝ ΣΤΟΥΣ ΝΟΜΟΥΣ ΛΑΡΙΣΑΣ, ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ΚΑΙ ΦΘΙΩΤΙ ΑΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΚΙΝΗΤΡΑ ΕΝΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΜΕ ΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΕΩΡΓΙΑ Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΩΝ ΒΙΟΚΑΛΛΙΕΡΓΗΤΩΝ ΣΤΟΥΣ ΝΟΜΟΥΣ ΛΑΡΙΣΑΣ, ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ΚΑΙ ΦΘΙΩΤΙ ΑΣ"

Transcript

1 ΚΙΝΗΤΡΑ ΕΝΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΜΕ ΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΕΩΡΓΙΑ Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΩΝ ΒΙΟΚΑΛΛΙΕΡΓΗΤΩΝ ΣΤΟΥΣ ΝΟΜΟΥΣ ΛΑΡΙΣΑΣ, ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ΚΑΙ ΦΘΙΩΤΙ ΑΣ Α. ασκαλοπούλου 1, Χ. Γιούργα 2, Α. Λούµου 3, Θ. άντσης 4, ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η απόφαση για στροφή των γεωργών από συµβατικά γεωργικά συστήµατα σε εναλλακτικά, όπως αυτό της βιολογικής γεωργίας, στηρίζεται συνήθως σε µια σειρά κινήτρων που οι ίδιοι θεωρούν σηµαντικά και τα λαµβάνουν υπόψη τους πριν υιοθετήσουν τον συγκεκριµένο τύπο γεωργίας. Από τη δηµοσίευση του Ευρωπαϊκού Κανονισµού (αριθ. 2092/91) περί του βιολογικού τρόπου παραγωγής γεωργικών προϊόντων και των σχετικών ενδείξεων στα γεωργικά προϊόντα και στα είδη διατροφής, και µετά, οι ασχολούµενοι µε την βιολογική γεωργία προσαρµόζονται στις υποδείξεις του Κανονισµού. Με τον τρόπο αυτό παρουσιάζεται µια προϊούσα παράβλεψη του θεωρητικού και ιδεολογικού υποβάθρου της βιολογικής γεωργίας που περιθωριοποιώντας τις βασικές αρχές της, ενσωµατώνεται στο σύγχρονο οικονοµικό σύστηµα. Στην παρούσα έρευνα διερευνώνται τα κίνητρα που ωθούν τους γεωργούς στην υιοθέτηση της βιολογικής γεωργίας και οι αντιλήψεις τους για τις αρχές που διέπουν την εφαρµογή της. Η έρευνα στηρίχθηκε στη συλλογή δεδοµένων µε ερωτηµατολόγια, που συµπληρώθηκαν σε 169 βιοκαλλιεργητές, στους νοµούς Λάρισας, Μαγνησίας και Φθιώτιδας. ιερευνήθηκαν τα κοινωνικά χαρακτηριστικά των βιοκαλλιεργητών, οι γνώσεις στους σε θέµατα που αφορούν στον ορισµό και στις αρχές της βιολογικής γεωργίας, ο βαθµός σύνδεσης των παραπάνω µε τα κίνητρα που τους ώθησαν στην υιοθέτησή της. Τα αποτελέσµατα της έρευνας δείχνουν ότι οι βιοκαλλιεργητές ασκούν την βιολογική γεωργία κάτω από ένα σχετικά χαµηλό επίπεδο γνώσης του ορισµού και των αρχών της. Στην ενασχόλησή τους µε αυτή ωθούνται κυρίως από περιβαλλοντικά και οικονοµικά κίνητρα, ενώ το ιδεολογικό πλαίσιο της βιολογικής γεωργίας δεν αποτελεί σηµαντικό λόγο για την υιοθέτησή της. Λέξεις κλειδιά: Βιολογική Γεωργία, Βιοκαλλιεργητές, Κίνητρα, Λήψη Απόφασης, Αρχές Βιολογικής Γεωργίας. 1 Περιβαλλοντολόγος, 2 Αναπληρώτρια Καθηγήτρια, Τµήµα Περιβάλλοντος, Πανεπιστήµιο Αιγαίου, 3 Επίκουρη Καθηγήτρια, Τµήµα Τεχνολογίας Γεωργικών Προϊόντων, TEI Καλαµάτας 4 Οικονοµολόγος, M.Sc. Περιβαλλοντική Πολιτική και ιαχείριση, Τµήµα Περιβάλλοντος, Πανεπιστήµιο Αιγαίου,

2 1. Εισαγωγή Η γενικότερη τάση που επικρατεί στην Ευρώπη, αλλά και τα προβλήµατα που αφορούν στο περιβάλλον και στην ανθρώπινη υγεία παγκόσµια, οδηγούν, τις αναπτυγµένες χώρες, στη µετατροπή των συµβατικών καλλιεργητικών συστηµάτων σε φιλικά προς το περιβάλλον συστήµατα. Ειδικότερα τα τελευταία χρόνια παρατηρείται µια τάση στροφής του πρωτογενούς τοµέα στη βιολογική γεωργία. Στην Ευρώπη σήµερα η βιολογική γεωργία, παρόλο που καταλαµβάνει µόλις το 3,24% (FiBL 5 ) της συνολικά καλλιεργούµενης έκτασης, παρουσιάζει έντονο ενδιαφέρον λόγω της δυναµικής που αναπτύσσει, τόσο κατά την παραγωγή, όσο και στην κατανάλωση των βιολογικών προϊόντων (Michelsen, 2001). Στην Ελλάδα, η γεωργική δραστηριότητα και το επιστηµονικό ενδιαφέρον, για τα φιλικά προς το περιβάλλον συστήµατα και τις εναλλακτικές µορφές γεωργίας, επικεντρώνεται στην άσκηση της βιολογικής αλλά και της ολοκληρωµένης γεωργίας (Καµπουράκης, 2003). Στην πράξη, η απόφαση για µετάβαση των γεωργών από τα συµβατικά σε εναλλακτικά γεωργικά συστήµατα, όπως η βιολογική γεωργία, στηρίζεται συνήθως σε µια σειρά κινήτρων, τα οποία λαµβάνουν υπόψη τους πριν υιοθετήσουν τον συγκεκριµένο τρόπο παραγωγής. Σε επιστηµονικό επίπεδο, όµως, τίθεται το ερώτηµα: σε ποιο βαθµό οι παραγωγοί επιλέγουν την βιολογική γεωργία συνειδητά, υιοθετούν την φιλοσοφία της και την εφαρµόζουν στην πράξη ακολουθώντας τις αρχές της; Οι έρευνες µέχρι σήµερα αναφέρουν ποικίλα κίνητρα που ωθούν στην άσκηση της βιολογικής γεωργίας. Παράλληλα, ορισµένες έρευνες αναφέρονται και στους λόγους που επηρεάζουν την απόφαση των συµβατικών αγροτών να στραφούν στη βιοκαλλιέργεια (Fairweather, 1999). Η Ε.Ε. απέκτησε την πρώτη νοµοθετική πράξη για τη βιολογική γεωργία µε τη δηµοσίευση του Ευρωπαϊκού Κανονισµού του Συµβουλίου (ΕΟΚ) αριθ.2092/91. Οι πρώτες ενισχύσεις στη βιολογική γεωργία χορηγήθηκαν το 1992, µε την ένταξή της στην αγρο-περιβαλλοντική πολιτική (Ευρωπαϊκή Οικονοµική και Κοινωνική Επιτροπή, 2005). Ο Κανονισµός αυτός του Συµβουλίου, περί του βιολογικού τρόπου παραγωγής γεωργικών προϊόντων και των σχετικών ενδείξεων στα γεωργικά προϊόντα και στα είδη διατροφής, δηµιουργεί, τόσο το εννοιολογικό, όσο και το νοµικό υπόβαθρο για την ουσιαστική διαφοροποίηση της βιολογικής παραγωγής από τη συµβατική και καθιερώνει πολιτικές επιδοτήσεων στους βιοκαλλιεργητές στο πλαίσιο των συνοδευτικών µέτρων της ΚΑΠ (Φωτόπουλος και Κρυστάλης, 2003). Η βιολογική γεωργία, όµως, αποτελεί ένα εναλλακτικό σύστηµα παραγωγής και διαχείρισης των αγροτικών προϊόντων, που αν παραβλέψει τις βασικές αρχές της ενσωµατώνεται στο σύγχρονο οικονοµικό σύστηµα, µε τον ίδιο ακριβώς τρόπο που είναι ενσωµατωµένη η συµβατική γεωργία (Trewavas, 2001b; Rigby and Caaceres, 2001). Η ενσωµάτωση αυτή ενθαρρύνεται από τον τρόπο ενίσχυσης της δραστηριότητας, αφού η βιοκαλλιέργεια επιδοτείται ως εναλλακτικός τρόπος παραγωγής ανεξάρτητα από την απόδοσή της και την 5 Swiss Research Institute of Organic Agriculture 1

3 ποιότητα των προϊόντων της. Έτσι, ενισχύοντας τα οικονοµικά τους κίνητρα, δίνεται σηµαντική ώθηση στους γεωργούς να ασχοληθούν µε τη βιοκαλλιέργεια (Φωτόπουλος και Κρυστάλης, 2003). 2. Βιβλιογραφική ανασκόπηση Η υιοθέτηση από τους γεωργούς της βιολογικής γεωργίας γίνεται µε βάση ορισµένα κίνητρα όπως αυτά της περιβαλλοντικής ευαισθησίας, της υγείας παραγωγών και καταναλωτών, της διευκόλυνσης στη διάθεση των προϊόντων, της υψηλότερης τιµής πώλησης κ.α. Με βάση τη βιβλιογραφική έρευνα έγινε µια προσπάθεια κατάταξης των κινήτρων σε τέσσερεις βασικές κατηγορίες. α) Οικονοµικά κίνητρα Το οικονοµικό κίνητρο είναι πολύ σηµαντικό για τις επιλογές των βιοκαλλιεργητών, αφού η οικονοµική αποτελεσµατικότητα αφορά στην ικανότητα διατήρησης ικανοποιητικού βαθµού δυναµικότητας της εκµετάλλευσής τους (Φωτόπουλος και Κρυστάλης, 2003). Εξ άλλου η βιολογική γεωργία εφαρµόζει λιγότερα αγροχηµικά και ταυτόχρονα επιδιώκει να µη µειωθούν οι αποδόσεις ή τα καθαρά κέρδη, µε συνέπεια τα οικονοµικά αποτελέσµατα για τους γεωργούς να είναι σηµαντικά (Pretty, 1998). Πλήθος ερευνών υποδεικνύουν τη σηµασία του οικονοµικού κινήτρου στη λήψη της απόφασης για µετάβαση από τη συµβατική στη βιολογική καλλιέργεια. Στη Σουηδία έρευνα σε βιοκαλλιεργητές οι οποίοι επιχορηγούνταν για την βιοκαλλιέργεια που ασκούσαν, έδειξε ότι η επιδότηση είχε µια έντονη επιρροή στην απόφασή τους να στραφούν σε αυτόν τον τύπο γεωργίας (Kvist, 1994). Στην Ανατολική Γερµανία επίσης έχει διαπιστωθεί ότι οι αγρότες που µετατρέπουν την καλλιέργειά τους από συµβατική σε βιολογική στηρίζονται κυρίως σε οικονοµικά παρά σε ιδεολογικά ή ηθικά κίνητρα (Bruckmeier et al., 1994). Στο ίδιο συµπέρασµα κατέληξαν και έρευνες στις Η.Π.Α, οι οποίες έδειξαν ότι οι βιοκαλλιεργητές στράφηκαν στη βιολογική γεωργία χωρίς να ενστερνίζονται τις αρχές που την διέπουν και εφάρµοσαν µια γεωργία «χαµηλών εισροών» έχοντας ως θεµελιώδες κίνητρο την οικονοµική τους επιβίωση (Cacek & Langner, 1986). Τέλος, είναι αποδεκτό ότι οι εκµεταλλεύσεις µικρής κλίµακας και χαµηλών εισροών συχνές στη βιοκαλλιέργεια- είναι πιο ασφαλείς για τους γεωργούς, τόσο οικονοµικά όσο και κοινωνικά, αφού συνήθως είναι οικογενειακής µορφής (Σιάρδος και Κούτσουρης, 2002). Η διαπίστωση, σε πολλές περιπτώσεις, υψηλότερων οικονοµικών απολαβών λόγω της άµεσης σχέσης παραγωγού-καταναλωτή, που χαρακτηρίζει τη βιολογική γεωργία, ενισχύει την απόφαση για µετάβαση από τη συµβατική στη βιολογική καλλιέργεια. Πράγµατι, έρευνα που πραγµατοποιήθηκε στο Colorado έδειξε ότι οι βιοκαλλιεργητές που πωλούν τα βιολογικά τους προϊόντα απευθείας στους καταναλωτές κερδίζουν σε εισόδηµα µέχρι και 44% (MacRae, 1990). Επίσης, στη Μεγάλη Βρετανία έχει διαπιστωθεί ότι οι τιµές των βιολογικών προϊόντων είναι περίπου 50 µε 100% υψηλότερες από τις τιµές των φυτικών προϊόντων συµβατικής παραγωγής, όσον αφορά στα ετήσια είδη (κηπευτικά και αροτραίες καλλιέργειες), και θεωρείται πολύ πιθανόν οι υψηλότερες οικονοµικές απολαβές 2

