Μεταβλητότητα στο ελληνικό και στα διεθνή χρηματιστήρια κατά την περίοδο

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Μεταβλητότητα στο ελληνικό και στα διεθνή χρηματιστήρια κατά την περίοδο 2006-2008"

Transcript

1 Μεταβλητότητα στο ελληνικό και στα διεθνή χρηματιστήρια κατά την περίοδο Γεώργιος Σκιαδόπουλος Αναπληρωτής ΚαθηγητήΣ Τμήμα Χρηματοοικονομικής και Τραπεζικής Διοικητικής Πανεπιστήμιο Πειραιώς Περίληψη Στο παρόν κεφάλαιο μετρούμε τη μεταβλητότητα του ελληνικού δείκτη υψηλής κεφαλαιοποίησης FTSE/ ASE-20 όσο και των αντίστοιχων διεθνών δεικτών DAX και S&P 500 λίγο πριν και κατά την πρόσφατη κρίση της περιόδου Η ακριβής μέτρηση της μεταβλητότητας είναι σημαντική για την ορθή αποτίμηση διαφόρων τύπων χρηματοοικονομικών παραγώγων, την αποτελεσματική μέτρηση των κινδύνων, τη διαμόρφωση επενδυτικών χαρτοφυλακίων, όπως επίσης και για την εποπτεία των χρηματοοικονομικών οργανισμών. Μετρούμε τη μεταβλητότητα τόσο με τη χρήση της ιστορικής μεταβλητότητας όσο και με τη χρήση δεικτών τεκμαρτής μεταβλητότητας (ΔΤΜ, implied volatility indices). Μία σημαντική καινοτομία του παρόντος κεφαλαίου αποτελεί η κατασκευή ΔΤΜ για την ελληνική χρηματιστηριακή αγορά. Αρχικά, παρουσιάζονται οι δύο γενικές προσεγγίσεις στην εκτίμηση της μεταβλητότητας (ιστορική και τεκμαρτή). Στη συνέχεια, επεξηγούμε τις δύο προτεινόμενες μεθοδολογίες κατασκευής του ελληνικού ΔΤΜ και τις εφαρμόζουμε χρησιμοποιώντας δεδομένα από options εγγεγραμμένα στο FTSE/ASE-20. Τέλος, αξιολογούμε τα συγκριτικά αποτελέσματα από την εφαρμογή των δύο προσεγγίσεων μέτρησης της μεταβλητότητας στην ελληνική και στις ξένες αγορές. Το παρόν κεφάλαιο εκπονήθηκε προκειμένου να συμπεριληφθεί στον συλλογικό τόμο της Ελληνικής Ένωσης Τραπεζών με τίτλο «Η διεθνής κρίση, η κρίση στην ευρωζώνη και το ελληνικό χρηματοπιστωτικό σύστημα». Ευχαριστώ τον Αλέξανδρο Πυλαδαρινό για τη βοήθεια που παρείχε στην κατασκευή των ελληνικών δεικτών τεκμαρτής μεταβλητότητας, όπως επίσης και τον Δημήτρη Θωμάκο (κριτή του κεφαλαίου) για τα εποικοδομητικά σχόλιά του. 457

2 ENOΤΗΤΑ ΣΤ: ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ Η ΤΙΜΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΙΣ ΑΓΟΡΕΣ 1. Εισαγωγή Το παρόν κεφάλαιο ασχολείται με τη μέτρηση και ανάλυση της μεταβλητότητας (volatility) των αποδόσεων του ελληνικού χρηματιστηριακού δείκτη FTSE/ASE-20 και αντίστοιχων ευρωπαϊκών και αμερικανικών μετοχικών δεικτών, κατά την περίοδο Αυγούστου 2006-Δεκεμβρίου Το διάστημα αυτό περιλαμβάνει τόσο την έναρξη της πτώσης των τιμών των ακινήτων στις ΗΠΑ όσο και την περίοδο της διεθνούς χρηματοοικονομικής κρίσης. 1, 2 Η ανάλυση αυτή είναι απαραίτητη, καθώς η μεταβλητότητα είναι μια παράμετρος καθοριστικής σημασίας για τη λήψη επενδυτικών αποφάσεων και την άσκηση χρηματοοικονομικής πολιτικής από τους εποπτικούς φορείς. Η σημασία της έχει γίνει πιο εμφανής τις τελευταίες δύο δεκαετίες με την ανάπτυξη των αγορών παραγώγων και μεθοδολογιών μέτρησης των χρηματοοικονομικών κινδύνων στα πλαίσια των κανονισμών της Επιτροπής της Βασιλείας. Πιο συγκεκριμένα, η ακριβής μέτρηση της μεταβλητότητας είναι σημαντική για την ορθή αποτίμηση διαφόρων τύπων χρηματοοικονομικών παραγώγων, όπως τα δικαιώματα προαίρεσης (options), την αποτελεσματική μέτρηση των κινδύνων με τη βοήθεια μεθόδων όπως η Αξία σε Κίνδυνο (Value-at-Risk, VaR, βλ. ενδεικτικά Lambadiaris, Papadopoulou, Zoulis, και Skiadopoulos, 2003) και των συντελεστών ευαισθησίας (Greeks, βλ. Hull, 2008), και για τη διαμόρφωση επενδυτικών χαρτοφυλακίων στα πλαίσια θεωριών, όπως αυτής του Markowitz (1952, βλ. ενδεικτικά Kostakis, Panigirtzoglou και Skiadopoulos, 2011). Από την πλευρά των εποπτικών φορέων, η μέτρηση της μεταβλητότητας είναι προαπαιτούμενο για τη θέσπιση περιθωρίων ασφάλισης (margins), όπως και για τη διεξαγωγή «ελέγχων κόπωσης» (stress testing). Εξαιτίας της σημασίας της, η εξέλιξη της μεταβλητότητας παρακολουθείται καθημερινά από τους συμμετέχοντες στις χρηματαγορές, ενώ έχει προσελκύσει και το ενδιαφέρον της πανεπιστημιακής κοινότητας που ασχολείται ερευνητικά με τον χώρο της χρηματοοικονομικής. Πλέον υπάρχει μια πλούσια βιβλιογραφία αναφορικά με τις μεθόδους εκτίμησης/μοντελοποίησης της μεταβλητότητας και την πρακτική εφαρμογή αυτών στις χρηματαγορές. Μία από τις δυσκολίες που ανακύπτουν στη μελέτη της συμπεριφοράς της μεταβλητότητας είναι ότι αυτή είναι μία μη-παρατηρήσιμη (non-observable) παράμετρος και, συνεπώς, πρέπει να εκτιμηθεί. Στη διεθνή βιβλιογραφία υπάρχουν δύο γενικές προσεγγίσεις αναφορικά με την εκτίμησή της (βλ. Figlewski, 1997). Η πρώτη βασίζεται σε παρελθόντα (ιστορικά) στοιχεία αναφορικά με τις παρελθούσες αποδόσεις του περιουσιακού στοιχείου υπό μελέτη. Η μεταβλητότητα που εκτιμάται βάσει αυτών καλείται και ιστορική μεταβλητότητα (historical volatility). Η δεύτερη προσέγγιση χρησιμοποιεί τις αγοραίες τιμές των options προκειμένου να υπολογίσει την τεκμαρτή μεταβλητότητα (implied volatility). Σε κάθε χρονική στιγμή και για option με συγκεκριμένη τιμή εξάσκησης και χρόνο μέχρι τη λήξη, ως τεκμαρτή μεταβλητότητα ορίζεται η τιμή της μεταβλητότητας η οποία θα εξισώσει την αγοραία τιμή ενός option με την τιμή αυτού που υπολογίζεται από το υπόδειγμα των Black-Scholes (1973). Για πολλούς ερευνητές η τεκμαρτή μεταβλητότητα θεωρείται ένας ακριβέστερος τρόπος εκτίμησης της μεταβλητότητας (Figlewski, 1997, Granger και Poon, 2003). Αυτή η αντίληψη στηρίζεται στο ότι τα options είναι περιουσιακά στοιχεία που «κοιτάζουν προς το μέλλον» (forward-looking instruments), καθώς έχουν συναρτήσεις εσόδων που εξαρτώνται από την τιμή του υποκείμενου τίτλου στη λήξη του option. Συνεπώς, οι αγοραίες τιμές των options που καθορίζονται μέσω της προσφοράς και ζήτησης είναι πιθανό να αντανακλούν τις προσδοκίες των συμμετεχόντων στην αγορά σχετικά με τη μελλοντική μεταβλητότητα. Στο παρόν κεφάλαιο εστιάζουμε στη μέτρηση της μεταβλητότητας του ελληνικού δείκτη υψηλής κεφαλαιοποίησης FTSE/ASE-20, όσο και των αντίστοιχων διεθνών δεικτών DAX και S&P 500, λίγο πριν και κατά την πρόσφατη κρίση της περιόδου Η μέτρηση θα γίνει τόσο με τη χρήση της ιστορικής 1 Ο δείκτης FTSE/ASE-20 κατασκευάζεται από τις τιμές των μετοχών των είκοσι εταιρειών με τη μεγαλύτερη κεφαλαιοποίηση στο Χρηματιστήριο Αθηνών. Θεωρείται από τους συμμετέχοντες στην ελληνική αγορά πιο αντιπροσωπευτικός της εικόνας του ελληνικού χρηματιστηρίου από ό,τι ο Γενικός Δείκτης του Χρηματιστηρίου Αθηνών και για αυτό τον λόγο επιλέχτηκε για τους σκοπούς της ανάλυσής μας. 2 Οι αναλυτές φαίνεται να συμφωνούν ότι η έναρξη της διεθνούς χρηματοοικονομικής κρίσης σηματοδοτείται από τον Αύγουστο του 2007 με την πτώχευση της αγγλικής τράπεζας παροχής στεγαστικών δανείων Northern Rock (βλ. π.χ., Gorton, 2009). 458

3 Γεώργιος Σκιαδόπουλος Μεταβλητότητα στο ελληνικό και στα διεθνή χρηματιστήρια κατά την περίοδο μεταβλητότητας όσο και με τη χρήση δεικτών τεκμαρτής μεταβλητότητας (ΔΤΜ, implied volatility indices). Πιο συγκεκριμένα, μία σημαντική καινοτομία του παρόντος κεφαλαίου αποτελεί η κατασκευή ΔΤΜ για την ελληνική χρηματιστηριακή αγορά. Ένας ΔΤΜ απεικονίζει σε κάθε χρονική στιγμή την τεκμαρτή μεταβλητότητα των αποδόσεων των τιμών του υποκείμενου τίτλου ενός «συνθετικού» option. Το option είναι συνθετικό με την έννοια ότι σε κάθε χρονική στιγμή έχει τον ίδιο χρόνο μέχρι τη λήξη. Ο πρώτος ΔΤΜ κατασκευάστηκε το 1993 από το Chicago Board Options Exchange (CBOE) και ήταν ο δείκτης VIX που αφορούσε την τεκμαρτή μεταβλητότητα του S&P 100 (ο δείκτης αυτός μετονομάστηκε σε VXO το 2004 και VIX καλείται πλέον ο δείκτης που διαφέρει από το VXO στο ότι υπολογίζεται με νέο αλγόριθμο και απεικονίζει την τεκμαρτή μεταβλητότητα του S&P 500). Ακολούθησε η κατασκευή ΔΤΜ σε μια σειρά από ευρωπαϊκά και αμερικανικά χρηματιστήρια που απεικονίζουν την τεκμαρτή μεταβλητότητα διάφορων χρηματιστηριακών δεικτών. 3 Ο λόγος της ραγδαίας εξάπλωσης των ΔΤΜ οφείλεται στο ότι έχουν πολλαπλές χρήσεις στις χρηματαγορές. Ο κύριος λόγος που εισήχθησαν ήταν για να αποτελέσουν τον υποκείμενο τίτλο σε παράγωγα μεταβλητότητας (volatility derivatives), τα οποία στις ημέρες μας παρουσιάζουν ιδιαίτερα υψηλό όγκο συναλλαγών τόσο σε εξω-χρηματιστηριακές όσο και σε χρηματιστηριακές συναλλαγές (βλ. Brenner and Galai, 1989, 1993, για τις αρχικές σκέψεις στη δημιουργία αυτών των παραγώγων, Psychoyios και Skiadopoulos, 2006, Dotsis, Psychoyios και Skiadopoulos, 2007, όπως και Carr και Lee, 2009, για μια ανασκόπηση των παραγώγων σε μεταβλητότητα). 4 ΟΙ ΔΤΜ χρησιμοποιούνται επίσης για τον υπολογισμό της αξίας σε κίνδυνο (βλ. Giot, 2005α), για να προβλέψουν τη μελλοντική πορεία του χρηματιστηριακού δείκτη στον οποίο αναφέρονται (βλ. Stendahl, 1994, Whaley, 2000), όπως και για να προβλέψουν τη μελλοντική μεταβλητότητα του χρηματιστηριακού δείκτη (βλ. Fleming, Ostdiek και Whaley, 1995, Moraux, Navatte και Villa, 1999, Simon, 2003, Corrado και Miller, 2005, Giot, 2005β, και Giamouridis και Skiadopoulos, 2010), για μια ανασκόπηση της βιβλιογραφίας αναφορικά με τη χρήση ΔΤΜ στη λήψη επενδυτικών αποφάσεων. Επίσης υπάρχει μια εκτεταμένη πλέον βιβλιογραφία αναφορικά με τον τρόπο κίνησης των ΔΤΜ στον χρόνο και στο κατά πόσο μπορεί αυτή να προβλεφτεί, ώστε να χρησιμοποιηθεί για κατασκευή επικερδών στρατηγικών διαπραγμάτευσης με τη χρήση παραγώγων μεταβλητότητας (βλ. ενδεικτικά Dotsis, Psychoyios και Skiadopoulos, 2007, Konstantinidi, Skiadopoulos και Tzagkaraki, 2008, Konstantinidi και Skiadopoulos, 2010). Στην ελληνική χρηματιστηριακή αγορά δεν υπάρχει αυτή τη στιγμή κατασκευασμένος ΔΤΜ του οποίου η τιμή να υπολογίζεται καθημερινά, αν και στην ακαδημαϊκή βιβλιογραφία υπάρχουν δύο μελέτες που ασχολήθηκαν με την κατασκευή ελληνικού ΔΤΜ. Η πρώτη από τον Skiadopoulos (2004) και η δεύτερη από τους Siriopoulos και Fessas (2008). Οι μελέτες αυτές κατασκευάζουν έναν δείκτη μέτρησης της τεκμαρτής μεταβλητότητας του FTSE/ASE-20 χρησιμοποιώντας όμως διαφορετικούς αλγόριθμους κατασκευής. Η πρώτη αναπτύσσει αλγόριθμο που προσομοιάζει εκείνο της κατασκευής του ΔΤΜ VXO λαμβάνοντας όμως υπόψη τις ιδιαιτερότητες σε όρους ρευστότητας της ελληνικής αγοράς. Η δεύτερη εφαρμόζει τον αλγόριθμο κατασκευής του ΔΤΜ VΙΧ σε δεδομένα της ελληνικής αγοράς. Αν και η δεύτερη μελέτη είναι πιο κοντά στη σύγχρονη τάση κατασκευής ΔΤΜ εντούτοις υπόκειται σε δύο σημεία κριτικής. Πρώτον, δεν αντιμετωπίζει τα σημαντικά προβλήματα στα σφάλματα μέτρησης των αγοραίων τιμών των options τα οποία αναπόφευκτα επηρεάζουν τη μέτρηση των τεκμαρτών μεταβλητοτήτων (βλ. Hentschel, 2003). Δεύτερον, δεν επιλύει το πρόβλημα της διαπραγμάτευσης πεπερασμένου αριθμού options, κάτι το οποίο επηρεάζει σημαντικά τον ορθό υπολογισμό του ΔΤΜ (βλ. Jiang και Tian, 2005, 2007). Αντιθέτως, ο τρόπος κατασκευής του ΔΤΜ που προτείνουμε στην παρούσα μελέτη αντιμετωπίζει και τα δύο αυτά προβλήματα λαμβάνοντας υπόψη τις 3 Χαρακτηριστικά παραδείγματα τέτοιων ΔΤΜ αποτελούν μεταξύ άλλων οι VXD και VXN (ΗΠΑ), VAEX (Ολλανδία), VBEL (Βέλγιο), VCAC (Γαλλία), VDAX και VDAX-New (Γερμανία), VSMI (Ελβετία) και VSTOXX (δείκτης ευρωζώνης). 4 Το CBOE εισήγαγε πρώτο συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης στο VIX (VIX volatility futures) το Τα παράγωγα μεταβλητότητας χρησιμοποιούνται για αντιστάθμιση του κινδύνου μεταβλητότητας, ο οποίος είναι υπαίτιος για την κατάρρευση χρηματοοικονομικών ιδρυμάτων, όπως η Barings Bank και η Long-Term-Capital Management (βλ. και Psychoyios και Skiadopoulos, 2006). Επίσης χρησιμοποιούνται για κερδοσκοπία στοιχηματίζοντας σε μεταβολές της μεταβλητότητας (volatility trading, βλ. Carr και Madan, 1998, για ανασκόπηση των σχετικών τεχνικών). 459

