Τεύχος 6 ο - Άρθρο 8 ο

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Τεύχος 6 ο - Άρθρο 8 ο"

Transcript

1 Τεύχος 6 ο - Άρθρο 8 ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΚΑΔΜΙΟΥ ΚΑΙ ΜΟΛΥΒΔΟΥ ΣΤΟΝ ΑΙΜΟΠΛΑΚΟΥΝΤΙΑΚΟ ΦΡΑΓΜΟ Τσίντου Μαγδαληνή* Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Θεσσαλίας. *Editor in Chief, reviewer, webmaster. Περίληψη: Η βιομηχανική ανάπτυξη και η είσοδος της χρήσης διαφόρων χημικών στην καθημερινότητα του ανθρώπου, έχουν οδηγήσει στην επιβάρυνση του περιβάλλοντος με διάφορα βαριά μέταλλα, στα οποία ο άνθρωπος εκτίθεται καθημερινά. Στην ανασκόπηση αυτή γίνεται αναφορά σε δύο βαριά μέταλλα : το μόλυβδο και το κάδμιο, σχετικά τόσο με την επίδρασή τους στον πλακούντα εγκύων γυναικών όσο και στην πρόκληση τοξικών αποτελεσμάτων στο έμβρυο. Οι κυριότερες πηγές έκθεσης στα μέταλλα αυτά καθώς και οι μηχανισμοί με τους οποίους ο πλακούντας προστατεύει αποτελεσματικά ή όχι το έμβρυο από την τοξική τους δράση, αναλύονται ξεχωριστά για κάθε μέταλλο. Η συσχέτισή τους με την αναστολή της εμβρυικής ανάπτυξης, την αυτόματη άμβλωση, την πρόωρη γέννηση και τις μορφολογικές δυσμορφίες, αντικατοπτρίζει τα τοξικά αποτελέσματα αυτών των μετάλλων στο έμβρυο και γίνεται μια ανασκόπηση των μηχανισμών, σε κυτταρικό και μοριακό επίπεδο, που ευθύνονται γι αυτά τα αποτελέσματα. Λέξεις κλειδιά : μόλυβδος, πλακούντας, κάδμιο, πλακουντιακή μεταφορά, τοξικολογία, τοξικά ιχνοστοιχεία, μεταλλοθειονίνη.

2 ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Ο ανθρώπινος πλακούντας αποτελεί ένα πολύπλοκο και εξειδικευμένο από άποψη λειτουργιών όργανο, το οποίο εξελίσσεται κατά τη διάρκεια της κύησης και συνδέει ενώ ταυτόχρονα χωρίζει δύο διαφορετικά γενετικά άτομα : τη μητέρα και το έμβρυο [1]. Κυριότερη λειτουργία του είναι η μεταφορά θρεπτικών ουσιών, αερίων και ηλεκτρολυτών από τη μητέρα στο έμβρυο και η αποβολή των μεταβολικών προϊόντων από το έμβρυο προς τη μητέρα. Συστήματα μεταφοράς διαφόρων μορίων και ιχνοστοιχείων, ένζυμα μεταβολισμού διαφόρων ουσιών, παραγωγή ορμονών και αντιοξειδωτικοί μηχανισμοί, δείχνουν την πολυπλοκότητα αυτού του οργάνου από άποψη λειτουργίας και προσδιορίζουν τη σημασία του για την εμβρυική ανάπτυξη και βιωσιμότητα. Διάφορες τοξικές ουσίες μπορούν να παρεμποδίσουν τις πλακουντιακές λειτουργίες σε διάφορα επίπεδα, όπως συστήματα μεταφοράς ουσιών, σηματοδότηση παρεμβολή και απελευθέρωση ορμονών και ενζύμων και να διαταράξουν επίσης την πλακουντιακή διαφοροποίηση και ανάπτυξη. Από τις διάφορες ουσίες που εμφανίζουν τοξικές δράσεις στον πλακούντα ή/και το έμβρυο, ιδιαίτερη σημασία έχουν τα μέταλλα αφού αποτελούν κοινούς βιομηχανικούς ρύπους και περιέχονται σε πολλά υλικά καθημερινής χρήσης. Η εκλεκτική πλακουντιακή διαπερατότητα που δρα σαν προστατευτικός φραγμός στην είσοδο τοξικών ουσιών στην εμβρυική κυκλοφορία, φαίνεται να μη λειτουργεί αποτελεσματικά για όλες τις ουσίες και φυσικά για όλα τα μέταλλα. Η κατανόηση του τι προκαλούν τα τοξικά μέταλλα στον πλακούντα αλλά και οι τρόποι με τους οποίους ο πλακούντας προσπαθεί να αποτοξινώσει, να αποτρέψει την

3 κυτταρική συσσώρευση ή την πλακουντιακή μεταφορά των στοιχείων αυτών, αποτελούν τις βάσεις της αναπτυξιακής τοξικότητας και ταυτόχρονα καθιερώνουν τον πλακούντα σαν το όργανο του οποίου η μελέτη, τόσο σε επίπεδο λειτουργίας όσο και ιστοπαθολογίας, αποτελεί σημαντικό βιοδείκτη της υγείας τόσο της μητέρας όσο και του εμβρύου. 1. Μόλυβδος (Pb ++ ) 1.1. Εισαγωγή. Ανήκει στα μέταλλα που βρίσκονται στο περιβάλλον προερχόμενα από διάφορες πηγές. Αποτελεί κοινό βιομηχανικό ρύπο αλλά ο ανθρώπινος οργανισμός εκτίθεται επίσης στο Pb ++ μέσω επαγγελματικών δραστηριοτήτων, τροφών και πόσιμου νερού. Υψηλά ποσά Pb ++ στο νερό [2] και αυξημένο φορτίο Pb ++ στο περιβάλλον των αστικών και βιομηχανικών περιοχών σε σχέση με την ύπαιθρο [3], έχουν επιβεβαιωθεί με μετρήσεις στο χώμα, στη σκόνη και στον αέρα [4]. Τα τοξικά αποτελέσματα του μολύβδου ήταν ήδη γνωστά από πολλά χρόνια και η πιθανή δηλητηρίαση από αυτό το μέταλλο αποτελεί πραγματικότητα της σύγχρονης εποχής. Ήδη από το 1976 [5] εδείχθη ότι ο Pb ++ σε υψηλές δόσεις μπορούσε να προκαλεί αμβλώσεις ενώ οι Mooty, Ferrand και Harris το 1975 [104] συνέδεσαν τη μειωμένη ανάπτυξη κατά τη διάρκεια της πρώτης παιδικής ηλικίας με έκθεση σε Pb ++ κατά την κύηση. Έτσι η μελέτη της επίδρασης του Pb ++ πάνω στο έμβρυο κατά τη διάρκεια της κύησης τράβηξε το ερευνητικό ενδιαφέρον τις τελευταίες δεκαετίες. Το γεγονός ότι σημαντικές ποσότητες Pb ++ μπορούν να μεταφερθούν στο έμβρυο είναι γνωστό από τη δεκαετία του 70 [6]. Μετρήσεις των επιπέδων Pb ++ στο μητρικό αίμα, τον πλακούντα και το αίμα ομφάλιου λώρου στις αστικές περιοχές του Μονάχου [7], έδειξαν αυξημένες συγκεντρώσεις Pb ++ στο μητρικό αίμα, τον πλακούντα και το έμβρυο (μητρικό αίμα: 72,5 ngr/ml, αίμα λώρου: 38,31 ngr/ml και πλακούντας: 0,50 μgr/gr). Σε πλήρη

4 συμφωνία ήταν και οι μετρήσεις του Baranowska το 1995 σε βιομηχανική περιοχή της Πολωνίας επιβαρυμένης σε Pb ++. Τα αυξημένα επίπεδα στο μητρικό αίμα και στο αίμα του ομφάλιου λώρου δείχνουν μια γρήγορη μεταφορά του Pb ++ στο έμβρυο που φαίνεται να ξεπερνά τη λειτουργία του πλακουντιακού φραγμού. Αυτή η επίδραση στην κατακράτηση του Pb ++ έχει επιβεβαιωθεί από διάφορους ερευνητές [8] ενώ ο Pb ++ του αίματος του ομφάλιου λώρου συσχετίστηκε αρνητικά με το βάρος γέννησης, το μήκος και την περίμετρο κεφαλής. Εμβρυοτοξικά αποτελέσματα προκλήθηκαν πειραματικά σε ποντίκια, μετά από χορήγηση Pb ++ από το στόμα κατά τη διάρκεια της οργανογένεσης ενώ τερατογένεση και θάνατος των εμβρύων προκλήθηκε μετά από παρεντερική χορήγηση [9]. Φαίνεται ότι η οδός χορήγησης του Pb ++ αλλά και η ηλικία κύησης είναι σημαντικές για τις επιπτώσεις στην εμβρυική βιωσιμότητα και ανάπτυξη. Αντίστοιχα πειράματα είναι βέβαια αδύνατο να διενεργηθούν στον άνθρωπο και έτσι ελάχιστα στοιχεία υπάρχουν για τους αναπτυξιακούς κινδύνους που σχετίζονται με την έκθεση σε Pb ++ και ιδιαίτερα σε χαμηλά επίπεδα Pb ++. Σκοπός αυτής της ανασκόπησης είναι η αναφορά στους τρόπους με τους οποίους ο Pb ++ ξεπερνά το φραγμό του πλακούντα και ασκεί την τοξική του δράση στο έμβρυο Διαπλακουντιακή μεταφορά του Pb ++. Τα υψηλά επίπεδα Pb ++ στο αίμα του ομφάλιου λώρου προτείνουν ότι δεν υπάρχει ουσιαστικός πλακουντιακός φραγμός για τη διέλευση του Pb ++ προς το έμβρυο. Παρόλα αυτά οι μηχανισμοί της διαπλακουντιακής μεταφοράς του Pb ++ δεν έχουν καθοριστεί με ακρίβεια. Η απλή παθητική διάχυση του Pb ++ από τη μητέρα προς το έμβρυο λόγω της υπάρχουσας βαθμίδωσης [10], είναι ένας μηχανισμός που δε μπορεί να αποκλείσει την πιθανότητα ύπαρξης άλλων ενισχυτικών μηχανισμών μεταφοράς του Pb ++ προς το έμβρυο. Το μεταφερόμενο ποσό Pb ++ βρέθηκε να βρίσκεται σε γραμμική σχέση με το ποσοστό ροής

5 αίματος στον ομφάλιο λώρο ινδικών χοιριδίων [10]. Έτσι όσο αυξάνει η ροή αίματος στον ομφάλιο λώρο καθώς προχωρεί η κύηση, αυξημένα ποσά Pb ++ διηθούνται από τη μητέρα προς το έμβρυο. Λόγω των αυστηρών ομοιοστατικών μηχανισμών ελέγχου που ρυθμίζουν τις ενδοκυτταρικές συγκεντρώσεις ουσιαστικών και απαραίτητων μετάλλων για την ανάπτυξη του εμβρύου, όπως ο σίδηρος (Fe ++ ), τέθηκε το ερώτημα εάν ο Pb ++ και άλλα τοξικά μέταλλα μπορούν να εκμεταλλεύονται τις πρωτεΐνες μεταφοράς του Fe ++ και να μεταφέρονται σε συγκεκριμένα κυτταρικά διαμερίσματα. Έτσι πρόσφατα ο Gunshin et Al. (1997)[102], κλωνοποίησαν και χαρακτήρισαν μια διαμεμβρανική γλυκοπρωτεΐνη που μεσολαβεί στη μεταφορά του Fe ++ με συμμεταφορά με πρωτόνια αλλά μπορεί επίσης να μεταφέρει και άλλα δισθενή κατιόντα. Μεταξύ των πιθανών υποστρωμάτων βρίσκεται και ο Pb ++. Πρόκειται για το μεταφορέα δισθενών μετάλλων DMT1 που εμφανίζει υψηλή χημική συγγένεια με το Fe ++ αλλά μεσολαβεί και στη μεταφορά πολλών δισθενών μετάλλων (Zn, Mn, Cu, Ni, Pb). Στον ανθρώπινο πλακούντα βρέθηκε ανοσοϊστοχημικά ότι εντοπίζεται στο κυτταρόπλασμα και τη βασική μεμβράνη της συγκυτιοτροφοβλάστης από την 8 η εβδομάδα της κύησης [11]. Προτείνεται ότι η έκφραση της DMT1 στον πλακούντα είναι σιδηρο-ρυθμιστική. Καθώς όμως σύνθετες αλληλεπιδράσεις μεταξύ Fe ++ και άλλων μετάλλων όπως ο Pb ++ [12] μεσολαβούνται από τη DMT1 στον ενήλικο άνθρωπο, φαίνεται ότι η έκφραση του παράγοντα αυτού στον πλακούντα μπορεί να έχει επιπτώσεις στην ομοιόσταση των μετάλλων γενικότερα κατά τη διάρκεια της κύησης. Περεταίρω μελέτη απαιτείται για τις σύνθετες αλληλεπιδράσεις μεταξύ του σιδήρου και άλλων τοξικών μετάλλων μέσω της DMT1 διάβασης, ώστε να καθοριστεί η επίδρασή τους στην εμβρυική ανάπτυξη. Ένας άλλος πιθανός μηχανισμός εισόδου του Pb ++ στα τροφοβλαστικά κύτταρα κατά τη διάρκεια της προχωρημένης κύησης είναι, εκτός από την απλή διάχυση, η συμμετοχή των μηχανισμών μεταφοράς του ασβεστίου (Ca ++ ). Αυτοί οι μηχανισμοί βοηθούν τη μεταφορά

