Αξιολόγηση εργαστηριακών δεικτών

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Αξιολόγηση εργαστηριακών δεικτών"

Transcript

1 Αξιολόγηση εργαστηριακών δεικτών Αιμιλία Παπακωνσταντίνου Κλινική Διαιτολόγος ΠΓΝ «Αττικόν»

2 Εργαστηριακές εξετάσεις Αίματος Βιοχημικές Ούρων Κοπράνων Μικροβιολογικές Εγκεφαλονωτιαίου υγρού Ανοσοδιαγνωστικές Κυτταρολογικές Απεικονιστικές Ενδοσκοπικές

3 Οι τιμές των αναλύσεων του αίματος και των ούρων επηρεάζονται από διάφορους παράγοντες όπως: Διατροφή Φάρμακα Ασθένειες

4 Το μεμονωμένο αποτέλεσμα κάθε εργαστηριακής εξέτασης πρέπει να ερμηνεύεται με προσοχή. Επαναληπτικές μετρήσεις μίας εξέτασης δίνουν πιο ακριβή πληροφόρηση. Το εύρος των «φυσιολογικών» τιμών εξαρτάται από το κάθε εργαστήριο και τις εργαστηριακές μεθόδους που αυτό χρησιμοποιεί. Οι εργαστηριακές εξετάσεις αποτελούν σημαντική παράμετρο της διατροφικής αξιολόγησης και πρέπει να συμπεριλαμβάνονται σε κάθε διαιτητικό ιστορικό.

5 Εξετάσεις αίματος Αιμοδιάγραμμα: περιλαμβάνει αριθμό αιμοπεταλίων, αριθμό λευκών, αριθμό ερυθρών, αιματοκρίτη και δείκτες. Το αιμοδιάγραμμα μαζί με τον τύπο των λευκών αποτελούν τη γενική αίματος. Γενική αίματος: Μέτρηση έμμορφων στοιχείων του αίματοςπροσδιορισμός αριθμού, ποικιλίας, εκατοστιαίας αναλογίας, συγκέντρωσης. Λευκοκύτταρα Ερυθρά Αιματοκρίτης Αιμοσφαιρίνη Μέσος όγκος ερυθρών Μέση αιμοσφαιρίνη ερυθρών Μέση συγκέντρωση αιμοσφαιρίνης ερυθρών Αριθμός αιμοπεταλίων Σίδηρος- Φυλλικό οξύ- Β 12

6 Λευκοκύτταρα: Χρόνος ζωής των λευκοκυττάρων ποικίλει από μέρες. Τα λευκοκύτταρα καταπολεμούν τη λοίμωξη και προστατεύουν το οργανισμό από ξένους οργανισμούς μέσω της διαδικασίας της φαγοκυττάρωσης. Φυσιολογικές τιμές: /μl

7 Τύπος λευκοκυττάρων: Ουδετερόφιλα Ηωσινόφιλα Βασεόφιλα Μονοπύρηνα Λεμφοκύτταρα: μικρά κινητά κύτταρα που μεταναστεύουν σε περιοχές φλεγμονής τόσο σε πρώιμη, όσο και σε όψιμη φάση της φλεγμονώδους διαδικασίας. Φορείς της ανοσολογικής μνήμης. Σε διαφορετικούς τύπους νοσημάτων αναμένονται διαφορετικά πρότυπα λευκοκυτταρικής αντίδρασης. Η λευκοκυττάρωση οφείλεται συνήθως σε αύξηση ενός μόνο τύπου λευκοκυττάρων.

8 Συνολικός αριθμός λεμφοκυττάρων: (Total lymphocyte count- TLC) TLC= % lymphocytes x WBC Μεταβάλλεται στο στρες, στη σήψη, στο χειρουργείο, στη λοίμωξη, στον καρκίνο. Μειωμένος σε κακή θρέψη/ υποσιτισμό. >1500/mm 3 φυσιολογικός /mm 3 - ήπια ανεπάρκεια /mm 3 - μέτρια ανεπάρκεια < 800/mm 3 - σοβαρή ανεπάρκεια

9 Αίτια λευκοκυττάρωσης (>10.000κ/μl): Οξείες λοιμώξεις Λευχαιμία Τραύμα ή ιστική βλάβη Κακοήθεις νεοπλασίες Τοξίνες, ουραιμία, κώμα Οξεία αιμόλυση Αίτια λευκοπενίας (<4.000κ/μl) : Οξείες - κεραυνοβόλες λοιμώξεις Υπερσπληνισμός Καταστολή μυελού από φάρμακα Πρωτοπαθείς διαταραχές του μυελού των οστών

10 Ερυθροκύτταρα: Μεταφέρουν οξυγόνο από τους πνεύμονες στους ιστούς. Ο προσδιορισμός του αριθμού τους είναι σημαντικός για τη διερεύνηση αναιμιών.

11 Ερυθρά αιμοσφαίρια (A: x 10 6 /μl, Γ:3,6-5 x 10 6 /μl): Προσδιορίζει τον αριθμό των ερυθρών του περιφερικού αίματος, σημαντικό για τον καθορισμό της παρουσίας αναιμίας. Αιματοκρίτης (A:42-52%, Γ: 36-48%) : Καθορίζει τη μάζα των ερυθρών και συγκεκριμένα την εκατοστιαία αναλογία τους σε όγκο πλήρους αίματος. Αιμοσφαιρίνη (A: g/dl, Γ: g/dl): αποτελεί το όχημα που μεταφέρει Ο 2 και CΟ 2. Η περιεκτικότητα των ερυθρών σε αιμοσφαιρίνη διαφέρει- Σημαντικός δείκτης βαρύτητας της αναιμίας.

12 Σχετική ερυθροκυττάρωση και αύξηση αιματοκρίτη παρατηρούνται σε αφυδάτωση λόγω μείωσης όγκου πλάσματος. Άτομα που ζουν σε μεγάλο υψόμετρο έχουν αυξημένο αιματοκρίτη, αιμοσφαιρίνη κα αριθμό ερυθρών. Μειωμένες τιμές σε άτομα >60 ετών, αντανακλούν μειωμένο αριθμό ερυθρών σε αυτήν την ηλικιακή ομάδα. Αιματοκρίτης όχι αξιόπιστος σε: απώλεια αίματος μεταγγίσεις

13 Δείκτες ερυθρών: Μέσος όγκος ερυθρών (MCV) Μέση αιμοσφαιρίνη ερυθρών (MCH) Μέση συγκέντρωση αιμοσφαιρίνης (MCHC) Καθορίζουν το μέγεθος και την περιεκτικότητα σε αιμοσφαιρίνη των ερυθροκυττάρων. Χρησιμοποιούνται στη διαφορική διάγνωση των αναιμιών. Αριθμός Αιμοπεταλίων ( x 10 3 /mm 3 ): Κύτταρα απαραίτητα για την αιμόσταση και την αγγειακή ακεραιότητα. Προσκολλώνται και συσσωρεύονται για το σχηματισμό του αιμοπεταλιακού θρόμβου. Η εξέταση ενδείκνυται για την αξιολόγηση αιμορραγικών διαταραχών που παρατηρούνται σε πολλά χρόνια νοσήματα.

14 Δείκτης Ερμηνεία Σχόλια Αιμοσφαιρίνη Σε αφυδάτωση. αναιμία, χρόνια λοίμωξη, υπερυδάτωση, απώλεια αίματος, κακή θρέψη. Αιματοκρίτης Σε αφυδάτωση. αναιμία, χρόνια λοίμωξη, MCV υπερυδάτωση, απώλεια αίματος, κακή θρέψη. μακροκυττάρωση, κατάχρηση αλκοόλ. μικροκυττάρωση, απώλεια αίματος. Μεταφορά Ο 2. Εξαρτάται από ηλικία, φύλο. Όχι ειδική για Feπενία. Αντανακλά όγκο ερυθρών. Εξαρτάται από ηλικία, φύλο. Όχι ειδική για Feπενία. Μέσο μέγεθος ερυθρών. Ειδική για Feπενία. Εξαρτάται από ηλικία. MCHC αναιμία, υποχρωμία. Συγκέντρωση Hgb ερυθρών. Όχι ειδική για Feπενία. MCH μακροκυττάρωση. μικροκυττάρωση. Περιεχόμενη Hgb ερυθρών. Εξαρτάται από ηλικία. Ειδική για Feπενία.

15 Σίδηρος (A: μg/dl, Γ: μg/dl): Aναγκαίος για παραγωγή αιμοσφαιρίνης. Αυξημένος σε: αιμολυτικές αναιμίες, αιμοχρωμάτωση, οξεία ηπατίτιδα, μεταγγίσεις. Μειωμένος σε: σιδηροπενική αναιμία, χρόνια απώλεια αίματος, χρόνια νοσήματα, 3ο τρίμηνο κύησης. Τρανσφερίνη ( μg/dl ): πρωτεΐνη- φορέας. Ρυθμίζει απορρόφηση Fe. Υψηλά επίπεδα σχετίζονται με ικανότητα σώματος να αντιμετωπίζει λοιμώξεις. Αυξημένη σε: σιδηροπενική αναιμία, κύηση. Μειωμένη σε: αναιμία χρόνιων νοσημάτων, χρόνια λοίμωξη, ανεπάρκεια ή μεγάλη απώλεια πρωτεϊνών, υποσιτισμό. Φερριτίνη (A: ng/ml, Γ: ng/ml): αντανακλά τα αποθέματα Fe του σώματος. Μειωμένη τιμή: σιδηροπενική αναιμία. Αυξημένη τιμή: υπερφόρτωση Fe, φλεγμονώδη νοσήματα, μεγαλοβλαστική, αιμολυτική αναιμία.

16 Φυλλικό (2-20 ng/ml): απαραίτητο για τη φυσιολογική λειτουργία λευκών και ερυθρών αιμοσφαιρίων και την παραγωγή DNA. Μειωμένη τιμή: ανεπαρκή πρόσληψη λόγω αλκοολισμού χρόνια νόσο υποσιτισμό δυσαπορρόφηση (νοσήματα λεπτού εντέρου) μεγαλοβλαστική αναιμία ανεπιθύμητη ενέργεια φαρμάκων Β12 ( pg/ ml): αναγκαία για την παραγωγή ερυθρών. Μειωμένη τιμή: κακοήθης αναιμία δυσαπορρόφηση απώλεια γαστρικού βλεννογόνου χορτοφαγία

17 Βιοχημικές εξετάσεις

18 Μεταβολισμός γλυκόζης: Γλυκόζη ( mg/dl): σχηματίζεται από τους καταναλισκόμενους υδατάνθρακες και τη μετατροπή του γλυκογόνου σε γλυκόζη στο ήπαρ. Αυξημένα επίπεδα νηστείας ενδεικτικά για ΣΔ, επιβεβαιώνεται με δοκιμασία ανοχής γλυκόζης. Αυξημένη σε: ΣΔ, Cushing, παγκρεατίτιδα, stress Μειωμένη σε: ασιτία, ηπατική βλάβη αλκοολισμού, ινσουλίνωμα. Γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη (ΗbA1c) (4.5-6%): αντανακλά το μέσο επίπεδο γλυκόζης στο αίμα για περίοδο 2-3 μηνών πριν την εξέταση. Καμπύλη γλυκόζης ( λεπτά)

19 Πρακτικά θέματα και ερωτήματα Τι ιδιαιτερότητες έχει ένα άτομο με διαβήτη στην αντιμετώπιση της νόσου και του σωματικού του βάρους? Πως κρίνουμε τις καμπύλες σακχάρου και ινσουλίνης? Σε ποια τιμή σακχάρου θα πρέπει να ερευνήσουμε την πιθανότητα υπερινσουλιναιμίας ή διαταραγμένης ανοχής γλυκόζης? Επιτρέπεται το μέλι ή η ζάχαρη στη δίαιτα του διαβήτη? Επιτρέπεται η χρήση γλυκαντικών ουσιών? Φρουκτόζης? Πως ερμηνεύετε το γεγονός ότι κάποιος σας λέει ότι καθημερινά νιώθει μεγάλη επιθυμία για γλυκό το απόγευμα σχεδόν αμέσως από το φαγητό? Πόσα γεύματα πρέπει να καταναλώνει ένα άτομο με διαβήτη? Πως καταμερίζουμε τους υδατάνθρακες στη δίαιτα? Ποια φάρμακα μας ενδιαφέρουν άμεσα?

20 Ο Κος Αντώνης Eξετάσεις 40 ετών Βάρος: 76 κιλά Ύψος: 1,68 cm ΔΜΣ: 26,9 Γλυκόζη νηστείας: 114 mg/dl Χοληστερόλη: 153 mg/dl Τριγλυκερίδια: 136 mg/dl HDL: 42 mg/dl LDL: 107 mg/dl Kαμπύλη γλυκόζης mg/dl

21 Ο Κος Θανάσης Eξετάσεις, υπό glucophage 55 ετών Βάρος: 83 κιλά Ύψος: 1,70 cm ΔΜΣ: 28,7 Γλυκόζη νηστείας: 120 mg/dl Χοληστερόλη: 198 mg/dl Τριγλυκερίδια: 155 mg/dl HDL: 40 mg/dl LDL: 138 mg/dl Γλυκόζη Ινσουλίνη

22 Η Κα Μαρία, ΣΠΟ Eξετάσεις 35 ετών Βάρος: 118 κιλά Ύψος: 1,67 cm ΔΜΣ: 42 Γλυκόζη νηστείας: 96 mg/dl Χοληστερόλη: 180 mg/dl Τριγλυκερίδια: 102 mg/dl HDL: 50 mg/dl LDL: 110 mg/dl Γλυκόζη Ινσουλίνη

23 Νεφρική λειτουργία: Ουρικό οξύ (2 7 mg/dl): σχηματίζεται από τη διάσπαση νουκλεϊκών οξέων και αποτελεί το τελικό προϊόν των πουρινών. Η εξέταση γίνεται για την εκτίμηση νεφρικής ανεπάρκειας, ουρικής αρθρίτιδας και λευχαιμίας. Αυξάνεται επίσης σε αφυδάτωση, ασιτία, αιμολυτική αναιμία κ.ά. Ουρία (17-55 mg/dl): το κυριότερο τελικό προϊόν του μεταβολισμού των λευκωμάτων. Η παραγωγή της αντικατοπτρίζει διαιτητική πρόσληψη πρωτεΐνης και ρυθμό καταβολισμού λευκωμάτων. Αυξημένη σε: νεφροπάθειες, αφυδάτωση.

24 Κρεατινίνη ( mg/dl): είναι υποπροϊόν διάσπασης μυϊκής φωσφορικής κρεατίνης. Παράγεται σε ποσότητα εξαρτώμενη από μυϊκή μάζα ατόμου και αποβάλλεται από νεφρούς. Η εξέταση διαπιστώνει διαταραχή στη νεφρική λειτουργία και είναι πιο ευαίσθητος δείκτης από την ουρία. Αυξημένη σε: νεφροπάθειες, μυϊκή νόσο, συμφορητική καρδιακή ανεπάρκεια, αφυδάτωση, καταπληξία. Μειωμένη σε: μικρό ανάστημα, μείωση μυικής μάζας, ανεπαρκή πρόσληψη πρωτεϊνών.

25 Λιπιδαιμικό προφίλ: Ολική χοληστερόλη HDL χοληστερόλη LDL χοληστερόλη= Ολική HDL- (ΤG/5) Τριγλυκερίδια

26

27 Δείκτης Ολική Χοληστερόλη HDL LDL Τριγλυκερίδια Ερμηνεία σε κληρονομική υπερλιποπρωτεϊναιμία, υποθυρεοειδισμό, κύηση, ΣΔ, υψηλή σε λίπος δίαιτα. Σε υποθυρ/σμό, λοίμωξη, κακή θρέψη, δυσαπορόφηση, καρδιακή/ ηπατική ανεπάρκεια. με άσκηση, οιστρογόνα, ινσουλίνη. ασιτία, παχυσαρκία, κάπνισμα, υποθ/σμό, ηπατική ανεπάρκεια. σε παχυσαρκία, κύηση, υπερλιπιδαιμία, ΣΔ ΙΙ, υψηλή σε λίπος δίαιτα, υποθ/σμό, ηπατική ανεπάρκεια. ηπατίτιδα, παγκρεατίτιδα, υπερλιπιδαιμία, αλκοολισμό, ΣΔ. Σε κακή θρέψη, δυσαπορρόφηση, υπερθυρεοειδισμό. Ευαίσθητα σε διαιτητικές αλλαγές.

