13 ο ΕΣΗΙΟ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΤΜΠΟΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΠΑΙΔΙΑΣΡΙΚΗ ΓΑΣΡΕΝΣΕΡΟΛΟΓΙΑ, ΗΠΑΣΟΛΟΓΙΑ & ΔΙΑΣΡΟΦΗ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "13 ο ΕΣΗΙΟ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΤΜΠΟΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΠΑΙΔΙΑΣΡΙΚΗ ΓΑΣΡΕΝΣΕΡΟΛΟΓΙΑ, ΗΠΑΣΟΛΟΓΙΑ & ΔΙΑΣΡΟΦΗ"

Transcript

1

2

3 13 ο ΕΣΗΙΟ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΤΜΠΟΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΠΑΙΔΙΑΣΡΙΚΗ ΓΑΣΡΕΝΣΕΡΟΛΟΓΙΑ, ΗΠΑΣΟΛΟΓΙΑ & ΔΙΑΣΡΟΦΗ ΠΑΙΔΙΑΣΡΙΚΗ ΓΑΣΡΕΝΣΕΡΟΛΟΓΙΑ: «Νεότερα Δεδομζνα για την Βελτίωςη τησ Πρόγνωςησ των Παθήςεων» ΑΘΗΝΑ 2013 Επιμζλεια: Αίγλη Ζζλλου MD,PhD 11

4 ΔΙΟΙΚΗΣΙΚΟ ΤΜΒΟΤΛΙΟ ΕΕΠΓΗΔ Πρόεδροσ Αντιπρόεδροσ Γενική Γραμματζασ Ειδική Γραμματζασ Σαμίασ Μ. Φωτουλάκθ(Κεςςαλονίκθ) Λ. Ραναγιϊτου (Ακινα) Μ. ογαλίδου (Λωάννινα) Α. Ραπαδοποφλου (Ακινα) Α. Ηζλλου (Ακινα) 2 2

5 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Νεότερα Δεδομζνα ςτην καθημερινή κλινική πράξη Μ. Ρογαλίδου Δυςκοιλιότθτα. Ρότε χρειάηεται διερεφνθςθ. Νζα φάρμακα 5 Π. Καφρίτςα Λειτουργικά προβλιματα ανϊτερου πεπτικοφ ςτα παιδιά: ΓΟΡ, αεροφαγία, μυρικαςμόσ, γαςτροπάρεςθ 24 Μ. Φωτουλάκη Αλλεργία ςτο γάλα αγελάδοσ. Κατευκυντιριεσ οδθγίεσ ESPGHAN Νζοι ςτόχοι για την βελτίωςη και πρόγνωςη των Παιδιατρικϊν Γαςτρεντερολογικϊν παθήςεων ςτην Ελλάδα Α. Ζζλλου Νεογνικι χολόςταςθ: Ανάγκθ ζγκαιρθσ διάγνωςθσ από τον παιδίατρο. Κζςπιςθ Εκνικοφ Registry 36 Κ. Δημάκου Υποςτιριξθ κρζψθσ ςτο ςπίτι: Τι πρζπει να γνωρίηει ο παιδίατροσ;..45 Κ. ιαφάκασ Επείγουςεσ ενδοςκοπιςεισ ςτα παιδιά: τι πρζπει να ξζρει ο παιδίατροσ; Ξζνα ςϊματα και καυςτικζσ ουςίεσ.55 Κοινά κλινικά προβλήματα ςε βρζφη και παιδιά Ε. Ρϊμα Συνικθ γαςτρεντερολογικά προβλιματα ςτο βρζφοσ 67 33

6 Ι. Παναγιϊτου Χρόνια διάρροια ςτο παιδί: λοίμωξθ, τροφικι αλλεργία, γαςτρεντεροπάκεια ι κάτι άλλο; 79 Γ. Χουλιάρασ Χολολικίαςθ: Διαφορικι διάγνωςθ και αντιμετϊπιςθ 86 Jose Saavedra MD. Strategies for prevention of allergic disease in infancy

7 ΔΤΚΟΙΛΙΟΣΗΣΑ: ΠΟΣΕ ΧΡΕΙΑΖΕΣΑΙ ΔΙΕΡΕΤΝΗΗ. ΝΕΑ ΦΑΡΜΑΚΑ Μ. Ρογαλίδου Ειςαγωγή Θ δυςκοιλιότθτα είναι ζνα πολφ ςυχνό πρόβλθμα που απαςχολεί το παιδί και τθν οικογζνεια του και αρκετά ςυχνά επθρεάηει τθν ποιότθτα ηωισ τουσ. Στισ περιςςότερεσ περιπτϊςεισ είναι ιδιοπακισ ι αλλιϊσ λειτουργικι, δεν οφείλεται δθλαδι ςε οργανικά αίτια, παρόλα αυτά περίπου 30-50% των παιδιϊν κα ςυνεχίςουν να ζχουν ςυμπτϊματα παρά τθν αρχικι κεραπευτικι προςζγγιςθ ι υποτροπι μετά από μια αρχικά επιτυχθμζνθ φαρμακευτικι αγωγι. Θ δυςκοιλιότθτα μπορεί να χαρακτθρίηεται από διαταραχι ςτθ ςυχνότθτα των κενϊςεων, τθ ςφςταςθ, το μζγεκοσ, το βάροσ των κοπράνων, από κακυςτερθμζνο χρόνο διάβαςθσ του περιεχομζνου του εντζρου ι να ςυνοδεφεται από πόνο - δυςφορία κατά τθν αφόδευςθ. Θ ςυχνότθτα των κενϊςεων εξαρτάται από τθν θλικία του παιδιοφ. Κατά τθ διάρκεια τθσ εμβρυικισ ηωισ ςυνικωσ δεν ςυμβαίνει αφόδευςθ. Τα πρϊτα κόπρανα ςυνικωσ αποβάλλονται μζςα ςε 48 ϊρεσ από τθ γζννθςθ ςτο 99% των τελειόμθνων νεογνϊν ενϊ κακυςτερθμζνθ αποβολι μθκωνίου μπορεί να ζχουν τα πρόωρα βρζφθ. Θ ςυχνότθτα αφόδευςθσ είναι διαφορετικι ςτα κθλάηοντα βρζφθ ςε ςχζςθ με τα βρζφθ που ςιτίηονται με γάλα αγελάδασ. Με τθν πρόοδο τθσ θλικίασ θ ςυχνότθτα των κενϊςεων μειϊνεται ςταδιακά και μετά τα 4 ζτθ είναι όπωσ ςτουσ ενιλικεσ δθλαδι από 3 κενϊςεισ τθν θμζρα ζωσ 3/ εβδομάδα. Στον Ρίνακα 1 φαίνεται θ φυςιολογικι ςυχνότθτα κενϊςεων ςτθν βρεφικι και παιδικι θλικία (1) Οριςμοί Δεν υπάρχει απόλυτθ ομοφωνία για τον οριςμό τθσ δυςκοιλιότθτασ ωςτόςο ο πιο ευρζα αποδεκτόσ οριςμόσ προκφπτει βάςει των Κριτθρίων τθσ ϊμθσ ΛΛΛ για τθ λειτουργικι δυςκοιλιότθτα (1-6). Ρίνακασ 2. 55

8 Πίνακασ 1. Φυςιολογικι ςυχνότθτα κενϊςεων ςε βρζφθ & παιδιά Ηλικία Μζςοσ όροσ Μζςοσ κενώςεων/εβδομάδα κενώςεων/ημζρα 0-3 μθνϊν κθλάηοντα μθνϊν μθ κθλάηοντα μθνϊν χρόνων > 3 χρόνων όροσ Πίνακασ 2. Κριτιρια ϊμθσ (Rome III Criteria) για τθν λειτουργικι δυςκοιλιότθτα * 1 < 2 κενϊςεισ/ εβδομάδα 2 > 1 επειςόδιο εγκόπρθςθσ / εβδομάδα 3 Αςυνικθσ χαρακτθριςτικι κζςθ ςϊματοσ όπου γίνεται προςπάκεια αναςτολισ αφόδευςθσ, κατακράτθςθσ κοπράνων 4 Επϊδυνθ αφόδευςθ ι ςκλθρά κόπρανα 5 Κόπρανα μεγάλθσ διαμζτρου που δυνθτικά αποφράςςουν τθν τουαλζτα 6 Ραρουςία μεγάλθσ κοπρανϊδουσ μάηασ ςτθν ψθλάφθςθ τθσ κοιλίασ ι ςτο ορκό *δεν υπάρχουν ςθμεία για τθν φπαρξθ οργανικισ νόςου Δυςκοιλιότθτα ορίηεται ωσ θ φπαρξθ τουλάχιςτον 2 κριτθρίων ϊμθσ ΛΛΛ, για τουλάχιςτον 1 μινα για παιδιά < 4 χρόνων ι για τουλάχιςτον 2 μινεσ για τα παιδιά > 4 χρόνων. Το κοιλιακό άλγοσ παρόλο του ότι ςυνυπάρχει ςυχνά δεν αποτελεί κριτιριο για τθ λειτουργικι δυςκοιλιότθτα. Δυςχεςία των βρεφϊν (Infant Dyschezia) : Υπάρχει μια υποομάδα αςκενϊν που παρουςιάηουν δυςκολίεσ ςτθν αφόδευςθ που ςφμφωνα με τα κριτιρια ϊμθσ ΛΛΛ για τθ δυςκοιλιότθτα πάςχουν από βρεφικι δυςχεςία. Θ κατάςταςθ αυτι ςυμβαίνει ςε βρζφθ < των 6 μθνϊν χωρίσ άλλα προβλιματα υγείασ που παρουςιάηουν ζντονθ ανθςυχία και κλάμα με ςυνοδό ερυκρότθτα προςϊπου τουλάχιςτον 10 λεπτά πριν τθν αφόδευςθ ςυνικωσ μαλακϊν 6 6

9 κοπράνων. Τα ςυμπτϊματα ξεκινοφν τουσ πρϊτουσ μινεσ ηωισ και ςυνικωσ υποχωροφν ξαφνικά μετά από μερικζσ εβδομάδεσ. Ανθεκτική Δυςκοιλιότητα (Intractable constipation): θ δυςκοιλιότθτα που δεν ανταποκρίνεται ςε ικανοποιθτικι ςυντθρθτικι κεραπεία για τουλάχιςτον τρεισ μινεσ. Ενςφήνωςη κοπράνων (Fecal Impaction): Ραρουςία ςκλθρισ μάηασ κοπράνων ςτθν κάτω κοιλιακι χϊρα κατά τθν ψθλάφθςθ ι ςτθ δακτυλικι εξζταςθ ι κατάλθψθ κατιόντοσ κόλου από κόπρανα ςτθν ακτινογραφία κοιλίασ Επιδημιολογία Θ δυςκοιλιότθτα είναι ζνα ςυχνό ςφμπτωμα ςτθν παιδικι θλικία και υπολογίηεται ότι αποτελεί τθν αιτία για ~3-10 % των επιςκζψεων ςτον παιδίατρο ενϊ είναι ζνα από τα πιο ςυχνά αιτία προςζλευςθσ ςτον Ραιδίατρογαςτρεντερολόγο. Εκτιμάται ότι θ παγκόςμια επίπτωςθ τθσ λειτουργικισ δυςκοιλιότθτασ ςτα παιδιά κυμαίνεται από 0,7% -29,6% (1,7) και προςβάλει όλεσ τισ θλικιακζσ ομάδεσ, ωςτόςο τα παιδιά είναι πιο «ευάλωτα» ςε τρεισ θλικιακζσ φάςεισ: α) ςτα βρζφθ, κατά τθν ειςαγωγι των ςτερεϊν τροφϊν, β) ςτα νιπια κατά τθν φάςθ εκπαίδευςθσ ςτθν τουαλζτα, και γ) ςε μεγαλφτερα παιδιά ςτθν προςπάκεια τουσ να αποφφγουν τισ τουαλζτεσ κοινισ χριςθσ. Σε κάποιεσ μελζτεσ φαίνεται ότι θ δυςκοιλιότθτα εμφανίηεται κάπωσ ςυχνότερα ςε αγόρια ςε ςχζςθ με τα κορίτςια προεφθβικισ θλικίασ, ενϊ ςτθν ενιλικο ηωι εμφανίηεται ςυχνότερα ςε γυναίκεσ > άντρεσ 3:1. Επίςθσ φαίνεται να υπάρχει αυξθμζνθ επίπτωςθ τθσ δυςκοιλιότθτασ ςε οικογζνειεσ χαμθλοφ μορφωτικοφ & κοινωνικοοικονομικοφ επιπζδου. Φυςιολογία τησ αφόδευςησ Θ φυςιολογικι αφόδευςθ είναι μια ςφνκετθ διαδικαςία που ςυμπεριλαμβάνει τθ ςυντονιςμζνθ δράςθ των μυϊν τθσ κοιλίασ, τθσ πυζλου, των ςφιγκτιρων του πρωκτοφ κακϊσ και του αυτόνομου και ςωματικοφ νευρικοφ ςυςτιματοσ. Το βαςικό ερζκιςμα για τθν ζναρξθ τθσ διαδικαςίασ τθσ αφόδευςθσ είναι θ διάταςθ του ορκοφ από τα ειςερχόμενα κόπρανα. Το χρονικό ςθμείο τθσ αφόδευςθσ εξαρτάται από περιβαλοντικοφσ παράγοντεσ, τθν ακεραιότθτα των τοπικϊν αντανακλαςτικϊν και τθ ςφςταςθ των κοπράνων. Το ορκό υποδζχεται κόπρανα χωρίσ ςθμαντικι αφξθςθ τθσ ενδοορκικισ πίεςθσ μζχρι όγκουσ των cc. Μετά τθν είςοδο επιπλζον κοπράνων θ ενδοορκικι πίεςθ αυξάνεται ςταδιακά δθμιουργϊντασ παροδικι ζπειξθ για αφόδευςθ. Πταν ο ενδοορκικόσ όγκοσ κοπράνων είναι ικανόσ θ ζπειξθ γίνεται 77

10 ςυνεχισ, ο κάματοσ του ςυςπαςμζνου ζξω ςφιγκτιρα και του θβοορκικοφ μυόσ επικείμενοσ, θ φλοιϊδθσ αναςτολι υπό εξάντλθςθ και θ ανάγκθ για αφόδευςθ επιτακτικι. Ραράλλθλα ςε κάκε επειςόδιο διάταςθσ του ορκοφ εκλφεται το ορκοπρωκτικό αντανακλαςτικό με παροδικι χάλαςθ του ζςω και ςφςπαςθ του ζξω ςφιγκτιρα και αναπτφςςεται θ λειτουργία ελζγχου του πρωκτικοφ δείγματοσ ςτθ ηϊνθ του μεταβατικοφ επικθλίου ςτο φψοσ του κεντρικοφ πρωκτικοφ ςωλινα. Στθν περίπτωςθ ςχθματιςμζνων ι υδαρϊν κοπράνων το δείγμα επιςτρζφει ςτο ορκό με τθν ανάκτθςθ τθσ πίεςθσ θρεμίασ του ζςω ςφιγκτιρα ενϊ εάν το μείγμα είναι αζριο είναι δυνατόν να αποβλθκεί. Θ ςυγκεκριμζνθ λειτουργία γίνεται ςε ςυνειδθτό όςο και ςε υποςυνείδθτο επίπεδο αφοφ θ αποβολι αερίων είναι δυνατό να γίνει και κατά τθ διάρκεια του φπνου. Πταν γίνεται ςε ςυνειδθτό επίπεδο το δείγμα επιςτρζφει ςτο ορκό με τθν εκοφςια ςφςπαςθ του θβοορκικοφ μυόσ και του ζξω ςφιγκτιρα. Θ απόφαςθ για αφόδευςθ λαμβάνεται ςε οποιοιδιποτε φάςθ ζπειξθσ από τα αρχικά ςτάδια ζωσ τθ φάςθ μζγιςτου ανεκτοφ όγκου κοπράνων, αναλόγωσ και του φυςικοφ περίγυρου. Θ πρϊτθ φάςθ αφόδευςθσ είναι εκοφςια και ςυνιςτάται ςτθν λιψθ κατάλλθλθσ κζςθσ με τα ιςχία και τα γόνατα ςε ορκι γωνία. Θ δεφτερθ φάςθ είναι ςυνδυαςμόσ εκοφςιασ ενζργειασ και αντανακλαςτικϊν μθχανιςμϊν. Διενεργείται χειριςμόσ Valsalva με αποτζλεςμα τθν αφξθςθ τθσ ενδοκοιλιακισ και ενδοκωρακικισ πίεςθσ και κατά ςυνζπεια τθσ αφξθςθσ τθσ ενδοορκικισ πίεςθσ. Το περίνεο κατζρχεται και θ ορκοπρωκτικι γωνία ευκειάηεται. Συνεπϊσ θ αποβολι κοπράνων είναι το αποτζλεςμα τθσ αντίςτροφθσ κλίςθσ πιζςεων τθσ ορκοπρωκτικισ περιοχισ. Θ κζνωςθ του ορκοφ μπορεί να είναι μαηικι ι μετά από πολλαπλζσ προςπάκειεσ. Ζνα παιδί που είχε μια προθγοφμενθ αρνθτικι εμπειρία με επϊδυνθ αφόδευςθ μπορεί να αναςτείλει τθν αφόδευςθ μετά από ςυνειδθτι ςφςπαςθ των μυϊν τθσ πυζλου. Τα κόπρανα πιζηονται ςε ςθμείο που να μθν είναι ςε επαφι με το πρωκτικό κανάλι. Ο ζξω ςφιγκτιρασ παραμζνει ςε ςφςπαςθ, θ κοπρανϊδθσ μάηα διογκϊνεται και προκαλεί διάταςθ του ορκοφ ενϊ πζριξ τθσ κοπρανϊδουσ μάηασ κα υπερχειλίηουν υδαρι κόπρανα με αποτζλεςμα τθν ακράτεια κοπράνων. Παθογζνεια Θ πακογζνεια τθσ δυςκοιλιότθτασ είναι πολυπαραγοντικι και περιλαμβάνει δυςλειτουργία ςε ζνα από τα ςτάδια τθσ διαδικαςίασ αφόδευςθσ. Συνικωσ είναι ιδιοπακισ όταν δεν διαπιςτϊνεται ζνα ανατομικό, ενδοκρινολογικό ι μεταβολικό αίτιο. Φαίνεται να εμφανίηεται ςυχνότερα ςε παιδιά με κετικό οικογενειακό ιςτορικό 28-50%. Επίςθσ εμφανίηεται ςυχνότερα ςε 8 8