6 του Ca ++ ενάντια σε μια βαθμίδωση συγκέντρωσης αλλά δυστυχώς μπορούν να διευκολύνουν και τη μεταφορά του Pb ++ [13]. Έτσι προκειμένου να εξασφαλιστεί η φυσιολογική εμβρυο-σκελετική ανάπτυξη, εξειδικευμένες Ca ++ -δεσμευτικές πρωτεΐνες (CaBPs) που εκφράζονται σε διαφοροποιημένους τροφοβλάστες, είναι προς τα πάνω ρυθμισμένες από τη δράση της παραθορμόνης (PTH) και του σχετικού της πεπτιδίου (PTHrP) [14]. Μελέτες στα τρωκτικά έχουν δείξει ότι τα εμβρυικά επίπεδα Pb ++ βρίσκονται σε αντίστροφη σχέση με την επάρκεια της μητρικής διατροφής σε Ca ++ [15]. Αυτό μπορεί να απεικονίσει μια δράση του Ca ++ ή της ενδοκρινούς του ρύθμισης, στη μεταφορά του Pb ++. Στα τροφοβλαστικά κύτταρα του πλακούντα, υπάρχει αυξανόμενη έκφραση των κυτταροπλασματικών CaBPs προκειμένου να διατηρηθεί η απαραίτητη συγκέντρωση κυτταροπλασματικού Ca ++ [16]. Τα κύτταρα από τους πλακούντες ανθρώπου και τρωκτικών, βρέθηκε να περιέχουν διάφορα κυτταροπλασματικά CaBPs, αρκετά από τα οποία δείχνουν μεγαλύτερη χημική συγγένεια με το Pb ++ παρά με το Ca ++ [17]. Φαίνεται ότι οι τροφοβλάστες στον πλακούντα της προχωρημένης κύησης όχι μόνο δεν προστατεύουν το έμβρυο από την έκθεση στο Pb ++ [10] αλλά ενδεχομένως να προωθούν την είσοδο του Pb ++ στην εμβρυική κυκλοφορία [18]. Είναι πιθανό η εμβρυική έκθεση στο Pb ++ να ενδυναμώνεται από τις αλληλεπιδράσεις υψηλής συγγένειας μεταξύ Pb ++ και CaBPs Τοξικότητα του Pb ++. Η τοξική δράση του Pb ++ στο έμβρυο εκδηλώνεται με μειωμένη ενδομήτρια ανάπτυξη και χαμηλό βάρος γέννησης [19] ενώ σοβαρές νευρικές ή συμπεριφοριστικές αλλαγές υποδηλώνουν βλάβη του Κ.Ν.Σ. που συμβαίνει στον αναπτυσσόμενο εμβρυικό εγκέφαλο. Η μειωμένη ενδομήτρια ανάπτυξη μπορεί να οφείλεται στη μείωση της μεταφοράς αμινοξέων από τη μητέρα προς το έμβρυο. Επειδή τα αμινοξέα χρησιμεύουν και σαν δομικά συστατικά της πρωτεϊνοσύνθεσης και σαν πηγή ενέργειας [20], η μειωμένη πλακουντιακή μεταφορά αμινοξέων έχει δυσμενείς επιπτώσεις στην εμβρυική ανάπτυξη.

7 Πειράματα σε ινδικά χοιρίδια έδειξαν ότι οι οργανικές ενώσεις Pb ++ εμποδίζουν την ενεργό μεταφορά των αμινοξέων αναστέλλοντας τη δραστηριότητα μιας Na + -K + -ATPάσης που είναι απαραίτητη προκειμένου να εξασφαλίζει την απαιτούμενη ενέργεια για τη μεταφορά των αμινοξέων [21, 22]. Εκτός όμως από αυτό, η μείωση της πλακουντιακής ροής αίματος που μετρήθηκε μετά τη χορήγηση Pb ++ μπορεί να οδηγεί σε μειωμένη συνολική λήψη αμινοξέων από το έμβρυο [23]. Επειδή αντίστοιχες πειραματικές μετρήσεις στον άνθρωπο δε μπορεί να υπάρξουν, τα τοξικά επίπεδα του Pb ++ που παρεμβαίνουν στη μεταφορά των αμινοξέων, δε μπορεί να καθοριστούν με ακρίβεια. Εκτός από την ελλιπή ανάπτυξη του εμβρύου, η εκλεκτική ευαισθησία του αναπτυσσόμενου κεντρικού νευρικού συστήματος στην έκθεση στο Pb ++, μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρά νευρολογικά ελλείμματα με τρομακτικές συνέπειες στη σύγχρονη κοινωνία [24]. Πειραματικά δεδομένα προτείνουν ότι τα ανώριμα ενδοθηλιακά κύτταρα που σχηματίζουν τα τριχοειδή αγγεία του αναπτυσσόμενου εγκεφάλου, εμφανίζονται ιδιαίτερα ευαίσθητα στη δράση του Pb ++, πιθανώς μέσω της ενεργοποίησης της πρωτεϊνικής κινάσης C [25]. Η πρωτεϊνική κινάση C είναι βασικός ρυθμιστής της προσκόλλησης των ενδοθηλιακών κυττάρων και της μικροαγγειακής διαπερατότητας. Η ενεργοποίησή της οδηγεί σε απώλεια των λειτουργιών αυτών που συνεπάγεται διάμεσο οίδημα και διάσπαση του ΒΒΒ [26, 27]. Ο εμβρυικός ΒΒΒ που αναπτύσσεται κατά τη διάρκεια της κύησης, ολοκληρώνεται μετά τη γέννηση. Έτσι ο Pb ++ αλλά και άλλες τοξικές ενώσεις, μπορούν να φθάσουν στους νευρώνες και τα αστροκύτταρα ενώ η διαταραχή της λειτουργίας του ΒΒΒ δίνει τη δυνατότητα και σε άλλα τοξικά μόρια να φθάσουν στα εγκεφαλικά κύτταρα, κάτι που θα ήταν αδύνατο χωρίς τη διάσπαση του ΒΒΒ. Επομένως ο εμβρυικός εγκέφαλος εμφανίζεται να έχει μεγαλύτερη ευαισθησία στην τοξικότητα του Pb ++ από τον ώριμο εγκέφαλο, γεγονός που επιβεβαιώνεται

8 με πειράματα σε αρουραίους [28]. Τα ώριμα αστροκύτταρα εμφανίζονται ανθεκτικά στη νευροτοξικότητα του Pb ++, έχοντας τη δυνατότητα να διαχωρίζουν το Pb ++ σε μολυβδο-πρωτεϊνικά συμπλέγματα. Αυτός ο μηχανισμός διαχωρισμού του Pb ++ δεν υπάρχει στον εμβρυικό εγκέφαλο. Έτσι παρά τη φαινοτυπική πλαστικότητα που διατηρούν οι νευροβλάστες κατά τη διάρκεια της μετάβασής τους σε ώριμους νευρώνες, η διατήρηση ενός φυσιολογικού μικροπεριβάλλοντος κατά τη διάρκεια αυτών των σταδίων εξέλιξης είναι απαραίτητη για τη φυσιολογική ανάπτυξη του ΚΝΣ [29]. Επειδή η ανάπτυξη του ΚΝΣ δεν ολοκληρώνεται κατά τη διάρκεια της κύησης αφού η νευρωνική μετανάστευση, η ανάπτυξη υποδοχέων και η μυελίνωση συνεχίζονται μετά τη γέννηση, η έκθεση στο Pb ++ και άλλες νευροτοξικές ουσίες κατά τη διάρκεια κρίσιμων αναπτυξιακών περιόδων, μπορεί να έχει μακράς διάρκειας συνέπειες λόγω κακής λειτουργίας του ΚΝΣ. Σαν ιδιαίτερα κρίσιμο αναπτυξιακό στάδιο εξέλιξης του εγκεφάλου στον άνθρωπο, είναι το τρίτο τρίμηνο της κύησης. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου ο εγκέφαλος υποβάλλεται σε θεμελιώδεις αναπτυξιακά φάσεις όπως αξονική ωρίμανση και δενδριτική απόφυση, καθιέρωση των νευρικών συνδέσεων, συναπτογένεση, πολλαπλασιασμό των νευρογλοιακών κυττάρων και μυελίνωση. Επειδή ο Pb ++ αρχίζει να εμφανίζεται στον εμβρυικό εγκέφαλο από την ηλικία των 13 εβδομάδων μέχρι το τέλος της κύησης [10], η γνώση για την αναπτυσσόμενη νευροτοξικότητα από την έκθεση του εμβρύου στο Pb ++ που συνεπάγεται σοβαρά νευρολογικά ελλείμματα, πρέπει να οδηγήσει στη λήψη αποτελεσματικών μέτρων αποφυγής της έκθεσης της μητέρας στο τοξικό αυτό μέταλλο από την πρώτη περίοδο της κύησης μέχρι το τέλος. 2. Κάδμιο (Cd ++ ) 2.1. Εισαγωγή.

9 Το κάδμιο βρίσκεται στο περιβάλλον προερχόμενο από πολλές πηγές όπως καύσιμα, χρώματα, μπαταρίες, πλαστικά και εργοστάσια επεξεργασίας μετάλλων [30]. Επίσης μια σημαντική πηγή αυτού του βαρέως μετάλλου για το περιβάλλον είναι ο καπνός του τσιγάρου [31]. Οι άνθρωποι εκτίθενται στο κάδμιο είτε με την εισπνοή είτε με την κατανάλωση μολυσμένων τροφών και νερού [32]. Δεδομένου ότι έχει μια εξαιρετικά μακρά βιολογική ημίσεια ζωή στο σώμα περίπου χρόνια, το Cd ++ συσσωρεύεται στον οργανισμό και ανιχνεύεται στο αίμα οποιαδήποτε χρονική στιγμή σε εύρος nm [33]. Έχει ταξινομηθεί σαν ανθρώπινη καρκινογόνος ουσία από τη διεθνή αντιπροσωπεία [34] και αυτή την περίοδο ταξινομείται 7 ο στον κατάλογο προτεραιότητας προστασίας επικίνδυνων ουσιών στις Η.Π.Α. [35]. Επίσης η έκθεση στο Cd ++ προκαλεί σοβαρές βλάβες της αναπαραγωγής των θηλαστικών [36]. Κατά τη διάρκεια της κύησης του ανθρώπου, το Cd ++ συσχετίζεται με χαμηλό βάρος γέννησης, αυτόματη άμβλωση και πρόωρη γέννηση [36, 37]. Πολλές μελέτες σε ανθρώπους και ζώα κατά τη διάρκεια της κύησης, απέδειξαν ότι το Cd ++ συσσωρεύεται στον πλακούντα ο οποίος ενεργεί σαν φραγμός που δεν επιτρέπει στο μέταλλο να φθάσει στο έμβρυο [38, 39]. Ο πλακούντας λειτουργεί σαν όργανο συσσώρευσης και μπορεί να χρησιμοποιηθεί σαν βιοδείκτης της έκθεσης στο Cd ++ των εγκύων γυναικών [40]. Επιδημιολογικές μελέτες έχουν αποδείξει με τον πιο πειστικό τρόπο τον πλακουντιακό φραγμό για το Cd ++ [41] ενώ ταυτόχρονα αποδεικνύουν ότι οι διαφορές του επιπέδου του Cd ++ στον πλακούντα σχετίζονται άμεσα με τη μόλυνση του περιβάλλοντος όπως και με το κάπνισμα που αποτελεί τη σημαντικότερη περιβαλλοντική έκθεση στο Cd ++ [42]. Μέτρηση του Cd ++ στο νερό, το χώμα, τον αέρα και τη σκόνη, απέδειξε ότι τα επίπεδα Cd ++ ήταν σημαντικά υψηλότερα στο βιομηχανικό περιβάλλον σε σχέση με την ύπαιθρο. Η συσσώρευση του Cd ++ στον πλακούντα τον στοχοποιεί σαν το όργανο στο οποίο το

