Γεωπονικό Πανεπιστήµιο Αθηνών

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Γεωπονικό Πανεπιστήµιο Αθηνών"

Transcript

1 Γεωπονικό Πανεπιστήµιο Αθηνών Τµήµα επιστήµης και τεχνολογίας τροφίµων Τµήµα φυτικής παραγωγής ΠΜΣ Αµπελουργία - Οινολογία Ταυτοποίηση ζυµών και προσδιορισµός φαινολικών συστατικών κατά την ερυθρή οινοποίηση γλεύκους οιναµπέλου «Αγιωργήτικο» Χρυσάνθη Πατεράκη Επιβλέπων καθηγητής: Ελευθέριος ροσινός Εξεταστική επιτροπή: Γεώργιος Κοτσερίδης Αικατερίνη Μπινιάρη Αθήνα 2012

2 Ευχαριστίες Η µεταπτυχιακή αυτή µελέτη πραγµατοποιήθηκε στο εργαστήριο Ποιοτικού ελέγχου, στο εργαστήριο Μοριακής Βιολογίας και στο εργαστήριο Οινολογίας του τµήµατος Τεχνολογίας Τροφίµων του Γεωπονικού Πανεπιστηµίου Αθηνών κατά το ακαδηµαϊκό έτος Θα ήθελα να ευχαριστήσω τον επιβλέποντα Αναπληρωτή Καθηγητή κ. Ελευθέριο ροσινό για την εµπιστοσύνη µε την οποία µε περιέβαλλε καθώς και την πολύτιµη επιστηµονική του καθοδήγηση. Επίσης θα ήθελα να ευχαριστήσω τον Επίκουρο κ. Γεώργιο Κοτσερίδη για την εµπιστοσύνη του και τη βοήθεια που µου προσέφερε καθώς και την Επίκουρο κ. Αικατερίνη Μπινιάρη και την Επίκουρο κ. Σταµατίνα Καλλίθρακα για τη βοήθεια που µου προσέφεραν στην εκτέλεση της πειραµατικής διαδικασίας. Επίσης, στον κ. Σπυρίδων Παραµυθιώτη εκφράζω τις ευχαριστίες µου για την καθοδήγηση και την αµέριστη συνεισφορά του σε όλη τη διαδικασία του πειράµατος Τέλος, θα ήθελα να ευχαριστήσω όλα τα µέλη των εργαστηρίων για την βοήθεια τόσο σε επιστηµονικό όσο και σε προσωπικό επίπεδο. 2

3 Περιεχόµενα 1.1. Περίληψη... σελ Abstract. σελ.7 2. Εισαγωγή.. σελ Αγιωργήτικο... σελ Οινοποίηση.... σελ Ερυθρή οινοποίηση σελ Χρήση του θειώδη του ανυδρίτη στην οινοποίηση.. σελ.11 Κεφάλαιο 1: Φαινολικά συστατικά του οίνου 1. Εισαγωγή..... σελ Κατάταξη φαινολικών συστατικών... σελ Κυριότερες φαινολικές ενώσεις σταφυλιών σελ Ανθοκυάνες... σελ Φλαβανόλες, φλαβονόλες... σελ Υδροξυβενζοικά οξέα..... σελ Υδροξυκινναµωµικά οξέα σελ Επιπτώσεις της κατανάλωσης ερυθρού οίνου στην υγεία του ανθρώπου σελ Υλικά και Μέθοδοι... σελ ιαδικασία ζύµωσης σελ Φυσικοχηµικές αναλύσεις σελ Μέτρηση ελεύθερου θειώδους ανυδρίτη.... σελ Μέτρηση ολικού θειώδους ανυδρίτη... σελ Μέτρηση ολικής οξύτητας (µε δείκτη φαινολοφθαλεϊνης) σελ Μέτρηση αλκοολικού βαθµού.... σελ Προσδιορισµός χρώµατος σελ Ένταση / Απόχρωση (420, 520, 620nm)... σελ είκτης Ολικών Φαινολικών (.Φ.Ο)... σελ Folin-Ciocalteu (765nm)... σελ Προσδιορισµός αντιοξειδωτικής δράσης µε τη µέθοδο DPPH. σελ Προσδιορισµός φαινολικών συστατικών του οίνου µε υγρή χρωµατογραφία υψηλής πίεσης HPLC (High Pressure Liquid Chromatography)... σελ Προσδιορισµός ανθοκυανών του οίνου µε υγρή χρωµατογραφία υψηλής πίεσης HPLC (High Pressure Liquid Chromatography) σελ Προσδιορισµός φαινολικών συστατικών στις ράγες µε φασµατοφωτοµετρικές µεθόδους... σελ Μέθοδος Illand... σελ Μέθοδος Methyl cellulose σελ Προσδιορισµός ανθοκυανών των ραγών µε υγρή χρωµατογραφία υψηλής πίεσης HPLC (High Pressure Liquid Chromatography)... σελ Αποτελέσµατα και συζήτηση..... σελ.30 3

4 3.1. Φυσικοχηµικές αναλύσεις σελ Θειώδης ανυδρίτης και αλκοολικός βαθµός σελ Προσδιορισµός φαινολικών συστατικών µε φασµατοφωτοµετρία.. σελ Προσδιορισµός αντιοξειδωτικής δράσης σελ Προσδιορισµός φαινολικών συστατικών του οίνου µε υγρή χρωµατογραφία υψηλής πίεσης HPLC (High Pressure Liquid Chromatography)......σελ Προσδιορισµός γαλλικού οξέος..... σελ Προσδιορισµός φλαβανολών..... σελ Προκυανιδίνη Β1... σελ Κατεχίνη σελ Προκυανιδίνη Β2... σελ Επικατεχίνη..... σελ Σύνολο φλαβανολών... σελ Προσδιορισµός εστέρων και υδροξυκινναµωµικών οξέων.... σελ Τρυγικός εστέρας του καφεϊκού οξέος... σελ Τρυγικός εστέρας του κουµαρικού οξέος... σελ Καφεϊκό οξύ... σελ Κουµαρικό οξύ σελ Φερουλικό οξύ... σελ Σύνολο υδροξυκινναµωµικών οξέων... σελ Προσδιορισµός φλαβονολών... σελ Ρουτίνη.... σελ Μυρικετίνη.... σελ Κερκετίνη σελ Σύνολο φλαβονολών... σελ Προσδιορισµός ανθοκυανών του οίνου µε υγρή χρωµατογραφία υψηλής πίεσης HPLC (High Pressure Liquid Chromatography)... σελ ελφινιδίνη... σελ Κυανιδίνη σελ Πετουνιδίνη σελ Πεονιδίνη.. σελ Μαλβιδίνη..... σελ Οξικός εστέρας της µαλβιδίνης.. σελ Κουµαρικός εστέρας της µαλβιδίνης... σελ Σύνολο ανθοκυανών... σελ Σύνολο εστέρων.... σελ Προσδιορισµός φαινολικών συστατικών στη ράγα µε φασµατοφωτοµετρικές µεθόδους... σελ Βιβλιογραφία...σελ.57 Κεφάλαιο 2: Μικροβιολογία Οίνου 1. Εισαγωγή σελ Αλκοολική ζύµωση... σελ.59 4

5 1.2. Αύξηση πληθυσµού ζυµοµυκήτων..... σελ Ρόλος των ζυµοµυκήτων......σελ Ταυτοποίηση των ζυµοµυκήτων.... σελ Υλικά και Μέθοδοι σελ Αρίθµηση ανάπτυξης πληθυσµού σελ ιαχωρισµός στελέχους..... σελ Ηλεκτροφόρηση πρωτεϊνών σε πηκτή πολυακρυλαµιδίου... σελ Προετοιµασία δείγµατος..... σελ Ηλεκτοφόρηση σε πηκτή πολυακρυλαµιδίου δωδεκανοθειϊκού νατρίου: SDS- PAGE (Sodium Dodecyl Sulfate - PolyAcrilamide Gel Electrophoresis).. σελ Ηλεκτροφόρηση DNA σε πηκτή αγαρόζης... σελ Προετοιµασία δείγµατος.... σελ DNA extraction.. σελ Ενίσχυση νουκλεοτιδικών αλληλουχιών..... σελ Ενίσχυση αλληλουχίας 26S ριβοσωµικού DNA... σελ Τυχαία ενίσχυση πολυµορφισµών του γενετικού υλικού - RAPD (Random Amplification of Polymorphic DNA)... σελ Ενίσχυση επαναλαµβανόµενων στοιχείων του γενετικού υλικού Rep-PCR σελ Ηλεκτοφόρηση σε πηκτή αγαρόζης... σελ Ηλεκτροφόρηση σε πηκτή πολυακρυλαµιδίου µε βαθµίδωση αποδιατακτικών παραγόντων (DGGE, Denaturing Gradient Gel Electrophoresis) σελ ιαδικασία.. σελ ιαλύµατα.. σελ Ηλεκτροφόρηση πρωτεινών σε πηκτή πολυακρυλαµιδίου...σελ DNA extraction...σελ DGGE σελ Αποτελέσµατα και συζήτηση..... σελ Ανάπτυξη πληθυσµού σελ Αποµόνωση και διαχωρισµός... σελ Ταξινοµική κατάταξη των ζυµοµυκήτων που αποµονώθηκαν σε σχέση µε τυπικά στελέχη «type strains»..... σελ Ηλεκτροφόρηση πολυακρυλαµιδίου βαθµιδωτής διάταξης αποδιατακτικών παραγόντων (PCR-DGGE)... σελ Βιοποικιλότητα ζυµοµυκήτων... σελ Μικροοινοποίηση χωρίς προσθήκη SO σελ Μικροοινοποίηση µε την προσθήκη SO σελ Σύγκριση µε άλλες µελέτες.... σελ Βιοποικιλότητα του είδους Saccharomyces cerevisiae.... σελ Μικροοινοποίηση χωρίς προσθήκη SO σελ Μικροοινοποίηση µε την προσθήκη SO 2... σελ Βιβλιογραφία..σελ.92 5

6 1.1. Περίληψη Σκοπός της παρούσας εργασίας ήταν να µελετηθεί η επίδραση του θειώδους ανυδρίτη στην αυθόρµητη ερυθρή οινοποίηση µε την χρήση σταφυλιών της ποικιλίας Αγιωργήτικο. Το γλεύκος κατανεµήθηκε σε 6 δοχεία 12 λίτρων και ακολούθησε η προσθήκη 80 mg/l µεταδιθειώδους καλίου στα 3 εξ αυτών. Η εξέλιξη της ζύµωσης µελετήθηκε µέσω της µεταβολής της πυκνότητας, του ελεύθερου και ολικού θειώδους ανυδρίτη. Παράλληλα χρησιµοποιήθηκαν κλασικές µικροβιολογικές τεχνικές για την αρίθµηση του µικροβιακού πληθυσµού αλλά και τεχνικές που δε βασίζονται στην καλλιέργεια των µικροοργανισµών (DGGE). Η ταυτοποίηση της επικρατούσας µικροχλωρίδας πραγµατοποιήθηκε αρχικά µε οµαδοποίηση µε SDS-PAGE των ολικών κυτταρικών πρωτεϊνών, RAPD-PCR και rep-pcr και στη συνέχεια µε αλληλούχιση του 26S ριβοσωµικού DNA αντιπροσωπευτικού αριθµού στελεχών. Η τιµή του ph και η θερµοκρασία παρέµειναν σταθερές καθ όλη τη διάρκεια της ζύµωσης στα επίπεδα του 3.4 και των 22οC, αντίστοιχα. Ο ελεύθερος και ο ολικός θειώδης ανυδρίτης ήταν 11,5 ppm και 29,4 ppm στην αρχή και 16,6 ppm και 38,4 ppm στο τέλος της ζύµωσης, αντίστοιχα. Η ολική ογκοµετρούµενη οξύτητα κυµάνθηκε από 6 έως 9 (g τρυγικού οξέως ανά λίτρο οίνου). Όπως προέκυψε από τις αναλύσεις που στηρίχθηκαν σε τεχνικές µε προηγούµενη καλλιέργεια των µικροοργανισµών, απουσία του θειώδους ανυδρίτη συµµετείχαν στη ζύµωση τα είδη Saccharomyces cerevisiae, Hanseniaspora uvarum, Metschnikowia pulcherrima και Lanchancea thermotolerans µε τελική επικράτηση του είδους S. cerevisiae. Παρουσία του θειώδους ανυδρίτη non-saccharomyces είδη παρατηρήθηκαν µόνο την πρώτη µέρα της ζύµωσης, ενώ από τη µέση έως το τέλος επικράτησε το είδος S. cerevisiae. Όσον αφορά στην ποικιλοµορφία των στελεχών του είδους S. cerevisiae, ήταν µεγαλύτερη απουσία του θειώδους ανυδρίτη. Παράλληλα, µε την PCR-DGGE διαπιστώθηκε η ύπαρξη µόνο των ειδών S. cerevisiae και H. uvarum απουσία θειώδους ανυδρίτη καθώς επίσης και την πρώτη µέρα της ζύµωσης παρουσία θειώδους ανυδρίτη και του είδους S. cerevisiae στις υπόλοιπες φάσεις της ζύµωσης. Λέξεις κλειδιά: Αυθόρµητη ερυθρή οινοποίηση, Θειώδης ανυδρίτης, Saccharomyces cerevisiae 6