11 μονοηυγωτικοφσ ςε ςχζςθ με δυηυγωτικοφσ διδφμουσ (8,9). Αυτά τα ςτοιχεία ςυνθγοροφν υπζρ γενετικισ προδιάκεςθσ τθσ νόςου ωςτόςο θ επίδραςθ φυςικϊν, περιβαλλοντικϊν και κοινωνικϊν παραγόντων ςυμμετζχουν ςτθν εμφάνιςθ τθσ νόςου. Στα νεογνά και ςτα βρζφθ θ αλλαγι ςτθ διατροφι ςυμβάλλει ςτθ αλλαγι τθσ ςφςταςθσ των κενϊςεων. Αυτό οδθγεί ςε μια πικανά επϊδυνθ εμπειρία αφόδευςθσ προκαλϊντασ ερεκιςμό τθσ περιοχισ ι και ραγάδα πρωκτοφ με αποτζλεςμα τθν εγκατάςταςθ μιασ ςυμπεριφοράσ αναςτολισ τθσ αφόδευςθσ. Θ αλλεργία ςτο γάλα αγελάδασ ζχει ενοχοποιθκεί για τθν εμφάνιςθ δυςκοιλιότθτασ ςτθν παιδικι θλικία (10) με πολφ καλά αποτελζςματα με τθ δίαιτα αποκλειςμοφ θ χριςθ ειδικϊν γαλάτων ςε κάποιεσ μελζτεσ (10,11) που δεν επιβεβαιϊκθκαν ςε άλλεσ (12). Κατά τθν εκπαίδευςθ ςτθν τουαλζτα το νιπιο διανφει μια δφςκολθ φάςθ και βιϊνει ζντονοσ ςτρεσ προςπακϊντασ να ανταποκρικεί ςτισ προςδοκίεσ των γονζων του αρνοφμενο τθν αφόδευςθ ωσ ζνδειξθ ανεξαρτθςίασ προσ τουσ γονείσ του. Κατά τθ ςχολικι θλικία επίςθσ το παιδί μπορεί να αναςτζλλει τθν αφόδευςθ αρνοφμενο να κάνει χριςθ τθσ κοινισ τουαλζτασ ςτο ςχολείο. Το παχφ ζντερο απορροφά υγρά και θλεκτρολφτεσ με αποτζλεςμα ζνα ςυνεχϊσ αυξανόμενο όγκο και ςκλθρότερθ ςφςταςθ κοπράνων. Το ορκό υποδζχεται μεγαλφτερο όγκο κοπράνων με αποτζλεςμα τθν διάταςθ του τοιχϊματοσ του και ακράτεια από υπερχείλιςθ. Κλινική εικόνα Θ ςυνικθσ κλινικι εικόνα εμφάνιςθσ ςτθν παιδικι δυςκοιλιότθτα φαίνεται ςτον Ρίνακα 3. Θ διάγνωςθ τθσ λειτουργικισ δυςκοιλιότθτασ γίνεται εφκολα τισ περιςςότερεσ φορζσ μετά από τθ λιψθ ενόσ καλοφ ιςτορικοφ και διενζργεια λεπτομεροφσ αντικειμενικισ εξζταςθσ. Αν δεν υπάρχουν φποπτα ςθμεία για τθν φπαρξθ οργανικοφ νοςιματοσ ςυνικωσ δεν χρειάηεται και περαιτζρω διερεφνθςθ. Στθ λιψθ του ιςτορικοφ κα πρζπει να δϊςουμε ζμφαςθ ςτθν θλικία ζναρξθσ των ςυμπτωμάτων, τθν επιτυχία ι τθν αποτυχία ζλεγχου των ςφιγκτιρων, τθ ςυχνότθτα και τθ ςφςταςθ των κοπράνων. Κα ρωτιςουμε αν υπάρχει πόνοσ ι και αποβολι αίματοσ κατά τθν αφόδευςθ, αν ςυνυπάρχει ι όχι κοιλιακό άλγοσ, ακράτεια κοπράνων και αν αυτι ςυμβαίνει και κατά τθ νφκτα, αν υπάρχει ςυμπεριφορά ςυγκράτθςθσ κοπράνων. Επίςθσ κα πρζπει να ςυλλζξουμε πλθροφορίεσ για τθ διατροφι, τθν θμεριςια πρόςλθψθ φυτικϊν ινϊν και νεροφ, τισ αλλαγζσ ςτθν όρεξθ, τθν φπαρξθ ναυτίασ ι εμζτων ι απϊλειασ βάρουσ. Διαταραχζσ ςτθν ςυμπεριφορά ι ιςτορικό λιψθσ φαρμάκων. 99

12 Πίνακασ 3. Κλινικι εικόνα εμφάνιςθσ δυςκοιλιότθτασ Ακράτεια κοπράνων 75-90% Αφόδευςθ < 3 φορζσ /εβδομάδα 75% Ογκϊδθ κόπρανα 75% Ρόνοσ κατά τθν αφόδευςθ 50-80% Κζςθ ςϊματοσ για αναςτολι τθσ κζνωςθσ 35-45% Κοιλιακό άλγοσ 20-40% Ανορεξία 10-25% Ζμετοι 10% Ανορεξία 25% Ακράτεια οφρων ι ουρολοίμωξθ 30% Ψυχολογικά προβλιματα (κοινωνικι απόςυρςθ ι κατάκλιψθ,χαμθλι αυτοεκτίμθςθ) 20% Κλινικι εξζταςθ Κοπρανϊδεισ μάηεσ ςτθν κοιλία 30-50% Ρρόπτωςθ ορκοφ 3% αγάδεσ ι αιμορροΐδεσ 5-25% Ενςφινωςθ κοπράνων % Θ ςφςταςθ των κοπράνων κα πρζπει να εκτιμάται με τθ χριςθ αντικειμενικϊν κριτθρίων όπωσ θ Bristol scale (13) ι Amsterdam stool scale για βρζφθ (14) ι τθ Lane scale για παιδιά (15). Από το οικογενειακό ιςτορικό φπαρξθ ςυγγενοφσ αγγαγλιονικοφ μεγάκολου, μεταβολικϊν νοςθμάτων, ενδοκρινοπακειϊν, τροφικϊν αλλεργιϊν, κοιλιοκάκθσ, φλεγμονωδϊν νόςων, κυςτικισ ίνωςθσ ςυνδρόμων πολυποδίαςθσ εντζρου. Θ κλινικι εξζταςθ κα πρζπει να περιλαμβάνει τθν καταγραφι των ςωματομετρικϊν παραμζτρων και τθν αναηιτθςθ ςυςτθματικισ ι νευρολογικισ νόςου που να μπορεί να ευκφνεται για τθ δυςκοιλιότθτα. Με τθν επιςκόπθςθ, τθν ακρόαςθ και τθν ψθλάφθςθ τθσ κοιλίασ παίρνουμε ςθμαντικζσ πλθροφορίεσ. Θ οςφυοϊερά περιοχι κα πρζπει να επιςκοπείται προςεκτικά και να εκτιμοφνται τα αντανακλαςτικά του κρεμαςτιρα και τα αντανακλαςτικά των κάτω άκρων. Σθμαντικζσ πλθροφορίεσ παίρνουμε και από τθν δακτυλικι εξζταςθ. Κενι και ςυςπαςμζνθ λικυκοσ, με ψθλαφθτζσ κοπρανϊδεισ μάηεσ ςτθν κοιλία και βίαιθ αποβολι αερίων και υδαρϊν κοπράνων κατά τθν ζξοδο του δακτφλου από το ορκό είναι ςτοιχείο που χαρακτθρίηουν το ςυγγενζσ μεγάκολο. Αντίκετα λικυκοσ διεςταλμζνθ, γεμάτθ ςκλθρά κόπρανα ςυνθγορεί υπζρ λειτουργικοφ μεγάκολου χωρίσ να μπορεί να αποκλειςτεί πλιρωσ το υπερβραχφ αγαγγλιονικό μεγάκολο. Θ δακτυλικι εξζταςθ κα πρζπει να γίνεται απαραίτθτα όταν υπάρχει ζνα μόνο από τα κριτιρια ϊμθσ για τθν λειτουργικι δυςκοιλιότθτα (Ρίνακασ 2). Σθμεία που κα πρζπει να μασ κάνουν επιφυλακτικότερουσ και κα πρζπει να μασ οδθγιςουν ςε περαιτζρω διερεφνθςθ φαίνονται ςτον πίνακα

13 Πίνακασ 4. Φποπτα ςθμεία και ςυμπτϊματα για φπαρξθ οργανικισ νόςου ςτθν δυςκοιλιότθτα Ζναρξθ ςυμπτωμάτων ςε θλικία < 1 μθνόσ Κακυςτερθμζνθ αποβολι μθκωνίου >48ωρϊν Οικογενειακό ιςτορικό φπαρξθσ νόςου Hirschsprung Ταινιοειδι κόπρανα Αίμα ςτα κόπρανα επί απουςίασ πρωκτικισ ραγάδασ Ανεπαρκισ πρόςλθψθ βάρουσ, ςταςιμότθτα ανάπτυξθσ Ρυρετόσ Χολϊδεισ ζμετοι Ρακολογικόσ κυρεοειδισ αδζνασ Σοβαρόσ μετεωριςμόσ κοιλίασ Ρεριπρωκτικό ςυρίγγιο Ανϊμαλθ κζςθ πρωκτοφ Απουςία πρωκτικοφ αντανακλαςτικοφ ι αντανακλαςτικοφ κρεμαςτιρα Μείωςθ μυϊκισ ιςχφσ, τόνοσ ι αντανακλαςτικϊν κάτω άκρων Φπαρξθ κυςάνου τριχϊν ςτθ απόλθξθ νωτιαίου ςωλινα Βοκρίο ιεροκκοκκυγικισ περιοχισ Αςυμμετρία γλουτιαίων ςχιςμϊν Ραρουςία εξωεντερικϊν ςυμπτωμάτων Υπερβολικόσ φόβοσ κατά τθν επιςκόπθςθ του πρωκτοφ Ουλζσ πρωκτοφ Διαφορική διάγνωςη Μόνο το 5 % των αςκενϊν με δυςκοιλιότθτα πάςχει από οργανικό αίτιο. Τα κυριότερα αίτια οργανικισ δυςκοιλιότθτασ φαίνονται ςτον Ρίνακα 5. Εργαςτηριακόσ ζλεγχοσ Τα περιςςότερα παιδιά με χρόνια δυςκοιλιότθτα δεν χρειάηονται εργαςτθριακό ζλεγχο. Επιβάλλεται μόνο εάν από το ιςτορικό ι τθν κλινικι εξζταςθ προκφπτουν ευριματα ι αν δεν υπάρχει ικανοποιθτικι ανταπόκριςθ ςτθ ςυντθρθτικι κεραπεία. Ο εργαςτθριακόσ ζλεγχοσ περιλαμβάνει: Ρροςδιοριςμό τθσ λειτουργίασ του κυροειδοφσ, του αςβεςτίου, των θλεκτρολυτϊν του μαγνθςίου και του μολφβδου, & Γεν αίματοσ (θωςινοφιλα). Γενικι και Καλλιζργεια οφρων Μζτρθςθ τθσ ολικισ και ειδικϊν IgE RASTςτο γάλα ι και άλλεσ τροφζσ, βιοψία ορκοφ για θωςινοφιλικι διικθςθ, δερματικά τεςτ 11

14 Ορολογικόσ ζλεγχοσ για κοιλιοκάκθ, ολικι IgΑ Τεςτ ιδρϊτα Hgb κοπράνων Πίνακασ 5. Κυριότερα αίτια οργανικισ δυςκοιλιότθτασ Ανωμαλίεσ παχζοσ εντζρου - πρωκτοφ -ςτζνωςθ εντζρου ι πρωκτοφ - ατρθςία πρωκτοφ - πρόςκια ι ζκτοπθ κζςθ πρωκτοφ - χρόνια ψευδοαπόφραξθ εντζρου Ανωμαλίεσ νωτιαίου ςωλινα - Μθνιγγομυελοκιλθ - Πγκοι νωτιαίου ςωλινα - Αγενεςία ιεροφ οτοφ - Διαςτθματομυελία, δυςραφιςμόσ, τραυματιςμόσ Νευροπακθτικά νοςιματα εντζρου - ςυγγενζσ μεγάκολο νόςοσ Hirschsprung - Νευρωνικι δυςπλαςία (υπεργαγλιόνωςθ, υπογαγλιονωςθ Νόςοσ Chagas Συςτθματικά νοςιματα - υποκυροειδιςμόσ - υπερ/υπο αςβεςτιαιμία -Σακχαρϊδθσ /άποιοσ διαβιτθσ - Υποφυςιακι ανεπάρκεια - Νευροινωμάτωςθ, - Σκλθρόδερμα, Νοςιματα ςυνδετικοφ ιςτοφ - Αμυλοείδωςθ - Συγγενισ αμυοτονία, Μυοτονικι δυςτροφία, εγκεφαλικι παράλυςθ - Ρολλαπλι ςκλιρυνςθ Ανωμαλία μυϊν κοιλίασ - Γαςτρόςχιςθ - Prune belly syndrome Φάρμακα - διουρθτικά - ναρκωτικά, κωδεινουχα, αντικατακλιπτικά, - αντιόξινα άλατα αλουμινίου - δθλθτθρίαςθ με μόλυβδο - υπερβιταμίνωςθ D, ςίδθροσ Διάφορα - κυςτικι ίνωςθ - κοιλιοκάκθ - αλλεργία ςτο γάλα/ τροφικζσ αλλεργίεσ - ςφνδρομο Down - όγκοι πυζλου 12 12