10 Cd ++ ασκεί άμεσα την τοξική του δράση. Πράγματι ανωμαλίες στον πλακούντα παρατηρήθηκαν σε πειραματόζωα που εκτέθηκαν στο Cd ++ [43]. Διάμεσο οίδημα, αιμορραγία, λυσοσωμική κυστιδοποίηση, συγκέντρωση πυρηνικής χρωματίνης αλλά και πολλαπλές λειτουργικές διαταραχές όπως παρεμπόδιση της δράσης ουσιαστικών μετάλλων (Zn, Cu, Se), διαταραχή σηματοδοτικών διαβάσεων, αναστολή ενζυμικών δραστηριοτήτων και μείωση της ενδοκρινούς λειτουργίας του πλακούντα, είναι διαταραχές που δείχνουν τόσο το εύρος της τοξικής δράσης του Cd ++ στον πλακούντα όσο και τις δυσκολίες της έρευνας προκειμένου να καθοριστούν με ακρίβεια οι μηχανισμοί της τοξικότητας. Είναι πραγματικά απροσδιόριστα μεγάλος ο όγκος των ανακοινώσεων σχετικά με την τοξική δράση του Cd ++ που έχει συσσωρευτεί τα τελευταία χρόνια. Στην ανασκόπηση αυτή θα γίνει μια προσπάθεια αναφοράς των σημαντικότερων στόχων της τοξικής δράσης του Cd ++ όπως και των μηχανισμών που ευθύνονται γι αυτήν Απορρόφηση Cd ++. Κύριες πηγές έκθεσης στο Cd ++ είναι η ατμοσφαιρική ρύπανση, η κατανάλωση μολυσμένων τροφίμων και νερού και το κάπνισμα τσιγάρων. Πενήντα τοις εκατό του εισπνεόμενου Cd ++ και 6% του Cd ++ που περιέχεται στις τροφές, μπορεί να απορροφηθεί [44]. Ανεξάρτητα από τον τρόπο έκθεσης, το Cd ++ φθάνει στη συστηματική κυκλοφορία είτε συνδεδεμένο χαλαρά με πρωτεΐνες, γλουταθειόνη, κυστεΐνη είτε συνδεδεμένο σταθερά με μεταλλοθειονίνη που είναι ισχυρή μεταλλο-δεσμευτική πρωτεΐνη. Δεδομένου ότι οι ανάγκες σε θρεπτικά στοιχεία και ουσιαστικά μέταλλα είναι αυξημένες κατά τη διάρκεια της κύησης, ο μητρικός οργανισμός υφίσταται φυσιολογικές προσαρμοστικές αλλαγές. Έτσι, αυξάνει χαρακτηριστικά η εντερική επιφάνεια ώστε να διευκολυνθεί η διάσπαση, πέψη και απορρόφηση των τροφίμων [45], κάτι όμως που συνεπάγεται και αυξημένη απορρόφηση και ουσιαστικών μετάλλων όπως ο Fe ++ αλλά και τοξικών όπως το Cd ++. Δεδομένης της αυξημένης ανάγκης σε Fe ++ κατά τη διάρκεια της

11 κύησης, η αυξημένη απορρόφηση σιδήρου από τις τροφές αποτελεί φυσιολογική συνέπεια [46]. Η πλειοψηφία του διαιτητικού Fe ++ απορροφάται από το 12δάκτυλο [47]. Αρμόδιος για τη λήψη του Fe ++ από το 12δάκτυλο είναι ο μεταφορέας-1 των δισθενών μετάλλων (DMT-1). Πρόκειται για μια διαμεμβρανική πρωτεΐνη που επιβεβαιώθηκε σαν μεταφορέας Fe ++ αλλά και άλλων δισθενών κατιόντων όπως το Cd ++ [48]. Η DMT-1 πρωτεΐνη εκφράζεται στο 12δάκτυλο και η έκφρασή της είναι ρυθμισμένη από το διαιτητικό Fe ++ [49]. Στα ποντίκια, μετά τη χορήγηση Cd ++ από το στόμα, βρέθηκε μια τριπλάσια συγκέντρωση Cd ++ στο 12δάκτυλο των εγκύων σε σχέση με τα μη εγκυμονούντα ποντίκια [50]. Στον ανθρώπινο τελικό πλακούντα η DMT-1 εντοπίζεται ενδοκυτταρικά και στη βασική μεμβράνη της συγκυτιοτροφοβλάστης [11]. Η δράση της είναι κατά κύριο λόγο σιδηρο-ρυθμιστική και μεταφέρει το σίδηρο από συγκυτιοτροφοβλαστικό ενδόσωμα στο κυτταρόπλασμα [11]. Στον πλακούντα αρουραίων, μειωμένα επίπεδα Fe ++ προκάλεσαν αύξηση του DMT-1 mrna [51]. Ο πλακούντας συμμετέχει στη μεταφορά ουσιαστικών μετάλλων προς το έμβρυο, όπως ο Zn ++ [52, 53], Fe ++ [51] και ο DMT-1 μεταφορέας έχει υψηλή χημική συγγένεια με αυτά τα δισθενή μέταλλα. Η ανεπάρκεια σιδήρου όμως κατά τη διάρκεια της κύησης, οδηγεί σε αυξημένη απορρόφηση Cd ++ αφού Fe ++ και Cd ++ ανταγωνίζονται για την ίδια θέση σύνδεσης [54]. Το απορροφούμενο Cd ++ συνδέεται κυρίως με τη μεταλλοθειονίνη (ΜΤ). Αυτή αποτελεί μια χαμηλού μοριακού βάρους (6-7 kda) ενδοκυτταρική μεταλλοδεσμευτική πρωτεΐνη με υψηλή χημική συγγένεια με τα βαριά μέταλλα (Cd, Zn, Cu, Ni, Hg) [55] τα οποία και αποτελούν τους ρυθμιστές της έκφρασης των γονιδίων της [56]. Το Cd ++ επάγει τη σύνθεση της μεταλλοθειονίνης στα τροφοβλαστικά κύτταρα του πλακούντα [57] έτσι ώστε το ελεύθερο διαθέσιμο Cd ++ μειώνεται άρα μειώνονται και τα τοξικά του αποτελέσματα. Συμπερασματικά θα μπορούσαμε να πούμε ότι οι αυξημένες ανάγκες για σίδηρο κατά

12 τη διάρκεια της κύησης επάγουν την DMT-1 διάβαση που όμως αυξάνει και την απορρόφηση του Cd ++ το οποίο ανταγωνίζεται το Fe ++ στην σύνδεσή του στον DMT-1 μεταφορέα, επιδεινώνει τη σιδηροπενία και ταυτόχρονα αυξάνονται οι τοξικές του δράσεις αφού αυξάνεται το συνολικό φορτίο του τόσο στο μητρικό οργανισμό όσο και στον πλακούντα Κάδμιο και πλακουντιακή παθολογία. Ήδη από τη δεκαετία του 50 οξεία έκθεση του Cd ++ σε οσχεοφέροντα θηλαστικά, οδήγησε σε οίδημα και αιμορραγία στους όρχεις [58]. Μελέτες του Parizek το 1964 [105], έδειξαν ότι η έγχυση CdCl 2 σε εγκύους αρουραίους οδήγησε σε αιμορραγία, θρόμβωση και νέκρωση στο εμβρυικό μέρος του πλακούντα. Το 1983 ο Di Sant Agnese et Al., πρότειναν ότι το οίδημα και η αιμορραγία στον πλακούντα οφείλεται στην τοξική δράση του καδμίου στα αγγειακά ενδοθηλιακά κύτταρα με αποτέλεσμα την αύξηση της διαπερατότητας του ενδοθηλίου. Οι πρώτες μορφολογικές μελέτες της αιμορραγικής βλάβης που προκαλείται μετά την έκθεση σε Cd ++, έδειξαν να συνδέονται με λεπτές αλλαγές στη δομική οργάνωση των ενδοθηλιακών κυττάρων [59]. Αργότερα, πειράματα με κύτταρα από ανθρώπινο ομφάλιο λώρο [60] έδειξαν ότι οι συγκεντρώσεις Cd ++ in vitro που απαιτούνται για να προκληθεί θάνατος του κυττάρου ήταν πολύ υψηλότερες από τα επίπεδα του Cd ++ που μετρώνται in vivo. Έτσι προτάθηκε ότι τα τοξικά αποτελέσματα του Cd ++ στα αγγειακά ενδοθηλιακά κύτταρα σχετίζονται με αλλαγές στη λειτουργία των κυττάρων που εμφανίζονται πριν ή ανεξάρτητα από το θάνατό τους. Στην προσκόλληση μεταξύ των αγγειακών ενδοθηλιακών κυττάρων, σημαντικό ρόλο έχουν οι καντχερίνες (cadherins). Αυτές περιλαμβάνονται στην υπεροικογένεια των ασβεστιο-εξαρτημένων μορίων προσκόλλησης των κυττάρων [61, 62]. Είναι διαμεμβρανικές πρωτεΐνες εντοπισμένες στα σημεία σύνδεσης προσκόλλησης των κυττάρων μεταξύ τους. Αποτελούνται από μια εξωκυτταρική περιοχή που περιλαμβάνει πολλές ασβεστιο-

13 δεσμευτικές όπως και συγκολλητικές περιοχές του μορίου, ενώ η ενδοκυτταρική περιοχή είναι συνδεδεμένη στη β-κατενίνη (β-catenin) η οποία συνδεόμενη με την α-κατενίνη συνδέει ουσιαστικά τις καντχερίνες με όλο τον κυτταροσκελετό της ακτίνης. Έτσι το σύστημα cadherin/catenin αποτελεί βασικό δομικό συστατικό της προσκόλλησης των κυττάρων μεταξύ τους. Τα αγγειακά ενδοθηλιακά κύτταρα εκφράζουν πρώτιστα τη VE-cadherin [63] και το Cd ++ φαίνεται ότι μπορεί να εκτοπίσει το ασβέστιο από τις περιοχές συγκόλλησης του μορίου [64] με αποτέλεσμα οι συνδέσεις των κυττάρων που εξαρτώνται από το σύστημα cadherin να καταργούνται (σχ. 1). Εντούτοις ενώ ο μηχανισμός αυτός εξηγεί τη διαταραχή της αύξησης της διαπερατότητας, υπάρχουν ερωτηματικά εάν οι in vivo συγκεντρώσεις του Cd ++, που είναι χαμηλότερες από αυτές που απαιτούνται στα in vitro πειράματα, ενώ ταυτόχρονα το Cd ++ in vivo βρίσκεται υπό μορφή συγκροτημάτων ενωμένο με μόρια όπως η MT, η κυστεΐνη ή η γλουταθειόνη, είναι επαρκείς για να αναστείλουν τη δράση της cadherin. Έτσι είναι πολύ πιθανό το κάδμιο να δρα στην προσκόλληση των ενδοθηλιακών κυττάρων παρεμβαίνοντας σε σηματοδοτικές διαβάσεις που ρυθμίζουν τη λειτουργία της cadherin πρώτιστα. Η πρωτεϊνική κινάση C φαίνεται ότι ενεργοποιείται από τα χαμηλά επίπεδα Cd ++ in vivo [65]. Η ενεργοποίησή της συνδέεται με απώλεια της προσκόλλησης των ενδοθηλιακών κυττάρων και αύξηση της αγγειακής διαπερατότητας [27, 66]. Άλλες σχετικές σηματοδοτικές διαβάσεις (π.χ. κινάσες MAP) μπορεί να συμμετέχουν στα αποτελέσματα του Cd ++ πάνω στην αγγειακή ενδοθηλιακή λειτουργία, όμως ο ακριβής καθορισμός της σχέσης κινάσεων καδμίου cadherins αποτελεί ακόμη αντικείμενο έρευνας. Σε κάθε περίπτωση η δράση του Cd ++ πάνω στην ιστοπαθολογία του πλακούντα, οδηγεί σε αύξηση της μικροαγγειακής διαπερατότητας, οίδημα και απώλεια πρωτεϊνών που συγκεντρώνονται στο μεσοκυττάριο διάστημα. Οι μεταβολές αυτές συνοδεύονται από μείωση της πλακουντιακής ροής αίματος ενώ η ιστολογική εξέταση του πλακούντα δείχνει αιμορραγία και νεκρωτικές εστίες. Μένει να καθοριστεί εάν η μείωση της πλακουντιακής

14 25 / 9 / 10 ροής αίματος είναι η αιτία ή το αποτέλεσμα της νεκρωτικής βλάβης του πλακούντα. Σχ.1. Αποτελέσματα της δράσης του καδμίου στην ανακατανομή της VE-cadherin στις επαφές μεταξύ των κυττάρων σε καλλιέργεια ενδοθηλιακών κυττάρων φλέβας ανθρώπινου ομφάλιου λώρου. Α: φυσιολογικό, Β: επώαση με CdCl2 100 nm, C: Επώαση με CdCl2 10 nm. Εμφανίζεται χαρακτηριστικά ο δοσο-εξαρτώμενος τρόπος δράσης του καδμίου στην έκφραση των VEcadherin επαφών στις κυτταρικές επιφάνειες [106] Επίδραση του καδμίου στην πλακουντιακή μεταφορά ουσιών. Η μεταφορά όλων των απαραίτητων συστατικών για την εμβρυική ανάπτυξη φθάνουν με τη μητρική κυκλοφορία στον πλακούντα. Από εκεί διέρχονται στην εμβρυική κυκλοφορία με μηχανισμούς παθητικής ή διευκολυνόμενης διάχυσης όπως και με τρόπους ενεργητικής μεταφοράς. Οι φυσικοχημικές ιδιότητες των μεταφερόμενων μορίων είναι αυτές που καθορίζουν κυρίως τον τρόπο μεταφοράς τους προς το έμβρυο. Ο πλακούντας εξασφαλίζει τη βέλτιστη μεταφορά των συστατικών αυτών ενώ ταυτόχρονα κατακρατεί ουσίες τοξικές για το έμβρυο. Το κάδμιο που κατακρατείται και συσσωρεύεται στον πλακούντα διαταράσσει On line έκδοση του περιοδικού HelMedica

