Superior Semicircular Canal Dehiscence Syndrome

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Superior Semicircular Canal Dehiscence Syndrome"

Transcript

1 Otorhinolaryngologia - Head and Neck Surgery Issue 51, January - February - March 2013, pages 7-12 review REVIEW Superior Semicircular Canal Dehiscence Syndrome Σύνδρομο του οστικού ελλείμματος του άνω ημικύκλιου σωλήνα Veros Κ., Blioskas S., Psillas G., Vital I., Tsaligopoulos M., Markou Κ. 1st Department of Otorhinolaryngology - Head and Neck Surgery, AHEPA Hospital, Aristotle University of Thessaloniki, 1 Stilponos Kyriakidi St, Thessaloniki, Greece. Βέρος Κ., Μπλιόσκας Σ., Ψύλλας Γ., Βιτάλ Ι., Τσαλιγόπουλος Μ., Μάρκου Κ. Α Πανεπιστημιακή ΩΡΛ Κλινική, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, ΠΓΝΘ «ΑΧΕΠΑ» Author for correspondence: Konstantinos Markou, 1st Department of Otorhinolaryngology - Head and Neck Surgery, AHEPA Hospital, Aristotle University of Thessaloniki, 1 Stilponos Kyriakidi St, Thessaloniki, Greece, , Συγγραφέας υπεύθυνος επικοινωνίας: Μάρκου Κων/νος, Α Πανεπιστημιακή ΩΡΛ Κλινική, ΠΓΝΘ «ΑΧΕΠΑ», Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, Στ. Κυριακίδη 1, 54636, Θεσσαλονίκη, , abstract Superior canal dehiscence syndrome is a recently described disease that results from the absence of bone over the superior semicircular canal which leads to direct communication between the canal s perilymphatic space and intra-cranial space. It is characterized by a wide range of symptoms both auditory and vestibular. Symptoms may include sound and pressure induced vertigo, hyperacusis to bone conducted sounds and conductive hearing loss with normal acoustic reflexes. Diagnosis is reached by a directed history and documentation of sound and pressure evoked upward and torsional nystagmus, and confirmed by radiology. Acoustic reflexes and vestibular evoked myogenic potentials are a valuable aid in the identification of patients with an apparent conductive loss with normal acoustic reflexes. Yet, patients often undergo multiple investigations or inappropriate treatments, due to misdiagnosis. Current treatment approaches involve patient s reassurance and avoidance of the precipitating stimuli. Surgical intervention like canal plugging or dehiscence resurfacing, is also considered. Keywords: superior semi-circular canal, dehiscence, disequilibrium, sound induced vertigo Περίληψη Το σύνδρομο του οστικού ελλείμματος του άνω ημικύκλιου σωλήνα αποτελεί μια προσφάτως περιγραφείσα νοσολογική οντότητα, που οφείλεται στην έλλειψη οστού από την οροφή του άνω ημικύκλιου σωλήνα με αποτέλεσμα τη μη φυσιολογική επικοινωνία του περιλεμφικού χώρου με το μέσο κρανιακό βόθρο. Το σύνδρομο χαρακτηρίζεται από μια πληθώρα συμπτωμάτων τόσο ακοολογικών όσο και αιθουσαίων. Η συμπτωματολογία του είναι δυνατόν να περιλαμβάνει ίλιγγο που προκαλείται από ηχητικά ερεθίσματα ή ερεθίσματα πίεσης, υπερακουσία που αφορά την οστέινη αγωγή και βαρηκοία αγωγιμότητας με φυσιολογικά ακουστικά αντανακλαστικά. Το λεπτομερές ιστορικό και η διαπίστωση κατά την κλινική εξέταση νυσταγμού προκαλούμενου από ηχητικά ερεθίσματα ή ερεθίσματα πίεσης, θα κατευθύνουν τη διάγνωση, η οποία θα επιβεβαιωθεί από τα απεικονιστικά ευρήματα. Επιπλέον, τα ακουστικά αντανακλαστικά και τα αιθουσαία μυογενή προκλητά δυναμικά αποτελούν χρήσιμο βοήθημα στη διερεύνηση ασθενών με βαρηκοΐα αγωγιμότητας στα πλαίσια του συνδρόμου. Παρόλα αυτά δεν είναι σπάνια η λανθασμένη διάγνωση του συνδρόμου, με αποτέλεσμα οι ασθενείς συχνά να υποβάλλονται σε μια πληθώρα περιττών εξετάσεων ή και ακατάλληλων θεραπευτικών προσεγγίσεων. Η θεραπεία του συνδρόμου περιλαμβάνει αφενός το καθησυχασμό των ασθενών και αφετέρου προληπτικά μέτρα όπως η αποφυγή ερεθισμάτων που προκαλούν τη συμπτωματολογία. Τέλος, διάφορες χειρουργικές τεχνικές όπως η έμφραξη του ημικύκλιου σωλήνα και η αποκατάσταση της επιφάνειάς του στη περιοχή του συριγγίου, έχουν επίσης προταθεί. Λέξεις Κλειδιά: άνω ημικύκλιος σωλήνας, συρίγγιο, αστάθεια, ίλιγγος. Εισαγωγή Το σύνδρομο του οστικού ελλείμματος του άνω ημικύκλιου σωλήνα (Superior Canal Dehiscence Syndrome SCD) αποτελεί μία πρόσφατα αναγνωρισμένη κλινική οντότητα, η οποία χαρακτηρίζεται από ποικιλία συμπτωμάτων από το αιθουσαίο σύστημα καθώς και ακουολογικών συμπτωμάτων και οφείλεται στη μη φυσιολογική επικοινωνία του περιλεμφικού χώρου με το μέσο κρανιακό βόθρο («τρίτη θυρίδα») λόγω της απουσίας της οστέινης οροφής του άνω ημικύκλιου σωλήνα. Περιγράφηκε για πρώτη φορά από τον Minor το , με την αναφορά 8 περιπτώσεων ασθενών με ίλιγγο και ταλαντοψία, μετά από έντονα ηχητικά ερεθίσματα (φαινόμενο Tullio), μεταβολές στην πίεση 7

2 του μέσου ωτός (σημείο Hennebert) ή/και μεταβολές της ενδοκράνιας πίεσης. Έκτοτε, αναφέρθηκαν αρκετές άλλες περιπτώσεις ασθενών ενώ μελετήθηκε ακτινολογικά, ιστολογικά και ηλεκτροφυσιολογικά η παθοφυσιολογία του συνδρόμου. Η ποικιλία και η ιδιαιτερότητα των εκδηλώσεων επιβάλει τον υψηλό βαθμό υποψίας για την διάγνωση του συνδρόμου. Σκοπός του παρόντος άρθρου είναι η παρουσίαση της νέας αυτής κλινικής οντότητας μέσω της ανασκόπηση της διεθνούς βιβλιογραφίας. Ιστορική αναδρομή Φαινόμενο Tullio Για πάνω από 100 χρόνια είναι γνωστό πως σε ορισμένες παθολογικές καταστάσεις, η μετάδοση ήχου ή πίεσης στο έσω ους μπορεί να οδηγήσει σε ενεργοποίηση του αιθουσαίου συστήματος. Οι πρώτες περιγραφές αιθουσαίων συμπτωμάτων μετά από επίδραση ακουστικού ερεθίσματος έγιναν το 1899 από τον Deetjen 2 και το 1916 από τον Richard 3. Το 1929 ο Tullio 4 παρατήρησε, με πειράματα σε διάφορα ζώα, ότι η θυριδοποίηση των ημικυκλίων σωλήνων προκαλούσε κινήσεις των οφθαλμών και του κεφαλιού μετά από εφαρμογή ηχητικού ερεθίσματος, αντίδραση η οποία καταργούνταν με την εφαρμογή κοκαΐνης στη λήκυθο των ημικυκλίων σωλήνων. Οι παρατηρήσεις αυτές επιβεβαιώθηκαν πειραματικά και το 1935 από τον Huizinga 5. Τις επόμενες δεκαετίες ακολούθησαν σποραδικές αναφορές περιπτώσεων ασθενών, κυρίως με συρίγγια λόγω παθολογίας του μέσου ωτός ή ως αποτέλεσμα χειρουργικής αντιμετώπισης της νόσου Meniere, οι οποίοι εμφάνιζαν το φαινόμενο Tullio 6,7. Το φαινόμενο Tullio ορίζεται ως η εμφάνιση ιλίγγου ή διαταραχής της ισορροπίας, που συνοδεύεται από κινήσεις των οφθαλμών ή/και της κεφαλής, ως αποτέλεσμα ηχητικού ερεθίσματος χαμηλής συχνότητας 8. Η παρουσία του έχει συσχετιστεί με τη συγγενή σύφιλη 9 ενώ έχει περιγραφεί σε περιπτώσεις νόσου Meniere, περιλεμφικού συριγγίου, χολοστεατώματος, νόσου Lyme και συγγενούς κώφωσης Το 1988 οι Brandt et al 15 περιέγραψαν με λεπτομέρεια τις διαταραχές ισορροπίας ενός ασθενούς που παρουσίαζε το φαινόμενο. Αν και αρχικά οι συγγραφείς απέδωσαν την εικόνα του ασθενούς σε έναν υπερ-κινητό αναβολέα, αργότερα βρέθηκε ότι ο ασθενής παρουσίαζε οστικό έλλειμμα στον άνω ημικύκλιο σωλήνα. Με τη βοήθεια της αξονικής τομογραφίας υπερ-υψηλής ανάλυσης (ultrahigh resolution computed tomography uhrct), οι Minor et al το 1998, αναγνώρισαν ότι το φαινόμενο Tullio εμφανιζόταν σε ασθενείς με οστικό έλλειμμα του άνω ημικύκλιου σωλήνα 1. Αιτιολογία - συχνότητα Η αιτιολογία και η φυσική εξέλιξη του οστικού ελλείμματος του άνω ημικύκλιου σωλήνα παραμένουν άγνωστες. Η θεωρία που αποδέχονται οι περισσότεροι συγγραφείς προτάθηκε από τον Carey et al το και προτείνει τη διαταραχή της οστικής ανάπτυξης ως αρχική αιτία του οστικού ελλείμματος. Σύμφωνα με τη μεγάλη αυτή μελέτη 1000 πτωματικών κροταφικών οστών, το οστό που καλύπτει τον άνω ημικύκλιο σωλήνα παραμένει λεπτό κατά τα 3 πρώτα χρόνια της ζωής. Σε περίπτωση αποτυχίας της ωρίμανσης του οστού αυτού (ίσως εξαιτίας της πίεσης από τον υπερκείμενο κροταφικό λοβό) μπορεί να δημιουργηθεί ένα αληθές οστικό έλλειμμα, το οποίο αργότερα στην ενήλικη ζωή (και υπό την πιθανή επίδραση τραύματος ή αυξημένης ενδοκράνιας πίεσης) να οδηγήσει στην κλινική εκδήλωση του συνδρόμου του άνω ημικύκλιου σωλήνα. Η θεωρία αυτή υποστηρίχθηκε από την ακτινολογική μελέτη ασθενών με αξονική τομογραφία υψηλής ανάλυσης (HRCT) 17 και επιπλέον από τη μελέτη παιδιατρικών πληθυσμών με οστικό έλλειμμα άνω ημικύκλιου σωλήνα 18,19. Αντίθετα, πρόσφατες ακτινολογικές μελέτες 20 υποστηρίζουν τον επίκτητο χαρακτήρα του συνδρόμου, πιθανώς ως αποτέλεσμα της σταδιακής, με την πρόοδο της ηλικίας, αφαλάτωσης των οστών ή ως επακόλουθο επαναλαμβανόμενων μικροτραυματισμών. Ένα παρόμοιο μοντέλο που έχει προταθεί, είναι αυτό σύμφωνα με το οποίο οι δύο παραπάνω μηχανισμοί συνυπάρχουν. Συγκεκριμένα υποστηρίζεται ότι σε ασθενείς με συγγενώς λεπτότερη οροφή του άνω ημικύκλιου σωλήνα (αλλά όχι παρουσία ελλείμματος), η επίδραση ενός «δεύτερου γεγονότος», όπως κακώσεις της κεφαλής, βήχας ή και τοκετός μπορεί να οδηγήσει, λόγω του τραυματισμού, σε ρήξη και εκδήλωση της συμπτωματολογίας του συνδρόμου 21. Τέλος, αναφορές έχουν προτείνει γενετικό υπόβαθρο του συνδρόμου 22, συχνά με αντικρουόμενα δεδομένα Η ακριβής συχνότητα του κλινικού συνδρόμου δεν είναι γνωστή. Η συχνότητα του ακτινολογικά διαπιστωμένου οστικού ελλείμματος του άνω ημικύκλιου σωλήνα κυμαίνεται από 3.6% - 8.5% των εξεταζόμενων κροταφικών οστών, ενώ έχει αναφερθεί και συχνότητα 13,7% στον παιδιατρικό πληθυσμό κάτω των 3 ετών 19. Αντιθέτως, η ιστολογικά αποδεδειγμένη συχνότητα του ελλείμματος στις μεγάλες σειρές πτωματικών κροταφικών οστών των Carey et al και Crovetto et al αναφέρεται να είναι 0,5%-0,6% 16,25. Η μελέτη των Carey et al έδειξε επίσης ότι στο 1,4% των κροταφικών οστών το πάχος του οστού ήταν τόσο λεπτό (<0.1mm) ώστε μπορούσε να εμφανίζεται ως έλλειμμα ακόμα και στην αξονική τομογραφία υψηλής ανάλυσης (HRCT) 16. Κλινική εικόνα Ο κλασσικός ορισμός του κλινικού συνδρόμου του οστικού ελλείμματος του άνω ημικύκλιου σωλήνα αφορά την εκδήλωση ιλίγγου και ταλαντοψίας προκαλούμενων από ισχυρά ηχητικά ερεθίσματα (φαινόμενο Tullio), από μεταβολές στην πίεση του έξω ακουστικού πόρου που μεταδίδονται στο μέσο ους (σημείο Hennebert) ή μετά από χειρισμούς Valsalva 1, Οι ασθενείς συχνά αναφέρουν ιστορικό κρανιοεγκεφαλικής κάκωσης προ της εκδήλωσης της συμπτωματολογίας τους ενώ πριν την περιγραφή του συνδρόμου κάποιοι ασθενείς είχαν υποβληθεί σε διερεύνηση για περιλεμφικό συρίγγιο ή αναβολοτομή χωρίς αποτέλεσμα 32. Οι εκδηλώσεις από το αιθουσαίο σύστημα και τα ακουολογικά συμπτώματα μπορούν να συνυπάρχουν σε διάφορους συνδυασμούς ή να εκδηλώνονται μεμονωμένα και με ποικίλη βαρύτητα. Επί του παρόντος, παραμένει άγνωστο το γιατί κάποιοι ασθενείς εμφανίζουν κυρίως συμπτώματα από το αιθουσαίο σύστημα, ενώ άλλοι κυρίως ακοολογικά συμπτώματα 22,32, με τους ερευνητές να επικεντρώνουν το ενδιαφέρον τους κυρίως στο μέγεθος και τη θέση του ελλείμματος 33. Συμπτώματα από το αιθουσαίο σύστημα Οι ασθενείς τυπικά αναφέρουν την εμφάνιση ιλίγγου και ταλαντοψίας, συχνά με κάθετο στροφικό χαρακτήρα 1, με παρατηρούμενες νυσταγμικές κινήσεις στο επίπεδο του άνω ημικύκλιου σωλήνα, μετά από έκθεση σε έντονους ήχους. Παρόμοια συμπτωματολογία μπορεί να εκδηλωθεί μετά από αύξηση της πίεσης του μέσου ωτός (εφαρμογή πίεσης στον τράγο, φύσημα της μύτης, Valsalva με κλειστούς ρώθωνες) ή/και μετά από μεταβολές της ενδοκράνιας πίεσης (ανύψωση βάρους, έντονη σωματική προσπάθεια, Valsalva με κλειστή γλωττίδα). Έχει αναφερθεί επίσης και εκδήλωση βραδυκαρδίας και υπότασης σε απάντηση των παραπάνω ερεθισμάτων ήχου και πίεσης 30. Πολλοί 8

