ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΙΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΣΕ ΛΙΓΟΤΕΡΟ ΕΥΝΟΗΜΕΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ (LESS FAVORED AREAS - LFA S)

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΙΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΣΕ ΛΙΓΟΤΕΡΟ ΕΥΝΟΗΜΕΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ (LESS FAVORED AREAS - LFA S)"

Transcript

1 ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΙΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΣΕ ΛΙΓΟΤΕΡΟ ΕΥΝΟΗΜΕΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ (LESS FAVORED AREAS - LFA S) ΣΠΙΛΑΝΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ 1, ΚΙΖΟΣ ΘΑΝΑΣΗΣ 2, ΙΩΣΗΦΙ ΗΣ ΘΕΟ ΩΡΟΣ 3 1 Επίκουρος Καθηγητής, Τµήµα Περιβάλλοντος, Πανεπιστήµιο Αιγαίου 2 ιδάσκοντας, Τµήµα Γεωγραφίας, Πανεπιστήµιο Αιγαίου 3 Λέκτορας, Τµήµα Γεωγραφίας, Πανεπιστήµιο Αιγαίου Εργαστήριο Τοπικής και Νησιωτικής Ανάπτυξης Τµήµα Περιβάλλοντος Λόφος Πανεπιστηµίου Μυτιλήνη τηλ

2 ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΙΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΣΕ ΛΙΓΟΤΕΡΟ ΕΥΝΟΗΜΕΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ: ΟΙ ΛΙΓΟΤΕΡΟ ΕΥΝΟΗΜΕΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ Αν και η έννοια των Λιγότερο Ευνοηµένων Περιοχών (ΛΕΠ) χρησιµοποιείται όλο και περισσότερο τόσο στην επιστηµονική βιβλιογραφία όσο και στη χάραξη αναπτυξιακών πολιτικών, εντούτοις συχνά επικρατεί σύγχυση σε ότι αφορά τις περιοχές που εντάσσονται στη κατηγορία αυτή και τα κριτήρια που χρησιµοποιούνται για την κατάταξη τους. Ιδιαίτερα δυσδιάκριτα είναι τα όρια µεταξύ των µειονεκτικών και των προβληµατικών περιοχών. Προβληµατικές περιοχές θεωρούνται όλες εκείνες που παρουσιάζουν διαρθρωτικά προβλήµατα που δεν τους επιτρέπουν να είναι ανταγωνιστικές σε εθνικό-παγκόσµιο επίπεδο. Σ αυτές υπάγονται οι αγροτικές περιοχές όπου ο πρωτογενής τοµέας εξακολουθεί να αποτελεί τη βασικότερη οικονοµική δραστηριότητα, οι πρώην αναπτυγµένες περιοχές που δεν µπόρεσαν να προσαρµοστούν στη νέα οικονοµική πραγµατικότητα (πχ. περιοχές εξόρυξης άνθρακα, περιοχές αποβιοµηχάνισης), αλλά και περιοχές µε κοινωνικο-οικονοµική διάρθρωση που δεν ανταποκρίνονται επαρκώς στις σηµερινές απαιτήσεις της παγκοσµιοποιηµένης ανταγωνιστικής οικονοµίας (πχ. Αττική). Οι περιοχές αυτές παρουσιάζουν χαµηλό κατά κεφαλή ΑΕΠ, ανθρώπινο δυναµικό µε ανεπαρκή ποιοτικά χαρακτηριστικά, σχετικά υψηλό επίπεδο ανεργίας, χαµηλό απόθεµα επενδεδυµένου κεφαλαίου, χαµηλή επίπεδο έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης κλπ, έστω και µε διαφορετικό βαθµό έντασης. Στις µειονεκτικές περιοχές η αναπτυξιακή υστέρηση οφείλεται πρωτογενώς σε µόνιµα φυσικά χαρακτηριστικά που δεν επέτρεψαν την διατήρηση ή την εγκατάσταση ανταγωνιστικών δραστηριοτήτων όµοιες µε εκείνες των άλλων περιοχών, ενώ δευτερογενώς παρουσιάζουν χαρακτηριστικά συνήθως εντονότερα από εκείνα των µειονεκτικών περιοχών των οποίων αποτελούν ένα υποσύνολο (έντονα φθίνουσα παραγωγική βάση και γερασµένο περιορισµένων δεξιοτήτων πληθυσµό). Η εισαγωγή της έννοιας των Μειονεκτικών Περιοχών στη πολιτική πραγµατοποιήθηκε µε την Οδηγία 75/268 της ΕΟΚ, «Περί ορεινής και ηµιορεινής γεωργίας και της γεωργίας σε ολιγότερο ευνοηµένες Περιοχές», που προέβλεπε την εφαρµογή προγράµµατος ενίσχυσης γεωργών και κτηνοτρόφων σε περιοχές όπου η αγροτική παραγωγή υπόκειται σε περιορισµούς, είτε γεωγραφικής φύσης (ορεινές, άγονες περιοχές), είτε πολιτικής - οικονοµικής φύσης (αποµονωµένες περιοχές, περιοχές σε σύνορα). Η εφαρµογή του προγράµµατος έχει να κάνει τόσο µε την αποζηµίωση των παραγωγών σε αυτές τις περιοχές, που υποχρεώνονται να ανταγωνιστούν παραγωγούς άλλων πλεονεκτικών περιοχών µε ίσους όρους εξαιτίας του ενιαίου Ευρωπαϊκού οικονοµικού χώρου, όσο και µε την διατήρηση του αγροτικού πληθυσµού σε αυτές τις περιοχές, παρέχοντας οικονοµικά κίνητρα στους παραγωγούς τους (Fennel 1997). Οι κατηγορίες των µειονεκτικών περιοχών που εισήχθησαν µε την αρχική Οδηγία ήταν δύο: ορεινές περιοχές και µειονεκτικές περιοχές, ενώ µε τον Κανονισµό 1257/99 (που αντικατέστησε τον Κανονισµό 950/97 και την αρχική Οδηγία), εισήχθηκε και 3 η κατηγορία µειονεκτικών περιοχών, οι οποίες είναι οι περιοχές όπου η αγροτική παραγωγή υπόκειται σε περιβαλλοντικούς περιορισµούς. Οι Λιγότερο Ευνοηµένες Περιοχές στην Ελλάδα είναι πολύ διαφορετικές µεταξύ τους αναφορικά τόσο µε τα χαρακτηριστικά της αγροτικής παραγωγής, όσο και µε τα γενικότερα χαρακτηριστικά 2

3 τους εκτός αγροτικής παραγωγής, καθώς σε αυτές περιλαµβάνονται τόσο ορεινές και άγονες περιοχές και µικρά νησιά, όσο και παραµεθόριες περιοχές ιδιαίτερα εντατικής γεωργίας. Εκτός από την Κοινή Αγροτική Πολιτική και το Καθεστώς των Λιγότερο Ευνοηµένων Περιοχών, η έννοια των µειονεκτικών περιοχών χρησιµοποιήθηκε σιγά-σιγά και για να χαρακτηρίσει περιοχές όπου τα προβλήµατα γεωγραφικής φύσης εµποδίζουν την δηµιουργία συνθηκών ίσου ανταγωνισµού µε τις άλλες περιοχές. Ήδη από το 1987 η Οικονοµική και Κοινωνική Επιτροπή σε έκθεση της θεωρεί το σύνολο των νησιωτικών περιοχών ως µειονεκτικές (ΟΚΕ 1987) ζητώντας µε τον τρόπο αυτό ειδική πολιτική, ενώ µια παρόµοια λογική κυριάρχησε στην κατάταξη των ιδιαίτερα αραιοκατοικηµένων περιοχών της Φινλανδίας και της Σουηδίας ως περιοχές στόχου 6 στη διαρθρωτική πολιτικής της ΕΕ. Πιο πρόσφατα στη 2 η Έκθεση σχετικά µε τη συνοχή, τα νησιά µαζί µε τις παράκτιες, τις αραιοκατοικηµένες και τις ορεινές περιοχές, κατατάσσονται µεταξύ των περιοχών µε ειδικά γεωγραφικά χαρακτηριστικά για τις οποίες η Ένωση «καλείται να συνεχίζει τις πολιτικές προώθησης της ανάπτυξης εφαρµόζοντας εξειδικευµένα µέτρα» (ΕΕ, 2001, σ 34-35). Η 1 η έκθεση προόδου που ακολούθησε προχώρησε ακόµη περισσότερο κατατάσσοντας τα νησιά στις περιοχές µε σοβαρά φυσικά ή γεωγραφικά µειονεκτήµατα, που µπορεί να συνδυάζουν περισσότερα από ένα µειονέκτηµα: αποµόνωση, ορεινό έδαφος, αραιό πληθυσµό (CEC, 2002). Έτσι, θα µπορούσε να θεωρηθεί ότι ο ορισµός των Λιγότερο Ευνοηµένων ή Μειονεκτικών Περιοχών µπορεί και πρέπει να αποκτήσει ευρύτερη σηµασία από τη στενή αναφορά σε όρους αγροτικής παραγωγής και να αφορά την γενικότερη ανάπτυξη τους. Η ευρύτερη αυτή αναφορά είναι απαραίτητη, καθώς αν και ορισµένες γενικές τάσεις στην οικονοµική και κοινωνική δοµή είναι κοινές στις περισσότερες από αυτές, η κατάσταση είναι πολύπλοκη για το σύνολο τους. Στην πλειοψηφία τους και κυρίως σε ορεινές και νησιωτικές περιοχές, συνεχίζεται η πληθυσµιακή συρρίκνωση και αποψίλωση από τα δυναµικότερα στοιχεία του πληθυσµού τους που έχει ξεκινήσει από τη δεκαετία του Παράλληλα όµως, η µείωση της σηµασίας του αγροτικού τοµέα ως µοναδικού τοµέα απασχόλησης («αποαγροτοποίηση» της υπαίθρου, Γούσιος 1999, Παπαδόπουλος 1999), βιώνεται σε πολύ διαφορετικό βαθµό στις διάφορες περιοχές, οπότε η αύξηση της σηµασίας της παροχής υπηρεσιών, τόσο σε επισκέπτες (παραθεριστές και τουρίστες), όσο και σε µόνιµους κατοίκους, δηµιουργεί αντικρουόµενες τάσεις στην ελκυστικότητα τους ως περιοχές µόνιµης διαβίωσης ή/και συγκεκριµένης οικονοµικής δραστηριοποίησης. Κάποιες χαρακτηρισµένες ως Μειονεκτικές Περιοχές καθίστανται περισσότερο ελκυστικές από ότι στο παρελθόν, ενώ για άλλες η ελκυστικότητα τους συνεχίζει να µειώνεται. Όµως η µονόπλευρη ανάπτυξη του τουρισµού που βασίζεται στις υπεραξίες της γης, στην έντονη δραστηριοποίηση του τοµέα των κατασκευών και ορισµένων υπηρεσιών (εστιατόρια-ξενοδοχεία, εµπόριο) και κατ επέκταση στα νέα εισοδήµατα που δηµιουργούνται για πολλές κοινωνικές οµάδες, δεν δηµιουργεί βιώσιµες αναπτυξιακές προοπτικές: η µικρή προστιθέµενη αξία των δραστηριοτήτων αυτών και ο µεγάλος ανταγωνισµός µεταξύ των οµοειδών επιχειρήσεων σε άλλες περιοχές, η δηµιουργία θέσεων εργασίας εποχικών και για ανειδίκευτο προσωπικό, οι σηµαντικές περιβαλλοντικές πιέσεις από τις αλλαγές στις χρήσεις γης και την υπερκατανάλωση πόρων. Επιπλέον οι εναλλασσόµενες περίοδοι κατοίκησης 3

4 και εγκατάλειψης των περιοχών αυτών δεν επιτρέπουν τη δηµιουργία του απαραίτητου κοινωνικού ιστού, ο οποίος θα «σηκώσει το βάρος» µιας αναπτυξιακής διαδικασίας. Ποια όµως είναι τα χαρακτηριστικά των περιοχών αυτών και γιατί αυτά συνεπάγονται µειωµένη παραγωγικότητα; Οι περιορισµένοι σε ποικιλία και ποιότητα φυσικοί πόροι, οι µικρές πληθυσµιακές συγκεντρώσεις (µε συνέπεια την ύπαρξη περιορισµένου ανθρώπινου δυναµικού και µικρής αγοράς) και η σχετική αποµόνωση και προσπελασιµότητα σε συνδυασµό µε το επικρατούν µοντέλο ανάπτυξης που ευνοεί την οµοιόµορφη σε µεγάλη κλίµακα παραγωγή προϊόντων χαµηλού κόστους σε όλο και µια διευρυνόµενη ανταγωνιστική αγορά αποτελούν τη γενεσιουργό αιτία (Sophoulis and Spilanis,1993). Τα χαρακτηριστικά αυτά έχουν ως συνέπεια οι ΛΕΠ να µην είναι ελκυστικές για την εγκατάσταση των επιχειρήσεων εξ αιτίας: - του υψηλού κόστους παραγωγής - της έλλειψης πόρων - της έλλειψης της έλλειψης του κατάλληλου ανθρώπινου δυναµικού - των ελλείψεων σε υποδοµές και σε παρεχόµενες υπηρεσίες Ταυτόχρονα, οι ΛΕΠ δεν είναι ελκυστικές για µόνιµη κατοικία εξ αιτίας: - του υψηλού κόστους διαβίωσης - των περιορισµένων ευκαιριών απασχόλησης ιδιαίτερα για τις γυναίκες και τους νέους - των χαµηλότερων προτύπων διαβίωσης σε κρίσιµους τοµείς όπως η υγεία, η παιδεία, η ψυχαγωγία, ο πολιτισµός, η πρόσβαση στη διοίκηση. Η απόδοση τέτοιων χαρακτηρισµών απαιτεί πάντως τον ορισµό της ελκυστικότητας και του προσδιορισµού µεθόδων για την εκτίµηση της, για να είναι δυνατή η εξαγωγή καθολικών και έγκυρων χαρακτηρισµών και η αξιολόγηση πολιτικών που στοχεύουν στην αύξηση της ελκυστικότητας τέτοιων περιοχών. Εκτός όµως από τη σύγκριση µεταξύ περιοχών (µειονεκτικών και µη) σε µακροσκοπικό επίπεδο, η ελκυστικότητα µπορεί να αναφέρεται και στο εσωτερικό µιας περιοχής µε πολλά παραδείγµατα περιοχών µε ιδιαίτερα ελκυστικά τµήµατα (κυρίως αστικά κέντρα, παράκτιες περιοχές) και µειονεκτική «ενδοχώρα». Τέτοια παραδείγµατα αποτελούν πολλές ηπειρωτικές περιοχές µε παράκτιες, πεδινές και ορεινές ζώνες και τα µεγάλα νησιά. 2. Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΕΛΚΥΣΤΙΚΟΤΗΤΑΣ Ορισµένες περιοχές είναι περισσότερο ελκυστικές για να ζει κανείς από άλλες. Αν και αυτό ένα γεγονός που όλοι κατανοούν, οι λόγοι που επιδρούν στις αποφάσεις και επιλογές αυτές δεν είναι πάντα ξεκάθαροι. Η οικονοµική επιστήµη έχει προτείνει µια σειρά από παράγοντες που επηρεάζουν την ελκυστικότητα περιοχών για τη βιοµηχανία και τις επιχειρήσεις (Πολύζος και Πετράκος, 2001), παράγοντες οι οποίοι συνήθως διαρθρώνονται γύρω από πέντε άξονες (Λαµπριανίδης, 2000, Walker and Chapman, 1987, Πολύζος και Πετράκος, 2001, Mazzarol and Choo, 2003): Τοποθεσία της περιοχής σε όρους διαθεσιµότητας πρώτων υλών και απόστασης από αγορές, 4

