ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ ΠΟΥ ΤΗΝ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ ΠΟΥ ΤΗΝ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ"

Transcript

1 ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΣΗΤΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ΙΑΙΤΟΛΟΓΙΑ ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ ΠΟΥ ΤΗΝ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΜΑΡΙΑ ΛΑΖΑΡΑΚΗ ΝΕΝΤΕΛΚΟΥ ΤΖΕΩΡΤΖΕΤΑ ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΚΟΚΚΙΝΑΚΗΣ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ

2 HIGHEST TECHNOLOGICAL EDUCATIONAL INSTITUTE OF CRETE DEPARTMENT OF HUMAN NUTRITION AND DIETETICS DIVISION OF T.E.I IN SITIA SUBJECT OF GRADUATION WORK: RESEARCH OF DRINKING WATER QUALITY AND THE PARAMETERS ARE COMPOSED STUDENTS: MARIA LAZARAKI NEDELCU GEORGETA INTRODUCER: KOKKINAKIS EMMANUEL SITIA

3 Ευχαριστίες Eυχαριστούµε τον κ. Μανόλη Κοκκινάκη για τον πολύτιµο χρόνο και την υποµονή που επέδειξε σε όλη τη διάρκεια της συνεργασίας µας η οποία ήταν άψογη. Επίσης ευχαριστούµε τον κ. Νίκο Λαπιδάκη για την κατανόηση και τη συµµετοχή του στη κριτική επιτροπή. Ένα πολύ µεγάλο ευχαριστώ στον κ. Γιώργο Φραγκιαδάκη που όλα τα χρόνια των σποδών µας στο Τµήµα ιατροφής και ιαιτολογίας, µας έδινε κουράγιο και δύναµη να συνεχίσουµε το έργο µας

4 Περίληψη. Το νερό και κατ επέκταση τα υδάτινα οικοσυστήµατα είναι η σηµαντικότερη πηγή ζωής των οργανισµών και είναι σηµαντικό τόσο στην διατήρηση της βιοπικοιλότητας στον πλανήτη αλλά και της ίδιας µας της ζωής. Το νερό έχει περιβαλλοντική, υγειονοµική αλλά και διατροφική σηµασία. Στο πλαίσιο της πτυχιακής αυτής γίνεται µια προσπάθεια σύνδεσης της περιβαλλοντικής µε την υγειονοµική αλλά και την διατροφική του σηµασία. Κύριος βέβαια σκοπός είναι η διερεύνηση των παραµέτρων που επηρεάζουν και χαρακτηρίζουν την ποιότητα του νερού καθώς και διερεύνηση του τρόπου µε τον οποίο οι δηµόσιοι φορείς εξασφαλίζουν την καταλληλότητα του πόσιµου νερού. Γίνεται αναφορά στους παράγοντες που επιβαρύνουν την ποιότητα του νερού καθώς και αναφορά αλλά και εφαρµογή µέτρησης των παραµέτρων που πρέπει να ελέγχονται προκειµένου να χαρακτηριστεί το νερό ασφαλές για κατανάλωση. Οι υδατογενεις επιδηµίες αποτελούν µάστιγα στις «τρίτες χώρες», σε πολλές όµως περιπτώσεις οι ασθένειες αυτές παρουσιάζονται και στις αναπτυγµένες χώρες και όντως οφείλονται σε µη σωστή εφαρµογή όλων όσων πρέπει να εφαρµόζονται σύµφωνα µε την διεθνή αλλά και εθνική νοµοθεσία. Η διασφάλιση της ποιότητας του νερού είναι από τα πιο σοβαρά και επίκαιρα θέµατα της καθηµερινότητας µας, και προς αυτή την κατεύθυνση ζητάµε από όλους? να συµµετάσχουν στην διατήρηση τόσο της ποιότητας αλλά και της ποσότητας του

5 Abstract. Water and water ecosystems are the most important sources of life, vital for sustaining biodiversity and human life. Water has environmental, hygienic and nutritional values. In this research, we try to connect environmental with hygienic as well as with the nutritional importance of water. The main target of this study was the investigation of the parameters affecting the quality of water and the exploration of methodologies that public control authorities follow in order to provide water quality. We present the parameters affecting water quality as well as specific research, using laboratory methods in order to measure those parameters, according to Greek and European legislation. Water borne diseases affecting third word countries are presented, in order to analyze the negative effect of not following the required water law. Sustaining water quality is important and an every day necessity and we have to contribute to water safety and to proper water management

6 Περιεχόµενα. Σελίδα Πρόλογος ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ-ΓΕΝΙΚΑ ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΝΕΡΟ Ο υδρολογικός κύκλος του νερού.10 Οι υδροφόροι ορίζοντες...11 Νερό πηγή ζωής, υδάτινα συστήµατα και υδρόβιοι µικροοργανισµοί Χηµεία υπογείων φυσικών υδάτων..15 Περιβαλλοντικές επιδράσεις και σύσταση των υπογείων υδάτων...16 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2. ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΗ ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΩΝ ΧΗΜΙΚΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ ΤΟΥ ΠΟΣΙΜΟΥ ΝΕΡΟΥ Εκτίµηση της ποιότητας των νερών που προορίζονται για κατανάλωση Κατανοµή των φυσικών και χηµικών παραµέτρων του πόσιµου νερού...20 Οργανοληπτικές παράµετροι...22 Φυσικοχηµικές παράµετροι Ο υδροχηµικος χαρακτήρας πόσιµου νερού Παράµετροι που αφορούν ανεπιθύµητες ουσίες στο πόσιµο νερό...39 Ενώσεις αζώτου και θρεπτικά στοιχεία υδάτινων οικοσυστηµάτων Παράµετροι που αφορούν τοξίκες ουσίες στο πόσιµο νερό Μικροβιολογικές παράµετροι και η σηµασία τους στο νερό.43 Παθογόνοι µικροοργανισµοί.44 Βασικά συµπεράσµατα µικροβιολογικών δεικτών του νερού 47 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3. ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΝΕΡΟΥ ΚΑΙ ΡΥΠΑΝΣΗ Πήγες και διαδικασίες ρύπανσης υπόγειων νερών Κατηγορίες ρύπων υδάτινων συστηµάτων

7 Υδρογονάνθρακες...53 Αζωτούχα και φωσφορικά λιπάσµατα...56 Φυτοφάρµακα...58 Βαρέα µέταλλα και µεταλλοειδή 60 Ενδοκρινικοί διαταράκτες Προβλήµατα ποιότητας και ρύπανσης νερού στα νησιά...64 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4. Υ ΑΤΟΓΕΝΕΙΣ ΜΙΚΡΟΒΙΑΚΟ ΦΟΡΤΙΟ ΠΟΣΙΜΟΥ ΝΕΡΟΥ ΚΑΙ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ Γιατί πρέπει να αποµακρύνονται τα παθογόνα από το πόσιµο νερό Γαστρεντερικες λοίµωξης υδατογενεις φύσεως.69 Οξεία Γαστρεντερίτιδα Κρυπτοσποριδιωση...75 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5. ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΠΟΣΙΜΟΥ ΝΕΡΟΥ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι: Παράµετροι και παραµετρικές τιµές πόσιµου νερού Ποιοτικές προδιαγραφές των παραµέτρων τιµών πόσιµου νερού ΠΑΡΑΤΗΜΑ ΙΙ: Παρακολούθηση πόσιµου νερού ΠΑΡΑΤΗΜΑ ΙΙΙ: Προδιαγραφές για την ανάλυση των παραµέτρων πόσιµου νερού Επανορθωτικές ενέργειες και περιορισµοί χρήσεως νερού Σχετικά άρθρα της Ελληνικής Νοµοθεσίας και της Ε.Ε. για την ποιότητα πόσιµου νερού ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ΥΓ2/Γ/Π/οικ /2007 (ΦΕΚ 630/τ.β./ ) ΚΥΑ Υγειονοµική αναγνώριση ποιότητας νερού.108 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6. ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ

8 6.1. Αναπτυξιακή Φυσιογνωµία ήµου Οικονοµικές ραστηριότητες.112 Τάσεις προβλήµατα /απασχόληση /ανεργία Τρόπος ράσης Εργαστηριακές Αναλύσεις Μεθοδολογίες Μικροβιολογικών αναλύσεων νερού ειγµατοληψίες Χλωρίωση ιαγράµµατα ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ / ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ Συµπεράσµατα / Προτάσεις..141 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

9 Πρόλογος Υπόγειο Νερό: o αόρατος πόρος Groundwater: out of sight out of mind? Πριν λίγα χρόνια σε δελτίο τύπου του εκτελεστικού γραµµατέα του U.N.E.P. (United Nations Environmental Program) αναφερόταν ότι η παγκόσµια κρίση του νερού σε αντίθεση µε την παγκόσµια ενεργειακή κρίση αποτελεί απειλή για την ίδια τη ζωή. Η κρίση του νερού είναι το πιο άµεσο και σοβαρό πρόβληµα για την ανθρώπινη υγεία και το περιβάλλον. Το νερό δεν έχει σύνορα. Είναι ένας κοινός φυσικός πόρος του οποίου η διαφύλαξη απαιτεί τη διεθνή συνεργασία. Τα τελευταία χρόνια το θέµα της ποιότητας του πόσιµου νερού έχει προσελκύσει το παγκόσµιο ενδιαφέρον εξαιτίας της συνεχούς µείωσης των αποθεµάτων και της ρύπανσης ή µόλυνσης των υδροφόρων στρωµάτων. Το πολυτιµότερο αγαθό της ζωής είναι το νερό και η προστασία της δηµόσιας υγείας από διάφορους παράγοντες που µπορούν να επηρεάσουν την υγιεινή του, είναι ύψιστος στόχος. Είναι αναγκαίος ο προσδιορισµός των πηγών ρύπανσης των υδάτινων αποθεµάτων, για τον έλεγχο των ρύπων µε ένα περιβαλλοντικά ασφαλή και οικονοµικά αποδεκτό τρόπο. (1) Ένας από τους σηµαντικότερους περιβαλλοντικούς παράγοντες, πολιτικής και κοινωνικο-οικονοµικής πίεσης και αστάθειας σε παγκόσµιο επίπεδο, είναι η ανεπάρκεια των υδάτινων αποθεµάτων (λειψυδρία) και η γεωγραφική κατανοµή τους. Η υπεράντληση των υπόγειων υδάτων και η εξάντληση των υδροφόρων σε πολλές περιοχές του κόσµου κυρίως στη Μέση Ανατολή είναι πολύ πιθανόν να οδηγήσουν σε µη αντιστρεπτά αποτελέσµατα διαταράσσοντας την παγκόσµια ειρήνη. Προβλέψεις για τις κλιµατικές αλλαγές αναφέρουν αύξηση της ατµοσφαιρικής θερµοκρασίας από 1-3,5 C έως το 2030 που σε συνδυασµό µε µίωση της βροχόπτωσης κατά 10 % είναι δυνατόν να προκαλέσουν 40 µε 70 % µείωση των υδάτινων αποθεµάτων στις ηµίξηρες (semi-arid) περιοχές του πλανήτη. (3) Σύµφωνα µε τους ειδικούς του World Water Forum, ένα δις. άνθρωποι δεν έχουν σήµερα στη διάθεσή τους καθαρό ασφαλές νερό. Κατά τους επιστήµονες και πολιτικούς αναλυτές, η έλλειψη του νερού µπόρει να είναι τα επόµενα χρόνια ό,τι και το πρόβληµα του πετρελαίου τη δεκαετία του '70, δηλαδή πηγή διεθνών συρράξεων και µεγάλων µεταβολών στις εθνικές οικονοµίες. 9

10 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ - ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΡΟ Είναι γνωστό σε όλους ότι το νερό είναι απαραίτητο για κάθε µορφή ζωής στον πλανήτη µας. Το φυτικό και ζωϊκό βασίλειο εξαρτώνται πλήρως από το νερό. Η επίδραση του νερού είναι καθοριστική στη διαµόρφωση του καιρού αλλά ακόµη και στην τροποποίηση του εδαφικού αναγλύφου του πλανήτη µέσω διεργασιών όπως είναι η διάβρωση. Το νερό είναι ο κυριότερος συντελεστής οικονοµικής και κοινωνικής ανάπτυξης για κάθε χώρα, γιατί αποτελεί αναγκαιότητα για τη ζωή ανθρώπων και ζώων, για τη γεωργική παραγωγή, τη βιοµηχανική και τουριστική ανάπτυξη. Οι υδατικές ανάγκες κάθε περιοχής εξαρτώνται από τον πληθυσµό, το κλίµα, και από το επίπεδο της οικονοµικής και κοινωνικής ανάπτυξης που τη χαρακτηρίζει. Στην Ελλάδα το µεγαλύτερο µέρος της υδατικής κατανάλωσης αποδίδεται στη γεωργική δραστηριότητα και δευτερευόντως στην οικιστική ανάπτυξη (Εικόνα 1). Στις περισσότερες χώρες της Νότιας Ευρώπης το µεγαλύτερο ποσοστό υδατοκατανάλωσης απορροφάται από τη γεωργία, στην κεντρική Ευρώπη µεγάλο ποσοστό καταναλώνεται για την παραγωγή ενέργειας, ενώ στις περισσότερες Βορειοευρωπαϊκές χώρες το µεγαλύτερο ποσοστό απορροφάται από τη βιοµηχανία. Η συνολική κατανάλωση νερού ποικίλει από 200 m 3 /κάτοικο /έτος έως πάνω από 800 m 3 /κάτοικο /έτος. Εικόνα 1: Πηγή: EEA-ETC/IW (http//reports.eea.eu. insignals-2000/en/page 013.html). 10

11 1.1. Ο Υ ΡΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Αποτελεί περιγραφή του τρόπου µε του οποίου το νερό κινείται διαµέσου των διαφορετικών περιβάλλων και µορφές. Ο κύκλος του νερού κινείται από την απορρόφηση της ηλιακής ενέργειας η οποία προκαλεί εξάτµιση νερού από τους ωκεανούς και από την στεριά. Υπάρχει µια καθαρή µεταφορά νερού από τους ωκεανούς στη στεριά µε τέτοιο τρόπο που έχει υπολογιστεί ότι οι βροχοπτώσεις στη στεριά είναι κατά 43% µεγαλύτερες από ότι η εξάτµιση νερού από αυτήν. Ο µέσος χρόνος παραµονής του νερού στη ατµόσφαιρα είναι έντεκα ηµέρες. Όταν η βροχή φτάσει στο έδαφος το νερό είναι δυνατόν να ακολουθήσει διαφορετικά µονοπάτια. Ένα µέρος του επιστρέφει στην ατµόσφαιρα µέσω της διεργασίας εξατµίσηςδιαπνοής, ενώ άλλο µέρος των όµβριων υδάτων διεισδύει στο έδαφος και στη συνεχεία κατεισδυει µέσω των γεωλογικών σχηµατισµών, καταλήγοντας σε κλειστές αδιαπέραστες λεκάνες που βρίσκονται σε µεγάλα βάθη. Εκεί σχηµατίζονται οι τράπεζες νερού, οι αποκαλούµενοι υπόγειοι υδροφόροι ορίζοντες και το επιπλέον νερό εκφορτιζεται στη θάλασσα. Εικόνα 2: Υδρολογικός κύκλος του νερού. Ορθολογική διαχείριση υδατικών πόρων / Ελληνική εταιρία για την προστασία του περιβάλλοντος Πηγη:http:www.crete-region.gr 11

12 ΟΙ Υ ΡΟΦΟΡΟΙ ΟΡΙΖΟΝΤΕΣ Είναι γεωλογικοί σχηµατισµοί που περιέχουν υλικό κορεσµένο µε νερό και µπορούν να τροφοδοτήσουν µε σηµαντικές ποσότητες νερού πηγάδια και πηγές. Χαλίκια µικρού µεγέθους, άµµος και άργιλος είναι µερικοί από τους γεωλογικούς σχηµατισµούς που µπορούν να λειτουργήσουν ως αποθήκες νερού. Το νερό εµπλουτίζει τον υδροφόρο ορίζοντα µε φυσικό ή τεχνητό τρόπο και ρέει µέσα σ αυτόν υπό την επίδραση της βαρύτητας ή της άντλησης από τα πηγάδια. Ελεύθεροι χαρακτηρίζονται οι υδροφόροι ορίζοντες στους οποίους υπάρχει ελεύθερη υδροστατική φρεάτια επιφάνεια, σε αντίθεση µε τους αρτεσιανούς που βρίσκονται υπό πίεση. Όταν η βροχόπτωση είναι έντονη µε παρατεταµένη διάρκεια, παρατηρείται το φαινόµενο της επιφανειακής απορροής στην επιφάνεια του εδάφους. Το νερό που απορρέει εµπλουτίζει ποτάµια και λίµνες ή καταλήγει στη θάλασσα. Το εκάστοτε ποσοστό του νερού που εξατµίζεται ρέει επιφανειακά ή διεισδύει στο έδαφος και εξαρτάται κυρίως από τις κλιµατικές συνθήκες της περιοχής, από την παρουσία και το είδος της βλάστησης, από το µορφολογικό ανάγλυφο και την πετρολογική σύσταση της περιοχής. Κατά την κίνησή του το νερό διαλυτοποιεί πλήθος χηµικών ουσιών. Στα ατµοσφαιρικά κατακρηµνίσµατα ανιχνεύονται πλήθος ιόντων και οργανικών οξέων που καθιστούν τη βροχή όξινη. Συνήθως τα ιόντα προέρχονται από: διαφορετικές φυσικές διεργασίες όπως το SO 2 από ηφαιστειακή δραστηριότητα, το H 2 S από σήψη φυτών και ζώων, το CO από καύσεις δασών ή ανθρωπογενείς δράσεις όπως είναι τα καυσαέρια αυτοκινήτων, βιοµηχανικών µοµάδων, αλλά ακόµη και από άλατα θαλάσσιας προέλευσης. (2) Η χηµική σύσταση του νερού της βροχής αλλάζει δραστικά µετά την επαφή του µε την επιφάνεια του εδάφους, γεγονός που οφείλεται σε φυσικοχηµικές διεργασίες ή ανθρωπογενείς ρύπους. 12