15 γενικά την πλακουντιακή μεταφορά μέσω της πλακουντιακής βλάβης και τη μείωση της πλακουντιακής ροής αίματος. Ιδιαίτερη σημασία όμως έχει η στοχοποίηση και διαταραχή της λειτουργίας από το κάδμιο, συγκεκριμένων διαβάσεων που ευθύνονται για τη μεταφορά ύψιστης σημασίας στοιχείων τόσο για την ανάπτυξη όσο και για την εμβρυογένεση. Σε αυτά, εκτός από το σίδηρο, περιλαμβάνονται ιχνοστοιχεία όπως το ασβέστιο και ο ψευδάργυρος Συνέπειες στη μεταφορά του ασβεστίου (Ca ++ ). Το Ca ++ αποτελεί ένα ουσιαστικό μέταλλο απαραίτητο για τη φυσιολογική ανάπτυξη του εμβρύου. Συμμετέχει σε πολλές φυσιολογικές λειτουργίες (νευροδιαβίβαση, μυοσκελετικός σχηματισμός, προσκόλληση κυττάρων κ.λ.π.). Οι ανάγκες του εμβρύου σε Ca ++ κορυφώνονται στο 3 ο τρίμηνο της κύησης και η μητρικο-εμβρυική μεταφορά συμβαίνει στα τροφοβλαστικά κύτταρα του πλακούντα. Ο ακριβής κυτταρικός μηχανισμός όπως και η ρύθμιση της διαπλακουντιακής μεταφοράς του Ca ++ δεν είναι απόλυτα κατανοητός. Το κάδμιο και άλλα βαριά μέταλλα μπορούν να επηρεάσουν την ομοιόσταση του Ca ++ ενώ χαμηλά επίπεδα Ca ++ στο μητρικό οργανισμό ενισχύουν τα τοξικά αποτελέσματα του καδμίου [67]. Οι μηχανισμοί διαχείρισης του Ca ++ στον ανθρώπινο πλακούντα περιλαμβάνουν κανάλια εισροής Ca ++ [100], ασβεστιο-δεσμευτικές πρωτεΐνες CaBPs [68] και κανάλια εισροής Ca ++ με τη δράση μεμβρανικής Ca ++ - ATPάσης. Η βαθμίδωση συγκέντρωσης που δημιουργείται από τη διαφορά μεταξύ εξωκυτταρικού και ενδοκυτταρικού Ca ++ καθώς και το δυναμικό των κυτταρικών μεμβρανών, αποτελούν τις κατευθυντήριες δυνάμεις για την παθητική είσοδο του Ca ++ στο κύτταρο. Το επίπεδο του ενδοκυτταρικού Ca ++ βρίσκεται κάτω από αυστηρή ρύθμιση που προκύπτει από τις λειτουργίες των καναλιών Ca ++, τις αντλίες Ca ++ και των ενδοκυτταρικών αποθηκών (π.χ. ενδοπλασματικό δίκτυο, CaBPs). Επομένως διαταραχές στη μετακίνηση Ca ++ μπορούν να σημαίνουν δυσλειτουργία σε έναν ή περισσότερους από αυτούς τους

16 ρυθμιστικούς μηχανισμούς. Για πρώτη φορά το 1990, οι Stulc, Stulcova και Svihovec απέδειξαν πειραματικά ότι το κάδμιο μειώνει την πλακουντιακή μεταφορά του Ca ++. Τα μειωμένα επίπεδα του ενδοκυτταρικού Ca ++ μπορεί να οφείλονται σε μειωμένη είσοδο από τα κανάλια εισροής. Ο ακριβής μηχανισμός της διαταραχής της λειτουργίας αυτών των καναλιών από το κάδμιο [69] δεν έχει καθοριστεί. Φαίνεται όμως απίθανο το κάδμιο σε χαμηλές συγκεντρώσεις να προκαλεί απόφραξη των καναλιών ασβεστίου. Παρά το γεγονός ότι το κάδμιο έχει βρεθεί να επηρεάζει την αντλία Ca ++ του ερυθροκυττάρου [70] παρεμποδίζοντας τη λειτουργία της Ca ++ -ενεργοποιημένης ATPάσης, κάτι ανάλογο δεν έχει αποδειχθεί ότι μπορεί να συμβαίνει in vivo στα τροφοβλαστικά κύτταρα, τουλάχιστον κάτω από την επίδραση χαμηλών επιπέδων καδμίου όπως αυτά επιδημιολογικά καθορίστηκαν σε άτομα που εκτέθηκαν σε συνήθεις περιβαλλοντικές πηγές μόλυνσης. Σημαντικό συστατικό της ενδοκυτταρικής διαχείρισης του Ca ++ είναι οι ασβεστιοδεμευτικές πρωτεΐνες (CaBPs). Το αποτέλεσμα της δράσης του καδμίου στις CaBPs είναι μια μείωση της δεσμευτικής ικανότητας με το Ca ++ [71]. Αυτό μπορεί να προκύπτει από ιοντικό ανταγωνισμό μεταξύ του καδμίου και του ασβεστίου. Έτσι το κάδμιο μπορεί να αντικαταστήσει το ασβέστιο από το σύμπλοκο CaBP- Ca ++ [71]. Η δράση αυτή εξαρτάται από το επίπεδο του αδέσμευτου-ελεύθερου Cd ++. Η επαγωγή της παραγωγής της ΜΤ στα τροφοβλαστικά κύτταρα που προκαλείται από τη συσσώρευση του Cd ++, μπορεί να μεταβάλλει τα αποτελέσματα της δράσης του Cd ++ πάνω στο σύμπλοκο CaBP- Ca ++. Η σχέση μεταξύ Cd ++ και Cd ++ -εξαρτημένης παραγωγής ΜΤ δεν είναι γραμμική. Έτσι υψηλά επίπεδα Cd ++ προκαλούν πολύ μεγαλύτερη παραγωγή ΜΤ σε σχέση με χαμηλά επίπεδα, κάτι που σημαίνει ότι η ΜΤ προστατεύει αποτελεσματικότερα το σύμπλοκο CaBP- Ca ++ όταν οι ποσότητες του συσσωρευμένου Cd ++ στον πλακούντα αυξάνονται.

17 Τα μειωμένα επίπεδα του ενδοκυτταρικού Ca ++ που προκαλεί η δράση του Cd ++ - ιδιαίτερα η μακροχρόνια- στα τροφοβλαστικά κύτταρα, οφείλονται εκτός από τη μείωση της Ca ++ -δεσμευτικής ικανότητας των CaBPs και σε μείωση του επιπέδου τους λόγω μιας προς τα κάτω-ρύθμισης των αντίστοιχων γονιδίων. Η αναστολή της μεταγραφής σε γονιδιακό επίπεδο, οδηγεί σε μείωση των mrna CaBPs που συνεπάγεται μειωμένη ενδοκυτταρική ικανότητα διαχείρισης του Ca ++ [72]. Η άμεση παρέμβαση του καδμίου στην πλακουντιακή μεταφορά του Ca ++ πιθανότατα κυρίως μέσω διαταραχής των CaBPs μορίων τόσο σε επίπεδο λειτουργίας όσο και σε επίπεδο πρωτεϊνικής έκφρασης, φαίνεται να αποτελεί ουσιαστικό μηχανισμό της εμβρυοτοξικότητας του καδμίου Συνέπειες στη μεταφορά του ψευδαργύρου (Zn ++ ). Ο Zn ++ αποτελεί ένα θεμελιώδους σημασίας μέταλλο για τη φυσιολογική ανάπτυξη του εμβρύου. Η μεταφορά του προς το έμβρυο εξασφαλίζεται από ειδικές πρωτεΐνες που ανιχνεύθηκαν στον ανθρώπινο πλακούντα στα κύτταρα της συγκυτιοτροφοβλάστης [73]. Η έκφραση των μεταφορέων Zn ++ στον πλακούντα εξασφαλίζει τη βέλτιστη εμβρυική μεταφορά του Zn ++ και είναι συνεπής με το θεμελιώδη ρόλο του στην εμβρυική ανάπτυξη. Η ιδιαίτερη σημασία του Zn ++ προκύπτει από τη συμμετοχή του σε αρκετά ένζυμα (αλκοολική, μηλική και γαλακτική δεϋδρογονάση, αλκαλική φωσφατάση και καρβοξυπεπτιδάση [74, 75] ενώ συμμετέχει επίσης στις περιοχές δακτυλίου βρόγχων σε ορισμένες DNA-δεσμευτικές πρωτεΐνες που ρυθμίζουν την έκφραση γονιδίων κατά τη διάρκεια της εμβρυογένεσης [76, 77]. Σημαντική είναι η παρουσία του Zn ++ στην ψευδαργυρο-εξαρτώμενη κινάση της θυμιδίνης, ένα ένζυμο ουσιαστικό για τον πολλαπλασιασμό του DNA. Το Cd ++ βρέθηκε να μειώνει τα επίπεδα Zn ++ στο έμβρυο μέσω ανταγωνιστικής παρεμπόδισης της λήψης από τον πλακούντα [78]. Τερατογόνες δράσεις Cd ++ συνοδεύτηκαν

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΚΥΗΣΗ ΚΑΙ ΣΤΟ ΝΕΟΓΝΟ 7ο ΕΤΗΣΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΑΘΗΡΟΣΚΛΗΡΩΣΗΣ Δρ. Μαρία Τζητηρίδου- Χατζοπούλου Παιδίατρος Νεογνολόγος-Αναπτυξιολόγος Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Π.Ο.Υ

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικές ανάγκες ανοσοκυττάρων

Μεταβολικές ανάγκες ανοσοκυττάρων Μεταβολικές ανάγκες ανοσοκυττάρων Στέργιος Κατσιουγιάννης PhD Μεταδιδακτορικός συνεργάτης Χαροκόπειο Πανεπιστήµιο Τµήµα Επιστήµης ιαιτολογίας και ιατροφής Μεταβολισµός και Ανοσολογία Ιστορικά το καλύτερο

Διαβάστε περισσότερα

Συστήματα επικοινωνίας Ανθρωπίνου σώματος. ενδοκρινολογικό νευρικό σύστημα

Συστήματα επικοινωνίας Ανθρωπίνου σώματος. ενδοκρινολογικό νευρικό σύστημα Κύτταρο Το κύτταρο αποτελείται από μέρη τα οποία έχουν συγκεκριμένη δομή και επιτελούν μία συγκεκριμένη λειτουργία στην όλη οργάνωση του κυττάρου. Δομή κυτταροπλασματικής μεμβράνης Συστήματα επικοινωνίας

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ

ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ Διάχυση Η διάχυση είναι το κύριο φαινόμενο με το οποίο γίνεται η παθητική μεταφορά διαμέσου ενός διαχωριστικού φράγματος Γενικά στη διάχυση ένα αέριο ή

Διαβάστε περισσότερα

Κριτήρια ταξινόμησης κατά CLP: Κίνδυνοι για την ανθρώπινη υγεία Καρκινογένεση, Μεταλλαξιγένεση, Τοξικότητα στην αναπαραγωγή

Κριτήρια ταξινόμησης κατά CLP: Κίνδυνοι για την ανθρώπινη υγεία Καρκινογένεση, Μεταλλαξιγένεση, Τοξικότητα στην αναπαραγωγή ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ & ΧΗΜΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΓΕΝΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΟΥ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ 11 η Ετήσια Σύσκεψη Επιθεωρητών REACH, CLP 2015 Εθνική Συνάντηση Εργασίας του PROTEAS Αθήνα, 27-2929 Απριλίου 2015 Γενικό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΠΤΥΧΙΑΚΗ. Λεμεσός

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΠΤΥΧΙΑΚΗ. Λεμεσός ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΟ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΚΑΙ Η ΒΛΑΠΤΙΚΗ ΕΠΙΔΡΑ ΑΣΗ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΝΕΟΓΝΟΥ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Ονοματεπώνυμο Αγγελική Παπαπαύλου Αριθμός Φοιτητικής

Διαβάστε περισσότερα

Interactions between diet-derived phytoestrogens and bone-related genes

Interactions between diet-derived phytoestrogens and bone-related genes Αλληλεπιδράσεις φυτο-οιστρογόνων της διατροφής με γονίδια που εμπλέκονται στον μεταβολισμό των οστών Ρωξάνη Τέντα Roxane Tenta Assistant Prof. in Human Physiology Interactions between diet-derived phytoestrogens

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Αναστολή αντλίας πρωτονίων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ

ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Αναστολή αντλίας πρωτονίων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Αναστολή αντλίας πρωτονίων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ Περιγραφή της περίπτωσης Άνδρας 43 ετών εισάγεται σε κλινική λόγω επιγαστραλγίας. Μετά από έλεγχο ετέθη η διάγνωση του πεπτικού