5 Πληθυσµό της περιοχής, ιαθεσιµότητα υποδοµών, ιαθεσιµότητα και ποιότητα ανθρώπινων πόρων, ιοικητικό θεσµικό πλαίσιο στο οποίο οι επιχειρήσεις πρέπει να λειτουργήσουν και κίνητρα που παρέχονται για επενδύσεις. Η παρόµοια έννοια της ελκυστικότητα περιοχών για εγκατάσταση ανθρώπων δεν έχει λάβει ανάλογη επιστηµονική βαρύτητα. Έτσι ενώ µια σειρά από θέµατα που αφορούν µετακινήσεις πληθυσµών έχουν µελετηθεί, όπως η µελέτη των µεταναστευτικών ροών και της µετακίνησης πληθυσµών (UNHCR, 1995), η κινητικότητα του πληθυσµού (Τσαούση, 1997, Ταπεινός, 1993) και η εσωτερική µετανάστευση (βλ. Stockdale, 2002, Portnov et al, 2000, Fischer et al, 2000, Wikhall, 2002 για περισσότερες αναφορές), η έννοια της ελκυστικότητας δεν περιλαµβάνεται στις περισσότερες από αυτές τις προσεγγίσεις (για µια εξαίρεση Portnov et al, 2000). Τι είναι όµως η ελκυστικότητα περιοχών για τις κοινωνικές οµάδες; Ως ελκυστικότητα µιας περιοχής µπορεί να θεωρηθεί η εικόνα που έχουν για αυτή διάφορες οµάδες πληθυσµού (Maillet 1998) και µπορεί να χρησιµοποιηθεί για τη διερεύνηση των αντιλήψεων και νοοτροπιών διαφόρων κοινωνικών οµάδων για τον χώρο γενικότερα, όπως εκφράζεται από την επιθυµία για µόνιµη κατοικία ή/και οικονοµική δραστηριότητα σε αυτή (Κίζος κ.α., υπό έκδοση). Αν και φαίνεται ότι η ελκυστικότητα όπως έχει οριστεί είναι µεγάλης σηµασίας για όλες τις περιοχές, είναι επίσης αλήθεια ότι η µετατροπή των αντιλήψεων και των νοοτροπιών σε µετρήσιµους δείκτες δεν είναι εύκολη. Προσπάθειες χρήσης δεικτών για την εκτίµηση της συνήθως καταλήγουν σε δύο διακριτές προσεγγίσεις (Κίζος κ.α., υπό έκδοση): η πρώτη προσέγγιση αναφέρεται σε συγκεκριµένες ποιότητες και χαρακτηριστικά της περιοχής αναφοράς (EURISLES 1997, EURISLES 2002, Maillet, 1998, CEIES, 1996, ΕΕ 1999, Cross and Nutley 1999, ΕΕ 2001, Σπιλάνης κ.α, 2002). Τα χαρακτηριστικά αυτά περιλαµβάνουν το µέγεθος του πληθυσµού της περιοχής, την ύπαρξη και διαθεσιµότητα υποδοµών και υπηρεσιών, την διαθεσιµότητα θέσεων εργασίας, την ηλικιακή δοµή, το εκπαιδευτικό επίπεδο του εργατικού δυναµικού και άλλα, στην ίδια γραµµή µε τα αντίστοιχα χαρακτηριστικά της ελκυστικότητας για τις επιχειρήσεις. Τέτοιες προσεγγίσεις γίνονται είτε από διεθνείς ή υπερεθνικούς οργανισµούς όπως το CEIES, (CEIES, 1996), ο EUROSTAT (ΕΕ 1987, ΕΕ 1991, ΕΕ 1994, ΕΕ 1997, ΕΕ 1999, ΕΕ 2001), ο OECD (OECD, 1994), το δίκτυο EURISLES (EURISLES 1997, EURISLES 2002), είτε ως προσεγγίσεις εθνικού περιφερειακού σχεδιασµού (Portnov et al, 2000). Η εκτίµηση της ελκυστικότητας βασίζεται σε δείκτες όπως η προσβασιµότητα, η αποµόνωση, η ανταγωνιστικότητα, η έρευνα και ανάπτυξη, οι ανθρώπινοι πόροι, οι υποδοµές, η διαθεσιµότητα υπηρεσιών κλπ, µε την παραδοχή ότι οι τιµές των δεικτών αυτών συνδέονται µε τις αντιλήψεις περί ελκυστικότητας των κοινωνιών και ότι οι άνθρωποι επιλέγουν την περιοχή κατοικίας ή/και εργασίας µε βάση ένα λίγο ως πολύ ορθολογικό µοντέλο αποφάσεων (Portnov et al, 2000). Εποµένως, η ελκυστικότητα δοµείται σε αφηρηµένο επίπεδο και εκτιµάται από δείκτες που προέρχονται από ειδικούς. 5

6 Η δεύτερη προσέγγιση αναφέρεται σε αντιλήψεις και νοοτροπίες κοινωνικών οµάδων που συνδέονται µε την περιοχή και στις οποίες η έννοια της ελκυστικότητας δεν αναφέρεται αλλά σαφώς υπονοείται (Halfacree 1995, Hoggart et al. 1995, Jones 1995, Copus and Crabtree 1996, Harrington and O Donogue 1998, Van Dam et al. 2002, Κίζος και Σπιλάνης 2002, Haartsen et al, 2003). Η ελκυστικότητα µε αυτές τις προσεγγίσεις φαίνεται να δοµείται γύρω από τρεις ερωτήσεις: Η πρώτη ερώτηση επιδιώκει την απάντηση στο ερώτηµα: ελκυστικότητα για ποιον; και αναφέρεται στην ανάγκη ρητού ορισµού της κοινωνικής οµάδας για την οποία γίνεται η εκτίµηση της ελκυστικότητας, καθώς διαφορετικές κοινωνικές οµάδες αντιλαµβάνονται µε διαφορετικούς τρόπους τις παραµέτρους που συγκροτούν την ελκυστικότητα µιας περιοχής (Halfacree 1995, van Dam Heins and Elbersen 2002, Κίζος και Σπιλάνης 2002). Άρα, προκύπτουν διαφορετικές ελκυστικότητες για κάθε οµάδα, οι οποίες θα µπορούσαν να θεωρηθούν ότι αναφέρονται σε διαφορετικές περιοχές, καθώς διαφορετικές οµάδες συγκροτούν διαφορετικές εικόνες για την ίδια περιοχή, ανάλογα µε τα χαρακτηριστικά της οµάδας στην οποία ανήκουν (Κίζος κ.α., υπό έκδοση). Οι οµάδες µπορούν να διακριθούν µε βάση πολλά διαφορετικά κριτήρια διάκρισης όπως η ηλικία (van Dam Heins and Elbersen, 2002), το φύλο (Cloke and Little, 1996), η εισοδηµατική κατηγορία (Halfacree, 1995), η φυλή ή το έθνος (Cloke and Little, 1996) κ.α. Η προσέγγιση αυτή έρχεται σε αντίθεση µε ολόκληρη την επιχειρηµατολογία που αναπτύχθηκε παραπάνω. Αν κάθε οµάδα αντιλαµβάνεται και τελικά ζει σε διαφορετικές περιοχές, προφανώς δεν µπορούν να έχουν νόηµα οι δείκτες σε επίπεδο περιοχής, παρά µόνο ως ενδεικτικοί µέσοι όροι για τις διάφορες οµάδες, και απαιτείται αναλυτικός προσδιορισµός των αντιλήψεων των διαφόρων οµάδων σε σχέση µε τις τιµές των δεικτών αυτών. Η δεύτερη ερώτηση επιδιώκει να απαντήσει το ερώτηµα: ελκυστικότητα πότε;. Το ερώτηµα αυτό αναφέρεται στη διαρκή διαπραγµάτευση της ελκυστικότητας µιας περιοχής, καθώς τόσο οι γενικότερες κοινωνικές και οικονοµικές συνθήκες, όσο και η αναπτυξιακή πορεία µιας περιοχής ή µιας κατηγορίας περιοχών µεταβάλλονται, συµπαρασύροντας και την ελκυστικότητα τους (Κίζος κ.α., υπό έκδοση). ύο χαρακτηριστικά παραδείγµατα διαφορετικών κατηγοριών περιοχών είναι τα νησιά στη Μεσόγειο και η ύπαιθρος στις υτικές κοινωνίες. Η ύπαιθρος, από τόπος µόνιµης κατοικίας και απασχόλησης του µεγαλύτερου ποσοστού του πληθυσµού µετατράπηκε µεταπολεµικά σε ανεπιθύµητη περιοχή σε πολλά επίπεδα: ως τόπος κατοικίας ήταν αποµονωµένος και ανασφαλής χωρίς τις υποδοµές και τις υπηρεσίες που έχει ανάγκη ο σύγχρονος πολίτης αλλά και η σύγχρονη επιχείρηση, ως τόπος οικονοµικής δραστηριότητας δεν προσέφερε πολλές ευκαιρίες πέρα από την ενασχόληση µε την αγροτική παραγωγή και ως ιδεολογικός χώρος συνδέθηκε µε την συντήρηση και τις οπισθοδροµικές ιδέες, σε αντίθεση µε την πρόοδο και τον εκσυγχρονισµό των πόλεων (Hoggart et al. 1995, Γούσιος 1999, Νιτσιάκος 1995). Τελευταία όµως παρατηρείται µια µερική αντιστροφή αυτής της τάσης και των αντιλήψεων για την ελκυστικότητα της υπαίθρου. Η υποβάθµιση της ζωής και του περιβάλλοντος στις πόλεις από τη µια και µια νοσταλγία της υπαίθρου (Bunce 1994) από την άλλη, έχουν µετατρέψει την ύπαιθρο στον υτικό κόσµο και στην Ελλάδα, δυνητικά τουλάχιστον, ως ελκυστικό µέρος για κύρια κατοικία κυρίως, αλλά και για οικονοµική δραστηριότητα δευτερευόντως (Marsden 1999). Τα παραπάνω δεν συνεπάγονται ότι έχει αντιστραφεί το ρεύµα αστικοποίησης και εγκατάλειψης της, 6

7 αλλά µάλλον ότι σε συγκεκριµένες περιοχές, αυτές οι τάσεις καταγράφονται ως αποτέλεσµα νέων χρήσεων του χώρου (Marsden 1999). Τα νησιά της Μεσογείου ως το τέλος του 19 ου αιώνα θεωρούνταν µάλλον ελκυστικές περιοχές, ως εµπορικοί κόµβοι µε εύκολη πρόσβαση σε σχέση µε τις αποµονωµένες ορεινές ηπειρωτικές περιοχές, ανθούσα εµπορική τάξη και ευηµερία (Braudel, 1993). Η µεταβολή στις µεταφορές προϊόντων (σιδηρόδροµος, αυτοκινητόδροµοι) και στην τεχνολογία των πλοίων (πετρελαιοκίνητα πλοία που δεν απαιτούν συχνές στάσεις), µαζί µε τη γενικότερη µεταβολή των αναπτυξιακών προτύπων, µετέβαλαν τα νησιά σε µη ελκυστικές περιοχές, γεγονός που αντικατοπτρίζεται στην πληθυσµιακή αποψίλωση τους, στην απώλεια οικονοµικών δραστηριοτήτων και στην υπανάπτυξη (Brigand 1991, King 1997). Σχετικά πρόσφατα, η τάση αυτή αντιστράφηκε µερικά εξαιτίας της εµφάνισης και ανάπτυξης του µαζικού τουρισµού που δηµιούργησε δουλειές και εισοδήµατα (Baum 1997, Clarke 2002). Εκτός όµως από την µακροπρόθεσµη χρονικά µεταβολή της ελκυστικότητας, πρέπει να σηµειωθούν και βραχυπρόθεσµες µεταβολές, µε χαρακτηριστικό την εποχιακή µεταβολή στις αντιλήψεις για την ελκυστικότητα των νησιών, καθώς το καλοκαίρι αυτά θεωρούνται ως ελκυστικές περιοχές για διακοπές, ενώ τον χειµώνα µετατρέπονται σε αποµονωµένους τόπους εξορίας (Raptis and Terkenli, 1998). Οπότε, τα κριτήρια µέτρησης της ελκυστικότητας δεν µπορούν να παραµένουν σταθερά στο χρόνο, αλλά πρέπει να µεταβάλλονται χρονικά, ανάλογα µε αυτές τις µεταβολές στις αντιλήψεις της οµάδας της 1 ης ερώτησης και τις γενικότερες µεταβολές του κοινωνικοοικονοµικού πλαισίου (Κίζος κ.α., υπό έκδοση). Η τρίτη τέλος ερώτηση επιδιώκει απάντηση στο ερώτηµα: ελκυστικότητα πως; Στο φως των όσων έχουν ήδη συζητηθεί για την προσέγγιση εκτίµησης της ελκυστικότητας µέσα από χαρακτηριστικά της περιοχής από τις άλλες δύο ερωτήσεις που προηγήθηκαν, η τελευταία ερώτηση επαναφέρει το ερώτηµα των µεθόδων και κριτηρίων εκτίµησης της ελκυστικότητας µιας περιοχής µέσα από τις απόψεις κοινωνικών οµάδων που σχετίζονται µε αυτή. Πρακτικά, η απάντηση αυτής της ερώτησης έχει να κάνει µε την ανάγκη ρητού προσδιορισµού των µεθόδων και κριτηρίων µέτρησης για κάθε περιοχή και κοινωνική οµάδα που διενεργείται αυτός ο προσδιορισµός. Οπότε, η ελκυστικότητα µπορεί να οριστεί ως η εικόνα µιας συγκεκριµένης περιοχής ή ενός συγκεκριµένου χώρου για µια οµάδα ανθρώπων, που συνδέονται µε κάποιον τρόπο µε το χώρο αυτό, για ένα ορισµένο χωροχρονικό πλαίσιο (Κίζος κ.α., υπό έκδοση). Ο τρόπος αυτός ορισµού της ελκυστικότητας έχει το πλεονέκτηµα ότι ακούει αυτά που έχουν να πουν διαφορετικές οµάδες για µια περιοχή, τα ελκυστικά και µη χαρακτηριστικά της. Αυτό που επίσης προκύπτει από τον ορισµό, είναι ότι η ελκυστικότητα είναι σχετικός όρος και οι τιµές της µπορεί να οριστούν µόνο σε σύγκριση µε κάτι αντίθετο: αν µια περιοχή είναι ελκυστική, κάποια άλλη θα πρέπει να είναι µηελκυστική και το αντίθετο. Οπότε, η ελκυστικότητα µπορεί να χρησιµοποιηθεί για να γίνουν συγκρίσεις µεταξύ περιοχών µε βάση δείκτες που θα οριστούν από τις αντιλήψεις και νοοτροπίες οµάδων ανθρώπων που σχετίζονται µε κάποιο τρόπο µε τις περιοχές αυτές. 7