4 ENOΤΗΤΑ ΣΤ: ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ Η ΤΙΜΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΙΣ ΑΓΟΡΕΣ προτάσεις των Jiang και Tian (2005, 2007). Ελπίζουμε ότι με το παρόν κεφάλαιο, μεταξύ άλλων, δίνουμε και τη δυνατότητα στους συμμετέχοντες στην ελληνική αγορά να κατασκευάσουν ένα αξιόπιστο ΔΤΜ. Το κεφάλαιο διαρθρώνεται ως εξής. Στην επόμενη ενότητα ορίζουμε την έννοια της μεταβλητότητας και παρουσιάζουμε τις δύο γενικές προσεγγίσεις αναφορικά με την εκτίμησή της, αναφέροντας και κάποιες λεπτομέρειες σχετικά με την κατασκευή ΔΤΜ. Στην τρίτη ενότητα θα παρουσιάσουμε τη βάση δεδομένων. Στην τέταρτη ενότητα θα μελετήσουμε κάποιες ιδιότητες της ιστορικής μεταβλητότητας και των ΔΤΜ στο ελληνικό και στα ξένα χρηματιστήρια. Η κατασκευή των ελληνικών ΔΤΜ θα περιγραφεί. Η πέμπτη ενότητα θα συνοψίσει. 2. Μεταβλητότητα 2.1 Ορισμός και εκτίμηση της μεταβλητότητας Ο ορισμός της έννοιας της μεταβλητότητας ενός περιουσιακού στοιχείου απαιτεί τον προσδιορισμό ενός υποδείγματος που περιγράφει την κίνηση της τιμής αυτού του στοιχείου στον χρόνο. Προς αυτό τον σκοπό, έχει υιοθετηθεί από τους ακαδημαϊκούς και τους επαγγελματίες στον χώρο της χρηματοοικονομικής το υπόδειγμα της Γεωμετρικής Κίνησης κατά Brown (Geometric Brownian Motion, GBM), το οποίο δίνεται από την ακόλουθη στοχαστική διαφορική εξίσωση: όπου S t και W t η τιμή του περιουσιακού στοιχείου και της κίνησης του Brown τη χρονική στιγμή t, αντίστοιχα, και μ και v σταθερές παράμετροι. Η παράμετρος v καλείται μεταβλητότητα (volatility) και είναι σταθερή στον χρόνο στα πλαίσια της υιοθέτησης της GBM. 5 Με δεδομένο ότι αποδεχόμαστε την εξίσωση (1), είναι εφικτή η εξαγωγή μιας φόρμουλας προσδιορισμού της μεταβλητότητας σε όρους της τυπικής απόκλισης των (συνεχώς επανατοκιζόμενων) αποδόσεων του S. Πιο συγκεκριμένα, έστω ότι παρατηρούμε την τιμή του περιουσιακού στοιχείου σε χρονικά σημεία που ισαπέχουν κατά ετησιοποιημένο χρονικό διάστημα Δt. Μπορεί να αποδειχθεί ότι (βλ. π.χ. Hull, 2008): όπου σ είναι η τυπική απόκλιση των συνεχώς επανατοκιζόμενων αποδόσεων της τιμής του περιουσιακού στοιχείου και Δt το ετησιοποιημένο χρονικό διάστημα που μεσολαβεί μεταξύ της παρατήρησης S t-1 και S t. Η μεταβλητότητα είναι μη-παρατηρήσιμη παράμετρος και συνεπώς πρέπει να εκτιμηθεί όταν απαιτείται από κάποιο υπόδειγμα (π.χ. αποτίμησης options ή υπολογισμού της αξίας σε κίνδυνο). Δύο συνήθεις μέθοδοι εκτίμησης της μεταβλητότητας είναι είτε με τη χρήση ιστορικών στοιχείων, είτε με τη χρήση αγοραίων τιμών options (βλ. Figlewski, 1997, Granger και Poon, 2003). Η πρώτη μέθοδος απαιτεί την επιλογή ενός στατιστικού υποδείγματος/εκτιμητή ο οποίος θα χρησιμοποιηθεί για την εκτίμηση της τυπικής απόκλισης στην εξίσωση (2). Η δεύτερη μέθοδος εξισώνει τη χρονική στιγμή t την αγοραία τιμή του option με το υπόδειγμα των Black-Scholes (1973) και λύνει ως προς την τεκμαρτή μεταβλητότητα v imp,t, δηλαδή: (1) (2) (3) 5 Από μαθηματικής άποψης, ο αυστηρός ορισμός του v είναι ως στιγμιαία μεταβλητότητα (instantaneous volatility). Υπάρχει μια πλούσια βιβλιογραφία που αναιρεί την υπόθεση περί σταθερότητας στον χρόνο της μεταβλητότητας και μοντελοποιεί την κίνηση αυτής με εναλλακτικές στοχαστικές διαδικασίες (βλ. Psychoyios, Skiadopoulos και Alexakis, 2003, για μια ανασκόπηση της βιβλιογραφίας). 460

5 Γεώργιος Σκιαδόπουλος Μεταβλητότητα στο ελληνικό και στα διεθνή χρηματιστήρια κατά την περίοδο όπου το υπόδειγμα αποτίμησης των Black-Scholes (1973) το οποίο είναι συνάρτηση μόνο της τιμής του υποκείμενου τίτλου S t, της τιμής εξάσκησης K και της ημερομηνίας λήξης T του option, και του επιτοκίου χωρίς κίνδυνο r. 6 Σε περίπτωση που ο υποκείμενος τίτλος πληρώνει και μερίσματα, τότε η τεκμαρτή μεταβλητότητα ορίζεται από το υπόδειγμα του Merton (1973). 7 Εμπειρικά, παρατηρείται το φαινόμενο σε κάθε δεδομένη χρονική στιγμή και για δεδομένο υποκείμενο τίτλο, η τεκμαρτή μεταβλητότητα να εξαρτάται από την τιμή εξάσκησης και τη ληκτότητα των αντίστοιχου option (βλ. Skiadopoulos, Hodges και Clewlow, 1999, και Skiadopoulos, 2001). Συνεπώς εγείρεται το ερώτημα ποια τεκμαρτή μεταβλητότητα είναι η κατάλληλη για την πρόβλεψη της μεταβλητότητας. Η κατασκευή ΔΤΜ δίνει απάντηση στο ερώτημα αυτό, όπως θα εξηγήσουμε στην Ενότητα Κατασκευή δεικτών τεκμαρτής μεταβλητότητας Οι ΔΤΜ που θα μελετήσουμε στο παρόν κεφάλαιο κατασκευάζονται σύμφωνα με τη νέα μεθοδολογία κατασκευής του VIX. Συνοπτικά, η μεθοδολογία στηρίζεται στην ακόλουθη εξίσωση: (4) όπου T-t είναι ο χρόνος μέχρι τη λήξη (μετρούμενος σε λεπτά της ώρας), F t,t είναι η τιμή ενός προθεσμιακού συμβολαίου εκπλήρωσης (forward) η οποία τεκμαίρεται από τις αγοραίες τιμές των at-the-money options, K 0 είναι η πρώτη τιμή εξάσκησης που βρίσκεται κάτω από το F t,t, K i είναι η τιμή εξάσκησης του i-th out-of-themoney option (δηλαδή call εάν K i > K 0 και put εάν K i < K 0, και put και call εάν K i = K 0 ), ΔK i = ½ (K i+1 - K i-1 ) είναι το διάστημα μεταξύ των τιμών εξάσκησης, r είναι το επιτόκιο χωρίς κίνδυνο ληκτότητας Τ, και Q(K i ) είναι η μέση τιμή της τιμής αγοράς και πώλησης (bid-ask spread) για κάθε option με τιμή εξάσκησης K i. Η εξίσωση (4) χρησιμοποιείται για να υπολογίσει την τεκμαρτή μεταβλητότητα για δύο λήξεις T 1 και T 2, αντίστοιχα, οι οποίες εσωκλείουν την περίοδο των τριάντα ημερολογιακών ημερών. Στη συνέχεια, ο ΔΤΜ κατασκευάζεται με γραμμική παρεμβολή μεταξύ των v t,t 1 and v t,t 2 έτσι ώστε να αντιστοιχεί στις τριάντα ημερολογιακές ημέρες. 8 Το πλεονέκτημα ορισμού της μεταβλητότητας μέσω της εξίσωσης (4) είναι ότι είναι συμβατή με μια γενική κατηγορία στοχαστικών διαδικασιών που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την τιμή του υποκείμενου τίτλου (βλ. Jiang και Tian, 2005, και Carr και Wu, 2006). Πιο συγκεκριμένα, η κατασκευή του ΔΤΜ βασίζεται στην έννοια της «μη-παραμετρικής τεκμαρτής διακύμανσης» (model-free implied variance) που προτάθηκε από τους Britten-Jones και Neuberger (2000). Η θεωρητική θεμελίωση του ΔΤΜ επιτρέπει και μια ενδιαφέρουσα ερμηνεία αυτού, καθώς μπορεί να αποδειχτεί ότι το τετράγωνο του ΔΤΜ ισούται με την τιμή ενός προθεσμιακού συμβολαίου ανταλλαγής της διακύμανσης (variance swap) τα οποία διαπραγματεύονται ευρύτατα σε εξω-χρηματιστηριακές αγορές. 9 6 Ένα option είναι ένα χρηματοοικονομικό προϊόν το οποίο δίνει το δικαίωμα στον αγοραστή του να αγοράσει ή να πουλήσει (ανάλογα με το εάν το option είναι call option ή put option, αντίστοιχα) τον υποκείμενο τίτλο σε κάποια μελλοντική χρονική στιγμή T και να πληρώσει ή να λάβει, αντίστοιχα, την τιμή εξάσκησης Κ. Το αντισυμβαλλόμενο μέρος του option είναι ο πωλητής του ο οποίος λαμβάνει από τον αγοραστή του option την τιμή του option (premium) τη στιγμή τέλεσης της συμφωνίας. Το υπόδειγμα των Black-Scholes (1973) είναι ένα από τα πλέον γνωστά υποδείγματα αποτίμησης options και έχει επικρατήσει να χρησιμοποιείται για τον ορισμό και υπολογισμό της τεκμαρτής μεταβλητότητας των αποδόσεων του υποκείμενου τίτλου. Πιο συγκεκριμένα, η τεκμαρτή μεταβλητότητα ορίζεται ως η μεταβλητότητα που εξισώνει την αγοραία τιμή του option με τη θεωρητική τιμή των Black-Scholes (1973). 7 Η χρήση των υποδειγμάτων των Black-Scholes-Merton (1973) για τον υπολογισμό της τεκμαρτής μεταβλητότητας δεν συνεπάγεται αποδοχή των συγκεκριμένων υποδειγμάτων και ως ακριβή υποδείγματα για την αποτίμηση των options. Είναι γνωστό ότι οι υποθέσεις αυτών των υποδειγμάτων δεν είναι ρεαλιστικές και ως αποτέλεσμα αυτού υπάρχει μια πλούσια βιβλιογραφία εναλλακτικών υποδειγμάτων αποτίμησης (βλ. Skiadopoulos, 2001, για μια ανασκόπηση της βιβλιογραφίας). Εντούτοις, τα συγκεκριμένα υποδείγματα χρησιμοποιούνται ως «μηχανισμοί» απεικόνισης των αγοραίων τιμών των options στις αντίστοιχες τεκμαρτές μεταβλητότητες. 8 Για περισσότερες πληροφορίες, βλ. το εγχειρίδιο κατασκευής του VIX, 9 Μια συμφωνία ανταλλαγής της διακύμανσης είναι ένα προθεσμιακό συμβόλαιο όπου στη λήξη του ο αγοραστής λαμβάνει (πληρώνει) τη 461