4 από την πώληση των βιολογικών προϊόντων να αποτελούν σηµαντικό κίνητρο ένταξης των αγροκτηµάτων των γεωργών στη βιολογική γεωργία (Lampkin & Measures, 1995). Τέλος, η απάντηση των βιοκαλλιεργητών (πάνω από το 1/3 των ερωτηθέντων) σε σχετική έρευνα, ότι αν µειωθεί η οικονοµική ενίσχυση που λαµβάνουν για τη βιοκαλλιέργεια θα στραφούν στη συµβατική γεωργία (Fairweather & Campbell, 1996), υποδεικνύει τη σηµασία του οικονοµικού παράγοντα ως κινήτρου για την άσκηση της βιολογικής γεωργίας. β) Περιβαλλοντικά κίνητρα Σε πολλές περιπτώσεις τα κίνητρα για την άσκηση της βιολογικής γεωργίας στηρίζονται στην περιβαλλοντική συνείδηση των καλλιεργητών. Σε πολλές χώρες οι έρευνες δείχνουν ότι οι βιοκαλλιεργητές θέτουν την προστασία του περιβάλλοντος πάνω από την οικονοµική απόδοση της εκµετάλλευσής τους (Mc Cann et al., 1997). Πράγµατι, από έρευνα σε βιολογικά και βιοδυναµικά αγροκτήµατα στη ανία διαπιστώθηκε ότι τα κίνητρα για τη στροφή στην παραγωγή βιολογικών προϊόντων ήταν κυρίως περιβαλλοντικά και όχι οικονοµικά (Dubgaard και Sorensen, 1988). Επίσης, έρευνα σε καλλιεργητές βιολογικών προϊόντων του Καναδά κατέληξε στο συµπέρασµα ότι οι βιοκαλλιεργητές θέτουν την προστασία του περιβάλλοντος και την παραγωγή υγιεινών τροφίµων πάνω από την οικονοµική απόδοση της εκµετάλλευσής τους (Milder et al. 1991). Παρόµοια είναι τα συµπεράσµατα µιας πιο σύγχρονης έρευνας που πραγµατοποιήθηκε στη Νορβηγία όπου διαπιστώθηκε ότι το βασικό κίνητρο υιοθέτησης της βιολογικής γεωργίας από τους καλλιεργητές ήταν η ανησυχία τους σε θέµατα που αφορούν στην προστασία του περιβάλλοντος (Storstad και Bjorkhaug, 2003). Τέλος, η ποιότητα των πόρων αποτελεί επίσης παράµετρο που επηρεάζει την απόφαση των αγροτών για την άσκηση της βιοκαλλιέργειας, αφού η διατήρηση της ποιότητας του εδάφους σε υψηλά επίπεδα απασχολεί έντονα τους γεωργούς (Fairweather, 1999). Σε παρόµοια συµπεράσµατα κατέληξε και µεταγενέστερη έρευνα στην οποία το θεµελιώδες κίνητρο υιοθέτησης της βιολογικής γεωργίας από τους αγρότες είναι η διατήρηση της γονιµότητας και ποιότητας του εδάφους (Duram, 2000). Επίσης, οι βιοκαλλιεργητές εµφανίζονται ευαισθητοποιηµένοι σε θέµατα υποβάθµισης της ποιότητας του νερού, ρύπανσης των υδροφόρων οριζόντων και ατµοσφαιρικής ρύπανσης, από την άσκηση της συµβατικής γεωργίας και αναφέρονται στην ανησυχητική ύπαρξη παρασιτοκτόνων στα τρόφιµα (Mc Cann et al., 1997). γ) Ιδεολογικά κίνητρα Η βιολογική γεωργία δεν αποτελεί απλώς µια εναλλακτική διαχείριση του αγροτικού συστήµατος, αλλά έχει και άλλες σηµαντικές προεκτάσεις. Αποτελεί µια στάση ζωής, δηλαδή µια καινούργια πρόταση στο παραγωγικό σύστηµα. Εκφράζει µια διαφορετική σχέση γης-ανθρώπου, µια εναλλακτική σχέση του παραγωγού µε το αγροτροφικό σύµπλεγµα και προτείνει έναν νέο τρόπο επαφής παραγωγού-καταναλωτή (Vos, 2000). Έτσι, είναι πιθανό σε µια καθολική στροφή της γεωργίας προς τον βιολογικό τρόπο καλλιέργειας, οι κοινωνίες που θα διαµορφωθούν να είναι ριζικά διαφορετικές από τις σηµερινές ως προς την οργάνωση της παραγωγής. Αναπτύσσεται, λοιπόν, ένα ιδεολογικό πλαίσιο της βιολογικής γεωργίας που µπορεί να αποτελέσει κατευθυντήριο άξονα για την εξέλιξη και την δυναµική της γεωργίας γενικότερα (Allen και Kovach, 2000). 3

5 Μελετώντας τα ιδεολογικά κίνητρα των βιοκαλλιεργητών, πρέπει να γίνει αναλυτική αναφορά στον στόχο που θέτει η βιολογική γεωργία όσον αφορά στην αυτάρκεια και την αυτονοµία των καλλιεργητών από τη βιοµηχανία γεωργικών εφοδίων (Verhoog et al., 2002). Στη βιολογική γεωργία οι πρακτικές που χρησιµοποιούνται, δηµιουργούν συνθήκες ανακύκλωσης των θρεπτικών στοιχείων και της οργανικής ουσίας (Altieri, 1995). Παράλληλα, ο γεωργός για τη διάθεση της παραγωγής αναπτύσσει διαδικασίες και κανάλια µηδενικού επιπέδου, δηλαδή την πώληση των προϊόντων του απευθείας στον καταναλωτή (Buck et al., 1997). Πράγµατι, σε έρευνα που πραγµατοποιήθηκε στο 81% των παραγωγών βιολογικών προϊόντων στην Ιρλανδία εξάχθηκε το συµπέρασµα ότι οι βιοκαλλιεργητές παρακινούνται πρωτίστως από ιδεολογικά κίνητρα για τη στροφή τους στη βιολογική γεωργία (Willer & Gillmour, 1992). Επίσης, στην Ολλανδία διαπιστώθηκε ότι η πλειοψηφία των γεωργών που αποφάσισαν να εντάξουν το αγρόκτηµά τους στη βιολογική γεωργία παρακινήθηκε από µια ιδεολογική και φιλοσοφική προσέγγιση της έννοιας του οικοσυστήµατος και της συµβίωσης των έµβιων όντων µέσα σε αυτό (Duram, 2000). Εν τούτοις, ορισµένες έρευνες υποδεικνύουν ότι, ενώ παλαιότερα (δεκαετία του 60) οι παραγωγοί βιολογικών προϊόντων παρακινούνταν πρωτίστως από ιδεολογικούς λόγους, από τα µέσα της δεκαετίας του 80 το κίνητρο αυτό άρχισε να εκλείπει (Cacek και Langner, 1986). Στη σύγχρονη κοινωνία το ιδεολογικό στοιχείο που χαρακτήριζε την βιολογική γεωργία στο παρελθόν έχει πάψει να υφίσταται, ιδιαίτερα µετά την ενσωµάτωση της τελευταίας στο σύγχρονο οικονοµικό σύστηµα (Rigby & Caaceres, 2001). δ) Κοινωνικά κίνητρα Τα κίνητρα των βιοκαλλιεργητών συνήθως είναι συνδεδεµένα µε κοινωνικούς λόγους (Padel, 1994) και θεωρείται ότι κυρίαρχο ρόλο στη λήψη της απόφασης για την υιοθέτηση της βιολογικής γεωργίας από τους καλλιεργητές έχουν οι προσωπικές αξίες και τα κοινωνικά χαρακτηριστικά τους (Darnhofer et al., 2005). Κίνητρο η διασφάλιση της ανθρώπινης υγείας Η γνώση που έχει συγκεντρωθεί τα τελευταία χρόνια όσον αφορά στις αρνητικές επιπτώσεις της συµβατικής γεωργίας στην υγεία των παραγωγών και των καταναλωτών, αποτελεί σηµαντικό κίνητρο των γεωργών στη λήψη της απόφασης για τη στροφή τους στη βιολογική καλλιέργεια. Η ανησυχία των βιοκαλλιεργητών έγκειται στη διασφάλιση της υγείας, τόσο της δική τους και του συγγενικού τους περιβάλλοντος, όσο και του κοινωνικού συνόλου (Fairweather, 1999). Αναµφισβήτητα, οι πιο υγιεινές συνθήκες εργασίας µέσα σε ένα βιολογικό αγρόκτηµα, σε σχέση µε ένα συµβατικό, ωθούν ένα σηµαντικό ποσοστό των απασχολούµενων µε τη καλλιέργεια της γης να στραφεί στην βιοκαλλιέργεια (Mc Cann et al., 1997). Πράγµατι, έρευνες που διεξήχθηκαν στο πεδίο των κινήτρων σε Β. Αµερική, Νορβηγία και Κορέα κατέληξαν στα παραπάνω συµπεράσµατα. Στην έρευνα που πραγµατοποιήθηκε στη Β. Αµερική σε δείγµα 58 βιοκαλλιεργητών τα αποτελέσµατα έδειξαν ότι οι παραγωγοί ασκούν τη βιολογική γεωργία επειδή ανησυχούν, κυρίως, για την υγεία τη δική τους και της οικογένειάς τους (Lockeritz και Madden, 1987). Επίσης, η ανησυχία των Νορβηγών γεωργών για τις αρνητικές επιπτώσεις της συµβατικής γεωργίας στην ποιότητα ζωής και στην ευηµερία του κοινωνικού συνόλου οδήγησαν τους τελευταίους στην καλλιέργεια βιολογικών προϊόντων (Storstad και Bjorkhaug, 2003). Τέλος, έρευνα στην Κορέα καταλήγει στο συµπέρασµα ότι οι λόγοι που 4

6 παρακινούν τους γεωργούς να ασχοληθούν µε τη βιολογική γεωργία είναι η επιθυµία τους να εφαρµόζουν καλλιεργητικές πρακτικές που δεν έχουν δυσµενείς επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία (Hong, 1994). Κίνητρο η επαγγελµατική πρόκληση Η άσκηση µιας γεωργικής δραστηριότητας υψηλότερης ποιότητας αποτελεί επαγγελµατική πρόκληση για ένα σηµαντικό αριθµό γεωργών που λαµβάνουν την απόφαση να εντάξουν την εκµετάλλευσή τους στη βιολογική γεωργία (Padel, 1994). Η ποιότητα των καλλιεργειών και κατ επέκταση των παραγόµενων προϊόντων, καθώς και η θρεπτική τους αξία και η βελτιωµένη γεύση τους, επηρεάζουν σε µεγάλο βαθµό την απόφαση των καλλιεργητών στην επιλογή του βιολογικού τρόπου καλλιέργειας (Fairweather, 1999). Οι βιοκαλλιεργητές, επίσης, υποστηρίζουν ότι οι βιολογικές εισροές που χρησιµοποιούν στα αγροκτήµατά τους οδηγούν στην παραγωγή προϊόντων ανώτερης ποιότητας σε αντίθεση µε τη χρησιµοποίηση συνθετικών φυτοφαρµάκων από τα συµβατικά γεωργικά συστήµατα παραγωγής (Trewavas, 2001a). Είναι προφανές ότι οι βιοκαλλιεργητές ωθούνται από ποικίλα κίνητρα στη λήψη της απόφασης να εφαρµόσουν την βιολογική καλλιέργεια στην εκµετάλλευσή τους. Σήµερα, ο χώρος στον οποίο κινείται η παραγωγή και η διάθεση των βιολογικών προϊόντων είναι ένα µωσαϊκό, το οποίο διαµορφώνεται από εµπόρους διαφόρων προθέσεων, διάφορους πιστοποιητικούς οργανισµούς και κυρίως νέους αγρότες που εφαρµόζουν ποικίλες καλλιεργητικές πρακτικές και έχουν αµφισβητήσιµες προθέσεις και κίνητρα απέναντι στη βιολογική γεωργία (Fairweather, 1999). Τα κίνητρα που ωθούν τους καλλιεργητές στην εφαρµογή της βιοκαλλιέργειας, παρά την µέχρι τώρα έρευνα, απαιτούν συστηµατικότερη προσέγγιση προκειµένου να διερευνηθεί η βαρύτητα του καθενός στη λήψη απόφασης των καλλιεργητών. Κύριος αντικειµενικός σκοπός της παρούσας έρευνας είναι η διερεύνηση των γνώσεων των βιοκαλλιεργητών σε θέµατα που αφορούν στις αρχές της βιολογικής γεωργίας και των κινήτρων ενασχόλησής τους µε τη συγκεκριµένη δραστηριότητα. 3. Επιλογή περιοχής έρευνας Η γεωγραφική περιοχή της µελέτης περιλαµβάνει τρεις κατά κύριο λόγο αγροτικούς νοµούς της Ελλάδας, µε στόχο τη συµµετοχή στην έρευνα βιοκαλλιεργητών που καλλιεργούν διαφορετικά είδη έτσι ώστε να αποφευχθεί η οµοιοµορφία στις απαντήσεις, που λαµβάνεται συνήθως από καλλιεργητές µε το ίδιο καλλιεργούµενο είδος. Η έρευνα πραγµατοποιήθηκε στους νοµούς Λάρισας, Μαγνησίας και Φθιώτιδας: Ο νοµός Λάρισας αποτελεί το νοµό της χώρας µε το υψηλότερο ποσοστό καλλιεργούµενης έκτασης. Τα κύρια βιολογικά είδη που παράγονται στον νοµό Λάρισας είναι τα κηπευτικά και τα αροτραία φυτά. Τα αροτραία φυτά που καλλιεργούνται κατά κύριο λόγο και σε µεγάλες εκτάσεις στο συγκεκριµένο νοµό είναι τα σιτηρά, τα οποία αποτελούν την πιο σηµαντική οικογένεια φυτών από την άποψη της συµβολής τους στην ανθρώπινη διατροφή. Τα κηπευτικά, που αποτελούν το δεύτερο σηµαντικότερο είδος διατροφής για τον άνθρωπο, παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον ως είδη µε µικρό βιολογικό κύκλο και αυξηµένη ευαισθησία στους παθογόνους µικροοργανισµούς και στην έλλειψη νερού. Ως εκ τούτου, ο παραγωγός βιολογικών 5