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 3ο ΜΕΡΟΣ Α ΣΥΝΑΠΤΙΚΗ ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗ

ΜΑΘΗΜΑ 3ο ΜΕΡΟΣ Α ΣΥΝΑΠΤΙΚΗ ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗ ΜΑΘΗΜΑ 3ο ΜΕΡΟΣ Α ΣΥΝΑΠΤΙΚΗ ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗ Όπως συμβαίνει με τη συναπτική διαβίβαση στη νευρομυϊκή σύναψη, σε πολλές μορφές επικοινωνίας μεταξύ νευρώνων στο κεντρικό νευρικό σύστημα παρεμβαίνουν άμεσα ελεγχόμενοι

Διαβάστε περισσότερα

Η ανόργανη θρέψη των φυτών

Η ανόργανη θρέψη των φυτών Η ανόργανη θρέψη των φυτών Οργανικά θρεπτικά στοιχεία σάκχαρα που προέρχονται από τη διαδικασία της φωτοσύνθεσης με τις επακόλουθες μετατροπές Ανόργανα θρεπτικά στοιχεία προέρχονται από το έδαφος, με τη

Διαβάστε περισσότερα

11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ

11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ 11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ Στον ανθρώπινο οργανισμό υπάρχουν δύο είδη αδένων, οι εξωκρινείς και οι ενδοκρινείς. Οι εξωκρινείς (ιδρωτοποιοί αδένες, σμηγματογόνοι αδένες κ.ά.) εκκρίνουν το προϊόν τους στην επιφάνεια

Διαβάστε περισσότερα

Τα ορμονικά μόρια και η διαχείριση τους μέσα στο φυτό

Τα ορμονικά μόρια και η διαχείριση τους μέσα στο φυτό Φυσιολογία Φυτών Διαχείριση ορμονικών μορίων Τα ορμονικά μόρια και η διαχείριση τους μέσα στο φυτό Φυσιολογία Φυτών 3 ου Εξαμήνου Δ. Μπουράνης, Σ. Χωριανοπούλου 1 Φυσιολογία Φυτών Διαχείριση ορμονικών

Διαβάστε περισσότερα

Ηεξέλιξη της πολυκυτταρικότητας

Ηεξέλιξη της πολυκυτταρικότητας ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ Τα κύτταρα επικοινωνούν µεταξύ τους και µε το περιβάλλον προκειµένου να συντονίζουν τις λειτουργίες που απαιτούνται για την αύξηση, ανάπτυξη και λειτουργία ενός οργανισµού Η επικοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

Προεκλαμψία. Έγκαιρη εκτίμηση κινδύνου στις 11 13+6 εβδομάδες

Προεκλαμψία. Έγκαιρη εκτίμηση κινδύνου στις 11 13+6 εβδομάδες Προεκλαμψία Έγκαιρη εκτίμηση κινδύνου στις 11 13+6 εβδομάδες Ο έλεγχος για προεκλαμψία μεταξύ των εβδομάδων 11 έως 13+6 μπορεί να εντοπίσει κυήσεις υψηλού κινδύνου, επιτρέποντας τη θεραπεία με α σπιρίνη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΤΗΣ ΜΗΤΕΡΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΚΑΡΔΙΟΠΑΘΕΙΕΣ ΤΟΥ ΝΕΟΓΝΟΥ

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΤΗΣ ΜΗΤΕΡΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΚΑΡΔΙΟΠΑΘΕΙΕΣ ΤΟΥ ΝΕΟΓΝΟΥ 27 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ελληνικής Εταιρείας Κοινωνικής Παιδιατρικής και Προαγωγής της Υγείας Σπάρτη και Μονεμβασιά 2015 ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΤΗΣ ΜΗΤΕΡΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΚΑΡΔΙΟΠΑΘΕΙΕΣ ΤΟΥ ΝΕΟΓΝΟΥ Καλογήρου

Διαβάστε περισσότερα

Ανακεφαλαιώνοντας, οι διάφορες ρυθµίσεις ώστε να µη γίνεται ταυτόχρονα και βιοσύνθεση και β-οξείδωση είναι οι ακόλουθες: Ηγλυκαγόνηκαιηεπινεφρίνη

Ανακεφαλαιώνοντας, οι διάφορες ρυθµίσεις ώστε να µη γίνεται ταυτόχρονα και βιοσύνθεση και β-οξείδωση είναι οι ακόλουθες: Ηγλυκαγόνηκαιηεπινεφρίνη Ανακεφαλαιώνοντας, οι διάφορες ρυθµίσεις ώστε να µη γίνεται ταυτόχρονα και βιοσύνθεση και β-οξείδωση είναι οι ακόλουθες: Ηγλυκαγόνηκαιηεπινεφρίνη (αδρεναλίνη) ευνοούν τη β-οξείδωση και την κινητοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

Ηλίας Ηλιόπουλος Εργαστήριο Γενετικής, Τµήµα Γεωπονικής Βιοτεχνολογίας, Γεωπονικό Πανεπιστήµιο Αθηνών

Ηλίας Ηλιόπουλος Εργαστήριο Γενετικής, Τµήµα Γεωπονικής Βιοτεχνολογίας, Γεωπονικό Πανεπιστήµιο Αθηνών Χηµική Μεταβίβαση Σήµατος Ηλίας Ηλιόπουλος Εργαστήριο Γενετικής, Τµήµα Γεωπονικής Βιοτεχνολογίας, Γεωπονικό Πανεπιστήµιο Αθηνών 1 Η Επικοινωνία στα Ζωϊκά Κύτταρα 1. Δίκτυα εξωκυτταρικών και ενδοκυτταρικών

Διαβάστε περισσότερα

AΣΘΜΑ ΚΑΙ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΑΣΘΜΑΤΟΣ & ΚΥΗΣΗΣ

AΣΘΜΑ ΚΑΙ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΑΣΘΜΑΤΟΣ & ΚΥΗΣΗΣ AΣΘΜΑ ΚΑΙ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ Το άσθμα είναι ένα από τις πιο συχνές νόσους που περιπλέκει την εγκυμοσύνη. Πρόσφατες μελέτες δείχνουν πως περίπου 8-10% των εγκύων έχουν άσθμα και μπορεί να επηρεάσει την εγκυμοσύνη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΚΌΛΛΗΣΗ ΠΛΑΚΟΎΝΤΑ

ΑΠΟΚΌΛΛΗΣΗ ΠΛΑΚΟΎΝΤΑ ΑΠΟΚΌΛΛΗΣΗ ΠΛΑΚΟΎΝΤΑ Παθοφυσιολογία, Διάγνωση και Αντιμετώπιση Alexander Kofinas, MD Director Kofinas Perinatal Associate Professor Clinical Obstetrics and Gynecology Cornell University, College of Medicine

Διαβάστε περισσότερα

Ινσουλίνη και καρδιά. Ηλιάδης Φώτης Λέκτορας Α.Π.Θ.

Ινσουλίνη και καρδιά. Ηλιάδης Φώτης Λέκτορας Α.Π.Θ. Ινσουλίνη και καρδιά Ηλιάδης Φώτης Λέκτορας Α.Π.Θ. Επίδραση ινσουλίνης στο ήπαρ, στους μυς και στον λιπώδη ιστό : Διατήρηση ευγλυκαιμίας Nature 2001;414:799 806 Ινσουλίνη? Λειτουργικότητα Μορφολογία Βιωσιμότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΠΛΑΣΜΑΤΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ. Πετρολιάγκης Σταμάτης Τμήμα Γ4

ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΠΛΑΣΜΑΤΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ. Πετρολιάγκης Σταμάτης Τμήμα Γ4 ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΠΛΑΣΜΑΤΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ Πετρολιάγκης Σταμάτης Τμήμα Γ4 ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΠΛΑΣΜΑΤΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ Η κυτταρική μεμβράνη ή πλασματική μεμβράνη είναι η εξωτερική μεμβράνη που περιβάλλει το κύτταρο

Διαβάστε περισσότερα

9/5/2015. Απαραίτητα θρεπτικά στοιχεία για τα φυτά

9/5/2015. Απαραίτητα θρεπτικά στοιχεία για τα φυτά Δηµοκρίτειο Πανεπιστήµιο Θράκης Τµήµα Αγροτικής Ανάπτυξης ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ «Θρεπτικά στοιχεία» Θρεπτικές ουσίες Απαραίτητα θρεπτικά στοιχεία για την αύξηση των φυτών: Μακροστοιχεία: C, H, O, N, P, S, K,

Διαβάστε περισσότερα

Βιταμίνες/ Συμπληρώματα Διατροφής

Βιταμίνες/ Συμπληρώματα Διατροφής Βιταμίνες/ Συμπληρώματα Διατροφής e-catalogue 2012 Βιταμίνες Μέταλλα & Ιχνοστοιχεία Αμινοξέα & Πρωτεΐνες Απαραίτητα Λιπαρά Οξέα Πεπτικά/Προβιοτικά Βοηθήματα Βιταμίνες Οι βιταμίνες είναι απαραίτητες για

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΥΓΟ ΤΩΝ ΑΜΝΙΩΤΩΝ ΕΞΩΕΜΒΡΥΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ

ΤΟ ΑΥΓΟ ΤΩΝ ΑΜΝΙΩΤΩΝ ΕΞΩΕΜΒΡΥΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ ΤΟ ΑΥΓΟ ΤΩΝ ΑΜΝΙΩΤΩΝ ΕΞΩΕΜΒΡΥΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ 1. Λεκιθικός σάκος 2. Άμνιον 3. Αλλαντοίδα 4. Χόριο 3. Allantois 1. Yolk sac Α. Embryo Β. Shell Γ C. Shell membrane 2. Amnion 4. Chorion Α: Έμβρυο κοτόπουλου

Διαβάστε περισσότερα

Kυτταρική Bιολογία ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ, ΜΕΜΒΡΑΝΙΚΑ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΑ & ΔΙΑΛΟΓΗ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ ΔIAΛEΞΗ 4 (6/3/2013)

Kυτταρική Bιολογία ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ, ΜΕΜΒΡΑΝΙΚΑ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΑ & ΔΙΑΛΟΓΗ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ ΔIAΛEΞΗ 4 (6/3/2013) Kυτταρική Bιολογία ΔIAΛEΞΗ 4 (6/3/2013) ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ, ΜΕΜΒΡΑΝΙΚΑ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΑ & ΔΙΑΛΟΓΗ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ Οι λιπιδικές διπλοστιβάδες ως φραγμοί Νερό Υδρόφιλες φωσφολιπιδικές κεφαλές Φωσφολιπιδική μεμβράνη

Διαβάστε περισσότερα

Εξερευνώντας τα Βιομόρια Ένζυμα: Βασικές Αρχές και Κινητική

Εξερευνώντας τα Βιομόρια Ένζυμα: Βασικές Αρχές και Κινητική Εξερευνώντας τα Βιομόρια Ένζυμα: Βασικές Αρχές και Κινητική Βιοχημεία Βιομορίων Αθήνα 2015 Γενικές Ιδιότητες Ένζυμα : Βιολογικοί Καταλύτες Τα ένζυμα είναι πρωτεϊνικά μόρια Μικρή ομάδα καταλυτικών RNA H

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ. Σχηµατική απεικόνιση της µεγάλης και της µικρής κυκλοφορίας

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ. Σχηµατική απεικόνιση της µεγάλης και της µικρής κυκλοφορίας ΤΕΙ ΠΑΤΡΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΑΝΑΤΟΜΙΑ Ι ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : Γεράσιµος Π. Βανδώρος ΑΙΜΟΦΟΡΑ ΑΓΓΕΙΑ ΑΡΤΗΡΙΕΣ - ΦΛΕΒΕΣ - ΤΡΙΧΟΕΙ Η 1 ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ Μεγάλη και µικρή κυκλοφορία Σχηµατική

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση αποµάκρυνσης ρύπων

Αξιολόγηση αποµάκρυνσης ρύπων Αξιολόγηση αποµάκρυνσης ρύπων ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Columbia Water Purification System (διπλό σύστηµα) Στους παρακάτω πίνακες δίνονται τα αποτελέσµατα των δοκιµών αποµάκρυνσης ρύπων: Columbia Water

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογικές μεμβράνες

Βιολογικές μεμβράνες Κυτταρική οργάνωση ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ 4.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΚΥΤΤΑΡΟ (απλή αναφορά) 4.2 ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΤΥΠΙΚΟΥ ΕΥΚΑΡΥΩΤΙΚΟΥ ΚΥΤΤΑΡΟΥ (απλή αναφορά) 4.3 ΑΠΟ ΤΟ ΠΡΟΚΑΡΥΩΤΙΚΟ ΣΤΟ ΕΥΚΑΡΙΩΤΙΚΟ ΚΥΤΤΑΡΟ (απλή αναφορά) 4.4 Η ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΜΥΪΚΗ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΜΥΪΚΗ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΜΥΪΚΗ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Γραμμωτοί-σκελετικοί μύες Αποτελούν το 40-50% του Σ.Β. Ιστολογική

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή τη φράση, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΥ ΤΩΝ ΛΙΠΟΕΙ ΩΝ

ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΥ ΤΩΝ ΛΙΠΟΕΙ ΩΝ ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΥ ΤΩΝ ΛΙΠΟΕΙ ΩΝ Η επιβίωση των ζώντων οργανισµών οφείλεται εκτός των άλλων και στην ικανότητά τους να ρυθµίζουν την αποθήκευση και την κινητοποίηση της ενέργειας για το µεταβολισµότους.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ Ραφαέλα Χριστοδούλου Α.Φ.Τ.: 2010335637 Λεμεσός,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΥΔΩΝ ΤΕΦΑΑ/ΔΠΘ ΜΑΘΗΜΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΗΣ. Φατούρος Γ. Ιωάννης, Επίκουρος Καθηγητής

ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΥΔΩΝ ΤΕΦΑΑ/ΔΠΘ ΜΑΘΗΜΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΗΣ. Φατούρος Γ. Ιωάννης, Επίκουρος Καθηγητής ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΥΔΩΝ ΤΕΦΑΑ/ΔΠΘ ΜΑΘΗΜΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΗΣ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ Φατούρος Γ. Ιωάννης, Επίκουρος Καθηγητής ΔΙΑΛΕΞΗ 1 - ΓΡΗΓΟΡΗ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΒΑΣΙΚΩΝ ΓΝΩΣΕΩΝ A. Το Περιβάλλον του

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡIΤΟ ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡIΤΟ ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡIΤΟ ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ 2015 2 ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ Λέξεις-κλειδιά Κυτταρική ή πλασματική μεμβράνη... Βασικές ιδιότητες της πλασματικής μεμβράνης... Βασικές λειτουργίες

Διαβάστε περισσότερα

314 ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗ ΜΥΪΚΗ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ. ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. Επίκουρος Καθηγητής Τ.Ε.Φ.Α.Α. Δ.Π.Θ.