28 Ηπατική λειτουργία: Αμινοτρανσφεράσες (τρανσαμινάσες) SGOT/ AST (5-40 u/l) SGPT/ ALT (7-56 u/l) Χολοστατικά ένζυμα γ-gt (γ- γλουταμινοτρανσφεράση) (Α: 5-85, Γ:5-55 u/l) Aλκαλική φωσφατάση (ALP) ( u/l) Χολερυθρίνη ολική (1-10 mg/dl) άμεση (<0.8 mg/dl) έμμεση (<10.0 mg/dl)

29 Πότε αυξάνονται οι τιμές των ηπατικών δεικτών: Δείκτης SGPT SGOT ALP Ηπατίτιδες, έμφραγμα μυοκαρδίου, τραύματα γραμμωτών μυών, λιπώδης διήθηση. Υπερέχει σε αλκοολική ηπατίτιδα, παγκρεατίτιδα, λιπώδης διήθηση. Αυξάνει και σε οστικές παθήσεις. γ-gt Χολερυθρίνη ολική άμεση έμμεση Εξέταση ειδική της ηπατικής λειτουργίας. Αυξάνει σε λιπώδες ήπαρ, κατάχρηση αλκοόλ, φάρμακα. Αυξάνει σε ίκτερο. Αυξάνει σε εξωηπατική ή ενδοηπατική χολόσταση. Αυξάνει σε αιμόλυση, θαλασσαιμία, νεογνά με σύνδρομο Gilbert.

30 Πρωτεΐνες: Ολικά λευκώματα (6-8 g/dl): Αυξάνονται σε: καταστάσεις αφυδάτωσης και αιμοσυμπύκνωσης, που οφείλονται σε απώλεια υγρών (π.χ. έμετος, διάρροια, νεφρική δυσλειτουργία). Ελαττώνονται σε: ασιτία, δυσαπορρόφηση, ηπατική νόσο, καρδιακή και νεφρική ανεπάρκεια, σοβαρό έγκαυμα και αιμορραγία. Αλβουμίνη (3.5-5 g/dl): Αυξάνεται σε: αφυδάτωση Μειώνεται σε: ασιτία, δυσαπορρόφηση, ηπατοπάθειες, εντεροπάθεια ή νεφροπάθεια με απώλεια πρωτεϊνών g/dl = ήπια ανεπάρκεια, g/dl = μέτρια, <2.4 g/dl = σοβαρή Χρόνος ημίσειας ζωής: ημέρες. Μη ευαίσθητη σε οξείες διαιτητικές αλλαγές.

31 Ηλεκτρολύτες: Κάλιο ( mmol/l): κύριος ηλεκτρολύτης του ενδοκυττάριου χώρου. Μικρά ποσά (10%) βρίσκονται στα οστά και στο αίμα % αποβάλλεται μέσω των νεφρών και το υπόλοιπο από τον ιδρώτα και τα κόπρανα. Παίζει σημαντικό ρόλο στη νευρική, καρδιακή και μυϊκή λειτουργία & οξεοβασική ισορροπία. Η εξέταση αυτή αξιολογεί τιμές καλίου και βοηθά στη διάγνωση διαταραχών οξεοβασικής ισορροπίας & ισοζυγίου ύδατος. Διαταραχές καλίου πιθανόν θανατηφόρες. -Μειωμένα επίπεδα σχετίζονται με: διάρροια, έμετο, διουρητικά, αλκάλωση, αλκοολισμό, μειωμένη πρόσληψη. -Αυξημένα επίπεδα σχετίζονται με: οξέωση, αιμόλυση, διουρητικά, νεφροπάθεια, αφυδάτωση.

32 Ηλεκτρολύτες: Νάτριο ( mmol/l): είναι το κύριο κατιόν του εξωκυττάριου χώρου με πρωταρχική λειτουργία τη διατήρηση της ωσμωτικής πίεσης, της οξεοβασικής ισορροπίας και τη μεταφορά των νευρικών ώσεων. Η εξέταση ανιχνεύει αδρές μεταβολές στο ισοζύγιο ύδατος και άλατος. Μειωμένα επίπεδα σχετίζονται με: διάρροια, έμετο, διουρητικά, οίδημα, καρδιακή ανεπάρκεια. Αυξημένα επίπεδα σχετίζονται με: αφυδάτωση, νεφροπάθεια, αλδοστερονισμό.

33 Aλβουμίνη, Na+ Εξέταση Υποογκαιμία Υπερογκαιμία Άλλοι παράγοντες που επηρεάζουν Αλβουμίν η ορού Χαμηλή: υποσιτισμός, αντίδραση οξείας φάσης, ηπατική ανεπάρκεια Υψηλή: σπάνια Νάτριο ορού Συνήθως Μπορεί φυσιολ ή, φυσιολ ή Συνήθως το νάτριο ορού αντικατοπτρίζει την κατάσταση υγρών και όχι το ισοζύγιο νατρίου

34 Ασβέστιο ( mmol/ L): αντανακλά λειτουργία παραθυρεοειδών αδένων, μεταβολισμού ασβεστίου και δραστηριότητα κακοηθών κυττάρων. υπερπαραθυρεοειδισμός, καρκίνος συγκέντρωσης υποαλβουμιναιμία, δυσαπορρόφηση συγκέντρωσης Φώσφορος ( mmol/ L): τα επίπεδα του αξιολογούνται σε σχέση με αυτά του ασβεστίου. Περίσσεια του ενός ηλεκτρολύτη στο αίμα διεγείρει τη νεφρική απέκκριση του άλλου. νεφρική ανεπάρκεια, υποασβεστιαιμία συγκέντρωσης Μαγνήσιο ( mεq/ L): δείκτης μεταβολικής δραστηριότητας σώματος, νεφρικής λειτουργίας και ηλεκτρολυτικής κατάστασης. νεφρική ανεπάρκεια, υποθυρεοειδισμός, αφυδάτωση συγκέντρωσης δυσαπορρόφηση, νεφροπάθεια, διουρητικά, ηπατοπάθεια συγκέντ/σης

35 Φώσφορος ορού Ο φώσφορος ορού δεν είναι αξιόπιστη μέτρηση φωσφόρου στις αποθήκες του σώματος γιατί <1% βρίσκεται στην κυκλοφορία Οστά

36 Υποφωσφαταιμία (<2.5 mg/dl) Δυσαπορρόφηση (διάρροια, ανεπάρκεια βιταμίνης D, αλλαγές στο μεταβολισμό) Φάρμακα: Ορισμένα αντιόξινα, ινσουλίνη, στεροειδή) Αλκοολισμός Ενδοκυτταρικές αλλαγές κατά την αλκάλωση, αναβολισμό, καρκίνο Σύνδρομο επανασίτισης Αυξημένες απώλειες: υπερπαραθυρεοειδισμός, σπειραματική ανεπάρκεια, υπομαγνησαιμία

37 Υπερφωσφαταιμία (>4.5 mg/dl) Μειωμένη νεφρική λειτουργία: οξεία ή χρόνια νεφρική ανεπάρκεια (GFR<20-25 ml/min), υποπαραθυρεοειδισμός Νέκρωση ιστών Αυξημένο φορτίο φωσφόρου εξογενώς ή απορρόφηση, καθαρτικά που περιέχουν φώσφορο, υπερβιταμίνωση D Οξέωση

38 Υπομαγνησαιμία <1.3 meq/l Μειωμένη απορρόφηση: διάρροια πολλών ημερών, εντερική fistula, αφαίρεση τμήματος ή παράκαμψη εντέρου, ελκώδης κολίτιδα, άνω ΓΕ απώλειες υγρών, έμετος Νεφρική ανεπάρκεια: οσμοτική διούρηση υποφοσφαταιμία, υπερασβεστιναιμία, υπερθυρεοειδισμός Αλκοολισμός Υποσιτισμός Φάρμακα Οξεία παγκρεατίτιδα Σύνδρομο επανασίτισης

39 Υπερμαγνησαιμία (>2.1 meq/l) Οξεία ή χρόνια νεφρική ανεπάρκεια

40 Τυχαίο μεμονωμένο δείγμα Εξετάσεις ούρων Συλλογή ούρων για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα (2h ή 24h) Γενικά χαρακτηριστικά Όγκος Χρώμα Χημικοί προσδιορισμοί Γλυκόζη Κετόνες Εμφάνιση (διαύγεια) Αίμα pη Ειδικό βάρος Πρωτεΐνη Χολερυθρίνη

41 Βιοχημικός έλεγχος Ούρων Πρωτεϊνουρία ( >300mg/24ωρο ή >200μg/min): διαβητική νεφροπάθεια και σε νεφρική νόσο Μικροσκοπική Αιματουρία: κακοήθη υπέρταση, υπερτασική νεφροσκλήρυνση Γλυκοζουρία : σακχαρώδης διαβήτης

42 Ορισμοί & Μικρολευκωματινουρίας Λευκωματινουρίας Παράμετρος Φ.Τ Mικρολευκωμ ατινουρία Urine AER ( g/min) Urine AER (mg/24h) Urine albumin/ Cr # ratio (mg/gm) Λευκωματι- νουρία < >200 < >300 < >300 AER=Albumin excretion rate CR # =creatinine

43 Έλεγχος ηλεκτρολυτών και Νεφρικής λειτουργίας Νάτριο: πρωτοπαθή υπεραλδοστερονισμό Κάλιο: λόγω διουρητικής αγωγής και στον πρωτοπαθή υπεραλδοστερονισμό Ασβέστιο: στον πρωτοπαθή υπερπαραθυρεοειδισμό Κρεατινίνη: σε νεφρική βλάβη

44 Εργαστηριακές εξετάσεις και BUN Φυσιολογ ικό: mg/dl κατάσταση υγρών: BUN Αυξάνει Εξέταση Υποογκαιμία Υπερογκαιμία Άλλοι παράγοντες που επηρεάζουν Μειώνεται Χαμηλή: ανεπαρκής πρόσληψη πρωτεΐνης, σοβαρή ηπατική ανεπάρκεια Υψηλή: πpονεφρική ανεπάρκεια, υπερβολική πρόσληψη πρωτεΐνης, ΓΕ αιμορραγία, καταβολισμός, θεραπεία με κορτιζόνη

45 Εργαστηριακές εξετάσεις και κατάσταση υγρών : Αναλογία BUN:Κρεατινίνη Εξέταση Αναλογία BUN: κρεατινίνη Φυσιολογικό : 10-15:1 Υποογκαιμία Υπερογκαιμία Άλλοι παράγοντες που επηρεάζουν Αυξάνεται Μειώνεται Χαμηλή: ανεπαρκής πρόσληψη πρωτεΐνης, σοβαρή ηπατική ανεπάρκεια Υψηλή: πpονεφρική ανεπάρκεια, υπερβολική πρόσληψη πρωτεΐνης, ΓΕ αιμορραγία, καταβολισμός, θεραπεία με κορτιζόνη

46 Γλυκόζη ούρων (φυσιολογικά αρνητική): Παρουσία σακχάρου στα ούρα δεν είναι απαραίτητα παθολογική. Μπορεί να εμφανιστεί μετά από ένα βαρύ γεύμα ή σε περιόδους συναισθηματικής καταπόνησης. Αυξημένα επίπεδα σε: Σακχαρώδη διαβήτη, νοσήματα υπόφυσης, νοσήματα νεφρών. Κετόνη ούρων (φυσιολογικά αρνητική διότι μεταβολίζονται πλήρως στο ήπαρ): Παράγωγο μεταβολισμού λιπών. Σε διαταραχή μεταβολισμού CHO παράγονται μεγάλες ποσότητες. Περίσσεια στα ούρα σχετίζεται με ΣΔ, ασιτία, καχεξία. Δίαιτες πλούσιες σε λίπος και πρωτεΐνη και φτωχές σε CHO προκαλούν κετονουρία. Βοηθά σε πρώιμη διάγνωση κετοξέωσης και διαβητικού κώματος. Πρωτεΐνη ούρων (10-140mg/lt σε 24h): Σημαντική εξέταση για τη διαφοροδιάγνωση νεφροπαθειών. Παρατηρείται και σε συμφορητική καρδιακή ανεπάρκεια, σακχαρώδη διαβήτη κ.ά.

47 Αξιολόγηση Πρωτεΐνικού- Ενεργειακού Υποσιτισμού Πρωτεΐνες οξείας φάσης και δείκτες φλεγμονής Ισοζύγιο αζώτου

48 Αξιολόγηση Πρωτεΐνικού- Ενεργειακού Υποσιτισμού Ηπατικές πρωτεΐνες μεταφορείς Αλβουμίνη Τρανσφερίνη Προαλβουμίνη Πρωτεΐνη δέσμευσης της ρετινόλης C-αντιδρώσα πρωτεΐνη Κρεατινίνη Ανοσολογική ικανότητα

49 Φλεγμονή και στρες Οξεία ασθένεια ή τραύμα προκαλεί φλεγμονώδες στρες Κυτταροκίνες (ιντερλευκίνη-1, ιντερλευκίνη-1, και παράγοντας νέκρωσης όγκων) αυξάνουν την ηπατική σύνθεση πρωτεϊνών του πλάσματος Παρόλο που ο υποσιτισμός μπορεί να συμβαίνει ταυτόχρονα, η ερμηνεία των πρωτεϊνών του πλάσματος μπορεί να οδηγήσει σε λανθασμένα συμπεράσματα

50 Φλεγμονή και στρες Μειωμένα επίπεδα πρωτεϊνών οξείας φάσης (αλβουμίνη, προαλβουμίνη, τρανσφερίνη, πρωτεΐνη που δεσμεύει τη ρετινόλη) Αυξημένα επίπεδα C-αντιδρώσας πρωτεΐνης και ινοδογώνου Η αλλαγή σε αυτές τις πρωτεΐνες είναι αντίστοιχη της φυσιολογικής προσβολής

51 Ισοζύγιο Αζώτου Η αρχαιότερη βιοχημική τεχνική αξιολόγησης κατάστασης πρωτεΐνης Βασίζεται στο γεγονός ότι το 16% της πρωτεΐνης είναι άζωτο Η πρόσληψη αζώτου συγκρίνεται με την έκκριση αζώτου, μετά από προσαρμογή για ασυνείδητες απώλειες (δέρμα, απώλεια μαλλιών, ιδρώτας)

52 Ισοζύγιο Αζώτου Το ισοζύγιο αζώτου σε υγιή άτομα είναι 0 Το ισοζύγιο είναι θετικό σε παιδιά, εγκύους, άτομα που αυξάνουν βάρος ή που αναρρώνουν από ασθένεια ή τραύμα Το ισοζύγιο είναι αρνητικό κατά τη νηστεία, καταβολισμό, υποσιτισμό

53 Υπολογισμός ισοζυγίου αζώτου Ισοζύγιο αζώτου = πρόσληψη αζώτου (g/24 ώρες) (άζωτο στα ούρα [g/24 ώρες) + 2 g/24 ώρες Διόρθωση 4 g/24 ώρες στην περίπτωση που χρησιμοποιείται το άζωτο ουρίας ούρων Πρόσληψη αζώτου = (grams πρωτεΐνης/24 ώρες)/6.25

54 C-Αντιδρώσα Πρωτεΐνη Αυξάνεται μέσα σε 4-6 ώρες από το τραύμα ή την ασθένεια Μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την παρακολούθηση της πορείας στο στρες ώστε η διατροφική υποστήριξη να ξεκινήσει όταν επίπεδα είναι φυσιολογικά Αυξημένη CRP μπορεί να είναι δείκτης αυξημένου κινδύνου για καρδιαγγειακή νόσο

55 CRP Ομοκυστεΐνη Δείκτες Φλεγμονής

56 1ο Περιστατικό Ο ασθενής είναι απλά αφυδατωμένος!