3 ασθενείς, τέλος, αναφέρουν χρόνια διαταραχή της ισορροπίας, αστάθεια και δυσανεξία στις κινήσεις 1. Ακοολογικά συμπτώματα Το οστικό έλλειμμα του άνω ημικύκλιου σωλήνα αποτελεί μία από τις αιτίες της αναφερόμενης βαρηκοΐας αγωγιμότητας του έσω ωτός ( inner ear conductive hearing loss ) 22,32. Ο όρος (αν και η σαφήνεια και η χρήση του αμφισβητούνται) αφορά στην ύπαρξη χάσματος οστέινης αέρινης αγωγής με φυσιολογική λειτουργία του μέσου ωτός, που οφείλεται στη μείωση της αέρινης αγωγής και την αύξηση της οστέινης (<0dB HL) στις χαμηλές συχνότητες (<2kHz), λόγω της ύπαρξης της τρίτης θυρίδας, όπως θα αναλυθεί παρακάτω στην παθοφυσιολογία του συνδρόμου. Η ενίσχυση αυτή της οστέινης αγωγής εξηγεί το σύμπτωμα της υπερακουσίας σε ήχους που άγονται δια των οστών, όπως η δυνατότητα ακοής ενός τονοδότη τοποθετημένου στον αστράγαλο ή η δυνατότητα ακρόασης του χτυπήματος της πτέρνας κατά το βάδισμα 30,34. Οι ασθενείς αναφέρουν επίσης και κάποια «ιδιαίτερα» συμπτώματα όπως είναι η αυτοφωνία, η δυνατότητα ακρόασης ήχων του σώματος 35 (καρδιακοί ήχοι, κινήσεις οφθαλμών και αρθρώσεων) και οι εμβοές. Παθοφυσιολογία Η παθοφυσιολογία των εκδηλώσεων από το αιθουσαίο σύστημα και των ακοολογικών συμπτωμάτων του συνδρόμου αποτελούν αντικείμενο συζήτησης. Η επικρατούσα θεωρία προτείνει ότι το οστικό έλλειμμα του άνω ημικύκλιου σωλήνα αποτελεί μία «τρίτη κινητή θυρίδα» η οποία μεταβάλλει την μετάδοση της πίεσης στο έσω ους, επιτρέποντας στον άνω ημικύκλιο σωλήνα να απαντά σε ηχητικά ερεθίσματα και ερεθίσματα πίεσης 1. Ερεθίσματα που ασκούν θετική πίεση στην ωοειδή και στρογγύλη θυρίδα (δυνατοί ήχοι, πίεση στον τράγο, Valsalva με κλειστούς ρώθωνες) προκαλούν προς τα έξω (δηλαδή προς τον μέσο κρανιακό βόθρο) μετακίνηση του μεμβρανώδους άνω ημικύκλιου σωλήνα στο σημείο του οστικού ελλείμματος, με συνοδό λυκηθόφυγο ροή της ενδολέμφου. Αντίθετα, ερεθίσματα αρνητικής πίεσης (Valsalva με κλειστή γλωττίδα, αρνητική πίεση στον έξω ακουστικό πόρο) προκαλούν εισολκή του μεμβρανώδους σωλήνα στο σημείο του οστικού ελλείμματος με συνοδό λυκηθομόλο ροή της ενδολέμφου. Οι προκαλούμενες νυσταγμικές κινήσεις ακολουθούν τους νόμους του Ewald. Στην πρώτη περίπτωση η βραδεία φάση των νυσταγμικών κινήσεων έχει κατεύθυνση προς τα πάνω με στροφική κίνηση του άνω πόλου του βολβού προς το υγιές αυτί. Στη δεύτερη περίπτωση, η λυκηθομόλος ροή προκαλεί νυσταγμικές κινήσεις με κατεύθυνση της βραδείας φάσης προς τα κάτω με στροφική κίνηση του άνω πόλου του βολβού προς το πάσχον αυτί 36. Ακοολογικά, οι ασθενείς με έλλειμμα του άνω ημικύκλιου σωλήνα μπορεί να έχουν ουδό οστέινης αγωγιμότητας <0dB HL 30. Φαίνεται ότι στους ασθενείς αυτούς η τρίτη κινητή θυρίδα δρα ως ενισχυτής για τους αγόμενους δια των οστών ήχους Η διάχυση της ακουστικής ενέργειας διαμέσου της τρίτης θυρίδας προκαλεί τη μείωση της έντασης του ταξιδεύοντος κύματος στον κοχλία οδηγώντας σε μείωση της ακουστικής ευαισθησίας σε ήχους που μεταδίδονται μέσω της αέρινης αγωγής 39. Έτσι, προκαλείται μείωση της αέρινης αγωγής με ταυτόχρονη ενίσχυση της οστέινης αγωγής στις χαμηλές συχνότητες (<2000kHz) 16,17. Το παρατηρούμενο χάσμα αέρινης οστέινης αγωγής, με φυσιολογική λειτουργία του μέσου ωτός, έχει, όπως ειπώθηκε, περιγραφεί ως «βαρηκοΐα αγωγιμότητας του μέσου ωτός» ( inner ear conductive hearing loss ) 22,32, Διάγνωση Η διάγνωση του συνδρόμου του οστικού ελλείμματος του άνω ημικύκλιου σωλήνα αποτελεί πρόκληση δεδομένης της ποικιλίας και της ιδιαιτερότητας των κλινικών εκδηλώσεων, αλλά και της χαμηλής υποψίας λόγω της συχνής άγνοιας περί της εικόνας του πρόσφατα αναγνωρισμένου αυτού συνδρόμου. Οι ασθενείς μπορεί να εμφανίζουν συμπτώματα από το αιθουσαίο σύστημα ή και αποκλειστικά ακοολογικά συμπτώματα που μπορούν να μιμηθούν παθήσεις όπως η ωτοσκλήρυνση, η νόσος Meniere και η ανοιχτή ευσταχιανή σάλπιγγα Ως εκ τούτου, η διάγνωση του συνδρόμου στηρίζεται στον υψηλό βαθμό υποψίας και στην προσεκτική αξιολόγηση και συσχέτιση του ιστορικού, της φυσικής εξέτασης και των διαγνωστικών μεθόδων, οι οποίες περιλαμβάνουν τον ακοολογικό έλεγχο, τις δοκιμασίες ελέγχου της λειτουργίας του αιθουσαίου συστήματος και τον απεικονιστικό έλεγχο με αξονική τομογραφία υψηλής ευκρίνειας (high resolution computed tomography HRCT). Κλινική εξέταση Στην κλινική εξέταση μπορούν να παρατηρηθούν οι οφθαλμικές κινήσεις που προκαλούνται μετά από ερεθίσματα ήχου ή πίεσης. Είναι προτιμότερη η εξέταση του ασθενούς με χρήση γυαλιών Frenzel έτσι ώστε να αποφεύγεται η προσήλωση του βλέμματος κατά τη διάρκεια της χορήγησης του ερεθίσματος αλλά και να επιτυγχάνεται η ευκρινέστερη παρατήρηση των οφθαλμικών κινήσεων 46. Τυπικά οι νυσταγμικές κινήσεις έχουν κάθετο και στροφικό στοιχείο, ακολουθώντας τους νόμους του Ewald, όπως αναφέρθηκε στην παθοφυσιολογία του συνδρόμου. Είναι δυνατόν να παρατηρηθεί σε ορισμένους ασθενείς κλίση της κεφαλής (head tilt) στο επίπεδο του πάσχοντος ημικύκλιου σωλήνα σε απάντηση ηχητικού ερεθίσματος 31 καθώς και διαταραχές στις δοκιμασίες ισορροπίας μετά την εφαρμογή πίεσης στον έξω ακουστικό πόρο 30. Ακοολογικός έλεγχος Στην τονική ακουομετρία μπορεί να καταγράφεται οστέινη αγωγιμότητα <0dB HL η οποία είναι ενδεικτική της υπερακουσίας στους ήχους που άγονται δια των οστών 30. Επομένως, ακόμα και στις περιπτώσεις φυσιολογικών ουδών αέρινης αγωγής, μπορεί να καταγράφεται χάσμα αέρινης οστέινης αγωγής 30,35,37. Η βαρηκοΐα αγωγιμότητας στο σύνδρομο οστικού ελλείμματος του άνω ημικύκλιου σωλήνα συνήθως αφορά τις χαμηλές συχνότητες 47. Μερικοί ασθενείς έχει αναφερθεί ότι παρουσιάζουν μικρού έως μέσου βαθμού νευροαισθητήριο βαρηκοΐα στο πάσχον αυτί 30. Η δοκιμασία Weber τυπικά «πλαγιάζει» στο πάσχον αυτί, ενώ oι ασθενείς μπορεί να ακούν έναν τονοδότη χαμηλής συχνότητας ( Hz) τοποθετημένο στο έξω σφυρό 34. Τα ακουστικά αντανακλαστικά είναι φυσιολογικά 1,35 ενώ οι ωτοακουστικές εκπομπές μπορεί να παράγονται ειδικά στις υψηλές συχνότητες, ευρήματα που βοηθούν στη διαφορική διάγνωση από παθολογικές καταστάσεις του μέσου ωτός. Η τυμπανομετρία δείχνει φυσιολογική ευενδοτότητα της τυμπανικής μεμβράνης, αν και η διενέργεια της δοκιμασίας με την αύξηση της πίεσης στον έξω ακουστικό πόρο μπορεί να προκαλέσει συμπτώματα από το αιθουσαίο σύστημα 31. 9