8 3. Η ΑΥΞΗΣΗ ΤΗΣ ΕΛΚΥΣΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΛΙΓΟΤΕΡΟ ΕΥΝΟΗΜΕΝΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ ΩΣ ΜΙΑ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ: ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΕΜΠΟ ΙΑ 1 Η σχέση της έννοιας της ελκυστικότητας µε τη συζήτηση για τις ΛΕΠ είναι πολύ µεγάλη. Στην πραγµατικότητα, οι ΛΕΠ µπορούν να θεωρηθούν ως τυπικές µη ελκυστικές περιοχές για τις επιχειρήσεις και τους κατοίκους τους που έφυγαν από αυτές χωρίς να αντικατασταθούν από άλλους που θα τις εύρισκαν ελκυστικές µε βάση τα δικά τους κριτήρια. Έχοντας οπότε υπόψη τα όσα συζητήθηκαν για την ελκυστικότητα και για το περιεχόµενο και την ιστορική διαδροµή ορισµού των Λιγότερο Ευνοηµένων Περιοχών, µπορούµε τώρα να επιχειρήσουµε µια προσπάθεια αναδιατύπωσης της έννοιας και του περιεχοµένου των λιγότερο ευνοηµένων ή µειονεκτικών περιοχών µε βάση την έννοια της ελκυστικότητας. Η προσέγγιση αυτή θα φτάσει ως και την διαδικασία και τις µεθόδους ανάπτυξης των περιοχών αυτών, καθώς όπως θίχτηκε ήδη και θα συζητηθεί στη συνέχεια, η ελκυστικότητα και οι διαδικασίες µέτρησης της προσφέρουν εννοιολογικά εργαλεία στην προσπάθεια διατύπωσης εναλλακτικών στρατηγικών ανάπτυξης για αυτές τις περιοχές. Το καίριο ερώτηµα που τίθεται είναι κατά πόσο είναι δυνατόν να υπάρξει βελτίωση της ελκυστικότητας των περιοχών αυτών ώστε να ανατραπεί η φθίνουσα πορεία τους. Η ανατρεψιµότητα ή µη των χαρακτηριστικών που θεωρούνται ως µειονεξίες, εξαρτάται από την οπτική γωνιά και την προσέγγιση µε την οποίαν εξετάζεται το αναπτυξιακό πρόβληµα. Αναλύοντας ιστορικά την εξέλιξη της αναπτυξιακής πορείας των περιοχών αυτών, βλέπουµε ότι η επικράτηση του σηµερινού µοντέλου ανάπτυξης αποτέλεσε - µαζί µε την αλλαγή των µέσων και των δρόµων επικοινωνίας και µεταφοράς αγαθών - τη γενεσιουργό αιτία της σηµερινής κατάστασης που ξεκίνησε στην αρχή του 20ου αιώνα και πήρε µεγάλες διαστάσεις µετά τον 2ο παγκόσµιο πόλεµο. Κατά συνέπεια -και τα στατιστικά δεδοµένα συµφωνούν- µπορούµε να θεωρήσουµε ότι µε βάση αυτό το µοντέλο ανάπτυξης, τα χαρακτηριστικά των περιοχών αυτών όπως περιγράφηκαν προηγούµενα αποτέλεσαν παράγοντες αποτρεπτικούς για την εγκατάσταση ανθρώπων και δραστηριοτήτων, αποτελώντας συγκριτικό µειονέκτηµα. Εποµένως θα πρέπει να δεχθούµε ότι η «εµπορικότητα» των χαρακτηριστικών αυτών µεταβλήθηκε κατά τις διάφορες ιστορικές εποχές, ανάλογα µε τις εξελίξεις της τεχνολογίας, των καταναλωτικών, των πολιτισµικών και των αναπτυξιακών προτύπων, των γεωπολιτικών ανακατατάξεων κλπ µε αποτέλεσµα άλλοτε τα ίδια χαρακτηριστικά να αποτελούν το συγκριτικό µειονέκτηµα και άλλοτε το συγκριτικό πλεονέκτηµα τους. Όµως τι έχει αλλάξει στο εξωτερικό αναπτυξιακό πλαίσιο ώστε να είναι εφικτή η µετατροπή των µειονεκτηµάτων σε πλεονεκτήµατα και ποια εγγενή εµπόδια υπάρχουν σε µια διαδικασία εφαρµογής εναλλακτικών αναπτυξιακών στρατηγικών; Η χρήση της Swot analysis θα βοηθήσει προς τη κατεύθυνση αυτή (Βαγιάννη, κ.α., 2003). Μια σειρά από αλλαγές στο εξωτερικό πλαίσιο δηµιουργούν νέες ευκαιρίες. Πιο συγκεκριµένα: 1 Η σχετική ανάλυση βασίζεται στην έρευνα σχετικά µε τις νησιωτικές περιοχές που γίνεται στο Εργαστήριο Τοπικής και Νησιωτικής Ανάπτυξης, και θεωρούµε ότι µπορεί να εφαρµοστεί µε µικρές προσαρµογές σ εκείνη των ΛΕΠ (βλ. µεταξύ άλλων Spilanis 1993, Sophoulis-Spilanis, 1993, Σπιλάνης 1999). 8

9 - οι τεχνολογικές αλλαγές που επιτρέπουν να επανεκτιµηθεί η βαρύτητα αρχών όπως οι οικονοµίες κλίµακας και οι οικονοµίες συγκέντρωσης όσον αφορά στην οργάνωση του χώρου και της παραγωγικής διαδικασίας. Η εφαρµογή των νέων τεχνολογιών στους τοµείς των επικοινωνιών και της πληροφόρησης δεν καθιστά πια αναγκαία τη φυσική παρουσία στο χώρο των δρώµενων των εµπλεκόµενων (πχ. τηλεδιάσκεψη, τηλε-εργασία), χωρίς αυτό να σηµαίνει ότι υποκαθίσταται πλήρως η συνεύρεση ανθρώπων. Η εφαρµογή τους στο τοµέα της παραγωγής αναβαθµίζει τις µικροµεσαίες επιχειρήσεις (που µπορούν πιο εύκολα να ενσωµατωθούν στο παραγωγικό ιστό µιας περιφερειακής οικονοµίας) και τους επιτρέπει να προβάλουν ως φορείς που ενσωµατώνουν γρήγορα τις νέες τεχνολογίες και τα µηνύµατα της αγοράς, ενώ, παράλληλα, δηµιουργούν θέσεις εργασίας, υποκαθιστώντας στο ρόλο αυτό τις µεγάλες επιχειρήσεις. Οι µικροµεσαίες επιχειρήσεις µπορούν µέσα στο νέο καθεστώς της ευέλικτης συσσώρευσης να αποτελέσουν τη κινητήρια δύναµη των περιφερειών προς µια νέα αναπτυξιακή διαδικασία. Η εφαρµογή τους στους τοµείς της παιδείας, της υγείας, της µεταφοράς πληροφορίας κλπ µπορεί να µειώσει σε µεγάλο βαθµό την αποµόνωση που υφίστανται οι ΛΕΠ. - τις άλλες τεχνολογικές αλλαγές (ανάπτυξη νέων µορφών ενέργειας, τεχνολογίες µερικής υποκατάστασης φυσικών πόρων, πρόοδος στο τοµέα των µεταφορών κλπ) που περιορίζουν τις επιπτώσεις που προέρχονται από τα χαρακτηριστικά των ΛΕΠ. - το κυρίαρχο ρόλο που διαδραµατίζουν σήµερα οι υπηρεσίες στο σχηµατισµό του εθνικού πλούτου γεγονός που απελευθερώνει από τους περιορισµούς που επιβάλλει η έλλειψη επαρκών φυσικών πόρων, η µικρή φέρουσα ικανότητα τους, αλλά και ακόµη η µικρή τοπική αγορά (αφού η παραγωγή των υπηρεσιών επηρεάζεται λιγότερο από το πρόσθετο µεταφορικό κόστος). - τις αλλαγές που καταγράφονται σχετικά µε τις ανθρώπινες επιδιώξεις υπέρ ποιοτικών στόχων, όπως η διατήρηση της ποιότητας του περιβάλλοντος, η προτίµηση για προϊόντα «υγιεινά» και «παραδοσιακά», µη µαζικής παραγωγής και υψηλής ποιότητας, η διάθεση προσέγγισης τοπικών πολιτισµών, η βελτίωση του πλαισίου της καθηµερινής ζωής µε στροφή προς τις µικρές κλίµακες. Τα φαινόµενα αυτά χαρακτηρίζουν συχνά τις µικρές και αποµονωµένες κοινωνίες, δηµιουργώντας ανάλογα πλεονεκτήµατα. Η ανάπτυξη των νέων µορφών τουρισµού που παρατηρείται από το τέλος της προηγούµενης δεκαετίας είναι συνέπεια αυτής της εξέλιξης. - την αυξανόµενη ζήτηση που εκφράζουν τα "λευκά κολάρα" (ερευνητές, ανώτερα στελέχη επιχειρήσεων κλπ), οι καλλιτέχνες, άτοµα µε οικονοµική επιφάνεια και άλλες κατηγορίες πληθυσµού, για εγκατάσταση τους σε χώρους µε υψηλής ποιότητας φυσικό και δοµηµένο περιβάλλον, αλλά και υψηλή ποιότητα παρεχόµενων υπηρεσιών. - την συνεχώς αυξανόµενη βαρύτητα που έχει στον οικονοµικό τοµέα ο ελεύθερος χρόνος και οι δραστηριότητες που συνδέονται µε αυτόν. - την ενίσχυση του περιφερειακού και τοπικού επιπέδου ως του κατάλληλου επιπέδου λήψης αποφάσεων για τη ρύθµιση των ανισορροπιών της αγοράς µε στόχο την αποτελεσµατικότερη διαχείριση των τοπικών προβληµάτων, υποκαθιστώντας στο ρόλο αυτό το κεντρικό κράτος, γεγονός που λειτουργεί σαν αντίβαρο στη διεθνοποίηση των οικονοµιών. 9

10 Από τα παραπάνω φαίνεται ότι ορισµένα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των ΛΕΠ, που µέχρι τώρα θεωρούνταν ως φυσικά µη ανατρέψιµα µειονεκτήµατα και κατά συνέπεια ως εµπόδια στην ανάπτυξη, µπορούν να µεταβληθούν σε πλεονεκτήµατα ή "ουδετεροποιούνται". Πολλά από οι ΛΕΠ φαίνεται να διαθέτουν σε αφθονία αρκετούς από τους "πόρους" εκείνους που επιθυµεί να "καταναλώσει" ο σηµερινός κάτοικος των αναπτυγµένων χωρών, όπως είναι το ιδιαίτερο φυσικό περιβάλλον και η υψηλής αξίας πολιτιστική κληρονοµιά, δηµιουργώντας µε το τρόπο αυτό και αντίστοιχα συγκριτικά πλεονεκτήµατα. Ενδεικτικά, θα αναφέρουµε ότι η ανάπτυξη των νέων µορφών ενεργού και επιλεκτικού τουρισµού (πχ. πολιτιστικός, θαλάσσιος, περιηγητικός, εκπαιδευτικός, αγροτικός, υπαίθριος κλπ) µπορεί να αξιοποιήσει τους µοναδικούς φυσικούς και πολιτιστικούς πόρους που διαθέτουν οι ΛΕΠ εφόσον αναδειχτούν κατάλληλα. Παράλληλα αυτού του τύπου οι τουρίστες -καταναλωτές ενδιαφέρονται και για τοπικά-αυθεντικά προϊόντα, γεγονός το οποίο µπορεί να δώσει ώθηση στη τοπική παραγωγή (κυρίως γεωργική και κτηνοτροφική, αλλά και της µεταποίησης-χειροτεχνίας) αφού η νέα αυτή ζήτηση δεν εξαρτάται άµεσα από τη τιµή, αλλά από τη ποιότητα και την εικόνα των προϊόντων αυτών. Η διεύρυνση της τοπικής αγοράς µπορεί να συνεχιστεί µε την εξαγωγή των προϊόντων αυτών και προς τον τόπο µόνιµης κατοικίας των τουριστών. Όµως οι αλλαγές που σηµειώνονται στο εξωτερικό πλαίσιο δεν δηµιουργούν µόνο νέες ευκαιρίες αλλά και νέους κινδύνους που πρέπει να ληφθούν υπόψη: - Η συνεχιζόµενη παγκοσµιοποίηση που εντείνει τον ανταγωνισµό µεταξύ επιχειρήσεων και περιοχών δυσκολεύει την ανάπτυξη νέων, σύγχρονων και ανταγωνιστικών δραστηριοτήτων σε περιοχές µε συσσωρευµένα προβλήµατα. - Οι ισοπεδωτικές πολιτικές που εφαρµόζονται µέσα στη λογική της ενοποίησης των αγορών και της δηµιουργίας συνθηκών πλήρους ανταγωνισµού δεν λαµβάνει υπόψη τις ιδιαιτερότητες των περιοχών αυτών. Χαρακτηριστικό παράδειγµα αποτελεί η ΚΑΠ όπου τα µέτρα υπέρ των ΛΕΠ ήταν τόσο περιορισµένα σε σχέση µε εκείνα των µεγάλων παραγωγών και αγορών που δεν απέτρεψαν την φθίνουσα πορεία τους. - Η εφαρµογή ενιαίων προτύπων σε παγκόσµιο επίπεδο (πχ. στην ταξινόµηση των καταλυµάτων, στους κανόνες υγιεινής των τροφίµων, στις προδιαγραφές των έργων υποδοµής κλπ) τείνει να αλλοιώσει ή να εξαφανίσει τις φυσικές και πολιτιστικές ιδιαιτερότητες των ΛΕΠ. - Η συνεχιζόµενη οικονοµική κρίση περιορίζει τη µεταφορά αυξηµένων πόρων που είναι απαραίτητα για τον σχεδιασµό και την εφαρµογή εναλλακτικών αναπτυξιακών πολιτικών στις ΛΕΠ σε µια περίοδο που τα µεγάλα αστικά κέντρα, οι παραδοσιακοί βιοµηχανικοί κλάδοι και µεγάλες κοινωνικές οµάδες απαιτούν παρεµβάσεις µεγάλης κλίµακας για να αντιµετωπίσουν τα σηµαντικά οικονοµικά, κοινωνικά και περιβαλλοντικά τους προβλήµατα. Ποια είναι τα χαρακτηριστικά των περιοχών αυτών που µπορούν να τα αξιοποιήσουν ως πλεονεκτήµατα; Αναφερθήκαµε ήδη στο µικρό µέγεθος, στη µικρή κλίµατα των κοινωνιών και των δραστηριοτήτων τους ως στοιχείο που µέχρι τώρα καταγραφόταν στα εµπόδια για την ανάπτυξη. Σήµερα µε τις αλλαγές που καταγράφονται το ίδιο αυτό στοιχείο µπορεί κάτω από προϋποθέσεις 10