7 1.2. Abstract In the present study the effect of sulfur dioxide in the microbial population dynamics during spontaneous red wine fermentation from the Greek cultivar Agiorgitiko was monitored. Fermentation was carried out in 12 liter bottles without and with 80 mg/l metabisulfit, in triplicate. Fermentation was monitored by measuring density, total and free sulfur dioxide, as well as by qualitative and quantitative assessment of the microbiota. The latter was performed by classical microbiological techniques as well as culture-independent ones (DGGE). In addition, clustering of the isolates was performed by SDS-PAGE of whole cell proteins, RAPD-PCR and rep-pcr and identification by sequencing of the 26S-rRNA gene. Ιnitial ph and temperature remained stable at 3.4 and 22 ο C, respectively. Total and free sulfur dioxide was 11,5 ppm and 29,4 ppm in the beginning and 16,6 ppm and 38,4 ppm at the end of fermentation, respectively. Total titratable acidity (TTA) was observed between 6 and 9 (g tartaric acid/liter). In the absence of SO 2 Saccharomyces cerevisiae, Hanseniaspora uvarum, Metschnikowia pulcherrima and Lanchancea thermotolerans were detected during fermentation with S. cerevisiae dominating the yeast population. In SO 2 presence, non-saccharomyces species were observed in the first day of fermentation, while S. cerevisiae dominated at last. Genotypic diversity of S. cerevisiae was larger in the absence of SO 2. PCR-DGGE demonstrated only S. cerevisiae and H. uvarum in the absence of SO 2 and also in the first day of the fermentation with SO 2, while S. cerevisiae prevailed in the rest sampling points of the fermentation with SO2. Keywords: Red wine spontaneous fermentation, Sulfur dioxide, Saccharomyces cerevisiae 7

8 2. Εισαγωγή 2.1. Αγιωργήτικο Μια από τις σηµαντικότερες ελληνικές ποικιλίες για την παραγωγή οίνου είναι η ποικιλία Αγιωργήτικο. Καλλιεργείται κυρίως στη Νεµέα (εικόνα 1). Η ζώνη παραγωγής οίνων ΟΠΑΠ οριοθετήθηκε το 1971 µε το Β. 539/71 και αναγνωρίστηκε ως ονοµασία προέλευσης για τους ξηρούς και γλυκούς οίνους της ποικιλίας Αγιωργήτικο. Εικόνα 1 : Φωτογραφία από το Google earth Η περιοχή χαρακτηρίζεται από έντονο πολυµορφισµό, το έδαφος είναι αργιλοπηλώδες, µε καλή στράγγιση και γονιµότητα. Έχει έντονη υψοµετρική διακύµανση και η µέση ετήσια θερµοκρασία κυµαίνεται µεταξύ 16 o C. και 18 o C. Η ποικιλία Αγιωργήτικο είναι πολύ πλούσια σε φαινολικά συστατικά, που συντελούν στο βαθύ κόκκινο χρώµα του οίνου. Από την ποικιλία αυτή µπορούν να παραχθούν οίνοι µε αρµονική γεύση, έντονο αρωµατικό χαρακτήρα και υψηλό αλκοολικό τίτλο. 8

9 2.2. Οινοποίηση Εξωτερικά, στον φλοιό των σταφυλιών υπάρχουν µικροοργανισµοί οι οποίοι µπορούν να µετατρέψουν τα σάκχαρα σε αλκοόλη. Η οινοποίηση µπορεί να γίνει µε δύο τρόπους, είτε αυθόρµητα, είτε µε την προσθήκη εξωγενών ζυµοµυκήτων που πωλούνται στο εµπόριο. Σε αντίθεση µε τις περισσότερες ζυµώσεις, όπου το θρεπτικό µέσο αποστειρώνεται πριν τον εµβολιασµό, στην οινοποίηση ο µούστος δεν αποστειρώνεται. Στην Ευρώπη συνήθης πρακτική σε πολλά οινοποιεία είναι η αυθόρµητη ζύµωση µε αυτόχθονες ζύµες, που υπάρχουν εξωτερικά στην επιφάνεια των σταφυλιών και στο περιβάλλον του οινοποιείου και δεν είναι προβλέψιµη (Pretorius, 2000). Τα τελευταία χρόνια η οινοποίηση πραγµατοποιείται µε εµπορικά σκευάσµατα επιλεγµένων στελεχών (Barre and Vezinhet, 1984) µε σκοπό να εξασφαλιστεί σταθερότητα στο παραγόµενο προϊόν. Πριν τον εµβολιασµό, προστίθεται διοξείδιο του θείου, που έχει αντιµικροβιακή δράση, µε σκοπό την µείωση του ενδογενούς πληθυσµού. Η επίδραση δεν είναι πλήρως αποτελεσµατική (Martinez et al., 1989; Henick-Kling et al., 1998). Τα εµπορικά σκευάσµατα ζυµοµυκήτων ενοφθαλµίζονται στον µούστο µετά την διαδικασία της πίεσης των σταφυλιών. Το αποτέλεσµα είναι η γρήγορη παραγωγή ενός επαναλήψιµου προϊόντος. (Rankine and Lloyd, 1963; Querol et al., 1992b; Degre, 1993; Pretorius, 2000; Mannazzu et al., 2002; Romano et al., 2003b). Όσον αφορά την ποιότητα του οίνου, υπάρχει διαφωνία όσον αφορά τη χρήση ή όχι εµπορικών σκευασµάτων ζυµών και το πώς οι αυτόχθονες ζύµες µπορούν να δώσουν έναν ιδιαίτερο χαρακτήρα (Fleet and Heard, 1993) Ερυθρή οινοποίηση Στην ερυθρή οινοποίηση σηµαντικό ρόλο έχει και η διαδικασία της εκχύλισης, από το σταφύλι, των φαινολικών συστατικών και ιδιαίτερα των ανθοκυανών και των ταννινών που συµβάλλουν στο κόκκινο χρώµα του οίνου. Το στάδιο ωριµότητας του σταφυλιού είναι κρίσιµο για την περιεκτικότητά του σε φαινολικά συστατικά και κατ επέκταση για τη διαµόρφωση του οίνου. Εξαρτάται από το αµπέλι, το κλίµα, τη 9

10 σύσταση του εδάφους και των φυσιολογικών και βιοχηµικών διεργασιών, µέσω των οποίων επιτυγχάνεται η ωρίµανση (Peynaud and Ribereau-Gayon, 1971; Ribereau- Gayon et al., 1975; Champagnol, 1984; Huglin, 1986; Kanellis and Roubelakis- Angelakis, 1993; Flanzy, 2000; Roubelakis-Angelakis, 2001). Φλοιός Ανθοκυάνες Προανθοκυανιδίνες Γλεύκος Νερό Οργανικά οξέα Σάκχαρα Γίγαρτα Προανθοκυανιδίνες Εικόνα 2 : Κατανοµή ανθοκυανών, σακχάρων και οργανικών οξέων στα µέρη της ράγας σταφυλιού, (Coombe, 1987). Όπως σε όλους τους οίνους, έτσι και στην ερυθρή οινοποίηση, η πρώτη ύλη καθορίζει σε µεγάλο βαθµό το παραγόµενο προϊόν. Το σταφύλι περιέχει φαινολικά συστατικά τόσο στους φλοιούς όσο και στα γίγαρτα (εικόνα 2). Η εκχύλισή τους εξαρτάται από πολλούς παράγοντες όπως η µέθοδος οινοποίησης, ο χρόνος εκχύλισης, η θερµοκρασία, η προσθήκη θειώδους ανυδρίτη, η δράση πηκτινολυτικών ενζύµων. Η επιλογή της κατάλληλης µεθόδου και η ρύθµιση των υπόλοιπων παραµέτρων θα πρέπει να γίνει ανάλογα µε την ποικιλία της πρώτης ύλης και µε την ποιότητα του οίνου που είναι επιθυµητό να παραχθεί. 10

11 2.4. Χρήση του θειώδη ανυδρίτη στην οινοποίηση Το διοξείδιο του θείου χρησιµοποιείται ευρέως στην οινοποίηση, έχει αντιµικροβιακές και αντιοξειδωτικές ιδιότητες και προστατεύει τον οίνο από την προσβολή από µη επιθυµητούς µικροοργανισµούς τόσο στην αρχή της ζύµωσης, όσο και κατά την εµφιάλωση. Συνήθης οινολογική πρακτική είναι η προσθήκη διοξειδίου του θείου πριν την έναρξη της αλκοολικής ζύµωσης. Η ποσότητα, που πρόκειται να προστεθεί στο µούστο εξαρτάται από την υγεία των σταφυλιών και τη θερµοκρασία που λαµβάνει χώρα η εκχύλιση. Η προσθήκη αυτή προσφέρει τον έλεγχο της ανάπτυξης ενδογενών µικροοργανισµών, ενώ παράλληλα προστατεύει το µούστο από οξειδώσεις. Με αυτόν τον τρόπο µειώνεται ο πληθυσµός των αυτοχθόνων µικροοργανισµών που υπάρχουν στο µούστο. Μετά την προσθήκη θειώδους ανυδρίτη προστίθενται οι εξωγενείς ζύµες για να ξεκινήσει η αλκοολική ζύµωση. Ένα ακόµη στάδιο της οινοποίησης που προστίθεται θειώδης ανυδρίτης είναι στη λήξη της αλκοολικής ζύµωσης. Προσφέρει προστασία από την προσβολή από βακτήρια, που µπορεί να αλλοιώσουν την ποιότητα του οίνου. Η επίδραση του θειώδους ανυδρίτη στους µικροοργανισµούς εξαρτάται από το είδος και το στέλεχος του µικροοργανισµού. Προκαλεί την καταστολή της ανάπτυξης τόσο των ζυµών που δεν ανήκουν στο γένος Saccharomyces, όσο και αυτών που ανήκουν σε αυτό το γένος (Suzzi and Romano, 1982). Βέβαια, η προσθήκη εξωγενών ζυµών µπορεί από µόνη της να αναστείλει την ανάπτυξη άλλων ζυµοµυκήτων (Henick-Kling et al., 1998). και επιταχύνει την επικράτηση αναερόβιων συνθηκών. Αν και οι µικροοργανισµοί που βρίσκονται στην επιφάνεια των σταφυλιών και στο περιβάλλον του οινοποιείου µπορεί να συµµετέχουν στη ζύµωση (Bouix et al., 1981), τα εµβολιασµένα στελέχη είναι αυτά που επικρατούν και ολοκληρώνουν τη ζύµωση. Εκτός από τις αντιµικροβιακές ιδιότητες, το διοξείδιο του θείου διευκολύνει την εκχύλιση φαινολικών συστατικών από τους φλοιούς και τα γίγαρτα. Με αυτόν τον τρόπο συµβάλει στην αύξηση της έντασης και της σταθεροποίησης του χρώµατος. Αυξάνει την εκχυλισµατικότητα των ανθοκυανών από τους φλοιούς και επιδρά στις ανθοκυάνες οι οποίες µεταπίπτουν στην άχρωµη µορφή, αν και αυτή η επίδραση είναι αναστρέψιµη. Επιδρά επίσης στα φλαβονοειδή και καθυστερεί τη δηµιουργία σταθερών συµπλόκων µεταξύ ανθοκυανών και ταννινών. 11