13 ΝΕΡΟ ΠΗΓΗ ΖΩΗΣ, Υ ΑΤΙΝΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Υ ΡΟΒΙΟΙ ΜΙΚΡΟ-ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Το νερό και τα υδάτινα συστήµατα στον πλανήτη Γη αποτελούν τη σηµαντικότερη πηγή ζωντανών οργανισµών και ο ρόλος τους είναι ακρογωνιαίος για την βιοποικιλότητα και την διατήρηση ευαίσθητων οικοσυστηµάτων και των βιογεωλογικών κύκλων. Υπολογίστηκε ότι η ποσότητα του νερού βρίσκεται στην επιφάνια της Γης σε διαφορετικά περιβάλλοντα και µορφές ( Πίνακας 1). Ποσοστό (%) Πηγές νερού επί του συνολικού όγκου του νερού στη Γη Ωκεανοί 96 Πάγοι 3 Υπόγειοι υδροφορίες 1 Λίµνες και ποτάµια 0,01 Ατµοσφαιρικοί υδρατµοί 0,001 Πίνακας 1: Ποσοστά κατανοµής του νερού στη Γη (Berner and Berner, 2000). Τα υδάτινα συστήµατα εκφράζονται, συνδέονται και αλληλεξαρτούνται από τον υδρολογικό κύκλο του νερού, που περιλαµβάνει αρκετές χωριστές υδάτινες µάζες που υποδιαιρούνται σε µικρότερες ανάλογα µε τα φυσικά τους χαρακτηριστικά σε: ωκεανούς θάλασσες, λίµνες, ποταµούς, χείµαρροι, λιµνοθάλασσες, παράκτιες περιοχές, υγρότοπους, υδρατµοί της ατµόσφαιρας και υπόγεια νερά. Υπάρχει σηµαντική διασύνδεση της Λιθόσφαιρας µε την Υδρόσφαιρα καθώς και µετατροπές ή επεµβάσεις (µετατροπές δασών ή υγροτόπων σε αγροτικές εκτάσεις) που µειώνουν την εξάτµιση των νερών επηρεάζοντας το µικροκλίµα της περιοχής µε αποτέλεσµα τη διάβρωση των εδαφών, τη συσσώρευση ιζηµάτων και την αλλαγή των χηµικών και βιολογικών χαρακτηριστικών των υδάτινων συστηµάτων. (3) Τα φυσικοχηµικά χαρακτηριστικά των νερών είναι αποτέλεσµα σηµαντικών ισορροπιών που επήλθαν µετά από αιώνες. Ένα από τα κυριότερα χαρακτηριστικά των νερών είναι η 13

14 οξύτητα και αλκαλικότητα λόγω της διάλυσης αλάτων διαφόρων οξέων και βάσεων, συµπλόκων µετάλλων και µεταλλοειδών. Στη συµπλοκοποίηση λαµβάνουν µέρος και οργανικές ουσίες µε πολύπλοκη δοµή, όπως χουµικά οξέα κ.λ.π. Οι αντιδράσεις οξειδοαναγωγής καταλύονται από βακτήρια του νερού, πολλές οργανικές τοξικές ύλες µεταφέρονται υπό µορφή κολλοειδών, τα ιζήµατα είναι εναποθέσεις διαφόρων στερεών και βιογεωχηµικών υλικών. Αναερόβιες ζυµώσεις της οργανικής ύλης των ιζηµάτων από βακτήρια παράγουν µεθάνιο. Τα νερά αλληλεπιδρούν µε την ατµόσφαιρα και τα εδάφη. Ανάλογα µε την αλατότητα των νερών, τα θρεπτικά υλικά και την θερµοκρασία, τα υδάτινα συστήµατα χαρακτηρίζονται από µεταβολικές και φυσικοχηµικές αλλαγές που έχουν µελετηθεί επισταµένα από την χηµεία του νερού, την ωκεανογραφία και άλλες εξειδικευµένες περιβαλλοντικές επιστήµες. (4,5) Οι υδρόβιοι οργανισµοί των υδάτινων συστηµάτων παρουσιάζουν εξαιρετική ποικιλία και περιλαµβάνουν κατηγορίες από µονοκύτταρους µικροοργανισµούς µέχρι τεράστια κητώδη είδη. Οι κυριότερες κατηγορίες ζωντανών οργανισµών στα υδρόβια οικοσυστήµατα χωρίζονται σε αυτότροφους, ετερότροφους και αποικοδοµητες: Οι αυτότροφοι χρησιµοποιούν την ηλιακή ή χηµική ενέργεια (απλές ανόργανες χηµικές ουσίες) για τη δηµιουργία συµπλόκων οργανικών µορίων που αποτελούν τµήµατα πολύπλοκων ζωντανών οργανισµών και καλούνται παράγωγα. Οι ετερότροφοι οργανισµοί χρησιµοποιούν οργανικές ουσίες που παράγουν οι αυτοτροφοίως πηγή ενέργειας και ανόργανα υλικά για τη σύνθεση της βιοµάζας τους και καλούνται καταναλωτές. Οι αποικοδοµητες ή αποσθνθετές (decomposers, reducers), µία υποοµάδα των ετεροτρόφων, κυρίως βακτήρια και µύκητες που διασπούν υλικά βιολογικής προέλευσης σε απλές ουσίες που χρησιµοποιούν µε τη σειρά τους οι αυτότροφοι οργανισµοί. Οι υδρόβιοι µικροοργανισµοί είναι µια µεγάλη ποικιλία οργανισµών κυρίως βακτήρια, µύκητες και φύκια, οι οποίοι παίζουν σηµαντικό ρόλο στον βιογεωχηµικό κύκλο της ζωής. Τα φύκια και φωτοσυνθετικά βακτήρια δεσµεύουν τον ανόργανο άνθρακα µέσο της φωτοσυνθετικής αντίδρασης: CO2 + H2O {CH2O} + O2 και τον µετατρέπουν σε βιοµάζα που στηρίζει την τροφική αλυσίδα των υδρόβιων οργανισµών. Καταλύουν 14

15 χηµικές αντιδράσεις στο νερό, ιδιαίτερα οξειδοαναγωγικές που είναι χρήσιµες στο µεταβολισµό, διασπούν τη βιοµάζα και δηµιουργούν άλατα του αζώτου και φωσφόρου τα οποία αποτελούν χρήσιµα θρεπτικά υλικά των υδρόβιων οργανισµών. Οι υδρόβιοι µικροοργανισµοί είναι απαραίτητοι για τους βιογεωχηµικούς κύκλους διότι διασπούν και αποτοξινώνουν την Υδρόσφαιρα από τοξίνες και ξενοβιοτικούς ρύπους, ειδικά τα υδρόβια βακτήρια. Επίσης οι υδρόβιοι µύκητες είναι µη φωτοσυνθετικοί οργανισµοί, αλλά παίζουν σηµαντικό ρόλο στη σύνθεση των φυσικών νερών λόγω του ρόλου τους στη διάσπαση των ξύλων και της φυτικής ύλης µε το εξωκυτταρικό ένζυµο κυτταρινάση. Εξίσου χρήσιµο παραπροϊόν διάσπασης της φυτικής ύλης από υδρόβιους µύκητες είναι και τα χουµικά οξέα που συµπλοκοποιούν µεταλλικά ιόντα και παίζουν ρόλο στην ποιότητα και τη συνεκτικότητα των εδαφών. Σηµειώνεται ότι τα βακτήρια παίζουν πολύ σηµαντικούς ρόλους στην: παραγωγή µεθανίου (CH4) κάτω από ανοξικές συνθήκες στα ιζήµατα (πηγή του 80% του µεθανίου που εισέρχεται στην Ατµόσφαιρα) διασπούν υδρογονάνθρακες βιοδιασπούν οργανική ύλη δεσµεύουν το άζωτο της Ατµόσφαιρας (αζωτοδέσµευση - nitrogen fixation) µε τη µετατροπή του σε αµµωνιακά άλατα. επίσης καταλύουν τη νιτροποίηση (nitrification), δηλαδή τη µετατροπή αµµωνιακών σε νιτρικά άλατα, ανάγουν τα νιτρικά προς νιτρώδη και µετά σε αµµωνιακά άλατα (nitrate-reduction). τέλος, προκαλούν την απονίτρωση (denitrification), δηλαδή το µηχανισµό κατά τον οποίου το δεσµευµένο άζωτο επανέρχεται στην ατµόσφαιρα. εµπλέκονται και στους βιογεωχηµικούς κύκλος του θείου, δηλαδή στην αναγωγή θειικών αλάτων προς υδρόθειο (H 2 S) και αργότερα στην οξείδωσή του προς θειικά, καθώς και στη βιοδιάσπαση του φωσφόρου, παρέχοντας θρεπτικά υλικά ανόργανου φωσφόρου, ενώ συγχρόνως απενεργοποιούν τοξικές οργανοφωσφορικές ενώσεις. (6-8) Οι πολυάριθµοι υδρόβιοι οργανισµοί και οι βιογεωχηµικοί κύκλοι των υδατίνων συστηµάτων καθιστούν τα υδάτινα αποθέµατα ακρογωνιαίο παράγοντα ζωής και βιοποικιλότητας των 15

16 οικοσυστηµάτων στον πλανήτη µας. Από αυτή την άποψη η ρύπανση των υδάτινων πόρων και των υδάτινων εκτάσεων µπορεί να επηρεάσει άµεσα την εξέλιξη των βιολογικών συστηµάτων (πανίδα και χλωρίδα) και έµµεσα τον ανθρώπινο πολιτισµό που στηρίζεται στην αξιοποίηση και χρήση του νερού για την επιβίωσή του ΧΗΜΕΙΑ ΥΠΟΓΕΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ Υ ΑΤΩΝ ΤΥΠΟΣ ΓΕΩΛΟΓΙΚΟΥ ΥΠΟΣΤΡΩΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΣΥΝΘΕΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Η ποιότητα του νερού αρχικά διαµορφώνεται στην Ατµόσφαιρα, έπειτα η σύσταση του νερού διαφοροποιείται συνεχώς λόγω των χηµικών αντιδράσεων που λαµβάνουν χώρα µεταξύ των αλάτων του και του περιβάλλοντος κατά την υπόγεια ή επιφανειακή διαδροµή που ακολουθεί. Χαρακτηριστικές φυσικές διεργασίες επιδρούν καθοριστικά στη ρύθµιση της χηµικής σύνθεσης των φυσικών υδάτων (εικόνα 3). Στα εδαφικά διαλύµατα αποκαθιστάται ισορροπία στη συγκέντρωση των υδρογόνο κατιόντων (Η + ) σαν αποτέλεσµα των διεργασιών απελευθέρωσης τους από τις ρίζες της φυτικής βλάστησης και κατανάλωσης τους µέσω της χηµικής αποσάθρωσης: Εικόνα 3: Χηµική σύνθεση φυσικών υδάτων (Schnoor and Stumm, 1986.). 16

17 Η κύρια πηγή προέλευσης του ασβεστίου στη φύση είναι ο ασβεστόλιθος (CaCO 3 ) και γύψος (CaSO 4 2H 2 O), ενώ του µαγνησίου είναι το θαλασσινό νερό. Η βασικότερη πηγή χλωρίου και νατρίου είναι το NaCl, του καλίου είναι το KCl και βρωµίου οι άλµες (Masterson et al, 1981) (9). Τα διαλυµένα συστατικά που βρίσκονται στο νερό των ποταµών προέρχονται εν µέρει από άλατα της θάλασσας που αποτέθηκαν στη γη µε τη βροχή και εν µέρει από την αποσάθρωση πετρωµάτων και εδαφών. Αναλογα µε τον τύπο του γεωλογικού υποστρώµατος του εδάφους το οποίο διαρρέουν τα νερά, διαφέρει και η συστασή τους σε ολικά διαλυτά στέρεα (TDS<mg/l). Χαρακτηριστικές συγκεντρώσεις ολικών διαλυµένων στερεών γι αυτά τα νερά είναι από 100 έως 600 mg/l. (2) Επίσης οι εβαπόριτες διατηρούν την παρουσία τους στην επιφάνια του έδαφους και αποτελούν σηµαντική πηγή διαλυτών αλάτων για τα νερά που ρέουν επιφανειακά. Για αυτό σε ξηρά κλίµατα είναι συχνό φαινόµενο η δηµιουργία αλατούχων νερών από διάλυση εβαπορίτων, µε λίγα λόγια τα νερά που διαρρέουν ασβεστολιθικά πετρώµατα εµπλουτίζονται µε διττανθρακικα άλατα ασβεστίου και µαγνησίου, ενώ αυτά που διαρρέουν ιζηµατογενή πετρώµατα εµπλουτίζονται µε θειικά άλατα ασβεστίου και µαγνησίου. Η αποσάθρωση των πετρωµάτων είναι η κυριότερη διεργασία κατανάλωσης Η + και ρύθµισης του ph σε τοπικό επίπεδο αλλά και γενικότερα. Τα ατµοσφαιρικά κατακρηµνίσµατα έχουν όξινο ph και ξινίζουν εδάφη και υδάτινα οικοσυστήµατα, αν και η διεργασία της αποσάθρωσης που λειτουργεί αντισταθµιστικά είναι πολύ αργή. Οι τιµές του Ph κυµαίνονται από τιµές 6,5 έως 8,5. (10) 1.3. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΕΠΙ ΡΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΑΣΗ ΥΠΟΓΕΙΩΝ Υ ΑΤΩΝ Οι κλιµατικές συνθήκες όπως οι βροχοπτώσεις και η θερµοκρασία επηρεάζουν την αποσάθρωση των πετρωµάτων, εποµένως και τον εµπλουτισµό του υδατικού διαλύµατος σε άλατα καθώς και την ιοντική απελευθέρωση. Τα επιφανειακά και υπόγεια νερά στις ηµίξηρες περιοχές του πλανήτη (semi-arid region) τείνουν να εµφανίζουν 17

18 υψηλές συγκεντρώσεις σε διαλυτά άλατα, µεταξύ των οποίων και σε θεϊικά και χλωρικά. Λόγο των µειωµένων βροχοπτώσεων τα εδάφη δεν εµπλουτίζονται πλήρως µε αποτέλεσµα να συγκεντρώνεται η περίσσεια των διαλυτών αλάτων. Εποµένως όταν µια περιοχή αρδεύεται, φτάνουν στον υπόγειο υδροφόρο απορροές υψηλών συγκεντρώσεων σε διαλυτά άλατα. (10) Κάποια µελέτη της συγκέντρωσης των νιτρικών ιόντων και των ιόντων χλωρίου στα υπόγεια νερά της Ολλανδίας από των (Fraters et al. 1998), έδειξε ότι η ποιότητα των νερών ποικίλει µεταξύ διαδοxικων ετών και εξαρτάται άµεσα από τη βροχόπτωση. Χρονιές µε αυξηµένα ύψη βροxοπτώσεων αυξάνουν την στάθµη των υπόγειων νερών µε αποτέλεσµα να αραιώνουν τις συγκεντρώσεις των διαλυτών αλάτων τους. Αν δεν υπήρχε µεταβλητότητα στο ύψος βροχοπτώσεων δεν θα ήταν σηµαντικές οι αλλαγές των συγκεντρώσεων νιτρικών αλάτων µεταξύ των ετών. Επιπλέον µε την άνοδο της στάθµης του υπόγειου νερού, επικρατούν στο έδαφος αναερόβιες συνθήκες για περισσότερο χρόνο και σε µεγαλύτερη έκταση επιφάνειας, µε αποτέλεσµα να αυξάνεται η απονιτροποίηση. (11) Ο χρόνος που βρίσκεται το νερό σε επαφή µε τα πετρώµατα είναι από τις σηµαντικότερες παραµέτρους για τον καθορισµό της χηµικής του σύστασης. Κατά κανόνα τα υπόγεια φυσικά νερά παρουσιάζουν υψηλότερη συγκέντρωση διαλυµένων αλάτων από τα επιφανειακά νερά γιατί βρίσκονται για µεγαλύτερο χρόνο σε επαφή µε τα ευδιάλυτα υλικά των γεωλογικών στρωµάτων. (12) Όσο αφορά τους βιολογικούς παράγοντες επισηµάνεται ότι η επίδραση της φυτικής βλάστησης έχει σηµαντικό ρόλο στη σύνθεση του εδαφικού υδατικού διαλύµατος και είναι σύνθετη και ανάλογη µε το κλίµα. Η ανάπτυξη των φυτών επηρεάζει τις συγκεντρώσεις των ιόντων στο έδαφος από τις οποίες οι συγκεντρώσεις νατρίου και χλωρίου επηρεάζονται λιγότερο. (2) Τα νερά που διαρρέουν εδάφη µε πλούσια βλάστηση εµπλουτίζονται µε µεγάλες ποσότητες διοξείδιου του άνθρακα, χουµικά οξέα, µε προϊόντα µεταβολισµού και αποσύνθεσης της οργανικής ύλης όπως είναι η αµµωνία, τα νιτρικά και τα νιτρώδη ιόντα. Τα αποθέµατα αζώτου στα εδαφικά διαλύµατα καθορίζονται κυρίως από τις βιολογικές + - διεργασίες στην παρουσία οξυγόνου όπου τα NH 4 οξειδώνονται σε NO3 µέσω της διεργασίας της νιτροποίησης η οποία πραγµατοποιείται σε δύο στάδια: 18