15 Α/α κοιλίασ Δεν κα πρζπει να γίνεται ωσ εξζταςθ ρουτίνασ για τθ διάγνωςθ τθσ δυςκοιλιότθτασ. Ενδείκνυται μόνο ςε περιπτϊςεισ όπου υποπτευόμαςτε ενςφινωςθ κοπράνων αλλά θ αντικειμενικι εξζταςθ δεν είναι αξιόπιςτθ ι πικανι (κυρίωσ λόγω μθ ςυνεργαςίασ) Μελζτθ χρόνου διάβαςθσ εντζρου Δεν ςυνιςτάται ωσ εξζταςθ ρουτίνασ για τθν διάγνωςθ τθσ δυςκοιλιότθτασ ωςτόςο ίςωσ είναι χριςιμο να γίνεται για τθ διαφορικι διάγνωςθ τθσ λειτουργικισ δυςκοιλιότθτασ από τθ λειτουργικι μθ επιςχετικι ακράτεια κοπράνων (Functional nonretentive fecal incontinence) όπου ο χρόνοσ διάβαςθσ είναι φυςιολογικόσ και δεν υπάρχει κοπρανϊδθσ μάηα ςτο ορκό. Αφοδευςιογράφθμα Βαριοφχοσ υποκλυςμόσ Δεν κα πρζπει να γίνεται ςαν αρχικι εξζταςθ για τθ διάγνωςθ τθσ νόςου Hirschsprung ωςτόςο μπορεί να φανεί χριςιμθ ςτθν εκτίμθςθ τθσ ζκταςθσ του αγαγγλιονικοφ κόλου (16) Μανομετρία παχζοσ εντζρου ίςωσ ζχει ζνδειξθ ςε αςκενείσ με ανκεκτικι δυςκοιλιότθτα πριν επιχειρθκεί χειρουργικι παρζμβαςθ. (17-19) Μανομετρία ορκοφ Ρροτείνεται όταν υπάρχει ανκεκτικι δυςκοιλιότθτα. Μπορεί να μασ δϊςει πλθροφορίεσ για τθν φπαρξθ αγαγγλιονικοφ μεγάκολου ωςτόςο δεν πρζπει χρθςιμοποιείται ωσ θ μοναδικι για τθ διάγνωςι τθσ νόςου Hirschsprung. Θ παρουςία του ορκοπρωκτικοφ αναςταλτικοφ αντανακλαςτικοφ αποκλείει τθ νόςο Hirschsprung ωςτόςο μπορεί να υπάρχουν και ψευδϊσ κετικά αποτελζςματα. Επί απουςίασ του παραπάνω αντανακλαςτικοφ προτείνεται βιοψία ορκοφ για να τεκεί θ οριςτικι διάγνωςθ τθσ νόςου Hirschsprung. Αν και θ βιοψία είναι αρνθτικι για νόςο Hirschsprung τίκεται θ διάγνωςθ τθσ αχαλαςίασ πρωκτοφ (20, 21) Βιοψία ορκοφ παραμζνει θ εξζταςθ εκλογισ για τθ διάγνωςθ τθσ νόςου Hirschsprung Μαγνθτικι τομογραφία οςφυοιεράσ μοίρασ Δεν προτείνεται ωσ εξζταςθ ρουτίνασ ςε όλουσ τουσ αςκενείσ με ανκεκτικι δυςκοιλιότθτα εκτόσ και αν ςυνυπάρχουν νευρολογικά ευριματα (22). Ωςτόςο βελτίωςθ τθσ δυςκοιλιότθτασ παρατθρικθκε ςε αςκενείσ που χειρουργικθκαν λόγω ανωμαλιϊν ςπονδυλικισ ςτιλθσ χωρίσ να προχπάρχει φποπτθ νευρολογικι ςυνδρομι (23). Βιοψίεσ εντζρου (ολικοφ πάχουσ). Αναδεικνφουν πικανι νευρομυϊκι δυςλειτουργία του εντζρου χωρίσ ακόμα να είναι ςαφισ θ ςφνδεςθ των ιςτολογικϊν ευρθμάτων με τθ ςυμπτωματολογία. Ρροτείνεται ςε ςπάνιεσ περιπτϊςεισ ωςτόςο μπορεί να ηθτθκεί ςε αςκενείσ που χειρουργοφνται για άλλο λόγο (24-26). 13

16 Σπινκθρογράφθμα εντζρου. Μασ παρζχει πλθροφορίεσ για τθν εκτίμθςθ τθσ κινθτικότθτασ του παχζοσ εντζρου ςε παιδιά με βραδείασ διάβαςθσ δυςκοιλιότθτα (27). Υπερθχογράφθμα ορκοφ. Δεν παρζχει ιδιαίτερεσ πλθροφορίεσ για τθν διάγνωςθ τθσ δυςκοιλιότθτασ. Δεν προτείνεται γενικά (28). Αντιμετϊπιςη λειτουργικήσ Δυςκοιλιότητασ (29-35) Θ εκπαίδευςθ των γονζων αλλά και των παιδιϊν είναι ζνα ςθμαντικό βιμα ςτθν αντιμετϊπιςθ του προβλιματοσ. Εξθγϊντασ τθν πακοφυςιολογία τθσ λειτουργικισ δυςκοιλιότθτασ ςτουσ γονείσ τουσ βοθκοφμε να κατανοιςουν το πρόβλθμα αλλά και να θρεμιςουν. Συνιςτάται εκπαίδευςθ για τθ χριςθ τθσ τουαλζτασ μεταγευματικά για να εκμεταλλευτοφμε το γαςτροκολικό ανατανακλαςτικό και εξθγοφμε πόςο ςθμαντικι είναι θ ςωςτι κζςθ ςϊματοσ για τθν αφόδευςθ ςτα παιδιά που κάνουν χριςθ τθσ τουαλζτασ. Ενϊ θ χριςθ θμερολογίων με επιβράβευςθ τθσ προςπάκειασ του παιδιοφ φαίνεται να βελτιϊνει τθ ςυμμόρφωςθ ςτισ οδθγίεσ. Στθ μθ φαρμακευτικι αντιμετϊπιςθ τθσ λειτουργικισ δυςκοιλιότθτασ ζχουν δοκιμαςτεί παρεμβάςεισ όπωσ αλλαγζσ ςτθ φυςικι δραςτθριότθτα των αςκενϊν, ςτθν διατροφι και ςυγκεκριμζνα ςτθν πρόςλθψθ φυτικϊν ινϊν, τθν λιψθ υγρϊν, χριςθ πρεβιοτικϊν και προβιοτικϊν. Δίαιτα αποκλειςμοφ ςε περιπτϊςεισ τροφικισ αλλεργίασ μπορεί να δοκιμαςτεί εξατομικευμζνα. Ζχουν επίςθσ δοκιμαςκεί κεραπεία ςυμπεριφοράσ ςυνεδρίεσ χαλάρωςθσ, βιοανάδραςθσ, αλλά και άλλεσ μζκοδοι τθσ εναλλακτικισ ιατρικισ όπωσ βελονιςμόσ, ομοιοπακθτικι, χειροπρακτικζσ μζκοδοι, yoga, χωρίσ αποδεδειγμζνθ αποτελεςματικότθτα, γενικά θ χριςθ τουσ δεν ςυνιςτάται ςτθν αντιμετϊπιςθ τθσ παιδικισ δυςκοιλιότθτασ. Φυτικζσ ίνεσ (29,30,31,36-40) Υπάρχουν αντικρουόμενα ευριματα ςτισ μελζτεσ όςον αφορά τθν αυξθμζνθ πρόςλθψθ φυτικϊν ινϊν. Φαίνεται ότι επιπλζον φυτικζσ ίνεσ δεν βελτιϊνουν τθ δυςκοιλιότθτα ςυγκριτικά με το placebo ενϊ δεν είναι τόςο αποτελεςματικζσ όςο θ λακτουλόηθ. Σε κάποια μελζτθ φάνθκε ότι αυξικθκε κάπωσ θ ςυχνότθτα των κενϊςεων με τθ λιψθ φυτικϊν ινϊν όμωσ αυτι θ αφξθςθ δεν ιταν ςτατιςτικά ςθμαντικι και δεν είχε επίπτωςθ ςτθ κλινικι εικόνα. Συμπεραςματικά βάςει τθσ υπάρχουςασ βιβλιογραφίασ δεν προτείνεται θ χριςθ ςυμπλθρωμάτων φυτικϊν ινϊν για τθν αντιμετϊπιςθ τθσ λειτουργικισ 14 14

17 δυςκοιλιότθτασ ωςτόςο ςυνιςτάται φυςιολογικι θμεριςια πρόςλθψθ φυτικϊν ινϊν για τθν θλικία. Πρόςληψη υγρϊν (29,31, 41) Δεν υπάρχουν πολλζσ μελζτεσ όςον αφορά τθν επίπτωςθ τθσ αυξθμζνθσ λιψθσ υγρϊν ςτθ λειτουργικι δυςκοιλιότθτα ωςτόςο φαίνεται ότι αυξθμζνθ πρόςλθψθ υγρϊν δεν βελτιϊνει τθν δυςκοιλιότθτα. Είναι ςθμαντικι θ φυςιολογικι θμεριςια πρόςλθψθ υγρϊν ωςτόςο δεν υποςτθρίηεται βιβλιογραφικά θ επιπλζον χοριγθςθ υγρϊν ςτα παιδιά με λειτουργικι δυςκοιλιότθτα. Πρεβιοτικά & Προβιοτικά (29, 30,31, 42-45) Στουσ αςκενείσ με χρόνια δυςκοιλιότθτα πικανολογείται ότι υπάρχει ανιςορροπία ςτθ μικροβιακι χλωρίδα του εντζρου (1). Ο πικανόσ μθχανιςμόσ δράςθσ των προβιοτικϊν δεν είναι πλιρωσ αποςαφθνιςμζνοσ, φαίνεται όμωσ να ςτοχεφει ςτθν αποκατάςταςθ τθσ μικροβιακισ χλωρίδασ και επίςθσ μζςω τθσ μείωςθσ του ρθ να μειϊνει το χρόνο διάβαςθσ του εντζρου. Ραρόλα αυτά βάςει τθσ υπάρχουςασ προςβάςιμθσ βιβλιογραφίασ θ χριςθ πρεβιοτικϊν ι προβιοτικϊν δεν φαίνεται να βελτιϊνει τθν ςυμπτωματολογία οπότε θ ευρεία χριςθ τουσ δεν ςυνιςτάται για τθν αντιμετϊπιςθ τθσ λειτουργικισ δυςκοιλιότθτασ. Θεραπεία ςυμπεριφοράσ και βιοανάδραςη (29,30, 46,47) Θ προςκικθ αυτϊν των μεκόδων ςε αςκενείσ που ζπαιρναν ςυμβατικι φαρμακευτικι αγωγι δεν φάνθκε να βελτιϊνει τθ ςυμπτωματολογία ςε ςχζςθ με τθν ομάδα ελζγχου. Οπότε αυτζσ οι μζκοδοι δεν προτείνονται ωσ επιπλζον αγωγι ςε παιδιά με λειτουργικι δυςκοιλιότθτα. Ωςτόςο αν υπάρχουν και διαταραχζσ ςτθ ςυμπεριφορά καλό κα είναι να ηθτθκεί και ψυχιατρικι/ψυχολογικι εκτίμθςθ-παρζμβαςθ. Φαρμακευτική αγωγή (29,30, 48-55) Στον Ρίνακα 6. φαίνονται όλοι οι πιο ςυχνά χρθςιμοποιοφμενοι φαρμακευτικοί παράγοντεσ για τθν κεραπεία τθσ λειτουργικισ δυςκοιλιότθτασ ςτα παιδιά. Θ κεραπεία του βρζφουσ με χρόνια δυςκοιλιότθτα περιλαμβάνει τθ χοριγθςθ βρεφικϊν ροφθμάτων & χυμϊν που περιζχουν ςορβιτόλθ 1-2 φορζσ τθν θμζρα. Για τα βρζφθ > 6 μθνϊν ςυνιςτάται θ πρόςλθψθ φυςιολογικισ 15

18 ποςότθτασ φυτικϊν ινϊν. Αν χρειαςτεί μποροφν να χορθγθκοφν υπακτικά φάρμακα. Πίνακασ 6. Φαρμακευτικοί παράγοντεσ Oral laxatives Osmotic laxatives Lactulose Lactitol -PEG PEG 4000 Milk of magnesia (magnesium hydroxide) Fecal softeners Mineral oil Stimulant laxatives Bisacodyl Senna Sodium picosulfate Rectal laxatives/enemas Bisacodyl Sodium docusate Sodium phosphate NaCl Mineral oil Dosages 1-2 gr/kg, once or twice/day 0,25 g/kg /d, once Or. Susp. 3,33g/ml :0,4 ml/kg/d once maintenance : g/kg/day fecal disimpaction: g/kg /day(with a maximum of 6 consecutive days) 2-5 y: gr/day,once or divided 6-11 y: gr/day,once or divided y: gr/day,once or divided 1-18 y: 1-3ml/kg/day, once or divided, max. 90 ml/day 3-10 y: 5 mg /day > 10 y: 5-10 mg /day 2-6 y: mg once or twice/day 6-12 y: mg /day > 12 y: mg /day 1 month-4 y: mg once/day 4-18 y: mg once/day Dosages 2-10 y: 5 mg once /day > 10 y: 5-10 mg once /day < 6 y: 60 ml > 6 y: 120 ml 1-18 y: 2.5 ml/kg, max. 133 ml/dose neonate < 1 kg: 5ml, > 1kg: 10 ml > 1 y: 6 ml/kg once or twice/day 2-11 y: ml once/day > 11 y: ml once/day Τα μόνα που μποροφν να χορθγθκοφν ςε θλικίεσ κάτω του ζτουσ είναι θ λακτουλόηθ, θ λακτιτόλθ και θ ςορβιτόλθ. Ρεριςταςιακά μποροφν χορθγθκοφν υπόκετα γλυκερίνθσ, ενϊ οι υποκλυςμοί κα πρζπει να αποφεφγονται. Θ 16 16

19 κεραπεία του μεγαλφτερου παιδιοφ με χρόνια δυςκοιλιότθτα περιλαμβάνει 3 φάςεισ.την 1 η φάςη ο ςτόχοσ είναι θ κζνωςθ του εντζρου που μπορεί να γίνει είτε από το ςτόμα είτε από το ορκό είτε με ςυνδυαςμό και των δφο. Φαίνεται ότι αποτελεςματικότερα φάρμακα για τθ κζνωςθ του εντζρου είναι θ από του ςτόματοσ πολυαικυλενικι γλυκόλθ (PEG) με ι χωρίσ θλεκτρολφτεσ και οι υποκλυςμοί. Και οι δφο οι δφο φαρμακευτικζσ επιλογζσ είναι εξίςου αποτελεςματικζσ (56) ωςτόςο θ από του ςτόματοσ χοριγθςθ είναι λιγότερο τραυματικι. H πολυαικυλενικι γλυκόλθ (PEG) με ι χωρίσ θλεκτρολφτεσ προτείνεται ωσ θ πρϊτθσ γραμμισ κεραπεία ςε δόςθ 1-1,5 gr/kg/θμζρα για 3-6 θμζρεσ για τα παιδιά με ενςφινωςθ κοπράνων. Εναλλακτικά αν δεν είναι διακζςιμο το προθγοφμενο ςχιμα μπορεί να χρθςιμοποιθκεί υποκλυςμόσ 1 φορά /θμζρα για 3-6 θμζρεσ. Ρροςοχι χρειάηεται ςτουσ υποκλυςμοφσ ειδικά ςτισ μικρζσ θλικίεσ γιατί μπορεί να προκλθκοφν θλεκτρολυτικζσ διαταραχζσ. Η 2η φάςη διαρκεί 2-6 μήνεσ ι ακόμα περιςςότερο ανάλογα με τθν πορεία του αςκενοφσ. Στθν περίοδο αυτι επιδιϊκεται να επανζλκει θ διάμετροσ και ο τόνοσ του εντζρου ςτο φυςιολογικό ϊςτε να αποφευχκεί θ υποτροπι τθσ ενςφινωςθσ κοπράνων. Μετά τθν θλικία του ζτουσ μποροφν να χρθςιμοποιθκοφν όλοι οι φαρμακευτικοί παράγοντεσ που φαίνονται ςτον πίνακα 5. Θ λακτουλόηθ φαίνεται να είναι το αςφαλζςτερο φάρμακο για όλεσ τισ θλικίεσ. Φαίνεται όμωσ θ πολυεκυλενικι γλυκόλθ είναι αποτελεςματικότερθ και ωσ κεραπεία ςυντιρθςθσ ςε ςχζςθ με τθ λακτουλόηθ, το γάλα μαγνθςίασ, τα μαλακτικά κοπράνων ι το placebo (49-55). Θ ςυνιςτϊμενθ δόςθ ςυντιρθςθσ είναι 0,4 gr/kg/θμζρα δόςθ που μπορεί να αναπροςαρμοςτεί ανάλογα τθν κλινικι απάντθςθ. Σε περίπτωςθ μθ διακεςιμότθτασ τθσ πολυαικυλενικισ γλυκόλθσ (PEG) ωσ πρϊτθσ γραμμισ για τθ κεραπεία ςυντιρθςθσ ςυνιςτάται θ χοριγθςθ λακτουλόηθσ. Θ χριςθ άλλων φαρμάκων όπωσ το γάλα μαγνθςίασ, τα μαλακτικά κοπράνων και των δρϊντων ςτθν κινθτικότθτα προτείνονται ςαν δεφτερθσ γραμμισ κεραπεία ι επιπλζον κεραπεία. Στθ κεραπεία ςυντιρθςθσ κα πρζπει να αποφεφγονται τα κλφςματα ςε αςκενείσ που λαμβάνουν πολυαικυλενικι γλυκόλθ (PEG). την 3η φάςη, επιχειρείται θ ςταδιακι διακοπι τθσ κεραπείασ όταν πια το παιδί για κάποιουσ μινεσ ζχει ςτακερά φυςιολογικι ςυχνότθτα και ςφςταςθ κενϊςεων. Θ διακοπι κεραπείασ δεν πρζπει να επιχειρείται ςτθ φάςθ εκπαίδευςθσ για τθν τουαλζτα. Το παιδί κα πρζπει να είναι τουλάχιςτον ζνα μινα ελεφκερο ςυμπτωμάτων για να επιχειρθκεί θ μείωςθ των φαρμάκων ζωσ τθν οριςτικι διακοπι. Θεραπεία τησ ανθεκτικήσ- εμμζνουςασ λειτουργικήσ δυςκοιλιότητασ Νζα φάρμακα 17