314 ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗ ΜΥΪΚΗ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ. ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. Επίκουρος Καθηγητής Τ.Ε.Φ.Α.Α. Δ.Π.Θ. 314 ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗ ΜΥΪΚΗ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. Επίκουρος Καθηγητής Τ.Ε.Φ.Α.Α. Δ.Π.Θ. ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΜΥΪΚΗΣ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑΣ ΠΡΟΣΩΡΙΝΗ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ ΧΡΟΝΙΑ Ή ΜΟΝΙΜΗ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ ΜΥΪΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 8ο ΜΕΡΟΣ Α ΑΙΜΑΤΟ-ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟΣ ΦΡΑΓΜΟΣ

ΜΑΘΗΜΑ 8ο ΜΕΡΟΣ Α ΑΙΜΑΤΟ-ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟΣ ΦΡΑΓΜΟΣ ΜΑΘΗΜΑ 8ο ΜΕΡΟΣ Α ΑΙΜΑΤΟ-ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟΣ ΦΡΑΓΜΟΣ ΑΙΜΑΤΟ-ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟΣ ΦΡΑΓΜΟΣ ΚΑΙ ΦΡΑΓΜΟΣ ΑΙΜΑΤΟΣΕΓΚΕΦΑΛΟΝΩΤΙΑΙΟΥ ΥΓΡΟΥ Το ΚΝΣ για να λειτουργεί φυσιολογικά χρειάζεται πολύ σταθερό περιβάλλον Η σταθερότητα αυτή

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΤΩΝ ΟΓΚΩΝ

ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΤΩΝ ΟΓΚΩΝ 2. ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΤΩΝ ΟΓΚΩΝ Οι όγκοι χαρακτηρίζονται από πολλαπλές αλλαγές του μεταβολισμού. Η χαρακτηριστική μεταβολική λειτουργία μπορεί να μετρηθεί in vivo με τη βοήθεια ενός ραδιοσημασμένου

Διαβάστε περισσότερα

Αλληλεπιδράσεις θρεπτικών συστατικών των τροφίμων

Αλληλεπιδράσεις θρεπτικών συστατικών των τροφίμων Αλληλεπιδράσεις θρεπτικών συστατικών των τροφίμων Τα τρόφιμα είναι σύνθετοι συνδυασμοί που προέρχονται από πολλές πηγες. Όλα τα τρόφιμα έχουν τη δυνατότητα αλλεπίδρασης (χημικής) σε διαφορετικό βαθμό.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Γ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2012-2013

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Γ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2012-2013 ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Γ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 0-03. ΕΝΟΤΗΤΑ : Χαρακτηριστικά των ζωντανών οργανισμών (απλή αναφορά). ΕΝΟΤΗΤΑ : Η Χημεία της ζωής. ΒΑΣΙΚΕΣ ΧΗΜΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ, 5 9 (απλή αναφορά). ΤΟ ΝΕΡΟ ΚΑΙ Η ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Μέρος Β Δρ. Ανδρέας Φλουρής Ερευνητής Περιβαλλοντικής Φυσιολογίας Κέντρο Έρευνας, Τεχνολογίας και Ανάπτυξης Θεσσαλίας ΑΝΤΑΛΛΑΓΗ ΑΕΡΙΩΝ ΣΤΙΣ ΚΥΨΕΛΙΔΕΣ 2 ΑΝΤΑΛΛΑΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ (ΕΚΠΑ) ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΚ.ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ

ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ (ΕΚΠΑ) ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΚ.ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ (ΕΚΠΑ) ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΚ.ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΜΑΤΑ 1.Πώς οι κινητικές παράμετροι Κ m και K cat χρησιμεύουν για να συγκριθεί η ανακύκλωση διαφορετικών

Διαβάστε περισσότερα

ΩΣΜΩΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ

ΩΣΜΩΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ ΩΣΜΩΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ ΠΩΣ ΜΕΤΑΦΕΡΟΝΤΑΙ ΟΙ ΟΥΣΙΕΣ ΣΤΑ ΥΓΡΑ Μεταφορά τροφών και αποβολή μη χρήσιμων ουσιών: Διάχυση (π.χ. το CO 2 που παράγεται κατά τον μεταβολισμό των κυττάρων, διαχέεται από τα κύτταρα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΚΥΤΤΑΡΟ ΠΥΡΗΝΑ ΚΥΤΤΑΡΟΠΛΑΣΜΑ ΟΡΓΑΝΥΛΛΙΑ ΥΑΛΟΠΛΑΣΜΑ ΠΥΡΗΝΙΟ ΠΥΡΗΝΙΚΗ ΜΕΜΒΡΑΝΗ ΠΥΡΗΝΙΚΟΣ ΦΛΟΙΟΣ

ΤΟ ΚΥΤΤΑΡΟ ΠΥΡΗΝΑ ΚΥΤΤΑΡΟΠΛΑΣΜΑ ΟΡΓΑΝΥΛΛΙΑ ΥΑΛΟΠΛΑΣΜΑ ΠΥΡΗΝΙΟ ΠΥΡΗΝΙΚΗ ΜΕΜΒΡΑΝΗ ΠΥΡΗΝΙΚΟΣ ΦΛΟΙΟΣ ΤΟ ΚΥΤΤΑΡΟ ΚΥΤΤΑΡΟΠΛΑΣΜΑ ΠΥΡΗΝΑ ΟΡΓΑΝΥΛΛΙΑ ΥΑΛΟΠΛΑΣΜΑ ΠΥΡΗΝΙΟ ΠΥΡΗΝΙΚΗ ΜΕΜΒΡΑΝΗ ΠΥΡΗΝΙΚΟΣ ΦΛΟΙΟΣ ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΑΝΟΡΓΑΝΕΣ και ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ενώσεις ΑΝΟΡΓΑΝΕΣ C, O, N, H, P, S, Cl,, J, Fe, Cu Άλατα των παραπάνω

Διαβάστε περισσότερα

Γονιμοποίηση αναγνώριση και συνένωση ωαρίου-σπερματοζωαρίου φραγμός στην πολυσπερμία μετα μετ βολική ενεργο ενεργο ο π ίηση

Γονιμοποίηση αναγνώριση και συνένωση ωαρίου-σπερματοζωαρίου φραγμός στην πολυσπερμία μετα μετ βολική ενεργο ενεργο ο π ίηση Γονιμοποίηση αναγνώριση και συνένωση ωαρίου-σπερματοζωαρίου φραγμός στην πολυσπερμία μεταβολική ενεργοποίηση του αυγού ανακατατάξεις στα συστατικά του αυγού σχηματισμός του διπλοειδή πυρήνα του ζυγωτού

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη του ρόλου ανοσο-τροποποιητικής δράσεως της p38 µιτογονο-ενεργοποιηµένης κινάσης ( p38 MAPK ) Μαυρόπουλος Αθανάσιος, PhD ΕΙΣΑΓΩΓΗ-Ι H p38 MAPK ενεργοποιείται από τις ιντερλευκίνες IL-12 και IL-18

Διαβάστε περισσότερα

Tοξικότητα. Αρτεμις Ντονά Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Ιατροδικαστικής και Τοξικολογίας. 6/3/2008 Αρτεμις Αγησ. Ντονά

Tοξικότητα. Αρτεμις Ντονά Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Ιατροδικαστικής και Τοξικολογίας. 6/3/2008 Αρτεμις Αγησ. Ντονά Tοξικότητα Αρτεμις Ντονά Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Ιατροδικαστικής και Τοξικολογίας Αντικείμενα του μαθήματος Να εξοικειωθεί με την έννοια της τοξικότητας, όργανο στόχος Να μπορεί να ξεχωρίσει την οξεία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΠΟΛΥΔΥΝΑΜΑ ΚΥΤΤΑΡΑ (STEM CELLS).

ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΠΟΛΥΔΥΝΑΜΑ ΚΥΤΤΑΡΑ (STEM CELLS). ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΠΟΛΥΔΥΝΑΜΑ ΚΥΤΤΑΡΑ (STEM CELLS). ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ Επικ. Καθηγητής Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΚΑΘ. Α. ΑΝΤΣΑΚΛΗΣ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

Oδοί και μηχανισμοί ευκαρυωτικής μεταγωγής σήματος

Oδοί και μηχανισμοί ευκαρυωτικής μεταγωγής σήματος MOPIAKH BIOΛOΓIA ΦAPMAKEYTIKHΣ ΔIAΛEΞΕΙΣ 10-12 Oδοί και μηχανισμοί ευκαρυωτικής μεταγωγής σήματος (Πως γίνονται αντιληπτά τα μηνύματα και πως δίδονται οι απαντήσεις) Δρ. Xρήστος Παναγιωτίδης, Tµήµα Φαρµακευτικής

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 20 Η ρύθμιση της γονιδιακής έκφρασης στους ευκαρυωτικούς οργανισμούς

Κεφάλαιο 20 Η ρύθμιση της γονιδιακής έκφρασης στους ευκαρυωτικούς οργανισμούς Κεφάλαιο 20 Η ρύθμιση της γονιδιακής έκφρασης στους ευκαρυωτικούς οργανισμούς Πυρίνας ανθρώπινου μεσοφασικού κυττάρου στον οποίο παρατηρούμε, με ανοσοφθορισμό, τη διάστικτη κατανομή της απακετυλάσης των

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΣΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΝΕΣΙΜΗ ΤΟΠΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΜΕΣΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΝΕΣΙΜΗ ΤΟΠΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΕΣΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΝΕΣΙΜΗ ΤΟΠΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΕΣΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Αυτό σημαίνει ότι χρησιμοποιούμε μόνο ενέσιμα φάρμακα και μόνο στο σημείο που πάσχει. ΜΕΣΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Ξεκίνησε στη λογική του γιατί να μη χορηγήσω ένα αντιφλεγμονώδες

Διαβάστε περισσότερα

Ενδείξεις μέτρησης εκπνεομένου NO στα παιδιά

Ενδείξεις μέτρησης εκπνεομένου NO στα παιδιά Ενδείξεις μέτρησης εκπνεομένου NO στα παιδιά Ε.Παρασκάκης Eπικ. Καθηγητής Παιδιατρικής Μονάδα Αναπνευστικών Νοσημάτων Παίδων Παιδιατρική Κλινική Πανεπιστημίου Θράκης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παρακολούθηση αρκετών αναπνευστικών

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της οξειδάσης της ξανθίνης. στην οξειδοαναγωγική κατάσταση κατά την άσκηση

Ο ρόλος της οξειδάσης της ξανθίνης. στην οξειδοαναγωγική κατάσταση κατά την άσκηση Ο ρόλος της οξειδάσης της ξανθίνης στην οξειδοαναγωγική κατάσταση κατά την άσκηση Αριστείδης Σ. Βεσκούκης, PhD Βιοχημικός - Βιοτεχνολόγος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Τμήμα Βιοχημείας & Βιοτεχνολογίας Εργαστήριο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ

ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ 1 ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ Δ. Κιόρτσης Ενδοκρινολόγος Αν. Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Παν/μίου Ιωαννίνων European SCOPE fellow 1η ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΕΠΙΠΟΛΑΣΜΟΥ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ Ελληνική Ιατρική

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙΔΙΚΟΥ ΑΣΘΜΑΤΟΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙΔΙΚΟΥ ΑΣΘΜΑΤΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή διατριβή Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙΔΙΚΟΥ ΑΣΘΜΑΤΟΣ Φιλίππου Άντρη Λευκωσία 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ

Διαβάστε περισσότερα

Η Α ΕΝΟΫΠΟΦΥΣΗ: OI ΓΟΝΑ ΟΤΡΟΠΙΝΕΣ (FSH, LH) ΚΑΙ Η ΠΡΟΛΑΚΤΙΝΗ (PRL)

Η Α ΕΝΟΫΠΟΦΥΣΗ: OI ΓΟΝΑ ΟΤΡΟΠΙΝΕΣ (FSH, LH) ΚΑΙ Η ΠΡΟΛΑΚΤΙΝΗ (PRL) Η Α ΕΝΟΫΠΟΦΥΣΗ: OI ΓΟΝΑ ΟΤΡΟΠΙΝΕΣ (FSH, LH) ΚΑΙ Η ΠΡΟΛΑΚΤΙΝΗ (PRL) Κωνσταντίνος Καλλαράς Ιατρός Παθολόγος Καθηγητής Φυσιολογίας Εργαστήριο Πειραματικής Φυσιολογίας Ιατρικής Σχολής Α.Π.Θ. FSH:ΜΒ 33000,

Διαβάστε περισσότερα

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα).

