Εξ αποστάσεως εκπαίδευση εκπαιδευτικών σε προβλήματα προσθετικού τύπου

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Εξ αποστάσεως εκπαίδευση εκπαιδευτικών σε προβλήματα προσθετικού τύπου"

Transcript

1 1 Το παρακάτω άρθρο δημοσιεύτηκε στα Πρακτικά 4 ου Πανελλήνιου Συνεδρίου Διδακτικής των Μαθηματικών και Πληροφορική στην Εκπαίδευση. Η πλήρης αναφορά είναι η εξής: Χ. Λεμονίδης (1999). Εξ αποστάσεως εκπαίδευση εκπαιδευτικών σε προβλήματα προσθετικού τύπου. Πρακτικά 4 ου Πανελλήνιου Συνεδρίου με θέμα: Διδακτική των Μαθηματικών και Πληροφορική στην Εκπαίδευση. Ρέθυμνο, Οκτώβριος Εξ αποστάσεως εκπαίδευση εκπαιδευτικών σε προβλήματα προσθετικού τύπου Χαράλαμπος Λεμονίδης, Επίκουρος Καθηγητής της Διδακτικής των Μαθηματικών. Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης Φλώρινας Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Κων/ντίνου Καραμαλή 182, Θεσσαλονίκη Λέξεις Κλειδιά: Λύση προβλήματος, προσθετικά προβλήματα, ταξινόμιση προσθετικών προβλημάτων, εκπαίδευση εκπαιδευτικών. ΠΕΡΙΛΗΨΗ Τα τελευταία χρόνια πραγματοποιήθηκαν αρκετές έρευνες σχετικά με την ανάλυση και την ταξινόμηση των προβλημάτων προσθετικού τύπου. Ερευνήθηκαν και καταγράφηκαν οι συμπεριφορές των μαθητών σε διαφορετικού τύπου προβλήματα. Είναι πολύ λίγες όμως οι εργασίες που έγιναν για να εφαρμόσουμε τα δεδομένα των διαφόρων ερευνών στη διδακτική πράξη και να εξετάσουν τον τρόπο αντιμετώπισης και χρήσης τους από τους εκπαιδευτικούς. Με στόχο λοιπόν να εφαρμόσουμε στη διδακτική πράξη τα δεδομένα της έρευνας και να τα χρησιμοποιήσουμε για την επιμόρφωση των εκπαιδευτικών της πρωτοβάθμιας αλλά και των πρώτων τάξεων της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης κατασκευάσαμε ένα μάθημα 1 με τίτλο «Ταξινόμηση, Ανάλυση και Διδακτική αντιμετώπιση των προσθετικών προβλημάτων». Το μάθημα αυτό δημιουργήθηκε με μορφή ιστοσελίδων και πραγματοποιήθηκε εξ αποστάσεως μέσω του διαδίκτυου. Πιο συγκεκριμένα, με το μάθημα αυτό στοχεύουμε στο να ασκήσουμε τους εκπαιδευτικούς: 1) Στην ανάλυση και τη διάκριση των διαφορετικών προβλημάτων προσθετικού τύπου. 2) Στην μετατροπή και τη δημιουργία νέων προβλημάτων. 3) Στην εκ των προτέρων αξιολόγηση της δυσκολίας των προβλημάτων αυτών για τους μαθητές και τη διδακτική αντιμετώπισή τους. Στην εργασία αυτή θα παρουσιάσουμε τις επιστημονικές υποθέσεις και το περιεχόμενο του μαθήματος αυτού καθώς και τις συμπεριφορές των εκπαιδευτικών κατά τη διάρκεια της εκπαίδευσή τους. ABSTRACT In the recent years there has been conducted many surveys in regard to the analysis and the taxonomy of the additional type problems. The students behaviors in different type problems have been searched and recorded. However, the surveys, which conducted in order to adapt those collected data in the instructional practice and to examine the way that teachers face and use them. Therefore, in order to implement in the teaching practice the findings of this survey and to use them for the teacher training in elementary and the first secondary education, we produce a lesson with the title Taxonomy, Analysis and Instructional facing of the additional problems. This lesson created in WebPages form and accomplished from distance through the Internet. More specifically, by this lesson we aim to exercise teachers: 1. In the analysis and the distinction of the different additional type problem 2. In the conversion and creation of new problems 1 Στα πλαίσια της ενέργειας «Προγράμματα Σπουδών από Απόσταση» του (ΕΠΕΑΕΚ) πραγματοποιήθηκε το έργο του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης με τίτλο «Επιμόρφωση και Εξειδίκευση πτυχιούχων με τις μεθόδους της Εκπαίδευσης από Απόσταση (ΕΕΠΑ). Το έργο αυτό συμπεριλάμβανε τέσσερα μαθήματα ένα από τα οποία ήταν το μάθημα της Παιδαγωγικής με τίτλο Νέες εκπαιδευτικές προσεγγίσεις και εφαρμογές στη σχολική τάξη. Το παρόν μάθημα ήταν ένα από τα έξι μαθήματα του μαθήματος της Παιδαγωγικής.

2 2 3. In the a priori evaluation of the student problems difficulty and the instructional facing. In this assignment we present the scientific assumptions, the content of this lesson and the teacher behaviors which recorded in the period of their training, as well. Θέμα: Α.-Διδακτική των Μαθηματικών: Διδακτική των μαθηματικών και εκπαιδευτικό λογισμικό για τα μαθηματικά Επίπεδο εκπαίδευσης: Δημοτικό, Γυμνάσιο. Κατηγορία εργασίας: Εμπειρική - Πειραματική Ι. Εισαγωγή Από τις πρώτες έρευνες που πραγματοποιήθηκαν για την ταξινόμηση των προβλημάτων προσθετικού τύπου ως προς τη σημασιολογική τους δομή και για την εξέταση της συμπεριφοράς των μαθητών σε αυτά, ήταν των Carpenter, Hiebert & Moser (1981), των Carpenter & Moser (1982, 1983) και των Riley, Greeno & Heller Θα πρέπει σημειώσουμε ότι με τον όρο «προβλήματα προσθετικού τύπου» θεωρήθηκαν προβλήματα τα οποία μπορούσαν να λυθούν με μία πρόσθεση ή μία αφαίρεση. Η σημασιολογική δομή των προβλημάτων αναφέρεται στις έννοιες που σχετίζονται με την αύξηση, την μείωση, τη σύνθεση και τη σύγκριση των καταστάσεων ενός προβλήματος. Κατάσταση ονομάζεται κάθε ποσότητα η οποία εκφράζεται με ένα αριθμό και είναι μια προσδιορισμένη οντότητα. Για παράδειγμα, μια ομάδα 25 ατόμων, μια απόσταση 6 χιλιομέτρων, ένα αντικείμενο 37 κιλών, μία θερμοκρασία 18 βαθμών, ένα άτομο 5ο στη σειρά, κτλ. Σύμφωνα με τις παραπάνω έρευνες στο χώρο των προβλημάτων προσθετικού τύπου δημιουργήθηκε μία ταξινόμηση που περιελάμβανε τέσσερις μεγάλες κατηγορίες προβλημάτων: Προβλήματα αλλαγής (chage problems), συνδυασμού ή σύνθεσης (combine), σύγκρισης (compare) και εξομοίωσης (equalize). Την ίδια εποχή ο G. Vergnaud (1982), παρουσίασε μια πιο γενική ταξινόμηση των προβλημάτων αυτών, που περιελάμβανε έξι κατηγορίες. Στην ταξινόμηση αυτή συμπεριλαμβάνονταν και οι τέσσερις κατηγορίες που αναφέραμε παραπάνω (βλ. Λεμονίδης, Χ.,1994). Σε μια πρόσφατη εργασία του ο G. Vergnaud (1997) εμπλούτισε την ταξινόμηση των προβλημάτων προσθετικού τύπου εισάγοντας αρκετές υποκατηγορίες προβλημάτων στις παραπάνω κατηγορίες. Εισήγαγε επίσης τις γενικές περιπτώσεις των παραπάνω κατηγοριών, δηλαδή προβλήματα που λύνονται με περισσότερες από μία πράξεις πρόσθεσης ή αφαίρεσης. Στην εργασία μας βασιστήκαμε σ αυτή την ταξινόμηση των προσθετικών προβλημάτων του G. Vergnaud. Ένα νέο στοιχείο που εισήγαγε ο G. Vergnaud (1997) είναι ο διαχωρισμός των καταστάσεων που παρουσιάζονται στις εκφωνήσεις των προβλημάτων σε δύο είδη καταστάσεων: τις καταστάσεις μεγέθους και τις καταστάσεις θέσης. Καταστάσεις μεγέθους ονομάζονται οι καταστάσεις που αναφέρονται σε ποσότητες οι οποίες μπορεί να μετρηθούν με αρίθμηση (πλήθος) ή με τη χρήση κάποιου μέτρου. Αναφέρουμε παρακάτω μερικά παραδείγματα καταστάσεων που αναφέρονται σε διακριτές ποσότητες που εκφράζουν πλήθος: οι κάτοικοι ενός χωριού, ένα πακέτο με 10 σοκολάτες, 18 κτυπήματα ενός ταμπούρλου, 123 λέξεις μιας παραγράφου κλπ. Καταστάσεις στις οποίες έχουμε συνεχείς