12 Κεφάλαιο 1: Φαινολικά συστατικά του οίνου 1. Εισαγωγή Τα φαινολικά συστατικά παίζουν πολύ σηµαντικό ρόλο στην ερυθρή οινοποίηση συµµετέχοντας κυρίως στο χρώµα και τη γεύση του οίνου. Έχουν αντιβακτηριδιακή και αντιοξειδωτική δράση καθώς οι οµάδες υδροξυλίου στα µόρια των πολυφαινολών µπορούν να δεχτούν ένα ηλεκτρόνιο και να σχηµατίσουν σταθερές ρίζες. Παρέχουν προστασία από καρδιοαγγειακές παθήσεις στους καταναλωτές κυρίως του ερυθρού οίνου. Προέρχονται από διαφορετικά µέρη της σταφυλής και εκχυλίζονται κατά τη διάρκεια της οινοποίησης. Η δοµή τους αλλάζει κατά την παλαίωση και την παραµονή του οίνου σε βαρέλι ή στη φιάλη. Στο κρασί κατηγοριοποιούνται στα φλαβονοειδή και στα µη φλαβονοειδή. Η περιεκτικότητα του οίνου σε φλαβονοειδή εξαρτάται από την συγκέντρωσή τους στο σταφύλι, από τη διαδικασία εκχύλισης καθώς και από την επίδραση χηµικών πρόσθετων όπως το διοξείδιο του θείου. Στην ερυθρή οινοποίηση τα φλαβονοειδή προέρχονται από τους φλοιούς, τα γίγαρτα, τους βόστρυχες ή/και τα φύλλα αν υπάρχουν στη δεξαµενή. Η εκχύλιση διαρκεί µέχρι τα στέµφυλα να αποµακρυνθούν από τη δεξαµενή. Επίσης η εκχύλιση τους εξαρτάται από τη διαλυτότητα των ουσιών, από το στάδιο ωρίµανσης του σταφυλιού, από τη συγκέντρωση της αλκοόλης και από τη θερµοκρασία. Το χρώµα των ερυθρών οίνων οφείλεται κυρίως στο περιεχόµενο των ανθοκυανών. Ο πολυµερισµός των ελεύθερων ανθοκυανών είναι ουσιώδης για τη σταθερότητα του χρώµατος καθώς η ελεύθερη µορφή των ανθοκυανών είναι ασταθής. 12

13 1.1. Κατάταξη φαινολικών συστατικών Τα φαινολικά συστατικά διακρίνονται στα φλαβονοειδή και τα µη φλαβονοειδή. Φλαβονοειδή: φλαβανόλες, φλαβονόλες, προκυανιδίνες, ταννίνες, ανθοκυάνες Μη φλαβονοειδή: βενζοϊκά οξέα, υδροξυκινναµωµικά οξέα Τα φλαβονοειδή χαρακτηρίζονται από ένα ανθρακικό σκελετό C6 - C3 C6 που αποτελείται από δύο φαινολικούς δακτυλίους (Α και Β) ενωµένους µε έναν κεντρικό πυρανικό (περιέχει οξυγόνο) δακτύλιο (C). Περιέχουν µία ή περισσότερες υδροξυοµάδες στον δακτύλιο. Αν και εµπεριέχουν οµάδες αλκοολών δεν έχουν ιδιότητες όµοιες µε των αλιφατικών αλκοολών. Τα κυριότερα φλαβονοειδή στο κρασί είναι οι κατεχίνες (φλαβαν-3-όλες) και οι ανθοκυάνες. Συναντώνται ελεύθερα ή δεσµευµένα σε άλλες φλαβονοειδείς ενώσεις, σε σάκχαρα, και σε µη φλαβονοειδείς ενώσεις ή σε συνδυασµό των παραπάνω. Η βιολογική τους δράση στον καρπό τόσο των σταφυλιών όσο και άλλων φυτών είναι η πρώτη γραµµή άµυνας ενάντια σε παθογόνα µικρόβια, έντοµα και φυτοφάγα ζώα. Τα µη φλαβονοειδή συστατικά του οίνου κατηγοριοποιούνται στα υδροξυβενζοικά και τα υδροξυκινναµωµικά οξέα, της πτητικές φαινόλες, τα στιλβένια και κάποια άλλα χηµικά στοιχεία (κουµαρίνες). Παρόλο που δεν είναι έγχρωµες ενώσεις, συµβάλλουν στην ένταση και τη σταθερότητα του χρώµατος µε αντιδράσεις µεταξύ τους ή µε άλλες χηµικές ενώσεις Κυριότερες φαινολικές ενώσεις σταφυλιών Ανθοκυάνες Οι ανθοκυάνες συναντώνται στους φλοιούς των σταφυλιών και στα Vitis vinifera βρίσκονται µε τη µορφή 3-Ο-µονογλυκοζιτών των πέντε κυριότερων ανθοκυανιδινών: δελφινιδίνης, κυανιδίνης, πετουνιδίνης, πεονιδίνης και µαλβιδίνης. ιαφέρουν µεταξύ τους στη θέση των υδροξυλίων και των µεθοξυ-οµάδων του Β δακτυλίου (εικόνα 3). Η αλκυλίωση γίνεται στo έκτο άτοµο άνθρακα του µορίου της 13

14 γλυκόζης µε εστεροποίηση µε οξικό, κουµαρικό και καφεϊκό οξύ (Mazza and Miniati, 1993). Πρόσφατα βρέθηκε και η ύπαρξη αλκυλιωµένων ανθοκυανών µε γαλακτικό οξύ (Alcalde-Eon et al. 2006). Εικόνα 3 : Χηµικός σκελετός και διαφοροποίηση ανθοκυανών. Το περιεχόµενο των ανθοκυανών µπορεί να χρησιµοποιηθεί για την ταξινόµηση βασισµένη σε χηµικά κριτήρια κάποιων ποικιλιών. Η σχέση που υπάρχει µεταξύ του συνόλου των ανθοκυανών και της συγκέντρωσης της κάθε ένωσης ξεχωριστά µπορεί να χρησιµοποιηθεί για τον χαρακτηρισµό µιας ποικιλίας (Roggero et al. 1986b; Ortega Meder et al. 1994; Baldi et al. 1993; Roggero et al. 1988; Mattivi et al. 2006). Η περιεκτικότητα της κάθε ποικιλίας σε ανθοκυάνες εξαρτάται από πολλούς παράγοντες: την ποικιλία, την ωριµότητα των πρέµνων, το κλίµα και την περιοχή όπου καλλιεργούνται και από την απόδοση (Roggero et al. 1986a; Gonzalez-San Jose et al. 1990; Vivas et al. 2001). Όσον αφορά τη σύσταση του οίνου σε ανθοκυάνες, εξαρτάται από την εκχύλιση και τις οινοποιητικές τεχνικές. Η εκχύλιση των 14

15 ανθοκυανών από τους φλοιούς µπορεί να λάβει µέρος πριν ή κατά τη διάρκεια της οινοποίησης. Οι ανθοκυάνες µεταπίπτουν σε τέσσερις διαφορετικές µορφές, τη µορφή του φλαβυλίου (κόκκινο), τη µορφή της κινόνης (µπλε), τη µορφή της ηµιακετάλης (άχρωµη) και τη µορφή της χαλκόνης (άχρωµη) (Brouillard, 1982). Στο κρασί που το ph κυµαίνεται κοντά στο 3,5 η ισορροπία τείνει προς τη µορφή της ηµιακετάλης. Όσο προχωράει η εκχύλιση, το περιεχόµενο των ελεύθερων ανθοκυανών µειώνεται αλλά η σταθερότητα του χρώµατος αυξάνεται καθώς οι ανθοκυάνες πολυµερίζονται µε τις προκυανιδίνες. Στην αρχή, η εκχύλιση των φλαβονοειδών από τους φλοιούς δεν εξαρτάται από το περιεχόµενο της αλκοόλης. Στην τελική συγκέντρωση όµως, όταν αυξάνεται η αλκοόλη γίνεται πιο εύκολη η εκχύλιση των φλαβονοειδών τόσο στους φλοιούς όσο και στα γίγαρτα (Canals et al. 2005) Φλαβανόλες, φλαβονόλες Οι φλαβονόλες και οι φλαβανόλες επίσης ανήκουν στην οικογένεια των φλαβονοειδών ενώσεων. Οι φλαβανόλες (φλαβαν-3-όλες), είναι υδροξυλιωµένες στην 3 η θέση και συναντώνται ως µονοµερή, ολιγοµερή και πολυµερή. Οι κύριες ενώσεις αυτής της οµάδας είναι η (+) κατεχίνη και το ισοµερές της, η (-) επικατεχίνη (Su and Singleton 1969). Τα ολιγοµερή και τα πολυµερή των φλαβανολών που αλλιώς ονοµάζονται συµπυκνωµένες ταννίνες η προανθοκυανιδίνες έχουν την ιδιότητα να αλληλεπιδρούν µε πρωτεΐνες και να τις καταβυθίζουν. Οι φλαβονόλες έχουν προστατευτικό ρόλο έναντι στη UV ακτινοβολία, και βρίσκονται στο φλοιό των σταφυλιών και στα φύλλα. Κάποιες φλαβονόλες µπορούν να βρεθούν στο γλεύκος (Pereira et al. 2006),αλλά όχι στα γίγαρτα. (Rodriguez Montealegre et al. 2006). Η κυριότερη οµάδα είναι οι 3-γλυκοζίτες της κερκετίνης που είναι δι-υδροξυλιωµένη στον Β δακτύλιο. 15

16 Υδροξυβενζοικά οξέα Τα υδροξυβενζοϊκά οξέα χαρακτηρίζονται από έναν C6-C1 σκελετό. Στον οίνο συναντώνται κυρίως στην ελεύθερη τους µορφή (Drawert et al. 1974; Fernandez de Simon et al. 1992; Garcia-Viguera and Bridle 1995; Guntert et al. 1986; Monagas et al. 2005a,b; PenaNeira et al. 2000; Pozo-Bayon et al. 2003; Salagoıty-Auguste and Bertrand 1984; Vanhoenacker et al. 2001). Το γαλλικό οξύ βρίσκεται σε ιδιαίτερα υψηλές συγκεντρώσεις ανάµεσα στα υδροξυβενζοϊκά οξέα και προέρχεται από το σταφύλι αλλά και από την υδρόλυση ταννινών. Η συγκέντρωσή του µπορεί να ποικίλει ανάλογα µε την ποικιλία του αµπελιού και τις συνθήκες ανάπτυξης Υδροξυκινναµωµικά οξέα Τα υδροξυκινναµωµικά οξέα χαρακτηρίζονται από έναν C6-C3 σκελετό (εικόνα 4). Το καφταρικό οξύ κυριαρχεί σε σχέση µε τα υπόλοιπα υδροξυκινναµωµικά οξέα σε ποσοστό περίπου 50%. Εικόνα 4 : Χηµικός σκελετός υδροξυκινναµωµικών οξέων. 16

17 Η συγκέντρωση των υδροξυκινναµωµικών οξέων εξαρτάται από την ποικιλία της αµπέλου, τις συνθήκες ανάπτυξης, το κλίµα. Και αυτή η αµάδα εµφανίζει µεγάλη ποικιλοµορφία στη συγκέντρωση. έχουν αναφερθεί συγκεντρώσεις 100 mg/l Επιπτώσεις της κατανάλωσης ερυθρού οίνου στην υγεία του ανθρώπου Η κατανάλωση οίνου και ιδιαίτερα ερυθρού που έχει µεγαλύτερη περιεκτικότητα σε φαινολικά έχει τροµερές επιπτώσεις στην αρτηριοσκλήρωση και στη στεφανιαία νόσο. Ιδιαίτερα στον δυτικό κόσµο, όπου οι ασθένειες της καρδιάς είναι υπαίτιες για µεγάλη θνησιµότητα, η κατανάλωση ερυθρού οίνου έχει συσχετιστεί µε τη µείωση των καρδιακών νοσηµάτων (Wine Institute, 1997). Η κατεχίνη και η κερκετίνη, που είναι φυσικά αντιοξειδωτικά φαίνεται να έχουν σηµαντικό ρόλο στη µείωση των καρδιαγγειακών νοσηµάτων. Η ρεσβερατρόλη θεωρείται ότι έχει ισχυρή αντικαρκινική δράση. Επίσης η κερκετίνη και η trans ρεσβερατρόλη έχουν βρεθεί να µειώνουν τα καρκινικά κύτταρα στο µαστό. Τα φαινολικά συστατικά του κρασιού απορροφώνται από τον οργανισµό και αυξάνουν τη συγκέντρωση των αντιοξειδωτικών ουσιών στο αίµα. 17