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). ΒΙΟΛΟΓΙΑ Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). Είδη οργανισμών Υπάρχουν δύο είδη οργανισμών: 1. Οι μονοκύτταροι, που ονομάζονται μικροοργανισμοί

Διαβάστε περισσότερα

Παρακολούθηση και εκτίµηση της έκθεσης σε καρκινογόνες χηµικές ουσίες, και των αντιστοίχων κινδύνων, στον εργασιακό χώρο

Παρακολούθηση και εκτίµηση της έκθεσης σε καρκινογόνες χηµικές ουσίες, και των αντιστοίχων κινδύνων, στον εργασιακό χώρο Παρακολούθηση και εκτίµηση της έκθεσης σε καρκινογόνες χηµικές ουσίες, και των αντιστοίχων κινδύνων, στον εργασιακό χώρο Σ. Κυρτόπουλος, Εργαστήριο Χηµικής Καρκινογένεσης και Γενετικής Τοξικολογίας, Ινστιτούτο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Οι οργανισμοί εξασφαλίζουν ενέργεια, για τις διάφορες λειτουργίες τους, διασπώντας θρεπτικές ουσίες που περιέχονται στην τροφή τους. Όμως οι φωτοσυνθετικοί

Διαβάστε περισσότερα

ρευστότητα (εξασφαλίζεται µε τα φωσφολιπίδια)

ρευστότητα (εξασφαλίζεται µε τα φωσφολιπίδια) Λειτουργίες Πλασµατική µεµβράνη οριοθέτηση του κυττάρου εκλεκτική διαπερατότητα ή ηµιπερατότητα αναγνώριση και υποδοχή µηνυµάτων πρόσληψη και αποβολή ουσιών Πλασµατική µεµβράνη Ιδιότητες σταθερότητα ρευστότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ. Γιώργος Ανωγειανάκις Εργαστήριο Πειραματικής Φυσιολογίας 2310-999054 (προσωπικό) 2310-999185 (γραμματεία) anogian@auth.

ΓΕΝΙΚΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ. Γιώργος Ανωγειανάκις Εργαστήριο Πειραματικής Φυσιολογίας 2310-999054 (προσωπικό) 2310-999185 (γραμματεία) anogian@auth. ΓΕΝΙΚΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ Γιώργος Ανωγειανάκις Εργαστήριο Πειραματικής Φυσιολογίας 2310-999054 (προσωπικό) 2310-999185 (γραμματεία) anogian@auth.gr Σύνοψη των όσων εξετάσαμε για τους ιοντικούς διαύλους: 1. Διαπερνούν

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΙΦΝΙΔΙΟΥ ΒΡΕΦΙΚΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ

ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΙΦΝΙΔΙΟΥ ΒΡΕΦΙΚΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΙΦΝΙΔΙΟΥ ΒΡΕΦΙΚΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ Ονοματεπώνυμο: Λοϊζιά Ελένη Λεμεσός 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Το Βιολογικό Ρολόι: Θεµελιώδης Ρυθµιστής της Φυσιολογίας των Οργανισµών

Το Βιολογικό Ρολόι: Θεµελιώδης Ρυθµιστής της Φυσιολογίας των Οργανισµών Ιούλιος 2005 Το Βιολογικό Ρολόι: Θεµελιώδης Ρυθµιστής της Φυσιολογίας των Οργανισµών ρ. Α. Προµπονά Εργαστήριο Ρύθµισης της Μεταγραφής από το Βιολογικό Ρολόι Κιρκαδικό Ρολόι Ρυθµοί µε περίοδο ~ 24 ωρών

Διαβάστε περισσότερα

Λέκτορας Εργαστήριο Ιστολογίας-Εµβρυολογίας

Λέκτορας Εργαστήριο Ιστολογίας-Εµβρυολογίας Πλακούντας Σοφία Χαβάκη Λέκτορας Εργαστήριο Ιστολογίας-Εµβρυολογίας Πλακούντας Προσωρινό και δυναµικό όργανο Λειτουργίες πλακούντα Μεταφορά ουσιών και αερίων: από µητέρα προς έµβρυο (θρεπτικές ουσίες,

Διαβάστε περισσότερα

Πεπτικός σωλήνας Κύρια λειτουργία του είναι η εξασφάλιση του διαρκούς ανεφοδιασμού του οργανισμού με νερό, ηλεκτρολύτες και θρεπτικά συστατικά.

Πεπτικός σωλήνας Κύρια λειτουργία του είναι η εξασφάλιση του διαρκούς ανεφοδιασμού του οργανισμού με νερό, ηλεκτρολύτες και θρεπτικά συστατικά. Πεπτικός σωλήνας Κύρια λειτουργία του είναι η εξασφάλιση του διαρκούς ανεφοδιασμού του οργανισμού με νερό, ηλεκτρολύτες και θρεπτικά συστατικά. Στον πεπτικό σωλήνα πραγματοποιείται ο τεμαχισμός της τροφής

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Ραδιενέργειας Περιβάλλοντος ΙΠΤΑ ΕΚΕΦΕ Δ. Στοιχειακή ανάλυση ατμοσφαιρικού αερολύματος. Καταμερισμός των πηγών εκπομπής

Εργαστήριο Ραδιενέργειας Περιβάλλοντος ΙΠΤΑ ΕΚΕΦΕ Δ. Στοιχειακή ανάλυση ατμοσφαιρικού αερολύματος. Καταμερισμός των πηγών εκπομπής Στοιχειακή ανάλυση ατμοσφαιρικού αερολύματος Καταμερισμός των πηγών εκπομπής Δρ. Αγγελική Καρανάσιου Επιβάρυνση της Ατμόσφαιρας Αυξημένες συγκεντρώσεις αιωρούμενων σωματιδίων (Α.Σ.) Υπερβάσεις των θεσπισμένων

Διαβάστε περισσότερα

Φλοιοτρόπος ορμόνη ή Κορτικοτροπίνη (ACTH) και συγγενή πεπτίδια

Φλοιοτρόπος ορμόνη ή Κορτικοτροπίνη (ACTH) και συγγενή πεπτίδια ΕΠΙΝΕΦΡΙΔΙΑ Φλοιοτρόπος ορμόνη ή Κορτικοτροπίνη (ACTH) και συγγενή πεπτίδια 39 αμινοξέα Μ.Β. 4500 προοπιομελανοκορτίνη(pomc) 1. κορτικοτροπίνη (ACTH), 2. β λιποτροφίνη (β LPH), 3. γ λιποτροφίνη (γ LPH),

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΔΟΜΕΣ - ΤΟ ΚΥΤΤΑΡΟ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΔΟΜΕΣ - ΤΟ ΚΥΤΤΑΡΟ ΤΕΙ ΠΑΤΡΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΑΝΑΤΟΜΙΑ I ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : Γεράσιμος Π. Βανδώρος ΒΑΣΙΚΕΣ ΔΟΜΕΣ - ΤΟ ΚΥΤΤΑΡΟ Οι βασικές δομές που εξετάζουμε στην ανατομία μπορούν ιεραρχικά να ταξινομηθούν ως εξής:

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΖΩΩΝ. Αρχιτομία. Αγενής αναπαραγωγή. Παρατομία. Εκβλάστηση. Εγγενής αναπαραγωγή Διπλοφασικός κύκλος.

Η ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΖΩΩΝ. Αρχιτομία. Αγενής αναπαραγωγή. Παρατομία. Εκβλάστηση. Εγγενής αναπαραγωγή Διπλοφασικός κύκλος. Η ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΖΩΩΝ Αρχιτομία Αγενής αναπαραγωγή Παρατομία Εκβλάστηση Εγγενής αναπαραγωγή Απλοφασικός κύκλος Διπλοφασικός κύκλος Ισογαμία Ανισογαμία Ωογαμία Η ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ελεύθερες ρίζες και αντιοξειδωτικά

Ελεύθερες ρίζες και αντιοξειδωτικά Ελεύθερες ρίζες και αντιοξειδωτικά Κατά τη διάρκεια των φυσιολογικών ανθρώπινων διεργασιών παραγωγή ενέργειας, αποτοξίνωση από τοξικές ουσίες και ανοσολογική απόκριση, παράγονται από τον οργανισµό ελεύθερες

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ Α Α1. β Α2. δ Α3. α Α4. α Α5. γ

ΘΕΜΑ Α Α1. β Α2. δ Α3. α Α4. α Α5. γ ΘΕΜΑ Α Α1. β Α2. δ Α3. α Α4. α Α5. γ ΘΕΜΑ B B1. Η συχνότητα των ετερόζυγων ατόμων με δρεπανοκυτταρική αναιμία ή β- θαλασσαιμία είναι αυξημένη σε περιοχές όπως οι χώρες της Μεσογείου, της Δυτικής και Ανατολικής

Διαβάστε περισσότερα

1. Εισαγωγή στο Κύτταρο

1. Εισαγωγή στο Κύτταρο 1. Εισαγωγή στο Κύτταρο 1.1. Ορισμός του κυττάρου. Το κύτταρο είναι η δομική και λειτουργική μονάδα της ζωής (σχήμα 1). Το κύτταρο αποτελεί τη βάση της δομικής και λειτουργικής οργάνωσης ενός οργανισμού.

Διαβάστε περισσότερα

ΘΗΛΑΣΜΟΣ-ΑΛΛΕΡΓΙΑ. Π Α Ι Ο Γ Α ς Τ Ρ Ε Ν Τ Ε Ρ Ο Λ Ο Γ Ο ς

ΘΗΛΑΣΜΟΣ-ΑΛΛΕΡΓΙΑ. Π Α Ι Ο Γ Α ς Τ Ρ Ε Ν Τ Ε Ρ Ο Λ Ο Γ Ο ς ΘΗΛΑΣΜΟΣ-ΑΛΛΕΡΓΙΑ Κ Α Ρ Α Γ Κ Ι Ο Ζ Ο Γ Λ Ο Υ - Λ Α Μ Π Ο Υ Η Θ Ω Μ Α Η Π Α Ι Ο Γ Α ς Τ Ρ Ε Ν Τ Ε Ρ Ο Λ Ο Γ Ο ς Πρωτεϊνες γάλατος αγελάδος % συνόλου % Καζείνη % Λεύκωμα ορού Ειδική απάντηση % περιπτ. ΑΓΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΡΩΤΙΔΩΝ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΑΚΧΑΡΟΥ

ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΡΩΤΙΔΩΝ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΑΚΧΑΡΟΥ ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΡΩΤΙΔΩΝ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΑΚΧΑΡΟΥ ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΥ ΑΘΗΝΑ 2010 1 ΣΚΟΠΟΣ Η ανάλυση και μελέτη της μοριακής δομής των καρωτίδων αρτηριών με υπέρυθρη φασματοσκοπία. Η εξαγωγή συμπερασμάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Θέµα 1 ο 1. Τα άτοµα που είναι ετερόζυγα για τη β-θαλασσαιµία: α. Εµφανίζουν ήπια αναιµία β. Έχουν ευαισθησία στην ελονοσία γ. Συνθέτουν µεγάλη ποσότητα HbF δ.

Διαβάστε περισσότερα

Σας αποστέλλουμε τις προτεινόμενες απαντήσεις που αφορούν τα θέματα της Βιολογίας Γενικής Παιδείας των Ημερησίων Γενικών Λυκείων και ΕΠΑΛ (Ομάδας Β ).