57 2ο Περιστατικό Ολικά λευκώματα & Αλβουμίνη Τρανσφερίνη Εξίσου σημαντικά: Βάρος, απώλεια βάρους, ενυδάτωση ύπαρξη χρόνιων νοσημάτων. ΤLC Αιματοκρίτης και αιμοσφαιρίνη

58 Νεότερες Συστάσεις για τη Διατροφική Αντιμετώπιση του Διαβήτη Τύπου 2

59 Ενεργειακό Ισοζύγιο, υπερβάλλον βάρος, παχυσαρκία Συστήνεται μέτρια απώλεια βάρους (Α) Ενεργειακά περιορισμένες δίαιτες χαμηλής περιεκτικότητας σε υδατάνθρακες ή χαμηλής περιεκτικότητας σε λίπος είναι αποδοτικές βραχυπρόθεσμα (έως 1 έτος) (Α) Ασθενείς σε δίαιτα χαμηλής περιεκτικότητας σε υδατάνθρακες: προσοχή σε επίπεδα λιπιδίων, νεφρική λειτουργία, και πρόσληψη πρωτεΐνης (σε εκείνους με νεφροπάθεια) και προσαρμογή όπως χρειάζεται στην υπογλυκαιμική αγωγή (Ε) Η φυσική δραστηριότητα και η συμπεριφοριστική αλλαγή είναι σημαντικοί παράγοντες στην απώλεια και διατήρηση του βάρους (Β) ADA. Position Statement. Diabetes Care 2009; 32:S13-S61

60 Πρόληψη του ΣΔ2 Δομημένα προγράμματα που δίνουν έμφαση στις αλλαγές στον τρόπο ζωής (Α) απώλεια βάρους (7%) συστηματική φυσική δραστηριότητα (150 λεπτά/εβδ) μειωμένες θερμίδες μειωμένη πρόσληψη λίπους Πρόσληψη επαρκών φυτικών ινών (14 γρ/1000 θερμίδες) και τρόφιμα ολικής άλεσης (Β) ADA. Position Statement. Diabetes Care 2009; 32:S13-S61

61 Τρόφιμα ολικής άλεσης Μια Cochrane review 2009 με 1 RCT και 11 προοπτικές μελέτες συμπέρανε ότι η κατανάλωση τροφίμων ολικής άλεσης οδηγεί σε μικρή βελτίωση της ινσουλινοευαισθησίας χωρίς παρενέργειες και μείωση του ΣΔ2 από 27-30%

62 Τα δημητριακά πρωινού ολικής άλεσης μειώνουν σημαντικά τον κίνδυνο ΣΔ %, P<0.05

63 Προϊόντα ολικής άλεσης και διαβήτης Από δεδομένα 6 μελετών κοορτής με εθελοντές και άτομα με διαβήτη Αύξηση κατά 2 μερίδες τροφίμων ολικής αλέσεως/ημέρα 21% κινδύνου Τύπου 2 διαβήτης Munter, JSL. et al. Plos Medicine 2007;4:

64 Πρόσληψη Διατροφικού Λίπους Πρόσληψη κορεσμένου λίπους <7% των ολικών θερμίδων (Α) Ελάχιστη πρόσληψη τρανς λιπαρών οξέων (Β) ADA. Position Statement. Diabetes Care 2009; 32:S13-S61

65 Πρόσληψη Υδατανθράκων Στρατηγική «κλειδί» για επίτευξη γλυκαιμικού ελέγχου (Α): Σύστημα καταμέτρησης υδατανθράκων Σύστημα ισοδύναμων Εκτιμήσεις βάση εμπειρίας Χρήση Γλυκαιμικού Δείκτη και Γλυκαιμικού Φορτίου μέτριο όφελος στο γλυκαιμικό έλεγχο (Β) ADA. Position Statement. Diabetes Care 2009; 32:S13-S61

66 Μονοακόρεστα λιπαρά οξέα

67 Tα Αμύγδαλα Μειώνουν τα Μεταγευματικά Επίπεδα Γλυκόζης 58% μείωση όταν 90 γρ αμύγδαλα προστέθηκαν σε γεύμα υψηλού ΓΔ O'Keefe, J. H. et al. J Am Coll Cardiol 2008;51:

68 Ω-3 λιπαρά οξέα

69 Ω-3 λιπαρά οξέα από ψάρι και συμπληρώματα ιχθυελαίων, αλλά όχι από α-λινολενικό οξύ, είναι ωφέλιμα στην έκβαση των παραμέτρων καρδιαγγειακής νόσου σε μελέτες πρωτογενούς και δευτερογενούς πρόληψης: συστηματική ανασκόπηση βιβλιογραφίας Δεδομένα από μελέτες πρωτογενούς και δευτερογενούς πρόληψης υποστηρίζουν την υπόθεση ότι κατανάλωση λιπαρών οξέων πολύ μακράς αλύσου από ψάρι και συμπληρώματα ιχθυελαίων μειώνουν τη γενική θνησιμότητα, τον αιφνίδιο καρδιακό θάνατο, και το εγκεφαλικό Σύσταση για ω-3 λιπαρών 3 γρ/ημέρα Wang C et al Am J Clin Nutr 2006;84:5-17 Μετα-αναλύσεις 11 και 23 μελετών για πρόσληψη ιχθυελαίου σε 823 και 1075 άτομα με ΣΔ2 μείωση τριγλυκεριδίων, αύξηση LDL χοληστερόλης, καμία επίδραση στον γλυκαιμικό έλεγχο Χρειάζονται τυχαιοποιημένες κλινικές μελέτες ασθενών-μαρτύρων Μontori et al Diabetes Care 2000;23: Ηartweg et al Diabetologia 2007;50:

70 Πρωτεΐνη

71 Πρωτεΐνες υψηλής βιολογικής αξίας μειώνουν τα μεταγευματικά επίπεδα της γλυκόζης 56% Μείωση μεταγευματικής γλυκόζης και 60% αύξηση ινσουλίνης O'Keefe, J. H. et al. J Am Coll Cardiol 2008;51:

72 Άλλες Διατροφικές Συστάσεις Τα υποκατάστατα ζάχαρης είναι ασφαλή όταν καταναλώνονται μέσα στα ανεκτά όρια (Α) Για εκείνους που επιλέγουν το αλκοόλ, η καθημερινή κατανάλωσή του θα πρέπει να περιορίζεται σε 1 ποτό ενήλικες γυναίκες και 2 ενήλικες άντρες (Ε) Σε συστήνονται συμπληρώματα αντιοξειδωτικών πχ βιταμίνες Ε, C, β-καροτένιου (Α) Δε συστήνεται συμπλήρωμα χρωμίου σε άτομα με ΣΔ2 ή παχυσαρκία ADA. Position Statement. Diabetes Care 2009; 32:S13-S61

73 Το αλκοόλ μειώνει τα μεταγευματικά επίπεδα γλυκόζης O'Keefe, J. H. et al. J Am Coll Cardiol 2008;51:

74 Το ξύδι μειώνει τα μεταγευματικά επίπεδα γλυκόζης 1-2 κουτ σούπας ημερησίως % μείωση 2. Αύξηση κορεσμού στο διπλάσιο O'Keefe, J. H. et al. J Am Coll Cardiol 2008;51:

75 Η κανέλα μειώνει τα μεταγευματικά επίπεδα γλυκόζης Η κανέλα είναι ένα βότανο πλούσιο σε αντιοξειδωτικά Όταν προστέθηκε σε ένα γεύμα υψηλού ΓΔ μείωσε σημαντικά τα μεταγευματικά επίπεδα γλυκόζης Εν μέρει λόγω μειωμένης γαστρικής κένωσης O'Keefe, J. H. et al. J Am Coll Cardiol 2008;51:

76 H εμφάνιση του ΣΔ2 μειώνεται κατά 49% με εντατικές αλλαγές στον τρόπο ζωής σε άτομα με IGT (Ν=8084), ενώ με αντιδιαβητική αγωγή κατά 30%. Μείωση της HbA1c σε 3-6 μήνες από 0,25 έως 2,9% Gillies CL et al BMJ 2007;334:299

77 Πόσα Γεύματα στη Δίαιτα? 4 γεύματα (3 κυρίως και 1 γευματίδιο) Χωρίς αντιδιαβητικά δισκία Τύπος 1 διαβήτη 5 γεύματα (3 κυρίως και 2 γευματίδια) Aντιδιαβητικά δισκία (ευαισθητοποιητές δράσης ινσουλίνης, αναστολείς α-γλυκοσιδασών) 6 γεύματα (3 κυρίως και 3 ενδιάμεσα) Αντιδιαβητικά δισκία (Ινσουλινοεκκριτικά) Τύπος 2 διαβήτη ινσουλινοθεραπευόμενος

78 Απώλεια Βάρους για Ασθενή με ΣΔ2

79

80 Απώλεια Βάρους και ΣΔ2 Απώλεια βάρους σημαντικός θεραπευτικός στόχος Review 80 μελετών απώλειας βάρους 1 έτους: μέτρια απώλεια βάρους με δίαιτα μόνο, δίαιτα και άσκηση, και υποκατάστατα γεύματος μπορεί να επιτευχθεί μακροπρόθεσμα (4,8-8% απώλεια βάρους σε 12 μήνες) Δυσκολίες που αντιμετωπίζει ασθενής? Ινσουλινοαντίσταση? Φαρμακευτική αγωγή/ινσουλινοθεραπεία? Επίδραση άσκησης? Franz MJ et al. J Am Diet Assoc 2007; 107:

81

82

83 Μια Cochrane review 2009 με 22 RCTs, 4569 παχύσαρκα άτομα με follow-up 1-5 έτη συμπέρανε ότι η απώλεια βάρους για οποιαδήποτε παρέμβαση σε σύγκριση με συμβατική αγωγή είναι 1.7 kg ή 3.1% του σωματικού βάρους στην έναρξη της μελέτης

84 ΠΕΙΡΑΜΑΤΑ ΣΕ ΑΝΘΡΩΠΟΥΣ Staten (1991) Γυναίκες και άντρες που ασκούνται 5 μέρες εντατική προπόνηση Οι άντρες αύξησαν την πρόσληψη τροφίμων «η ενεργειακή πρόσληψη ήταν σχεδόν αρκετή για να εξισορροπήσει το ενεργειακό κόστος της άσκησης» Οι γυναίκες δεν άλλαξαν την ενεργειακή τους πρόσληψη καθόλου

85 food intake body weight homeostasis increased food intake during exercise body weight 30 running sedentary ahmed ammar weeks

86

87 Η καθημερινή φυσική δραστηριότητα μειώνει τα μεταγευματικά επίπεδα γλυκόζης O'Keefe, J. H. et al. J Am Coll Cardiol 2008;51:

88 Η πυραμίδα της Mayo Clinic για απώλεια και διατήρηση του σωματικού βάρους 1 μερίδα =70 kcal 1 μερίδα =45 kcal 1 μερίδα =70 kcal 1 μερίδα =60 kcal 1 μερίδα =25 kcal Parikh, P. et al. J Am Coll Cardiol 2005;45:

89 Γλυκαιμικός Δείκτης και Γλυκαιμικό Φορτίο

90 Blood Glucose Ορισμός Γλυκαιμικού Δείκτη (ΓΔ) ΓΔ = Εμβαδόν Καμπύλης Σακχάρου Αίματος, άνωθεν βασικής τιμής του υπό εξέταση υδατανθρακούχου τροφίμου Εμβαδόν Καμπύλης Σακχάρου Αίματος, άνωθεν βασικής τιμής του τροφίμου αναφοράς (λευκό ψωμί, 50 γρ) x Time (hr) Λευκό ψωμί Φασόλια Yψηλού ΓΔ 70 Μέτριου ΓΔ Χαμηλού ΓΔ 55 Jenkins DJ et al. Am J Clin Nutr. 1981;34:362-6.

91 Γιατί Μας Ενδιαφέρει ο ΓΔ? Απότομη αύξηση στη γλυκόζη του αίματος προκαλεί αυξημένη απόκριση ινσουλίνης Aντιδραστική υπογλυκαιμία (πείνα?) Αυξημένη ινσουλίνη στην κυκλοφορία (ινσουλινοαντίσταση, αποθήκευση λίπους) Hodge ΑΜ et al. Diabetes Care 2004;27:

92 Μεταγευματικό Στρες με κατανάλωση ροφημάτων που περιέχουν ζάχαρη O'Keefe, J. H. et al. J Am Coll Cardiol 2008;51:

93 Απότομες κορυφές γλυκόζης συσχετίζονται άμεσα με τον οξειδωτικό στρες O'Keefe, J. H. et al. J Am Coll Cardiol 2008;51:

94 Υψηλού GI δίαιτες προκαλούν ΣΔ Υπόθεση : Δίαιτες υψηλού GI μπορεί να προκαλέσουν υπεργλυκαιμία και αντίσταση στην ινσουλίνη και κατά συνέπεια ΣΔ τύπου 2 και καρδιακές παθήσεις. Schulze et al (2004) Nurses Health Study 91,000 γυναίκες Χωρίς ΣΔ στη baseline Food frequency questionnaires (1 in 1991, 1 in 1995) Αποτελέσματα Πεμπτημόρια Avg GI Avg GL Όσοι 1 κατανάλωναν υψηλού 71.1 GI <150 δίαιτα προσλαμβάνουν επίσης λιγότερες 3 φυτικές ίνες και 76.8 περισσότερα trans λιπαρά. Υψηλού 4 GI δίαιτα σχετίστηκε με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης ΣΔ >196 Το γλυκαιμικό φορτίο (GL) δε σχετίστηκε με εμφάνιση ΣΔ.

95 Μείωση του κινδύνου ΣΔ με δίαιτα χαμηλού GI. Η μείωση του ΓΔ της τροφής με παράλληλη διατήρηση υψηλού ποσοστού πρόσληψης ΥΔΚ μειώνει τον κίνδυνο εμφάνισης ΣΔ τύπου 2. Ένας απλός τρόπος για να το πετύχουμε αυτό είναι η αλλαγή του λευκού ψωμιού με ψωμί χαμηλού GI (πχ πολύσπορο). ALLISON M. HODGE et al. Diabetes Care 27: , 2004

96 Cochrane review 2009 με 6 RCTs, 202 παχύσαρκα άτομα χωρίς ΣΔ2, διάρκειας 5 εβδ-6 μήνες με 6 μήνες follow-up. Μη σημαντική επίδραση του ΓΔ στα επίπεδα γλυκόζης νηστείας

97 Cochrane review 2009 με 6 RCTs, 202 παχύσαρκα άτομα χωρίς ΣΔ2, διάρκειας 5 εβδ-6 μήνες με 6 μήνες follow-up. Μη σημαντική επίδραση του ΓΔ στα επίπεδα ινσουλίνης νηστείας

98 RCT, 162 άτομα με ΣΔ2 σε δίαιτα μόνο με καλό γλυκαιμικό έλεγχο Στόχος: επίδρασης αλλαγής ΓΔ ή ποσότητας υδατανθράκων στα επίπεδα HbA1c, γλυκόζης πλάσματος, CRP, λιπίδια 3 δίαιτες για 1 έτος: 1. Υψηλής υδατάνθρακες, υψηλού ΓΔ (47% υδατ, 31% λίπος) 1. Υψηλής υδατάνθρακες, χαμηλού ΓΔ 2. (52% υδατ, 27% λίπος) 3. Χαμηλής υδατάνθρακες, υψηλή σε MUFA (35% υδατ, 40% λίπος) Καμία δίαιτα δεν επηρέασε τη HbA1c αλλά η δίαιτα χαμηλού ΓΔ είχε καλύτερα αποτελέσματα στα μεταγευματικά επίπεδα γλυκόζης Wolever TMS et al. Am J Clin Nutr. 2008;87:114-25

99 Foster-Powell et al. Am J Clin Nutr. 2002;76:5-56 Γλυκαιμικός Δείκτης Επιλεγμένων Τροφίμων Λευκό ψωμί 100 Μαύρο ψωμί 89 Ολικής αλέσεως ψωμί 68 Πολύσπορο ψωμί 61 Λευκό ρύζι 98 Basmati 82 Linguini 74 Spaghetti 60 Cornflakes (Kellogg s) 116 All Bran δημητριακά 60 Πατάτα ψητή 121 Πατάτες τηγανητές 107 Βραστή πατάτα 80 Καλαμπόκι 78 Αρακάς 68 Φασόλια 40 Φακές 36 Γιαούρτι 51 Γάλα 0% 46 Γάλα πλήρες 38

100 Wood RJ & Fernandez ML. Nutr Rev 2009;67:

101 Πως υπολογίζεται ο ΓΔ σε μικτά γεύματα? Οι άνθρωποι σπάνια καταναλώνουν μόνο ένα τρόφιμο συνήθως καταναλώνουν μικτά γεύματα Προσθήκη πρωτεΐνης και λίπους σε γεύματα τείνει να μειώσει το ΓΔ ενός γεύματος Είναι όλα τα τρόφιμα χαμηλού ΓΔ καλές επιλογές? Τρόφιμα με ΓΔ <55 Μήλο, ωμό Παγωτό με 15% λίπος Nutella, σοκολάτα

102 ΓΔ μεικτών γευμάτων 6 διαφορετικά γεύματα. Μετρήθηκε η γλυκαιμική και ινσουλινική απάντηση μετά την κατανάλωσή τους και συγκρίθηκε με αυτήν που προδικάστηκε με βάση τους ΓΔ των συστατικών τους Iνδικό (φακές με κάρυ και ρύζι), Ιταλικό (spaghetti bolognaise), Κινέζικο (τηγανητά λαχανικά και κοτόπουλο με ρύζι), Ελληνικό (φακές σούπα), Δυτικό (χοιρινή μπριζόλα και λαχανικά), και Λιβανέζικο (σάντουϊτς με ψωμί unleavened και hummus) Οι γλυκαιμικοί δείκτες που παρατηρήθηκαν σχετίστηκαν πολύ καλά με τους προβλεφθέντες γλυκαιμικούς δείκτες (r = 0.88, p < 0.01) και η ινσουλινική απάντηση ήταν παράλληλη με τη γλυκαιμική απάντηση (r = 0.83, p < 0.05) Chew I et al. Am J Clin Nutr 1988 Jan;47:53-6.