3 3 ποσότητες και οι οποίες απαιτούν ένα μέτρο για να μετρηθούν μπορεί να είναι: το μήκος, το εμβαδόν, ο όγκος (γεωμετρικά μεγέθη), ο χρόνος, η μάζα, η ισχύς. Για παράδειγμα, έτρεξε απόσταση 245 χιλιομέτρων, είχε επιφάνεια 35 τετραγωνικών μέτρων, δοχείο με περιεχόμενο 27 λίτρων, διάρκεια 1 ώρας και 17 λεπτών, ζύγιζε 42 κιλά, είχε ισχύ 220 Kw. Καταστάσεις θέσης ονομάζονται οι καταστάσεις που αναφέρονται σε μία σειρά ή σε μία βαθμολογημένη κλίμακα. Τέτοιες καταστάσεις είναι αυτές που αναφέρονται σε σειρές πραγμάτων και εκφράζουν τη θέση ή το νούμερο της διάταξης, (π.χ. ήταν 4ος στον αγώνα δρόμου, η 121η σελίδα του βιβλίου, η 3η παράγραφος, μένει στον 7ο όροφο, κτλ), οι θερμοκρασίες, οι συντεταγμένες ή τα μετρήσιμα μεγέθη που προσδιορίζουν ένα επίπεδο ή μια περίοδο (μήκη, χρόνοι, κτλ), π.χ. θερμοκρασία 5 βαθμών, 8 η ώρα το πρωί, το 38 ο χιλιόμετρο, βαθμός 9 στο διαγώνισμα, κτλ. Ο διαχωρισμός μεταξύ των καταστάσεων μεγέθους και θέσης μπορεί να θεωρηθεί κατά κάποιον τρόπο προέκταση του διαχωρισμού που κάνουμε μεταξύ του απόλυτου και του τακτικού αριθμού ή του πληθικού και του διατακτικού αριθμού. Αυτός ο διαχωρισμός όμως γίνεται μόνο σε κάποια αρχική φάση των μικρών τάξεων του δημοτικού με στόχο τη διδασκαλία του αριθμού. Στα προβλήματα που προτείνονται στους μαθητές οι καταστάσεις θέσης είναι από ανύπαρκτες έως ελάχιστες. Έχει αποδειχθεί από διεθνείς έρευνες στη διδακτική των μαθηματικών ότι ο εμπλουτισμός των προβλημάτων με τέτοιες καταστάσεις βελτιώνουν την απόδοση των παιδιών στη λύση των προβλημάτων. Στην ταξινόμηση και ανάλυση των προβλημάτων που πραγματοποιήσαμε στο μάθημα αυτό πήραμε υπόψη μας αυτή τη διάκριση (μεγέθους και θέσης) στις καταστάσεις των προβλημάτων. Με το μάθημα αυτό γίνεται μια προσπάθεια να δοθούν στους εκπαιδευτικούς κάποια ουσιαστικότερα κριτήρια για την αξιολόγηση της δυσκολίας των προβλημάτων και των συλλογισμών που απαιτούνται για τη λύση τους. Τα κριτήρια αυτά βασίζονται στην ανάλυση της σημασιολογικής δομής του προβλήματος. Σήμερα, τα κριτήρια που χρησιμοποιούν συνήθως οι περισσότεροι εκπαιδευτικοί για να αξιολογήσουν τη δυσκολία ενός προβλήματος είναι: το είδος της πράξης ή ο αριθμός των πράξεων που απαιτείται για τη λύση του, η δυσκολία εκτέλεσης της πράξης ανάλογα με το μέγεθος και το είδος των αριθμών που χρησιμοποιούνται. Έτσι για παράδειγμα, τα πρόβλημα πρόσθεσης θεωρούνται πιο εύκολα από τα προβλήματα αφαίρεσης. Η συνήθης μέθοδος για να μετατραπεί και να γίνει ένα πρόβλημα πιο δύσκολο είναι να αλλάξει το πρόβλημα στο επίπεδο της εκτέλεσης των πράξεων (θέτουμε πιο μεγάλους ή πιο σύνθετους αριθμούς) (βλ. Λεμονίδης, Χ.,1998). Με το μάθημα αυτό επιδιώκεται επίσης να εμπλουτιστεί η εμπειρία του εκπαιδευτικού με ένα μεγάλο αριθμό προβλημάτων, τα οποία δεν συναντά συνήθως στην σημερινή διδακτική του πράξη. Ένας σημαντικός στόχος του μαθήματος είναι να καταστήσει τον εκπαιδευτικό ικανό να αξιολογεί εκ των προτέρων τη δυσκολία ενός προβλήματος για τους μαθητές, να προσδιορίζει της αιτίες της δυσκολίας αυτής και να διαχειρίζεται διδακτικά την κατάσταση για να αντιμετωπίσει τη δυσκολία αυτή. Ακόμη παρουσιάζεται ο τρόπος αναπαράστασης των προβλημάτων με διαγράμματα. Η αναπαράσταση των προβλημάτων με διαγράμματα σε πολλές περιπτώσεις βοηθά αφενός τους μαθητές να κατανοήσουν καλύτερα το πρόβλημα και να δουν ευκολότερα τη λύση του και αφετέρου τους διδάσκοντες να αναπαραστήσουν ένα σύνθετο πρόβλημα και να δείξουν επάνω στο διάγραμμα αυτό πιο παραστατικά τις διαφορετικές λύσεις του προβλήματος.

4 4 Άλλος στόχος του μαθήματος είναι να καταστήσει ικανό τον εκπαιδευτικό να μεταβάλλει ένα δεδομένο πρόβλημα, τροποποιώντας τις μεταβλητές της σημασιολογικής δομής του προβλήματος. Μ αυτόν τον τρόπο μεταβάλλεται η δυσκολία του προβλήματος και μπορεί να προσαρμόζεται στο επίπεδο και στις δυνατότητες των μαθητών (εργασία 3). Τέλος επιδιώκεται ο εκπαιδευτικός, με βάση μια δεδομένη σημασιολογική δομή, να είναι ικανός να δημιουργεί δικά του προβλήματα με εκφωνήσεις και περιεχόμενα που επιθυμεί ο ίδιος (εργασία 4). Μεθοδολογία και τεχνολογική επεξεργασία του εκπαιδευτικού υλικού Το μάθημα κατασκευάστηκε ηλεκτρονικά σε μορφή ιστοσελίδων σε γλώσσα html με το πρόγραμμα front page. Η επικοινωνία με τους εκπαιδευόμενους πραγματοποιήθηκε μέσω του διαδίκτυου. Υπήρχε επικοινωνία των εκπαιδευόμενων με τον επιμορφωτή μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου. Επιλέχτηκαν κατόπιν εξετάσεων και παρακολούθησαν το μάθημα 15 εκπαιδευτικοί διαφόρων ειδικοτήτων: έξι δάσκαλοι, δύο φυσικοί, ένας βιολόγος, δύο φιλόλογοι με ειδίκευση την ιστορία, ένας οικονομολόγος, ένας των καλών τεχνών και δύο απόφοιτοι των ΤΕΙ (αυτοματισμού και συντήρησης έργων τέχνης και αρχαιοτήτων). Η πλειοψηφία των εκπαιδευτικών είχε μακρόχρονη εμπειρία στη διδασκαλία. Οι εκπαιδευόμενοι διέθεταν κωδικό πρόσβασης που τους επέτρεπε να εργάζονται και να διαβάζουν το μάθημα από την κεντρική σελίδα, η οποία ήταν τοποθετημένη σε υπολογιστή διαχείρισης (server) του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου. Οι εκπαιδευόμενοι είχαν τη δυνατότητα να «κατεβάσουν» από το δίκτυο τις εργασίες του μαθήματος στο δικό τους υπολογιστή, να τις επεξεργαστούν και να τις στείλουν στον εκπαιδευτή μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου. Ο εκπαιδευτής διόρθωνε τις εργασίες σημείωνε τις παρατηρήσεις του για τα λάθη και τις έστελνε στον εκπαιδευόμενο. Προβλέπονταν να υπάρχει ταυτόχρονη ανοιχτή επικοινωνία μεταξύ εκπαιδευόμενων και εκπαιδευτή με το πρόγραμμα Chat. Αυτό δεν πραγματοποιήθηκε λόγω τεχνικών δυσκολιών. ΙΙ. Παρουσίαση του μαθήματος Το περιεχόμενο του μαθήματος διαρθρώνεται σε δύο μέρη. Στο πρώτο, μέρος με τίτλο «ανάλυση και διαχωρισμός των προβλημάτων», πραγματοποιείται μια ανάλυση των προσθετικών προβλημάτων ως προς τη σημασιολογική τους δομή. Παρουσιάζονται και αναλύονται οι διάφορες κατηγορίες και υποκατηγορίες ή κλάσεις προβλημάτων. Θεωρείται απαραίτητη η καλή (Εικόνα 1): Κεντρική σελίδα διαχείρισης του μαθήματος