7 κηπευτικών έχει αυξηµένες ανάγκες σε βιολογικά αγροεφόδια, ειδική τεχνογνωσία (αµειψισπορές, πολυκαλλιέργεια κ.ά.) και συχνά αναπτύσσει και εµπορική δραστηριότητα (Βλοντάκης κ.ά., 2001). Στο χερσαίο τµήµα του νοµού Μαγνησίας ο πρωτογενής τοµέας αποτελεί τον κυριότερο παράγοντα παραγωγής εισοδήµατος. Η βιολογική γεωργική απασχόληση στο συγκεκριµένο νοµό επικεντρώνεται στην καλλιέργεια πολυετών φυτών και συγκεκριµένα στην καλλιέργεια ελιάς και οπωροφόρων δέντρων. Η ελιά καταλαµβάνει το µεγαλύτερο ποσοστό εκτάσεων που καλλιεργούνται βιολογικά στην Ελλάδα. Οι λόγοι επέκτασής της σχετίζονται µε τη εύκολη, σε σύγκριση µε άλλα βιολογικά καλλιεργούµενα είδη, αντιµετώπιση των προβληµάτων φυτοπροστασίας και λίπανσης χάρη στην τεχνογνωσία που έχει συγκεντρωθεί (Βακουφάρης κ.ά., 2002). Αντίθετα, τα οπωροφόρα δέντρα, ανάλογα µε το είδος, χρειάζονται ποικίλες καλλιεργητικές επεµβάσεις, όπως λίπανση, κλάδεµα, πότισµα, αραίωµα καρπών κ.τ.λ., που καθιστούν την καλλιέργεια πιο απαιτητική σε αγροεφόδια και ανθρώπινη εργασία (Βλοντάκης κ.ά., 2001). Η γεωργία αποτελεί για το νοµό Φθιώτιδας την σπουδαιότερη παραγωγική δραστηριότητα. Η κυριαρχία της βιολογικής δεντροκαλλιέργειας είναι χαρακτηριστική µε εντονότερη αυτή των ελαιώνων (Βακουφάρης κ.ά., 2002). Σηµαντικό ποσοστό των βιολογικά καλλιεργούµενων εκτάσεων στο νοµό Φθιώτιδας καλύπτει η αµπελοκαλλιέργεια, µια καλλιέργεια τυπική των µεσογειακών αγροοικοσυστηµάτων (Βλοντάκης κ.ά., 2001). Οι κατάλογοι των βιοκαλλιεργητών καταρτίστηκαν µετά από προσωπική επαφή µε τους αρµόδιους φορείς της Νοµαρχιακής Αυτοδιοίκησης κάθε νοµού κατά το έτος Μεθοδολογική προσέγγιση Η προσέγγιση του θέµατος πραγµατοποιήθηκε µε τη διερεύνηση της γνώσης και της στάσης των βιοκαλλιεργητών σε σχέση µε τα κίνητρα που τους ωθούν στη βιοκαλλιέργεια. Έτσι, διερευνήθηκαν τα κοινωνικά χαρακτηριστικά των αρχηγών, τα διαρθρωτικά χαρακτηριστικά των εκµεταλλεύσεών τους, οι γνώσεις στους σε θέµατα που αφορούν στην έννοια και στις αρχές της βιολογικής γεωργίας και οι λόγοι που τους ώθησαν στην υιοθέτηση της βιολογικής γεωργίας. Για τις ανάγκες της έρευνας χρησιµοποιήθηκε η τεχνική του ερωτηµατολογίου συνέντευξης, το οποίο απευθύνθηκε σε ολόκληρο τον πληθυσµό των βιοκαλλιεργητών του νοµού Λάρισας, στον πληθυσµό της χερσαίας χώρας του νοµού Μαγνησίας και στο σύνολο των βιοκαλλιεργητών του νοµού Φθιώτιδας µε εξαίρεση αυτούς που ασχολούνται µόνο µε την βιολογική ελαιοκαλλιέργεια 6. Κάθε µία από τις συνεντεύξεις διήρκησε λεπτά και έλαβαν χώρα στους τρεις νοµούς µελέτης κατά την περίοδο: εκέµβριος Ιανουάριος Ο συνολικός αριθµός των βιοκαλλιεργητών στην περιοχή της έρευνας ήταν 244 και σε αυτούς δεν συµπεριλαµβάνονται οι βιοκαλλιεργητές της νησιωτικής περιοχής του Ν. Μαγνησίας και αυτοί που καλλιεργούσαν αποκλειστικά βιολογική ελιά στο Ν. Φθιώτιδας. Από την επιτόπια έρευνα προσδιορίσθηκαν 6 Τα υψηλά ποσοστά υιοθέτησης της βιολογικής γεωργίας από ελαιοπαραγωγούς στο νοµό Φθιώτιδας οδήγησε στην εξαίρεση αυτών που καλλιεργούν µόνο βιολογικές ελιές από τον πληθυσµό. Αυτό πραγµατοποιήθηκε µε σκοπό να ληφθούν εξίσου υπόψη οι απαντήσεις των γεωργών που καλλιεργούν κάποιο άλλο βιολογικό είδος, σε συνδυασµό µε το γεγονός ότι η βιοκαλλιέργεια της ελιάς έχει περιορισµένες διαφορές από τη συµβατική (λίπανση, καταπολέµηση δάκου). 6

8 181 ενεργοί βιοκαλλιεργητές και στην έρευνα συµµετείχαν οι 169 από αυτούς. Η ανάλυση των δεδοµένων της έρευνας έγινε µε το στατιστικό έλεγχο Χ 2, προκειµένου να διερευνηθεί η σχέση µεταξύ της γνώσης των αρχών της βιολογικής γεωργίας, της στάσης για µελλοντική βιοκαλλιέργεια και των οµάδων των κινήτρων που ώθησαν τους βιοκαλλιεργητές στη βιολογική γεωργία. Τέλος διερευνάται η σχέση των κοινωνικών χαρακτηριστικών του αρχηγού της εκµετάλλευσης µε τη γνώση των αρχών της βιολογικής γεωργίας. Η στατιστική επεξεργασία των δεδοµένων έγινε µε το στατιστικό πακέτο S.P.S.S. (Statistical Package for Social Sciences). 5. Αποτελέσµατα της έρευνας Η αξιολόγηση των κινήτρων που ώθησαν τους καλλιεργητές στη βιολογική γεωργία έγινε µε την εκτίµηση της κυρίαρχης οµάδας κινήτρων, δεδοµένου ότι θεωρήθηκε πως αυτή αποτελεί το σηµαντικότερο παράγοντα που τους ώθησε στην βιοκαλλιέργεια. Σύµφωνα µε αυτό, η πλειονότητα (52,7%) των βιοκαλλιεργητών οδηγείται στη βιοκαλλιέργεια παρακινούµενη από περιβαλλοντικά κίνητρα. Ακολουθούν τα οικονοµικά κίνητρα (21,9%), έπονται τα κοινωνικά (13%) και τέλος έρχονται τα ιδεολογικά κίνητρα (12,4%) (Γράφηµα 1). Γράφηµα 1: Κίνητρα ενασχόλησης µε τη βιολογική γεωργία από τους βιοκαλλιεργητές Κίνητρα Βιοκαλλιεργητών 60,00% Βιοκαλλιεργητές % 50,00% 40,00% 30,00% 20,00% 10,00% 0,00% 52,7% 21,9% 13,0% 12,4% Περιβαλλοντικά Οικονοµικά Κοινωνικά Ιδεολογικά Κίνητρα Από τα αποτελέσµατα της έρευνας προκύπτει ότι οι βιοκαλλιεργητές έχουν µέση ηλικία περίπου 47 έτη και το εκπαιδευτικό τους επίπεδο είναι σχετικά υψηλό αφού µόνο το 18,4% έχει λάβει µόνο την Πρωτοβάθµια εκπαίδευση. Ως προς την κύρια απασχόλησή τους, το 66,9% (113 άτοµα) έχουν τη γεωργία, ενώ το 33,1% (56 άτοµα) ασχολούνται µε τη γεωργία ως δεύτερη απασχόληση. 7

9 Ο στατιστικός έλεγχος (Χ 2 ) έδειξε ότι δεν υπάρχει σχέση µεταξύ της ηλικίας των βιοκαλλιεργητών, του επίπεδου εκπαίδευσής τους και της κύριας απασχόλησής τους µε τις κατηγορίες των κινήτρων που τους ώθησαν στη βιολογική γεωργία. ηλαδή τα κίνητρα που ωθούν τους βιοκαλλιεργητές στην υιοθέτηση της βιολογικής γεωργίας είναι ανεξάρτητα από την ηλικία, το επίπεδο εκπαίδευσης και την κύρια απασχόλησή τους. Πίνακας 1: Συσχετίσεις του κυρίαρχου κινήτρου µε τις µελλοντικές βλέψεις των καλλιεργητών και τη γνώση τους όσον αφορά στις αρχές τις βιολογικής γεωργίας Περιβ/κά Οικονοµικά Κοινωνικά Ιδεολογικά Σύνολο Πίνακας 1 Κίνητρα Κίνητρα Κίνητρα Κίνητρα Ν % Ν % Ν % Ν % Ν % Γνώση Ναι 12 13,5 1 2,7 3 13,6 7 33, ,6 Αρχών Μερικώς 29 32,6 7 18,9 4 18,2 5 23, ,6 Βιολογικής Όχι 48 53, , ,2 9 42, ,8 Γεωργίας Σύνολο Μελλοντική Μόνο βιολογική ενασχόληση γεωργία 71 79, , , , ,6 µε τη Βιολογική και γεωργία Συµβατική γεωργία 18 20, ,9 7 31,8 1 4, ,4 Σύνολο Μελλοντική Συνέχιση Β.Γ , , , , ,0 ενασχόληση Παύση Β.Γ 8 9, ,7 1 4,5 2 9, ,0 µε τη Β.Γ. χωρίς Σύνολο ενίσχυση Στατιστικός Έλεγχος Χ 2 =15,819 α< 0,05 Χ 2 =14,683 α< 0,01 Χ 2 =12,023 α< 0,01 Η επεξεργασία των δεδοµένων της έρευνας έδειξε ότι πλήρη γνώση των αρχών της βιολογικής γεωργίας έχει το 13,6% των βιοκαλλιεργητών, ορισµένες από τις αρχές γνωρίζει το 26,6%, ενώ η πλειοψηφία τους (59,8%) δεν γνώριζε καµία από τις αρχές (Πίνακας 1). Ο στατιστικός έλεγχος (Χ 2 ) έδειξε ότι υπάρχουν σηµαντικές διαφορές µεταξύ της γνώσης των αρχών και των κινήτρων που τους ώθησαν στη βιοκαλλιέργεια. Συγκεκριµένα το 33,3% των καλλιεργητών που επηρεάστηκαν από ιδεολογικά κίνητρα για να εντάξουν το αγρόκτηµά τους στη βιολογική γεωργία γνωρίζει πλήρως τις αρχές της βιολογικής γεωργίας. Το 32,6% των καλλιεργητών που επηρεάστηκαν από περιβαλλοντικά κίνητρα γνωρίζει ορισµένες από τις αρχές, ενώ η πλειονότητα των καλλιεργητών που παρακινήθηκαν από οικονοµικά (78,4%) και κοινωνικά (68,2%) κίνητρα δεν γνωρίζει καµία από τις βασικές αρχές της βιολογικής γεωργίας (Πίνακας 1). Εποµένως οι βιοκαλλιεργητές που ωθούνται από ιδεολογικά και περιβαλλοντικά κίνητρα έχουν αυξηµένη ή µερική αντίστοιχα γνώση των αρχών της βιολογικής γεωργίας, ενώ όσοι ωθούνται από οικονοµικά και κοινωνικά φαίνεται ότι δεν γνωρίζουν τις αρχές της. 8

10 Ως προς τη µελλοντική ενασχόληση των καλλιεργητών µε τη γεωργία διαπιστώνεται ότι η πλειονότητα (74,6%) σκοπεύει να καλλιεργεί µόνο βιολογικά (Πίνακας 1). Ο στατιστικός έλεγχος (Χ 2 ) έδειξε σηµαντικές διαφορές στη σχέση µεταξύ κινήτρων και µελλοντικής ενασχόλησης. Συγκεκριµένα το 95,2% των βιοκαλλιεργητών που παρακινήθηκαν από ιδεολογικά και το 79,8% από περιβαλλοντικά κίνητρα δηλώνουν ότι στο µέλλον θα ασχοληθούν µόνο µε τη βιοκαλλιέργεια. Ακόµη, οι καλλιεργητές που ωθούνται από οικονοµικά (45,9%) και κοινωνικά (31,8%) κίνητρα σε µεγαλύτερο ποσοστό, έναντι των άλλων δύο κατηγοριών, θα ασχοληθούν παράλληλα µε βιολογική και συµβατική γεωργία (Πίνακας 1). Εποµένως οι βιοκαλλιεργητές που ωθούνται από ιδεολογικά και περιβαλλοντικά κίνητρα προσανατολίζονται στην άσκηση µελλοντικά αποκλειστικά µε τη βιολογική γεωργία, ενώ όσοι ωθούνται από οικονοµικά και κοινωνικά κίνητρα προσανατολίζονται σε µεγαλύτερο βαθµό στην ταυτόχρονη άσκηση βιολογικής και συµβατικής γεωργίας. Όσον αφορά στην ενασχόληση των καλλιεργητών µε τη βιοκαλλιέργεια χωρίς οικονοµική ενίσχυση στην πλειονότητά τους (87%) σκοπεύουν να συνεχίσουν να καλλιεργούν βιολογικά προϊόντα ανεξάρτητα από την χορήγηση της οικονοµικής ενίσχυσης (Πίνακας 1). Ο στατιστικός έλεγχος (Χ 2 ) έδειξε ότι υπάρχουν σηµαντικές διαφορές και συγκεκριµένα οι καλλιεργητές που ωθούνται από κοινωνικά (95,5%), περιβαλλοντικά (91,0%) και ιδεολογικά (90,5%) κίνητρα θα συνεχίσουν τη βιοκαλλιέργεια και χωρίς ενίσχυση, ενώ όσοι ωθούνται από οικονοµικά κίνητρα σε µικρότερο ποσοστό (70,3%) (Πίνακας 1). ηλαδή, οι βιοκαλλιεργητές που ωθούνται από τα οικονοµικά κίνητρα σε µεγαλύτερο ποσοστό από τους άλλους θα εγκαταλείψουν αν παύσει η χορήγηση της οικονοµικής ενίσχυσης. Πίνακας 2: Συσχετίσεις της γνώσης των αρχών της βιολογική γεωργίας µε κοινωνικά χαρακτηριστικά των βιοκαλλιεργητών και τις µελλοντικές του βλέψεις. Γνώση των Μερική γνώση Μη γνώση των Σύνολο Πίνακας 2 αρχών των αρχών αρχών Ν % Ν % Ν % Ν % Ηλικία , ,0 7 35, καλλιεργητών , , , >50 4 6, , , Σύνολο 23 13, , , Εκπαίδευση Πρωτοβάθµια 1 3,2 5 16, , καλλιεργητών ευτεροβάθµια 4 5, , , Τριτοβάθµια 18 26, , , Αποτελέσµατα Στατιστικού Ελέγχου Χ 2 =12,815 α< 0,05 Χ 2 =22,883 α< 0,001 Σύνολο 23 13, , , Η διερεύνηση της σχέσης των κοινωνικών χαρακτηριστικών του αρχηγού της εκµετάλλευσης µε τη γνώση των αρχών της βιολογικής γεωργίας πραγµατοποιήθηκε ως προς την ηλικία, το εκπαιδευτικό του επίπεδο και την κύρια απασχόλησή του. Όσον αφορά στην κύρια απασχόληση δεν υπάρχουν στατιστικές διαφορές ως προς τη γνώση των αρχών. Ο στατιστικός έλεγχος (Χ 2 ) ως προς την ηλικία είχε στατιστικά 9