6 ENOΤΗΤΑ ΣΤ: ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ Η ΤΙΜΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΙΣ ΑΓΟΡΕΣ 3. Δεδομένα Για την εκτίμηση της ιστορικής μεταβλητότητας, χρησιμοποιούμε ημερήσιες τιμές κλεισίματος για τους χρηματιστηριακούς δείκτες S&P 500, DAX και FTSE/ASE-20 για την περίοδο Για την ανάλυση των ΔΤΜ, χρησιμοποιούμε ημερήσιες τιμές κλεισίματος για τους ΔΤΚ VIX και VDAX-New (εφεξής VDAX) για την ίδια περίοδο. Οι δείκτες αυτοί απεικονίζουν την τεκμαρτή μεταβλητότητα των χρηματιστηριακών δεικτών S&P 500 και DAX, αντίστοιχα. Όλα τα παραπάνω στοιχεία αποκτήθηκαν από τη βάση δεδομένων Bloomberg. Με δεδομένο ότι για την ελληνική αγορά δεν υπάρχει επίσημος ΔΤΜ, κατασκευάζουμε το ΔΤΜ VASE-20 για την αντίστοιχη περίοδο που εξετάζουμε τους υπόλοιπους ευρωπαϊκούς δείκτες. Για την κατασκευή του ακολουθούμε τη γενική μεθοδολογία κατασκευής του VIX με κάποιες τροποποιήσεις όμως, που προτάθηκαν από τους Jiang και Tian (2005, 2007) προκειμένου να μειώσουμε τα αριθμητικά σφάλματα υπολογισμού που προέρχονται από το γεγονός ότι υπάρχει πεπερασμένος αριθμός options που διαπραγματεύονται. Επίσης, για σκοπούς σύγκρισης κατασκευάζουμε και τον δείκτη GVIX, όπως αυτός προτάθηκε και κατασκευάστηκε από τον Skiadopoulos (2004). Τόσο ο VASE-20 όσο και ο GVIX αφορούν ΔΤΜ του δείκτη υψηλής κεφαλαιοποίησης FTSE/ASE-20. Για την κατασκευή τους χρησιμοποιούμε τις ημερήσιες τιμές εκκαθάρισης (settlement prices) των ευρωπαϊκών options με υποκείμενο τίτλο τον χρηματιστηριακό δείκτη FTSE/ASE Κάθε ημέρα διαπραγματεύονται έξι σειρές options με αντίστοιχες ληκτότητες: τρεις των κοντινότερων μηνών του μηνιαίου κύκλου και τρεις των κοντινότερων μηνών του τριμηνιαίου κύκλου, δηλαδή του Μαρτίου, Ιουνίου, Σεπτεμβρίου και Δεκεμβρίου, μη περιλαμβανομένων των μηνών για τους οποίους υφίσταται εισηγμένη σειρά με βάση τον μηνιαίο κύκλο. Η ημερομηνία λήξης είναι η τρίτη Παρασκευή του μήνα λήξης. Ο πολλαπλασιαστής είναι πέντε ευρώ ανά μονάδα δείκτη. Σε κάθε σειρά options στο FTSE/ASE-20 διαπραγματεύονται κάθε ημέρα συμβόλαια με έντεκα διαφορετικές τιμές εξάσκησης για τα call options και άλλες τόσες για τα put options. Νέες τιμές εξάσκησης εισάγονται καθώς ο δείκτης αλλάζει τιμή στον χρόνο. Οι τιμές εξάσκησης ισαπέχουν κατά 50 μονάδες δείκτη. 11 Τέλος, συλλέξαμε και τιμές του επιτοκίου Euribor με ληκτότητες μιας, δύο, τριών εβδομάδων και ενός και δύο μηνών. Τα επιτόκια των ενδιάμεσων ληκτοτήτων υπολογίστηκαν με γραμμική παρεμβολή όπου αυτά απαιτήθηκαν και, εν συνεχεία, μετατράπηκαν σε συνεχώς επανατοκιζόμενα. Η μερισματική απόδοση του FTSE/ASE-20 υπολογίστηκε ως τεκμαρτή μερισματική απόδοση χρησιμοποιώντας την ισοδυναμία δικαιώματος αγοράς-δικαιώματος πώλησης (put-call parity) και τη σχέση αποτίμησης συμβολαίων μελλοντικής εκπλήρωσης σε υποκείμενο τίτλο που πληρώνει μέρισμα (βλ. και Ait-Sahalia και Lo, 1998, Skiadopoulos, 2004, και Linaras και Skiadopoulos, 2005, για περισσότερες λεπτομέρειες). διαφορά μεταξύ της πραγματοποιηθείσας διακύμανσης και της προσυμφωνηθείσας τιμής του συμβολαίου (variance swap rate), εάν η διαφορά αυτή είναι θετική (αρνητική). 10 Οι ξένοι ΔΤΜ χρησιμοποιούν τον μέσο όρο των τιμών αγοράς-πώλησης των options. O Skiadopoulos (2004) όμως βρήκε ότι αυτές είναι λιγότερο αξιόπιστες από τις τιμές εκκαθάρισης και για αυτό τον λόγο επιλέγουμε τη χρήση των τιμών εκκαθάρισης. 11 Περισσότερες πληροφορίες για τα χαρακτηριστικά των options στο FTSE/ASE-20, μπορείτε να βρείτε και στην ιστοσελίδα του Χρηματιστηρίου Αθηνών, 462

7 Γεώργιος Σκιαδόπουλος Μεταβλητότητα στο ελληνικό και στα διεθνή χρηματιστήρια κατά την περίοδο Εκτίμηση μεταβλητότητας: εμπειρικά αποτελέσματα 4.1 Ιστορική μεταβλητότητα Για την εκτίμηση της ιστορικής μεταβλητότητας βασιζόμαστε στην εξίσωση (2) χρησιμοποιώντας τον ακόλουθο εκτιμητή της τυπικής απόκλισης όπου Ν είναι το μέγεθος δείγματος και R είναι ο αριθμητικός μέσος των συνεχώς επανατοκιζόμενων αποδόσεων. 12 Ακολουθώντας τον Figlewski (1997), υποθέτουμε ότι ο αριθμητικός μέσος ισούται με μηδέν και εκτιμούμε τη μεταβλητότητα ως κινητό μέσο όρο Ν ημερών, ώστε να συλλάβουμε το εμπειρικά παρατηρούμενο φαινόμενο της μεταβολής της μεταβλητότητας στον χρόνο. 13 Έτσι, σε κάθε χρονική στιγμή t, η ετησιοποιημένη μεταβλητότητα εκτιμάται ως με δεδομένο ότι έχουμε ημερήσιες παρατηρήσεις. Στα πλαίσια της παρούσας εργασίας υπολογίζουμε την ιστορική μεταβλητότητα των τριάντα ημερών. Το Διάγραμμα 1 απεικονίζει την εξέλιξη της μεταβλητότητας του FTSE-ASE/20 στον χρόνο και της μεταβλητότητας αυτού. Δύο σημεία είναι άξια προσοχής. Πρώτον, παρατηρούμε ότι κατά περιόδους υπάρχει αρνητική σχέση μεταξύ των μεταβολών του χρηματιστηριακού δείκτη και των μεταβολών της μεταβλητότητας αυτού, κάτι που είναι γνωστό στη βιβλιογραφία ως «αποτέλεσμα μόχλευσης» (leverage effect, Christie, 1982). Διάγραμμα 1 FTSE/ASE-20 και μεταβλητότητα 30 ημερών αυτού. Περίοδος ανάλυσης: 1/08/ /12/2008 (5) (6) 0, ,80 0, , vol 0,50 0, index 0, ,20 0, ,00 01/08/ /10/ /12/ /02/ /04/ /06/ /08/ /10/ /12/ /02/ /04/ /06/ /08/ /10/ /12/ _days_vol_FTSE/ASE 20 FTSE/ASE 20 Index 12 Στη βιβλιογραφία έχουν προταθεί μια σειρά από εναλλακτικούς τρόπους εκτίμησης της τυπικής απόκλισης των αποδόσεων όπως υποδείγματα εκθετικής εξομάλυνσης, υποδείγματα GARCH, κ.λπ. Για μία ανασκόπηση της βιβλιογραφίας, βλ. Alexander (2008). 13 Η πρακτική αυτή έρχεται σε αντίθεση με την υπόθεση περί σταθερής μεταβλητότητας που υιοθετεί η GBM. 463

8 ENOΤΗΤΑ ΣΤ: ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ Η ΤΙΜΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΙΣ ΑΓΟΡΕΣ Προκειμένου να επιβεβαιώσουμε την αρνητική αυτή σχέση υλοποιούμε την ακόλουθη παλινδρόμηση όπου R t συμβολίζει τις συνεχώς επανατοκιζόμενες αποδόσεις του δείκτη FTSE/ASE-20 και ΔvFTSE τις μεταβολές της μεταβλητότητας αυτού. Τα αποτελέσματα της παλινδρόμησης επιβεβαιώνουν το αποτέλεσμα μόχλευσης καθώς (7) (8) όπου σε παρένθεση εμφανίζονται τα p-values. H δεύτερη παρατήρηση έχει να κάνει με την εξέλιξη της μεταβλητότητας του FTSE/ASE-20 στον χρόνο. Έτσι παρατηρούμε ότι αυτή διακυμαίνεται μεταξύ 10% και 20% από το 2006 έως τέλη του Ξεπερνάει το 20% τον Ιανουάριο του 2008 έχοντας ανοδική τάση και κυμαίνεται μεταξύ 20% και 30% μέχρι τον Αύγουστο του Εν συνεχεία, φτάνει μέχρι 81% τον Νοέμβριο του 2008 για να υποχωρήσει στη συνέχεια στο 33% στα τέλη Δεκεμβρίου Αξίζει να σημειώσουμε ότι η περίοδος Σεπτεμβρίου-Νοεμβρίου 2008 θεωρείται από τους περισσότερους αναλυτές ως εκείνη στην οποία κορυφώθηκε η χρηματοπιστωτική κρίση. Διάγραμμα 2 Mεταβλητότητα των 30 ημερών των χρηματιστηριακών δεικτών FTSE/ASE-20, DAX S&P 500. Περίοδος ανάλυσης: ,90 0,80 0,70 0,60 0,50 0,40 0,30 0,20 0,10 0,00 01/08/ /10/ /12/ /02/ /04/ /06/ /08/ /10/ /12/ /02/ /04/ /06/ /08/ /10/ /12/ _days_vol_S&P _days_vol_DAX 30_days_vol_FTSE/ASE 20 Το Διάγραμμα 2 απεικονίζει την εξέλιξη της μεταβλητότητας του ελληνικού χρηματιστηριακού δείκτη σε σχέση με τη μεταβλητότητα του γερμανικού δείκτη DAX και του αμερικανικού S&P 500. Παρατηρούμε ότι υπάρχει θετική συσχέτιση μεταξύ των μεταβολών των δεικτών. Αυτό επιβεβαιώνεται από τον Πίνακα 1, όπου απεικονίζονται οι σταυροειδείς συσχετίσεις των μεταβολών των δεικτών. Πίνακας 1 Πίνακας συσχετίσεων των μεταβολών της μεταβλητότητας των 30 ημερών των χρηματιστηριακών δεικτών FTSE/ASE-20, DAX S&P 500. Περίοδος ανάλυσης: ΔvFTSE ΔvDAX ΔvS&P 500 ΔvFTSE 1,00 0,57 0,32 ΔvDAX 0,57 1,00 0,5 ΔvS&P 500 0,32 0,5 1,0 464

9 Γεώργιος Σκιαδόπουλος Μεταβλητότητα στο ελληνικό και στα διεθνή χρηματιστήρια κατά την περίοδο Παρατηρούμε ότι οι μεταβολές της μεταβλητότητας του FTSE/ASE-20 συσχετίζονται πιο έντονα με αυτή του ευρωπαϊκού δείκτη DAX παρά με την αντίστοιχη του αμερικανικού S&P 500. Επιπρόσθετα, οι τιμές των συντελεστών συσχέτισης είναι θετικές. Προς επιβεβαίωση αυτών των σχέσεων υλοποιούμε και την ακόλουθη παλινδρόμηση τα αποτελέσματα της οποίας είναι (9) (10) Τα αποτελέσματα της εξίσωσης (10) δείχνουν ότι η επίδραση της μεταβλητότητας του αμερικανικού χρηματιστηρίου σε αυτή του ελληνικού χρηματιστηρίου είναι στατιστικά ασήμαντη. Τέλος, ελέγχουμε κατά πόσο οι μεταβολές στην ιστορική μεταβλητότητα του FTSE/ASE-20 εξηγούνται από τις μεταβολές την προηγούμενη χρονική στιγμή της ιστορικής μεταβλητότητας των δεικτών DAX και S&P 500 (lead-lag relationship), δηλ. τα αποτελέσματα της οποίας είναι Μπορούμε να δούμε από τα αποτελέσματα της εξίσωσης (12) ότι οι μεταβολές της μεταβλητότητας στο ελληνικό χρηματιστήριο «καθοδηγούνται» από αυτές του αμερικανικού, κάτι που είναι συνεπές με την αντίληψη των συμμετεχόντων στην αγορά. 14 Το φαινόμενο αυτό είναι επίσης συμβατό με την εμπειρική παρατήρηση της διάχυσης μεταβλητότητας από τις αμερικανικές προς τις ευρωπαϊκές αγορές (βλ. π.χ. Jiang, Konstantinidi, και Skiadopoulos, 2010). (11) (12) 4.2 Δείκτες Τεκμαρτής Μεταβλητότητας (ΔΤΜ) Στην παρούσα ενότητα παρουσιάζουμε την κατασκευή των ελληνικών ΔΤΜ GVIX και VASE-20, και σχολιάζουμε την εξέλιξή τους στον χρόνο σε σχέση με τους VIX και VDAX οι οποίοι παρακολουθούνται ευρύτατα από τους συμμετέχοντες στην ελληνική αγορά. Ο GVIX κατασκευάστηκε ακολουθώντας τη μεθοδολογία που προτάθηκε από τον Skiadopoulos (2004). Η μεθοδολογία αυτή ακολουθεί τον τρόπο κατασκευής του VXO λαμβάνοντας όμως υπόψη τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά αναφορικά με τη ρευστότητα της ελληνικής αγοράς παραγώγων. Πιο συγκεκριμένα, ο GVIX απεικονίζει σε κάθε χρονική στιγμή την τεκμαρτή μεταβλητότητα ενός συνθετικού option που έχει πάντα τριάντα ημέρες για τη λήξη του και είναι at-the-money. Ο VASE-20 ακολουθεί τη μεθοδολογία του VIX στηριζόμενος στην υλοποίηση της εξίσωσης (4). Για την κατασκευή του GVIX και VASE-20, χρησιμοποιήθηκαν μόνο οι τιμές εκκαθάρισης των options που θεωρούνται αξιόπιστες σύμφωνα με τα διεθνή επιστημονικά κριτήρια. Πιο συγκεκριμένα, εξαιρέθηκαν από τη βάση δεδομένων μας οι αγοραίες τιμές των options που είχαν χρόνο μέχρι τη λήξη λιγότερο από πέντε εργάσιμες ημέρες, όπως και αυτών με μηδενικό όγκο συναλλαγών. Επίσης, εξαιρέθηκαν οι τιμές των options που παραβίαζαν τα φράγματα arbitrage (arbitrage bounds) του Merton (1973). Τέλος, για την κατασκευή του VASE-20 ακολουθούμε τις μελέτες των Jiang και Tian (2005, 2007) και αποκτούμε μια συνεχή σειρά από τιμές options. Πιο συγκεκριμένα, για κάθε ημέρα και συγκεκριμένη ληκτότητα κάνουμε παρεμβολή 14 Σε όλες τις παλινδρομήσεις, τα τυπικά σφάλματα των εκτιμητών είναι αυτά των Newey-West (1987) προκειμένου να διορθωθεί το όποιο πρόβλημα από την παρουσία αυτοσυσχέτισης και ετεροσκεδαστικότητας στους διαταρακτικούς όρους των παλινδρομήσεων. Θα πρέπει βέβαια να σημειώσουμε ότι το χαμηλό R 2 στην εξίσωση (12) υποδηλώνει ότι η διάχυση της μεταβλητότητας στην ελληνική αγορά μπορεί να λαμβάνει περισσότερες από μία ημέρες προκειμένου να συντελεστεί. 465