20 Θ προυκαλοπρίδθ εκλεκτικόσ αγωνιςτισ υψθλισ ςυγγζνειασ 5-ΘΤ4 υποδοχζα με προκινθτικι δράςθ. Θ λουμπιπροςτόνθ είναι ζνασ ενεργοποιθτισ τθσ ClC-2 που ενεργοποιεί των παραγωγι εκκρίςεων ςτο γαςτρεντερικό ςωλινα με αποτζλεςμα να ςυμβάλει ςτθ ςφςταςθ των κοπράνων και τθ βελτίωςθ τθσ δυςκοιλιότθτασ. Τζλοσ θ λινακλοτίδθ είναι ζνασ πεπτιδικόσ αγωνιςτισ τθσ γουανυλ-κυκλάςθσ 2C εγκεκριμζνο για τθ κεραπεία του ευερζκιςτου εντζρου με δυςκοιλιότθτα ςτουσ ενιλικεσ. Και τα τρία αυτά φάρμακα ζχουν χρθςιμοποιθκεί με επιτυχία ςε ενιλικεσ με δυςκοιλιότθτα. Υπάρχουν 2 μελζτεσ παιδιά για τα δφο πρϊτα φάρμακα που αναφζρουν ενκαρρυντικά αποτελζςματα (57, 58). Ωςτόςο χρειάηονται περιςςότερεσ μελζτεσ για να εξάγουμε αςφαλι ςυμπεράςματα για τθν αποτελεςματικότθτα και τθν αςφάλεια χοριγθςθσ τουσ ςτθν παιδικι θλικία. Ευρεία χριςθ αυτϊν των φαρμάκων δεν προτείνεται ςτα παιδιά. Χειρουργική Παρζμβαςη Σε αςκενείσ με ςοβαρι δυςκοιλιότθτα με ακράτεια κοπράνων που δεν ανταποκρίνεται ςτθ ςυμβατικι κεραπεία δοκιμάςτθκε θ χοριγθςθ κλυςμάτων μζςω ςτομίασ. Με τθν τεχνικι αυτι παρζχεται θ δυνατότθτα κακαριςμοφ του εντζρου ανά τακτά διαςτιματα προλαμβάνοντασ τθν ενςφινωςθ κοπράνων και τθν ακράτεια. Υπάρχουν μόνο κάποιεσ μελζτεσ που αναφζρουν καλά αποτελζςματα ωςτόςο αναφζρκθκαν και κάποιεσ επιπλοκζσ (59-64). Μια τζτοιου τφπου παρζμβαςθ κα πρζπει να αποφαςίηεται λαμβάνοντασ υπόψθ όλεσ τισ παραμζτρουσ και προτείνεται μόνο ςε εξατομικευμζνεσ περιπτϊςεισ αςκενϊν. Διαδερμική ηλεκτρική νευρική διζγερςη Είναι μια μθ επεμβατικι ανϊδυνθ μζκοδοσ κατά τθν οποία 4 θλεκτρόδια τοποκετοφνται ςτο δζρμα τθσ κοιλίασ κάτω από τα πλευρικά τόξα και δυο παραςπονδυλικά ςτο επίπεδο των Τ9 και L2 ςπονδυλικϊν διαςτθμάτων, τα οποία παράγουν δυο θμιτονοειδι ρεφματα που διαςταυρϊνονται ςτο ςϊμα (65, 66) με κετικά αποτελζςματα όςον αφορά ςτθ βελτίωςθ ποιότθτασ ηωισ των αςκενϊν. Ωςτόςο ευρεία χριςθ αυτισ τθσ μεκόδου δεν προτείνεται. Πρόγνωςη (7, 67-72) 18 18

21 Φαίνεται ότι περίπου 80 % των παιδιϊν με λειτουργικι δυςκοιλιότθτα που αντιμετωπίηονται αποτελεςματικά και ζγκαιρα κα ξεπεράςουν το πρόβλθμα μζςα ςτουσ πρϊτουσ 6 μινεσ ςε ςφγκριςθ με 32% των παιδιϊν που κακυςτζρθςαν τθν ζναρξθ τθσ κεραπείασ. Ωςτόςο ~ 50% των παιδιϊν κα παρουςιάςουν τουλάχιςτον μία υποτροπι εντόσ 5 ετϊν. Από τουσ αςκενείσ που παρακολουκοφνται από παιδογαςτρεντερολογικό ιατρείο 50% κα είναι ςυμπτωματικοί και χωρίσ κεραπεία ςτουσ πρϊτουσ 6-12 μινεσ. Ζνα 10% κα είναι αςυμπτωματικοί με τα υπακτικά και ~ 40% κα ςυνεχίςει να ζχει ςυμπτϊματα παρά τθ κεραπεία. Ρλιρθσ υποχϊρθςθ ςυμπτωμάτων εμφανίηεται ςτο 50 % και 80% των αςκενϊν ςτα 5 και 10 χρόνια αντίςτοιχα. Θ κακυςτζρθςθ ςτθν ζναρξθ κεραπείασ > από 3 μινεσ από τθν ζναρξθ των ςυμπτωμάτων ςυνδζεται με μεγαλφτερθ διάρκεια των ςυμπτωμάτων. Το φφλο και το κετικό οικογενειακό ιςτορικό δε φαίνεται να επθρεάηει τθν πρόγνωςθ ενϊ δεν υπάρχουν επαρκι ςτοιχεία για τθ ςυμμετοχι άλλων παραγόντων από τθν ςυμπτωματολογία ι τθν κλινικι εικόνα που να επθρεάηουν τθν πρόγνωςθ. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1. Mugie SM, Di Lorenzo C, Benninga MA. Constipation in childhood. Nat Rev Gastroenterol Hepatol Aug 2;8(9): Hyman PE, Milla PJ, Benninga MA, et al. Childhood functional gastrointestinal disorders: neonate/toddler. Gastroenterology. 2006;130: Rasquin A, Di Lorenzo C, Forbes D, et al. Childhood functional gastrointestinal disorders: child/adolescent. Gastroenterology. 2006; 130: Boccia G, Manguso F, Coccorullo P, et al. Functional defecation disorders in children: PACCT criteria versus Rome II criteria. J Pediatr. 2007;151: Devanarayana NM, Adhikari C, Pannala W, Rajindrajith S. Prevalence of functional gastrointestinal diseases in a cohort of Sri Lankan adolescents: comparison between Rome II and Rome III criteria. J Trop Pediatr. 2011;57: Burgers R, Levin AD, Di Lorenzo C, et al. Functional defecation disorders in children: comparing the Rome II with the Rome III criteria. J Pediatr. 2012;161: van den Berg MM, Benninga MA, Di Lorenzo C. Epidemiology of childhood constipation: a systematic review. Am J Gastroenterol. 2006;101: Heuckeroth RO, Lampe PA, Johnson EM, Milbrandt J. Neurturin and GDNF promote proliferation and survival of enteric neuron and glial progenitors in vitro. Dev Biol Aug 1;200(1): Chalazonitis A, Rothman TP, Chen J, Gershon MD. Age-dependent differences in the effects of GDNF and NT-3 on the development of neurons and glia from neural crestderived precursors immunoselected from the fetal rat gut: expression of GFRalpha-1 in vitro and in vivo. Dev Biol Dec 15;204(2):

Ακράτεια οφρων είναι οποιαςδιποτε μορφισ ακοφςια απώλεια οφρων.

Ακράτεια οφρων είναι οποιαςδιποτε μορφισ ακοφςια απώλεια οφρων. Σί είναι η ακράτεια οφρων; Ακράτεια οφρων είναι οποιαςδιποτε μορφισ ακοφςια απώλεια οφρων. Ποιά είναι η επίπτωςή τησ ςτο γυναικείο πληθυςμό; Γενικά 27% των γυναικών κα παρουςιάςουν κάποιο τφπο ακράτειασ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΙΜΕ ΕΠΙΠΣΩΕΙ ΣΗ ΠΑΧΤΑΡΚΙΑ ΣΟ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟ ΤΣΗΜΑ ΣΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ

ΠΡΩΙΜΕ ΕΠΙΠΣΩΕΙ ΣΗ ΠΑΧΤΑΡΚΙΑ ΣΟ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟ ΤΣΗΜΑ ΣΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΩΙΜΕ ΕΠΙΠΣΩΕΙ ΣΗ ΠΑΧΤΑΡΚΙΑ ΣΟ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟ ΤΣΗΜΑ ΣΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ Κυριακή Παπαδοποφλου-Λεγμπζλου Λζκτορας Παιδιατρικής-Παιδοκαρδιολογίας ΑΠΘ ΔϋΠαιδιατρικι Κλινικι Νοςοκομείο «Παπαγεωργίου» Θεςςαλονίκθ Η

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΕΙΑΚΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΕΠΕΙΟΔΙΟ (ΑΕΕ)

ΑΓΓΕΙΑΚΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΕΠΕΙΟΔΙΟ (ΑΕΕ) ΑΓΓΕΙΑΚΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΕΠΕΙΟΔΙΟ (ΑΕΕ) Σα ΑΕΕ είναι θ ςυχνότερθ αιτία πρόκλθςθσ αναπθρίασ και θ τζταρτθ αιτία κανάτου 82-92% των ΑΕΕ είναι ιςχαιμικά και το 18-8% είναι αιμορραγικά. φμφωνα με τθν Παγκόςμια

Διαβάστε περισσότερα

Ρομποτική. Η υγεία ςασ το αξίηει

Ρομποτική. Η υγεία ςασ το αξίηει Ρομποτική Μάκετε γριγορά και εφκολα ό τι χρειάηεται να ξζρετε για τισ λαπαροςκοπικζσ μεκόδουσ αντιμετϊπιςθσ γυναικολογικϊν πακιςεων Ενθμερωκείτε ςωςτά και υπεφκυνα Η υγεία ςασ το αξίηει Μζκοδοσ και πλεονεκτιματα

Διαβάστε περισσότερα

Υπό τθν απειλι τθσ υπερ-διάγνωςθσ του παιδικοφ άςκματοσ

Υπό τθν απειλι τθσ υπερ-διάγνωςθσ του παιδικοφ άςκματοσ 25 ο υνζδριο Κοινωνικισ Παιδιατρικισ Ικάκθ, 29-31/8/2013 Υπό τθν απειλι τθσ υπερ-διάγνωςθσ του παιδικοφ άςκματοσ Κϊςτασ Ν. Πρίφτθσ Παιδοπνευμονολογικι & Παιδοαλλεργιολογικι Μονάδα Γ Παιδιατρικι Κλινικι,

Διαβάστε περισσότερα

Συν-νοσηρότητες στον Καρδιολογικό Ασθενή: Τι νεώτερο ςτη χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια. Αικατερίνθ Αυγεροποφλου Διευκφντρια ΕΤ

Συν-νοσηρότητες στον Καρδιολογικό Ασθενή: Τι νεώτερο ςτη χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια. Αικατερίνθ Αυγεροποφλου Διευκφντρια ΕΤ Συν-νοσηρότητες στον Καρδιολογικό Ασθενή: Τι νεώτερο ςτη χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια Αικατερίνθ Αυγεροποφλου Διευκφντρια ΕΤ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ Οι αςκενείσ με καρδιακι ανεπάρκεια λόγω τθσ ςφγχρονθσ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓIΑ. Επιμέλεια : Δρ. Ι. Δετοράκης

ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓIΑ. Επιμέλεια : Δρ. Ι. Δετοράκης ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓIΑ Επιμέλεια : Δρ. Ι. Δετοράκης ΣΙ ΕIΝΑΙ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓIΑ Επιδθμιολογία είναι θ μελζτθ τθσ κατανομισ μιασ νόςου ςτον πλθκυςμό και οι παράγοντεσ που επθρεάηουν ι προςδιορίηουν αυτι τθν κατανομι.

Διαβάστε περισσότερα

Ι. Βλαχογιαννάκοσ, Γ. Β. Παπακεοδωρίδθσ, Γ.Ν. Νταλζκοσ, Α. Αλεξοποφλου, Χ. Τριάντοσ, Ε. Χολόγκιτασ, Ι. Κοςκίνασ

Ι. Βλαχογιαννάκοσ, Γ. Β. Παπακεοδωρίδθσ, Γ.Ν. Νταλζκοσ, Α. Αλεξοποφλου, Χ. Τριάντοσ, Ε. Χολόγκιτασ, Ι. Κοςκίνασ ΚΑΣΕΤΘΤΝΣΗΡΙΕ ΟΔΗΓΙΕ ΣΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΕΛΕΣΗ ΗΠΑΣΟ (ΕΕΜΗ) ΓΙΑ ΣΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΗ ΕΝΕΡΓΟΠΟΙΗΗ ΣΟΤ ΙΟΤ ΣΗ ΗΠΑΣΙΣΙΔΑ Β ΚΑΣΑ ΣΗ ΧΟΡΗΓΗΗ ΑΝΟΟΚΑΣΑΣΑΛΣΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Ι. Βλαχογιαννάκοσ, Γ. Β. Παπακεοδωρίδθσ,

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΟΛΟΓΙΚΟΙ ΣΤΠΟΙ. Λζμφωμα (non-hodgkin) Στρωματικοί όγκοι (GIST)

ΙΣΟΛΟΓΙΚΟΙ ΣΤΠΟΙ. Λζμφωμα (non-hodgkin) Στρωματικοί όγκοι (GIST) ΚΑΡΚΙΝΟ ΣΟΜΑΧΟΤ Ο καρκίνοσ του ςτομάχου, είναι μια κακοικθσ νόςοσ των κυττάρων του βλεννογόνου του ςτομάχου. Είναι ο 4 οσ ςε ςυχνότθτα καρκίνοσ παγκοςμίωσ και θ 2 θ αιτία κανάτου από καρκίνο (10,4%). Επιδθμιολογικζσ

Διαβάστε περισσότερα

Φυςικι δραςτθριότθτα παιδιών και εφιβων ςτθ χώρα μασ: ςυμβολι ςτθν υγεία και παράγοντεσ που επθρεάηουν τθ ςυμμετοχι ςτθν άςκθςθ

Φυςικι δραςτθριότθτα παιδιών και εφιβων ςτθ χώρα μασ: ςυμβολι ςτθν υγεία και παράγοντεσ που επθρεάηουν τθ ςυμμετοχι ςτθν άςκθςθ Φυςικι δραςτθριότθτα παιδιών και εφιβων ςτθ χώρα μασ: ςυμβολι ςτθν υγεία και παράγοντεσ που επθρεάηουν τθ ςυμμετοχι ςτθν άςκθςθ Γρθγόρθσ Μπογδάνθσ, PhD, Επίκουροσ Κακθγθτισ ΣΕΦΑΑ ΕΚΠΑ Παιδικι Παχυςαρκία

Διαβάστε περισσότερα

Αλλεργία στο γάλα αγελάδας Από τη θεωρία στην πράξη

Αλλεργία στο γάλα αγελάδας Από τη θεωρία στην πράξη Αλλεργία στο γάλα αγελάδας Από τη θεωρία στην πράξη Χαράλαμπος Αγακίδης Παιδογαστρεντερολόγος Πανεπιστημιακός Υπότροφος Α Παιδιατρική Κλινική Α.Π.Θ. Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Τροφική αλλεργία

Διαβάστε περισσότερα

Παναγιϊτθσ Ακ. Θωμόπουλοσ Μαιευτιρασ Γυναικολόγοσ Γ Μαιευτικι και Γυναικολογικι Κλινικι Πανεπιςτθμίου Ακθνϊν Αττικό Νοςοκομείο

Παναγιϊτθσ Ακ. Θωμόπουλοσ Μαιευτιρασ Γυναικολόγοσ Γ Μαιευτικι και Γυναικολογικι Κλινικι Πανεπιςτθμίου Ακθνϊν Αττικό Νοςοκομείο Παναγιϊτθσ Ακ. Θωμόπουλοσ Μαιευτιρασ Γυναικολόγοσ Γ Μαιευτικι και Γυναικολογικι Κλινικι Πανεπιςτθμίου Ακθνϊν Αττικό Νοςοκομείο Η κφθςθ είναι μία φυςιολογικι διεργαςία αλλά... Επίδραςθ τθσ κφθςθσ ςτθ λοίμωξθ