11 να λειτουργήσει θετικά, δίνοντας µια καινούρια λειτουργία στις ΛΕΠ απαραίτητη για την επιβίωση του συνολικού συστήµατος 2. Το ίδιο ισχύει για το πλούσιο φυσικό και πολιτιστικό περιβάλλον των περιοχών αυτών που πρέπει να αποτελέσει τόσο τη βάση σύγχρονων παραγωγικών δραστηριοτήτων όσο και το πλαίσιο για µια ποιότητα ζωής που δεν µπορεί πλέον να προσφερθεί από τα αστικά κέντρα. Τέλος δεν πρέπει να παραγνωρίζουµε ότι οι ΛΕΠ µέσα από τη µακροχρόνια πορεία συρρίκνωσης και αποψίλωσης παρουσιάζουν σήµερα µια σειρά µειονεκτηµάτων που αποτελούν εµπόδια στην εφαρµογή του εναλλακτικού αναπτυξιακού µοντέλου. Τα ποιο χαρακτηριστικά από αυτά έχουν άµεση ή έµµεση σχέση µε το ανθρώπινο δυναµικό: - ανεπαρκές ποσοτικά και ποιοτικά ανθρώπινο δυναµικό που δυσκολεύεται να αντιληφθεί και να εφαρµόσει τις νέες ευκαιρίες, - αδυναµία στην εισαγωγή καινοτοµιών από τις επιχειρήσεις ώστε να γίνουν ανταγωνιστικές, - έλλειψη ή ανεπάρκεια των µηχανισµών υποστήριξης της ανάπτυξης. Εποµένως, κρίσιµο στοιχείο, πρόκληση για τις ΛΕΠ, αποτελεί η αξιοποίηση του µεταβαλλόµενου διεθνούς περιβάλλοντος, µέσα στο οποίο εξελίσσονται, µετατρέποντας τα χαρακτηριστικά τους από µειονεκτήµατα σε πλεονεκτήµατα. Βέβαια, η ύπαρξη των πόρων και των νέων δυνατοτήτων ανάπτυξης αποτελούν αναγκαία αλλά όχι ικανή συνθήκη για την έξοδο από την υπανάπτυξη. Για να είναι δυνατή η αξιοποίηση τους χρειάζεται σχεδιασµός της ανάπτυξης µε στόχο την βελτίωση της ελκυστικότητας τους όπως αυτή προσδιορίζεται από τις ιδιοµορφίες του νησιωτικού χώρου και τις διεθνείς συνθήκες, έτσι ώστε να µεγιστοποιηθούν τα οφέλη που θα προκύψουν για τη περιφέρεια µε την ανάπτυξη συµπληρωµατικών δραστηριοτήτων για την ελαχιστοποίηση των οικονοµικών διαρροών, τη κινητοποίηση των µηχανισµών για την επιτόπια επανεπένδυση των κερδών κλπ. Ο σχεδιασµός αυτός θα πρέπει να γίνει µε βάση αρχές προσαρµοσµένες στις ιδιαιτερότητες των ΛΕΠ µε βάση ένα διπλό σκεπτικό: (α) ότι το συγκριτικό πλεονέκτηµα δεν είναι υποχρεωτικά φυσικό, µόνιµο και σταθερό, αλλά µεταβάλλεται µε τη πάροδο του χρόνου και την αλλαγή των εξωτερικών συνθηκών. Για το λόγο αυτό δεν θα πρέπει να δοµηθεί το σύνολο της οικονοµίας γύρω από την εκµετάλλευση ενός συγκεκριµένου πλεονεκτήµατος, δηµιουργώντας κατάσταση εύθραυστης µονοκαλλιέργειας (Joual and Guesnier, 2003). (β) ότι είναι αναγκαίο να παρακολουθούνται οι εξελίξεις στον ευρύτερο χώρο ώστε να "αποκαλυφθούν" ή ακόµη καλύτερα να "κατασκευαστούν" νέα συγκριτικά πλεονεκτήµατα που δεν θα είναι απαραίτητα "φυσικά", αλλά κάλλιστα µπορεί να είναι "ανθρωπογενή" (δηλαδή δηµιουργήµατα του ανθρώπου, όπως πχ. εξειδικευµένο ανθρώπινο δυναµικό, συσσώρευση κεφαλαίου και γνώσης σε δυναµικούς τοµείς), προετοιµάζοντας µε αυτό το τρόπο το αύριο, διευρύνοντας τις µελλοντικές επιλογές. 2 Το Σχέδιο Ανάπτυξης Κοινοτικού Χώρου (EE 1997) δίνει ιδιαίτερη έµφαση στην πλήρη αξιοποίηση όλου του ευρωπαϊκού χώρου έτσι ώστε από τη µια πλευρά να περιοριστούν οι πιέσεις που ασκούνται σε περιοχές µε µεγάλη συγκέντρωση ανθρώπων και δραστηριοτήτων και από την άλλη να αξιοποιηθούν µε το καλύτερο τρόπο όλοι οι πόροι της ευρωπαϊκής ηπείρου. 11

12 Εξ ίσου ισχυρή πρόκληση για τον αιώνα που ξεκινά είναι η εφαρµογή στις ΛΕΠ έννοιας της αειφορίας, δηλαδή της σταθερής αναπτυξιακής πορείας που να επιτρέπει τη διατήρηση της φυσιογνωµίας (ποικιλοµορφία) και των χαρακτηριστικών τους (µικρή κλίµακα) σε βάθος χρόνου, προσελκύοντας έναν σταθερό µόνιµο πληθυσµό. Το παραπάνω µπορεί να επιτευχθεί εάν τα χαρακτηριστικά τους αξιοποιηθούν κατάλληλα και δεν µετατρέπονται σε µειονεκτήµατα, όπως γίνεται µε βάση τις συµβατικές αναπτυξιακές προσεγγίσεις. Για παράδειγµα: η αδυναµία των ΛΕΠ να παράγουν υψηλών εισροών µαζικά γεωργικά και κτηνοτροφικά προϊόντα και η διατήρηση µέχρι σήµερα των παραδοσιακών δοµών παραγωγής και µεταποίησης, τους επιτρέπουν να προσβλέπουν σε µία συνεχώς αυξανόµενη πελατεία που ενδιαφέρεται για αυθεντικά προϊόντα ποιότητας και είναι έτοιµη να καταβάλει το τίµηµα εάν πειστεί γι αυτό. η µικρή κλίµακα των κοινωνιών και οι ρυθµοί ζωής που δεν µοιάζουν σε καµία περίπτωση µε εκείνους της πόλης από την οποία έρχεται ο τουρίστας, αποτελούν ένα αδιαφιλονίκητο πλεονέκτηµα για τις ΛΕΠ. το χαµηλής σηµειακής επιβάρυνσης και πλούσιο περιβάλλον σε συνδυασµό µε το έντονο πολιτιστικό στοιχείο, που είναι διάχυτο σε κάθε γωνιά, προσφέρουν µια µοναδική ποιότητα ζωής που µπορεί να θέλξει, όχι µόνο τον περιστασιακό επισκέπτη, αλλά και εκείνον που επιθυµεί να βρει έναν διαφορετικό τόπο και τρόπο εργασίας και ζωής, χωρίς να κατατάσσεται στα περιθωριακά άτοµα. η έλλειψη δυναµικών δραστηριοτήτων, που χαρακτηρίζει τα περισσότερα νησιά, µπορεί να αξιοποιηθεί ως ευκαιρία για ανάπτυξη νέων, καινοτόµων δράσεων µε στόχο τη δηµιουργία πόλων αριστείας στην εκπαίδευση, στην έρευνα, στην πολιτιστική δηµιουργία, στην παραγωγή ειδικών προϊόντων. η ανάδειξη της πολιτιστικής και της φυσικής κληρονοµιάς, από αναλώσιµο στοιχείο για προσέλκυση οργανωµένου µαζικού τουρισµού, µπορεί να αποτελέσει πηγή καλλιτεχνικής, επιστηµονικής, τεχνολογικής αναζήτησης και δηµιουργίας. Με βάση τα νέα δεδοµένα θα πρέπει να γίνει συνείδηση ότι η εξοµοίωση των ΛΕΠ µε τις αναπτυγµένες µητροπόλεις της ευρωπαϊκής ηπείρου, δεν µπορεί να αποτελεί στόχο µιας πολιτικής. Η εξίσωση του επιπέδου διαβίωσης και της ποιότητας ζωής δεν µπορεί να περιορίζεται σε ποσοτικό επίπεδο, στα εισοδήµατα, στη µαζική και οµοιόµορφη παραγωγή, στο χαµηλό κόστος. Μια τέτοια επιλογή, αρνείται την ίδια τη φύση των ΛΕΠ το οποίο αλλοιώνεται ανεπανόρθωτα, χωρίς καν να επιτυγχάνεται ο αντικειµενικός στόχος, δηλαδή η αύξηση της οικονοµικής ευηµερίας µακροχρόνια. Είναι γεγονός ότι οι ΛΕΠ έχουν ανάγκη να βελτιώσουν την ελκυστικότητα τους έτσι ώστε να προσελκύσουν νέο αίµα, σε ανθρώπους και δραστηριότητες, για να αναπληρώσουν ότι έχασαν κατά την περίοδο της περιθωριοποίησης τους. Η επιλογή της ποιότητας (έν)αντι της ποσότητας στην αξιοποίηση των συγκριτικών τους πλεονεκτηµάτων φαίνεται να είναι ο µόνος δρόµος ο οποίος θα τους επιτρέψει να ξεπεράσουν τη 12

13 σηµερινή τους υστέρηση και να ατενίσουν µε ελπίδα το µέλλον. Η ποιότητα, η καινοτόµος δράση θα πρέπει να χαρακτηρίζει όλες τις πλευρές των δραστηριοτήτων τους. Οι αρχές που πρέπει να χαρακτηρίζουν τη στρατηγική ανάπτυξης των νησιών µε στόχο την αειφορία είναι: η προώθηση παραγωγής αγαθών και υπηρεσιών χαµηλής ελαστικότητας ζήτησης, υψηλής ποιότητας και προστιθέµενης αξίας, που ενσωµατώνουν χαρακτηριστικά στοιχεία του κάθε νησιωτικού χώρου και όχι προϊόντων µαζικής παραγωγής τα οποία δεν θα κατορθώσουν να είναι ανταγωνιστικά στην ευρύτερη αγορά, ο προσδιορισµός των ορίων (φέρουσα ικανότητα) για τη διατήρηση των ισορροπιών στα νησιωτικά οικοσυστήµατα είτε αυτά αφορούν τις φυσικές διαδικασίες, είτε την αναπαραγωγή του οικονοµικού και του κοινωνικού ιστού, η προσέλκυση δραστηριοτήτων έρευνας και επιστηµονικής ανάπτυξης, που είναι απαραίτητη για την παραγωγή και διάδοση της γνώσης και την προώθηση καινοτοµιών σε όλο το φάσµα της οικονοµικής, διοικητικής και κοινωνικής ζωής των ΛΕΠ, η ανασυγκρότηση του κοινωνικού ιστού και η εξοµάλυνση της πυραµίδας ηλικιών µε παράλληλη ποιοτική αναβάθµιση του ανθρώπινου δυναµικού, η διατήρηση και η αξιοποίηση της φυσικής και πολιτιστικής κληρονοµιάς, η αξιοποίηση της τεχνολογίας των επικοινωνιών για τη βελτίωση της παροχής υπηρεσιών σε επιχειρήσεις και τοπικό πληθυσµό, η διαφοροποίηση των παρεµβάσεων, ανάλογα µε τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των επιµέρους περιοχών και η προσαρµοστικότητα τους ώστε να λαµβάνουν υπόψη τις εξωτερικές αλλαγές. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Baum T. (1997) The fascination of islands: a tourist perspective in Lockhart D. G. Drakakis Smith D. (eds) Island Tourism: Trends and Prospects, Pinter, London and New York. Braudel F. (Ελλην. Έκδοση 1993) Μεσόγειος. Α τόµος: Ο ρόλος του περίγυρου, Μ.Ι.Ε.Τ., Αθήνα. Brigand L. (1991) Les iles en Mediterranee, Plan Blue, Economica, Paris. Bunce M. (1994) The Countryside Ideal: Anglo-American images of Landscape, Routledge, London. CEIES (1996) Statistics in the service of Regional Policy, Report of the sub-committee on Economic and Monetary Statistics. Clarke T. (2002) Islomania, Abacus, London. Cloke P. Little J. (eds.) (1997) Contested countryside cultures: otherness, marginalisation and rurality, Routledge, London. Copus A. K. and Crabtree J. R. (1996) Indicators of Socio-Economic Sustainability: An Application to Remote Rural Scotland, Journal of Rural Studies, Vol. 12, No. 1, pp Cross M. and Nutley S. (1999) Insularity and Accessibility: the Small island Communities of Western Island Journal of Rural Studies, Vol. 15, No. 3, pp Eurisles (1997), Στατιστικοί δείκτες των περιφερειακών ανισοτήτων που σχετίζονται µε την νησιωτικότητα και την περιφερειακότητα, Ελληνική Έκδοση: Εργαστήριο Τοπικής και Νησιωτικής Ανάπτυξης, Πανεπιστήµιο Αιγαίου, Τµήµα Περιβάλλοντος, Μυτιλήνη. EURISLES (2002) Off the Coast of Europe: European Construction and the Problem of the Islands, Study undertaken by EURISLES on the Initiative of the Islands Commission of CRPM, Corse. 13

14 Fennell R. (Ελλ. Μεταφρ. 1999) Η Κοινή Αγροτική Πολιτική: Συνέχεια και Αλλαγή, Εκδόσεις Θεµέλιο Γεωπονικό Πανεπιστήµιο Αθηνών, Αθήνα. Fischer P. A. Holm E. Malmberg G. Straubhaar T. (2000) Why do People Stay? Insider Advantages and Immobility Hamburg Institute of International Economics Discussion Paper No 112, HWWA, Internet: ) Haartsen T. Groote P. Huigen P.P.P. (2003) Measuring age differentials in representations of rurality in The Netherlands, Journal of Rural Studies, Vol. 19, No. 2, pp Halfacree K. H. (1995) Talking about Rurality: Social Representations of the Rural as Expressed by residents of Six English Perishes, Journal of Rural Studies, Vol. 11, No. 1. Harrington V. and O Donogue D. (1998) Rurality in England and Wales 1991: A Replication and Extension of the 1981 Rurality Index, Sociologia Ruralis, Vol. 38, No. 2, p Hoggart K. Buller H. Black R. (1995) Rural Europe: Identity and Change, Arnold, London, New York, Sydney, Auckland Jones O. (1995) Lay Discourses of the Rural: Developments and Implications for Rural Stidies in Journal of Rural Studies, Vol. 11, No. 1 pp Joyal A., Guesnier B. (2003), Tendances spatiales contemporaines et leur impact sur l avenir des régions: La diversification régionale à l épreuve des faits, Revue d Economie Régionale et Urbaine, No 5, pp King R. (1997) Introduction: An essay on Mediterraneanism in King R. Proudfoot L. Smith B. (eds) The Mediterranean: Environment and Society, Arnold, London and Nee York. Maillet P. (1998) «La statistique au service de la politique régionale» in 4th CEIES Seminar: Regional information serving regional policy in Europe, Rennes 30-31/1/1998. Marsden T. (1999) Rural Futures: The consumption countryside and its Regulation, Sociologia Ruralis, Vol. 39, No. 4. Mazzarol T. & Choo S. (2003) A study of the factors influencing the operating location decisions of small firms Property Management, Vol. 21, No. 2, pp OECD (1994) Creating rural indicators for shaping territorial policy, OECD, Paris. Portnov Α.Β. Erell E. Bivand R. Nilsen A. (2000) Investigating the Effect of Clustering of the Urban Field on Sustainable Population Growth on Centrally Located and Peripheral Towns, International Journal of Population Geography, Vol. 6, pp Raptis N. Terkenli T. S. (1998, ανάτυπο) "The role of elementary education in the construction of cultural geographies: The case of the oblivion of the Aegean", Congress paper in Sustainable Development in the Islands and the roles of research and higher education, Rhodes. Sophoulis C., Spilanis I. (1993) Pour une stratégie de développement insulaire Revue de l Economie Régionale, Vol. 41, No 3, pp Spilanis I., (1993), Les territoires en marge : le cas des îles, L Evénement Européen, No 21, Ed. Seuil, pp Stockdale A. (2002) Towards a Typology of Out-migration from Peripheral Areas: A Scottish Case Study International Journal of Population Geography, Vol. 8, pp UNHCR (1995) The state of the world s refugees: in search of solutions, Oxford UP, Oxford. Van Dam F. Heins S. Elbersen B. S. (2002) Lay discources of the rural and stated and revealed preferences for rural living. Some evidence of the existence of a rural idyll in the Netherlands, Journal of Rural Studies, Vol. 18, No. 4 pp Walker D. and Chapman K. (1987) Industrial Location: Theory and Policy, Blackwell Publishing, Oxford. 14