18 2. Υλικά και Μέθοδοι 2.1. ιαδικασία ζύµωσης Τα σταφύλια προήλθαν από την περιοχή του Ασπρόκαµπου Νεµέας µε υψόµετρο 807 µέτρα. Ο τρύγος πραγµατοποιήθηκε στις 15 Οκτώβρη 2012, όταν τα σταφύλια είχαν φτάσει στη φαινολική ωριµότητα. Πραγµατοποιήθηκε σπάσιµο των ραγών στο οινοποιείο. Ο µούστος µαζί µε τα στέµφυλα ισοµοιράστηκε σε 6 δοχεία 12 λίτρων. Στα 3 από αυτά, προστέθηκε 80mg/L µετα-διθειώδες κάλιο, στο καθένα. Έπειτα µεταφέρθηκαν στις εγκαταστάσεις του Γεωπονικού Πανεπιστηµίου Αθηνών και αφέθηκαν για ζύµωση σε θερµοκρασία περιβάλλοντος, η οποία δεν ξεπέρασε τους 22 o C µέσα στα βαρέλια. Την πρώτη και την τρίτη µέρα της ζύµωσης προστέθηκαν 100mg/L και 200mg/L θρεπτικά υλικά, αντίστοιχα. Καθ όλη τη διάρκεια της οινοποίησης γινόταν ανάδευση του µούστου µε τα στέµφυλα 2 φορές την ηµέρα (ανά 12 ώρες) µε ανακίνηση του βαρελιού. Την 11 η µέρα, όταν η πυκνότητα (density) έφτασε στο 1000, τα στέµφυλα αποµακρύνθηκαν. Την τελευταία µέρα της ζύµωσης προστέθηκε 80mg/L µετα-διθειώδες κάλιο στο κάθε βαρέλι για να σταµατήσει η ζύµωση Φυσικοχηµικές αναλύσεις Σε κάθε δειγµατοληψία για την παρατήρηση της πληθυσµιακής αύξησης (ανά 12 ώρες) γινόταν προσδιορισµός της θερµοκρασίας, της πυκνότητας, του ph και της ολικής ογκοµετρούµενης οξύτητας. Την 1 η και την 14 η (τελευταία) µέρα έγινε ποσοτικός προσδιορισµός ολικού και ελεύθερου θειώδους ανυδρίτη. Την 14 η (τελευταία) µέρα της ζύµωσης προσδιορίστηκε ο αλκοολικός βαθµός µε τη µέθοδο της απόσταξης. 18

19 Μέτρηση ελεύθερου θειώδους ανυδρίτη σε κωνική φιάλη των 250 ml προστίθενται 50 ml οίνου 5 ml διαλύµατος H 2 SO 4 25% 1 ml δείκτη αµύλου αναδεύση τιτλοδότηση µε πρότυπο διάλυµα ιωδίου 0.02 Ν (εµφάνιση µπλε χροιάς σταθερής για sec) Έστω Α τα ml του διαλύµατος ιωδίου που καταναλώθηκαν. Ελεύθερος SO 2 (mg/l) = 12.8 * A * Ο προσδιορισµός πρέπει να γίνεται αµέσως µετά το άνοιγµα της φιάλης γιατί ο θειώδης ανυδρίτης οξειδώνεται από τον αέρα Μέτρηση ολικού θειώδους ανυδρίτη σε κωνική φιάλη των 250 ml προστίθενται 50 ml οίνου 25 ml διαλύµατος ΚΟΗ 1Ν ανακίνηση και παραµονή για 10 min προσθήκη 10 ml διαλύµατος H 2 SO 4 25% 1 ml δείκτη αµύλου αναδεύση τιτλοδότηση µε πρότυπο διάλυµα ιωδίου 0.02 Ν (εµφάνιση µπλε χροιάς σταθερής για sec) Έστω Β τα ml του διαλύµατος ιωδίου που καταναλώθηκαν. Ολικός SO 2 (mg/l) = 12.8 * Β 19

20 Μέτρηση ολικής οξύτητας (µε δείκτη φαινολοφθαλεϊνης) Σε κωνική φιάλη µεταφέρονται: 10 ml δείγµατος (αποµάκρυνση του διοξειδίου του άνθρακα µε αντλία κενού) 40 ml αποσταγµένο νερό 3-4 σταγόνες δείκτη φαινολοφθαλεϊνης ανάδευση τιτλοδότηση µε διάλυµα υδροξειδίου του νατρίου (NaOH 0,1 Ν) εµφάνιση ρόδινης χροιάς σταθερής για 30 sec Έστω n τα ml του διαλύµατος ιωδίου που καταναλώθηκαν. Ολική οξύτητα (g/l τρυγικού οξέος)= 0.75 * n Μέτρηση αλκοολικού βαθµού Προσθήκη 200mL οίνου σε ογκοµετρική φιάλη Μέτρηση θερµοκρασίας Μετάγγιση δείγµατος στη σφαιρική φιάλη της αποστακτικής συσκευής Ξέπλυµα 4 φορές µε 5mL νερού κάθε φορά Προσθήκη 10mL εναιωρήµατος CaOH Προσθήκη µερικών τεµαχίων πορώδους ανενεργού υλικού (ελαφρόπετρα) Σύνδεση σφαιρικής φιάλης στην αποστακτική συσκευή Συγκέντρωση αποστάγµατος στην ογκοµετρική των 200mL Συλλογή ¾ του αρχικού όγκου του αποστάγµατος Συµπλήρωση έως τα 200mL µε απιονισµένο νερό Μεταφορά σε ογκοµετρικό κύλινδρο Μέτρηση αλκοολικού βαθµού µε αλκοολόµετρο Μέτρηση θερµοκρασίας ιόρθωση αλκοολικού βαθµού µε τη βοήθεια του παρακάτω πίνακα 20

21 *η θερµοκρασία του αποστάγµατος δεν πρέπει να αποκλίνει από την αρχική θερµοκρασία πάνω από ± 2 ο C και του αραιωµένου από στάγµατος, από τη θερµοκρασία περιβάλλοντος πάνω από ± 5 ο C Προσδιορισµός χρώµατος Ένταση / Απόχρωση (420, 520, 620nm) Στους ερυθρούς οίνους το µέγιστο απορρόφησης παρουσιάζεται στα 520 nm (ερυθρό). Με την πάροδο του χρόνου, παλαίωση, η απορρόφηση στα 520 nm µειώνεται και αυξάνεται η απορρόφηση στα 420 nm (κίτρινο). Για την αξιολόγηση αυτών των χρωµάτων, λαµβάνεται υπόψη η απορρόφηση στα 620 nm (κυανό), που αποδίδεται στις µορφές της βάσης, της κινόνης, των ελευθέρων και των ενωµένων ανθοκυανών. Η ένταση του χρώµατος στον οίνο αντικατοπτρίζεται από την αναλογία των απορροφήσεων Α 420, Α 520 και Α 620 (Glories 1984) και το άθροισµα της Α 420 και Α 520 (Sudraud 1958). Η απόχρωση υπολογίζεται από την αναλογία των απορροφήσεων Α 420 και Α 520 (Glories 1984, Sudraud 1958). Φυγοκέντρηση οίνου ή γλεύκους σε 4000rpm για 5 λεπτά Μέτρηση απορρόφησης στα 420nm, 520nm και 620nm µε κυψελίδες γυαλιού 10mm ή 1mm Ένταση = Α Α Α 620 Απόχρωση = Α 420 / Α 520 * Πολλαπλασιασµός αποτελεσµάτων *10 αν η µέτρηση γίνει µε κυψελίδες 1mm είκτης Ολικών Φαινολικών (.Φ.Ο) Η µέθοδος βασίζεται στην στο γεγονός ότι οι αρωµατικοί δακτύλιοι παρουσιάζουν ισχυρή απορρόφηση στο υπεριώδες φως. Το µέγιστο της απορρόφησης παρατηρείται στα 280nm. Μετρά την περιεκτικότητα των φλαβανοειδών (ανθοκυάνες, ταννίνες), των µη φλαβανοειδών φαινολών (φαινολικά οξέα) και κάποιων µη φαινολικών ουσιών. Μειονεκτήµατα της µεθόδου είναι ότι ορισµένες ενώσεις, (κινναµωµικά οξέα και χαλκόνες) δεν παρουσιάζουν µέγιστο απορρόφησης 21

Τοπικά παραδοσιακά τρόφιμα : Oίνος OΡΘΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΟΙΝΩΝ

Τοπικά παραδοσιακά τρόφιμα : Oίνος OΡΘΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΟΙΝΩΝ Τοπικά παραδοσιακά τρόφιμα : Oίνος OΡΘΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΟΙΝΩΝ ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΟΤΣΕΡΙΔΗΣ Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Τμήμα Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής του Ανθρώπου Τοπικά Παραδοσιακά

Διαβάστε περισσότερα

Ο αλκοολικός τίτλος % vol είναι % v/v. Η αλκοόλη, % vol, μετράται στους 20 o C. Γίνεται διόρθωση της αλκοόλης όταν η θερμοκρασία είναι διαφορετική

Ο αλκοολικός τίτλος % vol είναι % v/v. Η αλκοόλη, % vol, μετράται στους 20 o C. Γίνεται διόρθωση της αλκοόλης όταν η θερμοκρασία είναι διαφορετική ΟΙΝΟΣ ΑΛΚΟΟΛΗ Με απόσταξη 200 ml οίνου συλλέγονται 133-150 ml αποστάγματος. Για την εξουδετέρωση της οξύτητας του οίνου, για να μη ληφθούν στο απόσταγμα πτητικά οξέα (οξικό, ανθρακικό και θειώδες), στα

Διαβάστε περισσότερα

Σημειώσεις για την εργαστηριακή άσκηση ΑΝΑΛΥΣΗ ΟΙΝΟΥ του Εργαστηρίου Ανάλυσης και Τεχνολογίας Τροφίμων Καθηγητής Ιωάννης Ρούσσης.

Σημειώσεις για την εργαστηριακή άσκηση ΑΝΑΛΥΣΗ ΟΙΝΟΥ του Εργαστηρίου Ανάλυσης και Τεχνολογίας Τροφίμων Καθηγητής Ιωάννης Ρούσσης. Σημειώσεις για την εργαστηριακή άσκηση ΑΝΑΛΥΣΗ ΟΙΝΟΥ του Εργαστηρίου Ανάλυσης και Τεχνολογίας Τροφίμων Καθηγητής Ιωάννης Ρούσσης Προσδιορισμοί Αλκοόλη Ολική οξύτητα Πτητική οξύτητα Ελεύθερος θειώδης ανυδρίτης

Διαβάστε περισσότερα

-H 2 H2 O R C COOH. α- κετοξύ

-H 2 H2 O R C COOH. α- κετοξύ Παραπροϊόντα αλκοολικής ζύµωσης Τα παραπροϊόντα της αλκοολικής ζύµωσης είναι χηµικές ενώσεις που προέρχονται είτε από τον ίδιο το µηχανισµό της αλκοολικής ζύµωσης, είτε από το µεταβολισµό της ζύµης, είτε

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΙΝΟΛΙΚΕΣ ΕΝΩΣΕΙΣ Οι φαινολικές ενώσεις αποτελούν μία από τις κύριες ομάδες δευτερογενών μεταβολιτών. Αποτελούνται από ενώσεις με μεγάλη ποικιλία

ΦΑΙΝΟΛΙΚΕΣ ΕΝΩΣΕΙΣ Οι φαινολικές ενώσεις αποτελούν μία από τις κύριες ομάδες δευτερογενών μεταβολιτών. Αποτελούνται από ενώσεις με μεγάλη ποικιλία ΦΑΙΝΟΛΙΚΕΣ ΕΝΩΣΕΙΣ Οι φαινολικές ενώσεις αποτελούν μία από τις κύριες ομάδες δευτερογενών μεταβολιτών. Αποτελούνται από ενώσεις με μεγάλη ποικιλία όσον αφορά τη δομή και λειτουργικότητά τους. Ο γενικός

Διαβάστε περισσότερα

Ομάδες φαινολικών ενώσεων

Ομάδες φαινολικών ενώσεων ΦΑΙΝΟΛΙΚΕΣ ΕΝΩΣΕΙΣ Οι φαινολικές ενώσεις αποτελούν μία από τις κύριες ομάδες δευτερογενών μεταβολιτών. Αποτελούνται από ενώσεις με μεγάλη ποικιλία όσον αφορά τη δομή και λειτουργικότητά τους. Ο γενικός

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΔΠΜΣ ΑΜΠΕΛΟΥΡΓΙΑ-ΟΙΝΟΛΟΓΙΑ Μελέτη χρωματικών δεικτών σε σταφύλια και οίνους από Αγιωργίτικο Νεμέας Μεταπτυχιακή

Διαβάστε περισσότερα

Οινολογία Ι. Ενότητα 7: Ερυθρή Οινοποίηση (1/3), 1ΔΩ. Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου. Διδάσκοντες: Κοτσερίδης Γιώργος