Διαβάστε περισσότερα

Αλλεργία στο γάλα αγελάδας. Συχνοί προβληματισμοί

Αλλεργία στο γάλα αγελάδας. Συχνοί προβληματισμοί Αλλεργία στο γάλα αγελάδας. Συχνοί προβληματισμοί Χαράλαμπος Αγακίδης Πανεπιστημιακός Υπότροφος Α Παιδιατρική Κλινική Α.Π.Θ. Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Περίγραμμα ομιλίας Τύποι αλλεργίας 2 περιστατικά

Διαβάστε περισσότερα

Μακροχρόνια παρακολοφκθςθ αςκενϊν με κάκωςθ νωτιαίου μυελοφ - γιρανςθ

Μακροχρόνια παρακολοφκθςθ αςκενϊν με κάκωςθ νωτιαίου μυελοφ - γιρανςθ Μακροχρόνια παρακολοφκθςθ αςκενϊν με κάκωςθ νωτιαίου μυελοφ - γιρανςθ Φιλομένη Αρμακόλα, θσζίαηρος Μαρκέλλα Σεγρέδοσ, ειδ. θσζίαηρος Κλινική Φσζικής Ιαηρικής και Αποκαηάζηαζης Νοζοκομείο ΚΑΤ Dali, Soft

Διαβάστε περισσότερα

Ζρευνα ικανοποίθςθσ τουριςτϊν

Ζρευνα ικανοποίθςθσ τουριςτϊν Ζρευνα ικανοποίθςθσ τουριςτϊν Ammon Ovis_Ζρευνα ικανοποίθςθσ τουριςτϊν_ Ραδιοςτακμόσ Flash 96 1 ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΕΙΓΜΑΤΟΣ Σο δείγμα περιλαμβάνει 332 τουρίςτεσ από 5 διαφορετικζσ θπείρουσ. Οι περιςςότεροι εξ αυτϊν

Διαβάστε περισσότερα

Slide 1. Εισαγωγή στη ψυχρομετρία

Slide 1. Εισαγωγή στη ψυχρομετρία Slide 1 Εισαγωγή στη ψυχρομετρία 1 Slide 2 Σφντομη ειςαγωγή ςτη ψυχρομετρία. Διάγραμμα Mollier (πίεςησ-ενθαλπίασ P-H) Σο διάγραμμα Mollier είναι μία γραφικι παράςταςθ ςε ζναν άξονα ςυντεταγμζνων γραμμϊν

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΣΙΟ ΣΤΠΟΤ ΣΟΧΑΙ ΑΕ: «ΚΛΑΔΙΚΕ ΣΟΧΕΤΕΙ» ΜΕΛΕΣΗ ΑΓΟΡΑ ΑΛΤΙΔΩΝ ΛΙΑΝΙΚΟΤ ΕΜΠΟΡΙΟΤ

ΔΕΛΣΙΟ ΣΤΠΟΤ ΣΟΧΑΙ ΑΕ: «ΚΛΑΔΙΚΕ ΣΟΧΕΤΕΙ» ΜΕΛΕΣΗ ΑΓΟΡΑ ΑΛΤΙΔΩΝ ΛΙΑΝΙΚΟΤ ΕΜΠΟΡΙΟΤ ΔΕΛΣΙΟ ΣΤΠΟΤ ΣΟΧΑΙ ΑΕ: «ΚΛΑΔΙΚΕ ΣΟΧΕΤΕΙ» ΜΕΛΕΣΗ ΑΓΟΡΑ ΑΛΤΙΔΩΝ ΛΙΑΝΙΚΟΤ ΕΜΠΟΡΙΟΤ Μείωςθ 1,9% ςε ςχζςθ με το 2009, παρουςίαςε θ αγορά των αλυςίδων λιανικοφ εμπορίου των οκτϊ εξεταηόμενων κατθγοριϊν το 2010

Διαβάστε περισσότερα

Γαστροστομία. Αθηνά Καπράλου,MD. Γενικός Χειρουργός. Δεκέμβριος, 2013

Γαστροστομία. Αθηνά Καπράλου,MD. Γενικός Χειρουργός. Δεκέμβριος, 2013 Γαστροστομία Αθηνά Καπράλου,MD Γενικός Χειρουργός Δεκέμβριος, 2013 ΕΠΙΛΟΓΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΓΙΑ ΓΑΣΤΡΟΣΤΟΜΙΑ Νευρολογικές παθήσεις Ογκολογικές παθήσεις Άλλες κλινικές καταστάσεις Α.Ε.Ε. Όγκοι ώτων Ανορεξία/ Άρνηση

Διαβάστε περισσότερα

Αλλεργία στο γάλα αγελάδας Συχνοί προβληματισμοί

Αλλεργία στο γάλα αγελάδας Συχνοί προβληματισμοί Αλλεργία στο γάλα αγελάδας Συχνοί προβληματισμοί Χαράλαμπος Αγακίδης Παιδογαστρεντερολόγος Πανεπιστημιακός Υπότροφος Α Παιδιατρική Κλινική Α.Π.Θ. Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσ/νίκης Επιστημονική Εκδήλωση

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑ ΛΙΠΗ ΕΙΑΓΩΓΗ. (1 γραμμάριο λίπουσ αποδίδει 9-9,3 kcal ι περίπου 38 joule). ΕΙΔΗ ΛΙΠΩΝ. Tα λίπθ είναι τριϊν ειδϊν: τα κορεςμζνα λιπαρά οξζα,

ΣΑ ΛΙΠΗ ΕΙΑΓΩΓΗ. (1 γραμμάριο λίπουσ αποδίδει 9-9,3 kcal ι περίπου 38 joule). ΕΙΔΗ ΛΙΠΩΝ. Tα λίπθ είναι τριϊν ειδϊν: τα κορεςμζνα λιπαρά οξζα, ΣΑ ΛΙΠΗ ΕΙΑΓΩΓΗ Τα λίπθ αποτελοφν μία μεγάλθ ανομοιογενι ομάδα κρεπτικϊν ουςιϊν που ζχουν κοινά χαρακτθριςτικά όπωσ ότι είναι ουςίεσ αδιάλυτεσ ςτο νερό κι αναλφονται ςε οργανικά διαλφματα. Από άποψθ κρεπτικισ

Διαβάστε περισσότερα

Designed by: Καραμανζασ Ιωακείμ

Designed by: Καραμανζασ Ιωακείμ Designed by: Καραμανζασ Ιωακείμ ΔΙΑΙΤΑ ΕΛΛΕΙΨΘΣ ΤΟΦΙΜΩΝ Ο ΚΑΛΥΤΕΟΣ ΤΟΡΟΣ ΓΙΑ ΝΑ ΓΙΝΕΙ ΚΑΙ ΝΑ ΑΝΑΚΟΥΦΙΣΤΟΥΜΕ ΑΡΟ ΤΥΧΟΝ ΡΟΒΛΘΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ ΡΟΥ ΜΑΣ ΤΑΛΑΙΡΩΟΥΝ Αςκζνειεσ όπωσ το: άςκμα, θμικρανίεσ, διαταραχζσ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΥ101: Ειςαγωγι ςτθν Πλθροφορικι

ΘΥ101: Ειςαγωγι ςτθν Πλθροφορικι Παράςταςη κινητήσ υποδιαςτολήσ ςφμφωνα με το πρότυπο ΙΕΕΕ Δρ. Χρήστος Ηλιούδης το πρότυπο ΙΕΕΕ 754 ζχει χρθςιμοποιθκεί ευρζωσ ςε πραγματικοφσ υπολογιςτζσ. Το πρότυπο αυτό κακορίηει δφο βαςικζσ μορφζσ κινθτισ

Διαβάστε περισσότερα

Ζνα μεγάλο μζροσ του πλθκυςμοφ κυρίωσ μετά τθν θλικία των 40 ετϊν, αναπτφςςει μεταβολικό ςφνδρομο.

Ζνα μεγάλο μζροσ του πλθκυςμοφ κυρίωσ μετά τθν θλικία των 40 ετϊν, αναπτφςςει μεταβολικό ςφνδρομο. Ο Βαςικόσ Τπαίτιοσ πίςω από τθν Χολθςτερίνθ τθν Παχυςαρκία και τθ Χρόνια Κόπωςθ Dr. Δθμιτρθσ Τςουκαλάσ Διδάκτωρ Πανεπιςτθμίου UNI.NA. Federico II Ειδικόσ ςτα Χρόνια Νοςιματα και ςτισ Μεταβολικζσ Διαταραχζσ

Διαβάστε περισσότερα

Σ ΤΑΤ Ι Σ Τ Ι Κ Η. Statisticum collegium V

Σ ΤΑΤ Ι Σ Τ Ι Κ Η. Statisticum collegium V Σ ΤΑΤ Ι Σ Τ Ι Κ Η i Statisticum collegium V Στατιςτική Συμπεραςματολογία Ι Σημειακζσ Εκτιμήςεισ Διαςτήματα Εμπιςτοςφνησ Στατιςτική Συμπεραςματολογία (Statistical Inference) Το πεδίο τθσ Στατιςτικισ Συμπεραςματολογία,

Διαβάστε περισσότερα

Δείκτησ Αξιολόγηςησ 1.1: χολικόσ χώροσ, υλικοτεχνική υποδομή και οικονομικοί πόροι

Δείκτησ Αξιολόγηςησ 1.1: χολικόσ χώροσ, υλικοτεχνική υποδομή και οικονομικοί πόροι Δείκτησ Αξιολόγηςησ 1.1: χολικόσ χώροσ, υλικοτεχνική υποδομή και οικονομικοί πόροι ΣΟΜΕΑ 1: ΜΕΑ ΚΑΙ ΠΟΡΟΙ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΣΟΤ ΧΟΛΕΙΟΤ Περιγραφή: Ο ςυγκεκριμζνοσ δείκτθσ αναφζρεται ςτον βακμό που οι υπάρχοντεσ

Διαβάστε περισσότερα

Αγακίδης Χαράλαμπος Παιδογαστρεντερολόγος Πανεπιστημιακός Υπότροφος Α Παιδιατρικής Κλινικής Α.Π.Θ. 11 η Μετεκπαιδευτική Ημερίδα Νεογνολογίας

Αγακίδης Χαράλαμπος Παιδογαστρεντερολόγος Πανεπιστημιακός Υπότροφος Α Παιδιατρικής Κλινικής Α.Π.Θ. 11 η Μετεκπαιδευτική Ημερίδα Νεογνολογίας Αγακίδης Χαράλαμπος Παιδογαστρεντερολόγος Πανεπιστημιακός Υπότροφος Α Παιδιατρικής Κλινικής Α.Π.Θ. 11 η Μετεκπαιδευτική Ημερίδα Νεογνολογίας «Αναπνευστικά και Γαστρεντερικά Προβλήματα Νεογνών» Θεσσαλονίκη

Διαβάστε περισσότερα

Νζα ορολογικά τεςτ ςτθ διάγνωςθ του καρκίνου του προςτάτθ.

Νζα ορολογικά τεςτ ςτθ διάγνωςθ του καρκίνου του προςτάτθ. Νζα ορολογικά τεςτ ςτθ διάγνωςθ του καρκίνου του προςτάτθ. Γκρίτςιοσ Παφλοσ, Ουρολόγοσ, FEBU Επιςτθμονικόσ ςυνεργάτθσ Β Ουρολογικισ κλινικισ ΑΠΘ Γ.Ν. «Παπαγεωργίου» Λόγοι για τουσ οποίουσ το PSA δεν επαρκεί

Διαβάστε περισσότερα

τατιςτικά ςτοιχεία ιςτότοπου Κ.Ε.Π.Α. Α.Ν.Ε.Μ, www.e-kepa.gr για τθν περίοδο 1/1/2011-31/12/2014

τατιςτικά ςτοιχεία ιςτότοπου Κ.Ε.Π.Α. Α.Ν.Ε.Μ, www.e-kepa.gr για τθν περίοδο 1/1/2011-31/12/2014 τατιςτικά ςτοιχεία ιςτότοπου Κ.Ε.Π.Α. Α.Ν.Ε.Μ, www.e-kepa.gr για τθν περίοδο 1/1/2011-31/12/2014 Ειςαγωγι Στο παρόν κείμενο παρουςιάηονται και αναλφονται τα ςτατιςτικά ςτοιχεία του ιςτοτόπου τθσ ΚΕΠΑ-ΑΝΕΜ,

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικές χαλάρωσης στο άγχος. Κοσρνέτας Παύλος,Φσσικοθεραπεστής Κωνσταντάκη Φρόσω,Βιολόγος

Τεχνικές χαλάρωσης στο άγχος. Κοσρνέτας Παύλος,Φσσικοθεραπεστής Κωνσταντάκη Φρόσω,Βιολόγος Τεχνικές χαλάρωσης στο άγχος Κοσρνέτας Παύλος,Φσσικοθεραπεστής Κωνσταντάκη Φρόσω,Βιολόγος ΑΝΣΙΜΕΣΩΠΙΘ Άγχοσ - τρεσ τθσ κακθμερινότθτασ ζχει επιπτϊςεισ ςτθν υγεία και ποιότθτα τθσ ηωισ μασ Διακρίνεται :Οξφ-χρόνιο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΚΟΠΟΣ. Να δημιουργηθούν πρακτικές κατευθυντήριες οδηγίες σχετικά με την αλλεργία στο γάλα κατάλληλες για την πρωτοβάθμια περίθαλψη στη Μ. Βρετανία.

ΣΚΟΠΟΣ. Να δημιουργηθούν πρακτικές κατευθυντήριες οδηγίες σχετικά με την αλλεργία στο γάλα κατάλληλες για την πρωτοβάθμια περίθαλψη στη Μ. Βρετανία. ΣΚΟΠΟΣ Να δημιουργηθούν πρακτικές κατευθυντήριες οδηγίες σχετικά με την αλλεργία στο γάλα κατάλληλες για την πρωτοβάθμια περίθαλψη στη Μ. Βρετανία. ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Ανασκοπήθηκαν όλες οι υπάρχουσες κατευθυντήριες

Διαβάστε περισσότερα

Σφντομεσ Οδθγίεσ Χριςθσ

Σφντομεσ Οδθγίεσ Χριςθσ Σφντομεσ Οδθγίεσ Χριςθσ Περιεχόμενα 1. Επαφζσ... 3 2. Ημερολόγιο Επιςκζψεων... 4 3. Εκκρεμότθτεσ... 5 4. Οικονομικά... 6 5. Το 4doctors ςτο κινθτό ςου... 8 6. Υποςτιριξθ... 8 2 1. Επαφζσ Στισ «Επαφζσ»

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΘΘ ΝΕΡΟΤ!!!!

ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΘΘ ΝΕΡΟΤ!!!! ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΘΘ ΝΕΡΟΤ!!!! Χωρίσ νερό δεν μπορεί να υπάρξει ανκρϊπινθ ηωι! Ζνασ μζςοσ άνκρωποσ μπορεί να αντζξει χωρίσ τροφι 2 μινεσ, ενϊ χωρίσ νερό μόνο 2-3 μζρεσ. Αν ο ανκρϊπινοσ οργανιςμόσ χάςει μεγάλθ ποςότθτα

Διαβάστε περισσότερα

Επιμζλεια. Δρ. Ιωάννησ. Δετοράκησ

Επιμζλεια. Δρ. Ιωάννησ. Δετοράκησ HIV / AIDS Επιμζλεια. Δρ. Ιωάννησ. Δετοράκησ 2011 Σελίδα 0 από 12 HIV / AIDS Το AIDS είναι ζνα ςεξουαλικό μεταδοτικό νόςθμα και δεν αποτελεί πλζον μια κανατθφόρα αςκζνεια, αλλά μία χρόνια νόςο, για τθν

Διαβάστε περισσότερα

2 Διενζργεια χαμθλοφ εκκενωτικοφ υποκλυςμοφ. Όροι Χρήςησ

2 Διενζργεια χαμθλοφ εκκενωτικοφ υποκλυςμοφ. Όροι Χρήςησ Διενέργεια Χαμηλού Εκκενωτικού Υποκλυςμού 4η Υγειιονομιική Περιιφέρειια Μακεδονίίασ Θράκησ 2 Διενζργεια χαμθλοφ εκκενωτικοφ υποκλυςμοφ Όροι Χρήςησ Το πρωτόκολλο νοςθλευτικισ πρακτικισ, που ακολουκεί, αναπτφχκθκε

Διαβάστε περισσότερα

Κατανομι των HPV-υπότυπων ςε Χανιά και Ρζκυμνο Κριτθσ

Κατανομι των HPV-υπότυπων ςε Χανιά και Ρζκυμνο Κριτθσ Κατανομι των HPV-υπότυπων ςε Χανιά και Ρζκυμνο Κριτθσ Μπατάκθσ Εμμανουιλ Χθμικόσ, MSc Κλινικισ Χθμείασ του Καποδιςτριακοφ Πανεπιςτθμίου Ακθνών. Tμιματοσ Χθμείασ του Εκνικοφ και Μπαλαντίνου Ειρινθ Βιολόγοσ,

Διαβάστε περισσότερα

Κατερίνα Χριςτοδοφλου Ψυχολόγοσ Μτπχ.Συμβουλευτικήσ Ψυχολογίασ

Κατερίνα Χριςτοδοφλου Ψυχολόγοσ Μτπχ.Συμβουλευτικήσ Ψυχολογίασ Κατερίνα Χριςτοδοφλου Ψυχολόγοσ Μτπχ.Συμβουλευτικήσ Ψυχολογίασ Περίοδοσ εξετάςεων Προςδοκία για αποτζλεςμα ανάλογο των προςπακειϊν μασ και του χρόνου που αφιερϊκθκε Τι είναι ο φόβοσ των εξετάςεων; Ο φόβοσ

Διαβάστε περισσότερα

Χρόνια Δυσκοιλιότητα. Ανδρέας Πρωτοπαπάς Ειδικός Γαστρεντερολόγος Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ ΓΝΠ Θεσσαλονίκης «ΑΧΕΠΑ»

Χρόνια Δυσκοιλιότητα. Ανδρέας Πρωτοπαπάς Ειδικός Γαστρεντερολόγος Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ ΓΝΠ Θεσσαλονίκης «ΑΧΕΠΑ» Χρόνια Δυσκοιλιότητα Ανδρέας Πρωτοπαπάς Ειδικός Γαστρεντερολόγος Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ ΓΝΠ Θεσσαλονίκης «ΑΧΕΠΑ» Ορισμός δυσκοιλιότητας Ασθενής: Σπάνιες κενώσεις ή σκληρά κόπρανα Γιατρός:

Διαβάστε περισσότερα

Δια-γενεακι κινθτικότθτα

Δια-γενεακι κινθτικότθτα Δια-γενεακι κινθτικότθτα Κατά κανόνα οι τρζχουςεσ επιλογζσ των ατόμων ζχουν ςυνζπειεσ ςτο μζλλον (δυναμικι ςχζςθ). Σε ότι αφορά τισ επιλογζσ των ατόμων ςε ςχζςθ με τθν εκπαίδευςθ γνωρίηουμε ότι τα άτομα

Διαβάστε περισσότερα

25. Ποια είναι τα ψυκτικά φορτία από εξωτερικζσ πθγζσ. Α) Τα ψυκτικά φορτία από αγωγιμότθτα. Β) Τα ψυκτικά φορτία από ακτινοβολία και

25. Ποια είναι τα ψυκτικά φορτία από εξωτερικζσ πθγζσ. Α) Τα ψυκτικά φορτία από αγωγιμότθτα. Β) Τα ψυκτικά φορτία από ακτινοβολία και 25. Ποια είναι τα ψυκτικά φορτία από εξωτερικζσ πθγζσ Α) Τα ψυκτικά φορτία από αγωγιμότθτα. Β) Τα ψυκτικά φορτία από ακτινοβολία και Γ) Τα ψυκτικά φορτία από είςοδο εξωτερικοφ αζρα. 26. Ποιζσ είναι οι

Διαβάστε περισσότερα

Το Είδοσ τησ Χειρουργικήσ Επζμβαςησ

Το Είδοσ τησ Χειρουργικήσ Επζμβαςησ Νόςοσ Crohn - Πριν και Μετά το Χειρουργείο Το Είδοσ τησ Χειρουργικήσ Επζμβαςησ Ι. Γ. Παπακωνςταντίνου Λζκτορασ Χειρουργικήσ Β Χειρουργική Κλινική, Αρεταίειο Νοςοκομείο ΝΟΣΟΣ CROHN Crohn s disease is a

Διαβάστε περισσότερα

Το θωρακικό άλγος, όχι σπάνιο

Το θωρακικό άλγος, όχι σπάνιο Προσέγγιση του παιδιού με θωρακικό άλγος Steven M. Selbst, MD Pediatr Clin N Am 57 (2010) 1221 1234 Παρουσίαση : Νίκος Α. Καρανταγλής Επιστημονικός Συνεργάτης Γ ΠΔ Α.Π.Θ. 10/01/2011 www.pd3.gr Το θωρακικό

Διαβάστε περισσότερα

Σόμοσ 3 Σεφχοσ 1 ΙΑΝ-ΑΠΡ 2015 ΜΑΛΑΞΗ & ΘΕΡΑΠΕΙΑ Σο μυαλό δεν χρηςιμοποιείται πραγματικά εάν δεν πράττει το καλό. A.T.Still Σόμοσ 3 Σεφχοσ 1

Σόμοσ 3 Σεφχοσ 1 ΙΑΝ-ΑΠΡ 2015 ΜΑΛΑΞΗ & ΘΕΡΑΠΕΙΑ Σο μυαλό δεν χρηςιμοποιείται πραγματικά εάν δεν πράττει το καλό. A.T.Still Σόμοσ 3 Σεφχοσ 1 Σόμοσ 3 Σεφχοσ 1 ΙΑΝ-ΑΠΡ 2015 ΜΑΛΑΞΗ & ΘΕΡΑΠΕΙΑ Επίςθμο Περιοδικό Όργανο του Ελ.Ι.Μ. Σο μυαλό δεν χρηςιμοποιείται πραγματικά εάν δεν πράττει το καλό. A.T.Still Σόμοσ 3 Σεφχοσ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1 ΗΜΕΙΩΜΑ ΤΝΣΑΞΗ

Διαβάστε περισσότερα

Στην τρέχουσα παρουσίαση δεν υφίσταται σύγκρουση συμφερόντων

Στην τρέχουσα παρουσίαση δεν υφίσταται σύγκρουση συμφερόντων Δοκιμασίες κοπράνων Γιώργος Χουλιάρας, Παιδογαστρεντερολόγος, Πανεπιστημιακός Υπότροφος, Υπεύθυνος Ενδοσκοπήσεων & Ιατρείου Ιδιοπαθών Φλεγμονωδών Nοσημάτων του Εντέρου Μονάδα Γαστρεντερολογίας και Διατροφής

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΩΜΑΣΙΚΕ ΔΡΑΕΙ Βϋ ΓΤΜΝΑΙΟΤ

ΒΙΩΜΑΣΙΚΕ ΔΡΑΕΙ Βϋ ΓΤΜΝΑΙΟΤ ΒΙΩΜΑΣΙΚΕ ΔΡΑΕΙ Βϋ ΓΤΜΝΑΙΟΤ ΘΕΜΑ: ΝΑΙ ΣΘΝ ΑΚΘΘ, ΟΧΙ ΣΟ ΚΑΠΝΙΜΑ ΤΠΕΤΘΤΝΘ ΚΑΘΘΓΘΣΡΙΑ: ΣΙΑΚΑΡΑ ΕΤΑΓΓΕΛΙΑ ΠΕ 01 Ομάδα PROJECT X Όλγα Κωςτοποφλου Νάςοσ Κοτρώτςιοσ Κωνςταντίνοσ Παναγιωτόπουλοσ Γιοχάννα Χάιηε

Διαβάστε περισσότερα

Ενεργειακά Τηάκια. Πουκεβίλ 2, Ιωάννινα Τθλ. 26510.23822 www.energeiaka-ktiria.gr www.facebook.com/energeiaka.ktiria

Ενεργειακά Τηάκια. Πουκεβίλ 2, Ιωάννινα Τθλ. 26510.23822 www.energeiaka-ktiria.gr www.facebook.com/energeiaka.ktiria Ενεργειακά Τηάκια Πουκεβίλ 2, Ιωάννινα Τθλ. 26510.23822 www.facebook.com/energeiaka.ktiria Σελ. 2 Η ΕΣΑΙΡΕΙΑ Η εταιρεία Ενεργειακά Κτίρια δραςτθριοποιείται ςτθν παροχι ολοκλθρωμζνων υπθρεςιϊν και ςτθν

Διαβάστε περισσότερα

1 0 ΕΠΑΛ ΞΑΝΘΗ ΕΙΔΙΚΟΣΗΣΑ : ΗΛΕΚΣΡΟΝΙΚΩΝ ΕΙΔΙΚΗ ΘΕΜΑΣΙΚΗ ΕΡΓΑΙΑ Β ΗΛΕΚΣΡΟΝΙΚΩΝ ΘΕΜΑ : ΚΑΣΑΚΕΤΗ ΠΟΜΠΟΤ FM

1 0 ΕΠΑΛ ΞΑΝΘΗ ΕΙΔΙΚΟΣΗΣΑ : ΗΛΕΚΣΡΟΝΙΚΩΝ ΕΙΔΙΚΗ ΘΕΜΑΣΙΚΗ ΕΡΓΑΙΑ Β ΗΛΕΚΣΡΟΝΙΚΩΝ ΘΕΜΑ : ΚΑΣΑΚΕΤΗ ΠΟΜΠΟΤ FM 1 0 ΕΠΑΛ ΞΑΝΘΗ ΕΙΔΙΚΟΣΗΣΑ : ΗΛΕΚΣΡΟΝΙΚΩΝ ΕΙΔΙΚΗ ΘΕΜΑΣΙΚΗ ΕΡΓΑΙΑ Β ΗΛΕΚΣΡΟΝΙΚΩΝ ΘΕΜΑ : ΚΑΣΑΚΕΤΗ ΠΟΜΠΟΤ FM ΣΙ ΕΙΝΑΙ ΠΟΜΠΟ FM; Πρόκειται για μια θλεκτρονικι διάταξθ που ςκοπό ζχει τθν εκπομπι ραδιοςυχνότθτασ

Διαβάστε περισσότερα

Εγχειρίδιο Χριςθσ τθσ διαδικτυακισ εφαρμογισ «Υποβολι και παρακολοφκθςθ τθσ ζγκριςθσ Εκπαιδευτικών Πακζτων»

Εγχειρίδιο Χριςθσ τθσ διαδικτυακισ εφαρμογισ «Υποβολι και παρακολοφκθςθ τθσ ζγκριςθσ Εκπαιδευτικών Πακζτων» Εγχειρίδιο Χριςθσ τθσ διαδικτυακισ εφαρμογισ «Υποβολι και παρακολοφκθςθ τθσ ζγκριςθσ Εκπαιδευτικών Πακζτων» Το Πλθροφοριακό Σφςτθμα τθσ δράςθσ «e-κπαιδευτείτε» ζχει ςτόχο να αυτοματοποιιςει τισ ακόλουκεσ

Διαβάστε περισσότερα

Λαπαροσκόπηση. Η υγεία ςασ το αξίζει

Λαπαροσκόπηση. Η υγεία ςασ το αξίζει Λαπαροσκόπηση Μάκετε γριγορά και εφκολα ό τι χρειάηεται να ξζρετε για τισ λαπαροςκοπικζσ μεκόδουσ αντιμετϊπιςθσ γυναικολογικϊν πακιςεων Ενημερωιείτε ςωςτά και υπεφιυνα Η υγεία ςασ το αξίζει Πλεονεκτιματα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΛΑΝΣΙΚΗ ΕΝΩΗ ΠΑΝΕΤΡΩΠΑΪΚΟ STRESS TEST ΑΦΑΛΙΣΙΚΩΝ ΕΣΑΙΡΙΩΝ ΑΠΟΣΕΛΕΜΑΣΑ 2014

ΑΣΛΑΝΣΙΚΗ ΕΝΩΗ ΠΑΝΕΤΡΩΠΑΪΚΟ STRESS TEST ΑΦΑΛΙΣΙΚΩΝ ΕΣΑΙΡΙΩΝ ΑΠΟΣΕΛΕΜΑΣΑ 2014 ΑΣΛΑΝΣΙΚΗ ΕΝΩΗ ΠΑΝΕΤΡΩΠΑΪΚΟ STRESS TEST ΑΦΑΛΙΣΙΚΩΝ ΕΣΑΙΡΙΩΝ ΑΠΟΣΕΛΕΜΑΣΑ 2014 τθ διάρκεια του τρζχοντοσ ζτουσ εξελίχκθκε θ ευρωπαϊκι άςκθςθ προςομοίωςθσ ακραίων καταςτάςεων για τισ Αςφαλιςτικζσ Εταιρίεσ

Διαβάστε περισσότερα

Διαηροθή μηηέρας και παιδιού ζε ζτέζη με ηην εμθάνιζη παιδικής λεσταιμίας

Διαηροθή μηηέρας και παιδιού ζε ζτέζη με ηην εμθάνιζη παιδικής λεσταιμίας Διαηροθή μηηέρας και παιδιού ζε ζτέζη με ηην εμθάνιζη παιδικής λεσταιμίας Διαμανηάρας Α, Νηοσβέλης Ε, εργενηάνης Θ, Πεηρίδοσ Ε Εργαςτιριο Υγιεινισ, Επιδθμιολογίασ και Ιατρικισ Στατιςτικισ, Ιατρικι Σχολι

Διαβάστε περισσότερα

Μάρκετινγκ V Κοινωνικό Μάρκετινγκ. Πόπη Σουρμαΐδου. Σεμινάριο: Αναπτφςςοντασ μια κοινωνική επιχείρηςη

Μάρκετινγκ V Κοινωνικό Μάρκετινγκ. Πόπη Σουρμαΐδου. Σεμινάριο: Αναπτφςςοντασ μια κοινωνική επιχείρηςη Μάρκετινγκ V Κοινωνικό Μάρκετινγκ Πόπη Σουρμαΐδου Σεμινάριο: Αναπτφςςοντασ μια κοινωνική επιχείρηςη Σφνοψη Τι είναι το Marketing (βαςικι ειςαγωγι, swot ανάλυςθ, τα παλιά 4P) Τι είναι το Marketing Plan

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη Εφαρμογών με Σχεςιακέσ Βάςεισ Δεδομένων

Ανάπτυξη Εφαρμογών με Σχεςιακέσ Βάςεισ Δεδομένων Ανάπτυξη Εφαρμογών με Σχεςιακέσ Βάςεισ Δεδομένων Δρ. Θεοδώρου Παύλοσ theodorou@uoc.gr Περιεχόμενα Τι είναι οι Βάςεισ Δεδομζνων (DataBases) Τι είναι Σφςτθμα Διαχείριςθσ Βάςεων Δεδομζνων (DBMS) Οι Στόχοι

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυςη των επιλεγμζνων Επιχειρηςιακϊν Προγραμμάτων ςτο πλαίςιο του SURF-NATURE

Ανάλυςη των επιλεγμζνων Επιχειρηςιακϊν Προγραμμάτων ςτο πλαίςιο του SURF-NATURE Ανάλυςη των επιλεγμζνων Επιχειρηςιακϊν Προγραμμάτων ςτο πλαίςιο του SURF-NATURE Περίληψη Η βιοποικιλότθτα ζχει αλλάξει δραματικά τα τελευταία 50 χρόνια ςυγκριτικά με τισ αλλαγζσ που παρατθροφνται ςε όλθ

Διαβάστε περισσότερα

ANIMONDA Η ΠΡΩΣΗ ΕΠΙΛΟΓΗ ΓΙΑ ΣΗ ΓΑΣΑ Α

ANIMONDA Η ΠΡΩΣΗ ΕΠΙΛΟΓΗ ΓΙΑ ΣΗ ΓΑΣΑ Α ANIMONDA Η ΠΡΩΣΗ ΕΠΙΛΟΓΗ ΓΙΑ ΣΗ ΓΑΣΑ Α Η ANIMONDA όλα αυτά τα χρόνια μζςα από τθν πείρα τθσ, τθν επιςτθμονικι τθσ εξειδίκευςθ και με γνϊμονα τισ ιδιαιτερότθτεσ τθσ γάτασ ςτθ διατροφι τθσ,ζχει δθμιουργιςει

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΑΧΙΣΑ ΕΠΕΜΒΑΣΙΚΗ (minimal invasive) ΠΑΡΑΘΤΡΕΟΕΙΔΕΚΣΟΜΗ

ΕΛΑΧΙΣΑ ΕΠΕΜΒΑΣΙΚΗ (minimal invasive) ΠΑΡΑΘΤΡΕΟΕΙΔΕΚΣΟΜΗ ΕΛΑΧΙΣΑ ΕΠΕΜΒΑΣΙΚΗ (minimal invasive) ΠΑΡΑΘΤΡΕΟΕΙΔΕΚΣΟΜΗ Απόςτολοσ Γκορόπουλοσ Αναπ. Διευκυντισ Β Χειρουργικι Κλινικι Γ.Ν. Παπαγεωργίου Θεςςαλονίκθ ΕΕΧΕΑ - Αθήνα 2007 Κριτιρια επιλογισ: Επιλογι αςκενϊν