10 ENOΤΗΤΑ ΣΤ: ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ Η ΤΙΜΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΙΣ ΑΓΟΡΕΣ στον χώρο των τεκμαρτών μεταβλητοτήτων χρησιμοποιώντας cubic splines και εν συνεχεία μετατρέπουμε τις τεκμαρτές μεταβλητότητες στις αντίστοιχες αγοραίες τιμές των options χρησιμοποιώντας το υπόδειγμα του Merton (1973) που επιτρέπει στον υποκείμενο τίτλο να πληρώνει μερίσματα. Διάγραμμα 3 Εξέλιξη του VASE-20 και GVIX κατά την περίοδο έως % 90,00 80,00 70,00 60,00 50,00 40,00 30,00 20,00 10,00 0,00 03/08/ /10/ /12/ /02/ /04/ /06/ /08/ /10/2007 VASE-20 03/12/ /02/ /04/2008 GVIX 03/06/ /08/ /10/ /12/2008 Το Διάγραμμα 3 απεικονίζει τη μεταβολή του GVIX και VASE-20 κατά την περίοδο Μπορούμε να δούμε ότι ο GVIX λαμβάνει πάντα υψηλότερες τιμές από το VASE-20. Η τάση των δύο δεικτών είναι παρεμφερής. Θα επικεντρωθούμε στην ανάλυση του VASE-20, καθώς ο αλγόριθμος κατασκευής του είναι πιο κοντά με εκείνους των ξένων ΔΤΜ. Ο VASE-20 ακολουθεί μια διαδικασία ροπής προς το μέσο (mean-reverting process) κατά το διάστημα Ιανουάριος Ιούλιος 2008 με μια μακροχρόνια μέση τιμή 20%. Η διαδικασία αυτή έχει επιβεβαιωθεί από πρωτύτερη βιβλιογραφία και για ξένους ΔΤΜ (βλ. Dotsis, Psychoyios, και Skiadopoulos, 2007). Από τον Ιούλιο του 2008 όμως ο VASE-20 δείχνει μια έντονη ανοδική πορεία φτάνοντας στις στο 53% που αποτελεί και τη μέγιστη τιμή του. Διάγραμμα 4 Εξέλιξη του VASE-20 και FTSE/ASE-20 κατά την περίοδο έως % 90,00 80,00 70,00 60,00 50,00 40,00 30,00 20,00 10,00 0,00 03/08/ /10/ /12/ /02/ /04/ /06/ /08/ /10/ /12/ /02/ /04/2008 VASE-20 FTSE/ASE 20 03/06/ /08/ /10/ /12/ Εξαιτίας των περιορισμών που τέθηκαν στη χρησιμοποίηση των δεδομένων για την κατασκευή του VASE-20, αυτός μπορούσε να κατασκευαστεί μόνο για τις 274 από τις 592 ημέρες του δείγματος. Θα επικεντρωθούμε στον σχολιασμό κάποιων γραφημάτων, καθώς η στατιστική ανάλυση στις πρώτες διαφορές δεν είναι εφικτή λόγω του περιορισμένου αριθμού παρατηρήσεων που θα απομείνουν εάν διαφορίσουμε την αρχική μας σειρά. 466

11 Γεώργιος Σκιαδόπουλος Μεταβλητότητα στο ελληνικό και στα διεθνή χρηματιστήρια κατά την περίοδο Το Διάγραμμα 4 απεικονίζει την κίνηση στον χρόνο του VASE-20 και FTSE/ASE-20. Παρατηρούμε ότι το αποτέλεσμα μόχλευσης γίνεται ιδιαίτερα έντονο μετά τον Οκτώβριο του 2008 οπότε και ο FTSE/ASE-20 διασπάει καθοδικά το φράγμα των μονάδων. Η ύπαρξη αυτού του αποτελέσματος αφήνει περιθώρια διαμόρφωσης επικερδών μετοχικών στρατηγικών στο ελληνικό χρηματιστήριο με τη χρήση τεχνικής ανάλυσης (βλ. Stendahl, 1994). 16 Διάγραμμα 5 Εξέλιξη του VASE-20, VIX και VDAX κατά την περίοδο έως % 80,00 70,00 60,00 50,00 40,00 30,00 20,00 10,00 0,00 03/08/ /10/ /12/ /02/ /04/ /06/ /08/ /10/ /12/ /02/ /04/2008 VASE-20 VIX VDAX 03/06/ /08/ /10/ /12/2008 Τέλος, το Διάγραμμα 5 απεικονίζει την κίνηση στο χρόνο του VASE-20, VIX και VDAX. Παρατηρούμε ότι στο διάστημα Ιανουάριος 2006 έως Ιούνιο 2007, ο VASE-20 κινείται σε υψηλότερα επίπεδα από τους άλλους ΔΤΜ, υποδηλώνοντας μια νευρικότητα στην ελληνική αγορά. Η εικόνα αυτή όμως αντιστρέφεται τον Οκτώβριο 2008, όπου οι ξένοι ΔΤΜ λαμβάνουν πολύ υψηλότερες τιμές από τον ελληνικό με τον VDAX να φτάνει στα τέλη Οκτωβρίου στο 76,5% και το VIX να κλείνει κοντά στο 70% την ίδια περίοδο. Η εικόνα αυτή είναι αναμενόμενη, εάν σκεφτούμε ότι αντιστοιχεί στην περίοδο όπου διεθνείς επενδυτικές τράπεζες και οργανισμοί, όπως η Lehman Brothers, Merrill Lynch, Fannie Mae, Freddie Mac, Washington Mutual, Wachovia και AIG πτωχεύουν ή ζητάνε τη βοήθεια της κυβέρνησης των ΗΠΑ ή άλλων οργανισμών προκειμένου να μην πτωχεύσουν. Από την άλλη πλευρά, η ελληνική αγορά των options δεν δείχνει να ανησυχεί σε αντίστοιχο βαθμό με τις ξένες αγορές, καθώς οι ελληνικές τράπεζες δεν διακρατούν στα χαρτοφυλάκιά τους «τοξικά» περιουσιακά στοιχεία (π.χ. collateralized debt obligations, CDOs), στα οποία αποδίδεται εν πολλοίς η διόγκωση της κρίσης και οι υπέρογκες ζημίες των ξένων τραπεζικών ιδρυμάτων. 16 Επίσης ο Skiadopoulos (2004) βρήκε στατιστική ένδειξη ότι ο FTSE/ASE-20 μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να προβλέψει τη μελλοντική κίνηση του GVIX και συνεπώς και τις τιμές των options στο FTSE/ASE

12 ENOΤΗΤΑ ΣΤ: ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ Η ΤΙΜΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΙΣ ΑΓΟΡΕΣ 5. Συμπεράσματα Στο παρόν άρθρο αναλύσαμε τη μεταβλητότητα του μετοχικού δείκτη υψηλής κεφαλαιοποίησης FTSE/ASE-20, όπως και του γερμανικού DAX και αμερικανικού S&P 500 κατά την περίοδο Αύγουστος Δεκέμβριος Η ανάλυση έγινε εκτιμώντας τη μεταβλητότητα τόσο με τη μέθοδο της ιστορικής μεταβλητότητας όσο και με τη χρήση δεικτών τεκμαρτής μεταβλητότητας (ΔΤΜ). Στα πλαίσια αυτά, κατασκευάσαμε τους ΔΤΜ GVIX και VASE-20 που μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως ένα αξιόπιστο βαρόμετρο της μεταβλητότητας του ελληνικού χρηματιστηρίου αξιών. Επιπρόσθετα, οι δείκτες αυτοί μπορούν να χρησιμοποιηθούν και σε μια σωρεία άλλων εφαρμογών, όπως στη μέτρηση κινδύνου με τη χρήση του VaR, την πρόβλεψη της μελλοντικής μεταβλητότητας, την ανάπτυξη παραγώγων μεταβλητότητας και στη διαμόρφωση επικερδών μετοχικών στρατηγικών. Και οι δύο προσεγγίσεις μας έδειξαν ότι η μεταβλητότητα κορυφώθηκε τον Οκτώβριο 2008, χρονική στιγμή που συμπίπτει με την κορύφωση της διεθνούς χρηματοπιστωτικής κρίσης. Αν και τα αίτια της κρίσης στις χώρες του εξωτερικού (ραγδαία πτώση τιμών ακινήτων, χρήση σύνθετων χρηματοοικονομικών προϊόντων από τραπεζικούς οργανισμούς) δεν παρατηρούνται στην ελληνική αγορά, είναι φανερό ότι η διεθνοποίηση των αγορών προκάλεσε διάχυση της μεταβλητότητας και στην ελληνική αγορά (βλ. και Jiang, Konstantinidi, και Skiadopoulos, 2010, για την επίδραση των οικονομικών ανακοινώσεων στη διάχυση της μεταβλητότητας). 468

13 Γεώργιος Σκιαδόπουλος Μεταβλητότητα στο ελληνικό και στα διεθνή χρηματιστήρια κατά την περίοδο Βιβλιογραφία Alexander, C. (2008), Market Risk Analysis, Volume II: Practical Financial Econometrics, John Wiley & Sons. Aϊt-Sahalia Y. και Lo, A. W. (1998), Nonparametric estimation of state-price densities implicit in financial asset prices, Journal of Finance 53, pp Black, F., και Scholes, M. (1973), The pricing of options and corporate liabilities, Journal of Political Economy 81, pp Brenner, M. και Galai, D. (1989), New financial instruments for hedging changes in volatility, Financial Analysts Journal, Ιούλιος-Αύγουστος, pp Brenner, M. και Galai, D. (1993), Hedging volatility in foreign currencies, Journal of Derivatives 1, pp Britten-Jones, M., και Neuberger, A. (2000), Option prices, implied price processes, and stochastic volatility, Journal of Finance 55, pp Carr, P. και Madan, D. (1998), Towards a theory of volatility trading, in Volatility (Ed.) R. Jarrow, Risk Publications, pp Carr, P. και Lee, R. (2009), Volatility derivatives, Annual Review of Financial Economics, 1. Christie, A. (1982), The stochastic behavior of common stock variances: Value, leverage and interest rate effects, Journal of Financial Economics 3, pp Corrado, C. J. και Miller, T. W. (2005), The forecast quality of CBOE implied volatility indexes, Journal of Futures Markets 25, pp Dotsis, G., Psychoyios, D. και Skiadopoulos, G., 2007, An empirical comparison of continuous-time models of implied volatility indices, Journal of Banking and Finance 31, pp Figlewski, S. (1997), Forecasting volatility, Financial Markets, Institutions & Instruments 6, New York University Salomon Center. Fleming, J., Ostdiek, B. και Whaley, R. E. (1995), Predicting stock market volatility: a new measure, Journal of Futures Markets 15, pp Giamouridis, D. και Skiadopoulos, G. (2010), The informational content of financial options for quantitative asset management: A review, in B. Scherer and K. Winston, eds: Handbook of Quantitative Asset Management, (Oxford University Press), υπό δημοσίευση. Giot, P. (2005α), Implied volatility indexes and daily Value-at-Risk models, Journal of Derivatives 12, pp Giot, P. (2005β), Relationships between implied volatility indices and stock index returns, Journal of Portfolio Management 31, pp Gorton, G. (2009), Information, Liquidity, and the Panic of 2007, American Economic Review, Papers and Proceedings 99, pp Granger, C. W. J. και Poon, S-H. (2003), Forecasting volatility in financial markets: A review, Journal of Economic Literature 41, pp Hentschel, L. (2003), Errors in implied volatility estimation, Journal of Financial and Quantitative Analysis 38, pp Hull, J. (2008), Options, Futures and other Derivatives, Prentice Hall, 7η Έκδοση. Jiang, G, Konstantinidi, E. και Skiadopoulos, G. (2010), Do news announcements affect volatility spillovers? Evidence from implied volatilities, Άρθρο εργασίας, University of Piraeus. Jiang G. J. και Tian Y. S. (2007), Extracting model-free volatility from option prices: An examination of the VIX Index, Journal of Derivatives Άνοιξη 2007, pp Jiang G. J. και Tian Y. S. (2005), The model-free implied volatility and its information content, Review of Financial Studies 18, pp Konstantinidi, E. και Skiadopoulos, G. (2009), Are VIX futures prices predictable? An empirical investigation, International Journal of Forecasting, υπό δημοσίευση. 469

14 ENOΤΗΤΑ ΣΤ: ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ Η ΤΙΜΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΙΣ ΑΓΟΡΕΣ Konstantinidi, E., Skiadopoulos, G., και Tzagkaraki, E. (2008), Can the evolution of implied volatility be forecasted? Evidence from European and US implied volatility indices, Journal of Banking and Finance 32, pp Kostakis, A., Panigirtzoglou, N. και Skiadopoulos, G. (2011), Market timing with option-implied distributions: A forwardlooking approach, Management Science, υπό δημοσίευση. Lambadiaris, G., Papadopoulou, L., Skiadopoulos, G. και Zoulis, I. (2003), VAR: History or simulation?, RISK 16, pp Linaras, C. E. και Skiadopoulos, G. (2005), Implied volatility trees and pricing performance: Evidence from the S&P 100 options, International Journal of Theoretical and Applied Finance 8, pp Markowitz, H. (1952), Portfolio selection, Journal of Finance 7, pp Merton, R. C. (1973), Theory of rational option pricing, Bell Journal of Economics and Management Science 4, pp Moraux, F., Navatte, P. και Villa, C. (1999), The Predictive Power of the French Market Volatility Index: A Multi Horizons Study, European Finance Review 2, pp Newey, W. K. και West, K. D. (1987), A simple, positive semi-definite, heteroskedasticity and autocorrelation consistent covariance matrix, Econometrica 55, pp Psychoyios, D., Skiadopoulos, G. (2006), Volatility options: Hedging effectiveness, pricing, and model error, Journal of Futures Markets 26, pp Psychoyios, D., Skiadopoulos, G., και Alexakis, P. (2003), A review of stochastic volatility processes: Properties and implications, Journal of Risk Finance 4, pp Siriopoulos, C. και Fassas, A. (2008), An investor sentiment barometer - Greek implied volatility index (GRIV), Άρθρο εργασίας, University of Patras. Skiadopoulos, G. (2001), Volatility smile consistent option models: A survey, International Journal of Theoretical and Applied Finance 4, pp Skiadopoulos, G., Hodges, S. D. και Clewlow, L. (1999), The dynamics of the S&P 500 implied volatility surface, Review of Derivatives Research 3, pp Stendahl, D. (1994), The volatility index, Technical Analysis of Stocks and Commodities 12, pp Whaley, R. E. (1993), Derivatives on market volatility: hedging tools long overdue, Journal of Derivatives 1, pp Whaley, R. E. (2000), The investor fear gauge, Journal of Portfolio Management 26, pp

Χρηματοοικονομικοί Κίνδυνοι Εισαγωγικά Στοιχεία των Παραγώγων. Χρηματοοικονομικών Προϊόντων Χρήση και Σημασία των Παραγώγων...

