ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΟΥ ΑΣΚΛΗΠΙΟΥ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΟΥ ΑΣΚΛΗΠΙΟΥ"

Transcript

1 ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΟΥ ΑΣΚΛΗΠΙΟΥ Τόμος 12, Τεύχος 3 (Ιούλιος - Σεπτέμβριος 2013) _ΕΡΕΥΝΑ_ Το δικαίωμα ενημέρωσης ασθενών με μεσογειακή αναιμία στη θεραπεία και την έρευνα Ροδίτου Κ. Μαρία 1, Μπαρμπούνη Κ. Αναστασία 2, Γκαράνη-Παπαδάτου Ν. Τίνα 3 1. Νοσηλεύτρια, Τμήμα Αιμοδοσίας, ΓΝΑ «Πολυκλινική», Α ΎΠΕ Αττικής, Αθήνα 2. Παιδίατρος, Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας, Τομέας Δημόσιας Υγείας, Αθήνα 3. Νομικός, Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας, Τομέας Δημόσιας Υγείας, Αθήνα ΠΕΡΙΛΗΨΗ H Μεσογειακή αναιμία (ΜΑ) είναι μια από τις πιο κοινές μονογονιδιακές διαταραχές σε άτομα των μεσογειακών χωρών, χώρες της Νότιας Ασίας και Αφρικής. Κυριότερες κλινικές εκδηλώσεις της νόσου είναι η ποικίλου βαθμού αναιμία που χρειάζεται μετάγγιση, η διόγκωση ήπατος και σπληνός, οι οστικές αλλοιώσεις, η αιμοσιδήρωση και η καθυστέρηση της σωματικής ανάπτυξης. Η ετήσια επίπτωση της νόσου είναι 5-10 γεννήσεις, ενώ στην Ελλάδα περίπου 3000 άτομα πάσχουν από ΜΑ. Σκοπός της παρούσας μελέτης ήταν η διερεύνηση των γνώσεων των ασθενών με ΜΑ σε θέματα μείζονος σημασίας της ασθένειάς τους. Υλικό-Μέθοδος: Η έρευνα διεξήχθη (Οκτώβριος 2007-Μάιος 2009) μέσω ανώνυμων ερωτηματολογίων σε ενήλικους ασθενείς ΜΑ (n=330) που μεταγγίζονται σε Νοσοκομεία της Αθήνας. Αποτελέσματα: Το 87% αναφέρει ότι πάσχει από β-μεσογειακή αναιμία, το 54% είναι γυναίκες και το 50% ηλικίας ετών. Το 88% δηλώνει ότι ενημερώνεται επαρκώς για τη διαδικασία της μετάγγισης, το 81% για τη φύση της ασθένειας, και το 76% για την ανάγκη εξέτασης και άλλων μελών της οικογένειας. Χαμηλότερη είναι η ικανοποίηση από την ενημέρωση για τις πιθανές επιπλοκές (67%), για τη σχέση της ασθένειας με γενετικούς παράγοντες (προεμφυτευτική γενετική διάγνωση)(65%), για τις παρενέργειες των φαρμάκων (56%), ενώ τη μικρότερη ικανοποίηση (49%) εκφράζουν οι ερωτώμενοι για την ενημέρωση σχετικά με τα δικαιώματά τους. Αναφορικά με ειδικότερα θέματα, το 32-40% θεωρεί την ενημέρωση ανεπαρκή. Συμπεράσματα: Η ενημέρωση θεωρείται επαρκής όσον αφορά πρακτικά και διαδικαστικά θέματα της ασθένειας. Υπολείπεται όμως σε θέματα δικαιωμάτων των ασθενών και ενημέρωσης για νέες θεραπείες ή τη δυνατότητα συμμετοχής σε έρευνα. Είναι εμφανής η επιθυμία των ασθενών για εκτενέστερη ενημέρωση στα περισσότερα από τα θέματα που διερευνήθηκαν. Λέξεις Κλειδιά: Μεσογειακή αναιμία, ενημέρωση, συγκατάθεση, προεμφυτευτική γενετική διάγνωση. Υπεύθυνος αλληλογραφίας: Γκαράνη-Παπαδάτου Tίνα, Λ. Αλεξάνδρας 196 Α, Αθήνα, ΤΚ , Τηλέφωνο: , Rostrum of Asclepius - To Vima tou Asklipiou Journal Volume 12, Issue 3 (July September 2013) ORIGINAL PAPER Τhe right of thalassanemic patients to information regarding treatment and research Roditou C. Maria 1, Barbouni C. Anastasia 2, Garani-Papadatou N. Tina 3 1. RN, General Hospital of Athens Polyclinic, A Region 2. MD, Pediatrician, Dept. of Public Health, National School of Public Health 3. Lawyer, Dept. of Public Health, National School of Public Health ABSTRACT Thalassanemia is one of the most common monogenic disorders in Mediterranean countries, S.Asia and Africa. The main clinical manifestations include severe anemia which requires blood transfusion, liver and spleen swelling bone diseases and skeletal complications, iron chelation and retardation of physical development. The annual incidence is 5-10 while in Greece 3000 persons suffer from thalassanemia. Αim:The aim of the present study was to investigate the knowledge of patients with thalassemia in major issues of their ISSN: Περιοδικό το ΒΗΜΑ του ΑΣΚΛΗΠΙΟΥ Σελίδα 337