11 σηµαντικές διαφορές και µάλιστα πλήρη γνώση έχουν σε µεγαλύτερο ποσοστό (18,8%) οι καλλιεργητές ηλικίας ετών, ενώ οι καλλιεργητές ηλικίας ετών γνωρίζουν ορισµένες από τις αρχές σε µεγαλύτερο ποσοστό (50,0%). Πλήρη άγνοια των αρχών σε µεγαλύτερο ποσοστό (71,9%) έχει η ηλικία άνω των 51 ετών (Πίνακας 2). ηλαδή, οι µεγάλης ηλικίας βιοκαλλιεργητές δεν είναι ενηµερωµένοι πάνω στις αρχές της βιολογικής γεωργίας, ενώ περισσότερο ενηµερωµένοι είναι οι νεότεροι βιοκαλλιεργητές. Ως προς το εκπαιδευτικό επίπεδο ο έλεγχος µε το Χ 2 έδειξε ότι υπάρχουν στατιστικές διαφορές ως προς τη γνώση των αρχών της βιολογικής γεωργίας και µάλιστα ο πληθυσµός διαφοροποιείται ουσιαστικά από εκείνους που έχουν κατάρτιση από την Τριτοβάθµια εκπαίδευση, οι οποίοι σε ποσοστό 26,9% γνωρίζουν όλες τις αρχές και σε 31,3% µερικές από αυτές. Ενδεικτικά αναφέρεται ότι οι καταρτισµένοι από Πρωτοβάθµια εκπαίδευση σε ποσοστό 80,7% και από ευτεροβάθµια σε ποσοστό 67,6% έχουν άγνοια των αρχών της βιολογικής γεωργίας (Πίνακας 2). Στην έρευνα επιδιώχθηκε να διαπιστωθεί κατά πόσο οι ερωτώµενοι είναι σε θέση να δώσουν τον ορισµό της βιολογικής γεωργίας. Από τις απαντήσεις συνάγεται ότι η πλειονότητα (42%) των ερωτηθέντων θεωρεί ότι η βιολογική γεωργία είναι η παραγωγή υγιεινών προϊόντων διατροφής για τον άνθρωπο. Ακολουθεί (39,6%) η άποψη των βιοκαλλιεργητών ότι η βιολογική γεωργία είναι ένας φιλοπεριβαλλοντικός τρόπος παραγωγής. Τη βιολογική γεωργία ως ιδεολογία και στάση ζωής θεωρεί το 11,8% των καλλιεργητών, ενώ το 5,4% αυτών δεν είναι σε θέση να δώσει κανέναν ορισµό για τη βιολογική γεωργία. Τέλος, µόνο το 1,2% ερωτώµενων είναι σε θέση να δώσει συγκροτηµένο ορισµό της. 6. Συµπεράσµατα-Συζήτηση Τα αποτελέσµατα της έρευνας υποδεικνύουν ότι τα κίνητρα των βιοκαλλιεργητών για την ενασχόλησή τους µε τη βιοκαλλιέργεια είναι πρωτίστως περιβαλλοντικά και ακολουθούν τα οικονοµικά κίνητρα, δηλαδή τα κοινωνικά και τα ιδεολογικά κίνητρα έρχονται σε δευτερεύουσα µοίρα, κάτι που έρχεται σε συµφωνία και µε άλλες ανάλογες ερευνητικές εργασίες. Ενδεχόµενα οι βιοκαλλιεργητές έχουν αυξηµένη ευαισθησία στην προστασία του περιβάλλοντος χωρίς όµως να παραγνωρίζουν τον οικονοµικό παράγοντα. Οι βιοκαλλιεργητές θα αναµένονταν να έχουν γνώση των αρχών της βιολογικής γεωργίας, εντούτοις περιορισµένος αριθµός τους τις γνωρίζει στην περιοχή έρευνας. Τα κίνητρα ενασχόλησης µε τη βιολογική γεωργία δεν επηρεάζονται από τα κοινωνικά χαρακτηριστικά των βιοκαλλιεργητών, ηλικία, επίπεδο εκπαίδευσης και κύρια απασχόληση, όµως επηρεάζονται από το βαθµό γνώσης των αρχών της βιολογικής γεωργίας και φαίνεται ότι εκείνοι που τις γνωρίζουν ωθούνται στην άσκησή της κυρίως από ιδεολογικά κίνητρα, ενώ όσοι έχουν µερική γνώση των αρχών προσανατολίζονται σε αυτή από περιβαλλοντικά κίνητρα και όσοι έχουν άγνοια των αρχών ωθούνται από οικονοµικά κίνητρα. Η στάση τους ως προς τη µελλοντική τους ενασχόληση µε τη γεωργία και τη βιοκαλλιέργεια διαφοροποιείται ανάλογα µε τα κίνητρα που τους ώθησαν στη βιολογική γεωργία. Πρωτίστως τα ιδεολογικά και δευτερευόντως τα περιβαλλοντικά κίνητρα ισχυροποιούν τη διάθεση των βιοκαλλιεργητών για αποκλειστική απασχόληση στη βιολογική γεωργία, ακόµα και αν παύσει να υπάρχει η οικονοµική ενίσχυση. Εκείνοι που ωθούνται από οικονοµικά κίνητρα είναι λιγότερο διατεθειµένοι να ασκήσουν στο µέλλον 10

12 αποκλειστικά τη βιολογική γεωργία και η ύπαρξη της οικονοµικής ενίσχυσης λαµβάνεται υπόψη για τη µελλοντική άσκησή της άσκηση από αυτούς. Όσοι επηρεάζονται από τα κοινωνικά κίνητρα στην απόφασή τους φαίνεται ότι είναι λιγότερο διατεθειµένοι να ασχοληθούν αποκλειστικά µε τη βιολογική γεωργία, όµως κατά την ενασχόλησή τους µε αυτή η οικονοµική ενίσχυση ουσιαστικά τους αφήνει αδιάφορους. Από τα κοινωνικά χαρακτηριστικά φαίνεται ότι η γνώση των αρχών της βιολογικής γεωργίας δεν επηρεάζεται από την κύρια απασχόληση των καλλιεργητών, δηλαδή η γνώση τους είναι ανεξάρτητη από το αν η γεωργία αποτελεί την κύρια ή δευτερεύουσα απασχόληση των βιοκαλλιεργητών. Ως προς την ηλικία υποδεικνύεται ότι γνώστες των αρχών της βιολογικής γεωργίας είναι οι βιοκαλλιεργητές µέσης ηλικίας, δηλαδή οι ώριµοι ενήλικες. Οι νεότεροι σε ηλικία γνωρίζουν ορισµένες αρχές, ενώ οι µεσήλικες και άνω έχουν πολύ περιορισµένη γνώση. Όσον αφορά στο εκπαιδευτικό επίπεδο πληρέστερη γνώση έχουν όσοι έχουν παρακολουθήσει την ανώτερη και ανώτατη εκπαίδευση. ηλαδή, ο κύριος παράγοντας που τους επηρεάζει τη λήψη της παραπάνω απόφασης είναι το µορφωτικό επίπεδο. Προφανώς, η «γνώση» είναι η λέξη κλειδί η οποία µπορεί να µετατρέψει έναν µη ενηµερωµένο, για την βιολογική ιδέα καλλιεργητή, σε έναν ενεργό βιολογικό υποστηρικτή. Οι ανησυχίες των βιοκαλλιεργητών για το περιβάλλον είναι αρκετά έντονες και επικεντρώνονται στον προβληµατισµό τους για την υποβάθµιση της ποιότητας ζωής και την απειλή της ανθρώπινης υγείας. Θεωρούν ότι µε τη βιολογική γεωργία παράγουν υγιεινά προϊόντα προς κατανάλωση και συµβάλλουν στην ελαχιστοποίηση των κινδύνων που προκύπτουν από τη χρήση χηµικών παρασκευασµάτων στη συµβατική γεωργία, µειώνοντας έτσι τον κίνδυνο που διατρέχει η υγεία του κοινωνικού συνόλου. Το οικονοµικό κίνητρο είναι επίσης πολύ σηµαντικό για τις επιλογές των βιοκαλλιεργητών, αφού η οικονοµική αποτελεσµατικότητα αφορά στην ικανότητα διατήρησης ικανοποιητικού βαθµού δυναµικότητας της εκµετάλλευσής τους. Όπως έχει προαναφερθεί οι εκµεταλλεύσεις µικρής κλίµακας και χαµηλών εισροών συχνές στη βιοκαλλιέργεια- είναι πιο οικονοµικά ασφαλείς για του γεωργούς (Σιάρδος και Κούτσουρης, 2002) και εποµένως η οικονοµική ενίσχυση που δίνεται στα πλαίσια της συγκεκριµένης γεωργικής δραστηριότητας ενθαρρύνει ένα µεγάλο ποσοστό αυτών να ασχοληθεί µε τη βιολογική γεωργία. Οι αγρότες που µετατρέπουν την καλλιέργειά τους από συµβατική σε βιολογική στηρίζονται σε ένα σηµαντικό βαθµό σε οικονοµικά παρά σε ιδεολογικά ή κοινωνικά κίνητρα. Η ιδεολογία δεν αποτελεί σηµαντικό κίνητρο ενασχόλησης µε τη βιολογική γεωργία για τους σύγχρονους γεωργούς, αφού οι καλλιεργητές τη θεωρούν ως µια καλλιεργητική διαχειριστική πρακτική που είναι φιλική προς το περιβάλλον και παράγει υγιεινά προϊόντα, παραγνωρίζοντας µερικώς την κοινωνική και πλήρως την οικονοµική της διάσταση. Οι βιοκαλλιεργητές όµως που ωθούνται από ιδεολογικά κίνητρα έχουν ενστερνιστεί την βιοκαλλιέργεια ως παραγωγικό σύστηµα. ηλαδή, αυτοί είναι ακόµα και σήµερα που θεωρούν τη βιολογική γεωργία στάση ζωής, µια καινούργια πρόταση στο παραγωγικό σύστηµα που εκφράζει µια διαφορετική σχέση ανθρώπου-γης, µια εναλλακτική σχέση του παραγωγού µε το αγροτροφικό σύµπλεγµα και προτείνει ένα νέο τρόπο επαφής παραγωγού-καταναλωτή. Η άσκηση της βιολογικής γεωργίας µε βάση τις αρχές της θα είναι εφικτή εφόσον απεµπλακεί από το ισχύον στενό οικονοµικό πρότυπο της συµβατικής γεωργίας. Απαιτείται λοιπόν η εκπαίδευση και η ενηµέρωση 11