15 Wikhall M. (2002) Culture as regional attraction: migration decisions of highly educated in a Swedish context paper presented at the 42 nd ERSA Congress, Dortmund. Βαγιάννη Ε., Ιωσηφίδης Θ., Πετανίδου Θ. (2003) «Η Χρήση της Ανάλυσης SWOT στο Χωρικό και Αναπτυξιακό Σχεδιασµό: Η Περίπτωση του Οικοτουριστικού Σχεδιασµού στον Πολιχνίτο Λέσβου», Τόπος, 20/21, σελ Γούσιος. (1999) «Ύπαιθρος, Αγροτικός Χώρος και Μικρή Πόλη: από την γεωργοποίηση στην τοπική ανάπτυξη» στο Οικονόµου. Πετράκος Γ. (επιµ.) Η Ανάπτυξη των Ελληνικών Πόλεων: ιεπιστηµονκές Προσεγγίσεις Αστικής Ανάλυσης και Πολιτικής, Πανεπιστηµιακές Εκδόσεις Θεσσαλίας Gutenberg, Βόλος, σελ Ευρωπαϊκή Επιτροπή (1987) 3η περιοδική έκθεση για την κοινωνικο-οικονοµική κατάσταση των περιφερειών, ΕΕ, Βρυξέλλες. Ευρωπαϊκή Επιτροπή (1991) Οι περιφέρειες κατά τη δεκαετία του 90, 4η περιοδική έκθεση για την κοινωνικο-οικονοµική κατάσταση των περιφερειών, ΕΕ, Βρυξέλλες. Ευρωπαϊκή Επιτροπή (1994) Ανταγωνιστικότητα και Συνοχή: οι τάσεις στις Περιφέρειες. 5η περιοδική έκθεση για την κοινωνικο-οικονοµική κατάσταση και την ανάπτυξη των περιφερειών της Κοινότητας, ΕΕ, Βρυξέλλες. Ευρωπαϊκή Επιτροπή (1997) Σχέδιο Ανάπτυξης Κοινοτικού Χώρου, 1 ο επίσηµο σχέδιο, Noordwick. Ευρωπαϊκή Επιτροπή (1999) Η 6η περιοδική έκθεση για την κοινωνικο-οικονοµική κατάσταση και την ανάπτυξη των περιφερειών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ΕΕ, Βρυξέλλες. Ευρωπαϊκή Επιτροπή (2001) Ενότητα της Ευρώπης, αλληλεγγύη των λαών, πολυµορφία των περιοχών: 2 η έκθεση σχετικά µε την οικονοµική και κοινωνική συνοχή, ΕΕ, Βρυξέλλες. Κίζος Θ. Σπιλάνης Γ. και Πραλακίδης Σ. (2003, υπό δηµοσίευση) «Ελκυστικότητα και Λιγότερο Ευνοηµένες Περιοχές: Η Περίπτωση Της Λέσβου», Γεωγραφίες. Κίζος Θ. Σπιλάνης Ι. (2002) «Ελκυστικότητα Της Υπαίθρου Σε Λιγότερο Ευνοηµένες Περιοχές (Less Favored Areas, LFA's): Η Περίπτωση Της Λέσβου» στα πρακτικά του 6 ου Πανελληνίου Γεωγραφικού Συνεδρίου, Θεσσαλονίκη. Λαµπριανίδης Λ. (2000) Οικονοµική Γεωγραφία: Στοιχεία Θεωρίας και Εµπειρικά Παραδείγµατα, Εκδόσεις Πατάκη, Αθήνα. Νιτσιάκος Β (1995) Οι ορεινές κοινότητες της Βόρειας Πίνδου: Στον απόηχο της µακράς διαρκείας, Εκδόσεις Πλέθρον, Αθήνα. Οικονοµική και Κοινωνική Επιτροπή Ε.Κ. (1987) Μειονεκτικές νησιωτικές περιοχές, ΕΕ, Βρυξέλλες. Παπαδόπουλος Α. Γ. (1999) «Η αγροτική αναδιάρθρωση και η γεωργία: Προς µια πολιτική οικονοµία του αγροτικού χώρου» στο Λουλούδης Λ. Μπεόπουλος Ν. (επιµ.) Κριτικές Προσεγγίσεις της Ανάπτυξης και της Προστασίας του Περιβάλλοντος και της Υπαίθρου, Εκδόσεις Στοχαστής, ΓΠΑ, Αθήνα. Πολύζος Σ. και Πετράκος Γ. (2001) Χωροθέτηση των επιχειρήσεων στην Ελλάδα: ανάλυση προσδιοριστικών παραγόντων και εµπειρική διερεύνηση ΤΟΠΟΣ 17/2001 σελ Σπιλάνης Γ. (1999), Ανάπτυξη Νησιωτικού Χώρου. Έκθεση για το ΣΠΑ , ΥΠΕΘΟ. Σπιλάνης Γ. Σπυριδωνίδης Η. Μισαηλίδης Ν. (2002) «Προσπελασιµότητα στα νησιά του Αιγαίου: πραγµατική και εικονική απόσταση» εισήγηση στο 7 ο Εθνικό Συνέδριο Χαρτογραφίας Νησιωτική Χαρτογραφία, Μυτιλήνη, Οκτ Ταπεινός Γ. Φ. (1993, Ελληνική έκδοση) Στοιχεία ηµογραφίας: Ανάλυση, κοινωνικοοικονοµικοί παράγοντες και ιστορία του πληθυσµού, Εκδόσεις Παπαζήση, Αθήνα. Τσαούση. Γ. (1997) Κοινωνική ηµογραφία, Εκδόσεις Gutenberg, Αθήνα. 15

ΟΜΙΛΙΑ ΠΡΟΕ ΡΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑΣ ΕΝΩΣΗΣ ΝΕΩΝ ΑΓΡΟΤΩΝ ΘΕΟ ΩΡΟΥ ΒΑΣΙΛΟΠΟΥΛΟΥ ΗΜΕΡΙ Α ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΕΚΘΕΣΗΣ AGROQUALITY FESTIVAL. Αγαπητοί φίλοι και φίλες,

ΟΜΙΛΙΑ ΠΡΟΕ ΡΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑΣ ΕΝΩΣΗΣ ΝΕΩΝ ΑΓΡΟΤΩΝ ΘΕΟ ΩΡΟΥ ΒΑΣΙΛΟΠΟΥΛΟΥ ΗΜΕΡΙ Α ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΕΚΘΕΣΗΣ AGROQUALITY FESTIVAL. Αγαπητοί φίλοι και φίλες, ΟΜΙΛΙΑ ΠΡΟΕ ΡΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑΣ ΕΝΩΣΗΣ ΝΕΩΝ ΑΓΡΟΤΩΝ ΘΕΟ ΩΡΟΥ ΒΑΣΙΛΟΠΟΥΛΟΥ ΗΜΕΡΙ Α ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΕΚΘΕΣΗΣ AGROQUALITY FESTIVAL Αγαπητοί φίλοι και φίλες, Αποτελεί κοινή διαπίστωση πως η κρίση που βιώνει η χώρα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΑΝΑΦΟΡΑΣ 2007-2013

ΕΘΝΙΚΟ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΑΝΑΦΟΡΑΣ 2007-2013 ΕΘΝΙΚΟ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΑΝΑΦΟΡΑΣ 2007-2013 2013 Η Στρατηγική για την 4 η Προγραµµατική Περίοδο Ιωάννης Φίρµπας Προϊστάµενος Ειδικής Υπηρεσίας Στρατηγικής, Σχεδιασµού και Αξιολόγησης Αναπτυξιακών Προγραµµάτων

Διαβάστε περισσότερα

Ευρώπη 2020 Αναπτυξιακός προγραμματισμός περιόδου 2014-2020 ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2012

Ευρώπη 2020 Αναπτυξιακός προγραμματισμός περιόδου 2014-2020 ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2012 ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ & ΘΡΑΚΗΣ Ενδιάμεση Διαχειριστική Αρχή Ευρώπη 2020 Αναπτυξιακός προγραμματισμός περιόδου 2014-2020 ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2012 Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Μακεδονία Θράκη»

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΥΛΙΚΟ 4 ης ΙΑΛΕΞΗΣ

ΕΝΤΥΠΟ ΥΛΙΚΟ 4 ης ΙΑΛΕΞΗΣ ΕΝΤΥΠΟ ΥΛΙΚΟ 4 ης ΙΑΛΕΞΗΣ ΑΓΡΟΤΟΥΡΙΣΜΟΣ Τα τελευταία χρόνια η ενδογενής ανάπτυξη, η αξιοποίηση δηλαδή του ενδογενούς φυσικού και πολιτιστικού πλούτου καθώς και του ανθρώπινου δυναµικού του κάθε τόπου,

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΡΟΟΔΟΥ TOY ΠΕΠ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ 2000-2006

ΓΕΝΙΚΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΡΟΟΔΟΥ TOY ΠΕΠ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ 2000-2006 ΓΕΝΙΚΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΡΟΟΔΟΥ TOY ΠΕΠ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ 2000-2006 Διανύουμε το τελευταίο έτος εφαρμογής της Γ Προγραμματικής Περιόδου και κατ ακολουθία και αν δεν εδίδετο παράταση λόγω των καταστροφικών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΟΝΕΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ Ε.Π. «EΘΝΙΚΟ ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΟ ΑΠΡΟΒΛΕΠΤΩΝ 2007-2013»

ΑΞΟΝΕΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ Ε.Π. «EΘΝΙΚΟ ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΟ ΑΠΡΟΒΛΕΠΤΩΝ 2007-2013» ΑΞΟΝΕΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ Ε.Π. «EΘΝΙΚΟ ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΟ ΑΠΡΟΒΛΕΠΤΩΝ 2007-2013» ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ 1 «Μέσο-μακροπρόθεσμη στήριξη του ανθρώπινου δυναμικού που υφίσταται τις συνέπειες απρόβλεπτων τοπικών η

Διαβάστε περισσότερα

Γιάννης Σπιλάνης, Επ. Καθηγητής ΓΓ. Αιγαίου και Νησιωτικής Πολιτικής

Γιάννης Σπιλάνης, Επ. Καθηγητής ΓΓ. Αιγαίου και Νησιωτικής Πολιτικής Γενική Γραμματεία Αιγαίου και Νησιωτικής Πολιτικής Εργαστήριο Τοπικής και Νησιωτικής Ανάπτυξης Πανεπιστημίου Αιγαίου Στρατηγική και Πολιτικές για τη Νησιωτική Ανάπτυξη: Η Αναγκαιότητα για μια Ολοκληρωμένη

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας Θράκης για τη διαμόρφωση των κατευθύνσεων Αναπτυξιακής Στρατηγικής Προγραμματικής Περιόδου 2014-2020

Πρόταση Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας Θράκης για τη διαμόρφωση των κατευθύνσεων Αναπτυξιακής Στρατηγικής Προγραμματικής Περιόδου 2014-2020 Πρόταση Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας Θράκης για τη διαμόρφωση των κατευθύνσεων Αναπτυξιακής Στρατηγικής Προγραμματικής Περιόδου 2014-2020 2020 Γεν. Διευθυντής Αναπτυξιακού Κώστας Καλούδης Αναπτυξιακού

Διαβάστε περισσότερα

Περιφερειακή Ανάπτυξη

Περιφερειακή Ανάπτυξη ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Περιφερειακή Ανάπτυξη Διάλεξη 3: Το Περιφερειακό Πρόβλημα (κεφάλαιο 1, Πολύζος Σεραφείμ) Δρ. Βασιλείου Έφη Τμήμα Οργάνωση και Διοίκηση Επιχειρήσεων Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟ ΤΟΥ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟΥ ΤΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ 2014 2020

ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟ ΤΟΥ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟΥ ΤΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ 2014 2020 ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟ ΤΟΥ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟΥ ΤΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΚΑΤΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΔΗΜΟΥΣ 1 1. ΓΕΝΙΚΑ ΚΑΙ ΕΙΔΙΚΑ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ 1.1 Αναφερθείτε

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη

Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών koutsouris@aua.gr Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Tο ανθρώπινο στοιχείο είναι μοναδικής σημασίας

Διαβάστε περισσότερα

Εισήγηση της ΓΓΠΠ Αγγέλας Αβούρη στην ενημερωτική συνάντηση για τη δημιουργία Οργανισμού Τουριστικής Ανάπτυξης (23-11-06)

Εισήγηση της ΓΓΠΠ Αγγέλας Αβούρη στην ενημερωτική συνάντηση για τη δημιουργία Οργανισμού Τουριστικής Ανάπτυξης (23-11-06) Εισήγηση της ΓΓΠΠ Αγγέλας Αβούρη στην ενημερωτική συνάντηση για τη δημιουργία Οργανισμού Τουριστικής Ανάπτυξης (23-11-06) Η χώρα μας είναι ένας από τους πλέον δημοφιλείς τουριστικούς προορισμούς παγκοσμίως.

Διαβάστε περισσότερα

8. Συµπεράσµατα Προτάσεις

8. Συµπεράσµατα Προτάσεις 8. Συµπεράσµατα Προτάσεις Όπως φάνηκε από όλα τα παραπάνω ο οικότοπος των Μεσογειακών Εποχικών Λιµνίων αποτελεί συγκριτικό πλεονέκτηµα των περιοχών µελέτης και η διατήρηση του µπορεί να συνδυαστεί άµεσα

Διαβάστε περισσότερα

Ο νησιωτικός τουρισμός και η ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με τίτλο «Προκλήσεις και Ευκαιρίες για τον Παράκτιο και Θαλάσσιο Τουρισμό στην ΕΕ».

Ο νησιωτικός τουρισμός και η ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με τίτλο «Προκλήσεις και Ευκαιρίες για τον Παράκτιο και Θαλάσσιο Τουρισμό στην ΕΕ». Ο νησιωτικός τουρισμός και η ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με τίτλο «Προκλήσεις και Ευκαιρίες για τον Παράκτιο και Θαλάσσιο Τουρισμό στην ΕΕ». Εισηγήτρια κα Ελευθερία Φτακλάκη, Αντιπεριφερειάρχης

Διαβάστε περισσότερα

Πλαίσια Χωρικού Σχεδιασµού στον Ευρωπαϊκό και Ελληνικό χώρο : πολιτικές και θεσµοί Αθηνά Γιαννακού ρ. Χωροτάκτης-Πολεοδόµος (M.Sc.&Ph.D.