2 Τρίμηνη, ηλεκτρονική έκδοση του Τμήματος Νοσηλευτικής Α, Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Αθήνας illness Methods-Material: The research was carried out (October May 2008) with the use of anonymous questionnaires addressed to thalassanemic patients (n=330) over 18 years of age who are being transfused in various hospitals in the Athens region. Results: 87% of the respondents declare that they suffer from β-thalassanemia, 54% are women and 50% are between years of age, 88% of the respondents states that they are adequately informed regarding transfusion procedures, 81% reply the same regarding the nature of their disease and 76% also seem satisfied with information on the need to examine other members of the family. Percentages of satisfaction regarding the information provided are lower as far as the following issues are concerned: implications (67%), genetics of the disease (65%), side effects from medication (56%) and patients rights (49%). As far as information on even more specific issues is concerned, the replies which consider this information as inadequate range from 32-40%. Conclusions: According to the findings information is considered to be sufficient as far as practical and procedural matters are concerned, but it lacks behind as far as patients rights, information regarding new therapeutic methods and possibility of participation in research protocols are concerned. The respondents wish for better and broader information on all investigated issues is more than obvious. Keywords: Thalassanemia, information, consent, preimplantation genetic diagnosis. Corresponding Author: Garanis-Papadatos T., Dept of Public Health, National School of Public Health, 196 Α Alexandras Avenue , Athens, Greece, Tel.: , ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η αιμοσφαιρίνη αποτελεί δομικό συστατικό του αίματος και συντίθεται από την αίμη και τη σφαιρίνη. Τη σφαιρίνη σχηματίζουν δύο ζεύγη πολυπεπτιδικών αλυσίδων. Στο αίμα του φυσιολογικού ανθρώπου υπάρχουν οι εξής αιμοσφαιρίνες: Α. Η αιμοσφαιρίνη του ενήλικος (HbA) που αποτελεί το 97% της ολικής αιμοσφαιρίνης κατά την εξωμήτριο ζωή και η οποία αποτελείται από δύο α και δύο β αλύσεων. Β. Η αιμοσφαιρίνη Α2 (Hb A2) που βρίσκεται στον ενήλικα σε ποσοστό περίπου 2% της ολικής αιμοσφαιρίνης και αποτελείται από δύο α και δύο δ αλύσεων. Γ. Η εμβρυική αιμοσφαιρίνη (ΗbF) που στην εξωμήτριο ζωή περιορίζεται στο ποσοστό περί του 1% της ολικής αιμοσφαιρίνης και αποτελείται από δύο α και γ αλύσεων. Τα σύνδρομα της Μεσογειακής αναιμίας (MA) ή θαλασσαιμικά σύνδρομα αποτελούν μια γενετική διαταραχή της συνθέσεως της αιμοσφαιρίνης, που χαρακτηρίζεται από ελάττωση ή πλήρη κατάργηση της σύνθεσης της μιας ή περισσοτέρων αλύσεων της σφαιρίνης. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα την άνιση σύνθεση των αλύσεων της σφαιρίνης που είναι η κύρια αιτία των κλινικών εκδηλώσεων της νόσου. Τα σύνδρομα της μεσογειακής αναιμίας εμφανίζουν αυξημένο επιπολασμό στους μεσογειακούς λαούς απ όπου πήραν και το όνομά τους- και ιδιαίτερα στους Έλληνες, Ιταλούς (κυρίως στους Σαρδηνίους) και Μαλτέζους καθώς και σε μερικές περιοχές της μέσης Ανατολής, Ινδίας και νοτιοανατολικής Ασίας. Ανάλογα με την αλυσίδα της οποίας η σύνθεση έχει μειωθεί ή καταργηθεί διακρίνονται σε α και β μεσογειακή αναιμία. Η μεσογειακή αναιμία τύπου β είναι πολύ συχνότερη της α και Το δικαίωμα ενημέρωσης ασθενών με μεσογειακή αναιμία στη θεραπεία και την έρευνα Σελίδα 338

3 ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΟΥ ΑΣΚΛΗΠΙΟΥ Τόμος 12, Τεύχος 3 (Ιούλιος - Σεπτέμβριος 2013) κατηγοριοποιείται ως εξής: Ομόζυγος ή του μυελού των οστών από συμβατό μείζων μεσογειακή αναιμία, ενδιάμεσος β αδελφό. 3 μεσογειακή αναιμία και δβ μεσογειακή Η διαχείριση του σημαντικού αυτού αναιμία. Οι ετερόζυγες μορφές της νόσου προβλήματος επικεντρώνεται στην συναντώνται ως ετερόζυγος β μεσογειακή αξιόπιστη, συνεχή ιατρική παρακολούθηση αναιμία και μεικτή ετεροζυγωτία και φροντίδα διασφαλίζοντας έτσι την δρεπανοκυτταρικού και β θαλασσαναιμικού αξιοπρέπεια του ασθενούς αλλά και τη γονυλλίου.¹ δυνατότητα πρόληψης γέννησης παιδιών με Λόγω του επιπολασμού της στην χώρα μας- ΜΑ. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί με την περίπου 3000 ασθενείς και συχνότητα Προεμφυτευτική Γενετική Διάγνωση (ΠΓΔ). Η ετεροζυγωτών 7-10% του γενικού ΠΓΔ έχει, στην περίπτωση της Μεσογειακής πληθυσμού η ΜΑ παραμένει σημαντικό Αναιμίας, εξαιρετική σημασία καθώς πρόβλημα Δημόσιας Υγείας. προσφέρει τη δυνατότητα γενετικής Η ποιότητα ζωής των ασθενών εξαρτάται διάγνωσης και μεταφοράς στη μήτρα υγιών σημαντικά τόσο από την ίδια τη νόσο όσο και εμβρύων που προκύπτουν με εξωσωματική από τις επιπλοκές που επιφέρουν οι συχνές γονιμοποίηση. Σύμφωνα με την ισχύουσα μεταγγίσεις αίματος οι οποίες είναι αναγκαίες ελληνική νομοθεσία, η Προεμφυτευτική για την αντιμετώπισή της. Ο μοναδικός Γενετική Διάγνωση διενεργείται με συναίνεση τρόπος αντιμετώπισης της ΜΑ παραμένουν οι των ενδιαφερομένων προσώπων και με άδεια τακτικές ανά δεκαπενθήμερο μεταγγίσεις της Εθνικής Αρχής Ιατρικώς Υποβοηθούμενης συμπυκνωμένων ερυθρών, ενώ κυριότερη Αναπαραγωγής, προκειμένου να διαγνωσθεί επιπλοκή είναι η αιμοσιδήρωση (δηλαδή η αν τα γονιμοποιημένα ωάρια είναι φορείς υπερφόρτωση του οργανισμού με σίδηρο που γενετικών ανωμαλιών, ώστε να αποτραπεί η προκαλεί τοξικότητα σε διάφορα όργανα). μεταφορά τους στη μήτρα. Προϋποθέτει δε τη Στις μελλοντικές προοπτικές θεραπείας συνεργασία ενός κέντρου υποβοηθούμενης βρίσκεται ήδη σε εφαρμογή η θεραπεία με αναπαραγωγής και ενός κέντρου που είναι μεταμόσχευση μυελού των οστών από υπεύθυνο για τη γενετική διάγνωση της συμβατό δότη. Σήμερα είναι διαδεδομένη η νόσου στα έμβρυα. 4,5 Ο Παγκόσμιος μεταμόσχευση αρχέγονων αιμοποιητικών Οργανισμός Υγείας θεωρεί τη γενετική κυττάρων. 2 Στην Ελλάδα από το 2000 συμβουλευτική ιδιαίτερα σημαντική στην πραγματοποιούνται μεταμοσχεύσεις περίπτωση των ασθενών αυτών προκειμένου βλαστοκυττάρων ομφαλίου λώρου και να προστατευθεί η αυτονομία του ατόμου ή μάλιστα σε συνδυασμό με βλαστοκύτταρα του ζεύγους και να ικανοποιηθεί στο μέγιστο Σελίδα 339 ISSN: Περιοδικό το ΒΗΜΑ του ΑΣΚΛΗΠΙΟΥ 2013