4 Εικόνα 1: Αξονική τομογραφία υψηλής ευκρίνειας. Ανασυνθέσεις σε στεφανιαίες και οβελιαίες λοξές τομές παράλληλες και κάθετες στον άνω ημικύκλιο σωλήνα, που αναδεικνύουν το έλλειμμα στο τοίχωμά του. Δοκιμασίες ελέγχου της λειτουργίας του αιθουσαίου συστήματος Οι νυσταγμικές κινήσεις μετά από ερεθίσματα ήχου ή πίεσης καταγράφονται καλύτερα με βιντεονυσταγμογραφία ή με τρισδιάστατη καταγραφή των οφθαλμικών κινήσεων ( magnetic field scleral search coil technique ) 31,46,48. Η εξέταση με θερμικό διακλυσμό δείχνει φυσιολογική λειτουργία του λαβυρίνθου στους περισσότερους ασθενείς 35,49 ενώ σε ασθενείς με μεγάλα ελλείμματα (>0.5cm) η λαβυρινθική λειτουργία έχει αναφερθεί μειωμένη στην πάσχουσα πλευρά 16,46. Στο σύνδρομο οστικού ελλείμματος του άνω ημικύκλιου σωλήνα καταγράφονται χαμηλότεροι ουδοί έκλυσης των αιθουσαίων μυογενών προκλητών δυναμικών (Vestibular Evoked Myogenic Potentials - VEMPs) 35,37,50. Ως γνωστόν, τα VEMPs αποτελούν σύντομες ηλεκτρομυογραφικές καταγραφές του στερνοκλειδομαστοειδούς μυός, κατόπιν ηχητικής διέγερσης του σύστοιχου αυτιού 51. Αντιπροσωπεύουν ένα αιθουσονωτιαίο αντανακλαστικό τόξο του οποίου το προσαγωγό σκέλος ξεκινά από το σφαιρικό κυστίδιο και του οποίου η καταγραφή εξαρτάται τόσο από τη μετάδοση του ήχου στο μέσο αυτί όσο και από την ακεραιότητα των ωτολιθοφόρων οργάνων και επομένως και του άνω ημικύκλιου σωλήνα. Η ελάττωση του ουδού έκλυσης των VEMPs πιθανώς συνδέεται με τη μειωμένη αντίσταση μετάδοσης ήχου και πίεσης που οφείλεται στην τρίτη θυρίδα με αποτέλεσμα το ερέθισμα των VEMP s σε ένα αυτί με οστικό έλλειμμα άνω ημικύκλιου σωλήνα, να προκαλεί μεγαλύτερη ενεργοποίηση του σφαιρικού κυστιδίου 36. Στο σύνδρομο ελλείμματος του άνω ημικύκλιου σωλήνα τυπικά παρατηρείται ελάττωση του ουδού κατά περίπου 20 db HL. Ουδός έκλυσης VEMP s <70dB HL με φυσιολογικό ακουόγραμμα ή 70-90dB HL με παρουσία χάσματος οστέινης αέρινης αγωγής υποστηρίζουν τη διάγνωση του συνδρόμου 35. Η αξία των VEMP s στο σύνδρομο του οστικού ελλείμματος του άνω ημικύκλιου σωλήνα αφορά τόσο τη διάγνωση και διαφορική διάγνωση 22,25-28 όσο και τον έλεγχο του αποτελέσματος της χειρουργικής θεραπείας 35,52. Τέλος αναφέρεται και ο ρόλος που μπορεί να παίξει διαγνωστικά η εφαρμογή δόνησης επί της μαστοειδούς και η παρατήρηση του αιθουσαιοοφθαλμικού αντανακλαστικού (Vibration-Induced Vestibulo-ocular Reflex). Συγκεκριμένα, ο παραγόμενος νυσταγμός κατά την εφαρμογή ειδικού δονητή επί της μαστοειδούς εμφανίζεται κατά 9 φορές μεγαλύτερος στους ασθενείς με σύνδρομο του οστικού ελλείμματος του άνω ημικύκλιου σωλήνα σε σχέση με το γενικό πληθυσμό 53. Απεικονιστική μελέτη Η αξονική τομογραφία είναι η μοναδική απεικονιστική εξέταση με αποδεδειγμένη αξία στην εκτίμηση του οστικού ελλείμματος του άνω ημικύκλιου σωλήνα (Εικ.1). Η ερμηνεία της απεικόνισης με αξονική τομογραφία για τη διάγνωση του συνδρόμου του οστικού ελλείμματος του άνω ημικύκλιου σωλήνα εξαρτάται από πολλούς παράγοντες όπως η εμπειρία του ακτινολόγου, το μέγεθος του ελλείμματος, το πάχος των τομών και οι τεχνικές ανασύνθεσης που χρησιμοποιούνται. Η συχνότητα του ακτινολογικά διαπιστωμένου οστικού ελλείμματος του άνω ημικύκλιου σωλήνα στη συμβατική αξονική τομογραφία κυμαίνεται από 10-13% 16,26-27, συχνότητα που ξεπερνά κατά πολύ αυτήν του ιστολογικά διαπιστωμένου ελλείμματος (0,5%) 16,25. Επομένως, μπορεί να αποτελεί artifact ή ένα ασυμπτωματικό, τυχαίο εύρημα 47. Έχουν αναφερθεί διάφορα πρωτόκολλα για τη διενέργεια αξονικής τομογραφίας για την ακτινολογική αναγνώριση του συνδρόμου 31,47,54. Το πρωτόκολλο που πρότειναν οι Belden et al 54 περιλαμβάνει τη διενέργεια πολύ υψηλής ανάλυσης ελικοειδoύς CT (ultra-high resolution helical CT) με άμεσες αξονικές και στεφανιαίες τομές πάχους 0,5mm και ανασύνθεσή τους στο επίπεδο του άνω ημικύκλιου σωλήνα. Με αυτό το πρωτόκολλο αναφέρονται ειδικότητα 99% και θετική προγνωστική αξία, δηλαδή πιθανότητα ένα άτομο με θετική εξέταση να νοσεί, 93% στην αναγνώριση του εκδηλωμένου κλινικά συνδρόμου 54. Οι συμβατικές CT αναδεικνύουν ψευδώς οστικό έλλειμμα του άνω ημικυκλίου 10

5 σωλήνα σε ποσοστό έως και 13% του γενικού πληθυσμού ενώ τόσο οι συμβατικές όσο και οι υπερ-υψηλής ευκρίνειας CT αδυνατούν συχνά να απεικονίσουν στρώμα οστού <0.1mm 16. Συγγραφείς προτείνουν τη διενέργεια CT μόνο επί ισχυρής κλινικής υποψίας και όχι σαν εξέταση ανίχνευσης σε γενικό πληθυσμό (screening test) για την ανίχνευση του οστικού ελλείμματος, λόγω της αναφερόμενης χαμηλής θετικής προγνωστικής αξίας (57-67%) 27. Επίσης προτείνεται η διενέργεια CT σε ασθενείς που υπεβλήθησαν σε αναβολεκτομή χωρίς βελτίωση 47 και σε ασθενείς με ανεξήγητη βαρηκοΐα αγωγιμότητας (φυσιολογική τυμπανική μεμβράνη, φυσιολογική κινητικότητα οσταρίων) 55. Δεδομένων αυτών των περιορισμών η διάγνωση του συνδρόμου δεν θα πρέπει ποτέ να βασίζεται στα ακτινολογικά ευρήματα αλλά πρωτίστως στο συνδυασμό κλινικών και ακοολογικών ευρημάτων τα οποία θα πρέπει να επιβεβαιώνονται με αξονική τομογραφία. Η εικονική ενδοσκόπηση (ηλεκτρονική επεξεργασία τρισδιάστατων εικόνων virtual endoscopy)) έχει προταθεί ως ένας νέος τρόπος απεικονιστικής επιβεβαίωσης του συνδρόμου 56. Τέλος, η μαγνητική τομογραφία (MRI) αποτελεί ένα εξαιρετικό εργαλείο για τη διάγνωση του συνδρόμου. Οι Τ2 ακολουθίες μπορούν να καταδείξουν τη στενή επαφή μεταξύ περιλέμφου και εγκεφαλονωτιαίου υγρού 16. Η MRI αναφέρεται ότι μπορεί να έχει 96% ευαισθησία και 98% ειδικότητα στην αναγνώριση του συνδρόμου 57. Δεδομένου όμως του υψηλού κόστους η χρήση της περιορίζεται στον αποκλεισμό κεντρικής βλάβης σε ασθενείς με συμπτώματα αποκλειστικά από το αιθουσαίο σύστημα και πιθανώς στο σχεδιασμό της χειρουργικής παρέμβασης. Αντιμετώπιση Το σύνδρομο του οστικού ελλείμματος του άνω ημικύκλιου σωλήνα είναι μία πρόσφατα αναγνωρισμένη κλινική οντότητα και πολλοί ασθενείς είναι πιθανόν να έχουν αντιμετωπιστεί ακόμα και χειρουργικά, έχοντας διαγνωστεί με άλλες παθήσεις που μπορούν να έχουν παρόμοια συμπτωματολογία, όπως η νόσος Meniere, το περιλεμφικό συρίγγιο και η ωτοσκλήρυνση 1,30, Σε ασθενείς με ήπια συμπτωματολογία ο έλεγχος των συμπτωμάτων επιτυγχάνεται με την αποφυγή των ερεθισμάτων που προκαλούν τη συμπτωματολογία, όπως οι έντονοι ήχοι και οι μεταβολές της ενδοκράνιας πίεσης και της πίεσης στο μέσο ους 30,35, Σε μερικούς ασθενείς, των οποίων η συμπτωματολογία εκλύεται μετά από μεταβολές πίεσης, η τοποθέτηση σωληνίσκου αερισμού μπορεί να είναι αποτελεσματική στον έλεγχο των συμπτωμάτων 58. Ασθενείς με έντονη συμπτωματολογία μπορούν να αντιμετωπιστούν χειρουργικά, με προσπέλαση δια του μέσου κρανιακού βόθρου, είτε με αποκατάσταση του ελλείμματος (resurfacing) είτε με απόφραξη του σκέλους του άνω ημικύκλιου σωλήνα (plugging), με καλά αποτελέσματα όσον αφορά τον πλήρη ή μερικό έλεγχο των συμπτωμάτων 1,30,35.Η αποκατάσταση του οστικού ελλείμματος (resurfacing) μπορεί να γίνει με τη χρήση οστικού μοσχεύματος εν μέσω δύο στρωμάτων κροταφικής περιτονίας 30, υδροξυαπατίτη 49 ή οστικού τσιμέντου 60. Η χρήση οστικών μοσχευμάτων πιθανόν να συνδέεται με χειρότερα αποτελέσματα λόγω πιθανής αποδόμησης του οστού 61. Η απόφραξη του σκέλους του άνω ημικύκλιου σωλήνα (plugging) γίνεται με τη χρήση κόλλας ινικής, οστικής σκόνης και περιτονίας με ή χωρίς χόνδρο 30. Πιο πρόσφατα, περιγράφηκε η απόφραξη του σκέλους του άνω ημικύκλιου σωλήνα μέσω διαμαστοειδικής προσπέλασης 62, Η μέθοδος αυτή είναι λιγότερο επεμβατική, δεν απαιτεί χειρισμούς του κροταφικού λοβού, είναι περισσότερο γνώριμη στους ωτοχειρουργούς ενώ έχει αναφερθεί ότι μπορεί να γίνει και με τοπική αναισθησία 65. Η διαμαστοειδική αυτή προσπέλαση μπορεί να μην είναι εφικτή σε περιπτώσεις με χαμηλή πρόσφυση της μήνιγγας και σε περιπτώσεις μεγάλων ελλειμάτων που απαιτούν ευρεία ανακατασκευή του μέσου κρανιακού βόθρου Πρόσφατα περιγράφηκε από τους Silverstein και Van Ess 66 η περίπτωση ενός ασθενούς ο οποίος αντιμετωπίστηκε επιτυχώς με πλήρη απόφραξη της στρογγύλης θυρίδας με χόνδρο, οστική σκόνη και περιχόνδριο μέσω ενδοκαναλικής προσπέλασης. Η θεωρία για την αποτελεσματικότητα της μεθόδου στηρίζεται στην εξάλειψη μίας από τις τρεις υπάρχουσες θυρίδες στο σύνδρομο του οστικού ελλείμματος του άνω ημικύκλιου σωλήνα. Αναφέρεται επίσης ότι η τοποθέτηση gelfoam στη στρογγύλη θυρίδα μετά από μυριγγοτομή υπό τοπική αναισθησία, σε αυστηρά επιλεγμένους ασθενείς, θα μπορούσε να αποτελέσει μία ελάχιστα επεμβατική εναλλακτική τεχνική 67. Μία πρόσφατη συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση της βιβλιογραφίας ανέφερε υψηλότερα ποσοστά επιτυχίας των τεχνικών έμφραξης σε σχέση με τις τεχνικές αποκατάστασης του ελλείμματος (resurfacing) 68. Συμπεράσματα Το σύνδρομο του οστικού ελλείμματος του άνω ημικύκλιου σωλήνα χαρακτηρίζεται από μια πληθώρα συμπτωμάτων τόσο ακοολογικών όσο και αιθουσαίων και λόγω της σπανιότητάς του, συχνά ελλείπει η απαραίτητη για τη διάγνωσή του- κλινική υποψία. Έτσι, δεν είναι σπάνια η λανθασμένη διάγνωση του συνδρόμου, με αποτέλεσμα οι ασθενείς συχνά να υποβάλλονται σε μια πληθώρα περιττών εξετάσεων ή και ακατάλληλων θεραπευτικών προσεγγίσεων. Το λεπτομερές ιστορικό και η διαπίστωση κατά την κλινική εξέταση νυσταγμού εκλυόμενου από ηχητικά ερεθίσματα ή ερεθίσματα πίεσης, θα πρέπει να προβληματίσουν, και να οδηγήσουν στην επιβεβαίωση της παρουσίας του συνδρόμου μέσω των απεικονιστικών ευρημάτων. Η θεραπεία του συνδρόμου περιλαμβάνει τον καθησυχασμό και ενημέρωση των ασθενών, αλλά και προληπτικά μέτρα όπως η αποφυγή ερεθισμάτων που προκαλούν τη συμπτωματολογία. Οι διάφορες χειρουργικές τεχνικές που έχουν επίσης προταθεί, όπως η έμφραξη του ημικύκλιου σωλήνα και η αποκατάσταση της επιφάνειάς του στη περιοχή του ελλείμματος, μένει να αξιολογηθούν περαιτέρω. Βιβλιογραφία 1. Minor LB, Solomon D, Zinreich JS, et al.: Sound- and/or pressure-induced vertigo due to bone dehiscence of the superior semicircular canal. Arch Otolaryngol Head Neck Surg 1998, 124: Deetjen H. Akustische Stromungen der Perilymphe. Z Biol 1899;14: Richard D. Untersuchung uder dier Frage, ob Schallreize adequate Reize fur den Vorhofbogengangsapparat sind. Z Biol 1916;66: Tullio P. Das Ohr und die Entstehung der Sprache und Schrift. Urban and Schwarzenberg, Berlin Huizinga E. On the sound reactions of Tullio. Acta Otolaryngol (Stokch) 1935;22: Benjamins CE. Les reactions acoustiques de Tullio chez l homme. Acta Otolaryngol (Stockh) 1938;26: Cawthorne T. Surgical treatment of Meniere s disease. Br Med J 1948;2(4585): Kaski D, Davies R, Luxon L, Bronstein AM, Rudge P. The Tullio phenomenon: a neurologically neglected presentation. J Neurol. 2012;259(1): Mayer O, Fraser JS. Pathological changes in the ear in late congenital syphilis. J Laryngol Otol 1936;51: Fox EJ, Balkany, TJ, Arenberg, IK. The Tullio phenomenon and perilymph fistula. Otolaryngol. Head Neck Surg. 1988;98:

6 11. Kacker SK, Hinchcliffe T. Unusual Tullio phenomena. J. Laryngol Otol 1970;84: Kwee HL. The occurrence of the Tullio phenomenon in congenitally deaf children. J Laryngol Otol 1976;90: Ishizaki H, Pyykko I, Aalto H et al. The Tullio phenomenon and postural stability: experimental study in normal subjects and patients with vertigo. Ann Otol Laryngol 1991;100: Nields JA, Kveton JF. Tullio phenomenon and seronegative lyme borreliosis. Lancet 1991;338: Brandt T, Dieterich M, Fries W. Otolithic Tullio phenomenon typically presents as paroxysmal ocular tilt reaction. Adv Otorhinolaryngol 1988;42: Carey JP, Minor LB, Nager GT. Dehiscence or thinning of bone overlying the superior semicircular canal in a temporal bone survey. Arch Otolaryngol Head Neck Surg 2000;126: Hirvonen TP, Weg N, Zinreich SJ, Minor LB. High-resolution CT findings suggest a developmental abnormality underlying superior canal dehiscence syndrome. Acta Otolaryngol 2003;123: Zhou G, Ohlms L, Liberman J, Amin M. Superior semicircular canal dehiscence in a young child: implication of developmental defect. Int J Pediatr Otorhinolaryngol 2007;71: Chen EY, Paladin A, Philips G, et al. Semicircular canal dehiscence in the pediatric population. Int J Pediatr Otorhinolaryngol 2009;73(2): Nadgir RN, Ozonoff A, Devaiah AK, Halderman AA, Sakai O. Superior semicircular canal dehiscence: congenital or acquired condition? AJNR Am J Neuroradiol. 2011;32(5): Watters FK, Rosowski JJ, Sauter T, Lee JD Superior Semicircular Canal Dehiscence Presenting as Postpartum Vertigo. Otol Neurotol 2006;27: Mikulec AA, McKenna MJ, Ramsey MJ, et al. Superior semicircular canal dehiscence presenting as conductive hearing loss without vertigo. Otol Neurotol 2004;25: Hildebrand MS, Tack D, Deluca A, et al. Mutation in the COCH gene is associated with superior semicircular canal dehiscence. Am J Med Genet A. 2009;149A(2): Crovetto MA, Whyte J, Sarasola E, Rodriguez JA, García-Barcina MJ. Absence of COCH gene mutations in patients with superior semicircular canal dehiscence. Am J Med Genet A Jan;158A(1): Crovetto M, Whyte J, Rodriguez CM, Lecumberri I, Martinez C, Elexpuru J. Anatomo-radiological study of the superior semicircular canal dehiscence, radiological considerations of superior and posterior semicircular canals. Eur J Radiol 2009;76(2): Williamson RA, Vrabec JT, Coker NJ, Sandin M. Coronal computed tomography prevalence of superior semicircular canal dehiscence. Otolaryngol Head Neck Surg 2003;129(5): Cloutier JF, Belair M, Saliba I, Superior semicircular canal dehiscence: positive predicting value of high-resolution CT scanning. Eur Arch Otorhinolaryngol 2008;265(12): Piton J, Negrevergne M, Portmann D. Dehiscence of the superior semicircular canal: approach and CT scan classifications. Rev Laryngol Otol Rhinol 2008;129(1): Stimmer H, Hamann KF, Zeiter S, Naumann A, Rummeny EJ. Semicircular canal dehiscence in HR multislice computed tomography: distribution, frequency, and clinical relevance. Eur Arch Otorhinolaryngol. 2012;269(2): Minor LB: Superior canal dehiscence syndrome. Am J Otol 2000;21: Minor LB, Cremer PD, Carey JP, et al.: Symptoms and signs in superior canal dehiscence syndrome. Ann N Y Acad Sci 2001 ;942: Minor LB, Carey JP, Cremer PD, Lustig LR, Streubel SO, Ruckenstein MJ.. Dehiscence of bone overlying the superior canal as a cause of apparent conductive hearing loss. Otol Neurotol 2003;24: Zhou G, Gopen Q, Poe DS. Clinical and diagnostic characterization of canal dehiscence syndrome: a great otologic mimicker. Otol Neurotol Oct;28(7): Watson SR, Halmagyi GM, Colebatch JG. Vestibular hypersensitivity to sound (Tullio phenomenon): structural and functional assessment. Neurology 2000;54: Brantberg K, Bergenius J, Mendel L, Witt H, Tribukait A, Ygge J.. Symptoms, findings and treatment in patients with dehiscence of the superior semicircular canal. Acta Otolaryngol 2001;121: Minor LB. Clinical manifestations of superior semicircular canal dehiscence. Laryngoscope 2005;115(10): Streubel SO, Cremer PD, Carey JP, Weg N, Minor LB.. Vestibular-evoked myogenic potentials in the diagnosis of superior semicircular canal dehiscence syndrome. Acta Otolaryngol 2001:545(Suppl): Rosowski JJ, Songer JE, Nakajima HH, Brinsko KM, Merchant SN. Clinical, experimental, and theoretical investigations of the effect of superior semicircular canal dehiscence on hearing mechanisms. Otol Neurotol 2004;25(3): Merchant SN, Rosowski JJ. Conductive hearing loss caused by third-window lesions of the inner ear. Otol Neurotol 2008;29(3): House JW, Sheehy JL, Antunez JC. Stapedectomy in children. Laryngoscope 1980;90(11 Pt 1): Bess FH, Miller GW, Glasscock ME, Bratt GW. Unexplained conductive hearing loss. South Med J 1980;73(3): Brantberg K, Ishiyama A, Baloh RW. Drop attacks secondary to superior canal dehiscence syndrome. Neurology 2005;64(12): Poe DS. Diagnosis and management of the patulous eustachian tube. Otol Neurotol 2007;28(5): Halmagyi GM, Aw ST, McGarvie LA, et al. Superior semicircular canal dehiscence simulating otosclerosis. J Laryngol Otol 2003;117(7): Merchant SN, Rosowski JJ, McKenna MJ. Superior semicircular canal dehiscence mimicking otosclerotic hearing loss. Adv Otorhinolaryngol 2007; 65: Cremer PD, Minor LB, Carey JP, Della Santina CC. Eye movements in patients with superior canal dehiscence syndrome align with the abnormal canal. Neurology 2000;55(12): Hillman TA, Kertesz TR, Hadley K, Shelton C. Reversible peripheral vestibulopathy: the treatment of superior canal dehiscence. Otolaryngol Head Neck Surg 2006;134(3): Chien WW, Carey JP, Minor LB. Canal dehiscence.curr Opin Neurol 2011;24(1): Smullen JL, Andrist EC, Gianoli GJ. Superior canal dehiscence: a new cause of vertigo. J La State Med Soc 1999;151: Brantberg K, Bergenius J, Tribukait A. Vestibular-evoked myogenic potentials in patients with dehiscence of the superior semicircular canal. Acta Otolaryngol 1999; 119(6): Colebatch JG, Halmagyi GM, Skuse NF. Myogenic potentials generated by a clickevoked vestibulocollic reflex. J Neurol Neurosurg Psychiatry 1994; 57: Welgampola MS, Myrie OA, Minor LB, Carey JP. Vestibular-evoked myogenic potential thresholds normalize on plugging superior canal dehiscence. Neyrology 2008;70(6): Aw ST, Aw GE, Todd MJ, Bradshaw AP, Halmagyi GM Three-dimensional vibrationinduced vestibulo-ocular reflex identifies vertical semicircular canal dehiscence. J Assoc Res Otolaryngol. 2011;12(5): Belden CJ, Weg N, Minor LB, Zinreich SJ. CT evaluation of bone dehiscence of the superior semicircular canal as a cause of sound- and/or pressure-induced vertigo. Radiology 2003; 226(2): Martin C, Chahine P, Veyret C, Richard C, Prades JM, Pouget JF. Prospective radiological study concerning a series of patients suffering from conductive or mixed hearing loss due to superior semicircular canal dehiscence. Eur Arch Otorhinolaryngol 2009; 266(8): Wang WH, Lin YC, Weng HH, Chen WC. Detection of superior semicircular canal dehiscence by virtual endoscopy: a pilot study. Otolaryngol Head Neck Surg 2008; 139(5): Krombach GA, Schmitz-Rode T, Haage P, et al. Semicircular canal dehiscence: comparison of T2-weighted turbo spin-echo MRI and CT. Neuroradiol 2004; 46(4): Minor LB. Labyrinthine fistulae: pathobiology and management. Curr Opin Otolaryngol Head Neck Surg 2003; 11(5): Carey JP, Migliaccio AA, Minor LB. Semicircular canal function before and after surgery for superior canal dehiscence. Otol Neurotol 2007; 28(3): Kertesz T.R., Shelton, C., Wiggins, R. et al. Superior semi-circular canal dehiscence: resurfacing with calcium phosphate bone cement. Aust. J. Otolaryngol. 2001;4 (3), Friedland DR, Michel MA. Cranial thickness in superior canal dehiscence syndrome: implications for canal resurfacing surgery. Otol Neurotol 2006;27: Agrawal SK, Parnes LS. Transmastoid superior semicircular canal occlusion. Otol Neurotol 2008; 29: Deschenes GR, Hsu DP, Megerian CA. Outpatient repair of superior semicircular canal dehiscence via the transmastoid approach. Laryngoscope 2009; 119: Fiorino F, Barbieri F, Pizzini FB, Beltramello A. A dehiscent superior semicircular canal may be plugged and resurfaced via the transmastoid route. Otol Neurotol 2010; 31: Kirtane MV, Sharma A, Satwalekar D. Transmastoid repair of superior semicircular canal dehiscence. J Laryngol Otol 2009; 123(3): Silverstein H, Van Ess MJ. Complete round window niche occlusion for superior semicircular canal dehiscence syndrome: a minimally invasive approach. Ear Nose Throat J 2009; 88: Sismanis Α. Surgical management of common peripheral vestibular diseases Curr Opin Otolaryngol Head Neck Surg 2010, 18: Vlastarakos PV, Proikas K, Tavoulari E, Kikidis D, Maragoudakis P, Nikolopoulos TP. Efficacy assessment and complications of surgical management for superior semicircular canal dehiscence: a meta-analysis of published interventional studies. Eur Arch Otorhinolaryngol 2009; 266(2):

AKOH HXOΣ. ένταση. τόνος. Χροιά : πολυπλοκότητα ηχητικών κυµάτων.

AKOH HXOΣ. ένταση. τόνος. Χροιά : πολυπλοκότητα ηχητικών κυµάτων. AKOH HXOΣ ένταση τόνος Χροιά : πολυπλοκότητα ηχητικών κυµάτων. Ακουστό φάσµα : 20-20000 Hz (συνήθως 1000-4000 Hz) Φάσµα ήχου για την κατανόηση της οµιλίας: 200-2000 Hz ΜΕΤΑ ΟΣΗ ΤΟΥ ΗΧΟΥ ΣΤΟ ΟΥΣ Έξω ους

Διαβάστε περισσότερα

Η χειρουργική αντιμετώπιση της βαρηκοϊας σήμερα, Ε.Φερεκύδης. καθηγητής Ωτορινολαρυγγολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών.

Η χειρουργική αντιμετώπιση της βαρηκοϊας σήμερα, Ε.Φερεκύδης. καθηγητής Ωτορινολαρυγγολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών. Η χειρουργική αντιμετώπιση της βαρηκοϊας σήμερα, Ε.Φερεκύδης καθηγητής Ωτορινολαρυγγολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών. Είναι γνωστό ότι η ελαττωματική ακοή είναι σήμερα μια από τις κοινές αναπηρίες. Ο βαθμός

Διαβάστε περισσότερα

Το όργανο της ακοής και της ισορροπίας.

Το όργανο της ακοής και της ισορροπίας. Σημειώσεις Προβολής: 1. Στις διαφάνειες, όπου υπάρχουν υπογραμμισμένες λέξεις (υπερσύνδεση), σημαίνει ότι, πατώντας την λέξη, πηγαίνεις σε άλλη, κρυφή σελίδα. Για να επιστρέψεις στην προηγούμενη πατάς

Διαβάστε περισσότερα

ΩΤΟΣΚΛΗΡΥΝΣΗ. Δρ Εμμανουήλ Χατζημανώλης. Ωτορινολαρυγγολόγος-Χειρουργός Κεφαλής και Τραχήλου. Δ/τής της Κλινικής Κεφαλής και Τραχήλου νοσ.

ΩΤΟΣΚΛΗΡΥΝΣΗ. Δρ Εμμανουήλ Χατζημανώλης. Ωτορινολαρυγγολόγος-Χειρουργός Κεφαλής και Τραχήλου. Δ/τής της Κλινικής Κεφαλής και Τραχήλου νοσ. ΩΤΟΣΚΛΗΡΥΝΣΗ Δρ Εμμανουήλ Χατζημανώλης Ωτορινολαρυγγολόγος-Χειρουργός Κεφαλής και Τραχήλου Δ/τής της Κλινικής Κεφαλής και Τραχήλου νοσ. "ΥΓΕΙΑ" Η ωτοσκλήρυνση είναι μία από τις συνηθέστερες αιτίες βαρηκοΐας.

Διαβάστε περισσότερα

Δρ.Κων. Κων.Λαμπρόπουλος. Χειρουργός ΩΡΛ Φωνίατρος Πρόεδρος Επιστημονικού Συμβουλίου

Δρ.Κων. Κων.Λαμπρόπουλος. Χειρουργός ΩΡΛ Φωνίατρος Πρόεδρος Επιστημονικού Συμβουλίου Δρ.Κων Κων.Λαμπρόπουλος Χειρουργός ΩΡΛ Φωνίατρος Πρόεδρος Επιστημονικού Συμβουλίου Πρόεδρος Ελληνικής Φωνιατρικής Εταιρείας Αθήνα, 17 νοεμβρίου 2010 πέντε αισθήσεις όραση αφή όσφρηση γεύση ακοή η ακοή

Διαβάστε περισσότερα

Τετραγλώχινα Πνευμονική Βαλβίδα σε Ενήλικα Ασθενή: Ευρήματα από το. Διαθωρακικό Υπερηχοκαρδιογράφημα και την Πολυτομική Αξονική Τομογραφία

Τετραγλώχινα Πνευμονική Βαλβίδα σε Ενήλικα Ασθενή: Ευρήματα από το. Διαθωρακικό Υπερηχοκαρδιογράφημα και την Πολυτομική Αξονική Τομογραφία Τετραγλώχινα Πνευμονική Βαλβίδα σε Ενήλικα Ασθενή: Ευρήματα από το Διαθωρακικό Υπερηχοκαρδιογράφημα και την Πολυτομική Αξονική Τομογραφία SOO-YEON JUNG, Department of cardiology, St. Vincent s Hospital,

Διαβάστε περισσότερα

Νεότερες εξελίξεις στη διερεύνηση του αιθουσαίου συστήματος

Νεότερες εξελίξεις στη διερεύνηση του αιθουσαίου συστήματος Ωτορινολαρυγγολογία - Χειρουργική Κεφαλής & Τραχήλου: τεύχος 34, Οκτώβριος - Νοέμβριος - Δεκέμβριος 2008, σελίδες 10-19 ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚο ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΑΡΘΡΟ Νεότερες εξελίξεις στη διερεύνηση του αιθουσαίου

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΦΥΓΟΝΤΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΑΣΤΡΑΓΑΛΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΙΚΡΗΣ ΒΙΑΣ ΣΤΡΟΦΙΚΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΠΟ ΟΚΝΗΜΙΚΗΣ.

ΙΑΦΥΓΟΝΤΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΑΣΤΡΑΓΑΛΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΙΚΡΗΣ ΒΙΑΣ ΣΤΡΟΦΙΚΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΠΟ ΟΚΝΗΜΙΚΗΣ. ΙΑΦΥΓΟΝΤΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΑΣΤΡΑΓΑΛΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΙΚΡΗΣ ΒΙΑΣ ΣΤΡΟΦΙΚΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΠΟ ΟΚΝΗΜΙΚΗΣ. Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΞΟΝΙΚΗΣ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑΣ (CT)( N.Λασανιάνος, Ν.Κανακάρης, Α.Παπαθανασόπουλος, Π.Γιαννούδης 65o Πανελλήνιο

Διαβάστε περισσότερα

03_00_GERBESIOTIS02-OK-6:MASTER ORL 09/02/2010 12:11 ΜΜ Page 154

03_00_GERBESIOTIS02-OK-6:MASTER ORL 09/02/2010 12:11 ΜΜ Page 154 03_00_GERBESIOTIS02-OK-6:MASTER ORL 09/02/2010 12:11 ΜΜ Page 154 Π. Γκερμπεσιώτης Θ. Νικολόπουλος Δ. Ασημακόπουλος Λ. Πρέζας Ν. Παπαδημητρίου Ν. Τσίλης Α. Τζαγκαρουλάκης Β Ωτορινολαρυγγολογική Κλινική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΒΟΥΡΗΣ Ν. ΙΩΑΝΝΗΣ. ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΩΤΟΡΙΝΟΛΑΡΥΓΓΟΛΟΓΟΣ ΠΑΙΔΩΝ & ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ ΩΡΛ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ METROPOLITAN www.orl-peiraias.

ΑΒΟΥΡΗΣ Ν. ΙΩΑΝΝΗΣ. ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΩΤΟΡΙΝΟΛΑΡΥΓΓΟΛΟΓΟΣ ΠΑΙΔΩΝ & ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ ΩΡΛ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ METROPOLITAN www.orl-peiraias. ΑΒΟΥΡΗΣ Ν. ΙΩΑΝΝΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΩΤΟΡΙΝΟΛΑΡΥΓΓΟΛΟΓΟΣ ΠΑΙΔΩΝ & ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ ΩΡΛ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ METROPOLITAN ΕΜΒΟΕΣ ΩΤΩΝ Ορισμός - επιδημιολογία Με τον όρο εμβοές εννοούμε την αντίληψη ήχων κατά

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ

Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΛΟΙΖΟΥ ΑΡΙΘΜΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Θεραπευτικής Ιππασίας στην Αποκατάσταση Νεαρού Ασθενούς με Παλαιά Κρανιοεγκεφαλική Κάκωση

Πρόγραμμα Θεραπευτικής Ιππασίας στην Αποκατάσταση Νεαρού Ασθενούς με Παλαιά Κρανιοεγκεφαλική Κάκωση Πρόγραμμα Θεραπευτικής Ιππασίας στην Αποκατάσταση Νεαρού Ασθενούς με Παλαιά Στεργίου Α.1, Βαρβαρούσης Δ.2, Μάγγου Λ.2, Παπακώστας Π.2, Παπαμιχαήλ Ν.2, Πλούμης Α.2 Κέντρο Θεραπευτικής Ιππασίας & Ιπποθεραπείας

Διαβάστε περισσότερα

Αισθητήρια όργανα Αισθήσεις

Αισθητήρια όργανα Αισθήσεις Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 10 Αισθητήρια όργανα Αισθήσεις Ειδικές Αισθήσεις Όραση Ακοή Δομή του οφθαλμικού βολβού Οφθαλμικός βολβός Σκληρός χιτώνας Χοριοειδής χιτώνας Αμφιβληστροειδής χιτώνας Μ.Ντάνος Σκληρός

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΧΡΥΣΟΒΑΛΑΝΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΛΕΜΕΣΟΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Γ.Ν «ΑΓ.ΠΑΥΛΟΣ» ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ

Γ.Ν «ΑΓ.ΠΑΥΛΟΣ» ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Γ.Ν «ΑΓ.ΠΑΥΛΟΣ» ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ:DrΣ.ΠΑΠΑΣΤΕΡΓΙΟΥ ΡΗΞΗ ΤΕΝΟΝΤΑ ΜΕΙΖΟΝΟΣ ΘΩΡΑΚΙΚΟΥ ΜΥΟΣ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ:KOYMHΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΕΙΔΙΚΕΥΟΜΕΝΟΣ ΕΠΙΒΛΕΨΗ:ΚΑΛΥΒΑΣ ΕΥΣΤΑΘΙΟΣ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ Α 1 η Περίπτωση 2 η

Διαβάστε περισσότερα

Η λογική της αντιμετώπισης. ΚΑΤΑΓΜΑ ΠΟΔΟΚΝΗΜΙΚΗΣ Πότε κα πώς να το χειρουργήσω. 06/09/2013 www.footsurgery.gr. Χρειάζεται χειρουργείο ; Γιατί ; Πώς ;

Η λογική της αντιμετώπισης. ΚΑΤΑΓΜΑ ΠΟΔΟΚΝΗΜΙΚΗΣ Πότε κα πώς να το χειρουργήσω. 06/09/2013 www.footsurgery.gr. Χρειάζεται χειρουργείο ; Γιατί ; Πώς ; ΣΥΜΠΟΣΙΟ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΠΟΔΟΚΝΗΜΙΚΗΣ ΑΚΡΟΥ ΠΟΔΟΣ της ΕΕΧΟΤ 06 Σεπτεμβρίου 2013 ΚΑΤΑΓΜΑ ΠΟΔΟΚΝΗΜΙΚΗΣ Πότε κα πώς να το χειρουργήσω Δρ. Νικόλαος Γκουγκουλιάς Ορθοπαιδικός Χειρουργός Χειρουργική Ποδιού Ποδοκνημικής

Διαβάστε περισσότερα

Mitomycin C application for the prevention of postoperative synechiae formation at the anterior commissure.

Mitomycin C application for the prevention of postoperative synechiae formation at the anterior commissure. Otorhinolaryngologia - Head and Neck Surgery Issue 50, October - November - December 2012, pages 18-22 ORIGINAL REVIEW ARITCLE Mitomycin C application for the prevention of postoperative synechiae formation

Διαβάστε περισσότερα

Νευροαισθητήρια Βαρηκοΐα

Νευροαισθητήρια Βαρηκοΐα Εθνκό & Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Νευροαισθητήρια Βαρηκοΐα Βασικές Έννοιες Θάνος Μπίμπας Επ. Καθηγητής ΕΚΠΑ Hon. Reader UCL Ear InsOtute Διαταραχές Φωνής & Ακοής στις Ερμηνευτικές Τέχνες Η ιστορία

Διαβάστε περισσότερα

Αιθουσαίος έλεγχος σε ασθενείς με ήπια κρανιεγκεφαλική κάκωση Vestibular evaluation in patients with mild brain injury

Αιθουσαίος έλεγχος σε ασθενείς με ήπια κρανιεγκεφαλική κάκωση Vestibular evaluation in patients with mild brain injury Μπαλατσούρας Δ Κατσιάρη Ε Αυλωνίτου Ε Κλούτσος Γ Λορέτζος Δ Καμπέρος Α Ωτορινολαρυγγολογική Κλινική - Τζάνειο Γενικό Νοσοκομείο Πειραιώς Αιθουσαίος έλεγχος σε ασθενείς με ήπια κρανιεγκεφαλική κάκωση Vestibular

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΜΕΓΕΘΕΣ ΛΑΧΝΩΤΟ ΑΔΕΝΩΜΑ ΔΩΔΕΚΑΔΑΚΤΥΛΟΥ

ΕΥΜΕΓΕΘΕΣ ΛΑΧΝΩΤΟ ΑΔΕΝΩΜΑ ΔΩΔΕΚΑΔΑΚΤΥΛΟΥ ΕΥΜΕΓΕΘΕΣ ΛΑΧΝΩΤΟ ΑΔΕΝΩΜΑ ΔΩΔΕΚΑΔΑΚΤΥΛΟΥ Ευσταθίου Μ., Μήκα Α., Ντούνης Χ., Σαρδέλη Ι., Γρηγοράκη Δ., Τσακαλάκη Α., Σκούντζος Γ., Κέντον Θ., Καββαδίας Σ. ΤΜΗΜΑ ΑΞΟΝΙΚΗΣ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑΣ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΟΥ ΙΛΙΓΓΟΥ ΣΤΗΝ ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΑ

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΟΥ ΙΛΙΓΓΟΥ ΣΤΗΝ ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΑ ΣΤΗΝ ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ Νευρολογική Κλινική Γενικού Νοσοκομείου «Πολυκλινική», Αθήνα. Εισαγωγή Ο ίλιγγος, ένα συνηθέστατο αίτιο προσέλευσης ασθενών στο ιατρείο της εφημερίας, συχνά υποκρύπτει επείγουσες καταστάσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΡΗΚΟΪΑ Γενικά Σημασία της ακοής

ΒΑΡΗΚΟΪΑ Γενικά Σημασία της ακοής ΒΑΡΗΚΟΪΑ Γενικά Το αυτί είναι το όργανο της ακοής και της ισορροπίας. Διαιρείται ανατομικά σε έξω, μέσο, και έσω αυτί. Η ικανότητα του ανθρώπου να ακούει και να καταλαβαίνει τους ήχους και τους συνομιλητές

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδροµο Μηροκοτυλιαίας Πρόσκρουσης Femoroacetabular Impingement Syndrome (FAI)

Σύνδροµο Μηροκοτυλιαίας Πρόσκρουσης Femoroacetabular Impingement Syndrome (FAI) Σύνδροµο Μηροκοτυλιαίας Πρόσκρουσης Femoroacetabular Impingement Syndrome (FAI) Τι είναι το σύνδροµο µηροκοτυλιαίας πρόσκρουσης; Φυσιολογικά, η κεφαλή του ισχίου δεν προσκρούει στο χείλος της κοτύλης κατά

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση της βιοχημικής υποτροπής στον καρκίνο του προστάτη

Διαχείριση της βιοχημικής υποτροπής στον καρκίνο του προστάτη Μωυσίδης Κυριάκος Λέκτορας Ουρoλογίας Β ουρολογική κλινική του Α.Π.Θ. Διευθυντής Καθηγητής Ε. Ιωαννίδης Διαχείριση της βιοχημικής υποτροπής στον καρκίνο του προστάτη Καρκίνος του προστάτη Yπάρχει κάποια

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη διαγνωστική έρευνα

Εισαγωγή στη διαγνωστική έρευνα DEPARTMENT OF HYGIENE AND EPIDEMIOLOGY Εισαγωγή στη διαγνωστική έρευνα Κώστας Τσιλίδης, ktsilidi@cc.uoi.gr http://users.uoi.gr/ktsilidi/teaching Ιωαννίδης: κεφάλαιο 3 Ahlbom: κεφάλαιο 3, 4 Guyatt: κεφάλαιο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΗΜΕΡΑ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΗΜΕΡΑ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΗΜΕΡΑ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ 12 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2013 TI ENNOOYME ΛΕΓΟΝΤΑΣ «ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ» Ο όρος «ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ» περιλαμβάνει μια ομάδα μυοσκελετικών παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΩΤΕΡΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΣΤΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΗΣ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗΣ ΕΜΒΟΛΗΣ

ΝΕΩΤΕΡΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΣΤΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΗΣ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗΣ ΕΜΒΟΛΗΣ ΝΕΩΤΕΡΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΣΤΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΗΣ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗΣ ΕΜΒΟΛΗΣ ΠΕΤΡΟΣ ΜΠΑΚΑΚΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΟΣ - ΕΝΤΑΤΙΚΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΚ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΑΝ/ΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ Α ΠΑΝ/ΚΗ ΠΝΕΥΜ/ΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Ν.Ν.Θ.Α «ΣΩΤΗΡΙΑ» Κλινική Εικόνα

Διαβάστε περισσότερα

Οι Μηνίσκοι του Γόνατος και η Αρθροσκοπική Mηνισκεκτομή

Οι Μηνίσκοι του Γόνατος και η Αρθροσκοπική Mηνισκεκτομή Οι Μηνίσκοι του Γόνατος και η Αρθροσκοπική Mηνισκεκτομή Τι είναι οι μηνίσκοι του γόνατος; Οι μηνίσκοι του γόνατος είναι ινοχόνδρινοι δίσκοι σχήματος C οι οποίοι παρεμβάλλονται μεταξύ του μηριαίου και της

Διαβάστε περισσότερα

13 Επιστημονική Συνάντηση Ρευματολόγων Βορειοδυτικής 21 & 22 Ιανουαρίου 2011, Μέτσοβο. Ο ρόλος της µαγνητικής τοµογραφίας στις σπονδυλοαρθροπάθειες

13 Επιστημονική Συνάντηση Ρευματολόγων Βορειοδυτικής 21 & 22 Ιανουαρίου 2011, Μέτσοβο. Ο ρόλος της µαγνητικής τοµογραφίας στις σπονδυλοαρθροπάθειες 13 Επιστημονική Συνάντηση Ρευματολόγων Βορειοδυτικής Ελλάδος 21 & 22 Ιανουαρίου 2011, Μέτσοβο Ο ρόλος της µαγνητικής τοµογραφίας στις σπονδυλοαρθροπάθειες Σε ασθενείς µε οροαρνητική σπονδυλαρθροπάθεια

Διαβάστε περισσότερα

«Λογοθεραπευτική παρέμβαση σε

«Λογοθεραπευτική παρέμβαση σε «Λογοθεραπευτική παρέμβαση σε παιδιά με βαρηκοΐα-κώφωση» Σπουδαστής: Σιώμος Χρήστος Α.Μ. : 12728 ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΤΟΥ AYTIOY Το αυτί περιλαμβάνει το αισθητήριο όργανο της ακοής και της ισορροπίας του σώματος και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΠΟΥ ΧΡΗΖΟΥΝ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΡΜΗΝΕΙΑΣ. Σταυρούλα Μπουσμουκίλια Δ/ντρια Β Πνευμονολογικής κλινικής Γ.Ν.

ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΠΟΥ ΧΡΗΖΟΥΝ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΡΜΗΝΕΙΑΣ. Σταυρούλα Μπουσμουκίλια Δ/ντρια Β Πνευμονολογικής κλινικής Γ.Ν. ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΠΟΥ ΧΡΗΖΟΥΝ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΡΜΗΝΕΙΑΣ Σταυρούλα Μπουσμουκίλια Δ/ντρια Β Πνευμονολογικής κλινικής Γ.Ν. Καβάλας Ηαπλήα/α θώρακα Είναι το αρχικό απεικονιστικό εργαλείο του

Διαβάστε περισσότερα

Σπάνια περίπτωση πολυκυστικής νόσου παγκρέατος.

Σπάνια περίπτωση πολυκυστικής νόσου παγκρέατος. Σπάνια περίπτωση πολυκυστικής νόσου παγκρέατος. ΚΑΛΟΚΑΙΡΙΝΟΥ Κ.,ΦΡΑΓΚΟΠΟΥΛΟΥ Λ.,ΣΤΑΪΚΙΔΟΥ Ι.,ΓΙΑΝΝΙΚΟΥΡΗΣ Γ.,ΠΙΚΟΥΛΑΣ Κ.,ΛΙΒΙΕΡΑΤΟΣ Λ.,ΜΑΝΤΖΙΚΟΠΟΥΛΟΣ Γ., ΚΟΚΚΙΝΗΣ Κ ΤΜΗΜΑ ΑΞΟΝΙΚΟΥ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟΥ ΤΟΜΟΓΡΑΦΟΥ,

Διαβάστε περισσότερα

Anterior Semicircular Canal Benign Paroxysmal Positional Vertigo: from pathophysiology to diagnosis and treatment.

Anterior Semicircular Canal Benign Paroxysmal Positional Vertigo: from pathophysiology to diagnosis and treatment. Otorhinolaryngologia - Head and Neck Surgery Issue 47, January - February - March 2012, pages 4-16 REVIEW Anterior Semicircular Canal Benign Paroxysmal Positional Vertigo: from pathophysiology to diagnosis

Διαβάστε περισσότερα

Τραχειοοισοφαγικό συρίγγιο σε παιδιά: Η προσέγγιση του ακτινολόγου

Τραχειοοισοφαγικό συρίγγιο σε παιδιά: Η προσέγγιση του ακτινολόγου Τραχειοοισοφαγικό συρίγγιο σε παιδιά: Η προσέγγιση του ακτινολόγου Παστρωμά Αγγελική, Κελέσης Χρήστος, Σιδέρη Ναταλί, Μπιζίμη Βασιλική, Παπαϊωάννου Ασημίνα, Αλεξοπούλου Ευθυμία. B Εργαστήριο Ακτινολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Παιδί βαρήκοο ή με διαταραχή στο φάσμα του αυτισμού;

Παιδί βαρήκοο ή με διαταραχή στο φάσμα του αυτισμού; ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ / ORIGINAL ARTICLE Παιδί βαρήκοο ή με διαταραχή στο φάσμα του αυτισμού; Hard of hearing child or suffering from autism spectrum disorder? Χειμώνα Θ 1 Βλατάκη Μ 2 Πρώιμος Ε 1 Παπουτσάκη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΑΝΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΛΑΚΟΣΑΜΙΔΗΣ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΦΑΡΜΑΚΟΑΝΘΕΚΤΙΚΗ ΕΣΤΙΑΚΗ ΕΠΙΛΗΨΙΑ Κωνσταντίνα Κυπριανού Α.Τ.:

Διαβάστε περισσότερα

Αιφνίδια νευροαισθητική απώλεια ακοής.είναι η διατυμπανική διηθήση στεροιδών μια λύση;

Αιφνίδια νευροαισθητική απώλεια ακοής.είναι η διατυμπανική διηθήση στεροιδών μια λύση; There are no translations available. Χρήστος Πετρόπουλος ΩΡΛ Η αιφνίδια νευροαισθητική απώλεια ακοής είναι μια κλινική οντότητα που χαρακτηρίζεται από την μείωση της ακουστικής οξύτητας που λαμβάνει χώρα

Διαβάστε περισσότερα

ΙΩΑΝΝΗΣ Θ. ΝΑΤΣΙΟΠΟΥΛΟΣ Α ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ»

ΙΩΑΝΝΗΣ Θ. ΝΑΤΣΙΟΠΟΥΛΟΣ Α ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ» 8ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 18-21 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2007 ΙΩΑΝΝΗΣ Θ. ΝΑΤΣΙΟΠΟΥΛΟΣ Α ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ» ΠΙΘΑΝΗ ΚΑΚΟΗΘΕΙΑ ΚΛΙΝΙΚΗ Ψηλαφητή

Διαβάστε περισσότερα

1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 2. ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΥ ΑΥΤΙΟΥ

1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 2. ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΥ ΑΥΤΙΟΥ ΦΥΣΙΙΚΗ ΤΗΣ ΑΚΟΗΣ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Τα δύο βασικά συστήµατα παραγωγής και ανίχνευσης του ήχου στον άνθρωπο είναι αφενός ο λάρυγγας και οι στοµατικές κοιλότητες, που αποτελούν τη φυσική πηγή του ήχου, και αφετέρου

Διαβάστε περισσότερα

Συνιστώνται για... Οι δονήσεις είναι αποτελεσματικές...

Συνιστώνται για... Οι δονήσεις είναι αποτελεσματικές... ΠΕΔΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ Εκφυλιστικές αλλοιώσεις Αγγειακές παθήσεις Παθολογίες των πνευμόνων Ουρο-γυναικολογικές διαταραχές Καρδιακές παθήσεις Παθολογίες σπονδυλικής στήλης Παθολογίες αρθρώσεων Παθολογίες συνδέσμων

Διαβάστε περισσότερα

Η συμβολή των απεικονιστικών μεθόδων στη διάγνωση μαθησιακών και αναπτυξιακών διαταραχών. Φοιτήτρια: Νούσια Αναστασία

Η συμβολή των απεικονιστικών μεθόδων στη διάγνωση μαθησιακών και αναπτυξιακών διαταραχών. Φοιτήτρια: Νούσια Αναστασία Η συμβολή των απεικονιστικών μεθόδων στη διάγνωση μαθησιακών και αναπτυξιακών διαταραχών Φοιτήτρια: Νούσια Αναστασία Απεικονιστικές μέθοδοι Οι νευροαπεικονιστικές μέθοδοι εμπίπτουν σε δύο μεγάλες κατηγορίες:

Διαβάστε περισσότερα

«διάστρεμμα» - «Ro ΠΔΚ F+Pr» ΕΠΩΔΥΝΗ ΠΟΔΟΚΝΗΜΙΚΗ ΣΤΟΝ ΑΘΛΗΤΗ ΔΙΑΣΤΡΕΜΜΑ 30/11/2013 6/52

«διάστρεμμα» - «Ro ΠΔΚ F+Pr» ΕΠΩΔΥΝΗ ΠΟΔΟΚΝΗΜΙΚΗ ΣΤΟΝ ΑΘΛΗΤΗ ΔΙΑΣΤΡΕΜΜΑ 30/11/2013 6/52 ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΠΟΔΟΚΝΗΜΙΚΗΣ - ΑΚΡΟΥ ΠΟΔΟΣ ΗΜΕΡΙΔΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ 31 ΜΑΡΤΙΟΥ 2012 «διάστρεμμα» - «Ro ΠΔΚ F+Pr» ΕΠΩΔΥΝΗ ΠΟΔΟΚΝΗΜΙΚΗ ΣΤΟΝ ΑΘΛΗΤΗ Δρ. Νικόλαος Γκουγκουλιάς Ορθοπαιδικός Χειρουργός Consultant

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Λεβαντής 1, Ελένη Κυρίου 1,Ελευθέριος Βογιατζόγλου 2, Ανδριάνα Δώνου 2, Ελευθέριος Κουτσαντωνίου 1, Σοφία Λαφογιάννη 1, Χαρίκλεια Λούπα 2.

Γεώργιος Λεβαντής 1, Ελένη Κυρίου 1,Ελευθέριος Βογιατζόγλου 2, Ανδριάνα Δώνου 2, Ελευθέριος Κουτσαντωνίου 1, Σοφία Λαφογιάννη 1, Χαρίκλεια Λούπα 2. Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΑΠΛΗΣ ΑΚΤΙΝΟΓΡΑΦΙΑΣ ΣΤΗ ΔΙΑΦΟΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΟΣΤΕΟΜΥΕΛΙΤΙΔΑΣ ΝΕΥΡΟΠΑΘΗΤΙΚΗΣ ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΑΣ (Charcot) ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟ ΠΟΔΙ. Γεώργιος Λεβαντής 1, Ελένη Κυρίου 1,Ελευθέριος Βογιατζόγλου 2, Ανδριάνα

Διαβάστε περισσότερα

Βασική ανατομία και φυσιολογία του συστήματος ισορροπίας

Βασική ανατομία και φυσιολογία του συστήματος ισορροπίας Βασική ανατομία και φυσιολογία του συστήματος ισορροπίας 1 Εισαγωγή Αν έχετε αρχίσει να διαβάζετε αυτό το βιβλίο είστε σχεδόν σίγουρα ένας πολυάσχολος κλινικός γιατρός. Καταλαβαίνουμε τον δισταγμό σας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο.

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο Μαργαρίτα Μάου Λευκωσία 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Η Αρθροσκόπηση της Ποδοκνημικής Άρθρωσης

Η Αρθροσκόπηση της Ποδοκνημικής Άρθρωσης Η Αρθροσκόπηση της Ποδοκνημικής Άρθρωσης Ανατομική της Ποδοκνημικής Άρθρωσης Η ποδοκνημική άρθρωση είναι η άρθρωση που σχηματίζεται στη θέση σύνδεσης τριών οστών: του κάτω άκρου της περόνης προς τα έξω

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: «Λογοθεραπευτική. Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Τμήμα Λογοθεραπείας. παρέμβαση σε παιδιά με.

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: «Λογοθεραπευτική. Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Τμήμα Λογοθεραπείας. παρέμβαση σε παιδιά με. Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Τμήμα Λογοθεραπείας ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: «Λογοθεραπευτική Σπουδαστής: Σιώμος Χρήστος Α.Μ. : 12728 Επιβλέπουσα Καθηγήτρια: Ναυσικά Ζιάβρα παρέμβαση σε παιδιά με βαρηκοΐα-κώφωση»

Διαβάστε περισσότερα

Benign paroxysmal positional vertigo (BPPV): diagnosis and management of the commonest cause of peripheral vertigo.

Benign paroxysmal positional vertigo (BPPV): diagnosis and management of the commonest cause of peripheral vertigo. Otorhinolaryngologia Head and Neck Surgery Issue 52, April May June 2013, pages 814 Review REVIEW Benign paroxysmal positional vertigo (BPPV): diagnosis and management of the commonest cause of peripheral

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΤΗΣ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΤΗΣ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ Κάθε χρόνο περίπου 200.000 νέοι ασθενείς διαγιγνώσκονται με Ανεύρυσμα Κοιλιακής Αορτής. Είναι γνωστό επίσης, ότι η ρήξη του Ανευρύσματος Κοιλιακής Αορτής οδηγεί σε ποσοστό τουλάχιστον

Διαβάστε περισσότερα

12ο ΒΟΡΕΙΟΕΛΛΑΔΙΚΟ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙ0. ΜΕΣΟΚΟΛΠΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ Τύποι- Πρόγνωση- Θεραπεία

12ο ΒΟΡΕΙΟΕΛΛΑΔΙΚΟ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙ0. ΜΕΣΟΚΟΛΠΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ Τύποι- Πρόγνωση- Θεραπεία 12ο ΒΟΡΕΙΟΕΛΛΑΔΙΚΟ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙ0 Στρογγυλό Τραπέζι: Συγγενείς καρδιοπάθειες ενηλίκων- πνευµονική υπέρταση ΜΕΣΟΚΟΛΠΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ Τύποι- Πρόγνωση- Θεραπεία Κωνσταντίνος Θωµαϊδης, Γ.Ν. «Γ.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ»

Διαβάστε περισσότερα

Υπνική άπνοια : η άποψη του ωτορινολαρυγγολόγου. Λεωνίδας Μανωλόπουλος Αν. καθηγητής Α ΩΡΛ Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών

Υπνική άπνοια : η άποψη του ωτορινολαρυγγολόγου. Λεωνίδας Μανωλόπουλος Αν. καθηγητής Α ΩΡΛ Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Υπνική άπνοια : η άποψη του ωτορινολαρυγγολόγου Λεωνίδας Μανωλόπουλος Αν. καθηγητής Α ΩΡΛ Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Μελέτη ύπνου Ορισμόςαποφρακτικήςυπνικής άπνοιας RDI>5 RDI

Διαβάστε περισσότερα

Θοδωρής Μπεχλιβάνης Αναστασία Συμεωνίδου Κατερίνα Παπά

Θοδωρής Μπεχλιβάνης Αναστασία Συμεωνίδου Κατερίνα Παπά Θοδωρής Μπεχλιβάνης Αναστασία Συμεωνίδου Κατερίνα Παπά έχει σχήμα πεπλατυσμένης σφαίρας Η διάμετρος, στον ενήλικα, είναι περίπου 2,5 cm Αποτελείται από τρεις χιτώνες, το σκληρό, το χοριοειδή και τον αμφιβληστροειδή.