Πλαίσια Χωρικού Σχεδιασµού στον Ευρωπαϊκό και Ελληνικό χώρο : πολιτικές και θεσµοί Αθηνά Γιαννακού ρ. Χωροτάκτης-Πολεοδόµος (M.Sc.&Ph.D. Πλαίσια Χωρικού Σχεδιασµού στον Ευρωπαϊκό και Ελληνικό χώρο : πολιτικές και θεσµοί Αθηνά Γιαννακού ρ. Χωροτάκτης-Πολεοδόµος (M.Sc.&Ph.D. LSE) ΜΕΡΟΣ 1 Ο χωρικός σχεδιασµός στο πλαίσιο της αειφόρου ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Αγρο-διατροφικό Σύστημα και Κ.Α.Π. Κλωνάρης Στάθης Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών 03-02-2014

Ελληνικό Αγρο-διατροφικό Σύστημα και Κ.Α.Π. Κλωνάρης Στάθης Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών 03-02-2014 Ελληνικό Αγρο-διατροφικό Σύστημα και Κ.Α.Π. Κλωνάρης Στάθης Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών 03-02-2014 Δομή Η εφαρμογή του καθεστώτος των ενισχύσεων Το Ελληνικό Αγρο-διατροφικό σύστημα Πως η ΚΑΠ μπορεί να

Διαβάστε περισσότερα

«Καθ οδόν προς την προσβασιμότητα»

«Καθ οδόν προς την προσβασιμότητα» «Καθ οδόν προς την προσβασιμότητα» του Andrea Campagna, τεχνικού & επιστημονικού συντονιστή του έργου FutureMed Project n 2S-MED11-29 Project co-funded by the European Regional Development Fund (ERDF)

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΕΡΓΙΑ ΟΡΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ ΜΟΡΦΕΣ ΑΝΕΡΓΙΑΣ

ΑΝΕΡΓΙΑ ΟΡΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ ΜΟΡΦΕΣ ΑΝΕΡΓΙΑΣ ΑΝΕΡΓΙΑ ΟΡΙΣΜΟΣ Η κατάσταση έλλειψης εργασίας, κατά την οποία υπάρχει δυσαρμονία μεταξύ προσφοράς και ζήτησης, προσφέρονται λίγες θέσεις εργασίας, ενώ υπάρχουν πάρα πολλοί ενδ9ιαφερόμενοι. Είναι έννοια

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ 2014-2020 ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΒΟΡΕΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ

ΝΕΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ 2014-2020 ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΒΟΡΕΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ ΝΕΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ 2014-2020 ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΒΟΡΕΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ Παρουσίαση της Ενδιάμεσης Διαχειριστικής Αρχής στη Συνεδρίαση της ΠΕΔ Βορείου Αιγαίου, Μυτιλήνη, 27 Φεβρουαρίου 2014 Σκέλος Αρχιτεκτονική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑ ΑΣ «ΑΛΕΞΑΝ ΡΟΣ ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ» 2007-2013

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑ ΑΣ «ΑΛΕΞΑΝ ΡΟΣ ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ» 2007-2013 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑ ΑΣ «ΑΛΕΞΑΝ ΡΟΣ ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ» 2007-2013 Γενική Περιγραφή: Το Πρόγραµµα Αγροτικής Ανάπτυξης 2007-2013 (ΠΑΑ) αποτελεί το µέσο για την υλοποίηση του Εθνικού Στρατηγικού

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ ΤΗΣ ΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΠΟΥ ΥΠΟΣΤΗΡΙΖΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΠΕ

ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ ΤΗΣ ΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΠΟΥ ΥΠΟΣΤΗΡΙΖΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΠΕ Leonardo da Vinci Leonardo Project: A EUROPEAN OBSERVATORY ON THE USE OF ICT-SUPPORTED LIFE LONG LEARNING BY SMES, MICRO-ENTERPRISES AND THE SELF-EMPLOYED IN RURAL AREAS ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ ΚΑΙ ΑΙΓΑΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΑΙΓΑΙΟΥ ΚΑΙ ΝΗΣΙΩΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ ΚΑΙ ΑΙΓΑΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΑΙΓΑΙΟΥ ΚΑΙ ΝΗΣΙΩΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ ΚΑΙ ΑΙΓΑΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΑΙΓΑΙΟΥ ΚΑΙ ΝΗΣΙΩΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ Η Νησιωτικότητα ως Ευκαιρία: Μία Ολοκληρωµένη Αναπτυξιακή Πρόταση για τα Νησιά την Περίοδο 2014-2020 ευτέρα 10 εκεµβρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ. με τη διατύπωση συγκεκριμένου Αναπτυξιακού Σχεδίου, με την στήριξη του Σχεδίου από μια ισχυρή και βιώσιμη εταιρική σχέση και

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ. με τη διατύπωση συγκεκριμένου Αναπτυξιακού Σχεδίου, με την στήριξη του Σχεδίου από μια ισχυρή και βιώσιμη εταιρική σχέση και ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Π 1. SWOT ΑΝΑΛΥΣΗ Στα πλαίσια του παρόντος επιχειρησιακού προγράμματος πρωτοβουλίας LEADER+ θα ενταχθούν περιοχές που θέλουν και μπορούν να σχεδιάσουν και να εφαρμόσουν μια ολοκληρωμένη, βιώσιμη

Διαβάστε περισσότερα

Αντιφάσεις στην αξιοποίηση του τεχνικού επιστηµονικού δυναµικού στην ελληνική βιοµηχανία

Αντιφάσεις στην αξιοποίηση του τεχνικού επιστηµονικού δυναµικού στην ελληνική βιοµηχανία , TEE 3-5 Ιουλίου 2006 Αντιφάσεις στην αξιοποίηση του τεχνικού επιστηµονικού δυναµικού στην ελληνική βιοµηχανία Γ. Συµεωνίδης, ρ. Αεροναυπηγός Μηχ/κός Γρ. Φρέσκος, ρ. Μηχανολόγος Μηχ/κός Ρ. Μαρίνη, ρ.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΠΛΗΡΟΤΗΤΑΣ

ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΠΛΗΡΟΤΗΤΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στην παρούσα διπλωµατική εργασία µε τίτλο «Η πόλη της Καστοριάς ως τουριστικός προορισµός», µελετάται η σχέση τουρισµού και πόλης, εξετάζοντας αν η αλλαγή που παρατηρείται σήµερα στη φυσιογνωµία

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΧΟΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΕΣΠΑ 2014-2020

ΣΤΟΧΟΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΕΣΠΑ 2014-2020 ΣΤΟΧΟΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΕΣΠΑ 2014-2020 - Με την παρούσα εγκύκλιο γίνεται αποτύπωση της προόδου των διαπραγµατεύσεων για τη διαµόρφωση του Κανονιστικού πλαισίου της νέας περιόδου, καθώς και των σηµαντικών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ & ΕΥΚΑΙΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΔΗΜΟΥΣ ΣΤΗ ΝΕΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ

ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ & ΕΥΚΑΙΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΔΗΜΟΥΣ ΣΤΗ ΝΕΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ & ΕΥΚΑΙΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΔΗΜΟΥΣ ΣΤΗ ΝΕΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ ΔΡ. ΡΑΛΛΗΣ ΓΚΕΚΑΣ, ΠΡΟΕΔΡΟΣ SKEPSIS Παρουσίαση στο Δημοτικό Συμβούλιο Δήμου Πλαστήρα, Νοέμβριος 2014 ΣΤΟΧΟΣ ΤΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΕΥΡΩΠΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ορεινή µορφολογία, ακραίες καιρικές συνθήκες, µικρή

Ορεινή µορφολογία, ακραίες καιρικές συνθήκες, µικρή ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΤΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ (ορεινή περιοχή Καλαβρύτων - Ανατολικής Αιγιαλείας) ΟΡΕΙΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ / ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ Γεωµορφολογικά κλιµατικά χαρακτηριστικά Ορεινή µορφολογία,

Διαβάστε περισσότερα

Η προώθηση της Διασφάλισης Ποιότητας στο πεδίο της Διά Βίου Μάθησης

Η προώθηση της Διασφάλισης Ποιότητας στο πεδίο της Διά Βίου Μάθησης Η προώθηση της Διασφάλισης Ποιότητας στο πεδίο της Διά Βίου Μάθησης Παρουσίαση 23.9.2014 Παυλίνα Φιλιπποπούλου Εθνικός Εκπρόσωπος στο δίκτυο EQAVET & Προϊσταμένη Τμήματος Εθνικού Συστήματος Ποιότητας-

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΟΝΤΕΛΟΥ ΤΗΣ ΕΞΥΠΝΗΣ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ (SMART SPECIALIZATION)

ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΟΝΤΕΛΟΥ ΤΗΣ ΕΞΥΠΝΗΣ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ (SMART SPECIALIZATION) ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΟΝΤΕΛΟΥ ΤΗΣ ΕΞΥΠΝΗΣ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ (SMART SPECIALIZATION) Κοκκινοπλίτης Κωνσταντίνος Kokkinoplitis Konstantinos is Expert to DG Regio, European Commission in Innovation

Διαβάστε περισσότερα

ΙΚΤΥΟ ΟΙΝΟΠΟΙΩΝ ΝΟΜΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ

ΙΚΤΥΟ ΟΙΝΟΠΟΙΩΝ ΝΟΜΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΙΚΤΥΟ ΟΙΝΟΠΟΙΩΝ ΝΟΜΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ Το ίκτυο Οινοποιών Νοµού Ηρακλείου ιδρύθηκε ως αστική µη κερδοσκοπική εταιρεία τον Νοέµβριο του 2006 και αποτελεί την κύρια συλλογική, συγκροτηµένη και συντονισµένη έκφραση

Διαβάστε περισσότερα

«καθορισμός μακροχρόνιων στόχων και σκοπών μιας επιχείρησης και ο. «διαμόρφωση αποστολής, στόχων, σκοπών και πολιτικών»

«καθορισμός μακροχρόνιων στόχων και σκοπών μιας επιχείρησης και ο. «διαμόρφωση αποστολής, στόχων, σκοπών και πολιτικών» ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ Ε.ΜΙΧΑΗΛΙΔΟΥ - 1 ΤΟΜΟΣ A ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ Τι είναι η στρατηγική; «καθορισμός μακροχρόνιων στόχων και σκοπών μιας επιχείρησης και ο προσδιορισμός των μέσων για την επίτευξη τους»

Διαβάστε περισσότερα

Εξειδικευμένοι Συντελεστές Παραγωγής και Διανομή του Εισοδήματος. Το Υπόδειγμα των Jones και Samuelson

Εξειδικευμένοι Συντελεστές Παραγωγής και Διανομή του Εισοδήματος. Το Υπόδειγμα των Jones και Samuelson Εξειδικευμένοι Συντελεστές Παραγωγής και Διανομή του Εισοδήματος Το Υπόδειγμα των Jones και Samuelson Διεθνές Εμπόριο και Διανομή του Εισοδήματος Υπάρχουν δύο βασικοί λόγοι για τους οποίους το διεθνές

Διαβάστε περισσότερα

Η Μελέτη Περίπτωσης για τη Σύρο: Υλοποιημένες δράσεις και η επιθυμητή συμβολή φορέων του νησιού

Η Μελέτη Περίπτωσης για τη Σύρο: Υλοποιημένες δράσεις και η επιθυμητή συμβολή φορέων του νησιού Κείμενο εργασίας στα πλαίσια του ερευνητικού έργου WASSERMed Η Μελέτη Περίπτωσης για τη Σύρο: Υλοποιημένες δράσεις και η επιθυμητή συμβολή φορέων του νησιού Σχολή Χημικών Μηχανικών ΕΜΠ Μονάδα Διαχείρισης

Διαβάστε περισσότερα

Αειφορικός σχεδιασµός & κατασκευή κτιρίων

Αειφορικός σχεδιασµός & κατασκευή κτιρίων 2η Ηµερίδα για την Ελληνική Πλατφόρµα για την Έρευνα και Τεχνολογία στην Κατασκευή Αειφορικός σχεδιασµός & κατασκευή κτιρίων στο πλαίσιο των στόχων της Πλατφόρµας για την Έρευνα και Τεχνολογία στην Κατασκευή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Διεύθυνση Οικονομικής Ανάλυσης

ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Διεύθυνση Οικονομικής Ανάλυσης ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Διεύθυνση Οικονομικής Ανάλυσης ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ O ΑΓΡΟΔΙΑΤΡΟΦΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΠΡΟΣΦΕΡΕΙ ΕΠΙΠΛΕΟΝ 12,2 ΔΙΣ ΕΤΗΣΙΩΣ ΑΝ ΕΝΙΣΧΥΘΕΙ Η ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ, ΤΟ BRANDING ΚΑΙ Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτιστική και Δημιουργική Βιομηχανία

Πολιτιστική και Δημιουργική Βιομηχανία Πολιτιστική και Δημιουργική Βιομηχανία Πολιτιστικές βιομηχανίες, ως όρος εισάγεται στις αρχές του εικοστού αιώνα, Αρχικά εμφανίστηκε από τους Μαξ Χορκ-χάιμερ και Τίοντορ Αντόρνο (Μax Horkheimer, Theodor

Διαβάστε περισσότερα

Χάραξη πολιτικής για την προώθηση αειφόρων μορφών γεωργίας και τη στήριξη νέων αγροτών

Χάραξη πολιτικής για την προώθηση αειφόρων μορφών γεωργίας και τη στήριξη νέων αγροτών Χάραξη πολιτικής για την προώθηση αειφόρων μορφών γεωργίας και τη στήριξη νέων αγροτών Αθανάσιος Θεοχαρόπουλος Γεωπόνος M.Sc., Διδάκτωρ Αγροτικής Οικονομίας Α.Π.Θ. Υπεύθυνος Τομέα Αγροτικής Πολιτικής ΔΗΜΑΡ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ Η ΧΩΡΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ Ι. ΤΑ ΚΡΙΣΙΜΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΧΩΡΟΥ Οι κοινωνικές και οικονομικές μεταβολές επηρεάζουν τον χώρο. Ο Χώρος

Διαβάστε περισσότερα

Οι Δήμοι στο κατώφλι της νέας προγραμματικής περιόδου. Ράλλης Γκέκας, Διευθύνων Σύμβουλος ΕΕΤΑΑ Φεβρουάριος 2014

Οι Δήμοι στο κατώφλι της νέας προγραμματικής περιόδου. Ράλλης Γκέκας, Διευθύνων Σύμβουλος ΕΕΤΑΑ Φεβρουάριος 2014 Οι Δήμοι στο κατώφλι της νέας προγραμματικής περιόδου Ράλλης Γκέκας, Διευθύνων Σύμβουλος ΕΕΤΑΑ Φεβρουάριος 2014 Περιεχόμενα Παρουσίασης Η Στρατηγική «Ευρώπη 2020» Οι Δήμοι στη νέα προγραμματική περίοδο

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ Η σύγχρονη εποχή χαρακτηρίζεται από την ένταξη της επιστημονικής γνώσης στη διαδικασία ανάπτυξης προϊόντων. Η έρευνα ενσωματώνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ & ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ & ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΕΜΠΤΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ & ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Η τοπική γεωργία Η πρωτεύουσα αποστολή της γεωργίας είναι επισιτιστική, η παραγωγή δηλαδή προϊόντων διατροφής υψηλής ποιότητας. Ωστόσο οι αγρότες δεν είναι