19 + Η οξείδωση των NH 4 σε NO2 (πρώτο στάδιο καταλύεται από το βακτήριο Nitrosomonas ) και των NO 2 σε NO3 (δεύτερο στάδιο από το βακτήριο Nitrobacter). Σε ασβεστολιθικά εδάφη ο ρυθµός αποσάθρωσης υπερβαίνει το ρυθµό απελευθέρωσης H + από τη φυτοκάλυψη, µε αποτέλεσµα τα εδάφη αυτά να έχουν αλκαλικό χαρακτήρα. (13-16) 2. ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΗ ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΩΝ ΧΗΜΙΚΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ ΤΟΥ ΠΟΣΙΜΟΥ ΝΕΡΟΥ Το νερό που προορίζεται για ανθρώπινη κατανάλωση πρέπει να είναι ασφαλές και ακίνδυνο για την δηµόσια υγεία. Οι περισσότερες χώρες στον κόσµο έχουν καθιερώσει πρότυπα ποιότητας του πόσιµου νερού που εφαρµόζουν στην επικράτεια τους και χρησιµοποιούν µεθόδους ανάλυσης και έκφρασης των αποτελεσµάτων παρόµοιες, για να είναι εύκολη η σύγκριση µεταξύ τους. Τοποθεσία, κατασκευή, λειτουργία και επίβλεψη µιας πηγής υδροληψίας (πηγές, δεξαµενές) καθώς και η επεξεργασία και η διανοµή του νερού πρέπει να είναι τέτοιες ώστε να αποκλείουν οποιαδήποτε είδος ρύπανσης και να πληρούν τις ποιοτικές απαιτήσεις. Συνολικά το νερό για ανθρώπινη κατανάλωση, όπως αντιµετωπίζεται από τη νεώτερη πλέον Οδηγία της Ε.Ε. και την επικείµενη υιοθέτησή της από τη χώρα µας κατηγοριοποιείται σε: 1. Πόσιµο νερό δικτύου ύδρευσης 2. Εµφιαλωµένο νερό (επιτραπέζιο, φυσικό µεταλλικό νερό και νερό πηγής ) 3. Νερό κολυµβητικών δεξαµενών 4. Επιφανειακό νερό αναψυχής (1) 19

20 2.1. ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ-ΚΑΤΑΛΛΗΛΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΝΕΡΩΝ ΠΟΥ ΠΡΟΟΡΙΖΟΝΤΑΙ ΓΙΑ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗ Η διάθεση των νερών αυτών στους χρήστες γίνεται µέσα από αξιολόγηση της ποιότητας αυτών και της καταλληλότητάς τους που προσδιορίζεται για κάθε τοµέα χρήσης µέσα από πρότυπα τιµών που καθορίζει η Ελληνική και η Ευρωπαϊκή νοµοθεσία. Ο έλεγχος της ποσιµότητας των νερών γίνεται µε βάση τις ελάχιστες και µέγιστες τιµές των συγκεντρώσεων των ιόντων και κατιόντων που δίνει η Κοινή Υπουργική απόφαση που αφορά την ποιότητα των υπόγειων και των επιφανειακών νερών µε τους όρους της ελληνικής νοµοθεσίας προς την 80/778 οδηγία του Συµβουλίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων για τα σταθερότυπα του πόσιµου νερού, µέσα στην οποία αναφέρονται και οι ενδεικτικές τιµές των συγκεντρώσεων των διαφόρων παραµέτρων. Η ποσιµότητα των νερών ξεχωριστά για καθένα από τα βασικά ιόντα µπορεί να προκύψει αµέσως µε την τοποθέτηση των τιµών των συγκεντρώσεων των ιόντων Ca ++, Mg ++, Na +, Cl -, SO4 -- και CO = 3, όπως και της σκληρότητας αυτών στο λογαριθµικό διάγραµµα. Εάν τα αποτελέσµατα των χηµικών αναλύσεων σε ένα νερό υπερβαίνουν τις ανώτερες παραδεκτές συγκεντρώσεις που ορίζει η Υγειονοµική ιάταξη, τότε ή το νερό κρίνεται ακατάλληλο η λαµβάνονται τα απαραίτητα µέτρα κάθαρσης του.(π.χ. χλωρίωση, καθίζηση, προστασία της πηγής). Οι παρακάτω διαδικασίες συνδράµουν στον έλεγχο της ποιότητας και της καταλληλότητας του πόσιµου ύδατος: 1. Η επιτόπια υγειονοµική εξέταση 2. Οι οργανοληπτικές παράµετροι 4. Η χηµική εξέταση 6. Η µικροβιολογική εξέταση 5. Η βιολογική εξέταση 20

21 ΕΠΙΤΟΠΙΑ ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ Με την εξέταση αυτή γίνεται εκτίµηση των γενικότερων συνθηκών που αφορούν στην περιοχή και στην ενδεχόµενη ύπαρξη εστιών µόλυνσης και ρύπανσης του νερού, αλλά και την υλοποίηση τεχνικής υποδοµής (εάν πρόκειται για υδραγωγείο). Είναι απαραίτητη γιατί µας δίδει σειρά πληροφοριών, που κανενός είδους εξέταση δεν µπορεί να δώσει διότι είναι πιθανόν, µια πηγή µόλυνσης να µην είναι ενεργοποιηµένη µε αποτέλεσµα η µικροβιολογική εξέταση να µην εµφανίσει αποδεκτά αποτελέσµατα και έτσι να µην είναι δυνατόν να προληφθεί µια υδατογενής επιδηµία. (2) 2.2. ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΤΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΚΑΙ ΧΗΜΙΚΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ ΣΤΕΡΕΟ-ΧΗΜΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Το νερό είναι ανόργανη χηµική ένωση και συναντάται σε όλα τα τµήµατα της ΒΙΟΣΦΑΙΡΑΣ (Ατµόσφαιρα, Υδρόσφαιρα και Λιθόσφαιρα) και µε τις τρεις µορφές της ύλης: στερεή, υγρή και αέρια. Στην αρχαιότητα το νερό θεωρούνταν στοιχείο, αργότερα ανακαλύφθηκε ότι είναι η χηµική ένωση υδρογόνου και οξυγόνου. Το µόριο του νερού είναι ασύµµετρο και το ηλεκτρικό του φορτίο ασταθές. Ανάµεσα στα άτοµα οξυγόνου και υδρογόνου σχηµατίζεται απλός οµοιοπολικός δεσµός (κάθε άτοµο προσφέρει ένα ηλεκτρόνιο, σχηµατίζοντας ένα κοινό ζεύγος ηλεκτρονίων). Το άτοµο του οξυγόνου έλκει περισσότερο το ζεύγος ηλεκτρονίων από το άτοµο υδρογόνου και έτσι ο δεσµός H- O και κατ' επέκταση τα µόρια του νερού σχηµατίζουν ηλεκτρικά δίπολα. Η έλξη που αναπτύσσεται ανάµεσα στα δίπολα µόρια του νερού (δεσµός υδρογόνου) είναι η αιτία που το νερό είναι υγρό σε θερµοκρασία δωµατίου (20 ο C) σε αντίθεση µε άλλες χηµικές ενώσεις όπως το υδρόθειο, που στην ίδια θερµοκρασία είναι αέριες. Αύξηση της θερµοκρασίας προκαλεί εξασθένηση των παραπάνω δεσµών. Το σηµεία τήξης (0 ο C) και ζέσεως (100 o C) σε σχέση µε τα υδρογονίδια άλλων στοιχείων, είναι πολύ αυξηµένα. Αν 21

22 δεν υπήρχαν οι δεσµοί υδρογόνου το σηµείο ζέσεως του νερού θα ήταν µικρότερο από 100 ο C. Λόγω πολικότητας, τα µόρια του νερού µπορούν εύκολα να εισχωρούν ανάµεσα σε άτοµα άλλων µορίων, γεγονός που καθιστά το νερό "παγκόσµιο διαλύτη". Το νερό διαλύει µικρές τουλάχιστον ποσότητες όλων σχεδόν των ουσιών. Η µεγάλη διαλυτική ικανότητα του νερού συνδέεται µε τη διαβρωτική του ιδιότητα άρα το νερό διαβρώνει το υπόστρωµα ροής του και εµπλουτίζεται µε φερτά υλικά. Ωστόσο το φαινόµενο της διάβρωσης δεν οφείλεται αποκλειστικά στη διαλυτική ικανότητα του νερού. Τόσο το νερό της βροχής όσο και τα επιφανειακά και υπόγεια νερά, δεν είναι ποτέ απόλυτα καθαρά. Κατά τη διαδροµή τους στον υδρολογικό κύκλο εµπλουτίζονται µε βιοµηχανικούς αέριους και αστικούς ρύπους (διοξείδιο του άνθρακα, οξείδια του αζώτου κ.ά.), µε οργανικές ενώσεις από εκτάσεις της ξηράς, µε ενώσεις αζώτου και θείου από τις βιοµηχανικές δραστηριότητες και τις γεωργικές εφαρµογές, µε άλατα όπως το όξινο ανθρακικό ασβέστιο, το χλωριούχο µαγνήσιο, το θειικό ασβέστιο κ.ά. Οι παραπάνω προσµίξεις εντείνουν τη διαβρωτική ικανότητα του νερού. Αν το νερό δεν παρουσίαζε την παραπάνω ιδιαιτερότητα, τα παγωµένα στρώµατα της επιφάνειας θα βυθίζονταν και τα νέα επιφανειακά στρώµατα θα πάγωναν και θα βυθίζονταν επίσης. Σύντοµα όλη η υδάτινη έκταση θα αποτελούσε ένα συµπαγές στρώµα πάγου όπου καµιά µορφή ζωής δεν θα µπορούσε να επιβιώσει. (3-5) Το νερό χαρακτηρίζεται επίσης από µεγάλη θερµοχωρητικότητα, οι µεταβολές δηλαδή στη θερµοκρασία του συντελούνται µε σχετικά αργούς ρυθµούς. Η παραπάνω ιδιότητα του νερού οφείλεται στην υψηλή ειδική του θερµότητα (για να ανέβει η θερµοκρασία 1g νερού κατά 1 ο C απαιτείται 1cal). Συνεπώς στο νερό αποθηκεύονται τεράστια ποσά θερµότητας σε σχέση µε τα περισσότερα γνωστά υλικά χωρίς να αυξάνεται σηµαντικά η θερµοκρασία του. Βέβαια η θερµοκρασία του νερού µειώνεται και λόγω εξάτµισης, ακριβώς γι' αυτό όλες υδατοσυλλογές λειτουργούν σαν τεράστιοι θερµοσυσσωρευτές, απορροφούν δηλαδή θερµότητα όταν η θερµοκρασία της ατµόσφαιρας είναι υψηλή και αποδίδουν θερµότητα στην ατµόσφαιρα όταν ο καιρός είναι ψυχρός. Τέλος, το νερό έχει µεγάλη θερµότητα εξαέρωσης (540cal/g) έτσι λοιπόν, για την εξάτµιση µιας µικρής ποσότητας νερού απαιτείται µεγάλη ποσότητα θερµότητας. Το γεγονός αυτό, έχει µεγάλη σηµασία για τους ζωντανούς οργανισµούς αλλά και για τα 22

23 οικοσυστήµατα γενικότερα για παράδειγµα οι οργανισµοί µπορούν να αποβάλλουν µέσω εφίδρωσης µεγάλες ποσότητες θερµότητας µε περιορισµένες απώλειες νερού. (6) ΟΡΓΑΝΟΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ. Παράµετροι Έκφραση των αποτελεσµάτων Ενδεικτικό επίπεδο Ανώτατη παραδεκτή συγκέντρ. Παρατηρήσεις 1 Χρώµα mg/l κλίµακα Pt/Co Θολερότητα mg/l SiO µονάδες Jackson 0,4 4 Ενδεικτικό επίπεδο µέτρησης διαύγειας υπολογιζόµενη σε µέτρα: 6 m. Ανώτατη παραδεκτή συγκέντ: 2 m Οσµή 3 4 Γεύση 2 µέχρι 12 ο C Να γίνει συσχέτιση µε Ποσοστό 0 τις δοκιµασίες γεύσεως. διαλύσεως 3 µέχρι 25 ο C Ποσοστό 0 2 µέχρι 12 ο C διαλύσεως 3 µέχρι 25 ο C Να γίνει συσχέτιση µε τις δοκιµασίες οσµής. Πίνακας 2: Τιµές και µονάδες µέτρησης βασιζόµενες στην οδηγία αριθ. 71/354/ΕΟΚ όπως τροποποιήθηκε τελευταία. (8) Χρώµα Ο όρος χρώµα χρησιµοποιείται για να δηλώσει το πραγµατικό χρώµα ενός δείγµατος νερού, µετά την αποµάκρυνση θολερότητας µε διήθηση η φυγοκέντρηση. Εάν υπάρχει είναι ανεπιθύµητο για το πόσιµο νερό και µπορεί να οφείλεται: στην παρουσία διαλυµένων χρωστικών ουσιών, απόβλητα βιοµηχανιών, µεταλλοίοντα από διάβρωση των σωλήνων, αδιάλυτες αιωρούµενες ουσίες (άργιλος, άµµος, µικροοργανισµοί), του πλαγκτόν, η τύρφη. Επίσης µια έντονη βροχόπτωση µπορεί να φτάσει στο σύστηµα επικοινωνίας ύδρευσης ή της πηγής υδροληψίας µε επιφανειακά νερά και κατά την 23

24 έννοια αυτή είναι δυνατόν να σηµαίνει κατ αρχήν υγειονοµικό κίνδυνο. Η παρουσία χρώµατος στο νερό περιορίζει τις δυνατότητες χρήσης του, διότι δεν είναι αισθητικά αποδεκτό από τους καταναλωτές και πρέπει να εξεταστεί χηµικά για να αναζητηθεί η προέλευση του χρώµατος. Ο προσδιορισµός του χρώµατος µπορεί να επιτευχθεί είτε µε οπτική µέθοδο συγκρίνοντας το δείγµα µε πρότυπο χρωµατική κλίµακα, είτε φωτοµετρικά µε ειδικά φασµατοφωτόµετρο ή φωτόµετρα µε φίλτρα. Το χρώµα του νερού χρησιµοποιείται ως µέτρο της περιεκτικότητας χουµικών ουσιών σε αυτό. Ανωτάτη παραδεκτή τιµή του χρώµατος είναι 20 mg/l. Θολερότητα Θολερότητα είναι µια έκφραση της οπτικής ιδιότητας ενός δείγµατος νερού να σκεδάζει και να απορροφά το φως που διέρχεται από αυτό χωρίς να το µεταδίδει σε ευθεία γραµµή. Αποτελεί µια σηµαντική µέτρηση στην εξέταση των επιφανειακών και υπόγειων υδάτων γιατί η διαύγεια του νερού επηρεάζει τους υδρόβιους οργανισµούς και τις χρήσεις των νερών (πόση, βιοµηχανία, αναψυχή). Οφείλεται σε κολλοειδείς ανόργανες ή οργανικές ύλες που αιωρούνται όπως είναι ο πηλός, χώµα, φύκι, βακτηρία τα οποία µπορούν να καθιζάνουν και να δηµιουργούν προβλήµατα ακόµα και στις σωληνώσεις και δεξαµενές Αξίζει να σηµειωθεί ότι η κατανάλωση θολού νερού µπορεί να είναι επικίνδυνη για την ανθρώπινη υγεία και η απολύµανση του νερού δεν είναι αποτελεσµατική καθώς υπάρχει θολότητα γιατί πολοί παθογόνοι οργανισµοί εγκλωβίζονται στα σωµατίδια που αιωρούνται και προστατεύονται από το απολυµαντικό. Επίσης τα σωµατίδια µπορεί να απορροφήσουν επιβλαβείς οργανικές ή ανόργανες ουσίες (αµµωνία, νιτρώδη, νιτρικά, µαγγάνιο, σίδηρος, χαλκός). Γι αυτό η θολότητα χρησιµοποιείται ευρέως ως µέτρο της συγκέντρωσης των αιωρούµενων σωµατιδίων στο νερό και θεωρείται αντιπροσωπευτική παράµετρος για την µέτρηση της αποτελεσµατικότητας της επεξεργασίας του πόσιµου νερού. Σύµφωνα µε την ισχύουσα νοµοθεσία δεν πρέπει να υπερβαίνει την τιµή των 10 mg SιΟ2/l η της 4 µονάδες Jackson. 24