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Α. Ανδρουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών. Πυελική μάζα

Γεώργιος Α. Ανδρουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών. Πυελική μάζα Γεώργιος Α. Ανδρουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών Πυελική μάζα Επιδημιολογία Η πυελική μάζα είναι ένα σχετικά συχνό κλινικό εύρημα. Σε αρκετές περιπτώσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΗΣ ΤΗΣ ΝΟΣΟΥ ΑΛΤΣΧΑΙΜΕΡ ΜΕ FMRI

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΗΣ ΤΗΣ ΝΟΣΟΥ ΑΛΤΣΧΑΙΜΕΡ ΜΕ FMRI ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΗΛΕΚΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΜΕΤΑΔΟΣΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΥΛΙΚΩΝ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΗΣ ΤΗΣ ΝΟΣΟΥ ΑΛΤΣΧΑΙΜΕΡ ΜΕ FMRI ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

στη διάγνωση της Πνευμονικής Εμβολής

στη διάγνωση της Πνευμονικής Εμβολής Το σπινθηρογράφημα πνευμόνων στη διάγνωση της Πνευμονικής Εμβολής Χάρις Γιαννοπούλου Πυρηνικός ιατρός Αν. Διευθύντρια Τμήματος Πυρηνικής Ιατρικής ΓΝΑ «Ο Ευαγγελισμός» Πόσο επιτακτική είναι η ορθή διάγνωση

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδρομο Moyamoya σε έδαφος νευροїνωμάτωσης τύπου I. Περιγραφή περίπτωσης και ανασκόπηση της βιβλιογραφίας.

Σύνδρομο Moyamoya σε έδαφος νευροїνωμάτωσης τύπου I. Περιγραφή περίπτωσης και ανασκόπηση της βιβλιογραφίας. Παιδιατρική ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ, 24 2 137 ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ Σύνδρομο Moyamoya σε έδαφος νευροїνωμάτωσης τύπου I. Περιγραφή περίπτωσης και ανασκόπηση της βιβλιογραφίας. Ε. Βαργιάμη 1, E. Σαπουντζή 1, Σ.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Εργασία ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΟΥ ΠΟΝΟΥ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ. Ονοματεπώνυμο:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Ονοματεπώνυμο: Μιχαέλλα Σάββα Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΠΕ ΩΝ ΘΝΗΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΚΥΡΙΟΤΕΡΩΝ ΑΙΤΙΩΝ ΠΡΟΚΛΗΣΗΣ ΘΑΝΑΤΟΥ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΨΥΧΟΓΕΝΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ Γεωργία Χαραλάµπους Λεµεσός

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ. Στρογγύλη πνευμονία. Κλεισαρχάκη Αγγελική Βαλερή Ροζαλία

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ. Στρογγύλη πνευμονία. Κλεισαρχάκη Αγγελική Βαλερή Ροζαλία ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ 5 Στρογγύλη πνευμονία Κλεισαρχάκη Αγγελική Βαλερή Ροζαλία Εισαγωγή H στρογγύλη πνευμονία είναι μια σχετικά σπάνια απεικονιστική μορφή στα παιδιά, που στην ακτινογραφία

Διαβάστε περισσότερα

ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2012. Η ενδιαφέρουσα περίπτωση του μήνα Α Κ Τ Ι Ν Ο Λ Ο Γ Ι Κ Η Ε Τ Α Ι Ρ Ε Ι Α Β Ο Ρ Ε Ι Ο Υ Ε Λ Λ Α Δ Ο Σ

ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2012. Η ενδιαφέρουσα περίπτωση του μήνα Α Κ Τ Ι Ν Ο Λ Ο Γ Ι Κ Η Ε Τ Α Ι Ρ Ε Ι Α Β Ο Ρ Ε Ι Ο Υ Ε Λ Λ Α Δ Ο Σ Η ενδιαφέρουσα περίπτωση του μήνα ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2012 Α Κ Τ Ι Ν Ο Λ Ο Γ Ι Κ Η Ε Τ Α Ι Ρ Ε Ι Α Β Ο Ρ Ε Ι Ο Υ Ε Λ Λ Α Δ Ο Σ Γυναίκα με χρόνιες ρινικές εκκρίσεις και αίσθημα πίεσης στο γναθιαίο κόλπο Παρουσιάζεται

Διαβάστε περισσότερα

head and neck surgery

head and neck surgery Otorhinolaryngologia head and neck surgery Official journal of the Panhellenic Society of Otorhinolaryngology - Head and Neck Surgery το περιοδικο εχει την εθνική αναγνώριση του υπουργειου υγειας και κοινωνικησ

Διαβάστε περισσότερα

Συχνότητα. Άντρες Γυναίκες 5 1. Νεαρής και μέσης ηλικίας

Συχνότητα. Άντρες Γυναίκες 5 1. Νεαρής και μέσης ηλικίας Η αιτιολογία της πάθησης είναι άγνωστη, αν και έχει μεγάλη σχέση με το κάπνισμα καθώς το 90% των ασθενών είναι ενεργείς καπνιστές Συχνότητα Άντρες Γυναίκες 5 1 Νεαρής και μέσης ηλικίας Στο 60% των περιπτώσεων

Διαβάστε περισσότερα

Το θωρακικό άλγος, όχι σπάνιο

Το θωρακικό άλγος, όχι σπάνιο Προσέγγιση του παιδιού με θωρακικό άλγος Steven M. Selbst, MD Pediatr Clin N Am 57 (2010) 1221 1234 Παρουσίαση : Νίκος Α. Καρανταγλής Επιστημονικός Συνεργάτης Γ ΠΔ Α.Π.Θ. 10/01/2011 www.pd3.gr Το θωρακικό

Διαβάστε περισσότερα

21-23 Φεβρουαρίου ΣΥΝΕΔΡΙΟ. 2014 Θεσσαλονίκη ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΩΤΟΛΟΓΙΑΣ - ΑΚΟΥΟΛΟΓΙΑΣ - ΝΕΥΡΟΩΤΟΛΟΓΙΑΣ

21-23 Φεβρουαρίου ΣΥΝΕΔΡΙΟ. 2014 Θεσσαλονίκη ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΩΤΟΛΟΓΙΑΣ - ΑΚΟΥΟΛΟΓΙΑΣ - ΝΕΥΡΟΩΤΟΛΟΓΙΑΣ 24 ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΩΤΟΛΟΓΙΑΣ - ΑΚΟΥΟΛΟΓΙΑΣ - ΝΕΥΡΟΩΤΟΛΟΓΙΑΣ ΣΕ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΤΗΝ Α ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ ΩΡΛ ΚΛΙΝΙΚΗ ΤΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΧΕΠΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΜΕ ΔΙΕΘΝΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ 21-23 Φεβρουαρίου

Διαβάστε περισσότερα

Ρευματοειδής αρθρίτιδα. Μαρία Γ. Τεκτονίδου Επίκουρος Καθηγήτρια Ρευματολογίας Α Παθολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή Αθηνών

Ρευματοειδής αρθρίτιδα. Μαρία Γ. Τεκτονίδου Επίκουρος Καθηγήτρια Ρευματολογίας Α Παθολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή Αθηνών Ρευματοειδής αρθρίτιδα Μαρία Γ. Τεκτονίδου Επίκουρος Καθηγήτρια Ρευματολογίας Α Παθολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή Αθηνών Ρόλος Ανοσοποιητικού Συστήματος Προστασία του οργανισμού έναντι εξωτερικών εισβολέων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D σχετιζόμενα με το βρογχικό άσθμα στα παιδιά και στους έφηβους Κουρομπίνα Αλεξάνδρα Λεμεσός [2014] i ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Αξονική Στεφανογραφία: Ο ρόλος της στη διερεύνηση της στεφανιαίας νόσου - Συσχετισμός με την Επεμβατική και τη Μαγνητική Στεφανογραφία.

Αξονική Στεφανογραφία: Ο ρόλος της στη διερεύνηση της στεφανιαίας νόσου - Συσχετισμός με την Επεμβατική και τη Μαγνητική Στεφανογραφία. Αλέξανδρος Καλλιφατίδης - Αξονική Στεφανογραφία 41 Αξονική Στεφανογραφία: Ο ρόλος της στη διερεύνηση της στεφανιαίας νόσου - Συσχετισμός με την Επεμβατική και τη Μαγνητική Στεφανογραφία. Αλέξανδρος Καλλιφατίδης

Διαβάστε περισσότερα

Η πρόληψη των κατακλίσεων σε βαριά πάσχοντες και η χρήση ειδικών στρωμάτων για την πρόληψη και αντιμετώπιση των κατακλίσεων

Η πρόληψη των κατακλίσεων σε βαριά πάσχοντες και η χρήση ειδικών στρωμάτων για την πρόληψη και αντιμετώπιση των κατακλίσεων ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η πρόληψη των κατακλίσεων σε βαριά πάσχοντες και η χρήση ειδικών στρωμάτων για την πρόληψη και αντιμετώπιση των κατακλίσεων Ονοματεπώνυμο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΙΣΔΙΑΣΤΑΤΗ ΑΞΟΝΙΚΗ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΉΣ ΣΤΗΛΗΣ ΕΝΑ ΒΗΜΑ ΨΗΛΟΤΕΡΑ ΣΤΗΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ

ΤΡΙΣΔΙΑΣΤΑΤΗ ΑΞΟΝΙΚΗ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΉΣ ΣΤΗΛΗΣ ΕΝΑ ΒΗΜΑ ΨΗΛΟΤΕΡΑ ΣΤΗΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΤΡΙΣΔΙΑΣΤΑΤΗ ΑΞΟΝΙΚΗ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΉΣ ΣΤΗΛΗΣ ΕΝΑ ΒΗΜΑ ΨΗΛΟΤΕΡΑ ΣΤΗΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ Δρ. Π. Κωνσταντινίδης Η Μαγνητική Τοµογραφία της σπονδυλικής στήλης αποτελεί εδώ και χρόνια την κορυφαία µέθοδο

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνος αλληλογραφίας: Δρ. Θεογνωσία Χειμώνα Αγ. Μαρίνας 63, 73300 Κόκκινο Μετόχι, Μουρνιές, Χανιά. Email: chimonath@yahoo.gr

Υπεύθυνος αλληλογραφίας: Δρ. Θεογνωσία Χειμώνα Αγ. Μαρίνας 63, 73300 Κόκκινο Μετόχι, Μουρνιές, Χανιά. Email: chimonath@yahoo.gr Χειμώνα Θ 1 Κιαγιαδάκη Δ 1 Πρώιμος Ε 1 Σεφερλής Φ 1 Μαρουδιάς Ν 2 Παπαδάκης Χ 1 1. ΩΡΛ Τμήμα Γενικού Νοσοκομείου Χανίων, Χανιά. 2. ΩΡΛ Τμήμα Κωνσταντοπούλειου Γενικού Νοσοκομείου Ν. Ιωνίας. Συσχέτιση των

Διαβάστε περισσότερα

Ενδείξεις μέτρησης εκπνεομένου NO στα παιδιά

Ενδείξεις μέτρησης εκπνεομένου NO στα παιδιά Ενδείξεις μέτρησης εκπνεομένου NO στα παιδιά Ε.Παρασκάκης Eπικ. Καθηγητής Παιδιατρικής Μονάδα Αναπνευστικών Νοσημάτων Παίδων Παιδιατρική Κλινική Πανεπιστημίου Θράκης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παρακολούθηση αρκετών αναπνευστικών

Διαβάστε περισσότερα

Dr. X. Baraliakos Rheumazentrum Ruhrgebiet Herne Ruhr-University Bochum Germany. 23-26 Ιουνίου 2011

Dr. X. Baraliakos Rheumazentrum Ruhrgebiet Herne Ruhr-University Bochum Germany. 23-26 Ιουνίου 2011 Ο ρευµατολόγος και η χρήση του µαγνητικού συντονισµού στην πρώιµη διάγνωση των σπονδυλαρθιτίδων και στην παρακολούθηση της αποτελεσµατικότητας της θεραπείας 23-26 Ιουνίου 2011 Dr. X. Baraliakos Rheumazentrum

Διαβάστε περισσότερα

Η συμβολή της μαγνητικής φασματοσκοπίας

Η συμβολή της μαγνητικής φασματοσκοπίας Η συμβολή της μαγνητικής φασματοσκοπίας στην διάγνωση άτυπων μηνιγγιωμάτων Ζήκου Αναστασία, Μούκα Βασιλική, Γκόγκος Βασίλειος, Αστρακάς Λουκάς, Αργυροπούλου Ι. Μαρία. Εργαστήριο Κλινικής Ακτινολογίας και

Διαβάστε περισσότερα

To «πρόσωπο του γιγαντιαίου πάντα» και το. «πρόσωπο του μικροσκοπικού πάντα» στη νόσο του Wilson

To «πρόσωπο του γιγαντιαίου πάντα» και το. «πρόσωπο του μικροσκοπικού πάντα» στη νόσο του Wilson To «πρόσωπο του γιγαντιαίου πάντα» και το «πρόσωπο του μικροσκοπικού πάντα» στη νόσο του Wilson Ζήκου Αναστασία, Μούκα Βασιλική, Μούκα Γεωργία, Κώστα Παρασκευή, Ξύδης Βασίλειος, Αργυροπούλου Ι. Μαρία.