Διαβάστε περισσότερα

Δείκτες Ενεργειακής Έντασης

Δείκτες Ενεργειακής Έντασης 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Σειρά Πληροφοριακού και εκπαιδευτικού υλικού Δείκτες Ενεργειακής Έντασης 10 11 - Τοπικό σχέδιο για την απασχόληση ανέργων στην κατασκευή και τη συντήρηση έργων Α.Π.Ε. με έμφαση στις δράσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ΑΝΑΜΕΝΟΜΕΝΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ΑΝΑΜΕΝΟΜΕΝΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ΑΝΑΜΕΝΟΜΕΝΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ Εκτός από το γεγονός ότι όπως και αποδείχθηκε από την προηγούµενη οικονοµική ανάλυση η λειτουργία του ΒΙΟΠΑ Πτολεµαΐδας, αναµένεται να είναι οικονοµικά

Διαβάστε περισσότερα

Άνθρωπος και δοµηµένο περιβάλλον

Άνθρωπος και δοµηµένο περιβάλλον ΤΕΤΑΡΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Άνθρωπος και δοµηµένο περιβάλλον Α. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Επιλέξετε τη σωστή από τις παρακάτω προτάσεις, θέτοντάς την σε κύκλο. 1. Το περιβάλλον γίνεται ΑΝΘΡΩΠΟΓΕΝΕΣ α) όταν µέσα

Διαβάστε περισσότερα

Ελλάδα Επιχειρησιακό πρόγραµµα 2007-13: Θεσσαλία Στερεά Ελλάδα Ήπειρος

Ελλάδα Επιχειρησιακό πρόγραµµα 2007-13: Θεσσαλία Στερεά Ελλάδα Ήπειρος MEMO/07/506 Βρυξέλλες, 26 Νοεµβρίου 2007 Ελλάδα Επιχειρησιακό πρόγραµµα 2007-13: Θεσσαλία Στερεά Ελλάδα Ήπειρος 1. Επιχειρησιακό πρόγραµµα «Θεσσαλία Στερεά Ελλάδα Ήπειρος» - Πρόγραµµα στο πλαίσιο των στόχων

Διαβάστε περισσότερα

Η νέα Κοινή Αγροτική Πολιτική και η βιώσιμη αγροτική ανάπτυξη στην Ελλάδα

Η νέα Κοινή Αγροτική Πολιτική και η βιώσιμη αγροτική ανάπτυξη στην Ελλάδα Η νέα Κοινή Αγροτική Πολιτική και η βιώσιμη αγροτική ανάπτυξη στην Ελλάδα Νίκος Χρυσόγελος Ευρωβουλευτής των Οικολόγων Πράσινων/ Περιφερειακός Σύμβουλος Νοτίου Αιγαίου www.chrysogelos.gr Αναθεώρηση: για

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΠ και ΕΣΠΑ 2007-2013 για τη χωρική ενότητα Κρήτης-Νήσων Αιγαίου: Στόχοι και Προτεραιότητες

ΠΕΠ και ΕΣΠΑ 2007-2013 για τη χωρική ενότητα Κρήτης-Νήσων Αιγαίου: Στόχοι και Προτεραιότητες ΠΕΠ και ΕΣΠΑ 2007-2013 για τη χωρική ενότητα Κρήτης-Νήσων Αιγαίου: Στόχοι και Προτεραιότητες Αθανασία ΛΑΛΟΥ Μηχανικός Πολεοδομίας Χωροταξίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης Π.Θ., L_ali_que @hotmail.com ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΒΑΣΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ 2012-2013 Η ελληνική τριτοβάθμια εκπαίδευση Μέρος Α : το ευρωπαϊκό & διεθνές πλαίσιο αναφοράς (2001-2012)

ΤΑ ΒΑΣΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ 2012-2013 Η ελληνική τριτοβάθμια εκπαίδευση Μέρος Α : το ευρωπαϊκό & διεθνές πλαίσιο αναφοράς (2001-2012) 1 ΤΑ ΒΑΣΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ 2012-2013 Η ελληνική τριτοβάθμια εκπαίδευση Μέρος Α : το ευρωπαϊκό & διεθνές πλαίσιο αναφοράς (2001-2012) Διεθνείς & εθνικές βάσεις δεδομένων: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ

Διαβάστε περισσότερα

Νότια Ευρώπη. Οικονομική Κρίση: Αγροτικές/αστικές ανισότητες, περιφερειακή σύγκλιση, φτώχεια και κοινωνικός αποκλεισμός. Ελληνικά

Νότια Ευρώπη. Οικονομική Κρίση: Αγροτικές/αστικές ανισότητες, περιφερειακή σύγκλιση, φτώχεια και κοινωνικός αποκλεισμός. Ελληνικά Νότια Ευρώπη Οικονομική Κρίση: Αγροτικές/αστικές ανισότητες, περιφερειακή σύγκλιση, φτώχεια και κοινωνικός αποκλεισμός Η πρόσφατη οικονομική κρίση επηρέασε εκατομμύρια Ευρωπαίων πολιτών με πολλούς να χάνουν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΣΙΝΕΣ ΑΓΡΟΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΝΗΣΙΩΤΙΚΕΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΕΣ

ΠΡΑΣΙΝΕΣ ΑΓΡΟΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΝΗΣΙΩΤΙΚΕΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΕΣ Με τη συγχρηµατοδότηση της Ελλάδας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης ΠΡΑΣΙΝΕΣ ΑΓΡΟΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΝΗΣΙΩΤΙΚΕΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΕΣ Νέο Πρότυπο Ανάπτυξης Η χώρα ήταν για περίπου 30 χρόνια εγκλωβισµένη σε µια πραγµατικότητα που

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΣ Εφοδιαστική Αλυσίδα (Logistics)

ΤΟΣ Εφοδιαστική Αλυσίδα (Logistics) ΕΠΑνΕΚ 2014-2020 ΤΟΣ Εφοδιαστική Αλυσίδα (Logistics) Τομεακό Σχέδιο Αθήνα, 03.04.2014 Το κείμενο που ακολουθεί αποτελεί μια σύνθεση των απόψεων που μέχρι τώρα διατυπώθηκαν από Υπηρεσίες, Κοινωνικούς Εταίρους

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό Σχέδιο Στρατηγικής Αγροτικής Ανάπτυξης της Ελλάδας για την 4η προγραµµατική περίοδο. Σχόλια του WWF Ελλάς στο 3 ο προσχέδιο Μάιος 2006

Εθνικό Σχέδιο Στρατηγικής Αγροτικής Ανάπτυξης της Ελλάδας για την 4η προγραµµατική περίοδο. Σχόλια του WWF Ελλάς στο 3 ο προσχέδιο Μάιος 2006 Εθνικό Σχέδιο Στρατηγικής Αγροτικής Ανάπτυξης της Ελλάδας για την 4η προγραµµατική περίοδο Σχόλια του WWF Ελλάς στο 3 ο προσχέδιο Μάιος 2006 Γενικά σχόλια Το κείµενο παρουσιάζεται σε γενικές γραµµές ικανοποιητικό

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, 20-21 Νοεμβρίου 2014 ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ

Αθήνα, 20-21 Νοεμβρίου 2014 ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ Αθήνα, 20-21 Νοεμβρίου 2014 ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ Oι πολυάριθμοι φορείς της κοινωνικής οικονομίας και επιχειρηματικότητας που συμμετείχαν και συνεργάστηκαν στο Φόρουμ Κοινωνικής Επιχειρηματικότητας, 20-21 Νοεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ, ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΤΑ ΤΟ 2013 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ, ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΤΑ ΤΟ 2013 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ, ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΤΑ ΤΟ 2013 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2012 1 Ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας του αγροδιατροφικού τομέα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ 1. Η ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ 203. Η προσέγγιση εστιάζει στις χαρακτηριστικές ιδιότητες της καινοτοµικής επιχείρησης και όλα τα χαρακτηριστικά των δραστηριοτήτων καινοτοµίας και

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΝΟΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΕΣ ΙΑ ΡΟΜΕΣ

ΟΙΝΟΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΕΣ ΙΑ ΡΟΜΕΣ ΟΙΝΟΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΕΣ ΙΑ ΡΟΜΕΣ Το προσφερόµενο τουριστικό «µενού» της Ελλάδας εξακολουθεί να είναι κατά κύριο λόγο οι διακοπές «κλασσικού τύπου» Μόλις πρόσφατη η συστηµατική ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΔΗΜΩΝ

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΔΗΜΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΔΗΜΩΝ ΦΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ Βίκυ Φλέγγα Οικονομολόγος, Μ sc περιφερειακή ανάπτυξη Στέλεχος διεύθυνσης οργάνωσης και πληροφορικής Ε.Ε.Τ.Α.Α. Α.Ε. Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΣΥΝΤΑΞΗΣ ΣΕ 9 ΒΗΜΑΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Πρέβεζα, 8 9 Οκτωβρίου 2012. Πέπη Θεοδώρου. S.M.R. Consultants

Πρέβεζα, 8 9 Οκτωβρίου 2012. Πέπη Θεοδώρου. S.M.R. Consultants Training Session Ευκαιρίες χρηµατοδότησης για έργα σχετικά µε την προστασία του περιβάλλοντος στην Περιφερειακή Ενότητα Πρέβεζας και στην Περιφέρεια Ηπείρου γενικότερα Πρέβεζα, 8 9 Οκτωβρίου 2012 «Ειδικές

Διαβάστε περισσότερα

Σύνοψη της Σύμβασης Εταιρικής Σχέσης για την Κύπρο, 2014-2020

Σύνοψη της Σύμβασης Εταιρικής Σχέσης για την Κύπρο, 2014-2020 ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 20 Ιουνίου 2014 Σύνοψη της Σύμβασης Εταιρικής Σχέσης για την Κύπρο, 2014-2020 Συνολική πληροφόρηση Η σύμβαση εταιρικής σχέσης με την Κύπρο καθορίζει ένα ορόσημο για επενδύσεις

Διαβάστε περισσότερα

«Να σας συγχαρώ για την οργάνωση του συνεδρίου και μάλιστα με ένα θέμα που αποτελεί βασικό ζητούμενο αλλά και εργαλείο στήριξης του αγροτικού χώρου.

«Να σας συγχαρώ για την οργάνωση του συνεδρίου και μάλιστα με ένα θέμα που αποτελεί βασικό ζητούμενο αλλά και εργαλείο στήριξης του αγροτικού χώρου. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΓΡΑΦΕΙΟ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΟΥ ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ Δ/νση: Αχαρνών 2, 101 76 Αθήνα 5/ 11/ 2015 Τηλ: 210-2124388 Fax: 210-5237904 Θέμα: Ομιλία Υπουργού Αγροτικής

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογική Προοπτική Διερεύνηση στην Ελλάδα (2001-2021)

Τεχνολογική Προοπτική Διερεύνηση στην Ελλάδα (2001-2021) Τεχνολογική Προοπτική Διερεύνηση στην Ελλάδα (2001-2021) Προοπτικές για την Ελληνική Γεωργία και την Ανάπτυξη της Υπαίθρου Εμμανουήλ Γ. Κούκιος Καθηγητής ΕΜΠ Επιστημονικός Υπεύθυνος Έργου Το Έργο χρηματοδοτήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ, ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ

ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ, ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΕΝΤΥΠΟ ΥΛΙΚΟ 1 ΗΣ ΙΑΛΕΞΗΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ, ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Ι. ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ Τουρισµός είναι η επίσκεψη ενός τόπου της ηµεδαπής ή αλλοδαπής µε σκοπό την ξεκούραση ή ψυχαγωγία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ Ο ρόλος της Δια βίου Μάθησης στην καταπολέμηση των εκπαιδευτικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Τοζήτηματωνκοινωνικώνανισοτήτωνστηνεκπαίδευσηαποτελείένα

Διαβάστε περισσότερα

Ταμείο Αστικής Ανάπτυξης Στερεάς Ελλάδας Η υλοποίηση της πρωτοβουλίας JESSICA στην Ελλάδα

Ταμείο Αστικής Ανάπτυξης Στερεάς Ελλάδας Η υλοποίηση της πρωτοβουλίας JESSICA στην Ελλάδα Ταμείο Αστικής Ανάπτυξης Στερεάς Ελλάδας Η υλοποίηση της πρωτοβουλίας JESSICA στην Ελλάδα Λαμία 22 Μαρτίου 2012 Η πρωτοβουλία JESSICA: Οργάνωση & Λειτουργία Η ανάπτυξη της πρωτοβουλίας JESSICA στην ΕΕ

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης

Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ «Ολοκληρωμένη Ανάπτυξη και Διαχείριση του Αγροτικού Χώρου» Ενότητα 8: Η Νέα Αγροτικότητα, η Πολυλειτουργική Ύπαιθρος και οι Νέες Πολιτικές

Διαβάστε περισσότερα

Περιφερειακή Ανάπτυξη

Περιφερειακή Ανάπτυξη ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Περιφερειακή Ανάπτυξη Διάλεξη 2: Οικονομική Ανάπτυξη και Οικονομική Μεγέθυνση (κεφάλαιο 1, Πολύζος Σεραφείμ) Δρ. Βασιλείου Έφη Τμήμα Οργάνωση και Διοίκηση Επιχειρήσεων Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Η Ηλεκτρονική ιακυβέρνηση. στις Τοπικές και Περιφερειακές Αρχές

Η Ηλεκτρονική ιακυβέρνηση. στις Τοπικές και Περιφερειακές Αρχές Η Ηλεκτρονική ιακυβέρνηση στις Τοπικές και Περιφερειακές Αρχές 1 Εισαγωγή Οι σύγχρονες τεχνολογίες πληροφορίας και επικοινωνίας (Information and Communication Technology, I.C.T.) καθώς και οι ηλεκτρονικές

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ (Ο.Κ.Ε.) ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΥΨΗΛΗΣ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ (Ν. 4071/2012)

ΘΕΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ (Ο.Κ.Ε.) ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΥΨΗΛΗΣ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ (Ν. 4071/2012) ΘΕΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ (Ο.Κ.Ε.) ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΥΨΗΛΗΣ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ (Ν. 4071/2012) Εισαγωγή Ήδη από τις αρχές της δεκαετίας του 1990 η Ελλάδα μετατράπηκε από χώρα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ Ι

ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ Ι 2014/2015 ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ Ι ΑΛΥΣΙΔΑ ΑΞΙΑΣ ΠΟΡΟΙ ΤΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ ΠΟΡΟΙ & ΠΡΟΚΥΠΤΟΥΣΕΣ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΒΑΣΙΚΕΣ-ΟΡΙΑΚΕΣ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΒΑΣΙΚΩΝ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΩΝ ΟΙ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΣΑΝ ΠΗΓΗ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΟΥ ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Παραδοτέο Π.1 (Π.1.1) Εκθέσεις για προµήθεια εκπαιδευτικού υλικού

Παραδοτέο Π.1 (Π.1.1) Εκθέσεις για προµήθεια εκπαιδευτικού υλικού 1 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΕΠΕΑΕΚ ΙΙ Μέτρο 2.2 Αναµόρφωση Προγραµµάτων Προπτυχιακών Σπουδών ιεύρυνση Τριτοβάθµιας Κατ. Πράξης 2.2.2.α Αναµόρφωση Προγραµµάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΘΝΕΣ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ, ΕΞΑΓΩΓΕΣ, ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑ & ΕΞΟ ΟΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΡΙΣΗ

ΙΕΘΝΕΣ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ, ΕΞΑΓΩΓΕΣ, ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑ & ΕΞΟ ΟΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΡΙΣΗ ΙΕΘΝΕΣ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ, ΕΞΑΓΩΓΕΣ, ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑ & ΕΞΟ ΟΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΡΙΣΗ ρ Κων. Λυµπερόπουλος Αναπληρωτής Καθηγητής ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ ΙΕΘΝΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΣΕ ΠΕΡΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Κέρκυρα /6/2014 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ & ΥΠΟΔΟΜΩΝ

Κέρκυρα /6/2014 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ & ΥΠΟΔΟΜΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ & ΥΠΟΔΟΜΩΝ Κέρκυρα /6/2014 ΠΡΟΣ: Περιφερειακό Συμβούλιο ΘΕΜΑ: Στρατηγική της Π.Ι.Ν. περιόδου 2014-2020

Διαβάστε περισσότερα

Εξειδίκευση Αξόνων Στρατηγικής 2014-2020.