13 των βιοκαλλιεργητών προκειµένου να προωθηθεί το ιδεολογικό τους υπόβαθρο και να αναπτυχθεί η περιβαλλοντική συνείδηση και η κοινωνική ευαισθησία, έτσι ώστε να διαδοθεί το νέο αυτό πρότυπο παραγωγής. Βιβλιογραφία Allen, P. and Kovach, M. (2000), The capitalist composition of organic: The potential of markets in fulfilling the promise of organic agriculture, Agriculture and Human Values, Vol.17, pp Altieri, M.A. (1995), Agroecology: The Science of Sustainable Agriculture, Boulder, Colorado, Westview Press. Bruckmeier, K., Grund, H., Symes, D. and Jansen, A.J. (1994), Perspectives for environmentally sound agriculture in east Germany, Agricultural Restructuring and Rural Change in Europe, Vol. 37, pp Buck, D., Getz, C. and Guthman, J. (1997), From farm to table: The organic vegetable commodity chain of Northern California, Sociologia Ruralis, Vol. 37, No 1, pp Βακουφάρης, Χ., Α. Κίζος, και Ι. Σπιλάνης (2004). Η χωρική διαφοροποίηση της ανάπτυξης της βιολογικής γεωργίας στην Ελλάδα. Στο Η κοινωνία της υπαίθρου σε ένα µεταβαλλόµενο αγροτικό χώρο - 7 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Αγροτικής Οικονοµίας Νοεµβρίου, Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίµων, Αθήνα, ιατέθηκε από τον συγγραφέα. Βλοντάκης, Γ., εσύλλας, Μ. και Μπίστη, Μ. (2001), Στοιχεία Βιολογικής Γεωργίας. Αθήνα, Οργανισµός Εκδόσεως ιδακτικών Βιβλίων. Cacek, T. and. Langner, L.L (1986), The economic implications of organic farming, ιαθέσιµο στο: στις 26 Νοεµβρίου, Darnhofer, I., Schneeberger, W. and Freyer, B. (2005), Converting or not converting to organic farming in Austria: Farmer types and their rationale, Agriculture and Human Values, Vol. 22, pp Dubgaard, A. and Sorensen, S.N. (1988), Organic and biodynamic farming in Denmark: A statistical survey. Επιστηµονική Έκθεση, Statens-Jordbrugsokonomiske Institut, Denmark. Duram, L.A. (2000), Agents perceptions of structure: How Illinois organic farmers view political, economic, social, and ecological factors, Agriculture and Human Values, Vol. 17, pp Ευρωπαϊκή Οικονοµική και Κοινωνική Επιτροπή (2005), Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συµβούλιο και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο: Ευρωπαϊκό σχέδιο δράσης για τα βιολογικά τρόφιµα και τη βιολογική γεωργία. Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης(2004: C 157/ ). Fairweather, J.R. (1999), Understanding how farmers choose between organic and conventional production: Results from New Zealand and policy implications, Agriculture and Human Values, Vol. 16, pp Fairweather, J.R. and Campell, H. (1996), The decision making of organic and conventional agricultural producers, Agribusiness and Economics, Vol. 233, pp

14 Φωτόπουλος, Χ. και. Κρυστάλης, Α (2003), Ο Έλληνας καταναλωτής Βιολογικών Προϊόντων: Μια πανελλήνια έρευνα marketing, Αθήνα, Εκδόσεις Σταµούλη. Hong, C.W. (1994), Organic farming and the sustainability of agriculture in Korea, Food and Fertilizer Technology, Vol. 2, pp Kvist, M. (1994), Evaluation of the grant to organic production, Jordbruksekonomiska Meddelanden, Vol. 56, No 12, pp Καµπουράκης, Α.Β. (2003), Προϋποθέσεις ανάπτυξης της βιολογικής γεωργίας και κτηνοτροφίας στην Ελλάδα: Ο ρόλος της έρευνας, Στο Εθνικό Ίδρυµα Αγροτικής Έρευνας (ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε), Εισήγηση στο 14 ο συνέδριο του Πανελλήνιου ικτύου Οικολογικών Οργανώσεων Βιολογική Γεωργία και Βιολογική Κτηνοτροφία Νοεµβρίου, Λάρισα: Εθνικό Ίδρυµα Αγροτικής Έρευνας. Lampkin, N.H. and Measures, M. (eds) (1995), Organic farm management handbook. Newbury, University of Wales Press. Lockeritz, W. and Madden, P. (1987), Midwestern organic farming: Α ten year follow up, American Journal of Alternative Agriculture, Vol. 2, No 2, pp MacRae, R.J. (1990), Strategies to overcome institutional barriers to the transition from conventional to sustainable agriculture in Canada: The role of government, research institutions and agribusiness, ιαθέσιµο στο στις 18 Νοεµβρίου, Mc Cann, E., Sullivan, S., Erickson, D. and De Young, R. (1997), Environmental Awareness, Economic Orientation, and Farming Practices: A Comparison of Organic and Conventional Farmers, Environmental Management, Vol. 21, No 5, pp Michelsen, J. (2001), Recent Development and Political Acceptance of Organic Farming in Europe, Sociologia Ruralis, Vol. 41, No 1, pp Milder, P.J.,. Negrave, P.D and. Schoney, R.A (1991), Descriptive analysis of Saskatchewan organic producers, Canadian Journal of Agricultural Economics, Vol. 394, No 2, pp Ν. Α. (Νοµαρχιακή Αυτοδιοίκηση) Λάρισας (2005), Γενικά χαρακτηριστικά του νοµού Λάρισας, ιαθέσιµο στο στις 15 Οκτωβρίου, Ν. Α. (Νοµαρχιακή Αυτοδιοίκηση) Μαγνησίας (2005), Στρατηγικό σχέδιο Ανάπτυξης Μαγνησίας. Χωροταξική Μελέτη, Τµήµα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδοµίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης, Πολυτεχνική Σχολή, Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας. Ν. Α. (Νοµαρχιακή Αυτοδιοίκηση) Φθιώτιδας (2005), Γενικά χαρακτηριστικά του νοµού Φθιώτιδας, ιαθέσιµο στη Νοµαρχία Φθιώτιδας. Padel, S. (1994), Adoption of organic farming as an example of the diffusion of an innovation Α literature review on the conversion to organic farming, Sociologia Ruralis, Vol. 5, pp Pretty, J.N. (1998), The Living Land: Agriculture, Food Systems and Community Regeneration in Rural Europe, London. Earthscan Publications Ltd. Rigby, D. and Caaceres, D. (2001), Organic farming and the sustainability of agricultural systems, Agricultural Systems, Vol. 68, pp

15 Storstad, O. and Bjorkhaug, H. (2003), Foundations of production and consumption of organic food in Norway: Common attitudes among farmers and consumers, Agriculture and Human Values, Vol. 20, No 2, pp Σιάρδος, Γ.Κ. και. Κούτσουρης, Α.Ε (2002), Αειφορική Γεωργία & Ανάπτυξη, Θεσσαλονίκη, Εκδόσεις Ζυγός. Trewavas, A.J. (2001a), Urban myth about organic agriculture, Nature, Vol Trewavas, A.J. (2001b), The population biodiversity paradox: agricultural efficiency to save wilderness, Plant Physiol, Vol. 125, pp Verhoog, H., Matze, M. and Lammerts, E. (2002), The role of the concept of the natural in organic farming, Journal of Agricultural and Environmental Ethics, Vol. 16, pp Vos, T. (2000), Visions of the middle landscape: Organic farming and the politics of nature, Agriculture and Human Values, Vol. 17, pp Willer, H. and Gillmor, D.A. (1992), Organic agriculture in the Republic of Ireland, Irish Geography, Vol. 25, No 2, pp

9o Πανελλήνιο Συνέδριο Αγροτικής Οικονομίας. Θεματική Ενότητα: «Εναλλακτικές μορφές γεωργίας: Μία οικονομική, κοινωνική και

9o Πανελλήνιο Συνέδριο Αγροτικής Οικονομίας. Θεματική Ενότητα: «Εναλλακτικές μορφές γεωργίας: Μία οικονομική, κοινωνική και 9o Πανελλήνιο Συνέδριο Αγροτικής Οικονομίας Θεματική Ενότητα: «Εναλλακτικές μορφές γεωργίας: Μία οικονομική, κοινωνική και περιβαλλοντική προσέγγιση» Συντονιστές: Ε. Παπαναγιώτου & Ε. Μυγδάκος 973 Κίνητρα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΑΥΤΑΡΚΕΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ, ΕΙΣΡΟΕΣ ΚΑΙ ΑΕΙΦΟΡΙΚΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ

Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΑΥΤΑΡΚΕΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ, ΕΙΣΡΟΕΣ ΚΑΙ ΑΕΙΦΟΡΙΚΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΑΥΤΑΡΚΕΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ, ΕΙΣΡΟΕΣ ΚΑΙ ΑΕΙΦΟΡΙΚΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ. Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΗΣ ΒΙΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΣΤΟΥΣ ΝΟΜΟΥΣ ΛΑΡΙΣΑΣ, ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ΚΑΙ ΦΘΙΩΤΙ ΑΣ Κ. Κατσιµαντού 1, Α. Λούµου 2, Θ. άντσης 3, Χ.

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές και φιλοσοφία της βιολογικής γεωργίας. Δούμα Κατερίνα Γεωπόνος

Αρχές και φιλοσοφία της βιολογικής γεωργίας. Δούμα Κατερίνα Γεωπόνος Αρχές και φιλοσοφία της βιολογικής γεωργίας Δούμα Κατερίνα Γεωπόνος Στάδια εξέλιξης της βιολογικής γεωργίας 1 ο στάδιο: 1920 Ξεκινούν οι πρώτοι προβληματισμοί από τον Αυστριακό Steiner που αγωνίζεται για

Διαβάστε περισσότερα

H ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΑΜΕΣΗΣ ΣΥΝ ΕΣΗΣ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗ-ΠΑΡΑΓΩΓΟΥ: ΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΤΩΝ ΒΙΟΚΑΛΛΙΕΡΓΗΤΩΝ ΣΤΟΥΣ ΝΟΜΟΥΣ ΛΑΡΙΣΑΣ, ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ΚΑΙ ΦΘΙΩΤΙ ΑΣ

H ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΑΜΕΣΗΣ ΣΥΝ ΕΣΗΣ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗ-ΠΑΡΑΓΩΓΟΥ: ΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΤΩΝ ΒΙΟΚΑΛΛΙΕΡΓΗΤΩΝ ΣΤΟΥΣ ΝΟΜΟΥΣ ΛΑΡΙΣΑΣ, ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ΚΑΙ ΦΘΙΩΤΙ ΑΣ H ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΑΜΕΣΗΣ ΣΥΝ ΕΣΗΣ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗ-ΠΑΡΑΓΩΓΟΥ: ΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΤΩΝ ΒΙΟΚΑΛΛΙΕΡΓΗΤΩΝ ΣΤΟΥΣ ΝΟΜΟΥΣ ΛΑΡΙΣΑΣ, ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ΚΑΙ ΦΘΙΩΤΙ ΑΣ Ε. Σαρρή 1, Χ. Γιούργα 2, Α. Λούµου 3, Θ. άντσης 4 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η βιολογική

Διαβάστε περισσότερα

«Αναδιάρθρωση της καλλιέργειας του καπνού µε άλλες ανταγωνιστικές καλλιέργειες»

«Αναδιάρθρωση της καλλιέργειας του καπνού µε άλλες ανταγωνιστικές καλλιέργειες» «Αναδιάρθρωση της καλλιέργειας του καπνού µε άλλες ανταγωνιστικές καλλιέργειες» Στάσεις των παραγωγών σε εναλλακτικά σενάρια µείωσης των επιδοτήσεων της καλλιέργειας καπνού 1 www.agribusiness.uoi.gr Υπεύθυνος

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ, ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΚΙΝΗΤΡΑ ΥΙΟΘΕΤΗΣΗΣ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΣΥΜΒΑΤΙΚΗΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΚΡΟΚΟΥ ΣΤΟ ΝΟΜΟ ΚΟΖΑΝΗΣ

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ, ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΚΙΝΗΤΡΑ ΥΙΟΘΕΤΗΣΗΣ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΣΥΜΒΑΤΙΚΗΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΚΡΟΚΟΥ ΣΤΟ ΝΟΜΟ ΚΟΖΑΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ, ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΚΙΝΗΤΡΑ ΥΙΟΘΕΤΗΣΗΣ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΣΥΜΒΑΤΙΚΗΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΚΡΟΚΟΥ ΣΤΟ ΝΟΜΟ ΚΟΖΑΝΗΣ Ι. Μ. Καπνιστού, Ε. Οξούζη Στόχος της παρούσας εργασίας είναι η ανάλυση της οικονοµικότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΕΚΔΟΣΗ: ΤΜΗΜΑ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ IRIS

ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΕΚΔΟΣΗ: ΤΜΗΜΑ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ IRIS ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΕΛΕΓΧΟΥ & ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ 52, 71305, ΗΡΑΚΛΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΗΛ: 2810 360715 7 FAX: 2810 360718 info@irisbio.gr / www.irisbio.gr ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΕΚΔΟΣΗ: ΤΜΗΜΑ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

VII Πανελλήνιο Συνέδριο Περιβαλλοντικής Πολιτικής & Διαχείρισης: "Ενδιαφέρον για το περιβάλλον & φιλο-περιβαλλοντικές συμπεριφορές"

VII Πανελλήνιο Συνέδριο Περιβαλλοντικής Πολιτικής & Διαχείρισης: Ενδιαφέρον για το περιβάλλον & φιλο-περιβαλλοντικές συμπεριφορές VII Πανελλήνιο Συνέδριο Περιβαλλοντικής Πολιτικής & Διαχείρισης: "Ενδιαφέρον για το περιβάλλον & φιλο-περιβαλλοντικές συμπεριφορές" Αποτύπωση και ανάλυση της ατομικής συμπεριφοράς σχετικά με την ενεργειακή

Διαβάστε περισσότερα

ΙΚΤΥΟ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ

ΙΚΤΥΟ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ Οµιλία κας Μαρίας Βογιατζή ίκτυο Βιολογικών Προϊόντων Θεσσαλονίκη, Σάββατο 7 Μαρτίου 2009 Η ενίσχυση της Βιολογικής Γεωργίας Η βιολογική γεωργία αποτελεί έναν κλάδο του πρωτογενή τοµέα, ο οποίος συµβάλει

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ. Επιστημονικός Υπεύθυνος Έρευνας : Καθηγητής Επαμεινώνδας Πανάς

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ. Επιστημονικός Υπεύθυνος Έρευνας : Καθηγητής Επαμεινώνδας Πανάς ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ Επιστημονικός Υπεύθυνος Έρευνας : Καθηγητής Επαμεινώνδας Πανάς Θεσσαλονίκη, Σεπτέμβριος 2010 2 3 4 ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΕΡΕΥΝΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Πρόκειται για τίτλο που δεν αφήνει να εννοηθεί καθαρά αυτό που στην. πραγματικότητα θα ήθελε να περιγράψει. Και αυτό επειδή

Πρόκειται για τίτλο που δεν αφήνει να εννοηθεί καθαρά αυτό που στην. πραγματικότητα θα ήθελε να περιγράψει. Και αυτό επειδή ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΕΩΡΓΙΑ Πρόκειται για τίτλο που δεν αφήνει να εννοηθεί καθαρά αυτό που στην πραγματικότητα θα ήθελε να περιγράψει. Και αυτό επειδή οποιαδήποτε μορφή Γεωργίας από την πλέον αρχέγονη έως την πιο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΘΕΣΗ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΜΕ ΤΙΤΛΟ:

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΘΕΣΗ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΜΕ ΤΙΤΛΟ: ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ-ΘΡΑΚΗ 2007-2013» ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ 3: «ΔΙΕΥΚΟΛΥΝΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ ΣΤΗΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ» ΕΡΓΟ: Τοπική Σύμπραξη για την απασχόληση και την επιχειρηματικότητα νέων αγροτών

Διαβάστε περισσότερα

Οι δραστηριότητες του Ο.Γ.Ε.Ε.Κ.Α «ΗΜΗΤΡΑ» στον τοµέα της κατάρτισης των αγροτών σχετικά µε την παραγωγή βιολογικών προϊόντων Πηνελόπη.