25 Οσµή και Γεύση Αποτέλεσαν εδώ και αιώνες εµπειρικά κριτήρια στα οποία στηριζόταν οι άνθρωποι για να αποφεύγουν τροφές και νερό που ήταν τοξικά επικίνδυνα για την υγεία τους. Σήµερα η οσµή αποτελεί ένα από τα χαρακτηριστικά που χρησιµοποιούνται για την ταξινόµηση των νερών σε κατηγορίες χρήσεως (πόση, αναψυχή, διαβίώση ψαριών κ.λ.π.) ανεξάρτητα από την συγκέντρωση και το είδος των ουσιών που την προκαλούν. Η δηµιουργία οσµής στα ύδατα προέρχεται συνήθως από οργανικές ή ανόργανες χηµικές ενώσεις φυσικής ή ανθρωπογενούς προέλευσης, σε διάλυση η εναιωρηση στο νερό. Οσµές φυσικής προέλευσης µπορεί να είναι όµοιες µε εκείνες που αναδίδονται από αιθέρια έλαια, ψάρια, µούχλες. Η παρουσία στο νερό των οργανικών ουσιών (πρωτόζωα ή προϊόντα αποσυνθεσής τους) µπορεί να προκαλεσούν οσµές όπως υδρόθειου, αµµωνίας ή µεθανίου. Τα βιοµηχανικά απόβλητα, τα επεξεργασµένα λύµατα ή µη είναι οι ρυπασµένες πηγές ανθρώπινης προέλευσης που αλλάζουν την οσµή ή την γευση του νερού προς κατανάλωση. Σηµειώνουµε ότι όλα τα νερά έχουν την ιδιαίτερη γεύση τους λόγω των διαλυµένων αλάτων και αέριων που περιέχουν (ασβέστιο, νάτριο, µαγνήσιο, οξυγόνο, διοξείδιο του άνθρακα) αλλά και το χλώριο που χρησιµοποιείται ως απολυµαντικό µέσο εάν δεν τηρούνται οι προδιαγραφές. Το πόσιµο νερό πρέπει να είναι άοσµο και άγευστο, επόµενος νερό µε έντονη οσµή και γεύση πιθανόν να είναι ρυπασµένο όποτε πρέπει να εξεταστεί για να βρεθεί αιτία και κυρίως όταν διαπιστώνεται απότοµη αλλαγή. Το όργανο που χρησιµοποιείται για τη µέτρηση της οσµής είναι η ανθρώπινη µύτη, αλλά υπάρχουν και συγκεκριµένες τεχνικές (ποσοτικές και ποιοτικές) που εφαρµόζονται. Η ποιοτική κατάταξη γίνεται µε βάση τις κατηγορίες αντιπροσωπευτικών ουσιών µε χαρακτηριστική οσµή όπως: κατηγορία οσµής φαρµάκων (π.χ. τα βιοµηχανικά απόβλητα, το χλώριο, τα απόβλητα διυλιστηρίων, το υδρόθειο, η αµµωνία), κατηγορία οσµής µούχλας (φυτά σε αποσύνθεση). Ποσοτικά η οσµή προσδιορίζεται µε τη µέθοδο των διαδοχικών αραιώσεων όπου το δείγµα αραιώνεται σταδιακά και κρατείται αυτό στο οποίο η οσµή είναι ελάχιστα αντιληπτή. Στο δείγµα αυτό η αραίωση χαρακτηρίζεται ως "κατώφλι οσµής". Η παραµετρική τιµή του πόσιµου νερού για να είναι αποδεκτό από τους καταναλωτές 25

26 σύµφωνα µε την νοµοθεσία θα πρέπει να µην έχει καµιά οσµή όταν αραιωθεί το δείγµα σε αναλογία 1:2 µε απεσταγµένο νερό στους 12 ο C ή σε αναλογία 1:3 σε θερµοκρασία 25 ο C. ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ(ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΗΝ ΦΥΣΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ). Παράµετροι Έκφραση των αποτελεσµάτων Ενδεικτικό επίπεδο Ανώτατη παραδεκτή συγκέντρωση Παρατηρήσεις 1 Θερµοκρασία o C Ph 6,5-8,5 9,5 3 Αγωγιµότητα µs cm-1έως 20 ο C Χλώριο mg/l Cl ? Το νερό να µην είναι δραστικό. Σε αντιστοιχία µε τη µεταλλικότητα των νερών. Πάνω από200mg/l, υπάρχει κίνδυνος να προκληθούν αρνητικές συνέπειες. 5 Θειικά mg/l SO Πυρίτιο mg/l SiO 2 7 Ασβέστιο mg/l Ca 100 εν έχει αρνητικές συνέπειες στη υγειά και δεν υπάρχει όριο. 8 Μαγνήσιο mg/l Mg ? 9 Νάτριο mg/l Na ? 10 Κάλιο mg/l Κ Αργίλιο mg/l Αl ,2 12 Ολική σκληρότητα mg/l.ca Ξηρό mg/l ύστερα

27 υπόλειµµα από ξήρανση στους 180 ο C 14 ιαλυµένο οξυγόνο % Ο 2 κορεσµού Τιµή κορεσµού > 75 % εκτός των υπογείων νερών. 15 Ελεύθερο CO2 Mg/l CO 2 Το νερό δεν πρέπει να είναι δραστικό. Πίνακας 3:. Φυσικοχηµικές παράµετροι σε σχέση µε την φυσική σύσταση του νερού (8) Θερµοκρασία Η θερµοκρασία είναι καθοριστικός παράγοντας στη λειτουργία του οικοσυστήµατος µιας υδάτινης πηγής επειδή επηρεάζει τη διαλυτότητα του οξυγόνου και άλλων συστατικών, το µεταβολισµό των υδρόβιων οργανισµών αλλά και τη διαδικασία διάσπασης των οργανικών ουσιών που υπάρχουν. Οι τιµές των βέλτιστων θερµοκρασιών για τους υδρόβιους φυτικούς και ζωικούς οργανισµούς ποικίλουν. Όσο η θερµοκρασία του νερού πλησιάζει τη βέλτιστη τιµή για κάποιους υδρόβιους οργανισµούς, τόσο οι οργανισµοί αυτοί γίνονται περισσότερο δραστήριοι, καταναλώνοντας περισσότερη τροφή και χρησιµοποιώντας περισσότερο οξυγόνο. Αναφέρεται ότι στα υδάτινα οικοσυστήµατα ένα µεγάλο µέρος της απορροφούµενης ηλιακής ακτινοβολίας µετατρέπεται σε θερµότητα αυξάνοντας τη θερµοκρασία του νερού. Ωστόσο συνεισφορά θερµότητας στο νερό, σε µικρότερα όµως µεγέθη, µπορεί να γίνει και από τον αέρα, το ίζηµα και τις γειτονικές χερσαίες εκτάσεις. Η ανάµιξη των νερών έχει σαν συνέπεια την κυκλοφορία των θρεπτικών στοιχείων που υπάρχουν (άλατα φωσφόρου, αζώτου και οργανικές ενώσεις) σε όλη τη µάζα του νερού, ενισχύοντας έτσι τον ευτροφισµό της υδάτινης πηγής αλλάζοντας το χρώµα της και επηρεάζοντας την οξυγόνωση των νερών του πυθµένα. Η θερµοκρασία αποτελεί απαραίτητη µέτρηση στη ελεγκτική παρακολούθηση ορισµένων χαρακτηριστικών του νερού, όπως σκληρότητα, αγωγιµότητα και αλκαλικότητα. Με ένα οποιοδήποτε καλό υδραργυρικό θερµόµετρο Κέλσιου µετράµε την θερµοκρασία του δείγµατος και βάσει των νέων προδιαγραφών θα πρέπει να κυµαίνεται µεταξύ των 7-12 ο C. 27

28 Ενεργός οξύτητα (ph) Η ενεργός οξύτητα εκφράζει τη συγκέντρωση των κατιόντων υδρογόνου (υδρογονιόντων) ενός δείγµατος. Το ph ενός δείγµατος ισούται µε την αρνητική λογαριθµική συγκέντρωση των ιόντων υδρογόνου στο δείγµα (-log[h+]) ή αλλιώς είναι η αρνητική δύναµη στην οποία πρέπει να υψωθεί ο αριθµός 10 για να λήθη η συγκέντρωση ιόντων υδρογόνου, εκφρασµένη σε γραµµάρια η γραµµοιοντα ανά λίτρο διαλύµατος. Το καθαρό νερό είναι ελάχιστα ιονισµένο και σε κατάσταση ισορροπίας η συγκέντρωση υδρογονιόντων και υδροξύλιοντων διέπεται από τη σχέση: [H+][OH-]=10-14, στους 25 0 C και [H+]=[OH-]=10-7 όπου [Η+]=συγκέντρωση υδρογονιοντων σε moles/l [OH-]=συγκέντρωση υδροξιλιωντων σε moles/l Η κλίµακα µέτρησης του ph είναι από 0 ως 14. Η τιµή 7 αντιστοιχεί σε ουδέτερα δείγµατα. Τιµές µικρότερες του 7 υποδεικνύουν υπεροχή υδρογονιόντων (οξύτητα) στο δείγµα, ενώ τιµές µεγαλύτερες από 7 αντιστοιχούν σε αλκαλικά δείγµατα (υπεροχή υδροξυλιόντων). Σηµαντικές και σχετικά µόνιµες µεταβολές στο ph παρατηρούνται συνήθως κάτω από την επίδραση εξωγενών παραγόντων. Χαµηλές τιµές του ph οφείλονται συχνά στην εισαγωγή οξέων στα επιφανειακά νερά (πχ.όξινη βροχή, αστικά και βιοµηχανικά απόβλητα κ.ά.). Αλκαλικές τιµές ph συναντάµε σε περιπτώσεις έντονης φωτοσυνθετικής δραστηριότητας όπως είναι ο ευτροφισµός (κατά τη φωτοσύνθεση, το φυτοπλαγκτόν µειώνει τη συγκέντρωση του CO2 του νερού), σε περιπτώσεις ρύπανσης του νερού µε αλκαλικές ουσίες (απορρυπαντικά κ.ά. από αστικά και βιοµηχανικά απόβλητα) και σε αυξηµένες συγκεντρώσεις ασβεστίου, νατρίου και µαγνησίου. Η µέτρηση του ph είναι µία από τις σηµαντικότερες µετρήσεις κατά την αξιολόγηση της ποιότητας του νερού ενός οικοσυστήµατος. Το ph µπορεί να µετρηθεί ηλεκτροµετρκά (πεχάµετρο), χρωµατοµετρικά (χρησιµοποίηση δεικτών που αλλάζουν χρώµα σε διαφορετικές τιµές ph), µε χρήση φασµατοφωτόµετρου κ.ά. Το σύνολο των βιοχηµικών αντιδράσεων στο εσωτερικό των κυττάρων πραγµατοποιείται σε ουδέτερο ph. Όξινα ή αλκαλικά περιβάλλοντα δυσχεραίνουν την πορεία των παραπάνω αντιδράσεων ή αναστέλλουν την πραγµατοποίησή τους. 28

29 Τα περισσότερα νερά στη φύση έχουν τιµές ph που κυµαίνονται µεταξύ των 4-9 µονάδων, εποµένως για να µην επηρεάζεται η διαβρωτικότητα του νερού που προορίζεται για κατανάλωση έχει ορισθεί µια παραµετρική τιµή για την ενεργό οξύτητα και είναι: 6,5 < 8,5. Ηλεκτρική αγωγιµότητα Η ηλεκτρική αγωγιµότητα του νερού αναφέρεται στην ικανότητά του να µεταφέρει, να άγει ηλεκτρικά φορτία. Η ικανότητα αυτή εξαρτάται από την παρουσία ιόντων, από τη συγκέντρωσή τους, την ευκινησία, το σθένος και τη θερµοκρασία. Οι τιµές της αγωγιµότητας είναι ενδεικτικές για την ποιότητα του νερού. Απόβλητα και ρύποι τροποποιούν την αγωγιµότητα, ειδικότερα αν οι ρύποι περιλαµβάνουν ιόντα όπως ανθρακικά, θειικά, χλωρίου, µαγνησίου, νατρίου, καλίου και φωσφόρου. Απότοµη αύξηση της αγωγιµότητας µιας πηγής νερού αποτελεί ένδειξη ρύπανσης. Η αύξηση της αγωγιµότητας συνδέεται µε την ενηλικίωση (παλαίωση) µιας υδάτινης µάζας εξαιτίας της αύξησης των θρεπτικών συστατικών της (ευτροφισµός). Όσο µεγαλύτερη είναι η αγωγιµότητα στα γλυκά νερά τόσο µεγαλύτερη είναι η βιολογική παραγωγικότητα µέσα σε αυτά. Συνήθως στα φυσικά γλυκά νερά (πόσιµα) ηλεκτρική αγωγιµότητα κυµαίνεται από 50~1500 µs/cm (µονάδα µέτρησης της αγωγιµότητας είναι το mho/cm, δηλαδή 1mS/m=10mho/cm). Αύξηση της θερµοκρασίας επηρεάζει θετικά την τιµή της ηλεκτρικής αγωγιµότητας. Αυτό συµβαίνει επειδή η αύξηση της θερµοκρασίας επιταχύνει τη διάσταση των ηλεκτρολυτών (υδατικά διαλύµατα οξέων, βάσεων,αλάτων). Για να είναι συγκρίσιµα τα αποτελέσµατα, ανεξάρτητα από την εποχή και το βάθος που γίνεται η µέτρηση, είναι καλό η τιµή της αγωγιµότητας να ανάγεται σε θερµοκρασία 25 ο C. Ολική σκληρότητα Η σκληρότητα του νερού είναι µια χαρακτηριστική ιδιότητα του η οποία εκφράζει το σύνολο των διαλυµένων αλάτων ασβεστίου και µαγνησίου. ιακρίνεται σε: ανθρακική (παροδική) σκληρότητα που οφείλεται στα όξινα ανθρακικά (διττανθρακικά) άλατα και 29

30 µή ανθρακική (µόνιµη) σκληρότητα που οφείλεται στα υπόλοιπα άλατα (χλωριούχα, θειικά, νιτρικά, ανθρακικά). Μεγάλες τιµές σκληρότητας δεν αποτελούν κίνδυνο για την υγεία αντιθέτως έχει βρεθεί σηµαντική συσχέτιση µεταξύ αυξηµένης σκληρότητας και µείωσης των καρδιακών παθήσεων. Επίσης η σκληρότητα είναι επιθυµητή στην ζυθοποιία και αρτοποιία διότι βοηθάει την ενζυµατική δράση. Το νερό που δεν έχει υποστεί κατεργασία αποσκληρύνσεως επιδρά αρνητικά στη γεύση στο βράσιµο των τροφίµων, εµποδίζει την απορρυπαντική δράση σαπουνιού και δηµιουργεί επικαθήµατα στις σωληνώσεις και στις ηλιακές συσκευές. Βέβαια σε ορισµένες βιοµηχανίες (βυρσοδεψία, βαφεία, χηµικών και φαρµακευτικών προϊόντων) το σκληρό νερό είναι επιζήµιο στην κατεργασία και στο τελικό προϊον. Νερό µε σκληρότητα µέχρι και 500mg/l CaCO 3 µπορεί να χρησιµοποιηθεί για πόσιµο αλλά οι πιο καλές τιµές είναι µεταξύ 80 και 150mg/l CaCΟ 3 Γαλλικός βαθµός Αγγλικός βαθµός Γερµανικός βαθµός mg Ca Milimoles Ca Γαλλικός βαθµός ( ο f H) Αγγλικός βαθµός ( o e H) Γερµανικός βαθµός ( o d H) mg Ca Milimoles Ca ,08 1 Πίνακας 4: Αντιστοιχίες των διάφορων µονάδων µετρήσεως της σκληρότητας του πόσιµου ύδατος (σύµφωνα µε τις διατάξεις Ε.Ε) (8) Το νερό χαρακτηρίζεται σύµφωνα µε την κλίµακα γερµανικών βαθµών ως : Από 0-4 ο dh το νερό χαρακτηρίζεται πολύ µαλακό Από 4-8 ο dh το νερό χαρακτηρίζεται µαλακό 30

31 Από 8-12 ο dh το νερό χαρακτηρίζεται µέσο σκληρό Από ο dh το νερό χαρακτηρίζεται αρκετά σκληρό Από ο dh το νερό χαρακτηρίζεται σκληρό Όπου σκληρότητα > 30 ο dh το νερό χαρακτηρίζεται πολύ σκληρό ιαλυµένο οξυγόνο Το µεγαλύτερο ποσοστό του οξυγόνου που υπάρχει στον αέρα και στο νερό σχηµατίστηκε στο πέρασµα των γεωλογικών αιώνων από αυτότροφους οργανισµούς µέσω της φωτοσύνθεσης. Ο εµπλουτισµός ενός υδάτινου οικοσύστηµατος µε οξυγόνο γίνεται µέσω: διάχυσης του ατµοσφαιρικού οξυγόνου στο νερό και της φωτοσυνθετικής παραγωγής οξυγόνου από τα ανώτερα υδρόβια φυτά. Η συγκέντρωση του διαλυµένου οξυγόνου στο νερό αποτελεί αναµφισβήτητο δεικτη της κατάστασης και της βιωσιµότητας του οικοσυστήµατος. Η ανάπτυξη των περισσότερων µορφών ζωής (ζωικών, φυτικών, µυκήτων, πρώτιστων και βακτηριών ) προϋποθέτει την παρουσία οξυγόνου. Με λίγα λόγια το διαλυµένο οξυγόνο καθορίζει εάν οι βιολογικές και χηµικές διεργασίες που λαµβάνουν χώρα µέσα στα φυσικά νερά γίνονται σε αερόβιες ή αναερόβιες συνθήκες. Αυτό σηµαίνει ότι: σε αερόβιες συνθήκες η οξείδωση της οργανικής και ανόργανης ύλης γίνεται από ελεύθερο οξυγόνο ή αερόβιους µικροοργανισµούς και τα προϊόντα είναι άοσµα. ενώ σε αναερόβιες συνθήκες, η οξείδωση γίνεται από αναερόβιους µικροοργανισµούς µέσω της αναγωγής ορισµένων ενώσεων (SO 4, NO 3 ) και τα τελικά προϊόντα έχουν δυσάρεστη οσµή και τοξικές ιδιότητες (H 2 S, NH 3 ). Λόγω του ότι στα φυσικά νερά υπάρχουν και τα δυο είδη µικροοργανισµών, είναι ιδιαίτερα σηµαντικό να επικρατούν αερόβιες οξειδωτικές συνθήκες που να ευνοούν την ανάπτυξη των αερόβιων και όχι των αναερόβιων οργανισµών. Όταν εξαιτίας φυσικών ή ανθρώπινων δραστηριοτήτων εισέλθει άφθονο θρεπτικό υλικό (φυσική βλάστηση, αστικά λύµατα, γεωργο-κτηνοτροφικά, βιοµηχανικά απόβλητα, λιπάσµατα, φυτοφάρµακα) το όποιο ρυπαίνει την υδάτινη πηγή και µειώνει το διαλυµένο 31