Χρηματοοικονομικοί Κίνδυνοι Εισαγωγικά Στοιχεία των Παραγώγων. Χρηματοοικονομικών Προϊόντων Χρήση και Σημασία των Παραγώγων... Πρόλογος Γ Έκδοσης... 19 κεφάλαιο 1 ΠΑΡΑΓΩΓΑ ΚΑΙ ΧΡΗΜΑΤΟΠΙΣΤΩΤΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ 1.1 Εξελίξεις στο Χρηματοπιστωτικό Χώρο και Χρηματοοικονομικοί Κίνδυνοι... 27 1.2 Εισαγωγικά Στοιχεία των Παραγώγων Χρηματοοικονομικών

Διαβάστε περισσότερα

χρηµατοοικονοµικών παράγωγων συµβολαίων είναι για: αντιστάθµιση κινδύνων επενδυτικούς λόγους

χρηµατοοικονοµικών παράγωγων συµβολαίων είναι για: αντιστάθµιση κινδύνων επενδυτικούς λόγους Derivatives Forum Money Show 2-3 Φεβρουαρίου 2008, Ζάππειο Οι αλληλεπιδράσεις των αγορών τοις µετρητοίς και των συµβολαίων µελλοντικής εκπλήρωσης επί των δεικτών FTSE-ASE και FTSE- ASEMid40 Εµµανουήλ Γ.

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα 9. Περιεχόμενα

Περιεχόμενα 9. Περιεχόμενα Περιεχόμενα 9 Περιεχόμενα Εισαγωγή... 15 1. Οικονομικές και Χρηματοπιστωτικές Κρίσεις... 21 2. Χρηματοπιστωτικό Σύστημα... 31 2.1. Ο Ρόλος και οι λειτουργίες των κεντρικών τραπεζών... 31 2.2. Το Ελληνικό

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΠΟΥΔΕΣ

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΠΟΥΔΕΣ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΠΩΝΥΜΟ: ΡΟΜΠΟΛΗΣ ΟΝΟΜΑ: ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΟΝΟΜΑ ΠΑΤΡΟΣ: ΣΑΒΒΑΣ ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΝΗΣΗΣ: 16/1/1977 ΤΟΠΟΣ ΓΕΝΝΗΣΗΣ: ΑΘΗΝΑ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑΣ: ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ 29, 16122, ΑΘΗΝΑ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στα Χρηματοοικονομικά Παράγωγα

Εισαγωγή στα Χρηματοοικονομικά Παράγωγα Εισαγωγή στα Χρηματοοικονομικά Παράγωγα Αχιλλέας Ζαπράνης Τμήμα Λογιστικής & Χρηματοοικονομικής Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Θέματα Ορισμοί Προθεσμιακές Συμβάσεις (forwards) Συμβόλαια Μελλοντικής Εκπλήρωσης

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικός είκτης Τεκµαρτής Μεταβλητότητας: Θεωρία και Πράξη

Ελληνικός είκτης Τεκµαρτής Μεταβλητότητας: Θεωρία και Πράξη Ελληνικός είκτης Τεκµαρτής Μεταβλητότητας: Θεωρία και Πράξη Αθανάσιος Φάσσας Περίληψη Η παρούσα εργασία πραγµατεύεται τη δηµιουργία ενός δείκτη τεκµαρτής µεταβλητότητας για την Ελληνική χρηµατιστηριακή

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. «υπολογισμός του δείκτη τεκμαρτής μεταβλητότητας του ftse-20 και εξαγωγή συμπερασμάτων» Καραφλός Δημοσθένης Α.Μ.

ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. «υπολογισμός του δείκτη τεκμαρτής μεταβλητότητας του ftse-20 και εξαγωγή συμπερασμάτων» Καραφλός Δημοσθένης Α.Μ. ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «υπολογισμός του δείκτη τεκμαρτής μεταβλητότητας του ftse-20 και εξαγωγή συμπερασμάτων» Καραφλός Δημοσθένης Α.Μ. ΜΑΠ110006 Επιβλέπων καθηγητής: Νικόλαος Μυλωνάς ΠΕΡΙΛΗΨΗ H Δημιουργία

Διαβάστε περισσότερα

Γραπτή Εργασία 3 Παράγωγα Αξιόγραφα. Γενικές οδηγίες

Γραπτή Εργασία 3 Παράγωγα Αξιόγραφα. Γενικές οδηγίες ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Πρόγραμμα Σπουδών: ΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ και ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ Θεματική Ενότητα: ΕΟ 31 Χρηματοοικονομική ιοίκηση Ακαδημαϊκό Έτος: 2010-11 Γραπτή Εργασία 3 Παράγωγα Αξιόγραφα Γενικές

Διαβάστε περισσότερα

Παροράματα Βιβλίου Ανάλυση Επενδύσεων και Διαχείριση Χαρτοφυλακίου

Παροράματα Βιβλίου Ανάλυση Επενδύσεων και Διαχείριση Χαρτοφυλακίου Παροράματα Βιβλίου Ανάλυση Επενδύσεων και Διαχείριση Χαρτοφυλακίου 0. σελ. 13, 21 η σειρά από την αρχή (11.7.3). Αντί για Κετανομή να γραφεί Κατανομή. 1. σελ. 43, 2 η γραμμή από τέλος. Αντί για HPR να

Διαβάστε περισσότερα

Απόστολος Γ. Χριστόπουλος

Απόστολος Γ. Χριστόπουλος axristop@econ.uoa.gr Προπαρασκευαστικό μάθημα στο ΤΕΙ Πειραιά Θέμα: Παράγωγα Προϊόντα Παράγωγα προϊόντα Προθεσμιακές Συμφωνίες Συμφωνίες Ανταλλαγών Συμβόλαια Μελλοντικής Εκπλήρωσης Δικαιώματα Προαίρεσης

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Πληροφοριακό Σημείωμα Μεθοδολογία προσδιορισμού Θεωρητικής Τιμής για Covered Warrants Bermudan Style. Έκδοση 1.0 17 Μαΐου 2013 Σημαντική Σημείωση Το Χρηματιστήριο Αθηνών (Χ.Α.) καταβάλλει

Διαβάστε περισσότερα

«Δικαιώματα Προαίρεσης στο Δείκτη FTSE/ATHEX-Large Cap»

«Δικαιώματα Προαίρεσης στο Δείκτη FTSE/ATHEX-Large Cap» ΑΠΟΦΑΣΗ 13 «Δικαιώματα Προαίρεσης στο Δείκτη FTSE/ATHEX-Large Cap» Η ΔΙΟΙΚΟΥΣΑ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙΑΚΩΝ ΑΓΟΡΩΝ ΤΟΥ ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ Α.Ε. (Συνεδρίαση 13.11.2014) Αφού έλαβε υπόψη τις διατάξεις των

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΠΟΥΔΕΣ

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΠΟΥΔΕΣ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΠΩΝΥΜΟ: ΡΟΜΠΟΛΗΣ ΟΝΟΜΑ: ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΟΝΟΜΑ ΠΑΤΡΟΣ: ΣΑΒΒΑΣ ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΝΗΣΗΣ: 16/1/1977 ΤΟΠΟΣ ΓΕΝΝΗΣΗΣ: ΑΘΗΝΑ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑΣ: ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ 29, 16122, ΑΘΗΝΑ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Οι Διεθνείς Χρηματαγορές και οι Συναλλαγματικές Ισοτιμίες. Η Διεθνής Αγορά Συναλλάγματος και η Ακάλυπτη Ισοδυναμία των Επιτοκίων

Οι Διεθνείς Χρηματαγορές και οι Συναλλαγματικές Ισοτιμίες. Η Διεθνής Αγορά Συναλλάγματος και η Ακάλυπτη Ισοδυναμία των Επιτοκίων Οι Διεθνείς Χρηματαγορές και οι Συναλλαγματικές Ισοτιμίες Η Διεθνής Αγορά Συναλλάγματος και η Ακάλυπτη Ισοδυναμία των Επιτοκίων 1 Η Διεθνής Αγορά Συναλλάγµατος Διεθνές αποκεντρωµένο δίκτυο διαπραγµατευτών

Διαβάστε περισσότερα

Συναλλαγματικές ισοτιμίες και αγορά συναλλάγματος

Συναλλαγματικές ισοτιμίες και αγορά συναλλάγματος Συναλλαγματικές ισοτιμίες και αγορά συναλλάγματος 1. Οι συναλλαγματικές ισοτιμίες και οι τιμές των αγαθών 2. Περιγραφή της αγοράς συναλλάγματος 3. Η ζήτηση νομισμάτων ως ζήτηση περιουσιακών στοιχείων 4.

Διαβάστε περισσότερα

MANAGEMENT OF FINANCIAL INSTITUTIONS

MANAGEMENT OF FINANCIAL INSTITUTIONS MANAGEMENT O INANCIAL INSTITUTIONS ΔΙΑΛΕΞΗ: ΠΑΡΑΓΩΓΑ & ΑΝΤΙΣΤΑΘΜΙΣΗ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΕΠΙΤΟΚΙΟΥ Πανεπιστήμιο Πειραιώς Τμήμα Χρηματοοικονομικής Καθηγητής Γκίκας Χαρδούβελης 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ I. Περιγραφή Παραγώγων Αξιόγραφων

Διαβάστε περισσότερα

Γραπτή Εργασία 3 Παράγωγα Αξιόγραφα. Γενικές οδηγίες

Γραπτή Εργασία 3 Παράγωγα Αξιόγραφα. Γενικές οδηγίες ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Πρόγραμμα Σπουδών: ΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ και ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ Θεματική Ενότητα: ΕΟ 31 Χρηματοοικονομική ιοίκηση Ακαδημαϊκό Έτος: 2011-2012 Γραπτή Εργασία 3 Παράγωγα Αξιόγραφα Γενικές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Πρόγραµµα Σπουδών: ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ και ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ Θεµατική Ενότητα: ΔΕΟ 31 Χρηµατοοικονοµική Διοίκηση Ακαδηµαϊκό Έτος: 2013-2014 Γραπτή Εργασία 3 Παράγωγα Αξιόγραφα

Διαβάστε περισσότερα

Asset & Liability Management Διάλεξη 5

Asset & Liability Management Διάλεξη 5 Πανεπιστήμιο Πειραιώς ΠΜΣ στην «Αναλογιστική Επιστήμη και Διοικητική Κινδύνου» Asset & Liability Management Διάλεξη 5 Συναλλαγματικός Κίνδυνος Μιχάλης Ανθρωπέλος anthropel@unipi.gr http://web.xrh.unipi.gr/faculty/anthropelos

Διαβάστε περισσότερα

Χρηματοοικονομική Ι. Ενότητα 9: Αποτίμηση κοινών μετοχών. Ιωάννης Ταμπακούδης. Τμήμα Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Ι

Χρηματοοικονομική Ι. Ενότητα 9: Αποτίμηση κοινών μετοχών. Ιωάννης Ταμπακούδης. Τμήμα Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Ι Χρηματοοικονομική Ι Ενότητα 9: Αποτίμηση κοινών μετοχών Τμήμα Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΩΓΑ. Στέλιος Ξανθόπουλος

ΠΑΡΑΓΩΓΑ. Στέλιος Ξανθόπουλος ΠΑΡΑΓΩΓΑ Στέλιος Ξανθόπουλος Εισαγωγικά Ένα παράγωγο συµβόλαιο είναι ένα αξιόγραφο η αξία του οποίου εξαρτάται από τις αξίες άλλων «πιο βασικών» υποκείµενων µεταβλητών. Τα παράγωγα συµβόλαια είναι επίσης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗΣ 2008

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗΣ 2008 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗΣ 2008 ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΟΥ: "Μελέτη της χρηματοοικονομικής αποτύπωσης περιβαλλοντικών πληροφοριών, της περιβαλλοντικής διαχείρισης, επίδοσης και αποτελεσματικότητας των ελληνικών επιχειρήσεων"

Διαβάστε περισσότερα

MANAGEMENT OF FINANCIAL INSTITUTIONS

MANAGEMENT OF FINANCIAL INSTITUTIONS MANAGEMENT OF FINANCIAL INSTITUTIONS ΔΙΑΛΕΞΗ: «ΣΥΝΑΛΛΑΓΜΑΤΙΚΟΣ ΚΙΝΔΥΝΟΣ» (Foreign Exchange Risk) Πανεπιστήμιο Πειραιώς Τμήμα Χρηματοοικονομικής Καθηγητής Γκίκας Χαρδούβελης 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Ορισμός Συναλλαγματικού

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ Ενότητα 7: ΠΡΟΘΕΣΜΙΑΚΑ ΣΥΜΒΟΛΑΙΑ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΑ ΣΥΜΒΟΛΑΙΑ

ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ Ενότητα 7: ΠΡΟΘΕΣΜΙΑΚΑ ΣΥΜΒΟΛΑΙΑ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΑ ΣΥΜΒΟΛΑΙΑ ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ Ενότητα 7: ΠΡΟΘΕΣΜΙΑΚΑ ΣΥΜΒΟΛΑΙΑ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΑ ΣΥΜΒΟΛΑΙΑ ΚΥΡΙΑΖΟΠΟΥΛΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Τμήμα ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

«Συμβόλαια Μελλοντικής Εκπλήρωσης (ΣΜΕ) στο Δείκτη FTSE/ATHEX-Large Cap»