Διαβάστε περισσότερα

Ηλιακι Θζρμανςθ οικίασ

Ηλιακι Θζρμανςθ οικίασ Ηλιακι Θζρμανςθ οικίασ Δυνατότθτα κάλυψθσ κερμαντικϊν αναγκϊν ζωσ και 100% (εξαρτάται από τθν τοποκεςία, τθν ςυλλεκτικι επιφάνεια και τθν μάηα νεροφ αποκθκεφςεωσ) βελτιςτοποιθμζνο ςφςτθμα με εγγυθμζνθ

Διαβάστε περισσότερα

Διαγωνιςμόσ "Μακθτζσ ςτθν Ζρευνα (ΜΕΡΑ) 2011-2012"

Διαγωνιςμόσ Μακθτζσ ςτθν Ζρευνα (ΜΕΡΑ) 2011-2012 Διαγωνιςμόσ "Μακθτζσ ςτθν Ζρευνα (ΜΕΡΑ) 2011-2012" Ο Διαγωνιςμόσ «ΜΕΡΑ» προκθρφςςεται από το 2001 ςε ετιςια βάςθ, ωσ αποτζλεςμα τθσ διαπίςτωςθσ ότι θ καλλιζργεια πνεφματοσ δθμιουργικότθτασ και πρωτοβουλίασ

Διαβάστε περισσότερα

Εξοικονόμηςη ςτην πράξη : Αντικατάςταςη ςυςτήματοσ θζρμανςησ από πετρζλαιο ςε αντλία θερμότητασ. Ενδεικτικό παράδειγμα 15ετίασ

Εξοικονόμηςη ςτην πράξη : Αντικατάςταςη ςυςτήματοσ θζρμανςησ από πετρζλαιο ςε αντλία θερμότητασ. Ενδεικτικό παράδειγμα 15ετίασ Εξοικονόμηςη ςτην πράξη : Αντικατάςταςη ςυςτήματοσ θζρμανςησ από πετρζλαιο ςε αντλία θερμότητασ Ενδεικτικό παράδειγμα 15ετίασ Οκτώβριοσ 2013 Η αντλία κερμότθτασ 65% οικονομία ςε ςχζςη με ζνα ςυμβατικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΩΣΕΡΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΜΟΙ. Θζλω ςε αυτό το κομμάτι, να μιλιςουμε λίγο για τουσ φυςικοφσ νόμουσ που υπάρχουν ςτο ςϊμα μασ και πϊσ το επθρεάηουν

ΕΩΣΕΡΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΜΟΙ. Θζλω ςε αυτό το κομμάτι, να μιλιςουμε λίγο για τουσ φυςικοφσ νόμουσ που υπάρχουν ςτο ςϊμα μασ και πϊσ το επθρεάηουν ΕΩΣΕΡΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΜΟΙ Όςο κι αν με «τάραηε» το μάκθμα τθσ «φυςικισ» ςτο ςχολείο, όπου κι αν το ςυνάντθςα αυτό, (γυμνάςιο, λφκειο, ςχολι, διαιτολογία κλπ), το ίδιο και θ «βιολογία-βιοχθμεία», τόςο τα εκτίμθςα

Διαβάστε περισσότερα

Βαςικοί παράγοντεσ ςτθ δθμιουργία των φόβων μπορεί να είναι: Οι προθγοφμενεσ αρνθτικζσ εμπειρίεσ του παιδιοφ: π.χ. με ζνα ηϊο ι ζνα αντικείμενο.

Βαςικοί παράγοντεσ ςτθ δθμιουργία των φόβων μπορεί να είναι: Οι προθγοφμενεσ αρνθτικζσ εμπειρίεσ του παιδιοφ: π.χ. με ζνα ηϊο ι ζνα αντικείμενο. ΟΙ ΠΑΙΔΙΚΟΙ ΦΟΒΟΙ Ο φόβοσ είναι ζνα από τα πιο κοινά ςυναιςκιματα του ανκρϊπου και αποτελεί μια φυςιολογικι αντίδραςθ απζναντι ςε ζναν πραγματικό ι αναμενόμενο κίνδυνο. Στθν ουςία, είναι μια αντίδραςθ

Διαβάστε περισσότερα

To πρόβλημα των βρεφικών κολικών. Γιώτα Καφρίτσα Παιδίατρος-Παιδογαστρεντερολόγος

To πρόβλημα των βρεφικών κολικών. Γιώτα Καφρίτσα Παιδίατρος-Παιδογαστρεντερολόγος To πρόβλημα των βρεφικών κολικών Γιώτα Καφρίτσα Παιδίατρος-Παιδογαστρεντερολόγος Δεν υπάρχει σύγκρουση συμφερόντων Πως αντιμετωπίζονται βρέφη με επίμονο και έντονο κλάμα τους πρώτους μήνες ζωής >2000 άρθρα

Διαβάστε περισσότερα

Μόδα είναι και αλλάηει

Μόδα είναι και αλλάηει Μόδα είναι και αλλάηει Οριςμόσ μόδασ Παροδικι ςυνικεια που για οριςμζνο χρονικό διάςτθμα γενικεφεται ςε μεγάλο φάςμα τθσ κοινωνίασ, ςε ότι αφορά τθν ενδυμαςία, τθν κόμμωςθ, τθ μουςικι. Κακρεφτίηει τισ

Διαβάστε περισσότερα

Επίδραςθ επιγενετικών μθχανιςμών κατά τθ διάρκεια τθσ ηωισ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκθσ Παιδίατροσ Επιμ. Α ΜΕΝΝ Γ.Ν.Χανίων

Επίδραςθ επιγενετικών μθχανιςμών κατά τθ διάρκεια τθσ ηωισ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκθσ Παιδίατροσ Επιμ. Α ΜΕΝΝ Γ.Ν.Χανίων Επίδραςθ επιγενετικών μθχανιςμών κατά τθ διάρκεια τθσ ηωισ Εμμ. Μ. Καραβιτάκθσ Παιδίατροσ Επιμ. Α ΜΕΝΝ Γ.Ν.Χανίων ΣΟΧΟΙ ΣΗ ΠΑΡΟΤΙΑΗ οριςμόσ τθσ επιγενετικισ και των μθχανιςμϊν τθσ επίδραςθ επιγενετικϊν

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΣΡΟΝΙΚΗ ΤΠΗΡΕΙΑ ΑΠΟΚΣΗΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΗ ΣΑΤΣΟΣΗΣΑ

ΗΛΕΚΣΡΟΝΙΚΗ ΤΠΗΡΕΙΑ ΑΠΟΚΣΗΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΗ ΣΑΤΣΟΣΗΣΑ ΗΛΕΚΣΡΟΝΙΚΗ ΤΠΗΡΕΙΑ ΑΠΟΚΣΗΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΗ ΣΑΤΣΟΣΗΣΑ Οδηγός Χρήσης Εφαρμογής Ελέγχου Προσφορών Αφοφ πιςτοποιθκεί ο λογαριαςμόσ που δθμιουργιςατε ςτο πρόγραμμα ωσ Πάροχοσ Προςφορϊν, κα λάβετε ζνα e-mail με

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΣΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΟ ΙΔΡΤΜΑ ΘΕΑΛΟΝΙΚΗ ΣΜΗΜΑ ΔΙΑΣΡΟΦΗ ΚΑΙ ΔΙΑΙΣΟΛΟΓΙΑ ΘΕΜΑ:«ΣΥΜΜΟΦΩΣΘ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΥΡΕΤΑΣΘ ΜΕ ΤΙΣ ΑΧΕΣ ΤΘΣ ΔΙΑΙΤΑΣ DASH»

ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΣΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΟ ΙΔΡΤΜΑ ΘΕΑΛΟΝΙΚΗ ΣΜΗΜΑ ΔΙΑΣΡΟΦΗ ΚΑΙ ΔΙΑΙΣΟΛΟΓΙΑ ΘΕΜΑ:«ΣΥΜΜΟΦΩΣΘ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΥΡΕΤΑΣΘ ΜΕ ΤΙΣ ΑΧΕΣ ΤΘΣ ΔΙΑΙΤΑΣ DASH» ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΣΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΟ ΙΔΡΤΜΑ ΘΕΑΛΟΝΙΚΗ ΣΜΗΜΑ ΔΙΑΣΡΟΦΗ ΚΑΙ ΔΙΑΙΣΟΛΟΓΙΑ ΠΣΤΧΚΑΚΗ ΕΡΓΑΚΑ ΘΕΜΑ:«ΣΥΜΜΟΦΩΣΘ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΥΡΕΤΑΣΘ ΜΕ ΤΙΣ ΑΧΕΣ ΤΘΣ ΔΙΑΙΤΑΣ DASH» ΟΝΟΜΑΣΕΠΩΝΤΜΟ: ΙΩΑΝΝΙΔΟΥ ΕΙΘΝΘ ΕΠΚΒΛΕΠONΣΕ

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγόσ αρχαρίων για το Φωτιςμό Χαμηλήσ Ενεργειακήσ Κατανάλωςησ

Οδηγόσ αρχαρίων για το Φωτιςμό Χαμηλήσ Ενεργειακήσ Κατανάλωςησ Οδηγόσ αρχαρίων για το Φωτιςμό Χαμηλήσ Ενεργειακήσ Κατανάλωςησ Γιατί να μάκετε για το φωτιςμό χαμθλισ ενεργειακισ κατανάλωςθσ ςτο ςπίτι ςασ; Ζχει εκτιμθκεί ότι περνάμε το 90% τθσ ηωισ μασ ςε εςωτερικοφσ

Διαβάστε περισσότερα

(ΠΔ 415/29111-02 ςε αντικατάςταςθ του Π.Δ. 415/29-12-1994: χρόνου ειδίκευςθσ ιατρών για απόκτθςθ ειδικότθτασ»)

(ΠΔ 415/29111-02 ςε αντικατάςταςθ του Π.Δ. 415/29-12-1994: χρόνου ειδίκευςθσ ιατρών για απόκτθςθ ειδικότθτασ») Περιετόμενο εκπαίδεσζης ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΑΣ (ΠΔ 415/29111-02 ςε αντικατάςταςθ του Π.Δ. 415/29-12-1994: χρόνου ειδίκευςθσ ιατρών για απόκτθςθ ειδικότθτασ») «Περί του Περιγραφή περιεχομζνου τησ εκπαίδευςησ Στο

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφικά βοηθήματα και βότανα για το θηλαςμό

Διατροφικά βοηθήματα και βότανα για το θηλαςμό Διατροφικά βοηθήματα και βότανα για το θηλαςμό (Βαςιςμζνο ςτο βιβλίο τθσ Hilary Jacobson CH.HU.SI. Mother food for breastfeeding mothers) Γενικζσ διατροφικζσ ςυμβουλζσ για τισ μητζρεσ αμζςωσ μετά τη γζννηςη.

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές του στομάχου.

Διαταραχές του στομάχου. Διαταραχές του στομάχου. Δυσπεψία Η δυσπεψία δεν είναι μια ασθένεια αλλά ένα σύνολο συμπτωμάτων. Πρόκειται για κατάσταση κακής λειτουργίας του πεπτικού συστήματος που δημιουργεί δυσχέρειες κατά την πέψη.

Διαβάστε περισσότερα

Δθμιτριοσ Θεοδϊρου Χειρουργόσ. Μονάδα Χειρουργικισ Ανωτζρου Πεπτικοφ Α Προπαιδευτικι Χειρουργικι Κλινικι ΕΚΠΑ. Ιπποκράτειο ΓΝΑ

Δθμιτριοσ Θεοδϊρου Χειρουργόσ. Μονάδα Χειρουργικισ Ανωτζρου Πεπτικοφ Α Προπαιδευτικι Χειρουργικι Κλινικι ΕΚΠΑ. Ιπποκράτειο ΓΝΑ Δθμιτριοσ Θεοδϊρου Χειρουργόσ Μονάδα Χειρουργικισ Ανωτζρου Πεπτικοφ Α Προπαιδευτικι Χειρουργικι Κλινικι ΕΚΠΑ Ιπποκράτειο ΓΝΑ ΠΑΧΤΑΡΚΙΑ Παχυςαρκία ονομάηεται θ κατάςταςθ που χαρακτθρίηεται από υπερβολικι

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΠΙΟ ΣΥΧΝΑ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΩΣ ΜΕΤΑΔΙΔΟΜΕΝΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ( ΣΜΝ)

ΤΑ ΠΙΟ ΣΥΧΝΑ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΩΣ ΜΕΤΑΔΙΔΟΜΕΝΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ( ΣΜΝ) ΤΑ ΠΙΟ ΣΥΧΝΑ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΩΣ ΜΕΤΑΔΙΔΟΜΕΝΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ( ΣΜΝ) Σεξουαλικώσ μεταδιδόμενα νοςήματα ι ςεξουαλικώσ μεταδιδόμενεσ αςθζνειεσ ι αφροδίσια νοσήματα ονομάηονται αςκζνειεσ ι μολφνςεισ οι οποίεσ μεταδίδονται

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΜΕ ΟΧΙ ΣΟ ΠΛΑΣΙΚΟ!!! ΛΕΜΕ ΟΧΙ ΣΙ ΠΛΑΣΙΚΕ ΑΚΟΤΛΕ!!!

ΛΕΜΕ ΟΧΙ ΣΟ ΠΛΑΣΙΚΟ!!! ΛΕΜΕ ΟΧΙ ΣΙ ΠΛΑΣΙΚΕ ΑΚΟΤΛΕ!!! ΛΕΜΕ ΟΧΙ ΣΟ ΠΛΑΣΙΚΟ!!! ΛΕΜΕ ΟΧΙ ΣΙ ΠΛΑΣΙΚΕ ΑΚΟΤΛΕ!!! Το πλαςτικό ζχει γίνει αναπόςπαςτο κομμάτι τθσ κακθμερινισ μασ ηωισ, πλαςτικά μπουκάλια, πλαςτικά παιχνίδια, πλαςτικά ποτιρια, πλαςτικζσ ςακοφλεσ. Πλαςτικά

Διαβάστε περισσότερα

Νζεσ Τάςεισ ςτην εκπαιδευτική διαδικαςία: Gamification

Νζεσ Τάςεισ ςτην εκπαιδευτική διαδικαςία: Gamification Νζεσ Τάςεισ ςτην εκπαιδευτική διαδικαςία: Gamification Δρ. Παναγιϊτθσ Ζαχαριάσ Οικονομικό Πανεπιςτιμιο Ακθνϊν - 15/5/2014 Ημερίδα με κζμα: «Οικονομία τθσ Γνϊςθσ: Αξιοποίθςθ τθσ καινοτομίασ ςτθ Β Βάκμια

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου και τρόποι αντιμετώπισης του

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου και τρόποι αντιμετώπισης του 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου και τρόποι αντιμετώπισης του Ονοματεπώνυμο φοιτήτριας: Ειρήνη Αδάμου Λεμεσός 2014 2 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Η αϋπλία ζηε ΧΑΠ. Από ηελ εκθάληζε ζηελ αληηκεηώπηζε

Η αϋπλία ζηε ΧΑΠ. Από ηελ εκθάληζε ζηελ αληηκεηώπηζε Η αϋπλία ζηε ΧΑΠ. Από ηελ εκθάληζε ζηελ αληηκεηώπηζε Χαπάλαμπορ Μεπμίγκηρ Πνεςμονολόγορ, Ειδικόρ ιαηπόρ ύπνος (ΑBCISS) Δνηηρ Επγαζηηπίος Ύπνος 401 ΓΣΝΑ Aχπνία Αναφερόμενθ δυςκολία ςτθν ζλευςθ του φπνου,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΣΗΕΙ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΣΕΣΑΡΣΗ 20 ΜΑΪΟΤ 2015

ΑΠΑΝΣΗΕΙ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΣΕΣΑΡΣΗ 20 ΜΑΪΟΤ 2015 ΑΠΑΝΣΗΕΙ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΘΕΜΑ Α ΣΕΣΑΡΣΗ 20 ΜΑΪΟΤ 2015 Α1. - γ. ςφφιλθ Α2. - α. ερυκρόσ μυελόσ των οςτών Α3. - β. εντομοκτόνο Α4. - β. καταναλωτζσ 1θσ τάξθσ Α5. - δ. μία οικογζνεια ΘΕΜΑ Β Β1. 1.