Οινολογία Ι. Ενότητα 7: Ερυθρή Οινοποίηση (1/3), 1ΔΩ. Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου. Διδάσκοντες: Κοτσερίδης Γιώργος Οινολογία Ι Ενότητα 7: Ερυθρή Οινοποίηση (1/3), 1ΔΩ Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου Διδάσκοντες: Κοτσερίδης Γιώργος Καλλίθρακα Τίνα Μαθησιακοί Στόχοι Εκχύλιση συστατικών Οινοποιητής

Διαβάστε περισσότερα

Οινολογία Ι. Ενότητα 5: Το σταφύλι στο οινοποιείο: Κοινές φυσικοχημικές κατεργασίες - Βελτίωση πρώτης ύλης- Ρυθμίσεις (4/5), 1ΔΩ

Οινολογία Ι. Ενότητα 5: Το σταφύλι στο οινοποιείο: Κοινές φυσικοχημικές κατεργασίες - Βελτίωση πρώτης ύλης- Ρυθμίσεις (4/5), 1ΔΩ Οινολογία Ι Ενότητα 5: Το σταφύλι στο οινοποιείο: Κοινές φυσικοχημικές κατεργασίες - Βελτίωση πρώτης ύλης- Ρυθμίσεις (4/5), 1ΔΩ Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου Διδάσκοντες: Κοτσερίδης

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: Φαινολικό & αρωματικό δυναμικό των οίνων της ποικιλίας ξινόμαυρο. Περίληψη

Θέμα: Φαινολικό & αρωματικό δυναμικό των οίνων της ποικιλίας ξινόμαυρο. Περίληψη φαινολικό και αρωματικό δυναμικό των οίνων της ποικιλίας ξινόμαυρο Μαρία Κυραλέου Yποψήφια Διδάκτωρ Οινολογίας Tμήμα Eπιστήμης και Τεχνολογίας Τροφίμων Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών τηλ. 215294719 mkyrleou@u.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΟΙΝΟΠΕΔΙΟΥ (TERROIR) ΣΤΗ ΣΑΝΤΟΡΙΝΗ. ΠΡΩΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ.

ΜΕΛΕΤΗ ΟΙΝΟΠΕΔΙΟΥ (TERROIR) ΣΤΗ ΣΑΝΤΟΡΙΝΗ. ΠΡΩΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ. ΜΕΛΕΤΗ ΟΙΝΟΠΕΔΙΟΥ (TERROIR) ΣΤΗ ΣΑΝΤΟΡΙΝΗ. ΠΡΩΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ. ΡΟΥΣΣΟΣ ΣΠΥΡΙΔΩΝ, Dr ΤΑΒΕΡΝΑΡΑΚΗ ΝΙΚΗ 1. 1 ΑΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ, ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ, ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ Με τον ορισμό terroir αναφέρονταν,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΖΥΜΩΤΙΚΗ ΑΠΟΛΑΣΠΩΣΗ ΤΟΥ ΓΛΕΥΚΟΥΣ

ΠΡΟΖΥΜΩΤΙΚΗ ΑΠΟΛΑΣΠΩΣΗ ΤΟΥ ΓΛΕΥΚΟΥΣ ΠΡΟΖΥΜΩΤΙΚΗ ΑΠΟΛΑΣΠΩΣΗ ΤΟΥ ΓΛΕΥΚΟΥΣ Τα γλεύκη που προορίζονται για τη παραγωγή λευκών οίνων, πρέπει απαραίτητα να διαυγάσουν πριν την έναρξη της αλκοολικής ζύμωσης, προκειμένου να αποκτήσουν και διατηρήσουν

Διαβάστε περισσότερα

Μ. Παναγoπούλου, Α. Τσέλεπος, Α. Μπιμπίλας, Δ. Τσιμογιάννης, Β. Ωραιοπούλου Τμήμα Χημικών Μηχανικών, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, 15780 Αθήνα

Μ. Παναγoπούλου, Α. Τσέλεπος, Α. Μπιμπίλας, Δ. Τσιμογιάννης, Β. Ωραιοπούλου Τμήμα Χημικών Μηχανικών, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, 15780 Αθήνα ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΕΚΧΥΛΙΣΗΣ ΤΩΝ ΠΟΛΥΦΑΙΝΟΛΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ ΤΗΣ ΟΙΝΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚΑΙ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΚΡΑΣΙΟΥ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΝΤΟΠΙΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΟΙΚΙΛΙΑ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΟ ΦΑΙΝΟΛΙΚΟ ΠΡΟΦΙΛ Μ. Παναγoπούλου, Α. Τσέλεπος,

Διαβάστε περισσότερα

Ωρίµανση του Σταφυλιού

Ωρίµανση του Σταφυλιού 1 Ωρίµανση του Σταφυλιού H ωρίµανση του σταφυλιού περνά από διάφορα στάδια-περιόδους: 1. Στο πρώτο στάδιο, η ρόγα είναι πράσινη από την παρουσία της χλωροφύλλης, ενώ η γεύση της έντονα ξινή, λόγω αυξηµένης

Διαβάστε περισσότερα

1 Τρύγος Η εποχή του τρύγου, η ποιότητα του σταφυλιού και η καταλληλότητά του για ζύµωση επηρεάζονται από το κλίµα κατά τη διάρκεια της ανάπτυξης των σταφυλιών. Κρύος και υγρός καιρός οδηγεί σε σταφύλι

Διαβάστε περισσότερα

1 Μηλογαλακτική Ζύµωση Ως µηλογαλακτική ζύµωση θεωρείται η µετατροπή του L-µηλικού οξέος προς L- γαλακτικό οξύ και διοξείδιο του άνθρακα µε την επίδραση µικροοργανισµών. Κατά συνέπεια, το αποτέλεσµα της

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 8 (ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ) ΦΑΣΜΑΤΟΦΩΤΟΜΕΤΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 8 (ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ) ΦΑΣΜΑΤΟΦΩΤΟΜΕΤΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 8 (ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ) ΦΑΣΜΑΤΟΦΩΤΟΜΕΤΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Με τον όρο αυτό ονοµάζουµε την τεχνική ποιοτικής και ποσοτικής ανάλυσης ουσιών µε βάση το µήκος κύµατος και το ποσοστό απορρόφησης της ακτινοβολίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΟΞΥΤΗΤΑΣ ΣΕ ΚΡΑΣΙ (ΛΕΥΚΟ)

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΟΞΥΤΗΤΑΣ ΣΕ ΚΡΑΣΙ (ΛΕΥΚΟ) ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΝΩΣΗ ΥΠΕΥΘΥΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΩΝ ΚΕΝΤΡΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ - «ΠΑΝΕΚΦE» email:panekfe@yahoo.gr www.ekfe.gr ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΟΛΥΜΠΙΑ ΑΣ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ - EUSO 2010 ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΑΣΚΗΣΗ 2 ΤΡΟΦΙΜΑ. ΠΛΕΣΣΑΣ ΣΤΑΥΡΟΣ, PhD

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΑΣΚΗΣΗ 2 ΤΡΟΦΙΜΑ. ΠΛΕΣΣΑΣ ΣΤΑΥΡΟΣ, PhD ΑΣΚΗΣΗ 2 ΑΝΑΛΥΣΗ ΛΙΠΩΝ & ΕΛΑΙΩΝ ΣΕ ΤΡΟΦΙΜΑ ΠΛΕΣΣΑΣ ΣΤΑΥΡΟΣ, PhD Εργαστήριο Μικροβιολογίας Τροφίµων, Βιοτεχνολογίας και Υγιεινής, Τµήµα Αγροτικής Ανάπτυξης, ηµοκρίτειο Πανεπιστήµιο Θράκης Λίπη & έλαια (Λιπίδια)

Διαβάστε περισσότερα

Οινολογία Ι. Ενότητα 6: Λευκή Οινοποίηση (3/3), 1ΔΩ. Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου. Διδάσκοντες: Κοτσερίδης Γιώργος

Οινολογία Ι. Ενότητα 6: Λευκή Οινοποίηση (3/3), 1ΔΩ. Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου. Διδάσκοντες: Κοτσερίδης Γιώργος Οινολογία Ι Ενότητα 6: Λευκή Οινοποίηση (3/3), 1ΔΩ Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου Διδάσκοντες: Κοτσερίδης Γιώργος Καλλίθρακα Τίνα Μαθησιακοί Στόχοι Πνευματικό πιεστήριο γλευκοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 6 η BOD-COD. Θεωρητικό υπόβαθρο. Αποσύνθεση υπό αερόβιες συνθήκες Ο 2. Οξείδωση Ενέργεια. Τελικά προϊόντα Η 2 Ο, CO 2, SO 4, NO 3, ενέργεια

ΑΣΚΗΣΗ 6 η BOD-COD. Θεωρητικό υπόβαθρο. Αποσύνθεση υπό αερόβιες συνθήκες Ο 2. Οξείδωση Ενέργεια. Τελικά προϊόντα Η 2 Ο, CO 2, SO 4, NO 3, ενέργεια ΑΣΚΗΣΗ 6 η BOD-COD Θεωρητικό υπόβαθρο Αποσύνθεση υπό αερόβιες συνθήκες Ο 2 Οργανικά απόβλητα και µικροργανισµοί Οξείδωση Ενέργεια Τελικά προϊόντα Η 2 Ο, CO 2, SO 4, NO 3, ενέργεια οξείδωση Νέα κύτταρα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΜΕ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ Γραμμομοριακή συγκέντρωση διαλυμάτων

ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΜΕ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ Γραμμομοριακή συγκέντρωση διαλυμάτων ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΜΕ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ Γραμμομοριακή συγκέντρωση διαλυμάτων Συγκέντρωση διαλύματος: ποσότητα διαλυμένης ουσίας σε καθορισμένη ποσότητα διαλύματος Αραιό διάλυμα: μικρή συγκέντρωση διαλυμένης ουσίας Πυκνό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ

ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΗΜΕΡΑ: ΤΡΙΤΗ 11-11-2014 ΩΡΑ: 11:00-14:00 OMADA 3 Name: Celia Koutrafouri ΆΣΚΗΣΗ 10 (p.107-114) Εργαστηριακές Σημειώσεις Τίτλος Άσκησης: Φασματοφωτομετρικός Προσδιορισμός Σορβικού

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΕΔΑΦΟΚΛΙΜΑΤΙΚΩΝ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΗΣ ΑΜΠΕΛΟΥ

ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΕΔΑΦΟΚΛΙΜΑΤΙΚΩΝ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΗΣ ΑΜΠΕΛΟΥ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΕΔΑΦΟΚΛΙΜΑΤΙΚΩΝ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΗΣ ΑΜΠΕΛΟΥ ΕΔΑΦΟΣ Φυσικές ιδιότητες Δομή και σύσταση Χρώμα Βάθος Διαπερατότητα Διαθέσιμη υγρασία Θερμοκρασία Χημικές ιδιότητες ph Αλατότητα Γονιμότητα

Διαβάστε περισσότερα

Προσδιορισµός βιταµίνης C σε χυµούς φρούτων και λαχανικών και µελέτη διάφορων παραγόντων που επιδρούν στη ποσότητα της

Προσδιορισµός βιταµίνης C σε χυµούς φρούτων και λαχανικών και µελέτη διάφορων παραγόντων που επιδρούν στη ποσότητα της ΕΚΦΕ Εύβοιας Προσδιορισµός βιταµίνης C σε χυµούς φρούτων και λαχανικών και µελέτη διάφορων παραγόντων που επιδρούν στη ποσότητα της Απαραίτητα όργανα Προχοϊδα Σιφώνι Κωνική φιάλη Απαραίτητα υλικά 10 ml

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΑΝΑΠΝΟΗ. Καρβουντζή Ηλιάνα Βιολόγος

ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΑΝΑΠΝΟΗ. Καρβουντζή Ηλιάνα Βιολόγος ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΑΝΑΠΝΟΗ Η τροφή αποτελείται και από ουσίες μεγάλου μοριακού βάρους (πρωτεΐνες, υδατάνθρακες, λιπίδια, νουκλεϊνικά οξέα). Οι ουσίες αυτές διασπώνται (πέψη) σε απλούστερες (αμινοξέα, απλά σάκχαρα,

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ. ΑΝΝΑ-ΜΑΡΙΑ ΨΑΡΡΑ Τμήμα Βιοχημείας κ Βιοτεχνολογίας

ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ. ΑΝΝΑ-ΜΑΡΙΑ ΨΑΡΡΑ Τμήμα Βιοχημείας κ Βιοτεχνολογίας ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ ΑΝΝΑ-ΜΑΡΙΑ ΨΑΡΡΑ Τμήμα Βιοχημείας κ Βιοτεχνολογίας ΑΝΝΑ-ΜΑΡΙΑ ΨΑΡΡΑ 1 ΣΥΣΤΗΜΑ ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑΣ Αντλία Στήλη Υγρό Έκλουσης Συλλέκτης κλασμάτων ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Οι οργανισμοί εξασφαλίζουν ενέργεια, για τις διάφορες λειτουργίες τους, διασπώντας θρεπτικές ουσίες που περιέχονται στην τροφή τους. Όμως οι φωτοσυνθετικοί

Διαβάστε περισσότερα

Επίτευξη και προσδιορισμός της βέλτιστης τεχνολογικής ωριμότητας. Κανάκης Γιάννης Γεωπόνος Οινολόγος Mc

Επίτευξη και προσδιορισμός της βέλτιστης τεχνολογικής ωριμότητας. Κανάκης Γιάννης Γεωπόνος Οινολόγος Mc Επίτευξη και προσδιορισμός της βέλτιστης τεχνολογικής ωριμότητας Κανάκης Γιάννης Γεωπόνος Οινολόγος Mc Ποιότητα Σταφυλιών Στάδια Ανάπτυξης της Ράγας Δυνατότητα Επίτευξης Βέλτιστης Τεχνολογικής Ωριμότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΣΧΟΦΙΛΕΡΟ & BEYOND Παρασκευή 21 Μαρτίου 2014 Cellier Κριεζώτου

ΜΟΣΧΟΦΙΛΕΡΟ & BEYOND Παρασκευή 21 Μαρτίου 2014 Cellier Κριεζώτου ΜΟΣΧΟΦΙΛΕΡΟ & BEYOND ΜΟΣΧΟΦΙΛΕΡΟ & BEYOND Παρασκευή 21 Μαρτίου 2014 Cellier Κριεζώτου ΜΟΣΧΟΦΙΛΕΡΟ Το Μοσχοφίλερο πιθανότατα είναι µια απο τις πιο παλιές Ελληνικές ποικιλίες, καθώς σύµφωνα µε ισχυρισµούς

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΔΟΤΗΣΗ ΟΞΕΩΝ ΚΑΙ ΒΑΣΕΩΝ

ΤΙΤΛΟΔΟΤΗΣΗ ΟΞΕΩΝ ΚΑΙ ΒΑΣΕΩΝ ΤΙΤΛΟΔΟΤΗΣΗ ΟΞΕΩΝ ΚΑΙ ΒΑΣΕΩΝ Σκοπός Εργαστηριακής Άσκησης Η εξοικείωση με τις τεχνικές τιτλοδότησης και η κατανόηση των ογκομετρικών μεθόδων ανάλυσης. Θεωρητικό Μέρος Πάρα πολύ συχνά προκύπτει η ανάγκη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Εργαστηριακό Κέντρο Φυσικών Επιστηµών Aγίων Αναργύρων Υπεύθυνος Εργ. Κέντρου : Χαρακόπουλος Καλλίνικος Επιµέλεια Παρουσίαση : Καραγιάννης Πέτρος ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 Μάθημα: Χημεία Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Παρασκευή, 24 Μαΐου, 2013 7:30 10:30

Διαβάστε περισσότερα

Επαναληπτικές Ασκήσεις

Επαναληπτικές Ασκήσεις Επαναληπτικές Ασκήσεις Ενότητα 1: Εισαγωγή στη Χημεία 1.1 Στον επόμενο πίνακα δίνονται τα σημεία τήξης και τα σημεία ζέσης διαφόρων υλικών. Υλικό Σημείο Tήξης ( ο C) Σημείο Zέσης ( ο C) Α 0 100 Β 62 760

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα και Καινοτομία στην παραγωγή αφρωδών οίνων

Έρευνα και Καινοτομία στην παραγωγή αφρωδών οίνων Έρευνα και Καινοτομία στην παραγωγή αφρωδών οίνων Δρ Κοτσεριδης Γιωργος Christophe Gerland Eξέλιξη παγκόσμιας παραγωγής σε αφρώδη Source OIV, 2013 Κατανομή ανά χώρα της παγκόσμιας παραγωγής σε αφρώδη 5

Διαβάστε περισσότερα

Χρώμα και τρόφιμα. μαζί με τα πρόσθετα των τροφίμων

Χρώμα και τρόφιμα. μαζί με τα πρόσθετα των τροφίμων Φυσικές χρωστικές των τροφίμων Ν. Καλογερόπουλος Δρ Χημικός Χρώμα και τρόφιμα Χρώμα: βασικός παράγοντας στην εκτίμηση της ποιότητας ενός τροφίμου. Ένα τρόφιμο δεν τρώγεται αν δεν έχει το σωστό χρώμα. Χρώμα

Διαβάστε περισσότερα

Τέλος, πολύ πρόσφατες βιολογικές µελέτες έδειξαν ότι οι δύο προαναφερθείσες ενώσεις επιδεικνύουν αξιοσηµείωτες αντικαρκινικές ιδιότητες (η

Τέλος, πολύ πρόσφατες βιολογικές µελέτες έδειξαν ότι οι δύο προαναφερθείσες ενώσεις επιδεικνύουν αξιοσηµείωτες αντικαρκινικές ιδιότητες (η ΟΙΝΟΣ & ΥΓΕΙΑ Στο κρασί αποδίδονται από την αρχαιότητα ευεργετικές για την ανθρώπινη υγεία ιδιότητες, τις οποίες η σύγχρονη επιστηµονική έρευνα τεκµηριωµένα αποδίδει στην αντιοξειδωτική δράση ορισµένων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΟΙΝΟΛΟΓΙΑΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΟΙΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΟΙΝΟΛΟΓΙΑΣ Ιωάννης Ρούσσης Καθηγητής Χημείας και Βιοχημείας Τροφίμων και Οίνου Τμήμα Χημείας, Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Ιωάννινα 2015 Παρατίθενται αναλύσεις οίνου. Φυσικά δεν αναφέρονται

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΝΟΛΟΓΙΑ-ΟΙΝΟΠΝΕΥΜΑΤΩ Η

ΟΙΝΟΛΟΓΙΑ-ΟΙΝΟΠΝΕΥΜΑΤΩ Η ηµοκρίτειο Πανεπιστήµιο Θράκης Τµήµα Αγροτικής Ανάπτυξης Κατεύθυνση Επιστήµης & Τεχνολογίας Τροφίµων ιδάσκων: Πλέσσας Σταύρος Επίκουρος Καθηγητής Τµήµα Αγροτικής Ανάπτυξης, ΠΘ ΟΙΝΟΛΟΓΙΑ-ΟΙΝΟΠΝΕΥΜΑΤΩ Η

Διαβάστε περισσότερα

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Αποφλοίωση και καθαρισμός Πολλά φυτικά προϊόντα π.χ, μήλα, πατάτες χρειάζονται αποφλοίωση ή καθαρισμό μερικών τμημάτων τους πριν από την κατεργασία.

Διαβάστε περισσότερα

1. Ταυτοποίηση μιας άγνωστης χημικής ένωσης

1. Ταυτοποίηση μιας άγνωστης χημικής ένωσης Σκοπός 1. Ταυτοποίηση μιας άγνωστης χημικής ένωσης Σκοπός αυτής της εργαστηριακής άσκησης είναι να μάθετε να δίνετε έμφαση στη σημασία της παρατήρησης κατά την εκτέλεση ενός πειράματος. Παρατήρηση, γενικά,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα. Χημική Τεχνολογία. Εργαστηριακό Μέρος

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα. Χημική Τεχνολογία. Εργαστηριακό Μέρος ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Χημική Τεχνολογία Εργαστηριακό Μέρος Ενότητα 4: Ογκομετρική Ανάλυση Ευάγγελος Φουντουκίδης Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Τ.Ε. Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Εµπλουτισµός επιτραπέζιας ελιάς µε φαινολικά συστατικά

Εµπλουτισµός επιτραπέζιας ελιάς µε φαινολικά συστατικά Εµπλουτισµός επιτραπέζιας ελιάς µε φαινολικά συστατικά ρ. Ιωάννης Τσάκνης Κοσµήτορας Σχολής Τεχνολογίας Τροφίµων & ιατροφής 1 ΣΚΟΠΟΣΜΕΛΕΤΗΣ Μελετήθηκε η δυνατότητα προσθήκης συγκεκριμένων πολυφαινολών(ελευρωπαΐνη

Διαβάστε περισσότερα

Ομογενή μίγματα χημικών ουσιών τα οποία έχουν την ίδια χημική σύσταση και τις ίδιες ιδιότητες (χημικές και φυσικές) σε οποιοδήποτε σημείο τους.

Ομογενή μίγματα χημικών ουσιών τα οποία έχουν την ίδια χημική σύσταση και τις ίδιες ιδιότητες (χημικές και φυσικές) σε οποιοδήποτε σημείο τους. ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ Ομογενή μίγματα χημικών ουσιών τα οποία έχουν την ίδια χημική σύσταση και τις ίδιες ιδιότητες (χημικές και φυσικές) σε οποιοδήποτε σημείο τους. Διαλύτης: η ουσία που βρίσκεται σε μεγαλύτερη αναλογία

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΕΞΕΛΙΞΗΣ ΤΩΝ ΦΑΙΝΟΛΙΚΩΝ ΣΥΣΤΑΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΚΡΑΣΙΟΥ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΟΙΝΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗ ΣΕ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΗ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ

ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΕΞΕΛΙΞΗΣ ΤΩΝ ΦΑΙΝΟΛΙΚΩΝ ΣΥΣΤΑΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΚΡΑΣΙΟΥ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΟΙΝΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗ ΣΕ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΗ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΧΗΜΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΙV: ΣΥΝΘΕΣΗΣ & ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΧΗΜΕΙΑΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΕΞΕΛΙΞΗΣ ΤΩΝ ΦΑΙΝΟΛΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ.Π.Μ.Σ. ΑΜΠΕΛΟΥΡΓΙΑΣ ΟΙΝΟΛΟΓΙΑΣ

ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ.Π.Μ.Σ. ΑΜΠΕΛΟΥΡΓΙΑΣ ΟΙΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ.Π.Μ.Σ. ΑΜΠΕΛΟΥΡΓΙΑΣ ΟΙΝΟΛΟΓΙΑΣ ΜΕΛΕΤΗ ΤΑΝΝΙΝΩΝ ΤΩΝ ΓΙΓΑΡΤΩΝ ΤΗΣ ΠΟΙΚΙΛΙΑΣ CABERNET SAUVIGNON. ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΘΟ ΩΝ ΑΝΑΛΥΣΗΣ. ΕΠΙ ΡΑΣΗ ΤΟΥ ΠΟΤΙΣΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 2009 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 2009 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1ο ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 2009 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Για τις ερωτήσεις 1.1 και 1.2 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα

Διαβάστε περισσότερα

3021 Οξείδωση του ανθρακενίου σε ανθρακινόνη

3021 Οξείδωση του ανθρακενίου σε ανθρακινόνη Οξείδωση του ανθρακενίου σε ανθρακινόνη Ce(IV)(NH ) (N ) 6 C H CeH 8 N 8 8 C H 8 (78.) (58.) (8.) Βιβλιογραφία Tse-Lok Ho et al., Synthesis 97, 6. Ταξινόµηση Τύποι αντιδράσεων και τάξεις ουσιών Οξείδωση.