«Συμβόλαια Μελλοντικής Εκπλήρωσης (ΣΜΕ) στο Δείκτη FTSE/ATHEX-Large Cap» ΑΠΟΦΑΣΗ 10 «Συμβόλαια Μελλοντικής Εκπλήρωσης (ΣΜΕ) στο Δείκτη FTSE/ATHEX-Large Cap» Η ΔΙΟΙΚΟΥΣΑ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙΑΚΩΝ ΑΓΟΡΩΝ ΤΟΥ ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ Α.Ε. (Συνεδρίαση 13.11.2014) Αφού έλαβε υπόψη

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες. Ερωτήσεις

Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες. Ερωτήσεις Κοκολιού Έλλη Α.Μ. 1207 Μ 093 Διεθνής Πολιτική Οικονομία Μάθημα: Γεωπολιτική των Κεφαλαιαγορών Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ Α) Η αγορά συναλλάγματος

Διαβάστε περισσότερα

Αρ. έκδοσης: 1.05 Ημερομηνία: 01/04/2009

Αρ. έκδοσης: 1.05 Ημερομηνία: 01/04/2009 Αρ. έκδοσης: 1.05 Ημερομηνία: 01/04/2009 Τα Σύνθετα Χρηματοοικονομικά Προϊόντα (Σ.Χ.Π.) είναι κινητές αξίες οι οποίες αντικατοπτρίζουν και υλοποιούν μια προκαθορισμένη επενδυτική στρατηγική με συγκεκριμένους

Διαβάστε περισσότερα

Α Π Ο Φ Α Σ Η 3/378/ τoυ ιοικητικού Συµβουλίου

Α Π Ο Φ Α Σ Η 3/378/ τoυ ιοικητικού Συµβουλίου Α Π Ο Φ Α Σ Η 3/378/14.4.2006 τoυ ιοικητικού Συµβουλίου Θέµα: Xρήση παράγωγων χρηµατοοικονοµικών µέσων και τίτλων επιλογής από αµοιβαία κεφάλαια και ανώνυµες εταιρείες επενδύσεων χαρτοφυλακίου και διαχείριση

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα. MSc in Accounting & Finance ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ Μάθημα: ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΑΓΟΡΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΣ & ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ

Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα. MSc in Accounting & Finance ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ Μάθημα: ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΑΓΟΡΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΣ & ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα MSc in Accounting & Finance ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ Μάθημα: ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΑΓΟΡΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΣ & ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ Η Έννοια της αγοράς Οι αγορές αποτελούν τους μηχανισμούς ανταλλαγής πραγματικών περιουσιακών

Διαβάστε περισσότερα

ΙΩΑΝΝΗΣ Δ. ΦΑΡΣΑΡΩΤΑΣ - ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΤΑΒΛΑΡΙΔΗΣ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΩΝ ΠΡΟΙΌΝΤΩΝ ΤΟΥ ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙΟΥ ΠΑΡΑΓΩΓΩΝ ΑΘΗΝΩΝ

ΙΩΑΝΝΗΣ Δ. ΦΑΡΣΑΡΩΤΑΣ - ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΤΑΒΛΑΡΙΔΗΣ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΩΝ ΠΡΟΙΌΝΤΩΝ ΤΟΥ ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙΟΥ ΠΑΡΑΓΩΓΩΝ ΑΘΗΝΩΝ ΙΩΑΝΝΗΣ Δ. ΦΑΡΣΑΡΩΤΑΣ - ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΤΑΒΛΑΡΙΔΗΣ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΩΝ ΠΡΟΙΌΝΤΩΝ ΤΟΥ ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙΟΥ ΠΑΡΑΓΩΓΩΝ ΑΘΗΝΩΝ Σημεία Γενικού Ενδιαφέροντος Νομικό πλαίσιο Ν. 2533/97 Υπεύθυνοι λειτουργίας

Διαβάστε περισσότερα

INVESTMENT RESEARCH & ANALYSIS JOURNAL

INVESTMENT RESEARCH & ANALYSIS JOURNAL INVESTMENT RESEARCH & ANALYSIS JOURNAL Ειδικό Δελτίο Ενημέρωσης για τους Επενδυτές ΔΙΕΘΝΗ ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙΑ ΕΜΠΟΡΕΥΜΑΤΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ (FUTURES & OPTIONS) ΣΤΙΣ ΑΓΟΡΕΣ ΕΜΠΟΡΕΥΜΑΤΩΝ! Αν και πολλά

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφική απεικόνιση μη-στάσιμων χρηματοοικονομικών χρονοσειρών

Περιγραφική απεικόνιση μη-στάσιμων χρηματοοικονομικών χρονοσειρών Περιγραφική απεικόνιση μη-στάσιμων χρηματοοικονομικών χρονοσειρών Xωρικές κατανομές και χρόνος παραμονής Δημήτριος Θωμάκος Καθηγητής Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου Περίληψη Στο άρθρο

Διαβάστε περισσότερα

Στατιστικές Έννοιες (Υπολογισμός Χρηματοοικονομικού κινδύνου και απόδοσης, διαχρονική αξία του Χρήματος)

Στατιστικές Έννοιες (Υπολογισμός Χρηματοοικονομικού κινδύνου και απόδοσης, διαχρονική αξία του Χρήματος) Στατιστικές Έννοιες (Υπολογισμός Χρηματοοικονομικού κινδύνου και απόδοσης, διαχρονική αξία του Χρήματος) 1. Ποιος είναι ο αριθμητικός μέσος όρος ενός δείγματος ετησίων αποδόσεων μιας μετοχής, της οποίας

Διαβάστε περισσότερα

Συναλλαγματικές ισοτιμίες και επιτόκια

Συναλλαγματικές ισοτιμίες και επιτόκια Κεφάλαιο 2 Συναλλαγματικές ισοτιμίες και επιτόκια 2.1 Σύνοψη Στο δεύτερο κεφάλαιο του συγγράμματος περιγράφεται αρχικά η συνθήκη της καλυμμένης ισοδυναμίας επιτοκίων και ο τρόπος με τον οποίο μπορεί ένας

Διαβάστε περισσότερα

Κοινή Απόφαση Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς και Τράπεζας της Ελλάδος Θέµα: Καθορισµός ύλης εξετάσεων πιστοποίησης στελεχών της αγοράς. Το ιοικητικό Συµβούλιο της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς (Απόφαση 6/443/6.9.2007)

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα 1 (1) Γνωρίζουμε ότι η αξία του προθεσμιακού συμβολαίου δίνεται από

Θέμα 1 (1) Γνωρίζουμε ότι η αξία του προθεσμιακού συμβολαίου δίνεται από 1 ΔΕΟ31 - Λύση 3ης γραπτής εργασίας 2013-14 Θέμα 1 (1) Γνωρίζουμε ότι η αξία του προθεσμιακού συμβολαίου δίνεται από f ( S I ) Ke t t t r( T t) Aρχικά βρίσκουμε τη παρούσα αξία των μερισμάτων που πληρώνει

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ (Α1)

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ (Α1) ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ (Α1) 1. Η τυπική απόκλιση της τιμής ενός χρηματοοικονομικού στοιχείου αποτελεί μέτρο: (α) Αποδοτικότητας (β) Ρευστότητας (γ) Κινδύνου (δ) Κανένα από τα

Διαβάστε περισσότερα

Αντιστάθμιση του Κινδύνου ενός Χαρτοφυλακίου μέσω των Χρηματοοικονομικών Παραγώγων

Αντιστάθμιση του Κινδύνου ενός Χαρτοφυλακίου μέσω των Χρηματοοικονομικών Παραγώγων Αντιστάθμιση του Κινδύνου ενός Χαρτοφυλακίου μέσω των Χρηματοοικονομικών Παραγώγων Αντιστάθμιση του Κινδύνου ενός Χαρτοφυλακίου μέσω των Χρηματοοικονομικών Παραγώγων Συστηματικός Κίνδυνος Συνολικός Κίνδυνος

Διαβάστε περισσότερα

«Συμβόλαια Μελλοντικής Εκπλήρωσης (ΣΜΕ) στο Δείκτη FTSE/ATHEX- Large Cap»

«Συμβόλαια Μελλοντικής Εκπλήρωσης (ΣΜΕ) στο Δείκτη FTSE/ATHEX- Large Cap» ΑΠΟΦΑΣΗ 10 «Συμβόλαια Μελλοντικής Εκπλήρωσης (ΣΜΕ) στο Δείκτη FTSE/ATHEX- Large Cap» (Κωδικοποιημένη μετά τις από 5.2.2015, 1.12.2015, 28.4.2016 και 10.6.2016 αποφάσεις της Διοικούσας Επιτροπής Χρηματιστηριακών

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΟΥ ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ Α.Ε. (Συνεδρίαση )

ΤΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΟΥ ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ Α.Ε. (Συνεδρίαση ) ΑΠΟΦΑΣΗ 14 «Δικαιώματα προαίρεσης στο δείκτη FTSE/ATHEX Mid 40» ΤΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΟΥ ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ Α.Ε. (Συνεδρίαση 17.7.2008) Αφού έλαβε υπόψη τις διατάξεις των 3.2.3., 3.2.4.2. και 2.4.4.

Διαβάστε περισσότερα

Εισόδημα Κατανάλωση 1500 500 1600 600 1300 450 1100 400 600 250 700 275 900 300 800 352 850 400 1100 500

Εισόδημα Κατανάλωση 1500 500 1600 600 1300 450 1100 400 600 250 700 275 900 300 800 352 850 400 1100 500 Εισόδημα Κατανάλωση 1500 500 1600 600 1300 450 1100 400 600 250 700 275 900 300 800 352 850 400 1100 500 Πληθυσμός Δείγμα Δείγμα Δείγμα Ο ρόλος της Οικονομετρίας Οικονομική Θεωρία Διατύπωση της

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Τμήμα Διοικητικής Επιστήμης και Τεχνολογίας ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ ΕΠΕΝΔΥΣΗΣ ΚΑΙ ΤΙΜΟΛΟΓΗΣΗΣ ΥΠΟ ΚΑΘΕΣΤΩΣ

Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Τμήμα Διοικητικής Επιστήμης και Τεχνολογίας ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ ΕΠΕΝΔΥΣΗΣ ΚΑΙ ΤΙΜΟΛΟΓΗΣΗΣ ΥΠΟ ΚΑΘΕΣΤΩΣ Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Τμήμα Διοικητικής Επιστήμης και Τεχνολογίας ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ ΕΠΕΝΔΥΣΗΣ ΚΑΙ ΤΙΜΟΛΟΓΗΣΗΣ ΥΠΟ ΚΑΘΕΣΤΩΣ ΑΠΟΤΟΜΩΝ ΜΕΤΑΒΟΛΩΝ ΚΑΙ ΑΣΥΜΜΕΤΡΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ ΜΕ ΤΗ ΜΕΟΟΔΟΑΟΓΙΑ ΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Διατμηματικό Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών στη Διοίκηση Επιχειρήσεων (M.B.A.)

Διατμηματικό Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών στη Διοίκηση Επιχειρήσεων (M.B.A.) Διατμηματικό Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών στη Διοίκηση Επιχειρήσεων (M.B.A.) Μάθημα Επιλογής Γενικό ΜΒΑ (Γ Εξάμηνο) Ανάλυση Επενδύσεων και Διοίκηση Χαρτοφυλακίου Εισηγητές: Αθανάσιος Γ. Νούλας Καθηγητής

Διαβάστε περισσότερα

Χρηματοοικονομική Ι. Ενότητα 7: Μετοχικοί τίτλοι. Ιωάννης Ταμπακούδης. Τμήμα Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Ι

Χρηματοοικονομική Ι. Ενότητα 7: Μετοχικοί τίτλοι. Ιωάννης Ταμπακούδης. Τμήμα Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Ι Χρηματοοικονομική Ι Ενότητα 7: Μετοχικοί τίτλοι Τμήμα Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό,

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση Κινδύνου Risk Management

Διαχείριση Κινδύνου Risk Management Διαχείριση Κινδύνου Εισαγωγικές Παρατηρήσεις Ο κίνδυνος είναι εμφανής σε όλες τις δραστηριότητες, όλων των οργανισμών ανεξάρτητα από το σκοπό και από την διάρθρωση των λειτουργιών του Οι επιχειρήσεις είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΕΠΙΤΟΚΙΩΝ

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΕΠΙΤΟΚΙΩΝ Ενότητα κύκλου «Διαχείριση κινδύνων χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων» 10 12 Ιουνίου 2009 Ο κίνδυνος επιτοκίων είναι ένας από τους πιο σημαντικούς κινδύνους, καθώς συνδέεται με όλες σχεδόν τις πτυχές της δραστηριότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 11 ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΑΝΤΙΣΤΑΘΜΙΣΗΣ ΤΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΤΩΝ ΕΠΙΤΟΚΙΩΝ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 11 ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΑΝΤΙΣΤΑΘΜΙΣΗΣ ΤΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΤΩΝ ΕΠΙΤΟΚΙΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 11 ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΑΝΤΙΣΤΑΘΜΙΣΗΣ ΤΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΤΩΝ ΕΠΙΤΟΚΙΩΝ Εισαγωγή Αν μια τράπεζα θέλει να μειώσει τις διακυμάνσεις των κερδών που προέρχονται από τις μεταβολές των επιτοκίων θα πρέπει να έχει ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. 3.2 Σε Κέντρα Μελετών Ερευνών Πανεπιστημιακών Ιδρυμάτων

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. 3.2 Σε Κέντρα Μελετών Ερευνών Πανεπιστημιακών Ιδρυμάτων ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ 1. Προσωπικά στοιχεία Ονοματεπώνυμο: E-mail: Δημήτρης Π. Μπάλιος dbalios@econ.uoa.gr 2. Εκπαίδευση Περίοδος: Ιούνιος 2001 Ιούλιος 2006 Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Διδακτορικό

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Στατιστικό Ινστιτούτο Πρακτικά 18 ου Πανελληνίου Συνεδρίου Στατιστικής (2005) σελ. 149-158

Ελληνικό Στατιστικό Ινστιτούτο Πρακτικά 18 ου Πανελληνίου Συνεδρίου Στατιστικής (2005) σελ. 149-158 Ελληνικό Στατιστικό Ινστιτούτο Πρακτικά 18 ου Πανελληνίου Συνεδρίου Στατιστικής (2005) σελ. 149-158 TΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΑΠΟΤΙΜΗΣΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΑΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ (CAPITAL ASSET PRICING MODEL - CAPM) ΚΑΙ Η ΥΠΟΘΕΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Αγορές Χρήματος και Κεφαλαίου. Θεωρία Αποτελεσματικών Αγορών (Επανάληψη) Μεταπτυχιακό στην Οικονομική Επιστήμη ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ

Αγορές Χρήματος και Κεφαλαίου. Θεωρία Αποτελεσματικών Αγορών (Επανάληψη) Μεταπτυχιακό στην Οικονομική Επιστήμη ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ Αγορές Χρήματος και Κεφαλαίου Θεωρία Αποτελεσματικών Αγορών (Επανάληψη) Μεταπτυχιακό στην Οικονομική Επιστήμη ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ Κατερίνα Κύρτσου Σελίδα-1 Υποθέσεις Δεν υπάρχει κόστος συναλλαγών Δεν

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Το Χρηματοπιστωτικό Σύστημα

Περιεχόμενα. Το Χρηματοπιστωτικό Σύστημα ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Το Χρηματοπιστωτικό Σύστημα 1.1 Ροή των χρηματικών πόρων...20 1.1.1 Άμεση χρηματοδότηση...20 1.1.2 Έμμεση χρηματοδότηση...22 1.2 Μορφές χρηματοοικονομικών οργανισμών...23 1.2.1 Οργανισμοί που

Διαβάστε περισσότερα

CAPM. Το Μοντέλο Αποτίμησης Κεφαλαιουχικών Αγαθών (Capital Asset Pricing Model): ανάλυση ρίσκου και απόδοσης επενδύοντας στις παγκόσμιες χρηματαγορές

CAPM. Το Μοντέλο Αποτίμησης Κεφαλαιουχικών Αγαθών (Capital Asset Pricing Model): ανάλυση ρίσκου και απόδοσης επενδύοντας στις παγκόσμιες χρηματαγορές CAPM Το Μοντέλο Αποτίμησης Κεφαλαιουχικών Αγαθών (Capital Asset Pricing Model): ανάλυση ρίσκου και απόδοσης επενδύοντας στις παγκόσμιες χρηματαγορές 1 Το Capital Asset Pricing Model & Tο Κόστος Κεφαλαίου

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ MSc Τραπεζικής & Χρηματοοικονομικής

ΤΕΙ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ MSc Τραπεζικής & Χρηματοοικονομικής ΤΕΙ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ MSc Τραπεζικής & Χρηματοοικονομικής ΑΥΤΟΣΥΣΧΕΤΙΣΗ Στις βασικές υποθέσεις των γραμμικών υποδειγμάτων (απλών και πολλαπλών), υποθέτουμε ότι δεν υπάρχει αυτοσυσχέτιση (autocorrelation

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ. Διπλωματική Εργασία

ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ. Διπλωματική Εργασία ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Διπλωματική Εργασία ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΜΕΤΟΧΙΚΟΥ ΧΑΡΤΟΦΥΛΑΚΙΟΥ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΠΡΟΙΟΝΤΩΝ της ΕΥΑΓΓΕΛΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΘΝΕΙΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ

ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΘΝΕΙΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΘΝΕΙΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΔΙΔΑΣΚΩΝ: Δρ. Κυριαζόπουλος Γεώργιος ΤΜΗΜΑ: Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής 1 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ BRAND NAME ΣΤΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΑΠΟΤΙΜΗΣΗΣ ΤΩΝ ΕΙΣΗΓΜΕΝΩΝ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙΟ ΕΤΑΙΡΙΩΝ

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ BRAND NAME ΣΤΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΑΠΟΤΙΜΗΣΗΣ ΤΩΝ ΕΙΣΗΓΜΕΝΩΝ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙΟ ΕΤΑΙΡΙΩΝ INVESTMENT RESEARCH & ANALYSIS JOURNAL Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ BRAND NAME ΣΤΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΑΠΟΤΙΜΗΣΗΣ ΤΩΝ ΕΙΣΗΓΜΕΝΩΝ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙΟ ΕΤΑΙΡΙΩΝ H Ύπαρξη ενός Ισχυρού Brand Name Αποτελεί Ικανή Συνθήκη Βελτίωσης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΙΔΙΩΤΕΣ ΚΑΙ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΕΣ ΠΕΛΑΤΕΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΑ ΠΡΟΣΦΕΡΟΜΕΝΑ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΑ ΠΡΟΙΟΝΤΑ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΟΥΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥΣ

ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΙΔΙΩΤΕΣ ΚΑΙ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΕΣ ΠΕΛΑΤΕΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΑ ΠΡΟΣΦΕΡΟΜΕΝΑ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΑ ΠΡΟΙΟΝΤΑ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΟΥΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥΣ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΙΔΙΩΤΕΣ ΚΑΙ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΕΣ ΠΕΛΑΤΕΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΑ ΠΡΟΣΦΕΡΟΜΕΝΑ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΑ ΠΡΟΙΟΝΤΑ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΟΥΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥΣ Εισαγωγή Η Alpha Finance, στα πλαίσια προσαρμογής της στις διατάξεις

Διαβάστε περισσότερα

Διαδικασία Διαχείρισης Επενδύσεων (Investment Management Process)

Διαδικασία Διαχείρισης Επενδύσεων (Investment Management Process) Διαδικασία Διαχείρισης Επενδύσεων (Investment Management Process) 1. Καθορισμός Επενδυτικών στόχων (Setting Investment Objectives) Ιδιώτες επενδυτές (Individual Investors) Θεσμικοί επενδυτές (Institutional

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Κεφάλαιο 2

Περιεχόμενα. Κεφάλαιο 2 Περιεχόμενα Κεφάλαιο 1 Εισαγωγή στα Χηματοοικονομικά Παράγωγα 1 1.1 Χρηματοοικονομικοί Τίτλοι και Χρηματιστήριο...1 1.1.1 Το Χρηματιστήριο Αθηνών...4 1.2 Ιστορία των Παραγώγων...5 1.2.1 Τα Παράγωγα στην

Διαβάστε περισσότερα

ΗΡΑΚΛΕΙΟ 2007 ΙΩΑΝΝΑ ΚΑΠΕΤΑΝΟΥ

ΗΡΑΚΛΕΙΟ 2007 ΙΩΑΝΝΑ ΚΑΠΕΤΑΝΟΥ ΙΩΑΝΝΑ ΚΑΠΕΤΑΝΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1.1 Γιατί οι επιχειρήσεις έχουν ανάγκη την πρόβλεψη σελ.1 1.2 Μέθοδοι πρόβλεψης....σελ.2 ΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ 2.1 Υπόδειγμα του Κινητού μέσου όρου.σελ.5 2.2 Υπόδειγμα

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 3 Οι Διεθνείς Χρηµαταγορές

Κεφάλαιο 3 Οι Διεθνείς Χρηµαταγορές Κεφάλαιο 3 Οι Διεθνείς Χρηµαταγορές Στο κεφάλαιο αυτό συζητούµε τη διάρθρωση των διεθνών χρηµαταγορών, και τη σχέση µεταξύ επιτοκίων και ισοτιµιών σε ανοικτές οικονοµίες. Ξεκινούµε µε µερικά βασικά χρηµατοοικονοµικά

Διαβάστε περισσότερα

2. Συναλλαγματικές Ισοτιμίες και Αγορά Συναλλάγματος

2. Συναλλαγματικές Ισοτιμίες και Αγορά Συναλλάγματος 2. Συναλλαγματικές Ισοτιμίες και Αγορά Συναλλάγματος 1. Οι συναλλαγματικές ισοτιμίες 2. Η αγορά συναλλάγματος 3. Η ζήτηση για τραπεζικές καταθέσεις σε συνάλλαγμα (περιουσιακά στοιχεία) 4. Ένα θεωρητικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Πρόγραµµα Σπουδών: ΤΡΑΠΕΖΙΚΗ Θεµατική Ενότητα: ΤΡΑ-61 Στρατηγική Τραπεζών Ακαδηµαϊκό Έτος: 2012-2013

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Πρόγραµµα Σπουδών: ΤΡΑΠΕΖΙΚΗ Θεµατική Ενότητα: ΤΡΑ-61 Στρατηγική Τραπεζών Ακαδηµαϊκό Έτος: 2012-2013 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Πρόγραµµα Σπουδών: ΤΡΑΠΕΖΙΚΗ Θεµατική Ενότητα: ΤΡΑ-61 Στρατηγική Τραπεζών Ακαδηµαϊκό Έτος: 2012-2013 Τρίτη Γραπτή Εργασία Γενικές οδηγίες για την εργασία Όλες οι ερωτήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ Α. Η χρηµατοοικονοµική επιστήµη εξετάζει: 1. Τον κόσµο των χρηµαταγορών,των κεφαλαιαγορών και των επιχειρήσεων 2. Θέµατα που περιλαµβάνουν τη χρονική αξία

Διαβάστε περισσότερα

Όμιλος ΕΧΑΕ Εταιρική Παρουσίαση

Όμιλος ΕΧΑΕ Εταιρική Παρουσίαση Όμιλος ΕΧΑΕ Εταιρική Παρουσίαση 20 Μαρτίου 2014 Διεύθυνση Στρατηγικού Σχεδιασμού, Επικοινωνίας και Σχέσεων με Επενδυτές Σύνοψη Εταιρική Δομή Ό Όμιλος ΕΧΑΕ λειτουργεί την Ελληνική Αγορά Μετοχών, Ομολόγων

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΗΣΙΜΟΙ ΟΡΟΙ TΙΤΛΩΝ ΠΑΡΑΣΤΑΤΙΚΩΝ ΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΠΡΟΣ ΚΤΗΣΗ ΚΙΝΗΤΩΝ ΑΞΙΩΝ Ή WARRANTS

ΧΡΗΣΙΜΟΙ ΟΡΟΙ TΙΤΛΩΝ ΠΑΡΑΣΤΑΤΙΚΩΝ ΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΠΡΟΣ ΚΤΗΣΗ ΚΙΝΗΤΩΝ ΑΞΙΩΝ Ή WARRANTS A Αµερικανικού τύπου B τύπου Βερµούδα C µε ικαίωµα Αγοράς µε Κάλυψη D American warrant At the money Bermudan warrant Break-even point Call warrant Covered warrant (warrant) ο οποίος µπορεί να εξασκηθεί

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτήσεις και απαντήσεις σε συνέχεια της επαναλειτουργίας της Χρηματιστηριακής Αγοράς

Ερωτήσεις και απαντήσεις σε συνέχεια της επαναλειτουργίας της Χρηματιστηριακής Αγοράς 12/08/2015 Ερωτήσεις και απαντήσεις σε συνέχεια της επαναλειτουργίας της Χρηματιστηριακής Αγοράς Α. Ερωτήσεις και απαντήσεις σχετικά με τη διενέργεια χρηματιστηριακών συναλλαγών μετά την εφαρμογή της Υπουργικής

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤ. Κρίση & η τιμολόγηση στις αγορές

ΣΤ. Κρίση & η τιμολόγηση στις αγορές ΣΤ Κρίση & η τιμολόγηση στις αγορές Συστηματικά σφάλματα στις προβλέψεις των αναλυτών και τακτική κατανομή επενδύσεων Περίληψη Νικόλαος Κουρογένης επικουροσ καθηγητησ Τμήμα Χρηματοοικονομικής και Τραπεζικής

Διαβάστε περισσότερα

Όμιλος ΕΧΑΕ Εταιρική Παρουσίαση

Όμιλος ΕΧΑΕ Εταιρική Παρουσίαση Όμιλος ΕΧΑΕ Εταιρική Παρουσίαση 31 Μαρτίου 2014 Διεύθυνση Στρατηγικού Σχεδιασμού, Επικοινωνίας και Σχέσεων με Επενδυτές Σύνοψη Εταιρική Δομή Ό Όμιλος ΕΧΑΕ λειτουργεί την Ελληνική Αγορά Μετοχών, Ομολόγων

Διαβάστε περισσότερα

Εντατικό-πρακτικό 2-ήμερο εργαστήριο με χρήση ηλεκτρονικού υπολογιστή (Η/Υ) για την διαχείριση χαρτοφυλακίου & ανάλυση κινδύνου.

Εντατικό-πρακτικό 2-ήμερο εργαστήριο με χρήση ηλεκτρονικού υπολογιστή (Η/Υ) για την διαχείριση χαρτοφυλακίου & ανάλυση κινδύνου. Εισηγήτρια: Άρτεμις Παναγιωτοπούλου Διάρκεια Σεμιναρίου: 8 ώρες Εντατικό-πρακτικό 2-ήμερο εργαστήριο με χρήση ηλεκτρονικού υπολογιστή (Η/Υ) για την διαχείριση χαρτοφυλακίου & ανάλυση κινδύνου. Παρουσίαση

Διαβάστε περισσότερα

Σκοπός του κεφαλαίου αυτού είναι να εξετάσει και να παρουσιάσει τις

Σκοπός του κεφαλαίου αυτού είναι να εξετάσει και να παρουσιάσει τις Κεφάλαιο 9 Στρατηγικές τοποθέτησης σε δικαιώματα προαίρεσης Σκοπός του κεφαλαίου αυτού είναι να εξετάσει και να παρουσιάσει τις βασικότερες στρατηγικές που μπορούν να σχηματιστούν με χρήση δικαιωμάτων

Διαβάστε περισσότερα

Χρηματοοικονομικά Παράγωγα και Χρηματιστήριο

Χρηματοοικονομικά Παράγωγα και Χρηματιστήριο Χρηματοοικονομικά Παράγωγα και Χρηματιστήριο Ενότητα 4: ΛΟΓΟΙ ΜΗ ΑΣΚΗΣΗΣ ΤΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ Κυριαζόπουλος Γεώργιος Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

* ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΕΙΣ Ε.ΣΥ.Λ. Νο. 3

* ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΕΙΣ Ε.ΣΥ.Λ. Νο. 3 -- 981 -- * ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΕΙΣ Ε.ΣΥ.Λ. Νο. 3 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΘΗΝΑ 15 ΙΟΥΛΙΟΥ 1999 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΑΡΙΘ. ΠΡΩΤ. Λ.Σ.: 2497 ΕΘΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΓΝΩΜΑΤΕΥΣΗ Ν.304 ΘΕΜΑ: Λογιστική Αντιμετώπιση

Διαβάστε περισσότερα

Νεοκλασική Χρηματοοικονομική. Συμπεριφορική Χρηματοοικονομική

Νεοκλασική Χρηματοοικονομική. Συμπεριφορική Χρηματοοικονομική Νεοκλασική Χρηματοοικονομική Συμπεριφορική Χρηματοοικονομική Νεοκλασική Χρηματοοικονομική (Neoclassical Finance) Στη Νεοκλασική Χρηματοοικονομική η έρευνα βασίστηκε αποκλειστικά στο λεγόμενο «ορθολογικό