103 ΓΔ μεικτών γευμάτων- Παράδειγμα 12 στις 15 συνολικά μελέτες έδειξαν πως μπορεί κανείς να υπολογίσει το γλυκαιμικό δείκτη ενός μεικτού γεύματος αν γνωρίζει τους γλυκαιμικούς δείκτες των επιμέρους τροφίμων. Τρόφιμο Γραμμάρια Υδατανθράκων Ποσοστό συνολικών υδατανθράκων Γλυκαιμικός Δείκτης τροφίμου Γλυκαιμικός Δείκτης γεύματος* Ψωμί Δημητριακά Γάλα Ζάχαρη Χυμός πορτοκαλάδα ΣΥΝΟΛΟ

104 Παράγοντες που επηρεάζουν το ΓΔ Τύπος υδατάνθρακα Μαγείρεμα Μορφή τροφίμου Τρόπος παρασκευής Τύπος Φυτικών Ινών Περιεκτικότητα οξέων Περιεκτικότητα σε ζάχαρη Λίπος Πρωτεΐνη

105 Παράγοντες που επηρεάζουν το ΓΔ των τροφίμων Φυσική μορφή τροφίμου λεπτό linguini ~87 παχύ linguini ~68 Ωριμότητα Ανώριμη μπανάνα ~42 Ώριμη μπανάνα ~51 Τρόπος Προετοιμασίας Τροφίμων Ψητή πατάτα ~54 Πατάτα πουρέ ~67 Μέθοδος Παρασκευής Snickers (US) ~41 Snickers (Australia) ~68 Μορφή Υδατάνθρακα Γλυκόζη ~100 Σουκρόζη - (επιτραπέζια ζάχαρη) ~65 Λακτόζη - (σάκχαρο γάλακτος) ~46 Φρουκτόζη - (σάκχαρο φρούτων) ~23

106 Περιεκτικότητα της μπανάνας σε σάκχαρο και άμυλο ανάλογα με την ωριμότητά της. Σάκχαρο 1.05% 3.5% 5.5% 9% 14% 18% Άμυλο 20.5% 18% 16% 12% 6.5% 2.5%

107 Γλυκαιμικός Δείκτης και Γλυκαιμικό Φορτίο διαφόρων τροφίμων Τρόφιμο ΓΔ Μέγεθος Υδατάνθρακες ΓΦ (Λευκό ψωμί=100) μερίδας ανά μερίδα (g) ανά μερίδα (g) Λευκό ρύζι φλυτζάνι Ψητή πατάτα Corn flakes φλυτζάνι πρωινού Τηγανιτές g πατάτες Μέλι κουτάλι Καρπούζι κομμάτι Καρότα 101 ½ φλυτζάνι 8 8 Άσπρο ψωμί φέτα Σταφίδες g Παγωτό 87 ½ φλυτζάνι Χυμός g πορτοκαλιού Σκούρο ρύζι 78 1 φλυτζάνι Μπανάνα Σταφύλια 61 ½ φλυτζάνι 14 9 Πορτοκάλι Χυμός μήλου g Σπαγγέτι 58 1φλυτζάνι Μήλο Ρεβύθια 47 1 φλυτζάνι Φακές 40 1φλυτζάνι Γάλα πλήρες 38 1φλυτζάνι 12 5 Φρουκτόζη 33 2 κουτάλια Κεράσια 31 1 φλυτζάνι 24 7

108 Γλυκαιμικό Φορτίο (ΓΦ) ΓΦ = γρ υδατανθράκων ανά μερίδα ΓΔ/100 Αντικατοπτρίζει ποιότητα και ποσότητα υδατανθράκων Ποσοτική: 1 μονάδα = γλυκαιμική απόκριση σε 1 g γλυκόζης ή λευκού ψωμιού Παράδειγμα: ΓΦ μήλου = 40/100 x 15g = 6g Yψηλού ΓΦ 20 Μέτριου ΓΦ Χαμηλού ΓΦ 0-10

109 Ερμηνεία του Γλυκαιμικού Φορτίου ΓΦ = ΓΔ γραμμάρια υδατανθράκων ΓΦ ενός 280g ψωμιού ολικής αλέσεως = g = 85 75% μείωση στο ΓΦ μπορεί να γίνει με: 75% μείωση των υδατανθράκων: 70g ψωμί = g = 21 75% μείωση στο ΓΔ: 226g φακές = g = 21 ή Έχουν την ίδια επίδραση αυτές οι αλλαγές?

110 Γλυκόζη oρού Eπίδραση Δεύτερου Γεύματος Ψωμί Χρόνος (min) Jenkins et al. Am J Clin Nutr 1982;35:1339

111 Γλυκόζη oρού Eπίδραση Δεύτερου Γεύματος AUC: Ψωμί = 178 Φακές = Χρόνος (min) Ψωμί Φακές Jenkins et al. Am J Clin Nutr 1982;35:1339

112 Γλυκόζη ορού Eπίδραση Δεύτερου Γεύματος AUC: Ψωμί = 178 Φακές = 49 25% Ψωμί = Χρόνος (min) Ψωμί Φακές 25% Ψωμί Jenkins et al. Am J Clin Nutr 1982;35:1339

113 Γλυκόζη ορού Μείωση του ΓΦ μειώνοντας το ΓΔ ΔΕΝ είναι ισότιμο με μείωση του ΓΦ μειώνοντας την πρόσληψη υδατανθράκων Επίδραση Δεύτερου Γεύματος AUC: Ψωμί = 178 Φακές = 49 25% Ψωμί = Χρόνος (min) Ψωμί Φακές 25% Ψωμί Jenkins et al. Am J Clin Nutr 1982;35:1339

114 Προσοχή! Δεν πρέπει να προσπαθούμε να ακολουθήσουμε αποκλειστικά μια δίαιτα χαμηλού γλυκαιμικού φορτίου με μόνο επιπολές τροφίμων χαμηλού γλυκαιμικού δείκτη. Το αποτέλεσμα θα είναι: υψηλή περιεκτικότητα λίπους χαμηλή περιεκ. υδατανθράκων χαμηλή περιεκ. φυτικών ινών θερμιδικά πυκνή Αντιθέτως

115 Καλύτερη Ιδέα Στοχεύουμε για μια ισορροπημένη διατροφή που περιλαμβάνει υδατάνθρακες χαμηλού γλυκαιμικού δείκτη. Χρήση του ΓΦ για οδηγό μερίδας.

116 Έχει Αξία ο ΓΔ στην Κλινική Πράξη? Ο ΓΔ μας βοηθά να κατανοήσουμε πώς διάφοροι υδατάνθρακες επηρεάζουν τα επίπεδα του σακχάρου στο αίμα. Αποτελεί ένα κομμάτι των πληροφοριών για τη δίαιτα που μπορεί να είναι χρήσιμο αλλά δε χρησιμοποιείται μόνο του. Ο ΓΔ μπορεί να φαίνεται πολύπλοκος για αρκετούς ασθενείς αλλά βοηθά κάποιους από αυτούς στην επιλογή τροφίμων. Η επιβεβαίωση της ορθής επιλογής γίνεται με τον έλεγχο του σακχάρου μετά το φαγητό.

117 Πρακτικές συστάσεις Χρησιμοποιείτε στο πρόγευμα δημητριακά βασισμένα στη βρώμη, το κριθάρι, και το πίτουρο. Χρησιμοποιείτε ψωμιά που γίνονται με ολόκληρους τους σπόρους. μειώστε το ποσό των πατατών που καταναλώνετε. Καταναλώνετε όλους τους τύπους φρούτων και λαχανικών (εκτός από τις πατάτες) και προτιμάτε τη σάλτσα vinaigrette. Brand-Miller J. Home of the glycaemic index. Sydney: University of Sydney. (accessed June 9, 2004)

118 Πρακτικές συστάσεις Αύξηση κατανάλωσης φρούτων και λαχανικών Ωμά φρούτα καλύτερα από χυμούς Κατανάλωση δημητριακών και σιτηρών (βρώμη, κριθάρι, πίτουρο) Κατανάλωση ψωμιού ολικής αλέσεως

119 Εικόνες Γευμάτων και Σνακ Χαμηλού/Υψηλού ΓΔ ΓΔ = 60 ΓΦ = 48 ΓΔ = 42 ΓΦ = 31

120 Εικόνες Γευμάτων και Σνακ Χαμηλού/Υψηλού ΓΔ ΓΔ = 80 ΓΦ = 32 ΓΔ = 61 ΓΦ = 12

121 Εικόνες Γευμάτων και Σνακ Χαμηλού/Υψηλού ΓΔ ΓΔ = 85 ΓΦ = 48 ΓΔ = 39 ΓΦ = 22

122 Είναι Χρήσιμος ο ΓΔ στον Έλεγχο του Σωματικού Βάρους? ΥΠΕΡ: Δεδομένα που υποστηρίζουν το ρόλο του ΓΔ στον έλεγχο του σωματικού βάρους είναι επαρκή και σημαντικά. Pawlak DB, et al. Obesity Rev 2003;4:73.

123 Χαμηλού GI δίαιτες μπορούν να προάγουν τη μείωση του ΣΒ. Πιθανοί μηχανισμοί: Δίαιτα χαμηλού GI προάγει κορεσμό ευκολότερα από ισοθερμιδική δίαιτα υψηλού GI. Επιβραδύνει απορρόφηση (πολλές τροφές χαμηλού GI έχουν πολλές ίνες) Προκαλούν μικρότερη έκκριση ινσουλίνης Πρόληψη αντανακλαστικής υπογλυκαιμίας. Η μείωση της ινσουλίνης αναστέλλει τη λιπογένεση. Προάγει οξείδωση λίπους αντί για γλυκόζης Janette C Brand-Miller et al. Am J Clin Nutr 2002;76(suppl):281S 5S.

124 Voluntary Energy Intake After Consumption of Test Meal or Preload (consumption of low GI test = 100) Γλυκαιμικός Δείκτης και Ενεργειακή Πρόσληψη (Roberts, 2000) 160 Σε ελεγχόμενες μελέτες η πρόσληψη ενέργειας με υψηλού GI γεύματα ήταν κατά 29% μεγαλύτερη σε σχέση με αυτήν μετά από κατανάλωση τροφίμων με χαμηλό GI αλλά την ίδια σύσταση μακροθρεπτικών συστατικών (P=0.005, paired t test) Mean=129 Δοκιμαστικό γεύμα 80 Χαμηλός ΓΔ Υψηλός ΓΔ Roberts SB. High-glycemic index foods, hunger, and obesity: is there a connection? Nutr Rev 2000;58:163-9 [review].

125 ΓΔ και απώλεια βάρους Μια Cochrane review 2009 με 6 RCTs, 202 παχύσαρκα άτομα χωρίς ΣΔ2, διάρκειας 5 εβδ-6 μήνες με 6 μήνες follow-up -1,1 kg, P<0.05, n=163

126 -1,1 kg, P<0.05, n=147

127

128 -1,3 kg, P<0.05, n=48

129 Είναι Χρήσιμος ο ΓΔ στον Έλεγχο του Σωματικού Βάρους? ΚΑΤΑ: Δεν υπάρχουν πειστικές αποδείξεις ότι τα τρόφιμα χαμηλού ΓΔ είναι καλύτερα από τα τρόφιμα υψηλού ΓΔ όσον αφορά στο μακροχρόνιο έλεγχο του σωματικού βάρους. Raben A. Obesity Rev 2002;3:245. ΓΔ είναι μια λανθασμένη ιδέα: Είναι ευμετάβλητος και δεν προβλέπει τις μεταγευματικές αποκρίσεις γλυκόζης και ινσουλίνης μικτών γευμάτων.

130 Μετατροπή θερμίδων σε λίπος Το μεταβολικό κόστος της μετατροπής των υδατανθράκων σε λίπος είναι 23%. Το μεταβολικό κόστος της μετατροπής του λίπους από τη δίαιτα σε αποθηκευμένο λίπος είναι μόλις 3%. Ερευνητές που εξετάζουν τρωκτικά και ανθρώπους έχουν συστηματικά υποδείξει ότι τα υψηλά επίπεδα λίπους από τη δίαιτα μπορούν να προκαλέσουν αύξηση σωματικού βάρους. Το ποσοστό των θερμίδων από λίπος στη δίαιτα έχει μειωθεί εξαιτίας της αύξησης της μέσης ενεργειακής πρόσληψης κατά περίπου 200 θερμίδες την ημέρα. Η πραγματική πρόσληψη λίπους έχει αυξηθεί κατά 3 γραμμάρια την ημέρα από 73 σε 76 γραμμάρια. Υπάρχουν άλλοι σημαντικοί παράγοντες στην παχυσαρκία. Hill, Trowbridge (1998) Childhood Obesity: Future directions and research priorities. Pediatrics 101: Chanmugam et al. (2003). Did fat intake in the US really decline between and ? J Am Diet Assoc 103:

131 ΓΔ ΔΕΝ Συσχετίζεται με τον Κορεσμό ΓΔ δε συσχετίζεται με κορεσμό Holt et al. A satiety index of common foods. EJCN;1995: Σκοπός: Να εξεταστεί η ικανότητα κορεσμού διαφόρων τροφίμων. Μέθοδοι: Εθελοντές κατανάλωσαν μερίδες 240 kcal από 38 κοινά τρόφιμα 6 κατηγοριών:» Φρούτα (n=4)» Προϊόντα άρτου (n=5)» Snack foods (n=7)» Τρόφιμα υψηλής περιεκτικότητας σε πρωτεΐνη (n=6)» Τρόφιμα υψηλής περιεκτικότητας σε υδατάνθρακες (n=9)» Δημητριακά πρωινού (n=7) Η υποκειμενική εμπειρία του κορεσμού καταγράφηκε κάθε 15 λεπτά για πάνω από 120 λεπτά + ad libitum κατανάλωση στο επόμενο γεύμα

132 ΓΔ και Κορεσμός Ο ΓΔ δε συσχετίστηκε με το Δείκτη Κορεσμού (ΔΚ) Τιμές ΔΚ συσχετίστηκαν με: * μερίδα (+) * περιεκτικότητα σε σάκχαρα (-) Περιεκτικότητα σε πρωτεΐνη, φυτικές ίνες & νερό συσχετίστηκαν θετικά με ΔΚ Περιεκτικότητα σε λίπος συσχετίστηκε αρνητικά με ΔΚ Γλυκαιμικός Δείκτης (ΓΔ) Σχετικά με Δείκτη Κορεσμού (ΔΚ) Τρόφιμο ΓΔ ΔΚ Πατάτες Φακές Παγωτό Πορτοκάλι

133 Δίαιτα υψηλής πρωτεΐνης και χαμηλού ΓΔ προάγει την απώλεια βάρους αλλά ο καρδιαγγειακός κίνδυνος μειώνεται καλύτερα με δίαιτα υψηλής περιεκ. υδατανθράκων χαμηλού ΓΔ

134 Δίαιτα Χαμηλού ΓΔ ΔΕΝ Προάγει Απώλεια Βάρους Βιβλιογραφία Διάρκεια Δίαιτες (Ισοενεργειακές) Διαφορές στην Απώλεια Βάρους Jenkins et al weeks Low-GI vs Low Fat diet Low GI > High GI Jenkins et al. 1987a 2 weeks Low-GI vs. High-GI Not Significant (NS) Jenkins et al weeks Low GI vs. High-GI High GI > Low GI Jenkins et al. 1987b 4 weeks Low-GI vs. High-GI Low GI > High GI Brand et al weeks Low-GI vs. High-GI NS Fontvielle et al weeks Low-GI vs. High-GI foods Frost et al weeks Low-GI vs High-GI foods Frost et al weeks Low-GI vs. High-GI foods Luscombe et al weeks Low-GI vs. High-GI foods Jarvi et al days Low-GI vs. High-GI diets NS NS NS NS NS Tshillas et al mo Low-GI vs. High-GI breakfasts NS Giacco et al weeks Low-GI vs. High-GI foods NS

135 Δίαιτα Χαμηλού ΓΔ ΔΕΝ Προάγει Απώλεια Βάρους Βιβλιογραφία Διάρκεια Δίαιτες (Ενεργειακός περιορισμός) Wolever et al weeks Low-GI vs. High-GI foods Διαφορές στην Απώλεια Βάρους NS Slabber et al weeks Low-GI vs. High-GI diets Low-GI > High- GI Spieth et al mo Low-GI vs. Low-fat diets Low-GI > Low Fat Agus et al days Low-GI vs. High-GI diets NS Heilbronn et al weeks Low-GI vs. High-GI diets NS Ebbling et al mo Low-GI vs. Low-fat diets NS Pereira et al % weight loss Low-GL vs. High-GL diets NS time to achieve wt loss Frost et al week Low-GI vs. Low-fat diets NS

136 ΓΔ και απώλεια βάρους Μια Cochrane review 2009 με 6 RCTs, 202 παχύσαρκα άτομα 5 εβδ-6 μήνες και 6 μήνες follow-up -1,1 kg, P<0.05, n=163

137 -1,1 kg, P<0.05, n=147

138 -1,3 kg, P<0.05, n=48

139 Συμπεράσματα Δεν υπάρχουν ακόμα επαρκή αποδεικτικά στοιχεία για τη σύσταση χρήσης του ΓΔ και του ΓΦ στον έλεγχο του σωματικού βάρους στη δημόσια υγεία. Pi-Sunyer X, Am J Clin Nutr 2002; 76, S290-8 Raben A. Obesity Rev 2002; 3: Χρειάζονται μακροχρόνιες μελέτες Εντούτοις πρακτικές συμβουλές μπορούν να δωθούν

140 Δίαιτα Χαμηλής Περιεκτικότητας σε Υδατάνθρακες έναντι Δίαιτας Χαμηλής Περιεκτικότητας σε Λίπος

141 Ορισμός Δίαιτας Χαμηλής Περιεκτικότητας σε Υδατάνθρακες Δίαιτες που περιορίζουν την ενεργειακή πρόσληψη υδατανθράκων σε 20 έως 60 g/ημέρα (συνήθως <20% της ημερήσιας ενεργειακής πρόσληψης). Η κατανάλωση πρωτεΐνης και λίπους αυξάνεται στη θέση των υδατανθράκων

142 Wood RJ & Fernandez ML. Nutr Rev 2009;67:

143 Σωματικό Βάρος (kg) 1 0 Επίδραση Ad Libitum Δίαιτας Υψηλής Πρωτεΐνης, Χαμηλού Λίπους* στο Βάρος Κανονική Δίαιτα Υψηλή σε Υδατάνθρακες (58%) Χαμηλή σε Υδατάνθρακες (45%) Διάρκεια (εβδομάδες) *30% της ολικής ενέργειας από λίπος. Skov et al. Int J Obes Relat Metab Disord 1999;23:528.