Οι δραστηριότητες του Ο.Γ.Ε.Ε.Κ.Α «ΗΜΗΤΡΑ» στον τοµέα της κατάρτισης των αγροτών σχετικά µε την παραγωγή βιολογικών προϊόντων Πηνελόπη. Οι δραστηριότητες του Ο.Γ.Ε.Ε.Κ.Α «ΗΜΗΤΡΑ» στον τοµέα της κατάρτισης των αγροτών σχετικά µε την παραγωγή βιολογικών προϊόντων Πηνελόπη. Ράλλη ιευθύνουσα Σύµβουλος Ο.Γ.Ε.Ε.Κ.Α «ΗΜΗΤΡΑ» 1 ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΓΕΩΡΓΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Αγροτική Κοινωνιολογία

Αγροτική Κοινωνιολογία Αγροτική Κοινωνιολογία Θεματική ενότητα 9: Οικογενειακή Γεωργία: η ελληνική περίπτωση 1/2 Όνομα καθηγητή: Χαράλαμπος Κασίμης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης Εκπαιδευτικοί στόχοι Στόχος εδώ είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. Χριστίνα Α. Παππά Οικονοµολόγος Βοηθός έρευνας Υποψήφια διδάκτωρ

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. Χριστίνα Α. Παππά Οικονοµολόγος Βοηθός έρευνας Υποψήφια διδάκτωρ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Οικονοµολόγος Βοηθός έρευνας Υποψήφια διδάκτωρ Μάιος 2007 Περιεχόµενα ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ 1. Προσωπικά στοιχεία...1 2. Ακαδηµαϊκές σπουδές...1 3. Ξένες γλώσσες...1 4. Χειρισµός Η/Υ...1

Διαβάστε περισσότερα

Ινστιτούτο Αγροτικής Οικονοµίας & Πολιτικής (ΙΝ.ΑΓΡ.Ο.Π.) Εθνικό Ίδρυµα Αγροτικής Έρευνας (ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε.) Η ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΕΩΡΓΙΑ

Ινστιτούτο Αγροτικής Οικονοµίας & Πολιτικής (ΙΝ.ΑΓΡ.Ο.Π.) Εθνικό Ίδρυµα Αγροτικής Έρευνας (ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε.) Η ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΕΩΡΓΙΑ Ινστιτούτο Αγροτικής Οικονοµίας & Πολιτικής (ΙΝ.ΑΓΡ.Ο.Π.) Εθνικό Ίδρυµα Αγροτικής Έρευνας (ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε.) Η ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑ ΑΣ ΚΑΙΝΟΤΟΜΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ ΤΟΥ ΕΤΠΑ 2000-2006 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΑΓΡΟΤΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΚΑΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΥΠΟΥ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΑΓΡΟΤΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΚΑΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΑΓΡΟΤΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΚΑΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΥΠΟΥ Η αυριανή ηµερίδα στόχο έχει την παρουσίαση των αποτελεσµάτων δύο ερευνητικών προγραµµάτων: 1. «ΑΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

Προσεγγίσεις για Πράσινη ανάπτυξη στη Γεωργία της Κρήτης Έµφαση στις Βιο-καλλιέργειες

Προσεγγίσεις για Πράσινη ανάπτυξη στη Γεωργία της Κρήτης Έµφαση στις Βιο-καλλιέργειες Προσεγγίσεις για Πράσινη ανάπτυξη στη Γεωργία της Κρήτης Έµφαση στις Βιο-καλλιέργειες από τον ρα Ευάγγελο Καπετανάκη, Καθηγητή Σχολής Τ. Γεωπονίας και Πρόεδρο του Τ.Ε.Ι. Κρήτης Περιεχόµενο της παρουσίασης

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογική Γεωργία Βασικές Αρχές, Προβλήματα και Προοπτικές AGROTICA 4 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2012

Βιολογική Γεωργία Βασικές Αρχές, Προβλήματα και Προοπτικές AGROTICA 4 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2012 Βιολογική Γεωργία Βασικές Αρχές, Προβλήματα και Προοπτικές Δήμητρα Προφήτου-Αθανασιάδου Γεωπονική Σχολή Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης AGROTICA 4 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2012 1.Σημερινή κατάσταση 2.Βασικές

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΤΟΠΟΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

Ο ΤΟΠΟΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Ο ΤΟΠΟΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Οι κλασικές προσεγγίσεις αντιμετωπίζουν τη διαδικασία της επιλογής του τόπου εγκατάστασης των επιχειρήσεων ως αποτέλεσμα επίδρασης ορισμένων μεμονωμένων παραγόντων,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. Αγροτική Πολιτική 8 ου Εξαμήνου ΤΜΗΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ & ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ

ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. Αγροτική Πολιτική 8 ου Εξαμήνου ΤΜΗΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ & ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ & ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Αγροτική Πολιτική 8 ου Εξαμήνου Η χρησιμότητα του μαθήματος Η κατανόηση του «σκηνικού» πίσω από τη διαμόρφωση της

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ ΤΟΠΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ & ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ ΤΟΠΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ & ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ ΤΟΠΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ & ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Eπιστροφή στη γεωργία του παρελθόντος Οι διατροφικές κρίσεις και οι ανησυχίες που προκάλεσαν στους καταναλωτές ως προς την ασφάλεια των τροφίµων, οδήγησαν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Οι δύο προελεύσεις της Γεωργικής Οικονομικής Η σύνδεση με τη γεωπονική επιστήμη Τα προβλήματα και η βελτίωση της κατάστασης των γεωργών και των κοινωνιών της υπαίθρου Έμφαση

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνιο συνέδριο νέων αγροτών Ρόδος Σεπτεμβρίου Subtitle. Συντάκης Μιλτιάδης ΜΙΝΕΡΒΑ ΑΕ

Πανελλήνιο συνέδριο νέων αγροτών Ρόδος Σεπτεμβρίου Subtitle. Συντάκης Μιλτιάδης ΜΙΝΕΡΒΑ ΑΕ Πανελλήνιο συνέδριο νέων αγροτών Ρόδος 23 25 Σεπτεμβρίου 2016 Subtitle Συντάκης Μιλτιάδης ΜΙΝΕΡΒΑ ΑΕ Γεωργικές πρακτικές και αειφορία Ορθές γεωργικές πρακτικές Η ορθολογική διαχείριση των φυσικών πόρων

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογική προβατοτροφία

Βιολογική προβατοτροφία Ινστιτούτο Γεωργοοικονοµικών και Κοινωνιολογικών Ερευνών Εθνικό Ίδρυµα Αγροτικής Έρευνας Λ. ηµοκρατίας 61, 135 61 Αγ. Ανάργυροι, Αττική Τηλ. 210 27 56 596, Fax 210 27 51 937 Email tzouramani.inagrop@nagref.gr

Διαβάστε περισσότερα

Επιχειρηµατικότητα στα βιολογικά προϊόντα

Επιχειρηµατικότητα στα βιολογικά προϊόντα Βιολογικά προϊόντα και Επιχειρηµατικότητα: Ευκαιρίες και απειλές Μουρτζιόπουλος Χρήστος ιευθυντής ιασφάλισης Ποιότητας Vivartia ABEE Detrop 9 Μαρτίου 2007 Επιχειρηµατικότητα στα βιολογικά προϊόντα Ευκαιρίες

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Θετικών Επιστημών 1 Ιδρυματικά Υπεύθυνη Γραφείου Διασύνδεσης Α.Π.Θ.: Νόρμα Βαβάτση - Χριστάκη, καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Ερευνητής:

Διαβάστε περισσότερα

Κωδικός χαρτογραφικού υποβάθρου

Κωδικός χαρτογραφικού υποβάθρου Π26 (Βλέπε εκτύπωση) ΠΡΟΤΥΠΟ ΕΤΗΣΙΑΣ ΕΚΘΕΣΗΣ ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ ΚΑΛΛΙΕΡΓΗΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ 200_ - 200_ Στοιχεία Βιοκαλλιεργητή Στοιχεία συντάκτη γεωπόνου Τα στοιχεία αυτά υποβάλλονται με το Σχέδιο Περιβαλλοντικής

Διαβάστε περισσότερα

Αγροτική Κοινωνιολογία

Αγροτική Κοινωνιολογία Αγροτική Κοινωνιολογία Θεματική ενότητα 12: Η οικονομική κρίση & οι αγροτικές περιοχές 3/3 Όνομα καθηγητή: Χαράλαμπος Κασίμης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης Εκπαιδευτικοί στόχοι Στόχος εδώ είναι

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας των ετών 2005 & 2006 Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Πολιτική Επιστήμη 1 Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΤΡΟΦΙΜΑ βιολογικά τρόφιμα Ως προς τη θρεπτική αξία των τροφίμων

ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΤΡΟΦΙΜΑ βιολογικά τρόφιμα Ως προς τη θρεπτική αξία των τροφίμων ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΤΡΟΦΙΜΑ Ως βιολογικά τρόφιμα χαρακτηρίζονται τα τρόφιμα που προκύπτουν από ένα ειδικό είδος παραγωγής, τη βιολογική παραγωγή. Η βιολογική παραγωγή αποτελεί ένα ολοκληρωμένο σύστημα διαχείρισης

Διαβάστε περισσότερα

Αυτορρύθμιση στις αγροτικές περιοχές/ύπαιθρος

Αυτορρύθμιση στις αγροτικές περιοχές/ύπαιθρος Αυτορρύθμιση στις αγροτικές περιοχές/ύπαιθρος Πώς μπορεί να καλυφθεί η απουσία του κράτους; Κρίνα Μπελεάν Δικηγόρος ΔΣ Χανίων Περιβαλλοντολόγος, MSc Στην Ελλάδα, οι κατ εξοχήν αγροτικές περιοχές καταλαμβάνουν

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Ηλεκτρολόγοι Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών & Μηχανικών 1 2 Ιδρυματικά Υπεύθυνη Γραφείου Διασύνδεσης Α.Π.Θ.: Νόρμα Βαβάτση - Χριστάκη,

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Επιστήμη Τμήμα ς 1 2 Ιδρυματικά Υπεύθυνη Γραφείου Διασύνδεσης Α.Π.Θ.: Νόρμα Βαβάτση Χριστάκη, καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Ερευνητής:

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας των ετών 2005 & 2006 Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Τμήματα: ς, Ποιμαντικής & Κοινωνικής ς 1 Μελέτη απορρόφησης του

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ EYPΩΠAΪKH ENΩΣH

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ EYPΩΠAΪKH ENΩΣH EYPΩΠAΪKH ENΩΣH ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ Στο πλαίσιο του προγράμματος Συνεργασία, σύμφωνα με τον καν. 1334/02, υλοποιήθηκαν από την ΕΟΠ Ελαιουργική με 23 Οργανώσεις Παραγωγών μέλη της, 17 συνολικά δράσεις,

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΜΠΕΛΙΟΥ ΣΤΗ ΘΗΒΑ

ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΜΠΕΛΙΟΥ ΣΤΗ ΘΗΒΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΜΠΕΛΙΟΥ ΣΤΗ ΘΗΒΑ Βιολογική γεωργία είναι ένα σύστηµα διαχείρισης και παραγωγής αγροτικών προϊόντων που στηρίζεται σε φυσικές διεργασίες δηλαδή στη µη χρησιµοποίηση µη χηµικών µεθόδων

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΑ ΠΡΟΕ ΡΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑΣ ΕΝΩΣΗΣ ΝΕΩΝ ΑΓΡΟΤΩΝ ΘΕΟ ΩΡΟΥ ΒΑΣΙΛΟΠΟΥΛΟΥ ΗΜΕΡΙ Α ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΕΚΘΕΣΗΣ AGROQUALITY FESTIVAL. Αγαπητοί φίλοι και φίλες,

ΟΜΙΛΙΑ ΠΡΟΕ ΡΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑΣ ΕΝΩΣΗΣ ΝΕΩΝ ΑΓΡΟΤΩΝ ΘΕΟ ΩΡΟΥ ΒΑΣΙΛΟΠΟΥΛΟΥ ΗΜΕΡΙ Α ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΕΚΘΕΣΗΣ AGROQUALITY FESTIVAL. Αγαπητοί φίλοι και φίλες, ΟΜΙΛΙΑ ΠΡΟΕ ΡΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑΣ ΕΝΩΣΗΣ ΝΕΩΝ ΑΓΡΟΤΩΝ ΘΕΟ ΩΡΟΥ ΒΑΣΙΛΟΠΟΥΛΟΥ ΗΜΕΡΙ Α ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΕΚΘΕΣΗΣ AGROQUALITY FESTIVAL Αγαπητοί φίλοι και φίλες, Αποτελεί κοινή διαπίστωση πως η κρίση που βιώνει η χώρα