32 οξυγόνο, συγχρόνως ευνοείται η υπερβολική ανάπτυξη µικροοργανισµών µε αποτέλεσµα να διαταράσσεται η ισορροπία ανάµεσα στην παραγωγή και την κατανάλωση του οξυγόνου άρα εµποδίζονται οι διαδικασίες της αναπνοής και της φωτοσύνθεσης. Αναφέρεται ότι η διαλυτότητα του οξυγόνου εξαρτάται από την θερµοκρασία του νερού, την µερική πίεση του οξυγόνου στη ατµόσφαιρα καθώς και από την περιεκτικότητα του νερού σε άλατα. Έτσι το ψυχρό και γλυκό νερό χρειάζεται περισσότερο οξυγόνο για να κορεσθεί, από ότι το θερµό και αλµυρό. Επίπεδα 5 η 6 ppm είναι συνήθως τα χαµηλότερα όρια για την ανάπτυξη και τις δραστηριότητες των υδρόβιων οργανισµών. Βιοχηµική αποδοµηση B.O.D (Biochemical Oxygen Demand). Το οργανικό φορτίο που βρίσκεται σε ένα φυσικό υδάτινο οικοσύστηµα µαζί µε ορισµένα ανόργανα συστατικά, αποτελεί κατάλληλο θρεπτικό υλικό για µια ποικιλία µικροοργανισµών. Οι µικροοργανισµοί αυτοί για να εξασφαλίσουν την ενέργεια που τους χρειάζεται, αφοµοιώνουν τις οργανικές αυτές ουσίες µε έναν πολύπλοκο µηχανισµό. Ο µηχανισµός αυτός καταλήγει τελικά στη διάσπαση των οργανικών ουσιών και στη µετατροπή τους στην πιο σταθερή µορφή που είναι ανόργανα άλατα, ενώ ταυτόχρονα εκλύονται διάφορα αέρια. Η αποικοδόµηση είναι αερόβια όταν υπάρχει διαλυµένο στο νερό οξυγόνο και γίνεται από αερόβιους µικροοργανισµούς µε τελικά προϊόντα ΝΟ 3, CO 2, SO 3, SO 4, H 2 O και αναερόβια όταν δεν υπάρχει διαλυµένο ελεύθερο οξυγόνο και γίνεται από αναερόβιους οργανισµούς µε τελικά προϊόντα Η 2 S, NH 3, CH 4, που είναι δύσοσµα, τοξικά κι εκρηκτικά κι επηρεάζουν την υγεία φυτών και ζώων. Γι' αυτό µας ενδιαφέρει να επικρατούν στο περιβάλλον αερόβιες συνθήκες αποδόµησης. Το οξυγόνο που χρειάζεται για τη βιοχηµική αποδοµηση των οργανικών ουσιών του υδάτινου περιβάλλοντος αποδέκτη από τους αερόβιους µικροοργανισµούς ονοµάζεται βιοχηµικά απαιτούµενο οξυγόνο (Biochemical Oxygen Demand). Το βιοχηµικά απαιτούµενο οξυγόνο αποτελεί σήµερα µια σηµαντική παράµετρο όσον αφορά την ποιότητα του νερού. Αποτελεί ένδειξη για το βαθµό της οργανικής ρύπανσης που προκαλεί το αποσυντιθέµενο οργανικό υλικό. Το Β.Ο.D. µετρά το ποσό του οξυγόνου που καταναλώνουν οι µικροοργανισµοί όχι µόνο για την αποικοδόµηση µιας ρυπαντικής ουσίας αλλά όλου του υπάρχοντος οργανικού υλικού. Επειδή η αποσύνθεση του 32

33 οργανικού αυτού υλικού απαιτεί οξυγόνο, η µέτρηση του Β.Ο.D. µας διευκολύνει να εκτιµήσουµε τα επίπεδα της ρύπανσης. Τα ρυπασµένα νερά αυτοκαθαρίζονται βιολογικά µε τους αερόβιους αποικοδοµητές δηλαδή τα βακτήρια χρησιµοποιώντας το διαλυµένο οξυγόνο. Β.Ο.D 20mg/l σηµαίνει ότι 20mg οξυγόνου καταναλώνονται σε ένα λίτρο ακάθαρτων νερών σε 5 ηµέρες και στους 20 ο C. Ο χρόνος των 5 ηµερών είναι συµβατικός και χρησιµοποιείται διεθνώς γιατί µετρήθηκε ότι οι οργανικές ουσίες που υπάρχουν στα αστικά λύµατα διασπώνται κατά 70-80% µέσα σε 5 ηµέρες. Υδάτινες περιοχές µε µικρή επιβάρυνση από τον άνθρωπο έχουν γενικά Β.Ο.D. > 2mg/l ενώ όταν είναι πάνω από 5mg/l θα πρέπει να αναζητηθεί η πηγή ρύπανσης. Υποστηρίζεται ότι ο προσδιορισµός του Β.Ο.D. είναι σηµαντικότερος ακόµη και από τον προσδιορισµό του διαλυµένου οξυγόνου επειδή, µειωµένη κατανάλωση οξυγόνου µπορεί να σηµαίνει ότι το νερό είναι απαλλαγµένο από µεγάλο αριθµό µικροοργανισµών ή ότι οι υπάρχοντες µικροοργανισµοί δεν "ενδιαφέρονται" για τη διάσπαση της οργανικής ύλης ή ακόµα ότι ένας µεγάλος αριθµός µικροοργανισµών από εκείνους που αρχικά υπήρχαν έχει αποβιώσει. ιαλυτότητα διοξειδίου του άνθρακα Ανθρακικά Το διοξείδιο του άνθρακα κατά τη διάλυση του στο νερό δρα σαν οξύ λόγω της - διασπασής του προς HCO 3 και CO 2-3. Ένα σηµαντικό τµήµα του προέρχεται από την αποσύνθεση της οργανικής ύλης από βακτήρια κατά την µεταβολική διεργασία µέσα στο νερό και άλλη µικρή ποσότητα εµπεριέχεται στον ξηρό ατµοσφαιρικό αέρα. Είναι γνωστό ότι το CO 2 διαλύεται από την ατµόσφαιρα και στη συνέχεια αντιδρά µε το νερό αλλά µόνο ένα µικρό τµήµα του διαλυµένου διοξειδίου του άνθρακα εµφανίζεται σαν ανθρακικό οξύ (H 2 CO 3 ) το οποίο διίσταται τάχιστα. Παρατηρείται και συµπεραίνεται ότι στα νερά µε τιµές ph χαµηλότερες από 6 το κυριότερο συστατικό είναι το H 2 CO 3 άρα το νερό είναι όξινο, ενώ στα περισσότερα φυσικά νερά που συνήθως έχουν ph 7-8,5 η επικρατέστερη µορφή είναι HCO 3. Όποτε η παρουσία του ελευθέρου διοξειδίου του άνθρακα στα καταναλωτικά νερά πάνω από τα επιτρεπτά όρια (10ml/L) προκαλεί διάβρωση των µέταλλων για αυτό και ο προσδιορισµός του είναι απαραίτητος, ίδιως όταν τα νερά προορίζονται για βιοµηχανικοί χρήση. Η ογκοµετρηση του γίνεται είτε άµεσα, µε διάλυµα υδροξειδίου του νατρίου είτε έµµεσα µε νοµογραφήµατα που 33

ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ - 12/05/2001. Στοιχεία της Γενικής Γραµµατείας Ισότητας από τα Κέντρα Υποδοχής. Πρωταθλητές οι µορφωµένοι στις κακοποιήσεις γυναικών

ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ - 12/05/2001. Στοιχεία της Γενικής Γραµµατείας Ισότητας από τα Κέντρα Υποδοχής. Πρωταθλητές οι µορφωµένοι στις κακοποιήσεις γυναικών ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ - 12/05/2001 Στοιχεία της Γενικής Γραµµατείας Ισότητας από τα Κέντρα Υποδοχής Πρωταθλητές οι µορφωµένοι στις κακοποιήσεις γυναικών Της ΜΑΙΡΗΣ ΠΙΝΗ Ξεκίνησαν τη ζωή τους γεµάτες όνειρα. Ήθελαν

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΙΣΜΟΣ: Μεταλλευτική είναι η ανθρώπινη

ΟΡΙΣΜΟΣ: Μεταλλευτική είναι η ανθρώπινη ΟΡΙΣΜΟΣ: Μεταλλευτική είναι η ανθρώπινη δραστηριότητα της εξόρυξης ορυκτών και πετρωμάτων για χρήση στην οικοδομή, την εξαγωγή μετάλλων και την παραγωγή αντικειμένων γενικότερα. Η μεταλλευτική είναι μία

Διαβάστε περισσότερα

2014 www.akel.org.cy

2014 www.akel.org.cy 2014 www.akel.org.cy Στις Ευρωεκλογές στις 25 του Μάη Ψηφίζουµε ΑΚΕΛ Αριστερά Νέες υνάµεις ύναµη Αντίστασης Αξιοπρέπειας Προοπτικής Στις 25 του Μάη στις Ευρωεκλογές η παρουσία όλων στις κάλπες επιβάλλεται.

Διαβάστε περισσότερα

Έκθεση της Επιτροπής Κοινωνικής Πρόνοιας της Βουλής των Γερόντων για το. θέµα «Η οικονοµική κρίση, εξάλειψη της φτώχειας και κοινωνικός.

Έκθεση της Επιτροπής Κοινωνικής Πρόνοιας της Βουλής των Γερόντων για το. θέµα «Η οικονοµική κρίση, εξάλειψη της φτώχειας και κοινωνικός. Έκθεση της Επιτροπής Κοινωνικής Πρόνοιας της Βουλής των Γερόντων για το θέµα «Η οικονοµική κρίση, εξάλειψη της φτώχειας και κοινωνικός αποκλεισµός» Παρόντες: Αντώνης Πρωτοπαπάς, πρόεδρος Χριστόφορος Στυλιανού

Διαβάστε περισσότερα

KATATAΞH APΘPΩN. 6. Αρχές της προσφοράς και προμήθειας, ανθρώπινων ιστών και/ ή κυττάρων

KATATAΞH APΘPΩN. 6. Αρχές της προσφοράς και προμήθειας, ανθρώπινων ιστών και/ ή κυττάρων Ο ΠΕΡΙ ΠΡΟΤΥΠΩΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ (ΔΩΡΕΑ, ΠΡΟΜΗΘΕΙΑ, ΕΛΕΓΧΟΣ, ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ, ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ, ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΝΟΜΗ) ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΙΣΤΩΝ, ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 2007 ---------------------------------

Διαβάστε περισσότερα

Επιµορφωτικό Πρόγραµµα Ο.ΜΕ.. 21 22 Ιανουαρίου 2006 Ν Α Υ Π Λ Ι Ο «Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΣΤΙΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΑΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ - Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥ ΙΑΛΟΓΟΥ»

Επιµορφωτικό Πρόγραµµα Ο.ΜΕ.. 21 22 Ιανουαρίου 2006 Ν Α Υ Π Λ Ι Ο «Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΣΤΙΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΑΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ - Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥ ΙΑΛΟΓΟΥ» ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗΣ & ΙΑΙΤΗΣΙΑΣ Ε ΡΑ: Πλατεία Βικτωρίας 7, Αθήνα 10434 210 88 14 922 210 88 15 393 info@omed.gr ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ: Πολυτεχνείου 21, Θεσσαλονίκη 54626 2310 517 128 2310 517 119 Επιµορφωτικό Πρόγραµµα

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΤΙ Η ΡΩΣΙΑ ΕΝ ΕΙΝΑΙ ΣΟΣΙΑΛΙΣΤΙΚΗ

ΓΙΑΤΙ Η ΡΩΣΙΑ ΕΝ ΕΙΝΑΙ ΣΟΣΙΑΛΙΣΤΙΚΗ ΓΙΑΤΙ Η ΡΩΣΙΑ ΕΝ ΕΙΝΑΙ ΣΟΣΙΑΛΙΣΤΙΚΗ Ι. Ο ρωσικός καπιταλισµός Χτυπητές κοινωνικές διαφορές, µισθολογικές ανισότητες, προνόµια ανάλογα µε το είδος δουλειάς και καταµερισµός εργασίας που καταδικάζει τους

Διαβάστε περισσότερα

Οµιλητής: Κ. Μίχος Συντελεστές:. Μπάτζιος,. άβαρης

Οµιλητής: Κ. Μίχος Συντελεστές:. Μπάτζιος,. άβαρης 1 η Επιστηµονική συνάντηση για τις Τοπικές Ποικιλίες στην Ελλάδα Πολλαπλασιαστικό υλικό τοπικών ποικιλιών: Υφιστάµενη κατάσταση και προοπτικές για την επίσηµη καταγραφή, παραγωγή και εµπορία τους Οµιλητής:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ. Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ. Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ Βρυξέλλες, 29.10.2009 COM(2009) 583 τελικό Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ µε την οποία επιτρέπεται στη ηµοκρατία της Αυστρίας να εφαρµόσει µέτρο παρέκκλισης από το άρθρο

Διαβάστε περισσότερα

Έχοντας υπόψη: τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 175 παράγραφος 1, την πρόταση της Επιτροπής ( 1 ),

Έχοντας υπόψη: τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 175 παράγραφος 1, την πρόταση της Επιτροπής ( 1 ), L 197/30 EL Επίσηµη Εφηµερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 21.7.2001 Ο ΗΓΙΑ 2001/42/ΕΚ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 27ης Ιουνίου 2001 σχετικά µε την εκτίµηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων

Διαβάστε περισσότερα

Ι Α Κ Η Ρ Υ Ξ Η Ο ΗΜΑΡΧΟΣ ΚΟΜΟΤΗΝΗΣ Σε εκτέλεση της αριθ. 267 / 2013 Απόφασης της Οικονοµικής Επιτροπής. 11 η Φεβρουαρίου 2014, ηµέρα της εβδοµάδας

Ι Α Κ Η Ρ Υ Ξ Η Ο ΗΜΑΡΧΟΣ ΚΟΜΟΤΗΝΗΣ Σε εκτέλεση της αριθ. 267 / 2013 Απόφασης της Οικονοµικής Επιτροπής. 11 η Φεβρουαρίου 2014, ηµέρα της εβδοµάδας ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΗΜΟΣ ΚΟΜΟΤΗΝΗΣ /ΝΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΣΟ ΩΝ-ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΣ ΑΡΙΘΜ. ΠΡΩΤ.: 4910 Ι Α Κ Η Ρ Υ Ξ Η Ο ΗΜΑΡΧΟΣ ΚΟΜΟΤΗΝΗΣ Σε εκτέλεση της αριθ. 267 / 2013 Απόφασης της Οικονοµικής Επιτροπής

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ. 3.1 Εισαγωγή

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ. 3.1 Εισαγωγή ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ 3.1 Εισαγωγή Η Ελληνική Προεδρία πραγµατοποιείται σε µια κρίσιµη, για την Ευρωπαϊκή Ένωση, περίοδο. Μια Ένωση που προετοιµάζει την µεγαλύτερη διεύρυνση στην

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ 2014

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ 2014 2014 Α1. Ο δοκιµιογράφος αναφέρεται στην έννοια του ανθρωπισµού. Αρχικά, παραδίδει τον ορισµό της έννοιας επιχειρώντας και µια διαχρονική προσέγγιση του όρου. Στη συνέχεια, περιγράφει τις ιδιότητες του

Διαβάστε περισσότερα

στο σχέδιο νόµου «Κώδικας Μετανάστευσης και Κοινωνικής

στο σχέδιο νόµου «Κώδικας Μετανάστευσης και Κοινωνικής ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ στο σχέδιο νόµου «Κώδικας Μετανάστευσης και Κοινωνικής Ένταξης» Προς τη Βουλή των Ελλήνων Με το προτεινόµενο σχέδιο νόµου εισάγεται για πρώτη φορά στην ελληνική έννοµη τάξη «Κώδικας

Διαβάστε περισσότερα

Αντωνία Αθανασοπούλου

Αντωνία Αθανασοπούλου Πίνακας 1. Μέθοδοι αντιµετώπισης της διάβρωσης (ορύγµατα) Λοφίσκος στην κορυφή του ορύγµατος Ανάχωµα παροχέτευσης Αναβαθµοί Αγωγοί στράγγισης Σπορά / Κάλυψη µε άχυρα Χλοοτάπητας Προσωρινή κάλυψη Οδοντωτή

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΚΕΛΟΣ. Κάθε χωριό και περιφέρεια με τη νέα ΚΑΠ ΚΑΠ 2014 2020 Β3/25. Ελαστική προσαρµογή

ΦΑΚΕΛΟΣ. Κάθε χωριό και περιφέρεια με τη νέα ΚΑΠ ΚΑΠ 2014 2020 Β3/25. Ελαστική προσαρµογή Σε νέο σχέδιο «Καποδίστριας» για τη γεωργία οδηγούν οι αποφάσεις του Λουξεμβούργου 25 Β3/25 Κάθε χωριό και περιφέρεια με τη νέα ΚΑΠ Ακόµη και το ελάχιστο όριο περιφερειοποίησης 40% την 1η Ιανουαρίου του

Διαβάστε περισσότερα

Αρωματικά φυτά της Ελλάδας

Αρωματικά φυτά της Ελλάδας Αρωματικά φυτά της Ελλάδας 1. ΣΤΟΧΟΙ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Να ενημερωθούμε περί των αρωματικών φυτών της Ελλάδας. Να μάθουμε για τις θεραπευτικές τους ιδιότητες. Να μάθουμε τις τοποθεσίες που βρίσκονται. Να μάθουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΥΗΕ - Ιλαρίωνα: Τα σηµαντικότερα γεωλογικά και γεωτεχνικά προβλήµατα που αντιµετώπισε η µελέτη και η κατασκευή µέχρι τώρα.