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΚΑΙ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΚΙΝΗΤΩΝ ΑΞΙΩΝ ΚΑΙ ΑΛΛΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΠΙΣΤΩΤΙΚΩΝ ΜΕΣΩΝ

ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΚΑΙ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΚΙΝΗΤΩΝ ΑΞΙΩΝ ΚΑΙ ΑΛΛΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΠΙΣΤΩΤΙΚΩΝ ΜΕΣΩΝ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΚΑΙ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΚΙΝΗΤΩΝ ΑΞΙΩΝ ΚΑΙ ΑΛΛΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΠΙΣΤΩΤΙΚΩΝ ΜΕΣΩΝ Στο κείµενο που ακολουθεί παρουσιάζονται οι βασικές κατηγορίες κινητών αξιών και άλλων χρηµατοπιστωτικών µέσων της Ελληνικής

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 8 Ένα Δυναµικό Υπόδειγµα Επενδύσεων

Κεφάλαιο 8 Ένα Δυναµικό Υπόδειγµα Επενδύσεων Γιώργος Αλογοσκούφης, Δυναµική Μακροοικονοµική, Αθήνα 2015 Κεφάλαιο 8 Ένα Δυναµικό Υπόδειγµα Επενδύσεων Στο κεφάλαιο αυτό αναλύουµε το βασικό δυναµικό νεοκλασσικό υπόδειγµα επιλογής των επενδύσεων. Το

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικές Προβλέψεων. Προετοιμασία & Ανάλυση Χρονοσειράς

Τεχνικές Προβλέψεων. Προετοιμασία & Ανάλυση Χρονοσειράς ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ Μονάδα Προβλέψεων & Στρατηγικής Forecasting & Strategy Unit Τεχνικές Προβλέψεων Προετοιμασία & Ανάλυση Χρονοσειράς http://www.fsu.gr

Διαβάστε περισσότερα

Μόχλευση, αντιστάθµιση και απλές στρατηγικές µε παράγωγα

Μόχλευση, αντιστάθµιση και απλές στρατηγικές µε παράγωγα Μόχλευση, αντιστάθµιση και απλές στρατηγικές µε παράγωγα Αγορά Calls για µόχλευση Ητιµή ενός call για 100 µετοχές είναι σηµαντικά χαµηλότερη από το να αγοράσουµε τις 100 µετοχές στη spot αγορά. Παράδειγµα:

Διαβάστε περισσότερα

Σ.Μ.Ε σε 10-ετές Ομόλογο Ελληνικού Δημοσίου

Σ.Μ.Ε σε 10-ετές Ομόλογο Ελληνικού Δημοσίου Σ.Μ.Ε σε 10-ετές Ομόλογο Ελληνικού Δημοσίου Ορισμός και Χαρακτηριστικά Τα ΣΜΕ στο 10-ετές ομόλογο του Ελληνικού Δημοσίου είναι μια συμφωνία μεταξύ δύο αντισυμβαλλομένων. Ο πωλητής συμφωνεί να παραδώσει

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα του Σεμιναρίου

Θέματα του Σεμιναρίου H Financial Academy.gr σε συνεργασία με το derivatives.gr διοργανώνουν 2ήμερο Crash Course Θέματα του Σεμιναρίου Διαπραγματεύσιμα Αμοιβαία Κεφάλαια (Exchange Traded Funds ETFs), Τρόποι Λειτουργίας και

Διαβάστε περισσότερα

Απλή Παλινδρόμηση και Συσχέτιση

Απλή Παλινδρόμηση και Συσχέτιση Απλή Παλινδρόμηση και Συσχέτιση Πωλήσεις, Δαπάνες Διαφήμισης και Αριθμός Πωλητών Έτος Πωλήσεις (χιλ ) Διαφήμιση (χιλ ) Πωλητές (Άτομα) Έτος Πωλήσεις (χιλ ) Διαφήμιση (χιλ ) Πωλητές (Άτομα) 98 050 6 3 989

Διαβάστε περισσότερα

Credit Risk Διάλεξη 4

Credit Risk Διάλεξη 4 Πανεπιστήμιο Πειραιώς ΠΜΣ στην «Αναλογιστική Επιστήμη και Διοικητική Κινδύνου» Credt Rsk Διάλεξη 4 Αντιστάθμιση πιστωτικού κινδύνου Μιχάλης Ανθρωπέλος anthropel@unp.gr http://web.xrh.unp.gr/faculty/anthropelos

Διαβάστε περισσότερα

Αγορές Χρήματος και Κεφαλαίου. Ενότητα # 3: Θεωρία Χαρτοφυλακίου Διδάσκων: Σπύρος Σπύρου Τμήμα: Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής

Αγορές Χρήματος και Κεφαλαίου. Ενότητα # 3: Θεωρία Χαρτοφυλακίου Διδάσκων: Σπύρος Σπύρου Τμήμα: Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Αγορές Χρήματος και Κεφαλαίου Ενότητα # 3: Θεωρία Χαρτοφυλακίου Διδάσκων: Σπύρος Σπύρου Τμήμα: Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Χρηματοδότηση Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό έχει αναπτυχθεί στα πλαίσια του

Διαβάστε περισσότερα

Όνομα: Επίθετο: Όνομα Πατρός: Ηλεκτρονικό Ταχυδρομείο ( ): Διεύθυνση Κατοικίας: Διεύθυνση Εργασίας: Διεύθυνση Αλληλογραφίας (αν διαφέρει):

Όνομα: Επίθετο: Όνομα Πατρός: Ηλεκτρονικό Ταχυδρομείο ( ): Διεύθυνση Κατοικίας: Διεύθυνση Εργασίας: Διεύθυνση Αλληλογραφίας (αν διαφέρει): ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ MIFID Α. ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΕΛΑΤΗ Όνομα: Επίθετο: Όνομα Πατρός: Ημερ. Γεννήσεως: Επάγγελμα: Αρ. Ταυτότητας: Αρ. Διαβατηρίου και χώρα έκδοσης (για αλλοδαπούς): Οικογενειακή Αρ. εξαρτωμένων ατόμων:

Διαβάστε περισσότερα

Αγορά παραγώγων. Το παρόν αποτελεί ιδιοκτησία της Εταιρίας και προστατεύεται από τις διατάξεις περί Πνευματικής Ιδιοκτησίας.

Αγορά παραγώγων. Το παρόν αποτελεί ιδιοκτησία της Εταιρίας και προστατεύεται από τις διατάξεις περί Πνευματικής Ιδιοκτησίας. Αγορά παραγώγων Δήλωση Η εταιρία Ελληνικά Χρηματιστήρια-Χρηματιστήριο Αθηνών Α.Ε. έχει καταβάλλει κάθε δυνατή προσπάθεια, ώστε να διασφαλίσει ότι οι πληροφορίες και τα στοιχεία της παρούσας έκδοσης είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΥΨΗ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΜΕ ΚΑΙΝΟΤΟΜΑ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ

ΚΑΛΥΨΗ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΜΕ ΚΑΙΝΟΤΟΜΑ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΚΑΛΥΨΗ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΜΕ ΚΑΙΝΟΤΟΜΑ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ Εισαγωγικό Πλαίσιο Θεόδωρος Συριόπουλος Πανεπιστήμιο Αιγαίου Η έννοια της διαχείρισης κινδύνου (risk management), όπως αναφέρεται στη σύγχρονη χρηματοοικονομική,

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ

ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΘΙΑΝΟΣ ΣΤΕΡΓΙΟΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΤΕ 1 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό, όπως εικόνες, που υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ TECHNOLOGICAL EDUCATIONAL INSTITUTE OF WESTERN GREECE

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ TECHNOLOGICAL EDUCATIONAL INSTITUTE OF WESTERN GREECE ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΤΜΗΜΑ: ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ (Πάτρας) Διεύθυνση: Μεγάλου Αλεξάνδρου, 263 34 ΠΑΤΡΑ Τηλ.: 260 36905, Φαξ: 260 39684, email: mitro@teipat.gr Καθηγητής Ι. Μητρόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

Εξαμηνιαία Έκθεση Επισυνάπτεται η Εξαμηνιαία έκθεση.

Εξαμηνιαία Έκθεση Επισυνάπτεται η Εξαμηνιαία έκθεση. 0180/00008563/el Εξαμηνιαία Οικονομική Έκθεση GMM Global Money Managers Ltd Hellas-Cyprus Recovery Fund Εξαμηνιαία Έκθεση Επισυνάπτεται η Εξαμηνιαία έκθεση. Attachment: 1. GMM_Hellas Cyprus_1S report 2014_V3_dr_f_020814

Διαβάστε περισσότερα

Χρηματοοικονομικά Παράγωγα και Χρηματιστήριο

Χρηματοοικονομικά Παράγωγα και Χρηματιστήριο Χρηματοοικονομικά Παράγωγα και Χρηματιστήριο Ενότητα 3: ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΡΑΞΕΙΣ ΜΕ ΤΟ ΣΥΝΕΤΛΕΣΤΗ BETA Κυριαζόπουλος Γεώργιος Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

Performance Evaluation of Hedging Strategies

Performance Evaluation of Hedging Strategies ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΤΜΗΜΑ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ & ΤΡΑΠΕΖΙΚΗΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ Performance Evaluation of Hedging Strategies Δρακούλης Σάββας ΜΧΑΝ 1205 Επιβλέπων Καθηγητής : Ανθρωπέλος Μ. Επιτροπή : Αντζουλάτος

Διαβάστε περισσότερα

Τα θεμελιώδη της τιμής του πετρελαίου

Τα θεμελιώδη της τιμής του πετρελαίου Τα θεμελιώδη της τιμής του πετρελαίου Νικόλαος Κοντινάκης Σύμβουλος ενεργειακής πολιτικής και αγορών VRS Investment Research & Analysis Journal 1 ο Trading Show, Αθήνα Τα θεμελιώδη της τιμής του πετρελαίου

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνική Ανάλυση Μετοχής ΣΑΡΑΝΤΗΣ ΓΡ.

Τεχνική Ανάλυση Μετοχής ΣΑΡΑΝΤΗΣ ΓΡ. Τεχνική Ανάλυση Μετοχής ΣΑΡΑΝΤΗΣ ΓΡ. Η µετοχή κατά τον Ιούνιο συνέχισε να κινείται εντός του ανοδικού καναλιού βρίσκοντας στήριξη κατά τις διορθωτικές κινήσεις στην ανοδική γραµµή τάσης. Από το διάγραµµα

Διαβάστε περισσότερα

Greek Finance Forum* 29/06/15. Καθημερινή Ανάλυση και Σχόλιο για τις αγορές. GFF Athens - London 29/06/2015

Greek Finance Forum* 29/06/15. Καθημερινή Ανάλυση και Σχόλιο για τις αγορές. GFF Athens - London 29/06/2015 29/06/15 - Greek Finance Forum Καθημερινή Ανάλυση και Σχόλιο για τις αγορές Greek Finance Forum* Τα όσα αναγράφονται σε καμία περίπτωση δεν μπορούν να θεωρηθούν ως προτροπή για αγορά, πώληση ή/και διακράτηση

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΣΕ ΦΥΣΙΚΟ ΠΛΟΥΤΟ & ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ 2 ης ΓΕΝΙΑΣ: ΜΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ

ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΣΕ ΦΥΣΙΚΟ ΠΛΟΥΤΟ & ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ 2 ης ΓΕΝΙΑΣ: ΜΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΣΕ ΦΥΣΙΚΟ ΠΛΟΥΤΟ & ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ 2 ης ΓΕΝΙΑΣ: ΜΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Κοινή Απόφαση της Τράπεζας της Ελλάδος και της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς

Κοινή Απόφαση της Τράπεζας της Ελλάδος και της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Κοινή Απόφαση της Τράπεζας της Ελλάδος και της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς Θέμα: Ύλη εξετάσεων για την πιστοποίηση καταλληλότητας προσώπων που παρέχουν υπηρεσίες σύμφωνα με το άρθρο 14

Διαβάστε περισσότερα

Παράγωγα προϊόντα. Προθεσµιακές Συµφωνίες Συµφωνίες Ανταλλαγών Συµβόλαια Μελλοντικής Εκπλήρωσης ικαιώµατα Προαίρεσης. Απόστολος Γ.

Παράγωγα προϊόντα. Προθεσµιακές Συµφωνίες Συµφωνίες Ανταλλαγών Συµβόλαια Μελλοντικής Εκπλήρωσης ικαιώµατα Προαίρεσης. Απόστολος Γ. Παράγωγα προϊόντα Προθεσµιακές Συµφωνίες Συµφωνίες Ανταλλαγών Συµβόλαια Μελλοντικής Εκπλήρωσης ικαιώµατα Προαίρεσης Ορόλος των χρηµατοπιστωτικών αγορών Χρηµατοπιστωτικές Αγορές: µέσω αυτών διοχετεύονται

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΟΥ ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ Α.Ε. (Συνεδρίαση ) ΑΠΟΦΑΣΙΖΕΙ ΩΣ ΕΞΗΣ

ΤΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΟΥ ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ Α.Ε. (Συνεδρίαση ) ΑΠΟΦΑΣΙΖΕΙ ΩΣ ΕΞΗΣ ΑΠΟΦΑΣΗ 11 Α «Συμβόλαια Μελλοντικής Εκπλήρωσης (ΣΜΕ) στο Δείκτη FTSE/Χ.Α.-Χ.Α.Κ. Τραπεζικός Δείκτης» Όπως τροποποιήθηκε με τις 15/6-9-2010 21/ 24.11.2010 24/3.11.2011 και 3/8-3-2012 αποφάσεις του ΔΣ του

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Χρηματοοικονομικής και Τραπεζικής Διοικητικής

Τμήμα Χρηματοοικονομικής και Τραπεζικής Διοικητικής Τμήμα Χρηματοοικονομικής και Τραπεζικής Διοικητικής Διατριβή για το Π.Μ.Σ. Χρηματοοικονομική και Τραπεζική Διοικητική «Το Υπόδειγμα Αποτίμησης Κεφαλαιακών Στοιχείων με την χρήση Δικαιωμάτων Προαίρεσης»

Διαβάστε περισσότερα

Παράγωγα Προϊόντα. Τρέχουσα Αγορά ΠΑΡΑΓΩΓΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ. P.G. Artikis

Παράγωγα Προϊόντα. Τρέχουσα Αγορά ΠΑΡΑΓΩΓΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ. P.G. Artikis Παράγωγα Προϊόντα Τρέχουσα Αγορά Αγορά και πώληση εµπορευµάτων ή χρηµατοπιστωτικών προϊόντων για άµεση παράδοση έναντι µετρητών. Συµφωνία = Παράδοση + Πληρωµή 17 Μαΐου 1 1 Προθεσµιακή Αγορά Αγορά ή πώληση

Διαβάστε περισσότερα