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στερεών τρουών

Εισαγωγή στερεών τρουών Εισαγωγή στερεών τρουών Η μετάβαςθ του βρζφουσ από το μθτρικό κθλαςμό ι τθν τεχνθτι διατροφι (ξζνο γάλα) ςτισ ςτερεζσ τροφζσ, αποτελεί ςθμαντικό ςτάδιο ανάπτυξισ του Οι πλθροφορίεσ του φυλλαδίου αυτοφ,

Διαβάστε περισσότερα

Α. Η ςτυτικι δυςλειτουργία

Α. Η ςτυτικι δυςλειτουργία ΔΙΑΣΑΡΑΧΕ ΕΞΟΤΑΛΙΚΗ ΛΕΙΣΟΤΡΓΙΑ ΣΟΤ ΑΝΔΡΑ Δφο είναι οι κυριότερεσ πακιςεισ που αφοροφν τθ ςεξουαλικι λειτουργία του άνδρα, ανεξάρτθτα από τθν θλικία του: Α) θ ςτυτική δυςλειτουργία Β) Διαταραχζσ εκςπερμάτιςθσ

Διαβάστε περισσότερα

Ποιά ςυμπλθρϊματα και ειδικά προϊόντα διατροφισ προςφζρουν ουςιαςτικι βοικεια ςτο αδυνάτιςμα;

Ποιά ςυμπλθρϊματα και ειδικά προϊόντα διατροφισ προςφζρουν ουςιαςτικι βοικεια ςτο αδυνάτιςμα; Ποιά ςυμπλθρϊματα και ειδικά προϊόντα διατροφισ προςφζρουν ουςιαςτικι βοικεια ςτο αδυνάτιςμα; Ποιά ςκευάςματα μποροφν να ενιςχφςουν τα αποτελζςματα τθσ δίαιτασ ςτθ μείωςθ του ςωματικοφ λίπουσ; Όλεσ οι

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικι Παρουςιάςεων με PowerPoint

Τεχνικι Παρουςιάςεων με PowerPoint Τεχνικι Παρουςιάςεων με PowerPoint Δρ. Παφλοσ Θεοδϊρου Ανϊτατθ Εκκλθςιαςτικι Ακαδθμία Ηρακλείου Κριτθσ Περιεχόμενα Ειςαγωγι Γιατί πρζπει να γίνει παρουςίαςθ τθσ εργαςίασ μου Βαςικι προετοιμαςία Δομι παρουςίαςθσ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΟΣΗΣΑ ΣΩΝ ΝΕΡΩΝ ΚΟΛΤΜΒΗΗ ΣΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

ΠΟΙΟΣΗΣΑ ΣΩΝ ΝΕΡΩΝ ΚΟΛΤΜΒΗΗ ΣΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Ειδική Γραμματεία Τδάτων ΠΟΙΟΣΗΣΑ ΣΩΝ ΝΕΡΩΝ ΚΟΛΤΜΒΗΗ ΣΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Έτοσ αναφοράσ 2010 Μάιοσ 2011 ΠΟΙΟΣΗΣΑ ΝΕΡΩΝ ΚΟΛΤΜΒΗΗ ΣΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΕΣΟ ΑΝΑΦΟΡΑ 2010 Ε Ι Α Γ Ω Γ Ι Κ Α Σ Ο Ι Χ Ε Ι Α Η ποιότθτα των υδάτων κολφμβθςθσ

Διαβάστε περισσότερα

ελ. 11/235, Περιεχόμενα Φακζλου "Σεχνικι Προςφορά"

ελ. 11/235, Περιεχόμενα Φακζλου Σεχνικι Προςφορά υντάκτθσ : Ευάγγελοσ Κρζτςιμοσ χόλιο: ΠΑΡΑΣΗΡΗΗ 1 ελ. 11/235, Περιεχόμενα Φακζλου "Σεχνικι Προςφορά" Για τθν αποφυγι μεγάλου όγκου προςφοράσ και για τθ διευκόλυνςθ του ζργου τθσ επιτροπισ προτείνεται τα

Διαβάστε περισσότερα

Παράςταςη ακεραίων ςτο ςυςτημα ςυμπλήρωμα ωσ προσ 2

Παράςταςη ακεραίων ςτο ςυςτημα ςυμπλήρωμα ωσ προσ 2 Παράςταςη ακεραίων ςτο ςυςτημα ςυμπλήρωμα ωσ προσ 2 Δρ. Χρήζηος Ηλιούδης Μθ Προςθμαςμζνοι Ακζραιοι Εφαρμογζσ (ςε οποιαδιποτε περίπτωςθ δεν χρειάηονται αρνθτικοί αρικμοί) Καταμζτρθςθ. Διευκυνςιοδότθςθ.

Διαβάστε περισσότερα

Ενθμζρωςθ επαγγελματιϊν υγείασ για τθ λοίμωξθ από τον ιό του Δυτικοφ Νείλου. Μάιοσ 2014

Ενθμζρωςθ επαγγελματιϊν υγείασ για τθ λοίμωξθ από τον ιό του Δυτικοφ Νείλου. Μάιοσ 2014 Ενθμζρωςθ επαγγελματιϊν υγείασ για τθ λοίμωξθ από τον ιό του Δυτικοφ Νείλου Κφρια θμεία Μάιοσ 2014 Ο ιόσ του Δυτικοφ Νείλου μεταδίδεται ςτουσ ανκρϊπουσ κυρίωσ με το διγμα μολυςμζνου «κοινοφ» κουνουπιοφ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΙΑΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΑΡΙΘΜΟ ΑΝΑΠΛΗΡΩΣΩΝ

ΟΙΚΙΑΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΑΡΙΘΜΟ ΑΝΑΠΛΗΡΩΣΩΝ ΟΙΚΙΑΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΔΙΟΡΙΜΟΙ ΜΟΝΙΜΩΝ ΚΑΘΗΓΗΣΩΝ ΟΙΚΙΑΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΑΡΙΘΜΟ ΔΙΟΡΙΘΕΝΣΩΝ 2006-2007 34 2007-2008 40 2008-2009 38 2009-2010 25 2010-2011 13 ΤΝΟΛΟ: 150 ΔΙΟΡΙΜΟΙ ( ΜΕΟ ΟΡΟ 30 ΔΙΟΡΙΜΟΙ ΑΝΑ ΕΣΟ) Με

Διαβάστε περισσότερα

-Έλεγχοσ μπαταρίασ (χωρίσ φορτίο) Ο ζλεγχοσ αυτόσ μετράει τθν κατάςταςθ φόρτιςθ τθσ μπαταρίασ.

-Έλεγχοσ μπαταρίασ (χωρίσ φορτίο) Ο ζλεγχοσ αυτόσ μετράει τθν κατάςταςθ φόρτιςθ τθσ μπαταρίασ. 1 -Έλεγχοσ μπαταρίασ (έλεγχοσ επιφανείασ) Ο ζλεγχοσ αυτόσ γίνεται για τθν περίπτωςθ που υπάρχει χαμθλό ρεφμα εκφόρτιςθσ κατά μικοσ τθσ μπαταρίασ -Έλεγχοσ μπαταρίασ (χωρίσ φορτίο) Ο ζλεγχοσ αυτόσ μετράει

Διαβάστε περισσότερα

Στατιςτικζσ δοκιμζσ. Συνεχι δεδομζνα. Γεωργία Σαλαντι

Στατιςτικζσ δοκιμζσ. Συνεχι δεδομζνα. Γεωργία Σαλαντι Στατιςτικζσ δοκιμζσ Συνεχι δεδομζνα Γεωργία Σαλαντι Τι κζλουμε να ςυγκρίνουμε; Δφο δείγματα Μζςθ αρτθριακι πίεςθ ςε δφο ομάδεσ Πικανότθτα κανάτου με δφο διαφορετικά είδθ αντικατακλιπτικϊν Τθν μζςθ τιμι

Διαβάστε περισσότερα

Ζπειτα κάναμε μια ςυηιτθςθ και εκφράςαμε τισ απορίεσ που είχαμε. Όλεσ οι ερωτιςεισ που κάναμε ςτον κ. Γιάννθ είναι: Επ : Πωρ μοξπώ μα

Ζπειτα κάναμε μια ςυηιτθςθ και εκφράςαμε τισ απορίεσ που είχαμε. Όλεσ οι ερωτιςεισ που κάναμε ςτον κ. Γιάννθ είναι: Επ : Πωρ μοξπώ μα Στα πλαίςια του προγράμματοσ Κυκλοφοριακισ Αγωγισ : «Ασ μάκουμε τα ςιματα, μθν πάκουμε ατυχιματα» που υλοποιεί θ τάξθ μασ κατά τθ φετινι ςχολικι χρονιά, τθν Τρίτθ 17 Φεβρουαρίου 2015 πραγματοποιιςαμε επίςκεψθ

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός χρήσης Blackboard Learning System για φοιτητές

Οδηγός χρήσης Blackboard Learning System για φοιτητές Οδηγός χρήσης Blackboard Learning System για φοιτητές Ειςαγωγή Το Blackboard Learning System είναι ζνα ολοκλθρωμζνο ςφςτθμα διαχείριςθσ μακθμάτων (Course Management System). Στισ δυνατότθτεσ του Blackboard

Διαβάστε περισσότερα

Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ Η ΤΑΞΗ ΤΗΣ ΤΕΛΙΚΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ. Στθ ΓϋΛυκείου οι Ομάδεσ Προςανατολιςμοφ είναι τρεισ:

Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ Η ΤΑΞΗ ΤΗΣ ΤΕΛΙΚΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ. Στθ ΓϋΛυκείου οι Ομάδεσ Προςανατολιςμοφ είναι τρεισ: Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ Η ΤΑΞΗ ΤΗΣ ΤΕΛΙΚΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ Στθ ΓϋΛυκείου οι Ομάδεσ Προςανατολιςμοφ είναι τρεισ: 1. Ομάδα Ανκρωπιςτικών Σπουδών 2. Ομάδα Οικονομικών, Πολιτικών, Κοινωνικών & Παιδαγωγικών Σπουδών 3. Ομάδα Θετικών

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΕΙΣΗ ΝΟΗΛΕΙΑ Ε ΚΕΝΣΡΟ ΑΠΟΘΕΡΑΠΕΙΑ - ΑΠΟΚΑΣΑΣΑΗ

ΚΛΕΙΣΗ ΝΟΗΛΕΙΑ Ε ΚΕΝΣΡΟ ΑΠΟΘΕΡΑΠΕΙΑ - ΑΠΟΚΑΣΑΣΑΗ ΚΛΕΙΣΗ Ε ΚΕΝΣΡΟ ΑΠΟΘΕΡΑΠΕΙΑ - ΑΠΟΚΑΣΑΣΑΗ φμφωνα με τθν ιςχφουςα νομοκεςία του Τπουργείου Τγείασ για τα Κζντρα Αποκεραπείασ και Αποκατάςταςθσ (Κ.Α.Α) και βάςει του Ενιαίου Κανονιςμοφ Παροχϊν Τγείασ (Ε.Κ.Π.Τ.)

Διαβάστε περισσότερα

Αςφυξία και πνιγμονθ

Αςφυξία και πνιγμονθ ΠΡΟΛΗΨΗ ΑΤΥΧΗΜΑΤΩΝ Ηλικιακθ ωριμότητα 0-3 ετϊν: τα περιςςότερα παιδιά κάτω των τριϊν ετϊν δεν μποροφν να αντιλθφκοφν τθν επικινδυνότθτα μιασ πράξθσ ι να κυμθκοφν μια ςυμβουλι για πρόλθψθ ατυχιματοσ. Γι

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες οδηγίες για την αλλεργία στο αυγό(bsaci)

Κατευθυντήριες οδηγίες για την αλλεργία στο αυγό(bsaci) Κατευθυντήριες οδηγίες για την αλλεργία στο αυγό(bsaci) Clinical & Experimental Allergy 2010(40):1116-1129 Παρουσίαση : Αντιγόνη Μαυρουδή, Λέκτορας Παιδιατρικής Αλλεργιολογίας, Γ ΠΔ Α.Π.Θ. ΕΙΣΑΓΩΓΗ: ΤΥΠΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Αθλητικζσ Παθήςεισ Κακϊςεισ Γόνατοσ

Αθλητικζσ Παθήςεισ Κακϊςεισ Γόνατοσ Ο Μηνίςκοσ Αθλητικζσ Παθήςεισ Κακϊςεισ Γόνατοσ Επιςκόπηςη: διακρίνεται ςε ζςω και ζξω μθνίςκο, ζχουν ςχιμα θμιςελινου, είναι ινοχόνδρινεσ δομζσ που αποτελοφνται κυρίωσ από κολλαγόνου τφπου Ι. Μόνο το 20-30%

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΕΙΝΟΜΕΝΕ ΑΠΑΝΣΗΕΙ ΣΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΣΕΤΘΤΝΗ 2013

ΠΡΟΣΕΙΝΟΜΕΝΕ ΑΠΑΝΣΗΕΙ ΣΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΣΕΤΘΤΝΗ 2013 ΠΡΟΣΕΙΝΟΜΕΝΕ ΑΠΑΝΣΗΕΙ ΣΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΣΕΤΘΤΝΗ 2013 ΘΕΜΑ Α Α1. γ Α2. β Α3. α Α4. δ Α5. α ΘΕΜΑ Β Β1. ελ. 123-124 «Η γονιδιακι κεραπεία εφαρμόςτθκε και ειςάγονται πάλι ς αυτόν.» Β2. ελ. 133 «Διαγονιδιακά ονομάηονται

Διαβάστε περισσότερα

DEPARTMENT OF HYGIENE AND EPIDEMIOLOGY. Κάπνισμα και υγεία. Κϊςτασ Τςιλίδθσ, ktsilidi@cc.uoi.gr

DEPARTMENT OF HYGIENE AND EPIDEMIOLOGY. Κάπνισμα και υγεία. Κϊςτασ Τςιλίδθσ, ktsilidi@cc.uoi.gr DEPARTMENT OF HYGIENE AND EPIDEMIOLOGY Κάπνισμα και υγεία Κϊςτασ Τςιλίδθσ, ktsilidi@cc.uoi.gr Κφρια μθνφματα για τον καπνιςτι Ο κίνδυνοσ είναι μεγάλοσ: περίπου μιςοί πεκαίνουν λόγω του καπνίςματοσ Πολλοί

Διαβάστε περισσότερα

Όροι Χριςθσ. 2 Μετεγχειρθτικι Νοςθλευτικι Φροντίδα Παίδων

Όροι Χριςθσ. 2 Μετεγχειρθτικι Νοςθλευτικι Φροντίδα Παίδων Μετεγχειρητική Νοςηλευτική Φροντίδα Παίδων 4θ Υγειιονομιικι Περιιφζρειια Μακεδονίίασ Θράκθσ 2 Μετεγχειρθτικι Νοςθλευτικι Φροντίδα Παίδων Όροι Χριςθσ Το πρωτόκολλο νοςθλευτικισ πρακτικισ, που ακολουκεί,

Διαβάστε περισσότερα

Μάκθμα 6: Άγχοσ ΚΑΣΑΝΟΗΗ ΠΡΟΦΟΡΙΚΟΤ ΛΟΓΟΤ

Μάκθμα 6: Άγχοσ ΚΑΣΑΝΟΗΗ ΠΡΟΦΟΡΙΚΟΤ ΛΟΓΟΤ Μάκθμα 6: Άγχοσ ΚΑΣΑΝΟΗΗ ΠΡΟΦΟΡΙΚΟΤ ΛΟΓΟΤ Σα φοιτθτικά χρόνια είναι ίςωσ τα καλφτερα χρόνια ςτθ ηωι ενόσ ανκρϊπου. Όμωσ, κατά τθ διάρκεια τθσ φοιτθτικισ ηωισ, οι φοιτθτζσ αντιμετωπίηουν ζνα ςοβαρό πολλζσ

Διαβάστε περισσότερα

Εγχειρίδιο: Honeybee Small

Εγχειρίδιο: Honeybee Small ΚΟΚΚΙΝΟΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ Τηλ/Fax: 20 993677 Άγιος Δημήτριος, Αττικής 73 42 Ν. Ζέρβα 29 e-mail: Kokkinos@kokkinostoys.gr www.kokkinostoys.gr Εγχειρίδιο: Honeybee Small HEYBEE SMALL CRANE MACHINE DIP SW 2 3 4 5

Διαβάστε περισσότερα

ΡΑΝΕΛΛΘΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΘΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΘΣ

ΡΑΝΕΛΛΘΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΘΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΘΣ ΡΑΝΕΛΛΘΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΘΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΘΣ Θζμα Α Α1: γ, Α2: β, Α3: α, Α4: β, A5: β Θζμα Β Β1: Σ ι Λ (ελλιπισ διατφπωςθ), Λ, Σ, Σ, Σ Β2: α) Οι διαφορζσ μεταξφ ς και π δεςμοφ είναι: α. Στον ς

Διαβάστε περισσότερα