Διαβάστε περισσότερα

Βιοποικιλότητα & Αγροτικά Οικοσυστήματα

Βιοποικιλότητα & Αγροτικά Οικοσυστήματα ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΜΕΘΟΔΟΥ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΥ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΥ ΑΠΟΤΥΠΩΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΑΕΙΦΟΡΑ ΑΓΡΟ- ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ: Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΟΥ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΥ ΕΛΑΙΩΝΑ Χρονική Διάρκεια: Οκτώβριος 2010 Ιούνιος 2014 Προϋπολογισμός:

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΠΛΗΡΟΤΗΤΑΣ

ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΠΛΗΡΟΤΗΤΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στην παρούσα διπλωµατική εργασία µε τίτλο «Η πόλη της Καστοριάς ως τουριστικός προορισµός», µελετάται η σχέση τουρισµού και πόλης, εξετάζοντας αν η αλλαγή που παρατηρείται σήµερα στη φυσιογνωµία

Διαβάστε περισσότερα

(Ψηφίσματα, συστάσεις και γνωμοδοτήσεις) ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

(Ψηφίσματα, συστάσεις και γνωμοδοτήσεις) ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ 22.7.2010 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης C 200/1 Ι (Ψηφίσματα, συστάσεις και γνωμοδοτήσεις) ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 13ης Ιουλίου 2010 σχετικά με κατευθυντήριες γραμμές

Διαβάστε περισσότερα

econtentplus programme Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση Δρ. Δημήτριος Αντωνόπουλος Φυτπροστασία στη Βιολογική Γεωργία

econtentplus programme Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση Δρ. Δημήτριος Αντωνόπουλος Φυτπροστασία στη Βιολογική Γεωργία Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση econtentplus programme http://www.organic-edunet.eu 1 Η Φυτοπροστασία στα πλαίσια της Βιολογικής Γεωργίας Εισαγωγικές έννοιες Δρ. Δημήτριος Αντωνόπουλος PhD Γεωπονικών

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας των ετών 2005 & 2006 Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών 1 Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας των ετών

Διαβάστε περισσότερα

Τα Βασικά Χαρακτηριστικά του Ελληνικού Πρωτογενούς Τομέα

Τα Βασικά Χαρακτηριστικά του Ελληνικού Πρωτογενούς Τομέα 1 Τα Βασικά Χαρακτηριστικά του Ελληνικού Πρωτογενούς Τομέα Αλεξιάδης, Σ. (Ph.d. in Regional Economics) Κοκκίδης, Σ. (Πτυχιούχος Στατιστικής) Σπανέλλης, Λ. (MSc στην Στατιστική) * Εισαγωγή Ο αγροτικός τομέας

Διαβάστε περισσότερα

Δράση 1.1: βιολογική γεωργία ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ 2007-2013

Δράση 1.1: βιολογική γεωργία ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ 2007-2013 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ 2007-2013 Άξονας 2 : Προστασία του περιβάλλοντος και αειφόρος διαχείριση των φυσικών πόρων Μέτρο 2.1.4 : Γεωργό-περιβαλλοντικές ενισχύσεις Δράση 1.1: βιολογική

Διαβάστε περισσότερα

H ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΤΗΣ ΓΕΩΡΓΙΑΣ Γεωργία είναι το σύνολο των δραστηριοτήτων που σχετίζονται µε την καλλιέργεια του εδάφους της γης µε σκοπό την παραγωγή φυτ

H ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΤΗΣ ΓΕΩΡΓΙΑΣ Γεωργία είναι το σύνολο των δραστηριοτήτων που σχετίζονται µε την καλλιέργεια του εδάφους της γης µε σκοπό την παραγωγή φυτ ΗΓΕΩΡΓΙΚΗΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΒΙΩΣΙΜΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΛΑΜΠΡΙΝΗ ΚΑΡΑΣΑΒΒΑ Α 2 H ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΤΗΣ ΓΕΩΡΓΙΑΣ Γεωργία είναι το σύνολο των δραστηριοτήτων που σχετίζονται µε την καλλιέργεια του εδάφους της γης µε σκοπό την παραγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Η χωρική διαφοροποίηση της ανάπτυξης της βιολογικής γεωργίας στην Ελλάδα

Η χωρική διαφοροποίηση της ανάπτυξης της βιολογικής γεωργίας στην Ελλάδα Η χωρική διαφοροποίηση της ανάπτυξης της βιολογικής γεωργίας στην Ελλάδα Χρήστος Βακουφάρης, Γεωπόνος, Ερευνητής στο Εργαστήριο Τοπικής και Νησιωτικής Ανάπτυξης, Πανεπιστήµιο Αιγαίου, Κτίριο Ξενία, Μυτιλήνη,

Διαβάστε περισσότερα

Οι επιστημονικές δημοσιεύσεις από τα Ελληνικά ΑΕΙ υπερβαίνουν τον ευρωπαϊκό μ.ο., καθώς και ο δείκτης: επιστημονικές δημοσιεύσεις ανά εκατομμύριο

Οι επιστημονικές δημοσιεύσεις από τα Ελληνικά ΑΕΙ υπερβαίνουν τον ευρωπαϊκό μ.ο., καθώς και ο δείκτης: επιστημονικές δημοσιεύσεις ανά εκατομμύριο Π. Καρανικόλας Οι επιστημονικές δημοσιεύσεις από τα Ελληνικά ΑΕΙ υπερβαίνουν τον ευρωπαϊκό μ.ο., καθώς και ο δείκτης: επιστημονικές δημοσιεύσεις ανά εκατομμύριο πληθυσμού Υστερούμε: στην ενίσχυση των

Διαβάστε περισσότερα

3ο Ενημερωτικό Δελτίο του έργου EU-WATER Διακρατική ολοκληρωμένη διαχείριση των υδατικών πόρων στη γεωργία http://www.eu-water.eu Αειφορική Αγροτική Ανάπτυξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση Το πρόγραμμα EU.WATER

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογική µηδική. Τζουραµάνη Ε., Σιντόρη Αλ., Λιοντάκης Αγ., Ναβρούζογλου Π., Παπαευθυµίου Μ. Καρανικόλας Π. και Αλεξόπουλος Γ.

Βιολογική µηδική. Τζουραµάνη Ε., Σιντόρη Αλ., Λιοντάκης Αγ., Ναβρούζογλου Π., Παπαευθυµίου Μ. Καρανικόλας Π. και Αλεξόπουλος Γ. Ινστιτούτο Γεωργοοικονοµικών και Κοινωνιολογικών Ερευνών Εθνικό Ίδρυµα Αγροτικής Έρευνας Λ. ηµοκρατίας 61, 135 61 Αγ. Ανάργυροι, Αττική Τηλ. 210 27 56 596, Fax 210 27 51 937 Email tzouramani.inagrop@nagref.gr

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 3: : Ασφάλεια Βιολογικών Τροφίμων

Ενότητα 3: : Ασφάλεια Βιολογικών Τροφίμων Ενότητα 3: : Ασφάλεια Βιολογικών Τροφίμων Διάλεξη 3.1: Ασφάλεια βιολογικών τροφίμων & προστασία καταναλωτών Εργαστήριο Πληροφορικής Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών http://infolab.aua.gr Δομή παρουσίασης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΘΕΩΡΙΑΣ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΘΕΩΡΙΑΣ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗ / ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΣΕ ΩΡΕΣ ΘΕΩΡΙΑ ΠΡΑΚ. ΣΥΝΟΛΟ 1 2 3 4 5 6 7 8 01/07/2014 15:00-21:00 Γενική Γεωργία Τα επιμέρους θεματικά αντικείμενα κατάρτισης της

Διαβάστε περισσότερα

Οι επιστημονικές δημοσιεύσεις από τα Ελληνικά ΑΕΙ υπερβαίνουν τον ευρωπαϊκό μ.ο., καθώς και ο δείκτης: επιστημονικές δημοσιεύσεις ανά εκατομμύριο

Οι επιστημονικές δημοσιεύσεις από τα Ελληνικά ΑΕΙ υπερβαίνουν τον ευρωπαϊκό μ.ο., καθώς και ο δείκτης: επιστημονικές δημοσιεύσεις ανά εκατομμύριο Π. Καρανικόλας Οι επιστημονικές δημοσιεύσεις από τα Ελληνικά ΑΕΙ υπερβαίνουν τον ευρωπαϊκό μ.ο., καθώς και ο δείκτης: επιστημονικές δημοσιεύσεις ανά εκατομμύριο πληθυσμού Υστερούμε: στην ενίσχυση των

Διαβάστε περισσότερα

Η Μελέτη Περίπτωσης για τη Σύρο: Υλοποιημένες δράσεις και η επιθυμητή συμβολή φορέων του νησιού

Η Μελέτη Περίπτωσης για τη Σύρο: Υλοποιημένες δράσεις και η επιθυμητή συμβολή φορέων του νησιού Κείμενο εργασίας στα πλαίσια του ερευνητικού έργου WASSERMed Η Μελέτη Περίπτωσης για τη Σύρο: Υλοποιημένες δράσεις και η επιθυμητή συμβολή φορέων του νησιού Σχολή Χημικών Μηχανικών ΕΜΠ Μονάδα Διαχείρισης

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας των ετών 2005 & 2006 Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Ιατρική 1 Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας των

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας των ετών 2005 & 2006 Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Θετικών Επιστημών 1 Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας

Διαβάστε περισσότερα

Αγροτική Κοινωνιολογία

Αγροτική Κοινωνιολογία Αγροτική Κοινωνιολογία Θεματική ενότητα 5: Μεταβολές στην απασχόληση των αγροτικών περιοχών 1/2 Όνομα καθηγητή: Χαράλαμπος Κασίμης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης Εκπαιδευτικοί στόχοι Στόχοι

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Παιδαγωγική Σχολή Τμήμα: Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης 1 Ιδρυματικά Υπεύθυνη Γραφείου Διασύνδεσης Α.Π.Θ.: Νόρμα Βαβάτση Χριστάκη, καθηγήτρια

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Φαρμακευτική 1 Ιδρυματικά Υπεύθυνη Γραφείου Διασύνδεσης Α.Π.Θ.: Νόρμα Βαβάτση Χριστάκη, καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Ερευνητής: Δρ.

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΑΚΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΚΑΙ ΑΝΘΟΚΟΜΙΑΣ

ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΑΚΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΚΑΙ ΑΝΘΟΚΟΜΙΑΣ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΑΚΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΚΑΙ ΑΝΘΟΚΟΜΙΑΣ ΚΩΔΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ 6142 Οι πτυχιούχοι του Τμήματος με βάση τις εξειδικευμένες επιστημονικές και τεχνικές γνώσεις τους ασχολούνται

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Καλών Τεχνών Τμήματα Εικαστικών & Εφαρμοσμένων Τεχνών, Θεάτρου, Μουσικών Σπουδών 1 Ιδρυματικά Υπεύθυνη Γραφείου Διασύνδεσης Α.Π.Θ.:

Διαβάστε περισσότερα

Χάραξη πολιτικής για την προώθηση αειφόρων μορφών γεωργίας και τη στήριξη νέων αγροτών

Χάραξη πολιτικής για την προώθηση αειφόρων μορφών γεωργίας και τη στήριξη νέων αγροτών Χάραξη πολιτικής για την προώθηση αειφόρων μορφών γεωργίας και τη στήριξη νέων αγροτών Αθανάσιος Θεοχαρόπουλος Γεωπόνος M.Sc., Διδάκτωρ Αγροτικής Οικονομίας Α.Π.Θ. Υπεύθυνος Τομέα Αγροτικής Πολιτικής ΔΗΜΑΡ

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας των ετών 2005 & 2006 Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Φιλολογία Τμήμα Τμήμα Φιλοσοφίας και Παιδαγωγικής 1 Μελέτη απορρόφησης

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας των ετών 2005 & 2006 Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Οικονομική Επιστήμη Τμήμα Οικονομικών

Διαβάστε περισσότερα

4.2 Μελέτη Επίδρασης Επεξηγηματικών Μεταβλητών

4.2 Μελέτη Επίδρασης Επεξηγηματικών Μεταβλητών 4.2 Μελέτη Επίδρασης Επεξηγηματικών Μεταβλητών Στο προηγούμενο κεφάλαιο (4.1) παρουσιάστηκαν τα βασικά αποτελέσματα της έρευνάς μας σχετικά με την άποψη, στάση και αντίληψη των μαθητών γύρω από θέματα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΠΟΥ ΕΠΙ ΡΟΥΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΠΟΥ ΕΠΙ ΡΟΥΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΠΟΥ ΕΠΙ ΡΟΥΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Με την ολοένα και ταχύτερη ανάπτυξη των τεχνολογιών και των επικοινωνιών και ιδίως τη ραγδαία, τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης

Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ «Ολοκληρωμένη Ανάπτυξη και Διαχείριση του Αγροτικού Χώρου» Ενότητα 8: Η Νέα Αγροτικότητα, η Πολυλειτουργική Ύπαιθρος και οι Νέες Πολιτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΙΔΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΠΑΑ ΜΟΝΑΔΑ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΙΔΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΠΑΑ ΜΟΝΑΔΑ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΙΔΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΠΑΑ 2014-2020 ΜΟΝΑΔΑ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΝΕΩΝ, ΚΑΙΝΟΤΟΜΩΝ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ Κάθε νέα ιδέα που εφαρμόζεται

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας των ετών 2005 & 2006 Τμήμα Ιστορίας - Αρχαιολογίας Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Ιστορία-Αρχαιολογία Τμήμα Ιστορίας

Διαβάστε περισσότερα

Αγροτική Κοινωνιολογία

Αγροτική Κοινωνιολογία Αγροτική Κοινωνιολογία Θεματική ενότητα 7: Η αγροτική οικογένεια & η εκμετάλλευση 3/3 Όνομα καθηγητή: Χαράλαμπος Κασίμης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης Εκπαιδευτικοί στόχοι Στόχος αυτής της