ΥΗΕ - Ιλαρίωνα: Τα σηµαντικότερα γεωλογικά και γεωτεχνικά προβλήµατα που αντιµετώπισε η µελέτη και η κατασκευή µέχρι τώρα. ΥΗΕ - Ιλαρίωνα: Τα σηµαντικότερα γεωλογικά και γεωτεχνικά προβλήµατα που αντιµετώπισε η µελέτη και η κατασκευή µέχρι τώρα. Κ. Καραπαντελάκης, Γ. Εµµανουηλίδης,, Β. Καραγιαννάκη Γεωλόγοι Μελετητές Χ. Μινόπετρος

Διαβάστε περισσότερα

Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. (Νομοθετικές πράξεις) ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ

Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. (Νομοθετικές πράξεις) ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ 9.10.2015 L 264/1 I (Νομοθετικές πράξεις) ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ ΑΠΟΦΑΣΗ (ΕΕ) 2015/1814 ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 6ης Οκτωβρίου 2015 σχετικά με τη θέσπιση και τη λειτουργία αποθεματικού για

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΕΠΑΝΑΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΧΩΡΟΥ ΤΟΥ ΧΑΝΙΟΥ ΤΟΥ ΙΜΠΡΑΗΜ ΚΩΔΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΖΟΜΕΝΟΥ: 12234

ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΕΠΑΝΑΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΧΩΡΟΥ ΤΟΥ ΧΑΝΙΟΥ ΤΟΥ ΙΜΠΡΑΗΜ ΚΩΔΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΖΟΜΕΝΟΥ: 12234 12234 Ένας δηµόσιος χώρος αποτελεί ένα κύτταρο στο δοµηµένο ιστό της πόλης. Δεν πρέπει µόνο να είναι ευδιάκριτος αλλά και να εντάσσεται πλήρως. Οφείλει να ανασυντάσσει την εικόνα της πόλης η οποία είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΝΑΙ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ - ΟΧΙ ΣΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΟΥ ΑΜΣΤΕΡΝΤΑΜ

ΝΑΙ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ - ΟΧΙ ΣΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΟΥ ΑΜΣΤΕΡΝΤΑΜ 3,4,5 Απριλίου 1998 ιαρκές Συνεδρίου του Συνασπισµού για τη Συνθήκη του Αµστερνταµ ΝΑΙ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ - ΟΧΙ ΣΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΟΥ ΑΜΣΤΕΡΝΤΑΜ Εισηγητής: Παναγιώτης Λαφαζάνης Α. ΟΙ ΝΕΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Αρµοδιότητες Αυτοτελούς Τµήµατος Δηµοτικής Αστυνοµίας

Αρµοδιότητες Αυτοτελούς Τµήµατος Δηµοτικής Αστυνοµίας Αρµοδιότητες Αυτοτελούς Τµήµατος Δηµοτικής Αστυνοµίας Το Αυτοτελές Τµήµα Δηµοτικής Αστυνοµίας είναι αρµόδιο για την αποτελεσµατική και αποδοτική άσκηση των αρµοδιοτήτων που έχουν θεσπισθεί µε το άρθρο

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΝΟΝΙΣΜΩΝ ΒΙΒΛΙΟ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΝΟΝΙΣΜΩΝ ΒΙΒΛΙΟ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΝΟΝΙΣΜΩΝ ΒΙΒΛΙΟ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Κεφάλαιο 1: ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΣ ΥΨΟΣ ΤΟΥ ΦΙΛΕ 1.1. Ύψος του φιλέ Κεφάλαιο 2: ΣΥΜΜΕΤΕΧΟΝΤΕΣ ΑΠΑΓΟΡΕΥΜΕΝΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΑ 2.1. Παίκτης µε τεχνητό πόδι

Διαβάστε περισσότερα

1. Τα Ιατρικά Έξοδα που µπορεί να καταβάλει η Επιτροπή Ασθενειών που προκαλούνται από Πνευµονοκονίαση:

1. Τα Ιατρικά Έξοδα που µπορεί να καταβάλει η Επιτροπή Ασθενειών που προκαλούνται από Πνευµονοκονίαση: Ιατρικά και Νοσοκοµειακά Έξοδα Οι Εργάτες που λαµβάνουν εβδοµαδιαίο επίδοµα αποζηµίωσης ίσως να δικαιούνται να πληρωθούν από την Επιτροπή Ασθενειών που προκαλούνται από Πνευµονοκονίαση (από εισπνοή σκόνης),

Διαβάστε περισσότερα

Παρασκευή 7 Μάιου 2004

Παρασκευή 7 Μάιου 2004 ΙΣΤΟΡΙΑ Οι έρευνες των αρχαιολόγων τεκµηρίωσαν την ύπαρξη ζωής και ανθρώπινης δραστηριότητας στο θεσσαλικό χώρο. Στην κοίτη του ποταµού βρέθηκαν απολιθωµένα οστά ελεφάντων, ιπποπόταµων, ρινόκερων, µεγάλων

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα βρίσκεται αυτή τη στιγµή στο πιο κρίσιµο σταυροδρόµι µετά τη µεταπολίτευση.

Η Ελλάδα βρίσκεται αυτή τη στιγµή στο πιο κρίσιµο σταυροδρόµι µετά τη µεταπολίτευση. Η οµιλία του προέδρου της ΚΟ του ΣΥΡΙΖΑ, Αλέξη Τσίπρα Συντρόφισσες και σύντροφοι, Επιτρέψτε µου να ξεκινήσω από µια θεµελιακή, κατά τη γνώµη µου, διαπίστωση: Η Ελλάδα βρίσκεται αυτή τη στιγµή στο πιο κρίσιµο

Διαβάστε περισσότερα

ενεργοί πολίτες για τη Μήλο οι θέσεις μας Υποψηφιότητα Αντώνη Καβαλιέρου δημοτικές εκλογές 2010 www.gia-tin-milo.net

ενεργοί πολίτες για τη Μήλο οι θέσεις μας Υποψηφιότητα Αντώνη Καβαλιέρου δημοτικές εκλογές 2010 www.gia-tin-milo.net δημοτικές εκλογές 2010 ενεργοί πολίτες για τη Μήλο οι θέσεις μας Υποψηφιότητα Αντώνη Καβαλιέρου www.gia-tin-milo.net ενεργοί πολίτες για τη Μήλο www.gia-tin-milo.net info@gia-tin-milo.net akavalieros@gia-tin-milo.net

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΑΦΡΙΕΣ ΜΕΤΑΛΛΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΕΣ ΣΥΝΤΑΚΤΗΣ: ΝΑΝΣΥ ΣΑΚΚΑ

ΕΛΑΦΡΙΕΣ ΜΕΤΑΛΛΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΕΣ ΣΥΝΤΑΚΤΗΣ: ΝΑΝΣΥ ΣΑΚΚΑ ΘΕΜΑ: ΕΛΑΦΡΙΕΣ ΜΕΤΑΛΛΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΕΣ ΣΥΝΤΑΚΤΗΣ: ΝΑΝΣΥ ΣΑΚΚΑ Ο σίδηρος παρά το γεγονός, ότι αποτελεί υλικό γνωστό ήδη από τους προϊστορικούς χρόνους, άρχισε να χρησιµοποιείται ευρέως και ουσιαστικά σε αρχιτεκτονικές

Διαβάστε περισσότερα

Κατασκηνωτικές Σκέψεις

Κατασκηνωτικές Σκέψεις Κατασκηνωτικές Σκέψεις Αγαπητοί Γερόλυκοι, Στον καθένα και καθεµία Αρχηγό ξεχωριστά αξίζει ένα µεγάλο µπράβο γιατί για ένα ακόµα καλοκαίρι όπως τα τελευταία 101 χρόνια Λυκόπουλα, Πρόσκοποι, Ανιχνευτές

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ για το εκπαιδευτικό σενάριο: ΕΚΛΕΙΨΕΙΣ

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ για το εκπαιδευτικό σενάριο: ΕΚΛΕΙΨΕΙΣ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ για το εκπαιδευτικό σενάριο: ΕΚΛΕΙΨΕΙΣ Σελίδα 1. Στόχος σ' αυτήν τη δραστηριότητα είναι να διερευνήσεις πού οφείλονται: Οι εκλείψεις, τόσο της Σελήνης όσο και του Ηλίου. Πριν όµως συνεχίσεις,

Διαβάστε περισσότερα

Αναλυτικό Πρόγραµµα Σπουδών του Μαθήµατος. Α Τάξη 1 ου Κύκλου Τ.Ε.Ε. 2 ώρες /εβδοµάδα. Αθήνα, Απρίλιος 2001

Αναλυτικό Πρόγραµµα Σπουδών του Μαθήµατος. Α Τάξη 1 ου Κύκλου Τ.Ε.Ε. 2 ώρες /εβδοµάδα. Αθήνα, Απρίλιος 2001 Αναλυτικό Πρόγραµµα Σπουδών του Μαθήµατος Α Τάξη 1 ου Κύκλου Τ.Ε.Ε. 2 ώρες /εβδοµάδα Αθήνα, Απρίλιος 2001 Μάθηµα: «Εφαρµογές Ηλεκτρονικών Υπολογιστών Ι». Α. ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Ο σκοπός

Διαβάστε περισσότερα

15PROC002817450 2015-06-03

15PROC002817450 2015-06-03 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Σέρρες, 3 Ιουνίου 2015 ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ Αριθµ. Πρωτ.250051/2954 ΓΕΝΙΚΗ /ΝΣΗ ΕΣΩΤΕΡΙΚΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ-ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΥ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΣΕΡΡΩΝ ΤΜΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Επίσηµη Εφηµερίδα αριθ. C 372 της 09/12/1997 σ. 0005-0013

Επίσηµη Εφηµερίδα αριθ. C 372 της 09/12/1997 σ. 0005-0013 Επίσηµη Εφηµερίδα αριθ. C 372 της 09/12/1997 σ. 0005-0013 ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ όσον αφορά τον ορισµό της σχετικής αγοράς για τους σκοπούς του κοινοτικού δικαίου ανταγωνισµού (97/C 372/03) (Κείµενο

Διαβάστε περισσότερα

Ερµού & Κορνάρου 2 ΤΗΛ: 210 32 30 073 32 21 255 FAX: 210 32 27 382 www.olme.gr e-mail: olme@otenet.gr Αθήνα, 3/3/08 Α.Π.: 656

Ερµού & Κορνάρου 2 ΤΗΛ: 210 32 30 073 32 21 255 FAX: 210 32 27 382 www.olme.gr e-mail: olme@otenet.gr Αθήνα, 3/3/08 Α.Π.: 656 Ο.Λ.Μ.Ε. Ερµού & Κορνάρου 2 ΤΗΛ: 210 32 30 073 32 21 255 FAX: 210 32 27 382 www.olme.gr e-mail: olme@otenet.gr Αθήνα, 3/3/08 Α.Π.: 656 ΠΡΟΣ: - τον Υπουργό Εθν. Παιδείας και Θρησκευµάτων κ. Ευρ. Στυλιανίδη

Διαβάστε περισσότερα

Συµπερασµατικές σκέψεις και προτάσεις

Συµπερασµατικές σκέψεις και προτάσεις Επιτροπή Μελέτης Οµάδων Ενδοσχολικής Βίας της ΕΕ ΑΑ Συµπερασµατικές σκέψεις και προτάσεις Γιώργος Μόσχος, Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη για τα ικαιώµατα του Παιδιού 1 Μάιος 2010 1. Εισαγωγή Η συγκρότηση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΣ16/12 ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΙΚΗ ΚΙΝΗΣΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΥΠΑΙΘΡΟΥ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΠΡΟΒΟΛΗΣ ΑΠΟΨΕΩΝ

ΑΠΟΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΣ16/12 ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΙΚΗ ΚΙΝΗΣΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΥΠΑΙΘΡΟΥ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΠΡΟΒΟΛΗΣ ΑΠΟΨΕΩΝ ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΙΚΗ ΚΙΝΗΣΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΥΠΑΙΘΡΟΥ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΤΕΛΝΕΤΑΙ ΣΕ ΟΛΑ ΤΑ.ΣΧ. & ΣΤΑ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΑ Νο81 ΕΛΤΙΟ ΑΤΑΚΤΟ 9 ΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2009 deltioatakto@yahoo.gr ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο επιχορήγησης µέρους του κόστους της δαπάνης για τη δηµιουργία, αναβάθµιση ΑΡΙΘΜΟΣ ΠΡΟΚΗΡΥΞΗΣ: 1/2014

Σχέδιο επιχορήγησης µέρους του κόστους της δαπάνης για τη δηµιουργία, αναβάθµιση ΑΡΙΘΜΟΣ ΠΡΟΚΗΡΥΞΗΣ: 1/2014 Σχέδιο επιχορήγησης µέρους του κόστους της δαπάνης για τη δηµιουργία, αναβάθµιση ή/ και συµπλήρωση ειδικευµένου εξοπλισµού και υποδοµής για τη φιλοξενία ατόµων µε αναπηρίες (ΑµεΑ) σε ξενοδοχειακές επιχειρήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Η υγειονοµική µέριµνα για τους πρόσφυγες

Η υγειονοµική µέριµνα για τους πρόσφυγες Η υγειονοµική µέριµνα για τους πρόσφυγες Θεόδωρος Ι. αρδαβέσης Αν. Καθηγητής Υγιεινής και Κοινωνικής Ιατρικής Ιατρικής Σχολής Α.Π.Θ. Μετά την κατάρρευση του µετώπου στη Μικρά Ασία και την υπογραφή της

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΣΕ ΤΟΠΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ. Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΗΣ ΗΛΕΙΑΚΗΣ Α.Ε ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ

ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΣΕ ΤΟΠΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ. Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΗΣ ΗΛΕΙΑΚΗΣ Α.Ε ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ TEI ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΙΤΛΟΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΣΕ ΤΟΠΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ. Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΗΣ ΗΛΕΙΑΚΗΣ Α.Ε ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΟΠΤΕΥΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΑΣΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΚΣΥΓΧΡΟΝΙΣΜΟ ΤΟΥ ΘΕΣΜΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΑΣΚΗΣΗΣ ΤΟΥ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥ

ΠΡΟΤΑΣΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΚΣΥΓΧΡΟΝΙΣΜΟ ΤΟΥ ΘΕΣΜΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΑΣΚΗΣΗΣ ΤΟΥ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥ 1/26 ΑΠΟ : Γνωµοδοτική Επιτροπή της.ε. του Τ.Ε.Ε. για το νέο Θεσµικό Πλαίσιο Ασκησης του Επαγγέλµατος του Μηχανικού (K. Κρεµαλής, Γ. Πρέσβελος, Α. Χατζηδάκης) ΠΡΟΣ : Γ. Αλαβάνος Αντιπρόεδρος.Ε./Τ.Ε.Ε.