5 5 γνώση του περιεχομένου του κλάδου αυτού από την πλευρά του εκπαιδευόμενου για την συνέχεια στα επόμενα. ΙΙ.1 Ανάλυση και διαχωρισμός των προβλημάτων Υπάρχει μια κεντρική σελίδα διαχείρισης του μαθήματος από την οποία ο εκπαιδευόμενος μπορεί να επιλέξει ελεύθερα την ενότητα που επιθυμεί και να εργαστεί σ αυτή (εικόνα 1). Η εισαγωγή στο μάθημα γίνεται με μία άσκηση από τον σύνδεσμο του υπερκειμένου με τίτλο «Εισαγωγή και άσκηση». Για να εισάγουμε τον εκπαιδευόμενο στο πνεύμα του μαθήματος και για να δοκιμάσουμε τις ήδη υπάρχουσες γνώσεις του προτείνουμε οκτώ προβλήματα και ζητούμε να τα ομαδοποιήσει σύμφωνα με το περιεχόμενο και τη σημασιολογική δομή του κάθε προβλήματος. Η απάντηση σε αυτήν την εισαγωγική άσκηση είναι οργανωμένη έτσι που να μπορεί να σταλεί πίσω στον εκπαιδευτή για να την διορθώσει και να εκτιμήσει τις αρχικές γνώσεις του μαθητευόμενου. Σε αυτήν την εισαγωγική άσκηση δίνονται οι απαντήσεις και δεν ζητήσαμε να σταλούν πίσω για να μην δημιουργηθεί το άγχος της εξέτασης στην πρώτη επαφή με το μάθημα. Παρουσιάζονται και αναλύονται οι τέσσερις πρώτες από τις έξι βασικές κατηγορίες προβλημάτων, επειδή τα προβλήματα αυτά εμφανίζονται συνήθως στην καθημερινή διδακτική πράξη του σχολείου: μετασχηματισμός μιας κατάστασης, μέρος-μέρος-όλο, σύγκριση δύο καταστάσεων και σύνθεση δύο μετασχηματισμών. Τις δύο άλλες κατηγορίες, σύνθεση δύο σχέσεων και μετασχηματισμό μεταξύ δύο σχέσεων, τις αναφέρουμε μόνο και δίνουμε κάποια παραδείγματα. Κάθε βασική κατηγορία προβλημάτων, όπως για παράδειγμα η κατηγορία μετασχηματισμός μιας κατάστασης (εικόνα 2), αποτελεί ένα σύνδεσμο στον οποίο παρουσιάζο-νται οι διάφορες υποκατη-γορίες ή κλάσεις με μορφή συνδέσμων. Οι σύνδεσμοι των κλάσεων οδηγούν σε μια λεπτομερή παρουσία-ση των προβλημάτων με παραδείγματα και διαγράμματα (εικόνα 3). (Εικόνα 2): Η βασική κατηγορία προβλημάτων με τις διάφορες υποκατηγορίες ή κλάσεις

6 6 Για παράδειγμα στην εικόνα 3 παρουσιάζεται ο πίνακας με τις έξι κλάσεις προβλημάτων: Άγνωστη η τελική κατάσταση, ο μετασχηματισμός και η αρχική κατάσταση όπου ο μετασχηματισμός μπορεί να είναι θετικός ή αρνητικός. Σε μερικές σημαντικές κλάσεις προβλημάτων υπάρχει ο σύνδεσμος «Διδακτική ανάλυση» που (Εικόνα 3): Παρουσίαση των κλάσεων των προβλημάτων παραπέμπει σε διδακτικές οδηγίες και εξηγήσεις σχετικές με τη δυσκολία των προβλημάτων. Στη συνέχεια παρουσιάζουμε (εικόνα 4) ένα παράδειγμα διδακτικών οδηγιών για την κλάση των προβλημάτων «Άγνωστος ο θετικός μετασχηματισμός» ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΜΙΑΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ Άγνωστος ο μετασχηματισμός. Θετικός μετασχηματισμός

7 7 Παραδείγματα Πρόβλημα 1ο. Μια εκπομπή στην τηλεόραση διαρκούσε 35 λεπτά, τώρα διαρκεί 53 λεπτά. Κατά πόσο αυξήθηκε η διάρκεια της εκπομπής; Πρόβλημα 2ο. Ανεβαίνω τις σκάλες του σπιτιού μου οι οποίες είναι όλες 17. Βρίσκομαι στο 8ο σκαλί. Πόσα σκαλιά πρέπει να ανέβω ακόμη για να φτάσω στο τελευταίο σκαλί; Τα παραπάνω προβλήματα ανήκουν στην κατηγορία του μετασχηματισμού μιας κατάστασης με άγνωστο το μετασχηματισμό. Ο μετασχηματισμός είναι θετικός. Στο πρώτο πρόβλημα έχουμε καταστάσεις μεγέθους, ενώ στο δεύτερο πρόβλημα έχουμε καταστάσεις θέσης. Όλα τα + ; προβλήματα της κατηγορίας αυτής λύνονται με την πράξη της αφαίρεσης. Στο πρώτο πρόβλημα δίνεται η αρχική κατάσταση (35 λεπτά), η τελική κατάσταση (53 λεπτά) και ζητείται ο μετασχηματισμός που είναι θετικός (πόσο αυξήθηκε). Γενικά τα προβλήματα αυτά στα οποία είναι άγνωστος ο μετασχηματισμός, είναι πιο δύσκολα για τους μαθητές από τα προβλήματα στα οποία είναι άγνωστη η τελική κατάσταση. Ακόμη και σε μαθητές της 3ης και 4ης δημοτικού συχνά λάθη στο 1ο πρόβλημα είναι οι απαντήσεις 53 λεπτά ή 88 λεπτά. Στην πρώτη περίπτωση, θεωρούν ως απάντηση το τελευταίο δεδομένο του προβλήματος. Υπάρχει σύγχυση μεταξύ του τώρα διαρκεί και του αυξήθηκε η διάρκεια. Στη δεύτερη περίπτωση οι μαθητές πραγματοποιούν την πράξη της πρόσθεσης αντί της αφαίρεσης. Οδηγούνται σ αυτό από το ρήμα αυξήθηκε που υπάρχει στην ερώτηση. Εδώ θα πρέπει να σημειώσουμε ότι, κατά τη γνώμη μας είναι λάθος το να δίνουμε στους μαθητές συμβουλές υπό τύπον μεθοδολογίας για τη λύση προβλημάτων όπως: όπου βλέπουμε αυξήθηκε, κέρδισε, πήρε, κτλ. κάνουμε πρόσθεση και όπου βλέπουμε μειώθηκε, έχασε, έδωσε, κτλ. κάνουμε αφαίρεση Μια βοήθεια για τους μαθητές θα είναι η αναπαράσταση του προβλήματος με διάγραμμα. Μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε ένα διάγραμμα όπως το παραπάνω για το 1ο πρόβλημα που έχει καταστάσεις μεγέθους. Για το 2οπρόβλημα που αναφέρεται σε καταστάσεις θέσεις μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε μια αναπαράσταση με βαθμολογημένη ευθεία: (Εικόνα 4): Διδακτικές οδηγίες για την κλάση των προβλημάτων «Άγνωστος ο θετικός μετασχηματισμός» ΙΙ. 2 Εργασίες ταξινόμησης και δημιουργίας προβλημάτων Στο δεύτερο μέρος του μαθήματος, με τίτλο «εργασίες ταξινόμησης και δημιουργίας προβλημάτων», παραθέτονται τέσσερις εργασίες. Στις δύο πρώτες εργασίες δίνονται εκφωνήσεις προβλημάτων και ζητείται η ταξινόμηση των προβλημάτων αυτών ως προς τη σημασιολογική τους δομή. Ζητούσαμε δηλαδή να βρεθούν η κατηγορία και η κλάση στην οποία ανήκουν τα προβλήματα, να προσδιοριστούν τα δεδομένα και ο άγνωστος και να γίνει το σχεδιάγραμμα για κάθε πρόβλημα. Στην πρώτη εργασία δόθηκαν εννιά απλά προβλήματα που λύνονται με μία πρόσθεση ή αφαίρεση και στη δεύτερη εργασία δόθηκαν δέκα σύνθετα προβλήματα που λύνονται με περισσότερες από μία προσθέσεις ή αφαιρέσεις. Στην αρχή της πρώτης εργασίας ζητήθηκε από τους εκπαιδευόμενους να διαχωρίσουν τα προβλήματα σ αυτά που περιέχουν στην εκφώνηση καταστάσεις μεγέθους και αυτά που περιέχουν καταστάσεις θέσης. Στην τρίτη εργασία (μετατροπή προβλημάτων) δίνεται η εκφώνηση ενός προβλήματος και ζητείται από τον εκπαιδευόμενο να μετατρέψει το δεδομένο πρόβλημα ώστε να ανήκει στην κλάση που υποδεικνύεται. Παρουσιάζουμε στη συνέχεια ένα πρώτο μέρος από την εργασία αυτή:

8 8 Α) Κατηγορία: Μετασχηματισμός μιας κατάστασης Αρχικό πρόβλημα: Μέσα στην τάξη υπήρχαν 14 μαθητές, σε λίγο μπήκαν άλλοι 8 μαθητές. Πόσοι είναι τώρα όλοι οι μαθητές; Κλάση: Θετικός μετασχηματισμός με άγνωστη την τελική κατάσταση ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ Μετατρέψτε το πρόβλημα ώστε να είναι ένα πρόβλημα αρνητικού μετασχηματισμού με άγνωστη την τελική κατάσταση. Απάντηση: Μέσα στην τάξη υπήρχαν 14 μαθητές, σε λίγο βγήκαν από την τάξη 8 μαθητές. Πόσοι είναι τώρα οι μαθητές; 1) Μετατρέψτε το πρόβλημα ώστε να είναι ένα πρόβλημα θετικού μετασχηματισμού με άγνωστο το μετασχηματισμό. Απάντηση: 2) Μετατρέψτε το πρόβλημα ώστε να είναι ένα πρόβλημα αρνητικού μετασχηματισμού με άγνωστο το μετασχηματισμό. Απάντηση: 3) Μετατρέψτε το πρόβλημα ώστε να είναι ένα πρόβλημα αρνητικού μετασχηματισμού με άγνωστη την αρχική κατάσταση. Απάντηση: Στην τέταρτη εργασία (δημιουργία προβλημάτων) ζητείται από τον εκπαιδευόμενο να διατυπώσει τις εκφωνήσεις έξι προβλημάτων τα οποία να ανήκουν στην κατηγορία και την κλάση που υποδεικνύεται κάθε φορά. Επίσης ζητείται οι καταστάσεις του προβλήματος να είναι καταστάσεις θέσης όταν αυτό επισημαίνεται. Παρουσιάζουμε στη συνέχεια τα δύο πρώτα ερωτήματα από την εργασία αυτή: 1) Κατηγορία: σχέση μέρος- μέρος-όλο Κλάση: άγνωστο το ένα μέρος Πρόβλημα: 2) Κατηγορία: μετασχηματισμός μιας κατάστασης Κλάση: άγνωστος ο μετασχηματισμός (ο μετασχηματισμός να είναι θετικός) Καταστάσεις: οι καταστάσεις να είναι καταστάσεις θέσης Πρόβλημα: ΙΙΙ. Η συμπεριφορά και οι δυσκολίες των εκπαιδευτικών

9 9 Σε γενικές γραμμές μπορούμε να πούμε ότι οι εκπαιδευτικοί που συμμετείχαν στο μάθημα, με βάση τις εργασίες που πραγματοποίησαν, ανταποκρίθηκαν στις απαιτήσεις του μαθήματος κατανόησαν και διαχειρίστηκαν τις έννοιες που πραγματεύεται χωρίς πολλές δυσκολίες και λάθη. Θα παραθέσουμε στη συνέχεια τα σημεία εκείνα στα οποία παρατηρήθηκαν οι περισσότερες δυσκολίες. Όσον αφορά τις δύο πρώτες εργασίες ταξινόμησης των προβλημάτων και σχηματισμού του διαγράμματος οι εκπαιδευόμενοι δυσκολεύονται σε μερικές περιπτώσεις να διαχωρίσουν τα προβλήματα που ανήκουν στην κατηγορία μέρος-μέρος-όλο και μετασχηματισμός μιας κατάστασης. Έτσι το παρακάτω πρόβλημα που ανήκει στην κατηγορία μέρος-μέρος-όλο με άγνωστο το ένα μέρος οι έξι από τους δέκα πέντε εκπαιδευτικούς το θεωρούν ότι ανήκει στην κατηγορία μετασχηματισμός μιας κατάστασης με άγνωστη την τελική κατάσταση. Πρόβλημα: Σε ένα πάρκιν υπάρχουν 16 θέσεις. Οι 9 θέσεις είναι πιασμένες από αυτοκίνητα. Πόσες θέσεις μένουν άδειες; Διάγραμμα: 9 16 ; Η διαφορά μεταξύ των προβλημάτων της κατηγορίας μετασχηματισμός μιας κατάστασης και μέρος-μέρος-όλο είναι ότι στην πρώτη περίπτωση έχουμε μια ενέργεια (ένα μετασχηματισμό) που επιδρά επάνω σε μια κατάσταση, ενώ στη δεύτερη περίπτωση έχουμε δύο στατικές καταστάσεις. Ένα άλλο σημείο στο οποίο οι εκπαιδευόμενοι δυσκολεύτηκαν να χαρακτηρίσουν τις καταστάσεις ήταν η σύνθεση δύο μετασχηματισμών. Πρόβλημα: Η κυρία Ελένη έχασε 9 κιλά σε δύο μήνες. Τον πρώτο μήνα έχασε 5 κιλά. Πόσα κιλά έχασε το δεύτερο μήνα; -5 ; -9

10 10 Το παραπάνω πρόβλημα το οποίο ανήκει στην κατηγορία σύνθεση δύο μετασχηματισμών με άγνωστο τον ένα μετασχηματισμό, οι έξι από τους δέκα πέντε εκπαιδευόμενους δεν το αναγνωρίζουν σαν τέτοιο. Έτσι οι πέντε το θεωρούν ως πρόβλημα της κατηγορίας μέρος-μέροςόλο με άγνωστο το ένα μέρος και ένας το θεωρεί πρόβλημα μετασχηματισμού με άγνωστη την τελική κατάσταση. Οι εκπαιδευόμενοι αυτοί δεν διακρίνουν ότι οι φράσεις «έχασε κιλά» στην εκφώνηση είναι μετασχηματισμοί μιας κατάστασης και όχι καταστάσεις. Δεν είναι γνωστό το βάρος της κυρίας Ελένης αλλά είναι γνωστά τα κιλά που έχασε. Δυσκολία συνάντησαν επίσης οι εκπαιδευόμενοι στα σύνθετα προβλήματα σύγκρισης καταστάσεων, να διαχωρίσουν την αναφερόμενη ποσότητα από τη συγκρινόμενη ποσότητα και να κάνουν το σωστό διάγραμμα. Έτσι στο πρώτο από τα παρακάτω δύο προβλήματα δεν υπήρχε δυσκολία. Οι εκπαιδευόμενοι προσδιόρισαν σωστά τις συγκρινόμενες από την αναφερόμενη ποσότητα και σχεδίασαν σωστά το διάγραμμα. Θα λέγαμε ότι τα δεδομένα στην εκφώνηση του προβλήματος αυτού ακολουθούν μια κανονικότητα. Πρώτα παρουσιάζεται η αναφερόμενη ποσότητα και μετά οι συγκρινόμενες ποσότητες που δίνονται με τη σειρά η μία μετά την άλλη με τον τρόπο που σχετίζονται μεταξύ τους. Στο δεύτερο πρόβλημα όμως δεν υπάρχει αυτή η κανονικότητα στη σειρά παρουσίασης των δεδομένων. Αποτέλεσμα αυτού ήταν οι 9 στις 15 απαντήσεις να είναι λάθος στο χαρακτηρισμό της συγκρινόμενης και της αναφερόμενης κατάστασης και στο διάγραμμα, πράγμα που οδηγούσε σε λάθος απάντηση του προβλήματος. Πρόβλημα α): Ο Μανόλης, η Μαρία και ο Σάββας διαβάζουν το ίδιο βιβλίο. Ο Μανόλης διάβασε μέχρι τη σελίδα 37. Η Μαρία διάβασε 14 σελίδες περισσότερες από το Μανόλη. Ο Σάββας διάβασε 5 σελίδες λιγότερες από τη Μαρία. Πόσες σελίδες διάβασε ο Σάββας; Πρόβλημα β): Σε ένα σχολείο η Α τάξη έχει 8 μαθητές περισσότερους από τη Β τάξη. Η Γ τάξη έχει 18 μαθητές οι οποίοι είναι κατά 4 λιγότεροι από την Β τάξη. Πόσους μαθητές έχει η Α τάξη του σχολείου αυτού; Διαγράμματα: Σάββας ; Α τάξη ; Μαρία Β τάξη Μανόλης 37 Γ τάξη 18