Διαβάστε περισσότερα

OΓKOMΕΤPOΥMEΝΗ ΚΑΙ ΠΤHTΙΚH ΟΞΥTHTA

OΓKOMΕΤPOΥMEΝΗ ΚΑΙ ΠΤHTΙΚH ΟΞΥTHTA OΓKOMΕΤPOΥMEΝΗ ΚΑΙ ΠΤHTΙΚH ΟΞΥTHTA To γλεύκoς και o oiνoς περιέxoυv σημαντική ποσότητα oργανικών και μικρή πoσότητα ανόργανων οξέων. Tα οργανικά οξέα τoυ γλεύκoυς είvαι φυσικά συστατικά του σταφυλιού που

Διαβάστε περισσότερα

Γάλα ιατηρήστε το στο ψυγείο

Γάλα ιατηρήστε το στο ψυγείο Σηµειώσεις για τον καθηγητή Γάλα ιατηρήστε το στο ψυγείο Βασικές γνώσεις Ο όρος γάλα, ως βασικό τρόφιµο, χωρίς κανένα προστεθειµένο επίθετο, ισχύει συνήθως για το αγελαδινό γάλα που είναι φρέσκο, πλήρες,

Διαβάστε περισσότερα

CH 3 CH 2 OH + 3O 2 2CO 2 + 3H 2 O CH 3 COOH + 2O 2 2CO 2 + 2H 2 O

CH 3 CH 2 OH + 3O 2 2CO 2 + 3H 2 O CH 3 COOH + 2O 2 2CO 2 + 2H 2 O 1 Οι ασθένειες οφείλονται κυρίως στη δράση µικροοργανισµών. Οι παράγοντες που καθορίζουν το πόσο επιρρεπής είναι ο οίνος στη βακτηριακή προσβολή είναι: 1. Ο αλκοολικός βαθµός, 2. Η οξύτητα και το ph, 3.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧ0ΛΗ ΤΕΧΝ0Λ0ΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΦΡΟΥΤΩΝ ΚΑΙ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ

ΣΧ0ΛΗ ΤΕΧΝ0Λ0ΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΦΡΟΥΤΩΝ ΚΑΙ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ ΣΧ0ΛΗ ΤΕΧΝ0Λ0ΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΦΡΟΥΤΩΝ ΚΑΙ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΤΑΛΕΛΛΗ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΦΡΟΥΤΑ-ΛΑΧΑΝΙΚΑ Τα φρούτα-λαχανικά δεν είναι τροφές

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ IV ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΒΑΚΤΗΡΙΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ IV 1 V ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΒΑΚΤΗΡΙΩΝ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ IV ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΒΑΚΤΗΡΙΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ IV 1 V ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΒΑΚΤΗΡΙΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ IV 1 V ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΒΑΚΤΗΡΙΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ IV ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΒΑΚΤΗΡΙΩΝ I. Γενικότητες Αναλόγως των τροφικών τους απαιτήσεων τα µικρόβια διαιρούνται σε κατηγορίες: - αυτότροφα που χρησιµοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

YΠOYΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2007.

YΠOYΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2007. Μάθημα: ΧΗΜΕΙΑ YΠOYΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2007 Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Τρίτη, 12 Ιουνίου 2007 7:30-10:30

Διαβάστε περισσότερα

Οινολογία Ι. Ενότητα 5: Το σταφύλι στο οινοποιείο: Κοινές φυσικοχημικές κατεργασίες - Βελτίωση πρώτης ύλης- Ρυθμίσεις (2/5), 1ΔΩ

Οινολογία Ι. Ενότητα 5: Το σταφύλι στο οινοποιείο: Κοινές φυσικοχημικές κατεργασίες - Βελτίωση πρώτης ύλης- Ρυθμίσεις (2/5), 1ΔΩ Οινολογία Ι Ενότητα 5: Το σταφύλι στο οινοποιείο: Κοινές φυσικοχημικές κατεργασίες - Βελτίωση πρώτης ύλης- Ρυθμίσεις (2/5), 1ΔΩ Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου Διδάσκοντες: Κοτσερίδης

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 Μάθημα: Χημεία Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Πέμπτη, 28 Μαΐου, 2015 8:00 11:00

Διαβάστε περισσότερα

4. Πόσο οξικό οξύ περιέχει το ξίδι;

4. Πόσο οξικό οξύ περιέχει το ξίδι; 4. Πόσο οξικό οξύ περιέχει το ξίδι; Σκοπός Σκοπός αυτού του πειράματος είναι να προσδιορίσετε την ποσότητα (γραμμομοριακή συγκέντρωση) του οξικού οξέος που υπάρχει σε ένα λευκό ξίδι μέσω ογκομέτρησης με

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΣΑΚΧΑΡΩΝ ΣΤΟ ΓΛEYKOΣ

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΣΑΚΧΑΡΩΝ ΣΤΟ ΓΛEYKOΣ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΣΑΚΧΑΡΩΝ ΣΤΟ ΓΛEYKOΣ Τα σάκχαρα είναι το σημαντικότερο συστατικό του γλεύκους, καθώς η περιεκτικότητά του σε αυτά καθορίζει τον αλκοολικό βαθμό του οίνου που θα προκύψει μετά την αλκοολική

Διαβάστε περισσότερα

5012 Σύνθεση του ακετυλοσαλικυλικού οξέος (ασπιρίνης) από σαλικυλικό οξύ και οξικό ανυδρίτη

5012 Σύνθεση του ακετυλοσαλικυλικού οξέος (ασπιρίνης) από σαλικυλικό οξύ και οξικό ανυδρίτη NP 0 Σύνθεση του ακετυλοσαλικυλικού οξέος (ασπιρίνης) από σαλικυλικό οξύ και οξικό ανυδρίτη CH CH + H H S + CH CH C H 6 C 7 H 6 C 9 H 8 C H (0.) (8.) (98.) (80.) (60.) Ταξινόµηση Τύποι αντιδράσεων και

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΗ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ. Μαντώ Κυριακού 2015

ΓΕΝΙΚΗ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ. Μαντώ Κυριακού 2015 ΓΕΝΙΚΗ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ Μαντώ Κυριακού 2015 Ενεργειακό Στα βιολογικά συστήματα η διατήρηση της ενέργειας συμπεριλαμβάνει οξειδοαναγωγικές αντιδράσεις παραγωγή ATP Οξείδωση: απομάκρυνση e από ένα υπόστρωμα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ

ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΧΗΜΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ ΟΔΗΓΙΕΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΥΓΡΗΣ ΕΚΧΥΛΙΣΗΣ Ελένη Παντελή, Υποψήφια Διδάκτορας Γεωργία Παππά, Δρ. Χημικός Μηχανικός

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη βιολογικής δράσης σε ουσίες που περιέχονται σε εκχυλίσµατα από ελληνικές ποικιλίες σταφυλιών

Μελέτη βιολογικής δράσης σε ουσίες που περιέχονται σε εκχυλίσµατα από ελληνικές ποικιλίες σταφυλιών Μελέτη βιολογικής δράσης σε ουσίες που περιέχονται σε εκχυλίσµατα από ελληνικές ποικιλίες σταφυλιών Αντιµεταλλαξιγόνο δράση ανίχνευση ουσιών που προστατεύουν το DNA από µεταλλαξιγόνα που προκαλούν µεταλλάξεις

Διαβάστε περισσότερα

Καλλιέργεια φυτών Έχει το χώµα σηµασία;

Καλλιέργεια φυτών Έχει το χώµα σηµασία; Για τον καθηγητή Καλλιέργεια φυτών Έχει το χώµα σηµασία; Στόχοι / Ικανότητες Στόχοι 1. Να προετοιµάσουν οι µαθητές δείγµατα ξηρού χώµατος και να καταγράψουν τις παρατηρήσεις τους. 2. Να κατανοήσουν οι

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογία Προϊόντων Φυτικής Προέλευσης

Τεχνολογία Προϊόντων Φυτικής Προέλευσης Τεχνολογία Προϊόντων Φυτικής Προέλευσης Τεχνολογία Χυµού Φρούτων Εισαγωγή Αναφερόµαστε κυρίως σε εσπεριδοειδή (πορτοκάλια, λεµόνια, κίτρο), σε πυρηνόκαρπα (βερίκοκα, ροδάκινα, δαµάσκηνα, αχλάδια) και µήλα.

Διαβάστε περισσότερα

Χημική Τεχνολογία. Ενότητα 4: Ογκομετρική Ανάλυση. Ευάγγελος Φουντουκίδης Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Τ.Ε.

Χημική Τεχνολογία. Ενότητα 4: Ογκομετρική Ανάλυση. Ευάγγελος Φουντουκίδης Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Τ.Ε. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Χημική Τεχνολογία Ενότητα 4: Ογκομετρική Ανάλυση Ευάγγελος Φουντουκίδης Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Τ.Ε. Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΧΗΜΕΙΑ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ÅÐÉËÏÃÇ

Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΧΗΜΕΙΑ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ÅÐÉËÏÃÇ 1 Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΜΑ 1 ο ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Για τις ερωτήσεις 1.1-1.4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1.1. Οι παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

1 Παραγωγή Λευκού Κρασιού Λευκό κρασί µπορεί να παρασκευαστεί είτε από λευκά, είτε από κόκκινα σταφύλια. Για την παραγωγή λευκού κρασιού άριστης ποιότητας πρέπει: 1. Να χρησιµοποιηθούν σταφύλια χωρίς µούχλες

Διαβάστε περισσότερα

Σημειώσεις για την εργαστηριακή άσκηση ΑΝΑΛΥΣΗ ΓΑΛΑΚΤΟΣ του Εργαστηρίου Ανάλυσης και Τεχνολογίας Τροφίμων Καθηγητής Ιωάννης Ρούσσης.

Σημειώσεις για την εργαστηριακή άσκηση ΑΝΑΛΥΣΗ ΓΑΛΑΚΤΟΣ του Εργαστηρίου Ανάλυσης και Τεχνολογίας Τροφίμων Καθηγητής Ιωάννης Ρούσσης. Σημειώσεις για την εργαστηριακή άσκηση ΑΝΑΛΥΣΗ ΓΑΛΑΚΤΟΣ του Εργαστηρίου Ανάλυσης και Τεχνολογίας Τροφίμων Καθηγητής Ιωάννης Ρούσσης Προσδιορισμοί Ειδικό βάρος Οξύτητα Στερεό υπόλειμμα Λακτόζη Έλεγχος παστερίωσης

Διαβάστε περισσότερα

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΛΙΑΣ, ΥΠΟΤΡΟΠΙΚΩΝ ΦΥΤΩΝ ΚΑΙ ΑΜΠΕΛΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΛΙΑΣ, ΥΠΟΤΡΟΠΙΚΩΝ ΦΥΤΩΝ ΚΑΙ ΑΜΠΕΛΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΛΙΑΣ, ΥΠΟΤΡΟΠΙΚΩΝ ΦΥΤΩΝ ΚΑΙ ΑΜΠΕΛΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ Β. Βανδέρα Χημικός Msc, Τεχνικός Υπεύθυνος Εργαστηρίου Ελαιολάδου Μυτιλήνης ΑΝΑΛΥΣΕΙΣ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

4002 Σύνθεση του βενζιλίου από βενζοϊνη

4002 Σύνθεση του βενζιλίου από βενζοϊνη 4002 Σύνθεση του βενζιλίου από βενζοϊνη H VCl 3 + 1 / 2 2 + 1 / 2 H 2 C 14 H 12 2 C 14 H 10 2 (212.3) 173.3 (210.2) Ταξινόµηση Τύποι αντιδράσεων και τάξεις ουσιών οξείδωση αλκοόλη, κετόνη, καταλύτης µεταβατικού

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΙΑΤΡΙΒΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΙΑΤΡΙΒΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ TECHNOLOGICAL EDUCATIONAL INSTITUTE of CRETE DEPARTMENT of CROP SCIENCE ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΙΑΤΡΙΒΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΚΑΙ ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΩΝ ΧΡΩΜΑΤΙΚΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ο αριθμός Avogadro, N A, L = 6,022 10 23 mol -1 η σταθερά Faraday, F = 96 487 C mol -1 σταθερά αερίων R = 8,314 510 (70) J K -1 mol -1 = 0,082 L atm mol -1 K -1 μοριακός

Διαβάστε περισσότερα

Καθηγητής : ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΔΑΝΙΗΛ ΠΛΑΪΝΑΚΗΣ. Χημεία. Εργαστηριακή άσκηση ΑΣΠΡΟΠΥΡΓΟΣ

Καθηγητής : ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΔΑΝΙΗΛ ΠΛΑΪΝΑΚΗΣ. Χημεία. Εργαστηριακή άσκηση ΑΣΠΡΟΠΥΡΓΟΣ ΑΕΝ / ΑΣΠΡΟΠΥΡΓΟΥ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ Καθηγητής : ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΔΑΝΙΗΛ ΠΛΑΪΝΑΚΗΣ Χημεία Εργαστηριακή άσκηση ΑΣΠΡΟΠΥΡΓΟΣ 2 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΟΥ 1 ΤΙΤΛΟΣ ΑΣΚΗΣΗΣ Προσδιορισμός περιεκτικότητας άγνωστου

Διαβάστε περισσότερα

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά Ε ΑΦΟΣ Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Έδαφος Το έδαφος σχηµατίζεται από τα προϊόντα της αποσάθρωσης των πετρωµάτων του υποβάθρου (µητρικό πέτρωµα) ή των πετρωµάτων τω γειτονικών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΓΕΩΠΟΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗ ΟΙΝΟΛΟΓΙΑΣ-ΑΜΠΕΛΟΥΡΓΙΑΣ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΓΕΩΠΟΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗ ΟΙΝΟΛΟΓΙΑΣ-ΑΜΠΕΛΟΥΡΓΙΑΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΓΕΩΠΟΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗ ΟΙΝΟΛΟΓΙΑΣ-ΑΜΠΕΛΟΥΡΓΙΑΣ ΥΝΑΜΙΚΟ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΟΙΝΩΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΤΟΠΙΚΩΝ ΟΙΝΟΠΟΙΗΣΙΜΩΝ ΠΟΙΚΙΛΙΩΝ ΑΜΠΕΛΟΥ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

3034 Σύνθεση της trans-1,2-κυκλοεξανοδιόλης από κυκλοεξένιο

3034 Σύνθεση της trans-1,2-κυκλοεξανοδιόλης από κυκλοεξένιο 0 Σύνθεση της trans-,-κυκλοεξανοδιόλης από κυκλοεξένιο H O /HCO H C H 0 (8.) H O HCO H (.0) (.0) C H O (.) Ταξινόµιση Τύποι αντιδράσεων και τάξεις ουσιών Προσθήκη σε αλκένια, στερεοεκλεκτική προσθήκη,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα. Χημική Τεχνολογία. Εργαστηριακό Μέρος

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα. Χημική Τεχνολογία. Εργαστηριακό Μέρος ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Χημική Τεχνολογία Εργαστηριακό Μέρος Ενότητα 8.1: Βιοχημικά Απαιτούμενο Οξυγόνο (Biochemical Oxygen Demand, BOD) Ευάγγελος Φουντουκίδης

Διαβάστε περισσότερα

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί..σελίδα 2 3.2 Ένζυμα βιολογικοί καταλύτες...σελίδα 4 3.3 Φωτοσύνθεση..σελίδα 5 3.4 Κυτταρική αναπνοή.