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΟΣ ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ www.rsijournal.eu,www.ladias-chra.gr,www.panteion.gr/topa

ΧΡΙΣΤΟΣ ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ www.rsijournal.eu,www.ladias-chra.gr,www.panteion.gr/topa 39. Επενδυτικές ενισχύσεις για την προώθηση της παράγωγης ενεργείας από ανανεώσιμες πηγές 40. Ενισχύσεις λειτουργιάς για την προώθηση της παράγωγης ηλεκτρικής ενεργείας από ανανεώσιμες πηγές 41. Επενδυτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ''ΜΕΛΕΤΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΩΝ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΤΟΥ Τ.Ε.Ι. ΗΠΕΙΡΟΥ ΑΠΟ ΤΙΣ ΣΠΟΥΔΕΣ ΤΟΥΣ'' ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΝΤΑΛΑΟΥΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Oδηγία 94/33/ΕΚ του Συµβουλίου της 22ας Ιουνίου 1994 για την προστασία των νέων κατά την εργασία

Oδηγία 94/33/ΕΚ του Συµβουλίου της 22ας Ιουνίου 1994 για την προστασία των νέων κατά την εργασία Oδηγία 94/33/ΕΚ του Συµβουλίου της 22ας Ιουνίου 1994 για την προστασία των νέων κατά την εργασία ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ, Έχοντας υπόψη: τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας,

Διαβάστε περισσότερα

ΦΙΛΟΞΕΝΙΑ ΕΥΡΩΚΟ ΣΤΙΣ ΕΚΠΟΜΠΕΣ ΤΟΥ ΡΙΚ Από Σεπτέµβριο 2008 έως Οκτώβριο 2009

ΦΙΛΟΞΕΝΙΑ ΕΥΡΩΚΟ ΣΤΙΣ ΕΚΠΟΜΠΕΣ ΤΟΥ ΡΙΚ Από Σεπτέµβριο 2008 έως Οκτώβριο 2009 ΦΙΛΟΞΕΝΙΑ ΕΥΡΩΚΟ ΣΤΙΣ ΕΚΠΟΜΠΕΣ ΤΟΥ ΡΙΚ Από Σεπτέµβριο 2008 έως Οκτώβριο 2009 Ηµερ. Εκποµπή Φιλοξενούµενοι Θέµατα συζήτησης 2/9/2008 «Επωνύµως» Κυπριακόαπευθείας συνοµιλίες. 3/9/2008 «Από Μέρα 11/9/2008

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟΣ ΑΕΡΙΣΜΟΣ - ΡΟΣΙΣΜΟΣ

ΦΥΣΙΚΟΣ ΑΕΡΙΣΜΟΣ - ΡΟΣΙΣΜΟΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ νέες κατασκευές αναδιαµόρφωση καινούριων κτιρίων ανακαίνιση και µετασκευή ιστορικών κτιρίων έργα "εκ του µηδενός" σε ιστορικά πλαίσια 2 Με τη χρήση συστηµάτων δροσισµού ο στόχος είναι να µειωθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ. στο σχέδιο νόµου «Μητρώο Αγροτών και Αγροτικών. Εκµεταλλεύσεων. Προς τη Βουλή των Ελλήνων

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ. στο σχέδιο νόµου «Μητρώο Αγροτών και Αγροτικών. Εκµεταλλεύσεων. Προς τη Βουλή των Ελλήνων ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ στο σχέδιο νόµου «Μητρώο Αγροτών και Αγροτικών Εκµεταλλεύσεων» Προς τη Βουλή των Ελλήνων Με το προτεινόµενο σχέδιο νόµου επιδιώκεται η θεσµοθέτηση των κατάλληλων µηχανισµών και διαδικασιών

Διαβάστε περισσότερα

Θεσμικό Πλαίσιο Παιδαγωγικές Δράσεις. Υποστηρικτικό Περιβάλλον στα Προγράμματα Αγωγής Υγείας. Παραδείγματα και Προτάσεις Ορθών Πρακτικών

Θεσμικό Πλαίσιο Παιδαγωγικές Δράσεις. Υποστηρικτικό Περιβάλλον στα Προγράμματα Αγωγής Υγείας. Παραδείγματα και Προτάσεις Ορθών Πρακτικών Θεσμικό Πλαίσιο Παιδαγωγικές Δράσεις Υποστηρικτικό Περιβάλλον στα Προγράμματα Αγωγής Υγείας Παραδείγματα και Προτάσεις Ορθών Πρακτικών Θεσμικό Πλαίσιο Παιδαγωγικές Δράσεις Περιλαμβάνει: Παρουσίαση του

Διαβάστε περισσότερα

Ολοκληρώθηκε η καλοκαιρινή εκστρατεία «Ο Κόσμος στις Βιβλιοθήκες είναι πολύχρωμος» με 55 δράσεις στις Παιδικές Εφηβικές Βιβλιοθήκες του Δήμου Χανίων

Ολοκληρώθηκε η καλοκαιρινή εκστρατεία «Ο Κόσμος στις Βιβλιοθήκες είναι πολύχρωμος» με 55 δράσεις στις Παιδικές Εφηβικές Βιβλιοθήκες του Δήμου Χανίων Ολοκληρώθηκε η καλοκαιρινή εκστρατεία «Ο Κόσμος στις Βιβλιοθήκες είναι πολύχρωμος» με 55 δράσεις στις Παιδικές Εφηβικές Βιβλιοθήκες του Δήμου Χανίων Με πολύ μεγάλη επιτυχία ολοκληρώθηκαν οι δράσεις της

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΤΙΜΗΣΗ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΣΤΟΧΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 2008-2013

ΑΠΟΤΙΜΗΣΗ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΣΤΟΧΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 2008-2013 ΕΘΝΙΚΟΝ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΝ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ & ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΑΠΟΤΙΜΗΣΗ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΣΤΟΧΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 2008-2013 ΜΑΡΤΙΟΣ 2009 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥΠΟΛΗ

Διαβάστε περισσότερα

Συµπεράσµατα από την ανάλυση συχνοτήτων στη Γεωµετρία Α Λυκείου. Για το 1 ο θέµα που αφορά τη θεωρία:

Συµπεράσµατα από την ανάλυση συχνοτήτων στη Γεωµετρία Α Λυκείου. Για το 1 ο θέµα που αφορά τη θεωρία: Συµπεράσµατα από την ανάλυση συχνοτήτων στη Γεωµετρία Α Λυκείου Για το 1 ο θέµα που αφορά τη θεωρία: Η µεγάλη πλειοψηφία των διδασκόντων (73,5) δεν επιλέγει ως ερώτηµα την διατύπωση ορισµών εκ µέρους των

Διαβάστε περισσότερα

Ημερίδα: «Η χρηματοδότηση των επιχειρήσεων Ποιες λύσεις Ποια προοπτική»

Ημερίδα: «Η χρηματοδότηση των επιχειρήσεων Ποιες λύσεις Ποια προοπτική» Ημερίδα: «Η χρηματοδότηση των επιχειρήσεων Ποιες λύσεις Ποια προοπτική» Αθήνα, 15 Ιανουαρίου 2014 Χρήστος Γαβαλάς, Γενικός Διευθυντής Χρηματοοικονομικών Ομίλου, OΜΙΛΟΣ ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ ΑΕ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΧΡΗΜΑΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Στις 22 Σεπτεμβρίου 1937, περί την δεκάτην πρωινήν, ο διευθυντής του ξενοδοχείου «Κεντρικόν» στην Κόρινθο χτύπησε την πόρτα του δωματίου όπου την

Στις 22 Σεπτεμβρίου 1937, περί την δεκάτην πρωινήν, ο διευθυντής του ξενοδοχείου «Κεντρικόν» στην Κόρινθο χτύπησε την πόρτα του δωματίου όπου την Ι. Στις 22 Σεπτεμβρίου 1937, περί την δεκάτην πρωινήν, ο διευθυντής του ξενοδοχείου «Κεντρικόν» στην Κόρινθο χτύπησε την πόρτα του δωματίου όπου την παραμονή είχε καταλύσει ο υφηγητής του πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

Περιφέρειας Θεσσαλίας.». Το λόγο πήρε η η Αντιπεριφερειάρχης της Π.Ε. Λάρισας, κα. Καραλαριώτου Ειρήνη και εισηγήθηκε τα εξής: Έχοντας υπόψη:

Περιφέρειας Θεσσαλίας.». Το λόγο πήρε η η Αντιπεριφερειάρχης της Π.Ε. Λάρισας, κα. Καραλαριώτου Ειρήνη και εισηγήθηκε τα εξής: Έχοντας υπόψη: ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΙΑ ΙΚΤΥΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ Λάρισα 26-6-2014 Αριθµ. Πρωτ: 676 ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΠΡΑΚΤΙΚΟΥ 6/25-6-2014 ΘΕΜΑ 6 ο : Συνδιοργάνωση πολιτιστικών

Διαβάστε περισσότερα

27.09.2009-30.09.2009

27.09.2009-30.09.2009 27.09.2009-30.09.2009 ΠΕΡΙΟ ΙΚΗ ΑΠΟ ΕΛΤΙΩΣΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΑΠΟ ΤΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΤΟΥ ΤΕΕ Το Γραφείο Περιβάλλοντος του ΤΕΕ συµπληρώνοντας πέντε χρόνια, συνεχίζει την σχέση πληροφόρησης

Διαβάστε περισσότερα

στο ΕΣΠΑ του έργου ανέγερσης του 4ου Λυκείου Κέρκυρας.

στο ΕΣΠΑ του έργου ανέγερσης του 4ου Λυκείου Κέρκυρας. Η ένταξη στο ΕΣΠΑ του έργου ανέγερσης του 4ου Λυκείου Κέρκυρας. Δευτέρα, 06 Φεβρουαρίου 2012 Ο Περιφερειάρχης Ιονίων Νήσων, Σπύρος Σπύρου, υπέγραψε την ένταξη στο ΕΣΠΑ του έργου ανέγερσης του 4ου Λυκείου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑ ΑΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΡΧΗ ΥΨΗΛΑΝΤΗ 1 35100 ΛΑΜΙΑ. Λαµία 28-6-2013 ΠΡΟΣ: Μ.Μ.Ε.

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑ ΑΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΡΧΗ ΥΨΗΛΑΝΤΗ 1 35100 ΛΑΜΙΑ. Λαµία 28-6-2013 ΠΡΟΣ: Μ.Μ.Ε. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑ ΑΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΡΧΗ ΥΨΗΛΑΝΤΗ 1 35100 ΛΑΜΙΑ Λαµία 28-6-2013 ΠΡΟΣ: Μ.Μ.Ε. ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Τακτική Συνεδρίαση του Περιφερειακού Συµβουλίου µε ενηµέρωση από τον

Διαβάστε περισσότερα

Ενηµερωτικό ελτίο της Πανελλήνιας Ένωσης Θεολόγων

Ενηµερωτικό ελτίο της Πανελλήνιας Ένωσης Θεολόγων Ενηµερωτικό ελτίο της Πανελλήνιας Ένωσης Θεολόγων 1. Ευχές του Σ της ΠΕΘ προς τους Θεολόγους για το Νέο Έτος 2016. 2. Ερωτηµατολόγιο αναγκών/επιθυµιών επιµόρφωσης. 3. Η θέση της Ιεράς Συνόδου για το µάθηµα

Διαβάστε περισσότερα

Θεµατικές ενότητες: παρεµβάσεις και ενδεικτικές υποθέσεις. 1. Οικονοµική πολιτική. Παρεµβάσεις οικονοµικού χαρακτήρα

Θεµατικές ενότητες: παρεµβάσεις και ενδεικτικές υποθέσεις. 1. Οικονοµική πολιτική. Παρεµβάσεις οικονοµικού χαρακτήρα Στατιστικά στοιχεία Κατά τη διάρκεια του 2011 ο Συνήγορος δέχθηκε 10.706 νέες αναφορές. Μεταξύ αυτών, εκατοντάδες αναφορές προέρχονται από οµάδες πολιτών - είναι δηλαδή «συλλογικές αναφορές». Η γεωγραφική

Διαβάστε περισσότερα

1989: Το «βρώµικο 89», η Οικουµενική Κυβέρνηση και η νίκη της Ν.Δ. Εθνικές εκλογές 2 Ιουνίου 1989 Βουλευτές της Κρήτης Στο νοµό Ηρακλείου

1989: Το «βρώµικο 89», η Οικουµενική Κυβέρνηση και η νίκη της Ν.Δ. Εθνικές εκλογές 2 Ιουνίου 1989 Βουλευτές της Κρήτης Στο νοµό Ηρακλείου 1989: Το «βρώµικο 89», η Οικουµενική Κυβέρνηση και η νίκη της Ν.Δ. Έτος 1989 ή αλλιώς το «βρώµικο 89» όπως ονοµάστηκε τότε εξαιτίας των έντονων πολιτικών αναταραχών που συνέβαιναν στην χώρα. Τότε ήρθε

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΜΟΥΖΑΚΙΟΥ

ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΜΟΥΖΑΚΙΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ & ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΜΟΥΖΑΚΙΟΥ Η ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ... «Η Περιβαλλοντική Εκπαίδευση είναι µια

Διαβάστε περισσότερα

Δρ.ΠΟΛΥΚΑΡΠΟΣ ΕΥΡΙΠΙΔΟΥ

Δρ.ΠΟΛΥΚΑΡΠΟΣ ΕΥΡΙΠΙΔΟΥ Δρ.ΠΟΛΥΚΑΡΠΟΣ ΕΥΡΙΠΙΔΟΥ Σκοπος μαθηματος: -ορισμος υγιεινης -αρχες υγιεινης -σκοποι υγιεινης -αποτελεσματα υγιεινης. Ορισμος της Υγιεινης: Υγιεινη είναι η επιστημη που ερευνα και μελετα τα Υγειολογικα

Διαβάστε περισσότερα

Ευρώπη: Μια κοινότητα αξιών

Ευρώπη: Μια κοινότητα αξιών Ευρώπη: Μια κοινότητα αξιών Είναι σηµαντικό για κάθε κάτοικο και πολίτη της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Ε.Ε.) να γνωρίζει τις αξίες πάνω στις οποίες βασίζεται η Ε.Ε. σήµερα. Η πληροφόρηση αυτή προσφέρει την δυνατότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΗ Ο. Τετάρτη 8 Ιουλίου 2015

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΗ Ο. Τετάρτη 8 Ιουλίου 2015 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΗ Ο Τετάρτη 8 Ιουλίου 2015 ΘΕΜΑΤΑ Α. ΕΙΔΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 1. Ανακοινώνεται ότι τη συνεδρίαση παρακολουθούν µαθητές από το 5ο και το 15ο Γυµνάσιο Περιστερίου, σελ. 4174 2. Η Ειδική

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ Η ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΠΡΟΒΟΛΗ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ ΣΕΡΡΩΝ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ Η ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΠΡΟΒΟΛΗ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ ΣΕΡΡΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ Η ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΠΡΟΒΟΛΗ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ ΣΕΡΡΩΝ Σττουδάστρια: Αναστασία Τσούγκου Καθηγητής: Αγγελίδης

Διαβάστε περισσότερα

Θέσεις της Α..Ε..Υ. «Νοµοσχέδιο για την Ηλεκτρονική ιακυβέρνηση»

Θέσεις της Α..Ε..Υ. «Νοµοσχέδιο για την Ηλεκτρονική ιακυβέρνηση» Αθήνα 3.5.2011 ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΦΙΛΕΛΛΗΝΩΝ & ΨΥΛΛΑ 2 105 57 ΑΘΗΝΑ Τηλ 213.16.16.900 Fax 2103246165 Email: adedy@adedy.gr, adedy1@adedy.gr ΑΡΙΘΜ. ΠΡΩΤ.:156 Θέσεις της Α..Ε..Υ. «Νοµοσχέδιο για την Ηλεκτρονική

Διαβάστε περισσότερα

Π Ρ Α Κ Τ Ι Κ Α Β Ο Υ Λ Η Σ

Π Ρ Α Κ Τ Ι Κ Α Β Ο Υ Λ Η Σ Π Ρ Α Κ Τ Ι Κ Α Β Ο Υ Λ Η Σ Θ' ΠΕΡΙΟ ΟΣ (ΠΡΟΕ ΡΕΥΟΜΕΝΗΣ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ) ΣΥΝΟ ΟΣ Γ' ΣΥΝΕ ΡΙΑΣΗ Ξ ' Παρασκευή 22 Ιανουαρίου 1999 Αθήνα, σήµερα στις 22 Ιανουαρίου 1999, ηµέρα Παρασκευή και ώρα 10.35' συνήλθε

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΚΔΟΣΗ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΗΣ ΚΙΝΗΣΗΣ ΚΥΠΡΙΩΝ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ Τ.Θ. 16775, Τ.Κ. 11502 ΤΕΥΧΟΣ 4 ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ-ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2011

ΤΡΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΚΔΟΣΗ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΗΣ ΚΙΝΗΣΗΣ ΚΥΠΡΙΩΝ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ Τ.Θ. 16775, Τ.Κ. 11502 ΤΕΥΧΟΣ 4 ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ-ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2011 ΤΡΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΚΔΟΣΗ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΗΣ ΚΙΝΗΣΗΣ ΚΥΠΡΙΩΝ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ Τ.Θ. 16775, Τ.Κ. 11502 ΤΕΥΧΟΣ 4 ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ-ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2011 02 03 04 05 06 08 Η κρίση και οι κροίσοι του Κακουλλή Θεοδούλου Δημοτικές εκλογές

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΦΑΣΗ - ΙΑΚΗΡΥΞΗ Π Ρ Ο Κ Η Ρ Υ Σ Ο Υ Μ Ε

ΑΠΟΦΑΣΗ - ΙΑΚΗΡΥΞΗ Π Ρ Ο Κ Η Ρ Υ Σ Ο Υ Μ Ε ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΙΑ ΙΚΤΥΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ερµούπολη 24-12-2013 ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΝΟΤΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ Αριθ.πρωτ. 135109/11339 ΓΕΝΙΚΗ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΣΩΤΕΡΙΚΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΜΗΘΕΙΩΝ Ταχ. /νση :

Διαβάστε περισσότερα

3. Πρόσβαση στην αγορά λιµενικών υπηρεσιών ***I

3. Πρόσβαση στην αγορά λιµενικών υπηρεσιών ***I 13.6.2002 EL Επίσηµη Εφηµερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων C 140 E/283 έχοντας υπόψη το άρθρο 67 του Κανονισµού του, έχοντας υπόψη την έκθεση της Επιτροπής Περιφερειακής Πολιτικής, Μεταφορών και Τουρισµού

Διαβάστε περισσότερα

I.Επί της Αρχής του σχεδίου Νόµου: ΙΙ. Επί των άρθρων του σχεδίου Νόµου: ΕΙΣΗΓΗΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

I.Επί της Αρχής του σχεδίου Νόµου: ΙΙ. Επί των άρθρων του σχεδίου Νόµου: ΕΙΣΗΓΗΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΕΙΣΗΓΗΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ στο σχέδιο νόµου «Πρωτοβάθµιο Εθνικό Δίκτυο Υγείας (Π.Ε.Δ.Υ.), αλλαγή σκοπού Ε.Ο.Π.Υ.Υ. και λοιπές διατάξεις» Προς τη Βουλή των Ελλήνων I.Επί της Αρχής του σχεδίου Νόµου: Με τις διατάξεις

Διαβάστε περισσότερα

ΑΔΑ: 4Α5Χ9-ΒΗΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΑΠΟΦΑΣΗ. ΦΕΚ: 1562/τ.Β /27-06-2011. Να διατηρηθεί µέχρι...