11 11 Όσον αφορά την τρίτη εργασία της μετατροπής ενός δεδομένου προβλήματος δεν παρουσιάστηκαν ιδιαίτερες δυσκολίες στη μετατροπή των προβλημάτων των κατηγοριών μετασχηματισμός μιας κατάστασης, μέρος-μέρος-όλο και σύνθεση δύο μετασχηματισμών. Αντίθετα, αρκετά λάθη παρουσιάστηκαν στο παρακάτω πρόβλημα σύγκρισης δύο καταστάσεων. Αρχικό πρόβλημα: Μια κότα γέννησε το καλοκαίρι 68 αυγά και το χειμώνα γέννησε 20 αυγά λιγότερα. Πόσα αυγά γέννησε η κότα το χειμώνα; (Γ τάξη, πρώτο τεύχος, σελ. 26) Κλάση: Δίνονται η αναφερόμενη ποσότητα και η σχέση και ζητείται η συγκρινόμενη ποσότητα. Η συγκρινόμενη ποσότητα είναι μικρότερη από την αναφερόμενη. (Άγνωστη η συγκρινόμενη κατάσταση) 2) Μετατρέψτε το πρόβλημα ώστε να είναι ένα πρόβλημα στο οποίο δίνονται η συγκρινόμενη ποσότητα η σχέση και ζητείται η αναφερόμενη ποσότητα. Η συγκρινόμενη ποσότητα είναι μικρότερη από την αναφερόμενη. (Άγνωστη η αναφερόμενη κατάσταση). Απάντηση: Μια κότα γέννησε το χειμώνα 48 αυγά. Τα αυγά αυτά που γέννησε το χειμώνα είναι κατά 20 λιγότερα από αυτά που γέννησε το καλοκαίρι. Πόσα αυγά γέννησε η κότα το καλοκαίρι; Εδώ οι εκπαιδευόμενοι απαντούσαν με μια εκφώνηση στην οποία ήταν άγνωστη η συγκρινόμενη ποσότητα αντί για την αναφερόμενη. Επίσης δεν έπαιρναν υπόψη τους τη συνθήκη που δινόταν δηλαδή: «η συγκρινόμενη ποσότητα να είναι μικρότερη από την αναφερόμενη». Στην τέταρτη εργασία στην οποία οι εκπαιδευόμενοι έπρεπε να δημιουργήσουν ένα δικό τους πρόβλημα μιας συγκεκριμένης κατηγορίας και κλάσης δεν είχαν ιδιαίτερες δυσκολίες να γράψουν ένα πρόβλημα στις εξής κατηγορίες και κλάσεις: 1) μέρος-μέρος-όλο, με άγνωστο το ένα μέρος, 2) μετασχηματισμός μιας κατάστασης-ειδική περίπτωση: εξομοίωση, 3) σύγκριση δύο καταστάσεωνειδική περίπτωση: η σύγκριση ορίζεται από ένα διάστημα μεταξύ δύο καταστάσεων θέσης. Άγνωστη η μεγαλύτερη άκρη του διαστήματος και 4) σύγκριση δύο καταστάσεων. Γενική περίπτωση. Άγνωστη η συγκρινόμενη κατάσταση. Τα περισσότερα λάθη έγιναν στις εξής περιπτώσεις: Ζητήθηκε να διατυπωθεί ένα πρόβλημα που να είναι της κατηγορίας μετασχηματισμός μιας κατάστασης, της κλάσης άγνωστος ο μετασχηματισμός με το μετασχηματισμό θετικό και οι καταστάσεις να είναι θέσης. Ήταν λάθος οι πέντε από τις δέκα πέντε απαντήσεις. Τρεις έδωσαν ένα πρόβλημα μετασχηματισμού αλλά με άγνωστη την τελική κατάσταση και όχι το μετασχηματισμό. Δύο απάντησαν με πρόβλημα άλλης κατηγορίας: ένας με πρόβλημα της κατηγορίας μέρος-μέρος-όλο και ένας με σύγκρισης.

12 12 Στην περίπτωση επίσης που ζητήθηκε να διατυπωθεί ένα πρόβλημα της κατηγορίας σύνθεση δύο μετασχηματισμών με άγνωστο τον ένα μετασχηματισμό, επτά από τις 15 απαντήσεις ήταν λάθος. Οι εκφωνήσεις των προβλημάτων που δίνονται δεν περιέχουν μετασχηματισμούς καταστάσεων και τη σύνθεσή τους αλλά απλές καταστάσεις. Για παράδειγμα, μια τέτοια εκφώνηση ήταν η εξής: Ένας αγρότης μάζεψε σε 2 μέρες τα μήλα απ' το χωράφι του. Την 1 η μέρα μάζεψε 520 κιλά μήλα. Αν τη 2 η μέρα τα μήλα αυξήθηκαν κατά 180 κιλά, πόσα κιλά μάζεψε τη 2 η μέρα; Η εκφώνηση αυτή, πέραν του ότι είναι γλωσσικά ασαφής και λάθος, για είναι της κατηγορίας σύνθεση δύο μετασχηματισμών με άγνωστο τον ένα μετασχηματισμό, μπορούσε να διατυπωθεί ως εξής: Ένας αγρότης που μάζευε τα μήλα απ' το χωράφι του σε δύο μέρες αύξησε την συγκομιδή των μήλων κατά 520 κιλά. Την πρώτη μέρα η συγκομιδή αυξήθηκε κατά 180 κιλά μήλα. Τι έγινε τη δεύτερη μέρα η συγκομιδή αυξήθηκε ή μειώθηκε και πόσο; Θα πρέπει να σημειώσουμε ότι στα πλαίσια της εργασίας αυτής δημιουργίας προβλημάτων, δόθηκαν από τους εκπαιδευόμενους μερικές εκφωνήσεις οι οποίες ήταν γλωσσικά ασαφής. Στη συνέχεια δίνουμε μερικά παραδείγματα τέτοιων εκφωνήσεων: Ένα ρομπότ κατά τη διάρκεια μελετών στη θάλασσα καταδύθηκε συνολικά 123 ώρες. Αν στην αρχή της κατάδυσης η ένδειξη ωρών ήταν 37. Ποια θα είναι η ένδειξη στο τέλος της κατάδυσης; Εχθές ξόδεψα 500 δρχ. για την αγορά ενός βιβλίου. Βρήκα όμως στο δρόμο κάποια χρήματα και κέρδισα 250 δρχ. Πόσα χρήματα βρήκα στο δρόμο; Στο πρώτο ημίχρονο ενός αγώνα μπάσκετ η ομάδα του σχολείου πήρε 18 πόντους. Στο τέλος του παιχνιδιού κέρδισε με 35 πόντους. Πόσους πόντους κέρδισε στο δεύτερο ημίχρονο; IV. Συμπεράσματα Στα πλαίσια της διδασκαλίας προβλημάτων, η ταξινόμηση, η ανάλυση, η μετατροπή και η δημιουργία μιας εκφώνησης με συγκεκριμένη σημασιολογική δομή και η γνώση εκ των προτέρων του βαθμού δυσκολίας για τους μαθητές είναι δραστηριότητες που πρέπει να πραγματοποιεί συχνά ο εκπαιδευτικός. Στο χώρο της έρευνας της Διδακτικής των Μαθηματικών υπήρχαν δεδομένα σχετικά με τα παραπάνω θέματα. Τα ερευνητικά αυτά δεδομένα εκτιμήσαμε ότι έπρεπε να προσαρμοστούν και να εφαρμοστούν στη διδασκαλία. Με το μάθημα αυτό, το οποίο δημιουργήσαμε σε ηλεκτρονική μορφή και διδάξαμε από απόσταση μέσω του διαδίκτυου, προσπαθήσαμε να ενημερώσουμε και να ασκήσουμε τους εκπαιδευτικούς στην ανάλυση, την μετατροπή και τη δημιουργία προσθετικών προβλημάτων. Τα αποτελέσματα της διδασκαλίας του μαθήματος αυτού έδειξαν αρχικά ότι αυτός ο τρόπος ανάλυσης και προσέγγισης των προβλημάτων ήταν άγνωστος στους εκπαιδευόμενους. Σύμφωνα με τις μαρτυρίες πολλών εκπαιδευόμενων, οι