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί..σελίδα 2 3.2 Ένζυμα βιολογικοί καταλύτες...σελίδα 4 3.3 Φωτοσύνθεση..σελίδα 5 3.4 Κυτταρική αναπνοή. 5ο ΓΕΛ ΧΑΛΑΝΔΡΙΟΥ Μ. ΚΡΥΣΤΑΛΛΙΑ 2/4/2014 Β 2 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 Ενέργεια και οργανισμοί..σελίδα 2 3.2 Ένζυμα βιολογικοί καταλύτες...σελίδα 4 3.3 Φωτοσύνθεση..σελίδα 5 3.4 Κυτταρική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΟΞΥΓΟΝΟΥ ΣΤΟ ΝΕΡΟ

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΟΞΥΓΟΝΟΥ ΣΤΟ ΝΕΡΟ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΟΞΥΓΟΝΟΥ ΣΤΟ ΝΕΡΟ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΟΞΥΓΟΝΟΥ ΣΕ ΝΕΡΟ ΓΕΝΙΚΑ Με το πείραμα αυτό μπορούμε να προσδιορίσουμε δύο βασικές παραμέτρους που χαρακτηρίζουν ένα

Διαβάστε περισσότερα

FeCl 3(aq) + 6NH 4 SCN (aq) (NH 4 ) 3 [Fe(SCN) 6 ] (aq) +3NH 4 Cl (aq) (1) ή FeCl 4

FeCl 3(aq) + 6NH 4 SCN (aq) (NH 4 ) 3 [Fe(SCN) 6 ] (aq) +3NH 4 Cl (aq) (1) ή FeCl 4 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΑΝΟΡΓΑΝΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΧΗΜΕΙΑ» για τους ΦΟΙΤΗΤΕΣ του ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΦΥΣΙΚΗΣ Οι διδάσκοντες Αικατερίνη

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2013

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2013 ΤΑΞΗ: ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΜΑ Α Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ Ηµεροµηνία: Κυριακή 14 Απριλίου 01 ιάρκεια Εξέτασης: ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Για τις ερωτήσεις Α1 έως και Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση 4 η : Χρωματογραφία

Άσκηση 4 η : Χρωματογραφία Άσκηση 4 η : ΑΣΚΗΣΕΙΣ 1. Εκχύλιση - Διήθηση Διαχωρισμός-Απομόνωση 2. Φασματοφωτομετρία Ποσοτικός Προσδιορισμός 3. Ποτενσιομετρία Ηλεκτροχημεία 4. Διαχωρισμός-Απομόνωση 5. Ταυτοποίηση Σακχάρων Χαρακτηριστικές

Διαβάστε περισσότερα

Σύντομη περιγραφή του πειράματος

Σύντομη περιγραφή του πειράματος Σύντομη περιγραφή του πειράματος Παρασκευή διαλυμάτων ορισμένης περιεκτικότητας και συγκέντρωσης, καθώς επίσης και παρασκευή διαλυμάτων συγκεκριμένης συγκέντρωσης από διαλύματα μεγαλύτερης συγκέντρωσης

Διαβάστε περισσότερα

L 71/42 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 9.3.2012

L 71/42 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 9.3.2012 L 71/42 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 9.3.2012 ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΕ) αριθ. 203/2012 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 8ης Μαρτίου 2012 για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 889/2008 σχετικά με

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 3

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 3 ΒΙΟΛΟΓΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 3 Το θέμα που απασχολεί το κεφάλαιο σε όλη του την έκταση είναι ο μεταβολισμός και χωρίζεται σε τέσσερις υποκατηγορίες: 3.1)Ενέργεια και οργανισμοί,

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργία νέων οινοποιήσιμων ποικιλιών αμπέλου με τη μέθοδο του υβριδισμού στο Ινστιτούτο Αμπέλου Αθηνών

Δημιουργία νέων οινοποιήσιμων ποικιλιών αμπέλου με τη μέθοδο του υβριδισμού στο Ινστιτούτο Αμπέλου Αθηνών ΕΡΕΥΝΑ - ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ Δημιουργία νέων οινοποιήσιμων ποικιλιών αμπέλου με τη μέθοδο του υβριδισμού στο Ινστιτούτο Αμπέλου Αθηνών Ποικιλίες για παραγωγή ερυθρών οίνων Δρ Παντελής Ζαμανίδης, Αναπληρωτής Ερευνητής,

Διαβάστε περισσότερα

Μικροβιολογία Τροφίμων Ι

Μικροβιολογία Τροφίμων Ι Μικροβιολογία Τροφίμων Ι Ενότητα 15: Αντιμικροβιακή Δράση Οργανικών Οξέων, 1ΔΩ Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου Διδάσκοντες: Γεώργιος - Ιωάννης Νύχας Ευστάθιος Πανάγου Μαθησιακοί Στόχοι

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ ΙΙΙ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ: ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΣΤΑΘΕΡΑ ΤΑΧΥΤΗΤΑΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗΣ

ΦΥΣΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ ΙΙΙ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ: ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΣΤΑΘΕΡΑ ΤΑΧΥΤΗΤΑΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΕΙΑΣ Γραφείο 211 Επίκουρος Καθηγητής: Δ. Τσιπλακίδης Τηλ.: 2310 997766 e mail: dtsiplak@chem.auth.gr url:

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ

ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΟΙΝΟΛΟΓΙΑΣ ΔΠΜΣ ΑΜΠΕΛΟΥΡΓΙΑ ΟΙΝΟΛΟΓΙΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΟΥ ΜΕΣΟΥ ΒΑΘΜΟΥ ΠΟΛΥΜΕΡΙΣΜΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Στην συγκεκριμένη εργαστηριακή δραστηριότητα θα μετρήσουμε 4 παραμέτρους για την ποιότητα του νερού που προέρχεται από το δίκτυο του σχολείου μας,

Στην συγκεκριμένη εργαστηριακή δραστηριότητα θα μετρήσουμε 4 παραμέτρους για την ποιότητα του νερού που προέρχεται από το δίκτυο του σχολείου μας, Σχολείο: Ημερομηνία Δειγματοληψίας.. Φύλλο Εργασίας Έλεγχος της Ποιότητας του Πόσιμου Νερού του Σχολείου μας Γενικές πληροφορίες Τα φυσικά νερά περιέχουν διάφορες ουσίες οι οποίες είναι διαλυμένες και

Διαβάστε περισσότερα

TERMS USED IN STANDARDIZAfiON OF CHEMICAL FOOD ANALYSIS SUMMARY

TERMS USED IN STANDARDIZAfiON OF CHEMICAL FOOD ANALYSIS SUMMARY ΑΠΟΔΟΣΗ ΞΕΝΟΓΛΩΣΣΩΝ ΟΡΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΤΥΠΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΟΡΟΛΟΓΙΑΣ ΧΗΜΙΚΩΝ ΑΝΑΛΥΣΕΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Τεχνική Επιτροπή ΕΛΟΤ 85 "Τρόφιμα", Κ. Τζιά, I. Σαριδάκης ΠΕΡΙΛΗΨΗ Το αντικείμενο της εργασίας είναι η απόδοση των

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΣΕΡΡΩΝ ΧΗΜΕΙΑΣ ΣΧΟΛΕΙΟ:. Σέρρες 26/11/2011. Σύνολο µορίων:..

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΣΕΡΡΩΝ ΧΗΜΕΙΑΣ ΣΧΟΛΕΙΟ:. Σέρρες 26/11/2011. Σύνολο µορίων:.. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΣΕΡΡΩΝ 10 η Ευρωπαϊκή Ολυµπιάδα Επιστηµών EUSO 2012 ΤΟΠΙΚΟΣ ΜΑΘΗΤΙΚΟΣ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΠΕΙΡΑΜΑΤΩΝ ΧΗΜΕΙΑΣ ΣΧΟΛΕΙΟ:. Μαθητές/τριες που συµµετέχουν: (1) (2) (3) Σέρρες 26/11/2011

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΒΕΡΡΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΒΕΡΡΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣΣ ΜΙΑΣ ΟΙΝΟΠΟΙΗΤΙΚΗΣ ΜΟΝΑΔΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Μικροβιολογία Τροφίμων Ι

Μικροβιολογία Τροφίμων Ι Μικροβιολογία Τροφίμων Ι Ενότητα 10: Ενδογενείς Παράγοντες Δυναμικό Οξειδοαναγωγής Θρεπτικά Συστατικά, 1ΔΩ Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου Διδάσκοντες: Γεώργιος - Ιωάννης Νύχας Ευστάθιος

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνες προγράμματος: Μπλούχου Στεφανία, Πουγαρίδου Παρασκευή. Στα πλαίσια του μαθήματος της Ευέλικτης ζώνης οι μαθητές των

Υπεύθυνες προγράμματος: Μπλούχου Στεφανία, Πουγαρίδου Παρασκευή. Στα πλαίσια του μαθήματος της Ευέλικτης ζώνης οι μαθητές των ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ Δ.Σ. ΦΛΩΡΙΝΑΣ Σχολικό έτος: 2013-2014 Τάξεις: Β, Γ. Υπεύθυνες προγράμματος: Μπλούχου Στεφανία, Πουγαρίδου Παρασκευή. Θέμα: «Πραγματοποίηση εκπαιδευτικής επίσκεψης». Στα πλαίσια του

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΕΣ ΧΡΩΣΤΙΚΕΣ Το χρώμα είναι ένας βασικός παράγοντας στη εκτίμηση της ποιότητας ενός τροφίμου. Το χρώμα των τροφίμων οφείλεται σε φυσικές ή

ΦΥΣΙΚΕΣ ΧΡΩΣΤΙΚΕΣ Το χρώμα είναι ένας βασικός παράγοντας στη εκτίμηση της ποιότητας ενός τροφίμου. Το χρώμα των τροφίμων οφείλεται σε φυσικές ή ΦΥΣΙΚΕΣ ΧΡΩΣΤΙΚΕΣ Το χρώμα είναι ένας βασικός παράγοντας στη εκτίμηση της ποιότητας ενός τροφίμου. Το χρώμα των τροφίμων οφείλεται σε φυσικές ή τεχνητές χρωστικές. Οι πιο σημαντικές φυσικές χρωστικές είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ. Άσκηση 2 η : Φασματοφωτομετρία. ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Γενικό Τμήμα Εργαστήριο Χημείας

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ. Άσκηση 2 η : Φασματοφωτομετρία. ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Γενικό Τμήμα Εργαστήριο Χημείας Άσκηση 2 η : ΑΣΚΗΣΕΙΣ 1. Εκχύλιση - Διήθηση Διαχωρισμός-Απομόνωση 2. Ποσοτικός Προσδιορισμός 3. Ποτενσιομετρία 4. Χρωματογραφία Ηλεκτροχημεία Διαχωρισμός-Απομόνωση 5. Ταυτοποίηση Σακχάρων Χαρακτηριστικές

Διαβάστε περισσότερα