Σας αποστέλλουμε τις προτεινόμενες απαντήσεις που αφορούν τα θέματα της Βιολογίας Γενικής Παιδείας των Ημερησίων Γενικών Λυκείων και ΕΠΑΛ (Ομάδας Β ). Αθήνα, 30/5/2014 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΝΩΣΗ ΒΙΟΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ Σας αποστέλλουμε τις προτεινόμενες απαντήσεις που αφορούν τα θέματα της Βιολογίας Γενικής Παιδείας των Ημερησίων Γενικών Λυκείων και ΕΠΑΛ (Ομάδας Β ). Η

Διαβάστε περισσότερα

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή;

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Στις αρχές της δεκαετίας του 1950 ξεκίνησε μία μεγάλη έρευνα, γνωστή ως η μελέτη των 7 χωρών, όπου μελετήθηκαν οι διατροφικές συνήθειες ανθρώπων από τις εξής

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΕΡΓΙΑ: Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟΣ;

ΑΛΛΕΡΓΙΑ: Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟΣ; ΑΛΛΕΡΓΙΑ: Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟΣ; Αλλεργία, όπως ορίζει και η λέξη, σημαίνει άλλο έργο. Είναι η μη αναμενόμενη αντίδραση του ανοσιακού συστήματος του οργανισμού εναντίον ακίνδυνων

Διαβάστε περισσότερα

Ατυπία Υπερπλασία- Δυσπλασία. Κίττυ Παυλάκη

Ατυπία Υπερπλασία- Δυσπλασία. Κίττυ Παυλάκη Ατυπία Υπερπλασία- Δυσπλασία Κίττυ Παυλάκη Jeanne Calment Κάπνιζε µέχρι τα 117 Πέθανε στα 122 Η σωστή λειτουργία των οργανισµών απαιτεί τη δυνατότητα προσαρµογής των κυττάρων και κατά συνέπεια και των

Διαβάστε περισσότερα

ΓΗ ΚΑΙ ΣΥΜΠΑΝ. Εικόνα 1. Φωτογραφία του γαλαξία μας (από αρχείο της NASA)

ΓΗ ΚΑΙ ΣΥΜΠΑΝ. Εικόνα 1. Φωτογραφία του γαλαξία μας (από αρχείο της NASA) ΓΗ ΚΑΙ ΣΥΜΠΑΝ Φύση του σύμπαντος Η γη είναι μία μονάδα μέσα στο ηλιακό μας σύστημα, το οποίο αποτελείται από τον ήλιο, τους πλανήτες μαζί με τους δορυφόρους τους, τους κομήτες, τα αστεροειδή και τους μετεωρίτες.

Διαβάστε περισσότερα

Μηχανισμοί Μεταμεταγραφικού Ελέγχου

Μηχανισμοί Μεταμεταγραφικού Ελέγχου Μηχανισμοί Μεταμεταγραφικού Ελέγχου Δημήτρης Λ. Κοντογιάννης, PhD Ερευνητής Β, Ινστιτούτο Ανοσολογίας ΕΕΠΑ Αθήνα 6-2-2010 Crowne-Plaza Μεταμεταγραφικοί Μηχανισμοί Χρήσης- Τα Βασικά... ΕΕΠΑ Αθήνα 6-2-2010

Διαβάστε περισσότερα

Συσχέτιση Περιοδοντικών Λοιμώξεων με Συστηματικά Νοσήματα

Συσχέτιση Περιοδοντικών Λοιμώξεων με Συστηματικά Νοσήματα Συσχέτιση Περιοδοντικών Λοιμώξεων με Συστηματικά Νοσήματα Πέτρος Δ. Δαμουλής, D.M.D., D.M.Sc. Περιοδοντολόγος Επισκέπτης Καθηγητής Πανεπιστημίου Tufts, ΗΠΑ Η Περιοδοντική Νόσος είναι μία Λοίμωξη που προκαλείται

Διαβάστε περισσότερα

Ανθρώπινο σώμα: 1200 gr Ca. 99% στα οστά και τα δόντια Το υπόλοιπο βρίσκεται στους ιστούς

Ανθρώπινο σώμα: 1200 gr Ca. 99% στα οστά και τα δόντια Το υπόλοιπο βρίσκεται στους ιστούς ΡΥΘΜΙΣΗ ΑΣΒΕΣΤΙΟΥ Ανθρώπινο σώμα: 1200 gr Ca 99% στα οστά και τα δόντια Το υπόλοιπο βρίσκεται στους ιστούς ΡΟΛΟΣ ΕΞΩΚΥΤΤΑΡΙΟΥ Ca ++ Μυϊκή συστολή Συναπτική διαβίβαση Συσσώρευση αιμοπεταλίων Πήξη του αίματος

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Βιολογίας Γενική Παιδεία Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Βιολογίας Γενική Παιδεία Γ Λυκείου 2000 Ζήτηµα 1ο Θέµατα Βιολογίας Γενική Παιδεία Γ Λυκείου 2000 Στις ερωτήσεις 1-5 να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Οι ιοί είναι :

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη της έκφρασης του ογκοκατασταλτικού γονιδίου Cyld στον καρκίνο του μαστού

Μελέτη της έκφρασης του ογκοκατασταλτικού γονιδίου Cyld στον καρκίνο του μαστού Σχολή Θετικών Επιστημών Τμήμα Βιολογίας Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών Κατεύθυνση: Εφαρμοσμένη γενετική και βιοτεχνολογία ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Μελέτη της έκφρασης του ογκοκατασταλτικού γονιδίου

Διαβάστε περισσότερα

Επανάληψη πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα

Επανάληψη πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα Επανάληψη πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα 2013-2014 Θέματα πολλαπλής επιλογής Κύτταρα όμοια μορφολογικά και λειτουργικά αποτελούν α. ένα όργανο. β. ένα ιστό. γ. ένα οργανισμό. δ. ένα σύστημα οργάνων.

Διαβάστε περισσότερα

AMINEMAX και ΤΡΟΠΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ

AMINEMAX και ΤΡΟΠΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ AMINEMAX και ΤΡΟΠΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ Το AMINΕMAX παραλαμβάνεται από κανονική ενζυματική υδρόλυση με πρώτες ύλες από σπόρους σιτηρών και καλαμποκιού σε ισορροπία με μείγμα από ειδικά ένζυμα ( Έξω πρωτει πρωτεΐνάσες-

Διαβάστε περισσότερα

Μικροοργανισμοί. Οι μικροοργανισμοί διακρίνονται σε: Μύκητες Πρωτόζωα Βακτήρια Ιούς

Μικροοργανισμοί. Οι μικροοργανισμοί διακρίνονται σε: Μύκητες Πρωτόζωα Βακτήρια Ιούς Μικροοργανισμοί Οι μικροοργανισμοί διακρίνονται σε: Μύκητες Πρωτόζωα Βακτήρια Ιούς Παθογόνοι μικροοργανισμοί Παθογόνοι μικροοργανισμοί ονομάζονται οι μικροοργανισμοί που χρησιμοποιούν τον άνθρωπο ως ξενιστή

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΑΝΘΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΜΕΛΕΤΗ ΑΝΘΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ: ΜΟΡΙΑΚΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ: ΤΣΕΖΟΥ ΑΣΠΑΣΙΑ ΜΕΛΕΤΗ ΑΝΘΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Βασίλης, PhD Λάρισα, 2012 ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΜΑΣΤΟΥ Αποτελεί την πιο κοινή μορφή

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Βιολογίας Γενική Παιδεία Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Βιολογίας Γενική Παιδεία Γ Λυκείου 2000 Θέµατα Βιολογίας Γενική Παιδεία Γ Λυκείου 2000 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Ζήτηµα 1ο Στις ερωτήσεις 1-5 να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Οι

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΕΠΕΝΕΡΓΕΙΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΔΡΑΣΕΩΣ

ΟΙ ΕΠΕΝΕΡΓΕΙΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΔΡΑΣΕΩΣ ΟΙ ΕΠΕΝΕΡΓΕΙΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΔΡΑΣΕΩΣ ΤΩΝ ΟΡΜΟΝΩΝ Κωνσταντίνος Καλλαράς Ιατρός Παθολόγος Καθηγητής Φυσιολογίας Εργαστήριο Πειραματικής Φυσιολογίας Ιατρικής Σχολής Α.Π.Θ. Γενικές έννοιες Ενδοκρινής έκκριση

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο H XHΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Χημεία της ζωής 1

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο H XHΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Χημεία της ζωής 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο H XHΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ Χημεία της ζωής 1 2.1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΧΗΜΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Η Βιολογία μπορεί να μελετηθεί μέσα από πολλά και διαφορετικά επίπεδα. Οι βιοχημικοί, για παράδειγμα, ενδιαφέρονται περισσότερο

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

Ασφάλεια στις ιατρικές πράξεις: Ακριβή πολυτέλεια ή προσιτή αναγκαιότητα; Δρ. Φιλήμων Τυλλιανάκης Διευθυντής Marketing ΜΑΓΕΙΡΑΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΑ Α.Ε.

Ασφάλεια στις ιατρικές πράξεις: Ακριβή πολυτέλεια ή προσιτή αναγκαιότητα; Δρ. Φιλήμων Τυλλιανάκης Διευθυντής Marketing ΜΑΓΕΙΡΑΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΑ Α.Ε. Ασφάλεια στις ιατρικές πράξεις: Ακριβή πολυτέλεια ή προσιτή αναγκαιότητα; Δρ. Φιλήμων Τυλλιανάκης Διευθυντής Marketing ΜΑΓΕΙΡΑΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΑ Α.Ε. Μικρά γεγονότα της καθημερινότητάς μας, μπορεί να προκαλέσουν

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγή, απομόνωση και καθαρισμός της φαρμακευτικής πρωτεΐνης.

Παραγωγή, απομόνωση και καθαρισμός της φαρμακευτικής πρωτεΐνης. ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2004 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1o 1. δ 2. β 3. β 4. γ 5. δ ΘΕΜΑ 2o 1. Σχολικό βιβλίο, σελ.

Διαβάστε περισσότερα

Υγιεινή. Ρύπανση περιβάλλοντος. Λεοτσινίδης Μιχάλης Καθηγητής Υγιεινής Ιατρική Σχολή Πανεπιστήμιο Πατρών

Υγιεινή. Ρύπανση περιβάλλοντος. Λεοτσινίδης Μιχάλης Καθηγητής Υγιεινής Ιατρική Σχολή Πανεπιστήμιο Πατρών Υγιεινή Ρύπανση περιβάλλοντος Λεοτσινίδης Μιχάλης Καθηγητής Υγιεινής Ιατρική Σχολή Πανεπιστήμιο Πατρών ΡΥΠΑΝΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Ρύπανση: χαρακτηρίζεται η ανεπιθύμητη αλλαγή των φυσικών, χημικών, ραδιολογικών

Διαβάστε περισσότερα

Ρυθμιστές της Αύξησης των Φυτών BRs, )

Ρυθμιστές της Αύξησης των Φυτών BRs, ) Ρυθμιστές της Αύξησης των Φυτών BRs, ) 1 Πορεία παρουσίασης των Καθοριστικοί Σταθμοί BRs στην ανακάλυψη των ΒRs Δομή των κυριότερων ενδογενών μορφών Μεταβολισμός των BRs Βιοσύνθεση Διακίνηση Καταβολισμός

Διαβάστε περισσότερα

Άλλες λέξεις που χρησιμοποιούνται: Συμπληρώματα διατροφής, λειτουργικά τρόφιμα.

Άλλες λέξεις που χρησιμοποιούνται: Συμπληρώματα διατροφής, λειτουργικά τρόφιμα. Τι είναι τα Neutracuticals Καλυβιανάκης ηµήτρης Ουρολόγος L/O/G/O ήλωση συµφερόντων Καµία L/O/G/O Ορισμός Άλλες λέξεις που χρησιμοποιούνται: Συμπληρώματα διατροφής, λειτουργικά τρόφιμα. Προέρχεται από

Διαβάστε περισσότερα

Γενικές αρχές µεταβίβασης του ορµονικού σήµατος ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΜΟΥΤΣΑΤΣΟΥ

Γενικές αρχές µεταβίβασης του ορµονικού σήµατος ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΜΟΥΤΣΑΤΣΟΥ 26 Γενικές αρχές µεταβίβασης του ορµονικού σήµατος ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΜΟΥΤΣΑΤΣΟΥ Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Εργαστήριο Βιολογικής Χημείας Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η αλµατώδης ανάπτυξη στην διελεύκανση

Διαβάστε περισσότερα

Σκελετικό σύστημα. Λειτουργίες: 1. Στηρικτικό πλαίσιο του σώματος των ζώων 2. Κινητική ποικιλομορφία. 2. Σκληροί σκελετοί

Σκελετικό σύστημα. Λειτουργίες: 1. Στηρικτικό πλαίσιο του σώματος των ζώων 2. Κινητική ποικιλομορφία. 2. Σκληροί σκελετοί Σκελετικό σύστημα Λειτουργίες: 1. Στηρικτικό πλαίσιο του σώματος των ζώων 2. Κινητική ποικιλομορφία Τύποι: 1. Υδροστατικοί σκελετοί 2. Σκληροί σκελετοί Ενδοσκελετός Εξωσκελετός Σκελετικό σύστημα υδροστατικοί

Διαβάστε περισσότερα