Διαβάστε περισσότερα

Σκοπός: Αξιολόγηση των λειτουργικών αποτελεσμάτων

Σκοπός: Αξιολόγηση των λειτουργικών αποτελεσμάτων Γεραμάς Ι Κυριαφίνης Γ Χαλκιαδάκης Β Τσαλιγόπουλος Μ Μαραγκουδάκης Π Νικολόπουλος Θ Β Ωτορινολαρυγγολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθήνας, Αττικό Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Αθήνας. Διευθυντής Καθ. Δ. Κανδηλώρος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Εισαγωγή. Σκοπός

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Εισαγωγή. Σκοπός ΠΕΡΙΛΗΨΗ Εισαγωγή Η παιδική παχυσαρκία έχει φτάσει σε επίπεδα επιδημίας στις μέρες μας. Μαστίζει παιδιά από μικρές ηλικίες μέχρι και σε εφήβους. Συντείνουν αρκετοί παράγοντες που ένα παιδί γίνεται παχύσαρκο

Διαβάστε περισσότερα

Είναι γεγονός ότι μία από τις πλέον σημαντικές ανακαλύψεις

Είναι γεγονός ότι μία από τις πλέον σημαντικές ανακαλύψεις Ωτορινολαρυγγολογία - Χειρουργική Κεφαλής & Τραχήλου: τεύχος 29, Ιούλιος - Αύγουστος - Σεπτέμβριος 2007, σελίδες 27-31 Invited Article Δέκα χρόνια εμπειρίας στα κοχλιακά εμφυτεύματα ΙΩΑΝΝΗΣ ΔΑΝΙΗΛΙΔΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

¹ Ά Προπαιδευτική Χειρουργική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Γ.Ν.Α. Ιπποκράτειο ²Μονάδα Μικροχειρουργικής, Νοσοκομείο Κ.Α.Τ Αθηνών

¹ Ά Προπαιδευτική Χειρουργική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Γ.Ν.Α. Ιπποκράτειο ²Μονάδα Μικροχειρουργικής, Νοσοκομείο Κ.Α.Τ Αθηνών ΔΙΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΑΝΕΓΧΕΙΡΗΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΟΙΣΟΦΑΓΟΥ. ΜΙΑ ΚΑΙΝΟΥΡΙΑ ΤΕΧΝΙΚΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΔΙΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗ ΑΥΤΟ ΙΑΤΕΙΝΟΜΕΝΗΣ ΜΕΤΑΛΛΙΚΗΣ ΕΝΔΟΠΡΟΘΕΣΗΣ Βρακοπούλου Γαβριέλλα- Ζωή ¹, Δουλάμη Γεωργία¹,Λαρεντζάκης

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω Σκληρόδερµα;

Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Για να πληροφορηθώ µýëïò ôçò Σπάνιος ναι... Μόνος όχι Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών σπανίων παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου και τρόποι αντιμετώπισης του

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου και τρόποι αντιμετώπισης του 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου και τρόποι αντιμετώπισης του Ονοματεπώνυμο φοιτήτριας: Ειρήνη Αδάμου Λεμεσός 2014 2 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική

Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική Επεμβατική Ακτινολογία Ενημέρωση Ασθενών Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική Τα τελευταία 20 χρόνια, η Επεμβατική Ακτινολογία παρουσιάζει διαρκή εξέλιξη και αποτελεί μία πολύτιμη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ ΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ ΤΩΝ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ ΚΑΤA ΤΗ ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΣΤΕΦΑΝΙΟΓΡΑΦΙΑ-ΤΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΝΩΣΗ

ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ ΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ ΤΩΝ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ ΚΑΤA ΤΗ ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΣΤΕΦΑΝΙΟΓΡΑΦΙΑ-ΤΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΝΩΣΗ ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ ΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ ΤΩΝ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ ΚΑΤA ΤΗ ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΣΤΕΦΑΝΙΟΓΡΑΦΙΑ-ΤΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΝΩΣΗ Χ.ΓΡΑΙ ΗΣ,Γ.ΦΩΤΟΠΟΥΛΟΣ, Γ.ΜΑΜΑ ΑΣ,. ΗΜΗΤΡΙΑ ΗΣ, Θ.ΠΑΠΑ ΟΠΟΥΛΟΣ,.ΚΟΥΛΑΞΗΣ, Γ.ΚΟΝΤΟΠΟΥΛΟΣ,

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης

Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης Παθολόγος Αξιολόγηση βαρύτητας περιστατικού - Από την βαρύτητα των κλινικών σημείων (αναπνευστική συχνότητα >35, ταχυκαρδία,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2012. Η ενδιαφέρουσα περίπτωση του μήνα Α Κ Τ Ι Ν Ο Λ Ο Γ Ι Κ Η Ε Τ Α Ι Ρ Ε Ι Α Β Ο Ρ Ε Ι Ο Υ Ε Λ Λ Α Δ Ο Σ

ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2012. Η ενδιαφέρουσα περίπτωση του μήνα Α Κ Τ Ι Ν Ο Λ Ο Γ Ι Κ Η Ε Τ Α Ι Ρ Ε Ι Α Β Ο Ρ Ε Ι Ο Υ Ε Λ Λ Α Δ Ο Σ Η ενδιαφέρουσα περίπτωση του μήνα ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2012 Α Κ Τ Ι Ν Ο Λ Ο Γ Ι Κ Η Ε Τ Α Ι Ρ Ε Ι Α Β Ο Ρ Ε Ι Ο Υ Ε Λ Λ Α Δ Ο Σ Ασθενής, 68 ετών, με πλευριτική συλλογή ΔΕ αγνώστου αιτιολογίας, προσήλθε για διερεύνηση.

Διαβάστε περισσότερα

Συνώνυμα για Internet search: lung sequestration, bronchopulmonary sequestration.

Συνώνυμα για Internet search: lung sequestration, bronchopulmonary sequestration. Γυναίκα ηλικίας 26 ετών, προσέρχεται στο ιατρείο λόγω κακουχίας, πυρετού, βήχα και πυώδους απόχρεμψης. Από το ιστορικό αναφέρεται επεισόδιο λοίμωξης του αναπνευστικού προ μηνός, το οποίο βελτιώθηκε μετά

Διαβάστε περισσότερα

Εγκεφαλικές συζυγίες. Μαρία Σουλή Παθολόγος-Λοιμωξιολόγος

Εγκεφαλικές συζυγίες. Μαρία Σουλή Παθολόγος-Λοιμωξιολόγος Εγκεφαλικές συζυγίες Μαρία Σουλή Παθολόγος-Λοιμωξιολόγος ΙΙ. Οπτικό νεύρο οπτική οξύτητα (φώς, αντικείμενα, ειδικοί πίνακες) ΔΔ Διαθλαστικές ανωμαλίες Ελάττωση της διαφάνειας των διαθλαστικών μέσων Βλάβη

Διαβάστε περισσότερα

Διορθωμένη Στοματογναθοπροσωπική Χειρουργική

Διορθωμένη Στοματογναθοπροσωπική Χειρουργική Διορθωμένη Στοματογναθοπροσωπική Χειρουργική ΣTOMA 2010; 38 : 289-296 Bιβλιογραφική ανασκόπηση Η σημασία της διατήρησης της οστικής μάζας σε φατνία εξαχθέντων δοντιών. Τεχνική ατραυματικής εξαγωγής και

Διαβάστε περισσότερα

1/21/2013. November 25, 1975 Patent for Full-body CAT Scan 1979 Nobel prize for physiology

1/21/2013. November 25, 1975 Patent for Full-body CAT Scan 1979 Nobel prize for physiology November 25, 1975 Patent for Full-body CAT Scan 1979 Nobel prize for physiology Sir Godfrey Newbold Hounsfield CBE, FRS, (28 August 1919 12 August 24) Allan MacLeod Cormack (February 23, 1924 May 7, 1998)

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΟΝΙΚΗ ΣΤΕΦΑΝΙΟΓΡΑΦΙΑ: ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΣΥΝΗΘΗ ΛΑΘΗ

ΑΞΟΝΙΚΗ ΣΤΕΦΑΝΙΟΓΡΑΦΙΑ: ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΣΥΝΗΘΗ ΛΑΘΗ ΑΞΟΝΙΚΗ ΣΤΕΦΑΝΙΟΓΡΑΦΙΑ: ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΣΥΝΗΘΗ ΛΑΘΗ Ευθυμιάδου Ρωξάνη Αναπληρώτρια Διευθύντρια Μαγνητικού και Αξονικού Τομογράφου και τμήματος PET-CT Θεραπευτήριο «Υγεία» ΚΙΝΗΤΡΑ ΓΙΑ ΜΗ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΗ ΣΤΕΦΑΝΙΟΓΡΑΦΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΠΛΑΚΕΙΣΑ ΟΠΙΣΘΟΠΕΡΙΤΟΝΑΪΚΗ ΚΥΣΤΗ : ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΣ

ΕΠΙΠΛΑΚΕΙΣΑ ΟΠΙΣΘΟΠΕΡΙΤΟΝΑΪΚΗ ΚΥΣΤΗ : ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΣ ΚΥΣΤΗ : ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ Θεοδοσίου Αικατερίνη¹, Βαρσάμης Νικόλαος¹, Σαλβερίδης Νικόλαος¹, Ταβλαρίδης Θεόδωρος¹, Σουφτάς Βασίλειος², Χρισ 1. Α Χειρουργική Κλινική, Γενικό Νοσοκομείο Καβάλας 2. Μονάδα Επεμβατικής

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΣΗ ΩΤΙΤΙΣ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΜΕΣΗ ΩΤΙΤΙΣ

ΜΕΣΗ ΩΤΙΤΙΣ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΜΕΣΗ ΩΤΙΤΙΣ ΜΕΣΗ ΩΤΙΤΙΣ Η συχνότερη αιτία επίσκεψης των παιδιών στον ιατρό είναι η μέση ωτίτις. Περίπου το 1/3 των παιδιών ηλικίας από 1-5 ετών, παρουσιάζουν παραπάνω από τρεις προσβολές μέσης ωτίτιδας το χρόνο. Αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα.

Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα. Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα. Μαρία Φωτουλάκη Επίκουρη καθηγήτρια Παιδιατρικής-Παιδιατρικής Γαστρεντερολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΘΕΜΑ: SCREENING ΑΚΟΗΣ ΝΕΟΓΝΩΝ ΚΑΙ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΜΕ ΑΚΟΥΣΤΙΚΟ ΒΑΡΗΚΟΙΑΣ - ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ - ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΧΟΛΗ Ε.Υ.

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΘΕΜΑ: SCREENING ΑΚΟΗΣ ΝΕΟΓΝΩΝ ΚΑΙ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΜΕ ΑΚΟΥΣΤΙΚΟ ΒΑΡΗΚΟΙΑΣ - ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ - ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΧΟΛΗ Ε.Υ. ΣΧΟΛΗ Ε.Υ.Π ΤΜΗΜΑ: ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΘΕΜΑ: SCREENING ΑΚΟΗΣ ΝΕΟΓΝΩΝ ΚΑΙ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΜΕ ΑΚΟΥΣΤΙΚΟ ΒΑΡΗΚΟΙΑΣ - ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ - ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΠΟΥΔΑΣΤΡΙΑ: ΚΑΡΚΑΡΑ ΕΛΕΝΗ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ:

Διαβάστε περισσότερα

ΣΟΒΑΡΟ ΑΣΘΜΑ ΚΑΙ ΡΙΝΙΤΙΔΑ «ΩΡΛ ΑΠΟΨΗ» ΠΑΥΛΟΣ Β. ΜΑΡΑΓΚΟΥΔΑΚΗΣ ΕΠ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Β ΏΡΛ ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΚΠΑ

ΣΟΒΑΡΟ ΑΣΘΜΑ ΚΑΙ ΡΙΝΙΤΙΔΑ «ΩΡΛ ΑΠΟΨΗ» ΠΑΥΛΟΣ Β. ΜΑΡΑΓΚΟΥΔΑΚΗΣ ΕΠ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Β ΏΡΛ ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΚΠΑ ΣΟΒΑΡΟ ΑΣΘΜΑ ΚΑΙ ΡΙΝΙΤΙΔΑ «ΩΡΛ ΑΠΟΨΗ» ΠΑΥΛΟΣ Β. ΜΑΡΑΓΚΟΥΔΑΚΗΣ ΕΠ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Β ΏΡΛ ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΚΠΑ ΝΕΟΤΕΡΕΣ ΑΠΟΨΕΙΣ Το δεύτερο αιώνα ο Γαληνός τόνιζε τη συσχέτιση ρινικών συμπτωμάτων και άσθματος συνιστώντας

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση πτυχιακής εργασίας. Γιώτη Κωνσταντίνα Φρογάκη Ήρα-Αφροδίτη

Παρουσίαση πτυχιακής εργασίας. Γιώτη Κωνσταντίνα Φρογάκη Ήρα-Αφροδίτη Παρουσίαση πτυχιακής εργασίας Γιώτη Κωνσταντίνα Φρογάκη Ήρα-Αφροδίτη Περιεχόμενα Εισαγωγή Γνώση και κατανόηση του αυτισμού Διαγνωστικά εργαλεία για την ανίχνευση του αυτισμού Βασικές αρχές αποτελεσματικής

Διαβάστε περισσότερα

Σέγγας Ι 1 Κολτσιδόπουλος Π 2 Μπίμπας Αθ 1 Τζώνου Α 3 Αθανασιάδης Σισμάνης Α 1

Σέγγας Ι 1 Κολτσιδόπουλος Π 2 Μπίμπας Αθ 1 Τζώνου Α 3 Αθανασιάδης Σισμάνης Α 1 Σέγγας Ι 1 Κολτσιδόπουλος Π 2 Μπίμπας Αθ 1 Τζώνου Α 3 Αθανασιάδης Σισμάνης Α 1 1 - Α Πανεπιστημιακή ΩΡΛ Κλινική Γ.Ν.Α. Ιπποκρατείου 2 - ΩΡΛ Κλινική, Αχιλλοπούλειο Γενικό Νοσοκομείο Βόλου 3 - Εργαστήριο

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΕΣ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΕΣ

ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΕΣ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΕΣ ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΕΣ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΕΣ Η έννοια της οροαρνητικής ΣπΑ Προακτινολογική ΣπΑ ΣΠΥΡΟΣ ΑΣΛΑΝΙΔΗΣ ΣπΑ Ομάδα φλεγμονωδών αρθροπαθειών Με κοινά κλινικά χαρακτηριστικά και γενετικούς προδιαθεσικούς παράγοντες

Διαβάστε περισσότερα

Εξαρθρήματα της Ακρωμιοκλειδικής Άρθρωσης. Συντηρητική και Χειρουργική Θεραπεία. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός Αθήνα

Εξαρθρήματα της Ακρωμιοκλειδικής Άρθρωσης. Συντηρητική και Χειρουργική Θεραπεία. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός Αθήνα Εξαρθρήματα της Ακρωμιοκλειδικής Άρθρωσης Συντηρητική και Χειρουργική Θεραπεία Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός Αθήνα Ανατομική Υμενική άρθρωση με μηνίσκο μεταξύ ακρωμιακού άκρου ωμοπλάτης

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ Μοντέλα πρόγνωσης του Σακχαρώδη Διαβήτη Ηλιάδης Φώτης Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ IDF Diabetes Atlas 5th Edition 2012 Update 3.8 million men and women worldwide

Διαβάστε περισσότερα