13 13 γνώσεις που αποκομίθηκαν από το μάθημα θεωρήθηκαν χρήσιμες και λειτουργικές για την διδακτική τους δραστηριότητα. Η εμπειρία του μαθήματος έδειξε επίσης ότι δεν αρκεί μόνο μια απλή ανακοίνωση ή παρουσίαση της ανάλυσης αυτής στους εκπαιδευτικούς για να την εφαρμόσουν στη διδασκαλία τους. Αντίθετα, απαιτείται ειδική διδασκαλία και εξάσκηση στις έννοιες αυτές για να κατανοηθούν και να εφαρμοστούν στην πράξη. Από τις απαντήσεις των εκπαιδευτικών στις τέσσερις εργασίες που ακολουθούσαν τη θεωρητική ανάλυση του μαθήματος, συνάγουμε κάποια συμπεράσματα σχετικά με τις δυσκολίες τους και τον τρόπο με τον οποίο κατανόησαν τις καινούργιες έννοιες του μαθήματος. Είδαμε ότι όσον αφορά την αναγνώριση των καταστάσεων ενός προβλήματος και την ταξινόμησή του στην αντίστοιχη κατηγορία, οι εκπαιδευόμενοι συγχαίουν σε μερικές περιπτώσεις τα προβλήματα της κατηγορίας μέρος-μέρος-όλο με αυτά του μετασχηματισμού μιας κατάστασης. Δεν αναγνωρίζουν επίσης εύκολα τα προβλήματα της κατηγορίας σύνθεση δύο μετασχηματισμών, γιατί δεν διακρίνουν τους μετασχηματισμούς και τους θεωρούν απλές καταστάσεις. Στα προβλήματα της κατηγορίας σύγκριση δύο καταστάσεων δεν υπάρχει δυσκολία να βρεθεί η κατηγορία των προβλημάτων αυτών, γιατί είναι χαρακτηριστικά από τα συγκριτικά επίθετα που περιέχουν. Η δυσκολία έγκειται πολλές φορές στον προσδιορισμό της αναφερόμενης και της συγκρινόμενης κατάστασης και το σχεδιασμό του αντίστοιχου διαγράμματος. Στην μετατροπή μιας δεδομένης εκφώνησης ώστε να ανήκει σε μια άλλη κλάση της ίδιας κατηγορίας, οι εκπαιδευτικοί δεν συνάντησαν ιδιαίτερες δυσκολίες εκτός από την περίπτωση των προβλημάτων της σύγκρισης, όταν ζητείται να είναι άγνωστη η αναφερόμενη ποσότητα. Παρατηρήσαμε επίσης ότι στην περίπτωση που ζητήθηκε να δημιουργήσουν οι εκπαιδευόμενοι ένα δικό τους πρόβλημα συγκεκριμένης κατηγορίας και κλάσης είχαν δυσκολίες: - Να δημιουργήσουν ένα πρόβλημα μετασχηματισμού μιας κατάστασης με άγνωστο το μετασχηματισμό. Δεν έλεγχαν καλά στο πρόβλημα που δημιούργησαν αν ήταν άγνωστος ο μετασχηματισμός ή η τελική κατάσταση ή διατύπωναν ένα πρόβλημα άλλης κατηγορίας. - Να δημιουργήσουν ένα πρόβλημα σύνθεσης δύο μετασχηματισμών. Υπήρχε δυσκολία σε μερικούς να διατυπώσουν ένα πρόβλημα στο οποίο οι καταστάσεις θα ήταν μετασχηματισμοί. Γενικά συνάντησαν δυσκολίες στο να μεταχειρίζονται και να μετατρέπουν μετασχηματισμούς αντί για καταστάσεις στην εκφώνηση των προβλημάτων. Με την εργασία αυτή λοιπόν έχουμε κάποια πρώτα δεδομένα και ενδείξεις σχετικά με τη μάθηση και την συμπεριφορά των εκπαιδευτικών στα προβλήματα προσθετικού τύπου τα οποία θα μπορούσαν να αποτελέσουν τη βάση για μια πιο συστηματική και εκτεταμένη έρευνα σε αυτό το θέμα. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Carpenter, T.P., Hiebert, J. and Moser, J.M. (1981). Problem Structure and First-Grader children's Initial Solution Processes for Simple Addition and Subtraction Problems. Journal for Research in Mathematics Education, 12, (1),

14 14 Carpenter, T.P. - Moser, J.M.,1982, The development of addition and substraction problem-solving skills. In Carpenter, T.P. - Moser, J.M. - Romberg, T.P. (Ed.). Addition and Sustraction. A cognitive perspective. Hillsdale, Erlbaum. Carpenter, T.P. & Moser, J.M. (1983). The acquisition of addition and substraction concepts. In Lesh, R. - Landau, M. (Eds.): Acquisition of Mathematics Concepts and Processes, Academic Press, Λεμονίδης, Χ.,1994, Περίπατος στη Μάθηση της Στοιχειώδους Αριθμητικής. Εκδόσεις Αδελφών Κυριακίδη, Θεσσαλονίκη. Λεμονίδης, Χ.,1998, Διδασκαλία των πρώτων αριθμητικών εννοιών. Ερευνητική Διάσταση της Διδακτικής των Μαθηματικών. Τεύχος 3. Θεσσαλονίκη. Riley, M.-S., Greeno, J.-G., & Heller, J.-I (1983). Development of children's problem-solving ability in arithmetic. In H. Ginsburg (Ed.), The development of mathematical thinking (pp ). New York: Academic Press. Vergnaud, G.,1982, A classification of cognitive tasks and operations of thougth involved in addition and subtraction problems. In Carpenter, T.P. - Moser, J.M. - Romberg, T.P. (Eds.), Addition and Sustraction. A cognitive perspective. Hillsdale, Erlbaum. Vergnaud, G.,1997, Le Moniteur de Mathematique. Resolution de problemes. Edition Nathan, Paris-France. Distance education for teachers on additional type problems Summary In the recent years there has been conducted many surveys in regard to the analysis and the taxonomy of the additional type problems. The students behaviors in different type problems have been searched and recorded. However, the surveys, which conducted in order to adapt those collected data in the instructional practice and to examine the way that teachers face and use them. Therefore, in order to implement in the teaching practice the findings of this survey and to use them for the teacher training in elementary and the first secondary education, we produce a lesson with the title Taxonomy, Analysis and Instructional facing of the additional problems. This lesson created

15 15 in WebPages form and accomplished from distance through the Internet. More specifically, by this lesson we aim to exercise teachers: 1. In the analysis and the distinction of the different additional type problem 2. In the conversion and creation of new problems 3. In the a priori evaluation of the student problems difficulty and the instructional facing. In this assignment we present the scientific assumptions, the content of this lesson and the teacher behaviors which recorded in the period of their training, as well.

ΠΡΟΤΑΣΗ ΓΙΑ ΜΟΝΤΕΛΟ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΚΑΙ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΑΠΟ ΑΠΟΣΤΑΣΗ ΠΟΥ ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΝΕΤΑΙ ΣΤΙΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ

ΠΡΟΤΑΣΗ ΓΙΑ ΜΟΝΤΕΛΟ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΚΑΙ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΑΠΟ ΑΠΟΣΤΑΣΗ ΠΟΥ ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΝΕΤΑΙ ΣΤΙΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ 2 Ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ 733 ΠΡΟΤΑΣΗ ΓΙΑ ΜΟΝΤΕΛΟ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΚΑΙ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΑΠΟ ΑΠΟΣΤΑΣΗ ΠΟΥ ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΝΕΤΑΙ ΣΤΙΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ Χλαπάνης Γιώργος Ερρίκος Καθ. Πληροφορικής,Υπ.

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμοσμένη Παιδαγωγική, Περιοδική Ηλεκτρονική Έκδοση του Ελληνικού Ινστιτούτου Εφαρμοσμένης Παιδαγωγικής και Εκπαίδευσης (ΕΛΛ.Ι.Ε.Π.ΕΚ.

Εφαρμοσμένη Παιδαγωγική, Περιοδική Ηλεκτρονική Έκδοση του Ελληνικού Ινστιτούτου Εφαρμοσμένης Παιδαγωγικής και Εκπαίδευσης (ΕΛΛ.Ι.Ε.Π.ΕΚ. Παιδαγωγική αξιοποίηση δραστηριοτήτων με ή χωρίς Εκπαιδευτικό Λογισμικό για τη Διδασκαλία Γραπτού Λόγου σε μαθητές με Μαθησιακές Δυσκολίες: Μια συγκριτική μελέτη Ξάνθη Στυλιανή, Δρ., Εκπαιδευτικός ΠΕ70

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΕΡΟΙ ΚΑΤ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΙ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΑ ΣΧΟΛΙΚΑ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΑ ΤΩΝ ΠΡΩΤΩΝ ΤΑΞΕΩΝ ΤΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ

ΝΟΕΡΟΙ ΚΑΤ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΙ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΑ ΣΧΟΛΙΚΑ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΑ ΤΩΝ ΠΡΩΤΩΝ ΤΑΞΕΩΝ ΤΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ Νοεροί - Κατ εκτίμηση Υπολογισμοί 44. Σοφοκλέους, Π., Λεμονίδης, Χ., (2007). Νοεροί κατ εκτίμηση υπολογισμοί: Μαθηματικές διαδικασίες μέσα από τα σχολικά εγχειρίδια των πρώτων τάξεων του Δημοτικού της

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ Τμήμα Ψηφιακών Συστημάτων. Τίτλος Διπλωματικής Εργασίας: «ΤΠΕ και Εκπαίδευση: Αποτίμηση Δεξιοτήτων»