144 Απώλεια Βάρους σε 6-Μήνες με Δίαιτα Χαμηλή σε Λίπος έναντι Χαμηλή σε Υδατάνθρακες Απώλεια Βάρους (kg) Διαφορά Μελέτη n Χ. Λίπος Χ. Υδατ (kg) Samaha (2003) Brehm (2003) Foster (2003) Yancy (2004)

145 Change in Weight (%) Conventional Diet vs Atkins Low Carbohydrate Diet 0-4 P =.001 P =.02 NS Month Foster GD, et al. N Engl J Med. 2003;348:

146

147 Bασισμένα σε δίαιτα 1600 Kcal (Anderson JW, et al. J Am Coll Nutr 2000).

148

149

150

151 5 RCTs 447 υπέρβαρα ή παχύσαρκα άτομα Διάρκεια 6-12 μήνες

152 Σωμ Βάρος (% αλλαγή) Σχέση Ανάμεσα στη Σύσταση σε Μακροθρεπτικά και Σωματικό Βάρος 1 0 Control: 35% Λίπος 45% Υδατ % Λίπος 55% απλοί Υδατ 28% Λίπος 52% σύνθετοι Υδατ Χρόνος (μήνες) Saris WHM et al.,int J Obes 24:1310,2000

153 Αλλαγή Σωμ. Βάρους (kg) Mειωμένη Πρόσληψη Λίπους Συσχετίζεται με Μείωση Σωματικού Βάρους Ανάλυση από 37 Μελέτες Διαιτητικής Παρέμβασης Αλλαγή Λίπους (% Ενεργειακής Πρόσληψης) Yu-Poth et al. Am J Clin Nutr 1999;69:632. r = 0.46.

154 Αντιμετώπιση παχυσαρκίας Δίαιτες χαμηλής περιεκτικότητας σε υδατάνθρακες Mακροχρόνια κατανάλωση διαιτών χαμηλών σε Πολλές βραχυχρόνιες μελέτες υποστηρίζουν ότι δίαιτα υδατάνθρακες φτωχή σε ΥΔ παράγει και πλούσιων μεγαλύτερη σε απώλεια πρωτεΐνη βάρους σχετίζεται απ ότι ισοθερμιδική δίαιτα υψηλή σε ΥΔ σε διάρκεια 4 εβδομάδων. με αύξηση της συνολικής θνησιμότητας. Πιθανοί μηχανισμοί: Trichopoulou - Aρχική διούρηση A et που al. σχετίζεται Eur J Clin με Nutr απέκκριση 2006 αζώτου ουρίας και κετονικών σωμάτων. - Aπώλεια έως και 100 Kcal/ ημ. στις κετόνες των ούρων - Mειωμένη αντίσταση στην ινσουλίνη Πιθανές βλαβερές συνέπειες: - Aφυδάτωση, ηλεκτρολυτικές διαταραχές - Υπερουριχαιμία, ασβεστιουρία - Εξάντληση γλυκογόνου και εύκολη κόπωση - Υπερλιπιδαιμία Yiang MU et al. JCI 1976

155 Nature Clinical Practice Endocrinology & Metabolism. 2008;4:140-6

156 -4.6 kg -5.5 kg -3.3 kg RCT διάρκειας 2 έτη 322 παχύσαρκα άτομα Μέση τιμή ΔΜΣ 31 kg/m 2 3 Δίαιτες: 1. Χαμηλού λίπους, ενεργειακός περιορισμός 2. Μεσογειακή Δίαιτα, ενεργειακός περιορισμός 3. Χαμηλών υδατανθράκων, χωρίς ενεργειακό περιορισμό H Mεσογειακή Διατροφή είχε το καλύτερο αποτέλεσμα στα επίπεδα γλυκόζης και ινσουλίνης νηστείας

157 Μελέτες Παρέμβασης σε Ασθενείς με Μεταβολικό Σύνδρομο: Ποια Είναι η Καλύτερη Δίαιτα?

158 Επιπολασμός Μεταβολικού συνδρόμου στην Ελλάδα: The MetS-Greece Multicentre Study Athyros VG et al. Diabetes Obes Metab (4):

159 Προδιαθεσικοί παράγοντες ΜΣ: Γενετική προδιάθεση Αλληλεπιδράσεις μεταξύ γονιδίων, γονιδίων - θ.σ., γονιδίων- θ.σ-περιβάλλοντος Σπλαγχνική παχυσαρκία Σακχαρώδης διαβήτης Δίαιτα πλούσια σε λίπος Γήρανση Φάρμακα Σωματική αδράνεια ΣΠΟ Υποκείμενοι μηχανισμοί Αντίσταση στην ινσουλίνη & Υποκλινική φλεγμονή

160 Η ολιστική προσέγγιση της διατροφής σε σχέση με τα διάφορα νοσήματα κερδίζει ολοένα και μεγαλύτερο ενδιαφέρον. Η επίδραση του Μεσογειακού προτύπου διατροφής στον επιπολασμό και την αντιμετώπιση του Μεταβολικού συνδρόμου έχει εξεταστεί: Κυρίως σε επιδημιολογικές μελέτες Ελάχιστες τυχαιοποιημένες κλινικές μελέτες παρέμβασης Πλήθος επιδημιολογικών και κλινικών ερευνών που έχουν εξετάσει τη συσχέτιση ανάμεσα στη συμμόρφωση στη Μεσογειακή Διατροφή και στις συνιστώσες του Μεταβολικού συνδρόμου.

161 Η Ιδανική Δίαιτα για την Πρόληψη και αντιμετώπιση του ΣΔ Αλκοόλ < 30 grams / ημέρα Αλάτι < 4 grams / ημέρα Riccardi G & Rivellese AA, Br J Nutr 2000

162 Μεσογειακή διατροφή & Μεταβολικό σύνδρομο Επιδημιολογικά δεδομένα Μελέτη ΑΤΤΙΚΗ Επίδραση της συμμόρφωσης στη Μεσογειακή διατροφή στον σχετικό κίνδυνο εμφάνισης του Μεταβολικού συνδρόμου μετά από διόρθωση ως προς διάφορους παράγοντες (τρόπου ζωής, δημογραφικούς, φλεγμονής και θρόμβωσης). Panagiotakos DB et al. Am Heart J 2004; 147:

163 Προοπτική επιδημιολογική μελέτη SUN 6ετής παρακολούθηση αποφοίτων Ισπανικών πανεπιστημίων score Meditteranean Food Pattern P for trend n Cumulative incidence of MS (%) OR (95% CI) ( ) 0.30 ( ) Age & Sex adj OR (95% CI) ( ) 0.18 ( ) Multivariate adj OR (95% CI)* ( ) 0.20 ( ) * Ηλικία, φύλο, σωματική δραστηριότητα, κάπνισμα και συνολική ενεργειακή πρόσληψη Tortosa A et al. Diabetes Care :

164 Μεσογειακή διατροφή & μεταβολικό σύνδρομο Κλινικά δεδομένα

165 Μεσογειακού τύπου δίαιτα σε ασθενείς με μεταβολικό σύνδρομο- Μελέτη παρέμβασης. RCT- διπλά τυφλή σε 180 ασθενείς με μεταβολικό σύνδρομο Διάρκεια παρέμβασης: 2 έτη Esposito K et al. JAMA :

166 Η ομάδα της ΜΔ παρουσίασε στο τέλος της παρέμβασης: στην ολική χοληστερόλη (p=0,02) στα τριγλυκερίδια (p=0,01) στην HDL (p=0,01) στη συστολική (p=0,01) & διαστολική (p=0,03) ΑΠ Esposito K et al. JAMA :

167 ffects of a Mediterranean-Style Diet on Cardiovascular Risk Factors- PREDIMED Study Τυχαιοποιημένη κλινική μελέτη στα πλαίσια πολυκεντρικής (Ν = 772). Άτομα με ΣΔ ή 3 παράγοντες κινδύνου καρδ/κής νόσου. Υιοθέτηση για 3 μήνες: Χαμηλή σε λίπος δίαιτα Μεσογειακή δίαιτα με συμπλήρωμα παρθένου ελαιόλαδου (1L/ εβδ.) Μεσογειακή δίαιτα με συμπλήρωμα ξηρών καρπών (30 γρ./ ημέρα) Estruch R et al. Αnn Intern Med 2006; 145: 1-11.

168 Στο τέλος της παρέμβασης... Estruch R et al. Αnn Intern Med 2006; 145: 1-11.

169 Mediterranean dietary pattern superior to low fat diet in reducing inflammation Study Participants: 772 adults at high risk for CVD Treatment (3 months) Mediterranean-style diet with virgin olive oil, N=257 Mediterranean-style diet with mixed nuts, N=258 Low-fat diet, N=257 Estruch R et al. Αnn Intern Med 2006; 145: 1-11.

170 Μετά από 12 μήνες - PREDIMED Study (Ν= 1551) Μεταβλητή ΜΔ + ελαιόλαδο ΜΔ + ξηροί καρποί Δίαιτα χαμηλής περιεκτικότηταςσ ε λίπος P value Mείωση Δείκτη Μάζας Σώματος Μείωση επιπέδων ολικής χοληστερόλης 37.7% 40.9% 41.2% % 57.3% 53.8% Μείωση επιπέδων LDL 45.5% 47.7% 35.8% < Mείωση επιπέδων τριγλυκεριδίων 43.2% 49.2% 32.7% < Μείωση συστολικής ΑΠ 58% 59% 36.6% < Μείωση διαστολικής ΑΠ 49.8% 51.6% 43.2% < Zazpe I et al. J Am Diet Ass 2008; 108:

171 Μεσογειακή διατροφή & Παχυσαρκία Mendez, et al. J Nutr 2006; 136: Trichopoulou, et al. (EPIC study) Am J Clin Nutr 2005; 82: Panagiotakos, et al. (ATTICA study) Nutrition 2006; 22: Schroder, et al. J Nutr 2004; 134: Sanchez-Villegas, et al. (SUN cohort) Int J Obes 2006; 30: Flynn & Colquhoun. Asia Pac J Clin Nutr 2004; 13: S139. Μεσογειακή διατροφή & Δυσλιπιδαιμία Panagiotakos, et al. (ATTICA Study) Atherosclerosis 2004;173: Panagiotakos, et al. (CARDIO2000 Study) Int J Cardiol 2005;100: Pitsavos C, et al. (CARDIO2000) Coron Artery Dis 2002; 13: Polychronopoulos E, et al. Lipids Health Dis 2005; 4:17. Mεσογειακή διατροφή & Υπέρταση Psaltopoulou T, et al. (EPIC study) Am J Clin Nutr 2004; 80: Panagiotakos DB, et al. (ATTICA study) J Hypertens 2003; 21: Martinez-Gonzalez MA (SUN cohort) Pub Health Nutr 2006; 9(1A): Panagiotakos DB, et al. Int J Cardiol 2002; 82: Appel LJ, et al. A (DASH Group) N Engl J Med 1997; 336: Sacks FM, et al (DASH Group) N Engl J Med 2001; 344: Mεσογειακή διατροφή & Γλυκαιμικός έλεγχος Panagiotakos et al. (ATTICA study) Diabet Med 2005; 22: Mantzoros, et al. Am J Clin Nutr 2006; 84: Ryan, et al. QJM 2000; 93: Antonopoulou et al. J Med Food 2006; 9: Toobert et al. Diabetes Care 2003; 26:

172 «Υγιεινά» διατροφικά πρότυπα συνεισφέρουν σε χαμηλή παραγωγή προ-φλεγμονώδους περιβάλλοντος. Giugliano D, et al. J Am Coll Cardiol 2006;48:

173 Προστατευτικοί μηχανισμοί της μεσογειακής διατροφής στην αντίσταση στην ινσουλίνη Schroder H. J Nutr Biochem :

174 Προστατευτικοί μηχανισμοί της Μεσογειακής διατροφής στην παχυσαρκία. Schroder H. J Nutr Biochem :

175 Μεσογειακή διατροφή & Μεταβολικό σύνδρομο Συμπερασματικά: Τα έως τώρα επιδημιολογικά δεδομένα υποστηρίζουν μία προστατευτική δράση του Μεσογειακού προτύπου διατροφής στην πρόληψη του μεταβολικού συνδρόμου, αλλά και στις επιμέρους συνιστώσες του. Περιορισμένα κλινικά δεδομένα υποστηρίζουν την ευεργετική επίδραση της Μεσογειακής διατροφής στα πλαίσια της αντιμετώπισης θεραπείας του Μεταβολικού συνδρόμου. Υπάρχει ανάγκη τυχαιοποιημένων ελεγχόμενων κλινικών μελετών για τη διερεύνηση της επίδρασης της μακροχρόνιας συμμόρφωσης στη Μεσογειακή διατροφή, στην πρόληψη και αντιμετώπιση του μεταβολικού συνδρόμου.