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΨΗΦΙΣΜΑΤΟΣ

ΣΧΕΔΙΟ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΨΗΦΙΣΜΑΤΟΣ Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο 2014-2019 Επιτροπή Περιβάλλοντος, Δημόσιας Υγείας και Ασφάλειας των Τροφίμων 21.10.2016 2016/2903(RSP) ΣΧΕΔΙΟ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΨΗΦΙΣΜΑΤΟΣ εν συνεχεία της ερώτησης με αίτημα προφορικής απάντησης

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης

Έρευνα Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης Έρευνα Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης 1 ΤΥΠΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΕΡΙΟΧΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΔΟΜΗΜΕΝΟΥ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Ιανουάριος Μάρτιος 2013 ΜΕΘΟΔΟΣ ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Φιλική προς το περιβάλλον παραγωγή βιομάζας Θ.Α. ΓΕΜΤΟΣ ΕΥ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ

Φιλική προς το περιβάλλον παραγωγή βιομάζας Θ.Α. ΓΕΜΤΟΣ ΕΥ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Φιλική προς το περιβάλλον παραγωγή βιομάζας Θ.Α. ΓΕΜΤΟΣ ΕΥ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Εισαγωγή Όπως είναι γνωστό η χώρα μας πρέπει να συμμορφωθεί με διεθνείς συμβάσεις που την υποχρεώνουν να επιτύχει μέχρι το 2020

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική Εκπαίδευση

Περιβαλλοντική Εκπαίδευση ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 3: Αειφορική γεωργία και ανάπτυξη Αφροδίτη Παπαδάκη-Κλαυδιανού Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας των ετών 2005 & 2006 Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Ψυχολογία 1 Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας των

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση των εδαφικών πόρων στις ορεινές περιοχές υπό το πρίσμα της κλιματικής μεταβολής. Δημ. Αλιφραγκής Καθηγητής, ΑΠΘ

Διαχείριση των εδαφικών πόρων στις ορεινές περιοχές υπό το πρίσμα της κλιματικής μεταβολής. Δημ. Αλιφραγκής Καθηγητής, ΑΠΘ Διαχείριση των εδαφικών πόρων στις ορεινές περιοχές υπό το πρίσμα της κλιματικής μεταβολής Δημ. Αλιφραγκής Καθηγητής, ΑΠΘ Τα paleosols θεωρούνται και ως λείψανα εδαφών των οποίων η μελέτη αποτελεί ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΣΤΟ ΝΕΟ ΠΑΑ

ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΣΤΟ ΝΕΟ ΠΑΑ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΣΤΟ ΝΕΟ ΠΑΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ (ΠΑΑ) 2014-2020 ΜΕΤΡΟ 16 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΙΔΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Νάουσας. Εθνικό Δίκτυο Σχολείων «Γεωργία και Περιβάλλον» Γαία αειφόρος. Γαία μήτρα ζωής. Αναζητώντας το ευ ζην.

Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Νάουσας. Εθνικό Δίκτυο Σχολείων «Γεωργία και Περιβάλλον» Γαία αειφόρος. Γαία μήτρα ζωής. Αναζητώντας το ευ ζην. Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Νάουσας Εθνικό Δίκτυο Σχολείων «Γεωργία και Περιβάλλον» Γαία αειφόρος. Γαία μήτρα ζωής. Αναζητώντας το ευ ζην. Νάουσα 2008 Περιβαλλοντική Εκπαίδευση & «Γεωργία» Ο περιβαλλοντικός

Διαβάστε περισσότερα

«Αναδιάρθρωση της καλλιέργειας του καπνού µε άλλες ανταγωνιστικές καλλιέργειες»

«Αναδιάρθρωση της καλλιέργειας του καπνού µε άλλες ανταγωνιστικές καλλιέργειες» «Αναδιάρθρωση της καλλιέργειας του καπνού µε άλλες ανταγωνιστικές καλλιέργειες» Τεχνικοοικονοµική Ανάλυση 1 www.agribusiness.uoi.gr Υπεύθυνος έργου: Φωτόπουλος Χρήστος: Καθηγητής Marketing Management Τροφίµων

Διαβάστε περισσότερα

Μάρκετινγκ βιολογικών αγροτικών προϊόντων H στάση των καταναλωτών απέναντι στα βιολογικά προϊόντα

Μάρκετινγκ βιολογικών αγροτικών προϊόντων H στάση των καταναλωτών απέναντι στα βιολογικά προϊόντα Μάρκετινγκ βιολογικών αγροτικών προϊόντων H στάση των καταναλωτών απέναντι στα βιολογικά προϊόντα Δρ Ιωάννα Γιαννούκου Σύμβουλος Επιχειρήσεων Ερευνήτρια Πανεπιστήμιο Πατρών Βασικοί ορισμοί Βιολογική γεωργία:

Διαβάστε περισσότερα

Η νέα Κοινή Αγροτική Πολιτική και η βιώσιμη αγροτική ανάπτυξη στην Ελλάδα

Η νέα Κοινή Αγροτική Πολιτική και η βιώσιμη αγροτική ανάπτυξη στην Ελλάδα Η νέα Κοινή Αγροτική Πολιτική και η βιώσιμη αγροτική ανάπτυξη στην Ελλάδα Νίκος Χρυσόγελος Ευρωβουλευτής των Οικολόγων Πράσινων/ Περιφερειακός Σύμβουλος Νοτίου Αιγαίου www.chrysogelos.gr Αναθεώρηση: για

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας των ετών 2005 & 2006 Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Κτηνιατρική 1 Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας

Διαβάστε περισσότερα

8. Συµπεράσµατα Προτάσεις

8. Συµπεράσµατα Προτάσεις 8. Συµπεράσµατα Προτάσεις Όπως φάνηκε από όλα τα παραπάνω ο οικότοπος των Μεσογειακών Εποχικών Λιµνίων αποτελεί συγκριτικό πλεονέκτηµα των περιοχών µελέτης και η διατήρηση του µπορεί να συνδυαστεί άµεσα

Διαβάστε περισσότερα

«Αναδιάρθρωση της καλλιέργειας του καπνού µε άλλες ανταγωνιστικές καλλιέργειες»

«Αναδιάρθρωση της καλλιέργειας του καπνού µε άλλες ανταγωνιστικές καλλιέργειες» «Αναδιάρθρωση της καλλιέργειας του καπνού µε άλλες ανταγωνιστικές καλλιέργειες» Τεχνικοοικονοµική Ανάλυση: Νοµός Αιτωλοακαρνανίας 1 www.agribusiness.uoi.gr Υπεύθυνος έργου: Φωτόπουλος Χρήστος: Καθηγητής

Διαβάστε περισσότερα

προϊόντων ένα τρίπτυχο: Ποιότητα Ασφάλεια καταναλωτή Περιβαλλοντική μέριμνα.

προϊόντων ένα τρίπτυχο: Ποιότητα Ασφάλεια καταναλωτή Περιβαλλοντική μέριμνα. η καλλιεργεια της μηδικης στo ΝΟΜΟ ΛΑΡΙΣΑΣ Σήμερα όσο ποτέ άλλοτε το ζητούμενο στην Ελληνική γεωργία είναι η ποιότητα και η ανταγωνιστικότητα των προϊόντων της, η γεωργική παραγωγή είναι απαραίτητο να

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΥΙΟΘΕΤΗΣΗΣ ΤΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΤΡΟΠΟΥ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΤΗΣ ΑΜΠΕΛΟΥ ΣΤΗΝ Κ. ΜΑΚΕ ΟΝΙΑ

ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΥΙΟΘΕΤΗΣΗΣ ΤΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΤΡΟΠΟΥ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΤΗΣ ΑΜΠΕΛΟΥ ΣΤΗΝ Κ. ΜΑΚΕ ΟΝΙΑ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΥΙΟΘΕΤΗΣΗΣ ΤΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΤΡΟΠΟΥ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΤΗΣ ΑΜΠΕΛΟΥ ΣΤΗΝ Κ. ΜΑΚΕ ΟΝΙΑ Ε. Οξούζη 1 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η προώθηση εναλλακτικών µορφών γεωργίας, όπως είναι η βιολογική, αποτελεί σήµερα για την ελληνική

Διαβάστε περισσότερα

23o Πανελλήνιο Συνέδριο Νέων Αγροτών Νέοι Αγρότες: Καλλιεργούμε τον Συνεργατισμό. Προβλήµατα στην Συνεργασία των Νέων Αγροτών µε τους Συνεταιρισµούς

23o Πανελλήνιο Συνέδριο Νέων Αγροτών Νέοι Αγρότες: Καλλιεργούμε τον Συνεργατισμό. Προβλήµατα στην Συνεργασία των Νέων Αγροτών µε τους Συνεταιρισµούς 23o Πανελλήνιο Συνέδριο Νέων Αγροτών Νέοι Αγρότες: Καλλιεργούμε τον Συνεργατισμό Προβλήµατα στην Συνεργασία των Νέων Αγροτών µε τους Συνεταιρισµούς Παναγιώτα Σεργάκη Επίκουρη Καθηγήτρια Αγροτικού Συνεργατισμού

Διαβάστε περισσότερα

Κοινή Γεωργική Πολιτική και Αγροτική Ανάπτυξη (2007-2013)

Κοινή Γεωργική Πολιτική και Αγροτική Ανάπτυξη (2007-2013) ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Κοινή Γεωργική Πολιτική και Αγροτική Ανάπτυξη (2007-2013) 1. Κοινή Γεωργική Πολιτική 1.1. Μεταρρύθµιση της ΚΓΠ Τον Ιούνιο 2003 εγκρίθηκε µια εκ θεµελίων µεταρρύθµιση της Κοινής Γεωργικής

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Χ ρ υ σ ο ύ λ α Π α π α ϊ ω ά ν ν ο υ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΠΡΟΙΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ

Δρ. Χ ρ υ σ ο ύ λ α Π α π α ϊ ω ά ν ν ο υ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΠΡΟΙΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ Δρ. Χ ρ υ σ ο ύ λ α Π α π α ϊ ω ά ν ν ο υ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΠΡΟΙΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ Ο ρ ι σ μ ο ί Οι βιολογικοί καλλιεργητές βασίζονται σε φυσικές μεθόδους: αμειψισπορά, αγρανάπαυση, ζωικά λιπάσματα (κοπριά)

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας των ετών 2005 & 2006 Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Τμήμα: Βιολογίας 1 Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Επιστήμες Επικοινωνίας Τμήμα Δημοσιογραφίας & Μ.Μ.Ε. 1 2 Ιδρυματικά Υπεύθυνη Γραφείου Διασύνδεσης Α.Π.Θ.: Νόρμα Βαβάτση - Χριστάκη,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΔΕΙΓΜΑΤΟΣ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΩΝ

ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΔΕΙΓΜΑΤΟΣ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΩΝ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΔΕΙΓΜΑΤΟΣ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΩΝ Χανιά -2011 1 1. Εισαγωγή Στόχος της παρούσας έρευνας είναι η προώθηση αειφόρων προτύπων παραγωγής και κατανάλωσης με παράδειγμα το Ελαιόλαδο, στα πλαίσια του

Διαβάστε περισσότερα

Αγροτική Κοινωνιολογία

Αγροτική Κοινωνιολογία Αγροτική Κοινωνιολογία Θεματική ενότητα 5: Μεταβολές στην απασχόληση των αγροτικών περιοχών 2/2 Όνομα καθηγητή: Χαράλαμπος Κασίμης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης Εκπαιδευτικοί στόχοι Στόχοι

Διαβάστε περισσότερα

Region of Central Macedonia

Region of Central Macedonia Region of Central Macedonia AGRO_LESS Final Conference Thessaloniki 30-10-2015 2 Πλήρης τίτλος: «Κοινές στρατηγικές αναφοράς για τις αγροτικές δραστηριότητες μειωμένων εισροών» Πρόγραμμα Ευρωπαϊκής Εδαφικής

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Θετικών Επιστημών 1 Ιδρυματικά Υπεύθυνη Γραφείου Διασύνδεσης Α.Π.Θ.: Νόρμα Βαβάτση - Χριστάκη, καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Ερευνητής:

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας των ετών 2005 & 2006 Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Τοπογράφοι Τμήμα Αγρονόμων Τοπογράφων Μηχανικών 1 Μελέτη απορρόφησης

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική αίδευση

Περιβαλλοντική αίδευση Περιβαλλοντική Εκ π αίδευση «Εκπαίδευση για το Περιβάλλον και την Αειφορία» Διεθνής Διάσκεψη «Περιβάλλον και κοινωνία: εκπαίδευση και ευαισθητοποίηση των πολιτών για την αειφορία» UNESCO, Θεσσαλονίκη 1997

Διαβάστε περισσότερα

Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε. Π.Μ.Σ. ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε. Π.Μ.Σ. ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε. Π.Μ.Σ. ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ 3 η Θεματική ενότητα: Ανάλυση μεθοδολογίας ερευνητικής εργασίας Σχεδιασμός έρευνας: Θεωρητικό πλαίσιο και ανάλυση μεθοδολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Η αυθεντική ηγεσία και ο ρόλος της στις αλλαγές. Ονοματεπώνυμο: Μουμτζής Ευάγγελος- Δημήτριος Σειρά: 9 Επιβλέπων Καθηγητής: Ολίβια Κυριακίδου

Η αυθεντική ηγεσία και ο ρόλος της στις αλλαγές. Ονοματεπώνυμο: Μουμτζής Ευάγγελος- Δημήτριος Σειρά: 9 Επιβλέπων Καθηγητής: Ολίβια Κυριακίδου Η αυθεντική ηγεσία και ο ρόλος της στις αλλαγές Ονοματεπώνυμο: Μουμτζής Ευάγγελος- Δημήτριος Σειρά: 9 Επιβλέπων Καθηγητής: Ολίβια Κυριακίδου Δεκέμβριος 2012 Στόχος Έρευνας Στόχος της έρευνας είναι να σκιαγραφηθούν

Διαβάστε περισσότερα