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ Τμήμα Ψηφιακών Συστημάτων. Τίτλος Διπλωματικής Εργασίας: «ΤΠΕ και Εκπαίδευση: Αποτίμηση Δεξιοτήτων» ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ Τμήμα Ψηφιακών Συστημάτων ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ «Διδακτικής της Τεχνολογίας & Ψηφιακών Συστημάτων» Κατεύθυνση: Ηλεκτρονική Μάθηση Τίτλος Διπλωματικής Εργασίας: «ΤΠΕ και Εκπαίδευση:

Διαβάστε περισσότερα

Εξερευνώντας γεωμετρικές έννοιες με μαθητές Γ Γυμνασίου χρησιμοποιώντας το λογισμικό Geogebra σε αντιδιαστολή με το χαρτί και το μολύβι

Εξερευνώντας γεωμετρικές έννοιες με μαθητές Γ Γυμνασίου χρησιμοποιώντας το λογισμικό Geogebra σε αντιδιαστολή με το χαρτί και το μολύβι Έρκυνα, Επιθεώρηση Εκπαιδευτικών Επιστημονικών Θεμάτων, Τεύχος 1ο, 233-243, 2014 Εξερευνώντας γεωμετρικές έννοιες με μαθητές Γ Γυμνασίου χρησιμοποιώντας το λογισμικό Geogebra σε αντιδιαστολή με το χαρτί

Διαβάστε περισσότερα

Υποστήριξη Εκπαιδευτικών Πληροφορικής στη δημιουργία Σχεδίων Μαθημάτων που ενθαρρύνουν την ανάπτυξη της κριτικής σκέψης στο περιβάλλον LAMS

Υποστήριξη Εκπαιδευτικών Πληροφορικής στη δημιουργία Σχεδίων Μαθημάτων που ενθαρρύνουν την ανάπτυξη της κριτικής σκέψης στο περιβάλλον LAMS Υποστήριξη Εκπαιδευτικών Πληροφορικής στη δημιουργία Σχεδίων Μαθημάτων που ενθαρρύνουν την ανάπτυξη της κριτικής σκέψης στο περιβάλλον LAMS Σ. Παπαδάκης 1, Μ. Κορδάκη 2 1 Σχολή Θετικών Επιστημών και Τεχνολογίας,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙ.ΜΕ.Π.Α Β ΦΑΣΗ: ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙ.ΜΕ.Π.Α Β ΦΑΣΗ: ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙ.ΜΕ.Π.Α Β ΦΑΣΗ: ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ Φοιτητής: Παύλου Νικόλαος, Α.Ε.Μ: 2245, Ε Εξάμηνο Σχολείο: 1 ο Πειραματικό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ «ΓΛΩΣΣΑ Ε' ΚΑΙ ΣΤ' ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ» ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ «ΓΛΩΣΣΑ Ε' ΚΑΙ ΣΤ' ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ» ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Τμήμα Ψηφιακών Συστημάτων ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΨΗΦΙΑΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Κατεύθυνση: Ηλεκτρονική Μάθηση ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ «ΓΛΩΣΣΑ Ε' ΚΑΙ ΣΤ' ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ»

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΝΗΛΙΚΩΝ 8. Η εξ αποστάσεως εκπαίδευση στην εκπαίδευση ενηλίκων - Παραδείγματα και περιπτώσεις εφαρμογής

ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΝΗΛΙΚΩΝ 8. Η εξ αποστάσεως εκπαίδευση στην εκπαίδευση ενηλίκων - Παραδείγματα και περιπτώσεις εφαρμογής ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ & ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΔΙΑΡΚΟΥΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΝΗΛΙΚΩΝ 8. Η εξ αποστάσεως εκπαίδευση στην εκπαίδευση ενηλίκων - Παραδείγματα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ 1α Εκπαιδευτική Αξιολόγηση

ΕΝΟΤΗΤΑ 1α Εκπαιδευτική Αξιολόγηση Πρόγραμμα Εξειδίκευσης ΕΝΟΤΗΤΑ 1α Εκπαιδευτική Αξιολόγηση 1.1. Τι είναι η εκπαιδευτική αξιολόγηση και ποια η διαφορά της από τη διάγνωση ύπαρξης µαθησιακών δυσκολιών; Α3 1.2. Τι περιέχει η εκπαιδευτική

Διαβάστε περισσότερα

Η εξ αποστάσεως εκπαίδευση. Τρόποι διδασκαλίας και μέσα. Μια διδακτική πρόταση για τη διδασκαλία των λογοτεχνικών κειμένων.

Η εξ αποστάσεως εκπαίδευση. Τρόποι διδασκαλίας και μέσα. Μια διδακτική πρόταση για τη διδασκαλία των λογοτεχνικών κειμένων. Η εξ αποστάσεως εκπαίδευση. Τρόποι διδασκαλίας και μέσα. Μια διδακτική πρόταση για τη διδασκαλία των λογοτεχνικών κειμένων. Πασιόπουλος Γιώργος, Εκπαιδευτικός ΠΕ, Μεταπτυχιακός φοιτητής Η κινούμενη εικόνα

Διαβάστε περισσότερα

Επιστημονικό Εκπαιδευτικό Περιοδικό «eκπ@ιδευτικός κύκλος» Τόμος 1, Τεύχος 2, 2013 eκπ@ιδευτικός κύκλος ISSN: 2241-4576

Επιστημονικό Εκπαιδευτικό Περιοδικό «eκπ@ιδευτικός κύκλος» Τόμος 1, Τεύχος 2, 2013 eκπ@ιδευτικός κύκλος ISSN: 2241-4576 Στοχαστική αλληλεπίδραση μέσω εικονικών συμμετεχόντων (R.I.Vi.Ps): Ένα αλληλεπιδραστικό μοντέλο ανοικτής και εξ αποστάσεως διαδικτυακής εκπαίδευσης και επιμόρφωσης Reflective Interaction through Virtual

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος. είναι απλή υπόθεση.

Πρόλογος. είναι απλή υπόθεση. Πρόλογος Το βιβλίο αυτό απευθύνεται στους μαθητές Γ Τάξης Τεχνολογικής Κατεύθυνσης Ενιαίων Λυκείων, που παρακολουθούν το μάθημα Ανάπτυξη Ε- φαρμογών σε Προγραμματιστικό Περιβάλλον του Κύκλου Πληροφορικής

Διαβάστε περισσότερα

Υβριδικές Μαθησιακές Μέθοδοι στην Εξ Αποστάσεως Δια Βίου Εκπαίδευση. Hybride Learning Methods in Distance Life Long Education

Υβριδικές Μαθησιακές Μέθοδοι στην Εξ Αποστάσεως Δια Βίου Εκπαίδευση. Hybride Learning Methods in Distance Life Long Education Υβριδικές Μαθησιακές Μέθοδοι στην Εξ Αποστάσεως Δια Βίου Εκπαίδευση Hybride Learning Methods in Distance Life Long Education Ανδρέας Νιώρας, Θανάσης Λουκόπουλος, Κωνσταντίνος Αντωνής, Δημήτρης Πρέντζας,

Διαβάστε περισσότερα

LEAP21. Learning Educators, Advancing Pedagogy for the 21st Century. Οι διαστάσεις μια μαθησιακής δραστηριότητας

LEAP21. Learning Educators, Advancing Pedagogy for the 21st Century. Οι διαστάσεις μια μαθησιακής δραστηριότητας LEAP21 Learning Educators, Advancing Pedagogy for the 21st Century Οι διαστάσεις μια μαθησιακής δραστηριότητας 19 Μαρτίου 2012 Οι πέντε διαστάσεις της μάθησης του 21ου αιώνα Εισαγωγή Ο σκοπός του οδηγού

Διαβάστε περισσότερα

Η Διδασκαλία του Προγραμματισμού Η/Υ στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση ως Διαδικασία Ανάπτυξης Πνευματικών Δεξιοτήτων

Η Διδασκαλία του Προγραμματισμού Η/Υ στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση ως Διαδικασία Ανάπτυξης Πνευματικών Δεξιοτήτων Η Διδασκαλία του Προγραμματισμού Η/Υ στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση ως Διαδικασία Ανάπτυξης Πνευματικών Δεξιοτήτων Μία Πρόταση Βασισμένη στη Δημιουργία Βάσης Ασκήσεων Γνωστής Δυσκολίας Β. Γεωργίου, Α. Τζιμογιάννης

Διαβάστε περισσότερα

2. Η διδασκαλία της Γεωµετρίας στο ελληνικό δηµοτικό σχολείο

2. Η διδασκαλία της Γεωµετρίας στο ελληνικό δηµοτικό σχολείο Εισαγωγή Η εργασία αυτή έχει στόχο να παρουσιάσει µια εναλλακτική πρόταση για τη διδασκαλία της Γεωµετρίας στις πρώτες τάξεις του δηµοτικού σχολείου, αντλώντας περιεχόµενα από τη λαϊκή παράδοση και λαµβάνοντας