176 Λύση του μεταβολικού συνδρόμου Esposito K et al. Mol Nutr Food Res 2007: 51,

Αξιολόγηση εργαστηριακών δεικτών

Αξιολόγηση εργαστηριακών δεικτών Αξιολόγηση εργαστηριακών δεικτών Λιάνα Πούλια, MMedSci Κλινική Διαιτολόγος ΓΝΑ «Λαϊκό» Εργαστηριακές εξετάσεις Αίματος Βιοχημικές Ούρων Κοπράνων Μικροβιολογικές Εγκεφαλονωτιαίου υγρού Ανοσοδιαγνωστικές

Διαβάστε περισσότερα

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή;

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Στις αρχές της δεκαετίας του 1950 ξεκίνησε μία μεγάλη έρευνα, γνωστή ως η μελέτη των 7 χωρών, όπου μελετήθηκαν οι διατροφικές συνήθειες ανθρώπων από τις εξής

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφή και Σακχαρώδης Διαβήτης: Η θέση της Κορινθιακής σταφίδας στη διατροφή ασθενών με Σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2

Διατροφή και Σακχαρώδης Διαβήτης: Η θέση της Κορινθιακής σταφίδας στη διατροφή ασθενών με Σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 Διατροφή και Σακχαρώδης Διαβήτης: Η θέση της Κορινθιακής σταφίδας στη διατροφή ασθενών με Σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 Νικόλαος Τεντολούρης Αναπληρωτής Καθηγητής Ιατρική Σχολή ΕΚΠΑ Αθήνα, 2014 1 Σκοπός της

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Στόχοι για την αντιμετώπιση του Γνώση Δεξιότητες Πηγές Υποστήριξη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ ΕΦΗΒΕΙΑ- ΑΝΑΓΚΕΣ v Επιτάχυνση ρυθμού ανάπτυξης v Ωρίμανση και αύξηση ιστών v Αποκτά το 20% του ύψους και το 50% του βάρους του ενήλικα, ενώ οι μύες, ο όγκος του αίματος και γενικά

Διαβάστε περισσότερα

Υδατάνθρακες: σύνθετο και μπερδεμένο και στους καταναλωτές & επαγγελματίες υγείας

Υδατάνθρακες: σύνθετο και μπερδεμένο και στους καταναλωτές & επαγγελματίες υγείας Υδατάνθρακες: σύνθετο και μπερδεμένο και στους καταναλωτές & επαγγελματίες υγείας Πλούσιες σε Υδατ/χαμηλές Σύνθετοι υδατάνθρακες σε λίπη δίαιτες Απλές ζάχαρες Δίαιτες χαμηλού GI Χαμηλής γλυκαιμικής δόσης

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει η Ράνια Σαμαρά, Διαιτολόγος - Διατροφολόγος

Γράφει η Ράνια Σαμαρά, Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Γράφει η Ράνια Σαμαρά, Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Σε προηγούμενα άρθρα μιλήσαμε για τη σχέση σωστής διατροφής και αθλητισμού, διακρίναμε τη σημαντικότητα του ρόλου που διαδραματίζει και επικεντρωθήκαμε

Διαβάστε περισσότερα

«Μεσογειακή δίαιτα και υγεία»

«Μεσογειακή δίαιτα και υγεία» «Μεσογειακή δίαιτα και υγεία» «Μεσογειακή δίαιτα και υγεία» Μερόπη Κοντογιάννη Επίκουρη Καθηγήτρια Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας Διατροφής ρ ήμ Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Μεσογειακή δίαιτα

Διαβάστε περισσότερα

Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμίες LDL-C HDL-C < 40 mg/dl Τριγλυκερίδια 150-199 mg/dl : οριακά

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος»

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ Νικολούδη Μαρία Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» Ο όρος δυσλιπιδαιμία εκφράζει τις ποσοτικές και ποιοτικές διαταραχές των λιπιδίων του αίματος. Τα λιπίδια όπως η χοληστερόλη και

Διαβάστε περισσότερα

Παραδοσιακή Ελληνικη Διατροφή στην Ανάπτυξη των Παιδιών και την Πρόληψη των Χρόνιων Νοσημάτων

Παραδοσιακή Ελληνικη Διατροφή στην Ανάπτυξη των Παιδιών και την Πρόληψη των Χρόνιων Νοσημάτων Παραδοσιακή Ελληνικη Διατροφή στην Ανάπτυξη των Παιδιών και την Πρόληψη των Χρόνιων Νοσημάτων Ευφιλήτου, 6 ος αιώνας πχ Αντώνης Καφάτος, Ομότιμος καθηγητής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Κρήτης Κλινική Προληπτικής

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφικές συστάσεις για νεαρούς αθλητές. Μέγιστη απόδοση στις διαδοχικές προπονήσεις. Άννα Ευλογημένου Κλινικός Διαιτολόγος - Διατροφολόγος

Διατροφικές συστάσεις για νεαρούς αθλητές. Μέγιστη απόδοση στις διαδοχικές προπονήσεις. Άννα Ευλογημένου Κλινικός Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Διατροφικές συστάσεις για νεαρούς αθλητές. Μέγιστη απόδοση στις διαδοχικές προπονήσεις. Άννα Ευλογημένου Κλινικός Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Πότε και τι να τρώμε πριν την προπόνηση 1. Ένα μεγάλο γεύμα

Διαβάστε περισσότερα

Μεσογειακής Διατροφής

Μεσογειακής Διατροφής mini Οδηγός Μεσογειακής Διατροφής Γιατί Μεσογειακή Διατροφή; Η μεσογειακή διατροφή αναφέρεται στον τρόπο διατροφής των λαών που ζουν σε περιοχές που αναπτύσσονται γύρω από τη Μεσόγειο. Οι επιστημονικές

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφή στην καλαθοσφαίριση

Διατροφή στην καλαθοσφαίριση Διατροφή στην καλαθοσφαίριση Υγεία & βελτίωση της αθλητικής απόδοσης Α.Ο. ΠΡΩΤΕΑΣ Αγγελοπούλου Μαντώ Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας & Διατροφής Διατροφή η σημαντικότερη διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

Αγγελική Βουτσά. Παθολόγος-Διαβητολόγος. Τ. Συν/στρια Δ/ντρια Παθολογικής Κλινικής Νοσοκομείου Λήμνου

Αγγελική Βουτσά. Παθολόγος-Διαβητολόγος. Τ. Συν/στρια Δ/ντρια Παθολογικής Κλινικής Νοσοκομείου Λήμνου Αγγελική Βουτσά Παθολόγος-Διαβητολόγος Τ. Συν/στρια Δ/ντρια Παθολογικής Κλινικής Νοσοκομείου Λήμνου Τι είναι ο διαβήτης; Μεταβολική διαταραχή αυξημένα επίπεδα σακχάρου στο αίμα Ο διαβήτης οφείλεται σε

Διαβάστε περισσότερα

Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης

Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης Τι είναι ο Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 2 (ΣΔ2) Ο Σακχαρώδης Διαβήτης γενικά είναι μια πάθηση κατά την οποία ο οργανισμός και συγκεκριμένα το πάγκρεας δεν παράγει ή δεν

Διαβάστε περισσότερα

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1]

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1] Ολόγοςλεπτίνης/αδιπονεκτίνης ως ανεξάρτητος προγνωστικός παράγοντας 10ετούς καρδιαγγειακού κινδύνου σε ινσουλινοθεραπευόμενους ασθενείς με διαβήτη τύπου 2 Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1],

Διαβάστε περισσότερα

Βρέφη 0-12 μηνών. Παιδιά 4-8 ετών. Παιδιά και έφηβοι 9-18 ετών. Ενήλικες > 50 ετών. Γυναίκες έγκυες και θηλάζουσες

Βρέφη 0-12 μηνών. Παιδιά 4-8 ετών. Παιδιά και έφηβοι 9-18 ετών. Ενήλικες > 50 ετών. Γυναίκες έγκυες και θηλάζουσες ΙΧΝΟΣΤΟΙΧΕΙΑ Ασβέστιο Συνιστώμενη ημερήσια πρόσληψη ασβεστίου Βρέφη 0-12 μηνών Παιδιά 1-3 ετών Παιδιά 4-8 ετών Παιδιά και έφηβοι 9-18 ετών Ενήλικες 19-50 ετών Ενήλικες > 50 ετών Γυναίκες έγκυες και θηλάζουσες

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ. ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ. ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς Μεταβολικό Σύνδρομο Γλυκόζης νηστείας 110mg/dl Σπλαχνική παχυσαρκία [>102cm (m) >88cm (f)] TG 150mg/dl αρτηριακή

Διαβάστε περισσότερα

Τα τρόφιμα που περιέχουν υδατάνθρακες (γάλα, φρούτα, δημητριακά, όσπρια κλπ) αυξάνουν την

Τα τρόφιμα που περιέχουν υδατάνθρακες (γάλα, φρούτα, δημητριακά, όσπρια κλπ) αυξάνουν την Τα τρόφιμα που περιέχουν υδατάνθρακες (γάλα, φρούτα, δημητριακά, όσπρια κλπ) αυξάνουν την γλυκόζη στο αίμα. Ανάλογα με το αν είναι απλοί υδατάνθρακες (ζάχαρη, χυμοί φρούτων, μέλι κλπ) ή σύνθετοι υδατάνθρακες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ. Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ»

ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ. Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ» ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ» ΣΧΕΣΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑΣ Πρόληψη εμφάνισης νοσημάτων Θεραπεία ασθενών στο χώρο του νοσοκομείου

Διαβάστε περισσότερα

ΣτέφηΚαλλή,ΜSc,PHN Kλινικήδιαιτολόγος-διατροφολόγος

ΣτέφηΚαλλή,ΜSc,PHN Kλινικήδιαιτολόγος-διατροφολόγος ΣτέφηΚαλλή,ΜSc,PHN Kλινικήδιαιτολόγος-διατροφολόγος Σταδιακή αλλά σταθερή απώλεια της νεφρικής λειτουργίας που οδηγεί σε ουραιμία ΚατάταξητηςΧΝΑσεΣτάδια 1-5βάσειGFR. Θαεστιάσουμεστιςεξήςενότητες: i)κακήθρέψησεασθενείςμεχνα&

Διαβάστε περισσότερα

Πόλλυ Μιχαηλίδου Κλινική Διαιτολόγος Γενικό Νοσοκοµείο Λευκωσίας, Κύπρος. 9 ο Πανελλήννιο Συνέδριο Αθηροσκλήρωσης 28 Φεβρουαρίου 2012 Θεσσαλονίκη

Πόλλυ Μιχαηλίδου Κλινική Διαιτολόγος Γενικό Νοσοκοµείο Λευκωσίας, Κύπρος. 9 ο Πανελλήννιο Συνέδριο Αθηροσκλήρωσης 28 Φεβρουαρίου 2012 Θεσσαλονίκη Πόλλυ Μιχαηλίδου Κλινική Διαιτολόγος Γενικό Νοσοκοµείο Λευκωσίας, Κύπρος 9 ο Πανελλήννιο Συνέδριο Αθηροσκλήρωσης 28 Φεβρουαρίου 2012 Θεσσαλονίκη «Το κόκκινο κρασί κάνει καλό στην καρδιά» «ΓΑΛΛΙΚΟ ΠΑΡΑΔΟΞΟ»

Διαβάστε περισσότερα

Μέχρι σήµερα γνωρίζατε ότι η κατανάλωση ψωµιού είναι µία απολαυστική και θρεπτική συνήθεια. Από σήµερα η αγαπηµένη σας αυτή καθηµερινή συνήθεια µπορεί να παρέχει στον οργανισµό ακόµη περισσότερα θρεπτικά

Διαβάστε περισσότερα

Ιδέες για ένα σωστό πρωινό

Ιδέες για ένα σωστό πρωινό Ιδέες για ένα σωστό πρωινό Υγιεινή Διατροφή Ισορροπία Ποικιλία Μέτρο Ομάδες τροφίμων Γάλα-γαλακτοκομικά προϊόντα (γιαούρτι) Φρούτα-απλοί υδατάνθρακες Λαχανικά (κυρίως πράσινα φυλλώδη) Ψωμί-αμυλώδη τρόφιμα

Διαβάστε περισσότερα

Πρωτεΐνες (proteins) Υδατάνθρακες (carbohydrates) 13/7/2015. Ομάδες Τροφίμων (food groups) Θρεπτικά συστατικά (nutrients)

Πρωτεΐνες (proteins) Υδατάνθρακες (carbohydrates) 13/7/2015. Ομάδες Τροφίμων (food groups) Θρεπτικά συστατικά (nutrients) Ομάδες Τροφίμων (food groups) Προληπτική Ιατρική και Δημόσια Υγεία 8 η Υποχρεωτική Άσκηση Επιλογής Διατροφή στη Δημόσια Υγεία Ανδρονίκη Νάσκα, Αναπλ. Καθηγήτρια Υγιεινής και Επιδημιολογίας Δημητριακά και

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ. Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος. Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος

Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ. Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος. Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος ΔΙΑΤΡΟΦH Η διατροφή στην ζωή του ανθρώπου παίζει τον μεγαλύτερο ρόλο. Για

Διαβάστε περισσότερα

2. Ποιον θεωρείτε ιδανικότερο αριθμό γευμάτων στη διάρκεια της ημέρας; 3 (2 μεγάλα και 1 μικρό) 4 (2 μεγάλα και 2 μικρά) 5 (3 μεγάλα και 2 μικρά)

2. Ποιον θεωρείτε ιδανικότερο αριθμό γευμάτων στη διάρκεια της ημέρας; 3 (2 μεγάλα και 1 μικρό) 4 (2 μεγάλα και 2 μικρά) 5 (3 μεγάλα και 2 μικρά) 1. Ποιον θεωρείτε καλύτερο τρόπο, ώστε ένας αθλητής μειώσει το βάρος του; Να κάνει πιο έντονη προπόνηση Να κάνει περισσότερα μικρά γεύματα 2. Ποιον θεωρείτε ιδανικότερο αριθμό γευμάτων στη διάρκεια της

Διαβάστε περισσότερα

Τόνια Μαχαίρα MSc Sports Nutrition. Διαιτολόγος ΠΑΕ Παναθηναϊκού

Τόνια Μαχαίρα MSc Sports Nutrition. Διαιτολόγος ΠΑΕ Παναθηναϊκού Τόνια Μαχαίρα MSc Sports Nutrition Διαιτολόγος ΠΑΕ Παναθηναϊκού Διατροφή Γενετική Ύπνος Δεξιότητες Απόδοση Προπόνηση Εξαρτήματα Ψυχολογία Σωστή διατροφή Υγιή ανάπτυξη Διατήρηση ιδανικού σωματικού βάρους

Διαβάστε περισσότερα

Στέργιος Ι. Τραπότσης Χειρουργός Ορθοπαιδικός Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διδάσκων ΤΕΦAΑ-ΠΘ

Στέργιος Ι. Τραπότσης Χειρουργός Ορθοπαιδικός Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διδάσκων ΤΕΦAΑ-ΠΘ Άσκηση, διατροφή & υγεία Στέργιος Ι. Τραπότσης Χειρουργός Ορθοπαιδικός Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διδάσκων ΤΕΦAΑ-ΠΘ Άσκηση, διατροφή & υγεία Μακροχρόνια επιστημονική έρευνα έχει αποδείξει ότι πολλά από

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΓΑΛΩΝΟΝΤΑΣ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΣΩΣΤΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ

ΜΕΓΑΛΩΝΟΝΤΑΣ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΣΩΣΤΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΜΕΓΑΛΩΝΟΝΤΑΣ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΣΩΣΤΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ Η ΣΥΝΕΧΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΠΙΒΑΛΛΕΙ ΙΔΙΑΙΤΕΡΕΣ ΘΡΕΠΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ Τα παιδιά ρυθμίζουν τη λήψη τροφής έτσι ώστε να ταιριάζει με τις σωματικές ανάγκες σύμφωνα

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση δυσλιπιδαιμιών. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας

Αντιμετώπιση δυσλιπιδαιμιών. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας Αντιμετώπιση δυσλιπιδαιμιών Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας LDL-C : μείζων παράγοντας καρδιαγγειακού κινδύνου Μετα-ανάλυση 61 προοπτικών μελετών παρατήρησης σε υγιείς ενήλικες (n=892.237) Lancet

Διαβάστε περισσότερα

Μηδενική Δίαιτα: Η πιο αυστηρή Δεν γίνεται πρόσληψη ενέργειας Οργανισμός καταφεύγει σε αποθήκες του: Λίπος Πρωτεΐνες Γλυκογόνο

Μηδενική Δίαιτα: Η πιο αυστηρή Δεν γίνεται πρόσληψη ενέργειας Οργανισμός καταφεύγει σε αποθήκες του: Λίπος Πρωτεΐνες Γλυκογόνο Μηδενική Δίαιτα: Η πιο αυστηρή Δεν γίνεται πρόσληψη ενέργειας Οργανισμός καταφεύγει σε αποθήκες του: Λίπος Πρωτεΐνες Γλυκογόνο 1 Γλυκογόνο: επαρκεί για μια ημέρα για ανάγκες εγκεφάλου -> Πρωτεΐνη: για

Διαβάστε περισσότερα

Διαιτητικές οδηγίες για το ΣΔ. Κατευθυντήριες οδηγίες για τη Διαχείριση του Διαβητικού Ασθενούς

Διαιτητικές οδηγίες για το ΣΔ. Κατευθυντήριες οδηγίες για τη Διαχείριση του Διαβητικού Ασθενούς ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΙ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΟΙ ΟΠΟΙΟΙ ΚΑΘΟΡΙΖΟΥΝ ΤΟ ΕΠΙΠΕΔΟ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗΣ ΣΕ ΑΤΟΜΑ ΤΡΙΤΗΣ ΚΑΙ ΤΕΤΑΡΤΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2 Αναστάσιος Κουτσοβασίλης, Μαρία

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφή ινσουλινοεξαρτώμενων ατόμων νεαρής ηλικίας

Διατροφή ινσουλινοεξαρτώμενων ατόμων νεαρής ηλικίας Διατροφή ινσουλινοεξαρτώμενων ατόμων νεαρής ηλικίας!φη Ευστρατίου Διαιτολόγος Επιστημονική συνεργάτης Δ Παιδιατρικής Κλινικής ΑΠΘ Ιατρείο Παιδιών και Εφήβων με Διαβήτη Νοσοκομείο Παπαγεωργίου Θεσ/νίκης

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΛΟΣΤΗΣΑΣΚΗΣΗΣΣΤΟ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΣΥΝ ΡΟΜΟ, ΣΤΑ ΛΙΠΙ ΙΑ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΪΝΕΣ

ΟΡΟΛΟΣΤΗΣΑΣΚΗΣΗΣΣΤΟ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΣΥΝ ΡΟΜΟ, ΣΤΑ ΛΙΠΙ ΙΑ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΪΝΕΣ ΟΡΟΛΟΣΤΗΣΑΣΚΗΣΗΣΣΤΟ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΣΥΝ ΡΟΜΟ, ΣΤΑ ΛΙΠΙ ΙΑ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΪΝΕΣ ΒασίληςΜούγιος, PhD ΤΕΦΑΑ ΑΠΘ http://mougios.webpages.auth.gr Μεταβολικό σύνδροµο Παθολογική κατάσταση που χαρακτηρίζεται από:

Διαβάστε περισσότερα

Φαμίσης Κωνσταντίνος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα

Φαμίσης Κωνσταντίνος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΙΣΗΣ ΜΚ 0501, Διάλεξη 13η Η ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΩΝ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΙΣΤΩΝ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Φαμίσης Κωνσταντίνος Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ. Τι είναι οι υδατάνθρακες;

ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ. Τι είναι οι υδατάνθρακες; ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ Τι είναι οι υδατάνθρακες; Οι υδατάνθρακες είναι τα νομίσματα ενέργειας του σώματός μας. Τα περισσότερα τρόφιμα που τρώμε καθημερινά αποτελούνται από υδατάνθρακες. Ο οργανισμός μας, σπα τους

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ Η χοληστερίνη εντοπίστηκε για πρώτη φορά σε πέτρες της χολής το 1784.Η σχέση της με τα καρδιαγγειακά νοσήματα ανακαλύφθηκε στις τελευταίες

ΙΣΤΟΡΙΑ Η χοληστερίνη εντοπίστηκε για πρώτη φορά σε πέτρες της χολής το 1784.Η σχέση της με τα καρδιαγγειακά νοσήματα ανακαλύφθηκε στις τελευταίες ΧΟΛΗΣΤΕΡΙΝΗ Η χοληστερίνη ή η χοληστερόλη είναι κηρώδης στερόλης που βρίσκεται στη μεμβράνη των κυττάρων όλων των ιστών του σώματος, και στο πλάσμα του αίματος όλων των ζώων. Μικρότερες ποσότητες χοληστερίνης

Διαβάστε περισσότερα

Οι αθλητές επιτυγχάνουν μέγιστη απόδοση με προπόνηση και σωστό διαιτολόγιο που περιλαμβάνει ποικιλία τροφών. Οι αθλητές ωφελούνται περισσότερο από

Οι αθλητές επιτυγχάνουν μέγιστη απόδοση με προπόνηση και σωστό διαιτολόγιο που περιλαμβάνει ποικιλία τροφών. Οι αθλητές ωφελούνται περισσότερο από ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΘΛΗΤΩΝ Οι αθλητές επιτυγχάνουν μέγιστη απόδοση με προπόνηση και σωστό διαιτολόγιο που περιλαμβάνει ποικιλία τροφών. Οι αθλητές ωφελούνται περισσότερο από την ποσότητα των υδατανθράκων που αποθηκεύονται

Διαβάστε περισσότερα

Ισορροπημένη διατροφή. της αναλογίας της μέσης προς τους. Κλασσική Πυραμίδα τροφών. Πυραμίδες Τροφών. Κατανομή λίπους και χρόνιες παθήσεις

Ισορροπημένη διατροφή. της αναλογίας της μέσης προς τους. Κλασσική Πυραμίδα τροφών. Πυραμίδες Τροφών. Κατανομή λίπους και χρόνιες παθήσεις Άσκηση και διατροφή στην πρόληψη και αντιμετώπιση ασθενειών Ισορροπημένη διατροφή Κατανομή λίπους και χρόνιες παθήσεις Ο τρόπος εναπόθεσης του σωματικού λίπους έχει αποδειχτεί τελευταία πως αποτελεί ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 3: ΗΠΑΤΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΗΠΑΤΙΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ Κάλυψη των ενεργειακών αναγκών Πρόληψη της απώλειας βάρους Ενίσχυση προγράμματος αποκατάστασης ΕΡΓΑΛΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ

ΟΙ ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΟΙ ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ Ο σύγχρονος ΟΔΗΓΟΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ συμπεριλαμβάνει τα ακόλουθα στοιχεία: Ψωμιά, Δημητριακά, Ρύζι και Μακαρόνια (6 με 11 μερίδες): Οι υδατάνθρακες παίζουν βασικό ρόλο σε όλα τα διαιτολόγια.

Διαβάστε περισσότερα

Ελαιόλαδο: Το πολύτιμο όπλο έναντι πολλών ασθενειών. Το ελαιόλαδο, "υγρό χρυσάφι" κατά τον Όμηρο αποτελεί θαυματουργή πηγή

Ελαιόλαδο: Το πολύτιμο όπλο έναντι πολλών ασθενειών. Το ελαιόλαδο, υγρό χρυσάφι κατά τον Όμηρο αποτελεί θαυματουργή πηγή ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΓΡΗΓΟΡΑΚΗΣ, ΜSc Κλινικός Διαιτολόγος Διατροφολόγος Ελαιόλαδο: Το πολύτιμο όπλο έναντι πολλών ασθενειών Το ελαιόλαδο, "υγρό χρυσάφι" κατά τον Όμηρο αποτελεί θαυματουργή πηγή θρεπτικών συστατικών

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΙΑΤΡΟΦΗ ΣΤΟ ΦΑΡΜΑΚΕΙΟ. Μαρία Σκουρολιάκου, PhD

ΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΙΑΤΡΟΦΗ ΣΤΟ ΦΑΡΜΑΚΕΙΟ. Μαρία Σκουρολιάκου, PhD ΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΙΑΤΡΟΦΗ Η ΚΑΤΑΛΛΗΛΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΤΟ ΦΑΡΜΑΚΕΙΟ Μαρία Σκουρολιάκου, PhD Επίκουρη Καθηγήτρια Χαροκοπείου Πανεπιστηµίου ιαβήτης Ελλάδα: 1,000,000 ασθενείς Αδιάγνωστοι? Παγκοσµίως µια από τις κυριότερες

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 2 ο. Πρόγραμμα ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ. Εκπαίδευση στην πυραμίδα της υγιεινής διατροφής ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

ΜΑΘΗΜΑ 2 ο. Πρόγραμμα ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ. Εκπαίδευση στην πυραμίδα της υγιεινής διατροφής ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Πρόγραμμα ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΣΕ ΕΥΠΑΘΕΙΣ ΟΜΑΔΕΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΚΑΤA ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΖΩΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΜΕ 4 ΕΙΔΙΚΟΥΣ ΜΑΘΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Συχνότητα εµφάνισης της υπέρτασης στην Ελλάδα. Μελέτη Αττικής. Άντρες 38% 0% 10% 20% 30% 40%

Συχνότητα εµφάνισης της υπέρτασης στην Ελλάδα. Μελέτη Αττικής. Άντρες 38% 0% 10% 20% 30% 40% Υπέρταση και ιατροφή Η υπέρταση είναι µια πάθηση, που αποκαλείται σιωπηλός δολοφόνος, γιατί συχνά δεν εµφανίζει συµπτώµατα. Η 17 η Μαΐου έχει ορισθεί ως Παγκόσµια Ηµέρα Υπέρτασης, και είναι µια ευκαιρία

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Τα λίπη αποτελούν μια συμπυκνωμένη πηγή ενέργειας Ενεργούν σαν διαλύτες

Διαβάστε περισσότερα

Ένας από τους δομικούς λίθους της ποιοτικής προπόνησης είναι η καλή διατροφή. Κάθε κολυμβητής και κάθε γονέας κολυμβητή πρέπει να γνωρίζει ότι:

Ένας από τους δομικούς λίθους της ποιοτικής προπόνησης είναι η καλή διατροφή. Κάθε κολυμβητής και κάθε γονέας κολυμβητή πρέπει να γνωρίζει ότι: ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ Στο τμήμα αυτό θα παρατεθεί σειρά άρθρων που αφορούν τη διατροφή των κολυμβητών. Τα άρθρα αυτά προέρχονται από έγκυρες πηγές, οι οποίες και αναφέρονται. ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΓΙΑ ΚΟΛΥΜΒΗΤΕΣ Από την

Διαβάστε περισσότερα

Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία.

Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία. Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία. Παχυσαρκία είναι η παθολογική αύξηση του βάρους του σώματος, που οφείλεται σε υπερβολική συσσώρευση λίπους στον οργανισμό. Παρατηρείται γενικά

Διαβάστε περισσότερα

Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα

Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα www.pegkaspanagiotis.gr Τι εννοούμε με τον όρο πρόληψη καρδιαγγειακής νόσου; Εννοούμε τη συντονισμένη δέσμη ενεργειών, τόσο σε ατομικό, όσο και σε συλλογικό επίπεδο,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 12: HIV Ο HIV έχει συνδεθεί με κακή θρέψη και με το σύνδρομο απώλειας καθαρής σωματικής μάζας και λιπώδους ιστού (AIDS wasting syndrome). Η απώλεια σωματικού

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου. Ενημέρωση & Πρόληψη

Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου. Ενημέρωση & Πρόληψη Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου Ενημέρωση & Πρόληψη Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου Μεταβολικό Σύνδρομο Παχυσαρκία Υπερλιπιδιαμία Υπέρταση Σακχαρώδης Διαβήτης Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου Μεταβολικό

Διαβάστε περισσότερα

προϊόντων του Δρ Κωσταρέλλη Βασιλική Λέκτορας Χαροκοπείου Πανεπιστημίου

προϊόντων του Δρ Κωσταρέλλη Βασιλική Λέκτορας Χαροκοπείου Πανεπιστημίου Η διατροφική αξία του σταφυλιού και των προϊόντων του Δρ Κωσταρέλλη Βασιλική Λέκτορας Χαροκοπείου Πανεπιστημίου Η καλλιέργεια του αμπελιού στην στην αρχαιότητα Δίαιτα στην Αρχαία Ελλάδα Το Μεσογειακή πρότυπο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΠΟΡΟΙ ωφέλιμοι για την ΥΓΕΙΑ ΜΑΣ

ΣΠΟΡΟΙ ωφέλιμοι για την ΥΓΕΙΑ ΜΑΣ ΣΠΟΡΟΙ ωφέλιμοι για την ΥΓΕΙΑ ΜΑΣ ΣΟΥΣΑΜΙ Το σουσάμι αποτελεί φυτικής προέλευσης τρόφιμο, που περιέχει υψηλής βιολογικής αξίας φυτικές πρωτεΐνες. Είναι πλούσιο σε αμινοξέα όπως η μεθειονίνη, η τρυπτοφάνη,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 14: ΤΡΑΥΜΑ Η διατροφική υποστήριξη κρίνεται απαραίτητη κατά την φλεγμονώδη και μεταβολική φάση διότι βελτιώνει σημαντικά την έκβαση του ασθενούς. Η μέτρια

Διαβάστε περισσότερα

Διαβητολογική Εταιρεία Βορείου Ελλάδος 27ο Ετήσιο Πανελλήνιο Συνέδριο Θεσσαλονίκη, 14-16 Νοεµβρίου 2013

Διαβητολογική Εταιρεία Βορείου Ελλάδος 27ο Ετήσιο Πανελλήνιο Συνέδριο Θεσσαλονίκη, 14-16 Νοεµβρίου 2013 Διαβητολογική Εταιρεία Βορείου Ελλάδος 27ο Ετήσιο Πανελλήνιο Συνέδριο Θεσσαλονίκη, 14-16 Νοεµβρίου 2013 Γιαννουλάκη Παρθένα Κλινική Διαιτολόγος (ΜSc) Προϊσταµένη Τµήµατος Διαιτολογίας-Διατροφής Π.Γ.Ν.Θ

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Σακχαρώδης Διαβήτης Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Number of people with diabetes by IDF Region, 2013 IDF Diabetes Atlas.

Διαβάστε περισσότερα

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών;

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών; ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ Τι είναι οι πρωτεϊνες; Η ονομασία πρωτεϊνες προέρχεται από το ρήμα πρωτεύω και σημαίνει την εξαιρετική σημασία που έχουν οι πρωτεϊνες για την υγεία του ανθρώπινου σώματος. Από την εποχή των Ολυμπιακών

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ: ΠΑΓΚΡΕΑΤΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΠΑΓΚΡΕΑΤΙΤΙΔΑ ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ Κάλυψη των ενεργειακών αναγκών Πρόληψη/ αντιμετώπιση κακής θρέψης Πρόληψη της απώλειας βάρους Αντιμετώπιση της

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΟΦΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ/ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ

ΙΑΤΡΟΦΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ/ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΙΑΤΡΟΦΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ/ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ Μαρία Μπασκίνη-Αρσένη, MSc, RD Κλινική ιαιτολόγος, Ειδική ιατροφολόγος Εσπερινό Λύκειο Αµπελοκήπων 11 εκεµβρίου 2014 ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφή & εγκυμοσύνη. Νικ. Α. Βιτωράτος, MD Β Μαιευτική-Γυναικολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Δ/ντής: Καθηγητής Γ.Κ.

Διατροφή & εγκυμοσύνη. Νικ. Α. Βιτωράτος, MD Β Μαιευτική-Γυναικολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Δ/ντής: Καθηγητής Γ.Κ. Διατροφή & εγκυμοσύνη Νικ. Α. Βιτωράτος, MD Β Μαιευτική-Γυναικολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Δ/ντής: Καθηγητής Γ.Κ. Κρεατσάς Κύρια χαρακτηριστικά της διατροφής Η διατροφή στη διάρκεια της εγκυμοσύνης

Διαβάστε περισσότερα

TAEKWONDO & ΔΙΑΤΡΟΦΗ

TAEKWONDO & ΔΙΑΤΡΟΦΗ TAEKWONDO & ΔΙΑΤΡΟΦΗ Εργασία της Ειρήνης Καλλιντεράκη Μαθήτρια Τ.Α.Δ. - 2 ο Γυμνάσιο Αργυρούπολης Αθλήτρια Α.Σ. ΑΙΑΝΤΑ Αγ. Δημητρίου ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΟΙ ΙΔΙΑΙΤΕΡΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΑΘΛΗΜΑΤΟΣ Το Taekwondo είναι μία

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών. Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας

Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών. Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας Μεταβολικό Σύνδρομο Δεν είναι ασθένεια αλλά ένα σύμπλεγμα από ιατρικές διαταραχές που

Διαβάστε περισσότερα

Μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ

Μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ SGOT 60 IU/l, SGPT 72 IU/l, γgt 92 IU/l, ALP κ.φ., CPK κ.φ., θυρεοειδική λειτουργία κ.φ. Παρουσίαση περιστατικού Άνδρας

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΙΝΣΟΥΛΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ. ΝΕΑ ΣΧΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΦΑΡΜΑΚΑ

ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΙΝΣΟΥΛΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ. ΝΕΑ ΣΧΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΦΑΡΜΑΚΑ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΙΝΣΟΥΛΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ. ΝΕΑ ΣΧΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΦΑΡΜΑΚΑ Γκουτζελίκα Ιωάννα Κλινικός διαιτολόγοςδιατροφολόγος Προϊσταμένη Τμ. Διατροφής Γ.Ν.Θ «Άγιος Παύλος» Δεν υπάρχει σύγκρουση συμφερόντων

Διαβάστε περισσότερα

Προδιαβήτης και µεταβολικό σύνδροµο

Προδιαβήτης και µεταβολικό σύνδροµο Προδιαβήτης και µεταβολικό σύνδροµο ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΕΣ Ι. Ιωαννίδης Παθολόγος Υπεύθυνος ιαβητολογικού Ιατρείου και Ιατρείου Παχυσαρκίας Κωνσταντοπούλειο Συγκρότηµα Γ.Ν.Ν.Ιωνίας«Αγία Όλγα» Προδιαβήτης

Διαβάστε περισσότερα

Ενυδάτωση & Ηλικωμένοι. Αδελαΐς Αθανασάτου, MSc Υποψήφια Διδάκτωρ Διατροφής του Ανθρώπου Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνων

Ενυδάτωση & Ηλικωμένοι. Αδελαΐς Αθανασάτου, MSc Υποψήφια Διδάκτωρ Διατροφής του Ανθρώπου Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνων Ενυδάτωση & Ηλικωμένοι Αδελαΐς Αθανασάτου, MSc Υποψήφια Διδάκτωρ Διατροφής του Ανθρώπου Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνων Ποιοί είναι ηλικιωμένοι? Ορίζονται ως οι ενήλικοι ηλικίας μεγαλύτερης των 65 ετών Διαφοροποιήσεις

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΥΠΕΡΤΑΣΗ-ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΥΠΕΡΤΑΣΗ-ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΥΠΕΡΤΑΣΗ-ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Αποτελέσματα ερευνών έχουν δείξει πως η μείωση της πρόσληψης

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ

ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ 1 ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ Κυριακή Σταματέλου Ειδικός Νεφρολόγος, MBA Τι είναι η νεφρολιθίαση; Η νεφρολιθίαση λέγεται κοινά «πέτρες στα νεφρά» και είναι γνωστή στην ανθρωπότητα από τα αρχαία χρόνια.