ΑΔΑ: 4Α5Χ9-ΒΗΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΑΠΟΦΑΣΗ. ΦΕΚ: 1562/τ.Β /27-06-2011. Να διατηρηθεί µέχρι... ΦΕΚ: 1562/τ.Β /27-06-2011 ΑΔΑ: 4Α5Χ9-ΒΗΥ 1 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΝΙΑIΟΣ ΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Π/ΘΜΙΑΣ & /ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ /ΝΣΗ ΣΠΟΥ ΩΝ /ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΤΜΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ. Άρθρο 4 Κοινοί διαδικαστικοί κανόνες

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ. Άρθρο 4 Κοινοί διαδικαστικοί κανόνες ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ στο σχέδιο νόµου «Προσαρµογή στο εθνικό δίκαιο της Εκτελεστικής Οδηγίας 2012/25/ΕΕ της Επιτροπής της 9ης Οκτωβρίου 2012 για τη θέσπιση διαδικασιών ε- νηµέρωσης σχετικά µε την ανταλλαγή,

Διαβάστε περισσότερα

Τα λίθινα εργαλεία αποτελουν από την Παλαιολιθική εποχή µέσα απαραίτητα για την τέλεση ποικίλων οικονοµικών δραστηριοτήτων. Το πέρασµα του ανθρώπου

Τα λίθινα εργαλεία αποτελουν από την Παλαιολιθική εποχή µέσα απαραίτητα για την τέλεση ποικίλων οικονοµικών δραστηριοτήτων. Το πέρασµα του ανθρώπου Τα λίθινα εργαλεία αποτελουν από την Παλαιολιθική εποχή µέσα απαραίτητα για την τέλεση ποικίλων οικονοµικών δραστηριοτήτων. Το πέρασµα του ανθρώπου κατά τη Νεολιθική εποχή στο παραγωγικό στάδιο επιβάλλει

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΕΣ ΠΗΓΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ (Α.Π.Ε)

ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΕΣ ΠΗΓΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ (Α.Π.Ε) ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΕΣ ΠΗΓΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ (Α.Π.Ε) Οι Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (Α.Π.Ε) θεωρούνται ανεξάντλητες. Στην κατηγορία αυτή, ανήκουν ο ήλιος, ο άνεμος, τα ποτάμια, οι οργανικές ύλες όπως το ξύλο και τα απορρίμματα

Διαβάστε περισσότερα

Βουλευτικές Εκλογές 2011

Βουλευτικές Εκλογές 2011 Πολίτης ή πελάτης; Είναι αλήθεια, ότι το πολιτικό σύστημα αποτυγχάνει σημαντικά να ανταποκριθεί στις σημερινές προκλήσεις. Το ρουσφέτι, η αναξιοκρατία, η συναλλαγή και τα παζάρια, απαξιώνουν την πολιτική.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ

ΕΘΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ ΕΘΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο σκοπός του Εθνικού Πλαισίου Περιβαλλοντικών Δράσεων είναι να παρέχει μια κοινή πλατφόρμα για τις περιβαλλοντικές δράσεις που αναλαμβάνονται από τις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ. Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ. Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ Βρυξέλλες, 29.10.2009 COM(2009)582 τελικό Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ µε την οποία επιτρέπεται στην ηµοκρατία της Λετονίας να εφαρµόσει µέτρο παρέκκλισης από το άρθρο

Διαβάστε περισσότερα

Το Μουσείο των Βαλκανικών Πολέμων στη Γέφυρα και ο Οθωμανός αρχιστράτηγος Χασάν Ταχσίν πασά

Το Μουσείο των Βαλκανικών Πολέμων στη Γέφυρα και ο Οθωμανός αρχιστράτηγος Χασάν Ταχσίν πασά Το Μουσείο των Βαλκανικών Πολέμων στη Γέφυρα και ο Οθωμανός αρχιστράτηγος Χασάν Ταχσίν πασά Έφη Αλλαμανή Τον περασμένο Σεπτέμβριο (2011) είχα την τύχη να επισκεφτώ το Στρατιωτικό Μουσείο των Βαλκανικών

Διαβάστε περισσότερα

χώρων του ήµου Ρόδου (ΧΥΤΑ, Παιδικοί Σταθµοί, κτλ)» στον κωδικό

χώρων του ήµου Ρόδου (ΧΥΤΑ, Παιδικοί Σταθµοί, κτλ)» στον κωδικό 1 ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΙΑ ΙΚΤΥΟ Α Α: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ρόδος, 13/08/2014 ΝΟΜΟΣ Ω ΕΚΑΝΗΣΟΥ ΗΜΟΣ ΡΟ ΟΥ Αριθµ. Πρωτοκ: 2/89551 ΝΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΜΗΘΕΙΩΝ ΠΡΟΣ: ΠΙΝΑΚΑ ΑΠΟ ΕΚΤΩΝ Τηλ:22410-35445 e-mail:

Διαβάστε περισσότερα

L 189/112 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 27.6.2014

L 189/112 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 27.6.2014 L 189/112 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 27.6.2014 ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΕ) αριθ. 658/2014 ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 15ης Μαΐου 2014 σχετικά με τα τέλη που καταβάλλονται στον Ευρωπαϊκό

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΦΟΡΟΛΟΓΙΑ ΕΙΣΟ ΗΜΑΤΟΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΣΠΟΥ ΑΣΤΗΣ: ΦΟΥΣΚΑΡΗΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

6.7.2001 EL Επίσηµη Εφηµερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων L 184/1 I (Πράξεις για την ισχύ των οποίων απαιτείται δηµοσίευση) Ο ΗΓΙΑ 2001/34/ΕΚ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 28ης Μαι ου

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: Η κοινωνικοποίηση του παιδιού στα πλαίσια του ολοήµερου σχολείου και της οικογένειας.

ΘΕΜΑ: Η κοινωνικοποίηση του παιδιού στα πλαίσια του ολοήµερου σχολείου και της οικογένειας. ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΧΗ: Ολοήµερο σχολείο ΘΕΜΑ: Η κοινωνικοποίηση του παιδιού στα πλαίσια του ολοήµερου σχολείου και της οικογένειας. ηµαράς Σεραφείµ Α.Μ. 3811 Θεοχάρης Θωµάς Α.Μ. 3818 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΠΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα 3-5. Κρίσιμες αποφάσεις στο Κυπριακό τις επόμενες εβδομάδες

Θέματα 3-5. Κρίσιμες αποφάσεις στο Κυπριακό τις επόμενες εβδομάδες ΤΡΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΚΔΟΣΗ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΗΣ ΚΙΝΗΣΗΣ ΚΥΠΡΙΩΝ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ Τ.Θ. 16775, Τ.Κ. 11502 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ - ΜΑΡΤΙΟΣ 2012 Από τη σύνταξη 3-5 5 Πρόεδρος Χριστόφιας: Κρίσιμες αποφάσεις στο Κυπριακό τις επόμενες εβδομάδες

Διαβάστε περισσότερα

Οι υψηλότερες βαθμολογίες πρόσβασης των μαθητών μας ανά μάθημα

Οι υψηλότερες βαθμολογίες πρόσβασης των μαθητών μας ανά μάθημα Οι υψηλότερες βαθμολογίες πρόσβασης των μαθητών μας ανά μάθημα ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΚΕΧΡΗΣ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΣ Ο μοναδικός μαθητής στο Ωραιόκαστρο που έγραψε 20 ΓΟΥΛΑΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ 19,9 ΜΠΕΛΛΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ 19,8

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική Εργασία. Επιβλέπουσες καθηγήτριες Γκουντούρα Ανθή (ΠΕ19) Καλοµοίρη Αναστασία (ΠΕ18.03)

Ερευνητική Εργασία. Επιβλέπουσες καθηγήτριες Γκουντούρα Ανθή (ΠΕ19) Καλοµοίρη Αναστασία (ΠΕ18.03) Ερευνητική Εργασία Θέµα «Οι µέλισσες στη ζωή µας» Μαθητές Α τάξης Ανδρέου Αθανασία Γκανάτσας ηµήτριος ηµητρίου ήµητρα Καούνας Θεόδωρος Καραµήτσιος Ευάγγελος Κονταξή Γεωργία Κουρκουβάτη Θωµαή Μαλούση Ελένη

Διαβάστε περισσότερα

Νάουσα 15.09.2009. Εισαγωγή. Κλωστοϋφαντουργία

Νάουσα 15.09.2009. Εισαγωγή. Κλωστοϋφαντουργία Νάουσα 15.09.2009 Εισαγωγή Κλωστοϋφαντουργία H κλωστοϋφαντουργία είναι ο βιοµηχανικός κλάδος που µε τεράστια ποικιλία ειδικού µηχανολογικού εξοπλισµού, µε υψηλή τεχνογνωσία και µεγάλο βαθµό εξειδίκευσης

Διαβάστε περισσότερα

Βιώσιμη ανάπτυξη της υπαίθρου υπό το πρίσμα των διαρθρωτικών και περιβαλλοντικών προγραμμάτων του Δ ΚΠΣ

Βιώσιμη ανάπτυξη της υπαίθρου υπό το πρίσμα των διαρθρωτικών και περιβαλλοντικών προγραμμάτων του Δ ΚΠΣ Βιώσιμη ανάπτυξη της υπαίθρου υπό το πρίσμα των διαρθρωτικών και περιβαλλοντικών προγραμμάτων του Δ ΚΠΣ Κ. Μιμίκος Αναπτυξιακή Δυτικής Μακεδονίας Α.Ε. ΑΝΚΟ Φαν Καραγιάννη 1-3, 50100 Κοζάνη, e-mail:kmimikos@anko.gr

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή: ακαδηµαϊκά αδικήµατα και κυρώσεις

Εισαγωγή: ακαδηµαϊκά αδικήµατα και κυρώσεις Εισαγωγή: ακαδηµαϊκά αδικήµατα και κυρώσεις Σύµφωνα µε τον εσωτερικό κανονισµό του Πανεπιστηµίου Κρήτης κυρίαρχα δικαιώµατα των φοιτητών είναι το δικαίωµα στη µάθηση και η ελεύθερη διακίνηση των ιδεών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΛΗΨΕΙΣ ΚΑΙ ΕΙΚΟΝΕΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ 1420-1820

ΠΡΟΣΛΗΨΕΙΣ ΚΑΙ ΕΙΚΟΝΕΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ 1420-1820 ΠΡΟΣΛΗΨΕΙΣ ΚΑΙ ΕΙΚΟΝΕΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ 1420-1820 Διαταράξεις της µνήµης στην Ακρόπολη Στην Ακρόπολη των Αθηνών, την άνοιξη του 1936, ο Ζίγκµουντ Φρόυντ διαπίστωνε έκπληκτος ότι η πόλη πράγµατι υπήρχε και ότι

Διαβάστε περισσότερα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Σεπτέμβριος 2011 1. Γνωριμία Σύντομη Παρουσίαση ύλης 2. Πεντηκοστή, ίδρυση της Εκκλησίας. 3. Τι είναι η εκκλησία; 4. Γνωριμία με την Εκκλησία της Ενορίας μου. * Αγιασμός 1. Γνωριμία

Διαβάστε περισσότερα

Οι Πνευματικές Δυνάμεις στο Σύμπαν

Οι Πνευματικές Δυνάμεις στο Σύμπαν Οι Πνευματικές Δυνάμεις στο Σύμπαν ΣΕ ΟΛΟΚΛΗΡΟ ΤΟ ΥΛΙΚΟ ΣΥΜΠΑΝ, μέχρι και στα δικά σας περίχωρα του Γαλαξία, υπάρχουν πολλές πνευματικές δυνάμεις που εργάζονται για τον Δημιουργό. Υπάρχουν εμπνευσμένα

Διαβάστε περισσότερα

Από το ξεκίνημά του ο ΤΙΤΑΝ εκφράζει

Από το ξεκίνημά του ο ΤΙΤΑΝ εκφράζει Ένας Τιτανικός θεσμός επιβράβευσης επιτυχιών νέων ανθρώπων Από το ξεκίνημά του ο ΤΙΤΑΝ εκφράζει έμπρακτα και πολύπλευρα το ενδιαφέρον του για τους νέους ανθρώπους, ιδιαίτερα δε για τα παιδιά, κάθε ηλικίας,

Διαβάστε περισσότερα

«ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΟΥ ΗΜΑΡΧΟΥ ΙΛΙΟΥ, Κ. ΝΙΚΟΥ ΖΕΝΕΤΟΥ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ Α «ΜΙΤΟΣ» ΚΑΙ ΤΗ ΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟ ΑΘΗΝΑ ΠΕΡΡΑΚΗ» 4.11.2008

«ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΟΥ ΗΜΑΡΧΟΥ ΙΛΙΟΥ, Κ. ΝΙΚΟΥ ΖΕΝΕΤΟΥ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ Α «ΜΙΤΟΣ» ΚΑΙ ΤΗ ΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟ ΑΘΗΝΑ ΠΕΡΡΑΚΗ» 4.11.2008 ΝΙΚΟΣ ΖΕΝΕΤΟΣ «ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΟΥ ΗΜΑΡΧΟΥ ΙΛΙΟΥ, Κ. ΝΙΚΟΥ ΖΕΝΕΤΟΥ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ Α «ΜΙΤΟΣ» ΚΑΙ ΤΗ ΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟ ΑΘΗΝΑ ΠΕΡΡΑΚΗ» 4.11.2008 1. Κύριε ήµαρχε θα θέλαµε να µας κάνετε µια µικρή αναφορά στα σηµαντικότερα

Διαβάστε περισσότερα

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αποτελεί την άμεσα εκλεγμένη δημοκρατική έκφραση της πολιτικής βούλησης των λαών της Ευρώπης.

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αποτελεί την άμεσα εκλεγμένη δημοκρατική έκφραση της πολιτικής βούλησης των λαών της Ευρώπης. Ομιλία Ευρωβουλευτού Ελίζας Βόζεμπεργκ Βρυωνίδη Ο ρόλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στην εξωτερική πολιτική και στην ανθρωπιστική βοήθεια της ΕΕ Κυρίες και Κύριοι, Λευκωσία, 16-10-2015 Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΜΟΡΦΩΣΗ ΜΕ ΤΙΣ ΝΕΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ

ΣΥΜΜΟΡΦΩΣΗ ΜΕ ΤΙΣ ΝΕΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΣΥΜΜΟΡΦΩΣΗ ΜΕ ΤΙΣ ΝΕΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η πρόσφατη οικονομική κρίση έχει δείξει ότι οι χώρες οι οποίες δεν έχουν προχωρήσει σε μεταρρυθμίσεις στην αγορά εργασίας, επηρεάστηκαν περισσότερο. Παράλληλα,

Διαβάστε περισσότερα

Team Management Consultants

Team Management Consultants Μία Προσέγγιση Βελτίωσης της Ανθρώπινης Απόδοσης για Αποτελεσµατικές Πωλήσεις Πώς µπορούµε να προσθέσουµε αξία στην εταιρεία σας συνδυάζοντας εκπαίδευση και ηγεσία Επισκόπηση Οι υψηλής απόδοσης εταιρείες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Π.Μ.Σ. «ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΚΑΙ ΦΥΛΑ: ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ»

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Π.Μ.Σ. «ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΚΑΙ ΦΥΛΑ: ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ» ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Π.Μ.Σ. «ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΚΑΙ ΦΥΛΑ: ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ» ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Γυναικείοι Συνεταιρισμοί: εκδοχή ή εργασιακή

Διαβάστε περισσότερα

4 Περίοδοι µε 3ωρα ιαγωνίσµατα ΕΚΤΟΣ ωραρίου διδασκαλίας!!! ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΙΑΓΩΝΙΣΜΩΝ 2013 2014

4 Περίοδοι µε 3ωρα ιαγωνίσµατα ΕΚΤΟΣ ωραρίου διδασκαλίας!!! ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΙΑΓΩΝΙΣΜΩΝ 2013 2014 Έναρξη ιαγωνισµών 1 ης περιόδου (Θερινά Τµήµατα) Έναρξη µαθηµάτων για τα Θερινά Τµήµατα Συγκέντρωση µαθητών ενηµέρωση Έναρξη µαθηµάτων νέων τµηµάτων Αργία 28 ης Οκτωβρίου Έναρξη ιαγωνισµών 2 ης Περιόδου

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟ ΟΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΩΝ ΠΡΟ- ΤΑΣΕΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΟΥ ΦΥΣΙΚΟΥ ΡΟΣΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΦΩ- ΤΙΣΜΟΥ ΚΤΙΡΙΩΝ ΓΡΑΦΕΙΩΝ.

ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟ ΟΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΩΝ ΠΡΟ- ΤΑΣΕΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΟΥ ΦΥΣΙΚΟΥ ΡΟΣΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΦΩ- ΤΙΣΜΟΥ ΚΤΙΡΙΩΝ ΓΡΑΦΕΙΩΝ. ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟ ΟΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΩΝ ΠΡΟ- ΤΑΣΕΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΟΥ ΦΥΣΙΚΟΥ ΡΟΣΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΦΩ- ΤΙΣΜΟΥ ΚΤΙΡΙΩΝ ΓΡΑΦΕΙΩΝ. Νιόβη Χρυσοµαλλίδου Εργαστήριο Οικοδοµικής & οµικής Φυσικής, Τµήµα Πολιτικών

Διαβάστε περισσότερα