Εξειδίκευση Αξόνων Στρατηγικής 2014-2020. Εξειδίκευση Αξόνων Στρατηγικής 2014-2020. Γεώργιος Γιαννούσης Γ.Γ. Δημοσίων Επενδύσεων - ΕΣΠΑ Κατευθύνσεις Εθνικής Αναπτυξιακής Στρατηγικής Αναπτυξιακό όραμα: «Η συμβολή στην αναγέννηση της ελληνικής οικονομίας

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΚΑΙ ΤΑ ΜΕΣΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ

Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΚΑΙ ΤΑ ΜΕΣΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΚΑΙ ΤΑ ΜΕΣΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ Ι. ΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ; Η πορεία που πρέπει να ακολουθηθεί για την πραγματοποίηση των αντικειμενικών

Διαβάστε περισσότερα

2ο ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ (PROJECT DEVELOPMENT LAB) ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΚΑΛΥΨΗΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ΚΑΙ ΘΡΑΚΗ

2ο ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ (PROJECT DEVELOPMENT LAB) ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΚΑΛΥΨΗΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ΚΑΙ ΘΡΑΚΗ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΑΚΗΣ ΕΙΔΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΕΠ ΠΑΜΘ 2ο ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ (PROJECT DEVELOPMENT LAB) ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΚΑΛΥΨΗΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ΚΑΙ ΘΡΑΚΗ Στρατηγική

Διαβάστε περισσότερα

V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ.

V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ. V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ. Η συμβολή της οικογένειας στην άσκηση κοινωνικής πολιτικής είναι μεγάλη και διαχρονική. Η μορφή και το περιεχόμενο, όμως, αυτής της συμβολής

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. «Η Επιχειρηματικότητα στην Ελλάδα 2012-13: Ενδείξεις ανάκαμψης της μικρής επιχειρηματικότητας;»

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. «Η Επιχειρηματικότητα στην Ελλάδα 2012-13: Ενδείξεις ανάκαμψης της μικρής επιχειρηματικότητας;» ΙΔΡΥΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ FOUNDATION FOR ECONOMIC & INDUSTRIAL RESEARCH Τσάμη Καρατάσου 11, 117 42 Αθήνα, Tηλ.: 210 92 11 200-10, Fax: 210 92 33 977, www.iobe.gr 11 Tsami Karatassou, 117

Διαβάστε περισσότερα

MEDLAB: Mediterranean Living Lab for Territorial Innovation

MEDLAB: Mediterranean Living Lab for Territorial Innovation MEDLAB: Mediterranean Living Lab for Territorial Innovation Παραδοτέο 2.1.2 ΣΥΝΟΨΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ: ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΓΙΑ Ε&Α, ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ Θεσσαλονίκη, Αύγουστος 2010 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Σύνθεση

Διαβάστε περισσότερα

ΝΑΥΠΛΙΟ Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΜΕΛΕΤΕΣ ΚΑΙ ΕΡΓΑ ΑΝΑΠΛΑΣΗΣ ΗΠΑΛΙΑΠΟΛΗ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑ

ΝΑΥΠΛΙΟ Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΜΕΛΕΤΕΣ ΚΑΙ ΕΡΓΑ ΑΝΑΠΛΑΣΗΣ ΗΠΑΛΙΑΠΟΛΗ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑ ΝΑΥΠΛΙΟ Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΜΕΛΕΤΕΣ ΚΑΙ ΕΡΓΑ ΑΝΑΠΛΑΣΗΣ ΗΠΑΛΙΑΠΟΛΗ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑ 1 Η ΝΕΩΤΕΡΗ ΕΠΕΚΤΑΣΗ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ 2 Τα εργαλεία ανάγνωσης της ταυτότητας της πόλης. Τα εργαλεία

Διαβάστε περισσότερα

Έγκριση του νέου ΕΣΠΑ για την περίοδο 2014-2020 από την Ε.Ε

Έγκριση του νέου ΕΣΠΑ για την περίοδο 2014-2020 από την Ε.Ε Έγκριση του νέου ΕΣΠΑ για την περίοδο 2014-2020 από την Ε.Ε ΕΣΠΑ 2014-2020 Το 3 ο πρόγραμμα μεταξύ των 28 που εγκρίνεται από την Κομισιόν Ταχεία υποβολή και έγκριση των επιμέρους Επιχειρησιακών Προγραμμάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η συγκρότηση της ΟΓ Βασικά ερωτήματα που θέτει η ΟΓ Οι τομείς της οικονομικής δραστηριότητας και οι γεωγραφικές τους διαστάσεις Η παραδοσιακή κυριαρχία της Βιομηχανικής Γεωγραφίας και οι σύγχρονες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΡΧΗ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΣΤΟ 1 ο ΠΕΡΙΦΕΡΙΑΚΟ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟ ΣΥΝΕ ΡΙΟ για την περίοδο προγραµµατισµού 2014-2020 Αγαπητοί προσκεκληµένοι, Βρισκόµαστε στον µέσον µιας πολύ σηµαντικής διαδικασίας.

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης

Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ «Ολοκληρωμένη Ανάπτυξη και Διαχείριση του Αγροτικού Χώρου» Ενότητα 4: Κοινωνικές Τάξεις & Κοινωνικές Ανισότητες στην Ύπαιθρο (1/2) 2ΔΩ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΚΟΥΒΑΡΗ ΣΤΑΥΡΙΑΝΗ ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ 2014

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΚΟΥΒΑΡΗ ΣΤΑΥΡΙΑΝΗ ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ 2014 ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΚΟΥΒΑΡΗ ΣΤΑΥΡΙΑΝΗ ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ 2014 ΘΕΜΑ : «Η Θεωρητική και Κριτική Διάσταση των Εναλλακτικών και Ειδικών Μορφών Τουρισμού στην Ελλάδα» ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΔΟΙ 1. Η πρώτη τουριστική περίοδος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΣΠΑ 2014-2020 Εξειδίκευση Αξόνων Στρατηγικής. ρ Μαρία Κωστοπούλου

ΕΣΠΑ 2014-2020 Εξειδίκευση Αξόνων Στρατηγικής. ρ Μαρία Κωστοπούλου ΕΣΠΑ 2014-2020 Εξειδίκευση Αξόνων Στρατηγικής ρ Μαρία Κωστοπούλου Προϊσταμένη Μονάδας Α Στρατηγικής και παρακολούθησης πολιτικών Ειδική Υπηρεσία Στρατηγικής, Σχεδιασμού και Αξιολόγησης Αναπτυξιακών Προγραμμάτων

Διαβάστε περισσότερα

Μ. Σανταµούρης ΚΑΠΕ - ΕΚΠΑ

Μ. Σανταµούρης ΚΑΠΕ - ΕΚΠΑ EXOIKONOMHΣΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΣΤΟΝ ΚΤΙΡΙΑΚΟ ΤΟΜΕΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α ΜΥΘΟΙ ΚΑΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΕΣ Μ. Σανταµούρης ΚΑΠΕ - ΕΚΠΑ Σύµφωνα µε το Εθνικό Σχέδιο ράσης και το σενάριο αναφοράς, αναµένεται για το 2030 αύξηση της

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση Συνάντηση Εργασίας ρ Χριστίνα Θεοχάρη Περιβαλλοντολόγος Μηχανικός Γραµµατέας Οικολογίας και Περιβάλλοντος ΓΣΕΕ 7 Ιουνίου 2006 1 1. Η Κοινωνική εταιρική ευθύνη

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΓΡΑΦΟΙ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ

ΓΕΩΓΡΑΦΟΙ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ Ηµερίδα «Σπουδές στη Γεωγραφία και Προοπτικές Σταδιοδροµίας», Τµήµα Γεωγραφίας, Πανεπιστηµίου Αιγαίου, Αθήνα, 24 Φεβρουαρίου 2006. ΓΕΩΓΡΑΦΟΙ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ Παναγιώτης

Διαβάστε περισσότερα

«Οικονομία Γυναικεία επιχειρηματικότητα και Αγορά Εργασίας στη Μεσσηνία. Υφιστάμενη κατάσταση-προβλήματα και προοπτικές»

«Οικονομία Γυναικεία επιχειρηματικότητα και Αγορά Εργασίας στη Μεσσηνία. Υφιστάμενη κατάσταση-προβλήματα και προοπτικές» Εισαγωγή: Το κείμενο που κρατάτε στα χέρια σας περιέχει τμήμα από τα βασικά συμπεράσματα της ετήσιας έκθεσης της DATARC για την οικονομία και την αγορά εργασίας των νομών της περιφέρειας Πελοποννήσου.

Διαβάστε περισσότερα

2η ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΠΕΡΙΟΔΟΥ 2014 2020

2η ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΠΕΡΙΟΔΟΥ 2014 2020 ΕΙΔΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ, ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ & ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ 2η ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΠΕΡΙΟΔΟΥ 2014 2020 Απρίλιος 2013 Στόχος της Εγκυκλίου

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. 3 Αυγούστου 2009

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. 3 Αυγούστου 2009 Νέες ευκαιρίες για αλλαγή επιχειρηματικού προφίλ των ελληνικών τουριστικών επιχειρήσεων μέσα από την αξιοποίηση των Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνιών (ΤΠΕ) Η Ελλάδα καταλαμβάνει την 24η θέση στο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΗ ΛΙΜΕΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ

ΕΘΝΙΚΗ ΛΙΜΕΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΜΠΟΡΙΚΗΣ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΛΙΜΕΝΩΝ & ΛΙΜΕΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΘΝΙΚΗ ΛΙΜΕΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΙΑΣ, ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2005 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το Υπουργείο Εμπορικής Ναυτιλίας, ανταποκρινόμενο στην ανάγκη για

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗ ΣΚΟΠΙΜΟΤΗΤΑΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ Ι ΡΥΣΗ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΕΠΙΤΕΛΙΚΗ ΣΥΝΟΨΗ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗ ΣΚΟΠΙΜΟΤΗΤΑΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ Ι ΡΥΣΗ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΕΠΙΤΕΛΙΚΗ ΣΥΝΟΨΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗ ΣΚΟΠΙΜΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ Ι ΡΥΣΗ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΕΠΙΤΕΛΙΚΗ ΣΥΝΟΨΗ Πρωτοβουλία Ίδρυσης Πανεπιστηµιακού Τµήµατος Τουρισµού στην Κρήτη Μάρτιος 2007 Τουρισµός:

Διαβάστε περισσότερα

Πώς η ΚΑΠ θα αντιμετωπίσει τις προκλήσεις;

Πώς η ΚΑΠ θα αντιμετωπίσει τις προκλήσεις; Αναπτυξιακό Συνέδριο Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας Πώς η ΚΑΠ θα αντιμετωπίσει τις προκλήσεις; Ανακοίνωση της Επιτροπής Η ΚΑΠ προς το Προκλήσεις 2020 3 στόχοι πολιτικής Οικονομικές για την Προγραμματική περίοδο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΑΝΟΙΧΤΗΣ ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΟΥ ΗΜΟΥ

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΑΝΟΙΧΤΗΣ ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΟΥ ΗΜΟΥ ΗΜΟΣ ΕΛΑΣΣΟΝΑΣ 6 ης ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 57- ΕΛΑΣΣΟΝΑ ΤΚ 40200 Τηλ. 2493350224, 2493022610 Fax 2493022310 Ιστοσελίδα:www.elassona.gov.gr Email: dimoselassonas@hol.gr ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΑΝΟΙΧΤΗΣ ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗΣ ΓΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

«Περισσότερα ψηφιακά προϊόντα και υπηρεσίες στην Ευρωπαϊκή Ένωση για την τόνωση της οικονομικής ανάπτυξης» Αθήνα, 7 Μαΐου 2014

«Περισσότερα ψηφιακά προϊόντα και υπηρεσίες στην Ευρωπαϊκή Ένωση για την τόνωση της οικονομικής ανάπτυξης» Αθήνα, 7 Μαΐου 2014 ΟΜΙΛΙΑ κ. ΔΗΜΗΤΡΗ ΑΡΒΑΝΙΤΟΖΗΣΗ ΔΙΑΣΚΕΨΗ «Περισσότερα ψηφιακά προϊόντα και υπηρεσίες στην Ευρωπαϊκή Ένωση για την τόνωση της οικονομικής ανάπτυξης» Αθήνα, 7 Μαΐου 2014 Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

Αστική αειφορία. ιαµόρφωση και εφαρµογή ολοκληρωµένων πιλοτικών προγραµµάτων βιώσιµης αστικής ανάπτυξης. Το πρόγραµµα URBAN Κερατσίνι - ραπετσώνα.

Αστική αειφορία. ιαµόρφωση και εφαρµογή ολοκληρωµένων πιλοτικών προγραµµάτων βιώσιµης αστικής ανάπτυξης. Το πρόγραµµα URBAN Κερατσίνι - ραπετσώνα. Ε.Μ.Π. ΤΜΗΜΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΤΟΥ ΧΩΡΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΠΟΛΕΟ ΟΜΙΑ ΚΑΙ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΥΝΑΜΙΚΗ ΤΩΝ ΧΩΡΙΚΩΝ ΟΜΩΝ ΚΑΙ ΧΡΗΣΕΩΝ ΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

INRES. Συνεργασία νησιωτικών περιφερειών για τη μεγιστοποίηση των περιβαλλοντικών και οικονομικών ωφελειών από την έρευνα στις ΑΠΕ

INRES. Συνεργασία νησιωτικών περιφερειών για τη μεγιστοποίηση των περιβαλλοντικών και οικονομικών ωφελειών από την έρευνα στις ΑΠΕ Regions of Knowledge FP7 229947 INRES Συνεργασία νησιωτικών περιφερειών για τη μεγιστοποίηση των περιβαλλοντικών και οικονομικών ωφελειών από την έρευνα στις ΑΠΕ Αρτέμης Σαϊτάκης Διευθυντής Επιστημονικό

Διαβάστε περισσότερα

«Ο ρόλος της εκπαίδευσης ενηλίκων στη σύγχρονη κοινωνία»

«Ο ρόλος της εκπαίδευσης ενηλίκων στη σύγχρονη κοινωνία» «Ο ρόλος της εκπαίδευσης ενηλίκων στη σύγχρονη κοινωνία» Σίμου Δανάη Μεταπτυχιακή φοιτήτρια: Συνεχιζόμενη Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση danai.simou@st.ouc.ac.cy Περίληψη: Στη σημερινή κοινωνία παρατηρούνται

Διαβάστε περισσότερα