Διαβάστε περισσότερα

Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου

Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου Διαβήτης. Ακούμε καθημερίνα γύρω μας πως εκατομμύρια άνθρωποι στον κόσμο πάσχουν από διαβήτη ή παχυσαρκία. Όμως, τι πραγματικά είναι αυτό; Τι ειναι ο σακχαρώδης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ. ΚΕ 0918 «Βιοχημική Αξιολόγηση Αθλητών»

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ. ΚΕ 0918 «Βιοχημική Αξιολόγηση Αθλητών» ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΚΕ 0918 «Βιοχημική Αξιολόγηση Αθλητών»

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ

ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ Sport Nutrition by ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ Ενέργεια που καταναλώνουμε Βασικός μεταβολισμός: 1800 kcal + καθημερινή δραστηριότητα Μια ημέρα στο γραφείο: 150 με 200 kcal Μια ώρα αθλητικής δραστηριότητας: 500

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩ Η ΙΑΒΗΤΗ. ρ. Μυλωνάκη Θεοχαρούλα. Υπεύθυνη ιαβητολογικού Ιατρείου

ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩ Η ΙΑΒΗΤΗ. ρ. Μυλωνάκη Θεοχαρούλα. Υπεύθυνη ιαβητολογικού Ιατρείου ΕΓΚΑΙΡΗ ΙΑΓΝΩΣΗ & ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩ Η ΙΑΒΗΤΗ ρ. Μυλωνάκη Θεοχαρούλα ιευθύντρια Β Παθολογικής Κλινικής Γ.Ν. Χανίων Υπεύθυνη ιαβητολογικού Ιατρείου Πινακοθήκη ήµου Χανίων, 17/02/2012 Συχνότητα του

Διαβάστε περισσότερα

PΟΛΟΣ ΤΩΝ ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Oι υδατάνθρακες αποτελούν την τάξη των θρεπτικών υλών που βρίσκεται σε μεγάλες ποσότητες στη φύση και στα

PΟΛΟΣ ΤΩΝ ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Oι υδατάνθρακες αποτελούν την τάξη των θρεπτικών υλών που βρίσκεται σε μεγάλες ποσότητες στη φύση και στα PΟΛΟΣ ΤΩΝ ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Oι υδατάνθρακες αποτελούν την τάξη των θρεπτικών υλών που βρίσκεται σε μεγάλες ποσότητες στη φύση και στα περισσότερα τρόφιμα. Ζάχαρη Κρέμες, σοκολάτες Αλεύρι, δημητριακά

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 6: ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΑ ΤΕΛΙΚΟΥ ΣΤΑΔΙΟΥ ΝΕΦΡΙΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ Η νεφρική υποκατάσταση (αιμοδιάλυση) οδηγεί στις ακόλουθες απώλειες: αμινοξέων (2gr/ώρα διάλυσης) και γλουταμίνης

Διαβάστε περισσότερα

PROJECT. Ελαιόλαδο το χρυσάφι στο πιάτο μας. Ελαιόλαδο και υγεία

PROJECT. Ελαιόλαδο το χρυσάφι στο πιάτο μας. Ελαιόλαδο και υγεία ΜΕΛΗ ΟΜΑΔΑΣ: Γιώργος Δερμιτζάκης Δημήτρης Δημητρουλόπουλος Έλενα Ξενάκη Μαργαρίτα Χατζοπούλου PROJECT Ελαιόλαδο το χρυσάφι στο πιάτο μας Ελαιόλαδο και υγεία ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΕΣ: Λαγουτάρη Ελένη Σούσου

Διαβάστε περισσότερα

Οι διατροφικές συνήθειες υπέρβαρων και παχύσαρκων ατόμων με Σ τύπου 2

Οι διατροφικές συνήθειες υπέρβαρων και παχύσαρκων ατόμων με Σ τύπου 2 Οι διατροφικές συνήθειες υπέρβαρων και παχύσαρκων ατόμων με Σ τύπου 2 Ελένη Αθανασιάδου, Κωνσταντίνος Παλέτας, Μαρία Σαρηγιάννη, Πασχάλης Πάσχος, Ελένη Μπεκιάρη, Απόστολος Τσάπας Β Παθολογική Κλινική,

Διαβάστε περισσότερα

Πώς να μην χάσετε στην θάλασσα ότι με κόπο κερδίσατε στην πισίνα: συμπληρώματα διατροφής και άλλα «κόλπα» Γιώργος Σακκάς PhD

Πώς να μην χάσετε στην θάλασσα ότι με κόπο κερδίσατε στην πισίνα: συμπληρώματα διατροφής και άλλα «κόλπα» Γιώργος Σακκάς PhD Πώς να μην χάσετε στην θάλασσα ότι με κόπο κερδίσατε στην πισίνα: συμπληρώματα διατροφής και άλλα «κόλπα» Γιώργος Σακκάς PhD ΤΕΦΑΑ - Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Σήμερα θα μιλήσουμε για τα εξής θέματα: Τι κερδίζουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΝΗΣΤΕΙΕΣ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΚΑΙ Η ΑΣΚΗΣΗ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑΣ

ΟΙ ΝΗΣΤΕΙΕΣ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΚΑΙ Η ΑΣΚΗΣΗ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑΣ ΟΙ ΝΗΣΤΕΙΕΣ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΚΑΙ Η ΑΣΚΗΣΗ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΛΑΜΙΑΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2012 2013 ΥΠΕΥΘΥΝΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ ΣΚΑΜΑΓΚΟΥΛΗΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ ΦΥΤΙΛΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Βιοχημική αξιολόγηση ασκούμενων Φατούρος Ιωάννης Ph.D. Επίκουρος Καθηγητής

Βιοχημική αξιολόγηση ασκούμενων Φατούρος Ιωάννης Ph.D. Επίκουρος Καθηγητής Βιοχημική αξιολόγηση ασκούμενων Φατούρος Ιωάννης Ph.D. Επίκουρος Καθηγητής Στόχοι βιοχημικής παρακολούθησης: Η προστασία ή η βελτίωση της υγείας Η αύξηση της απόδοσης Η μέτρηση βιοχημικών παραμέτρων μπορεί

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου

Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου Προστάτεψε την καρδία σου Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου Καρδιοαγγειακές παθήσεις και γυναικείο φύλο Εισαγωγή Οι καρδιαγγειακές παθήσεις αποτελούν σε παγκόσμιο επίπεδο την κυριότερη αιτία θανάτου στο γυναικείο

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφικές Ανάγκες Αθλητών Μεγάλων Αποστάσεων. Θανάσης Ζ. Τζιαμούρτας Επίκουρος Καθηγητής Βιοχημείας της Άσκησης

Διατροφικές Ανάγκες Αθλητών Μεγάλων Αποστάσεων. Θανάσης Ζ. Τζιαμούρτας Επίκουρος Καθηγητής Βιοχημείας της Άσκησης Διατροφικές Ανάγκες Αθλητών Μεγάλων Αποστάσεων Θανάσης Ζ. Τζιαμούρτας Επίκουρος Καθηγητής Βιοχημείας της Άσκησης % Πρόσληψη Ημερήσιας Ενέργειας 60 50 40 % 30 20 10 0 ΥΔΑΤ (55-60) ΛΙΠΟΣ (25-30) ΠΡΩΤΕΙΝΗ

Διαβάστε περισσότερα

Θέλετε να «κόψετε» το κρέας;

Θέλετε να «κόψετε» το κρέας; > της Νεκταρίας Καρακώστα Θέλετε να «κόψετε» το κρέας; Για λόγους οικονομικούς, ηθικούς, θρησκευτικούς, λόγους υγείας και περιβαλλοντικούς, χιλιάδες καταναλωτές αναζητούν τρόπους και λύσεις σε μια προσπάθεια

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 13: ΕΝΤΑΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ Η χορήγηση διατροφής δεν ΠΡΕΠΕΙ να ξεπερνά την ικανότητα χρησιμοποίησης/οξείδωσης τους απο τον οργανισμό ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ Κάλυψη των ενεργειακών

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΥΚΑΙΜΙΚΟΣ ΕΙΚΤΗΣ: ΕΝΑΣ ΑΓΝΩΣΤΟΣ «ΕΙΚΤΗΣ» ΓΙΑ ΤΟ ΙΑΒΗΤΗ ΚΑΙ ΤΗ ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΙΚΟΥ ΒΑΡΟΥΣ

ΓΛΥΚΑΙΜΙΚΟΣ ΕΙΚΤΗΣ: ΕΝΑΣ ΑΓΝΩΣΤΟΣ «ΕΙΚΤΗΣ» ΓΙΑ ΤΟ ΙΑΒΗΤΗ ΚΑΙ ΤΗ ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΙΚΟΥ ΒΑΡΟΥΣ Χάρης ηµοσθενόπουλος MMedSci.SRD Κλινικός ιαιτολόγος- διατροφολόγος ΓΛΥΚΑΙΜΙΚΟΣ ΕΙΚΤΗΣ: ΕΝΑΣ ΑΓΝΩΣΤΟΣ «ΕΙΚΤΗΣ» ΓΙΑ ΤΟ ΙΑΒΗΤΗ ΚΑΙ ΤΗ ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΙΚΟΥ ΒΑΡΟΥΣ Τι είναι ο γλυκαιµικός δείκτης; Η µεταγευµατική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΗ ΝΕΑΡΗ ΗΛΙΚΙΑ

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΗ ΝΕΑΡΗ ΗΛΙΚΙΑ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΗ ΝΕΑΡΗ ΗΛΙΚΙΑ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ ΤΕ, Β ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Α.Π.Θ. Γ.Ν.Θ. «ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ» ΜSc Εργαστήριο Ιατρικής της Άθλησης Α.Π.Θ. Πτυχιούχος

Διαβάστε περισσότερα

Από τον Κώστα κουραβανα

Από τον Κώστα κουραβανα Από τον Κώστα κουραβανα Περιεχόμενα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Ορμονικοί-Γονιδιακοί-παράγοντες Επιπτώσεις στην υγεία Θεραπεία-Δίαιτα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Παχυσαρκία είναι κλινική κατάσταση στην

Διαβάστε περισσότερα

16 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ : Παγκόσμια Ημέρα Διατροφής. 24 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ Παγκόσμια Ημέρα Παχυσαρκίας

16 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ : Παγκόσμια Ημέρα Διατροφής. 24 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ Παγκόσμια Ημέρα Παχυσαρκίας 16 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ : Παγκόσμια Ημέρα Διατροφής 24 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ Παγκόσμια Ημέρα Παχυσαρκίας Η διατροφή σημαντικός παράγοντας υγείας!! ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΛΗΡΟΝΟ ΜΙΚΟΤΗΤΑ ΥΓΕΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΑΝΘΥΓΕΙΝΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ Ποιά είναι η

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 2: ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 2: ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 2: ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια 25% - 40% των ασθενών με ΧΑΠ υποσιτίζονται. ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ Κάλυψη των ενεργειακών αναγκών Πρόληψη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ ΛΙΠΑΡΩΝ ΟΞΕΩΝ II ΚΕΤΟΝΟΣΩΜΑΤΑ

ΑΠΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ ΛΙΠΑΡΩΝ ΟΞΕΩΝ II ΚΕΤΟΝΟΣΩΜΑΤΑ ΑΠΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ ΛΙΠΑΡΩΝ ΟΞΕΩΝ II ΚΕΤΟΝΟΣΩΜΑΤΑ ΗΠΑΡ VLDL Ανασκόπηση μεταβολισμού λιπιδίων & λιποπρωτεϊνών ΤΡΟΦΗ ΛΙΠΩΔΗΣ ΙΣΤΟΣ ΗΠΑΡ Κυκλοφορία Χυλομικρά Λιπαρά οξέα HDL LDL VLDL ΗΠΑΡ Τριγλυκερίδια Φωσφολίπιδια

Διαβάστε περισσότερα

Από βιολογικής άποψης, μας ενδιαφέρουν τα σάκχαρα που χωρίζονται στους:

Από βιολογικής άποψης, μας ενδιαφέρουν τα σάκχαρα που χωρίζονται στους: Από βιολογικής άποψης, μας ενδιαφέρουν τα σάκχαρα που χωρίζονται στους: Μονοσακχαρίτες γλυκόζη, φρουκτόζη Δισακχαρίτες σακχαρόζη, μαλτόζη, λακτόζη Ολιγοσακχαρίτες καλαμοσάκχαρο Πολυσακχαρίτες άμυλο, κυτταρίνη,

Διαβάστε περισσότερα

Η διατροφική πρόσληψη των παιδιών και εφήβων της Κύπρου ηλικίας 6-18 ετών καθώς και η συμμόρφωσή τους στις εκάστοτε διατροφικές συστάσεις

Η διατροφική πρόσληψη των παιδιών και εφήβων της Κύπρου ηλικίας 6-18 ετών καθώς και η συμμόρφωσή τους στις εκάστοτε διατροφικές συστάσεις Η διατροφική πρόσληψη των παιδιών και εφήβων της Κύπρου ηλικίας 6-18 ετών καθώς και η συμμόρφωσή τους στις εκάστοτε διατροφικές συστάσεις Δρ Ελενα Φιλίππου, Δρ Μιχάλης Τορναρίτης, Δρ Χαράλαμπος Χατζηγεωργίου,

Διαβάστε περισσότερα

Ηλίας Ν. Μυγδάλης. Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα

Ηλίας Ν. Μυγδάλης. Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ 1942 «Έναρξη ινσουλίνης στα άτομα με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2: πότε και πως ;» Ηλίας Ν. Μυγδάλης Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα Ειδικό φροντιστήριο

Διαβάστε περισσότερα

Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ

Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ LDL-C : μείζων

Διαβάστε περισσότερα

Diabetes_ protect our future.mp4

Diabetes_ protect our future.mp4 Diabetes_ protect our future.mp4 14/11 Γενέθλια του νομπελίστα γιατρού Φρέντερικ Μπάντινγκ 1991 από τη Διεθνή Ομοσπονδία για το Διαβήτη 2007:επίσημη Ημέρα από τα Ηνωμένα Έθνη Θέμα 2009 2013: Εκπαίδευση

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 1 ο. Οι διατροφικές ανάγκες των παιδιών ΓΕΩΠΟΝΙΚΟΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΑΘΗΝΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ. 1.1 Ανακαλύπτοντας τις διατροφικές ανάγκες

ΜΑΘΗΜΑ 1 ο. Οι διατροφικές ανάγκες των παιδιών ΓΕΩΠΟΝΙΚΟΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΑΘΗΝΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ. 1.1 Ανακαλύπτοντας τις διατροφικές ανάγκες ΓΕΩΠΟΝΙΚΟΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΑΘΗΝΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Πρόγραμμα ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΣΕ ΕΥΠΑΘΕΙΣ ΟΜΑ ΕΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΚΑΤΆ ΤΗ ΙΑΡΚΕΙΑ ΖΩΗΣ ΜΑΘΗΜΑ 1 ο Οι διατροφικές ανάγκες των

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφή στα ρευματικά νοσήματα.

Διατροφή στα ρευματικά νοσήματα. Διατροφή στα ρευματικά νοσήματα. Γενικά: Τα ಸρεπτικά συστατικά που χρειάζονται για κάಸε ανಸρώπινο οργανισμό είναι περισσότερα από 50 διαφορετικά είδη. Κατατάσσονται σε δύο κατηγορίες: α) Αυτά που δίνουν

Διαβάστε περισσότερα

(dietary fiber, nonnutritive fiber)

(dietary fiber, nonnutritive fiber) KΥΤΤΑΡΙΝΗ - ΦΥΤΙΚΕΣ ΙΝΕΣ Στα τρόφιμα, παράλληλα με τους υδατάνθρακες που πέπτονται στον ανθρώπινο οργανισμό (δηλαδή που υδρολύονται, απορροφώνται και μεταβολίζονται κατά τα γνωστά), υπάρχουν και υδατάνθρακες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ. Μαρία Χασαπίδου Καθηγήτρια Διατροφής και Διαιτολογίας ΑΤΕΙΘ > 3

ΠΡΟΛΟΓΟΣ. Μαρία Χασαπίδου Καθηγήτρια Διατροφής και Διαιτολογίας ΑΤΕΙΘ > 3 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η ραγδαία αύξηση των εκφυλιστικών παθήσεων (παχυσαρκία, σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2, δυσλιπιδαιμία, αρτηριακή υπέρταση, καρδιαγγειακά νοσήματα) στη χώρα μας, που οδηγούν σε αύξηση της νοσηρότητας

Διαβάστε περισσότερα