Διαβάστε περισσότερα

2o Πανελλήνιο Εκπαιδευτικό Συνέδριο Ημαθίας

2o Πανελλήνιο Εκπαιδευτικό Συνέδριο Ημαθίας 2o Πανελλήνιο Εκπαιδευτικό Συνέδριο Ημαθίας ΠΡΑΚΤΙΚΑ «Σύγχρονες διδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία του μαθήματος Αρχές Οικονομικής Θεωρίας ΙΙ (πανελλαδικώς εξεταζόμενο) στο Επαγγελματικό Λύκειο με

Διαβάστε περισσότερα

Συμβούλιο για την Πολιτιστική Συνεργασία Επιτροπή Παιδείας Τμήμα Σύγχρονων Γλωσσών, Στρασβούργο Συμβούλιο της Ευρώπης

Συμβούλιο για την Πολιτιστική Συνεργασία Επιτροπή Παιδείας Τμήμα Σύγχρονων Γλωσσών, Στρασβούργο Συμβούλιο της Ευρώπης Κοινό Ευρωπαϊκό Πλαίσιο αναφοράς για τη γλώσσα: εκμάθηση, διδασκαλία, αξιολόγηση Συμβούλιο για την Πολιτιστική Συνεργασία Επιτροπή Παιδείας Τμήμα Σύγχρονων Γλωσσών, Στρασβούργο Συμβούλιο της Ευρώπης i

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΠΟΙΩΝΤΑΣ ΤΙΣ ΑΡΧΕΣ ΤΟΥ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥ ΚΟΝΣΤΡΟΥΚΤΙΒΙΣΜΟΥ ΣΕ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΑ ΜΑΘΗΣΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΤΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ

ΑΞΙΟΠΟΙΩΝΤΑΣ ΤΙΣ ΑΡΧΕΣ ΤΟΥ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥ ΚΟΝΣΤΡΟΥΚΤΙΒΙΣΜΟΥ ΣΕ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΑ ΜΑΘΗΣΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΤΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ Τμήμα Ψηφιακών Συστημάτων ΑΞΙΟΠΟΙΩΝΤΑΣ ΤΙΣ ΑΡΧΕΣ ΤΟΥ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥ ΚΟΝΣΤΡΟΥΚΤΙΒΙΣΜΟΥ ΣΕ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΑ ΜΑΘΗΣΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΤΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Μίχα Γεωργία Επιβλέπουσα: Επίκουρη Καθηγήτρια

Διαβάστε περισσότερα

Γ. Πολάκης Η. Καρασαββίδης ιδασκαλείο Μετεκπαίδευσης Π.. 407/80

Γ. Πολάκης Η. Καρασαββίδης ιδασκαλείο Μετεκπαίδευσης Π.. 407/80 ιερεύνηση της αλληλεπίδρασης µεταξύ ΤΠΕ και πρακτικών γνώσεων εκπαιδευτικών Α/θµιας εκπαίδευσης: µια µελέτη περίπτωσης στα πλαίσια µιας εικονικής κοινότητας Γ. Πολάκης Η. Καρασαββίδης ιδασκαλείο Μετεκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Εγχειρίδιο για την εφαρμογή των ηλεκτρονικών παιγχνιδιών και των πολυμέσων για εκπαιδευτικούς σκοπούς Κεφάλαιο 1 Εισαγωγή 2011-ES1-LEO05-35968

Εγχειρίδιο για την εφαρμογή των ηλεκτρονικών παιγχνιδιών και των πολυμέσων για εκπαιδευτικούς σκοπούς Κεφάλαιο 1 Εισαγωγή 2011-ES1-LEO05-35968 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ PAGE 1 Περιεχόμενα ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΝΑ... 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 1 1. Γνώση στην ψηφιακή εποχή : Εισαγωγή... 3 Χαρακτηριστικά και οφέλη... 3 Εξατομίκευση... 6 Κίνητρο... 7 Υπευθυνότητα... 7 Διαδραστικότητα...

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗΣ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΜΕ ΧΡΗΣΗ WEB CAMERA ΚΑΙ OPENCV

ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗΣ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΜΕ ΧΡΗΣΗ WEB CAMERA ΚΑΙ OPENCV ΣΕΡΡΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΣΕΡΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ & ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ 2013 ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗΣ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΜΕ ΧΡΗΣΗ WEB CAMERA ΚΑΙ OPENCV ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Κωνσταντίνος

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργία δραστηριοτήτων με πολυμέσα

Δημιουργία δραστηριοτήτων με πολυμέσα Δημιουργία δραστηριοτήτων με πολυμέσα A. Μπελεχάκη 1, K. Περτσινίδου 2 abele@sch.gr, corinna.pertsinidou@gmail.com 1 2o Γυμνάσιο Μελισσίων Αττικής 2 1 ο Γυμνάσιο Γέρακα Αττικής Περίληψη Στην παρούσα εργασία

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 17. Σύγκριση συχνοτήτων κατηγοριών: Το στατιστικό κριτήριο χ 2 17.1. ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΚΡΙΤΗΡΙΟΥ 17.2.

Κεφάλαιο 17. Σύγκριση συχνοτήτων κατηγοριών: Το στατιστικό κριτήριο χ 2 17.1. ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΚΡΙΤΗΡΙΟΥ 17.2. Κεφάλαιο 17 Σύγκριση συχνοτήτων κατηγοριών: Το στατιστικό κριτήριο χ 2 17.1. ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΚΡΙΤΗΡΙΟΥ 17.2. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 17.3. ΤΟ χ 2 ΓΙΑ ΜΙΑ ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΜΕΤΑΒΛΗΤΗ 17.3.1. Ένα ερευνητικό παράδειγμα

Διαβάστε περισσότερα

Οι Μαθησιακές Δυσκολίες στη δευτεροβάθµια εκπαίδευση

Οι Μαθησιακές Δυσκολίες στη δευτεροβάθµια εκπαίδευση Οι Μαθησιακές Δυσκολίες στη δευτεροβάθµια εκπαίδευση Παραγωγή / Σχεδιασμός / DTP: adaction A.E. Διαφήμιση Μάρκετινγκ Δημόσιες Σχέσεις Πλατεία Ιπποδρομίου 21, 546 21 Θεσσαλονίκη τηλεφωνικό κέντρο/τηλεομοιότυπο:

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη για την αξιοποίηση των ΤΠΕ στη διδασκαλία της γλώσσας και της λογοτεχνίας στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση:

Μελέτη για την αξιοποίηση των ΤΠΕ στη διδασκαλία της γλώσσας και της λογοτεχνίας στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση: Π3.1.2. Ανάπτυξη μεθοδολογίας για τη διδασκαλία των επιμέρους γνωστικών αντικειμένων στο μάθημα της Ελληνικής Γλώσσας με τη δημιουργική αξιοποίηση της επιστήμης και των εργαλείων ΤΠΕ Μελέτη για την αξιοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ. Θεσσαλονίκη

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ. Θεσσαλονίκη ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ οδηγός για τις εξετάσεις πιστοποίησης της ελληνομάθειας Θεσσαλονίκη Επιστημονική επιτροπή πιστοποίησης ελληνομάθειας: Σ. Ευσταθιάδης

Διαβάστε περισσότερα

Από το Πανεπιστήμιο στο Δημοτικό Σχολείο: Διερευνώντας Αλλαγές στις Πεποιθήσεις Επάρκειας Αρχάριων Εκπαιδευτικών

Από το Πανεπιστήμιο στο Δημοτικό Σχολείο: Διερευνώντας Αλλαγές στις Πεποιθήσεις Επάρκειας Αρχάριων Εκπαιδευτικών Από το Πανεπιστήμιο στο Δημοτικό Σχολείο: Διερευνώντας Αλλαγές στις Πεποιθήσεις Επάρκειας Αρχάριων Εκπαιδευτικών Χαράλαμπος Γ. Χαραλάμπους & Ειρήνη Πολεμίτου Πανεπιστήμιο Κύπρου Πανεπιστήμιο Κύπρου Περίληψη

Διαβάστε περισσότερα

Οι ενεργητικές εκπαιδευτικές τεχνικές στη διδακτική πράξη της εκπαίδευσης ενηλίκων (ΑΣΠΑΙΤΕ)

Οι ενεργητικές εκπαιδευτικές τεχνικές στη διδακτική πράξη της εκπαίδευσης ενηλίκων (ΑΣΠΑΙΤΕ) Οι ενεργητικές εκπαιδευτικές τεχνικές στη διδακτική πράξη της εκπαίδευσης ενηλίκων Ιωάννου Νικολέττα Ανώτατη Σχολή Παιδαγωγικής και Τεχνολογικής Εκπαίδευσης (ΑΣΠΑΙΤΕ) & Αθανασούλα Ρέππα Αναστασία Ανώτατη

Διαβάστε περισσότερα