4 Τρίμηνη, ηλεκτρονική έκδοση του Τμήματος Νοσηλευτικής Α, Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Αθήνας δυνατόν το δικαίωμά τους για πληροφόρηση σχετικά με την πάθησή τους και τις πιθανές επιλογές. 6-8 Όπως όλες οι κατηγορίες ασθενών, έτσι και οι πάσχοντες από Μεσογειακή Αναιμία, έχουν το δικαίωμα σεβασμού στην αυτονομία τους καθώς και το δικαίωμα να λάβουν σαφή ενημέρωση για την πάθησή τους προκειμένου να παράσχουν τη συγκατάθεσή τους σε κάθε σχετική διαδικασία και να συμμετάσχουν στη λήψη των αποφάσεων αναφορικά με όλα τα προαναφερθέντα ειδικά θέματα τα οποία χρήζουν ιδιαίτερης και ενδελεχούς ενημέρωσης. Επίσης, η συμμετοχή των ασθενών σε σχετικά ερευνητικά προγράμματα αποτελεί μείζον θέμα αναφορικά με την ενημέρωση και τη συγκατάθεση. Σύμφωνα με τους διεθνώς κρατούντες κανόνες, αλλά και με το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο, σε κάθε κλινική μελέτη ή άλλου είδους έρευνα πρέπει να περιγράφονται: ο σκοπός και οι διαδικασίες που ακολουθούνται σε κάθε φάση, οι κίνδυνοι και η σωματική ταλαιπωρία που μπορεί να προκύψουν από την εφαρμογή των επιμέρους φάσεων της μελέτης, οι εναλλακτικές επιλογές και τα πλεονεκτήματα συμμετοχής στη συγκεκριμένη μελέτη, οι πληροφορίες για τη μελλοντική χρήση του γενετικού υλικού που έχει ληφθεί από τους ασθενείς καθώς και η πηγή χρηματοδότησης της έρευνας ΣΚΟΠΟΣ Σκοπός της παρούσας μελέτης ήταν η διερεύνηση του βαθμού ενημέρωσης των ασθενών με ΜΑ, σε γενικά και διαδικαστικά θέματα (μετάγγιση, εξέταση μελών οικογένειας, παρενέργειες, επιπλοκές κ.λ.π.) αλλά και σε θέματα μείζονος σημασίας αναφορικά με την ασθένειά τους όπως η ΠΓΔ, η συμμετοχή των ασθενών σε ερευνητικά προγράμματα και η μεταμόσχευση βλαστικών κυττάρων. ΥΛΙΚΟ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΣ Τον πληθυσμό της μελέτης αποτέλεσαν 330 ενήλικες και πολυμεταγγιζόμενοι ασθενείς με Μεσογειακή Αναιμία από 6 Κέντρα Μετάγγισης Νοσοκομείων των Αθηνών, (έναρξη μεταγγίσεων τουλάχιστον από έτους). Τα κέντρα μετάγγισης αφορούσαν τα τμήματα αιμοδοσίας των Γενικών Νοσοκομείων Δρακοπούλειου Αθηνών, μονάδα μεταγγίσεων του Λαϊκού Νοσ/μείου, μονάδα μεταγγίσεων Γενικού Κρατικού Αθηνών, μονάδα μεταγγίσεων του Νοσ/μείου Παίδων «Αγία Σοφία»,το Σταθμό Αιμοδοσίας του Γ Νοσ/μείου ΙΚΑ και τη μονάδα μεταγγίσεων του Ιπποκράτειου Νοσ/μείου. Η έρευνα η οποία αποτελεί περιγραφική μελέτη διεξήχθη κατά το διάστημα Οκτωβρίου Μαΐου 2008 με τη συμπλήρωση ανώνυμου ερωτηματολογίου. Το ερωτηματολόγιο σχεδιάσθηκε από τους ερευνητές, ήταν Το δικαίωμα ενημέρωσης ασθενών με μεσογειακή αναιμία στη θεραπεία και την έρευνα Σελίδα 340

5 ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΟΥ ΑΣΚΛΗΠΙΟΥ Τόμος 12, Τεύχος 3 (Ιούλιος - Σεπτέμβριος 2013) κλειστού τύπου και στις περισσότερες ατόμου, η οποία εκφράστηκε με την περιπτώσεις βαθμονομήθηκε με κλίμακα εθελοντική συμμετοχή τους στην απάντηση τεσσάρων ή πέντε βαθμών. Περιελάμβανε 3 των ερωτηματολογίων. Μολονότι δεν υπήρχε θεματικές ενότητες με 24 συνολικά ερωτήσεις άμεσο όφελος, οι συμμετέχοντες που αφορούσαν δημογραφικά στοιχεία, ενημερώθηκαν για τη γενικότερη σημασία αντιλήψεις και γνώσεις των ασθενών απόκτησης γνώσης στα συγκεκριμένα σχετικές με τη νόσο τους καθώς και το βαθμό ζητήματα τα οποία επηρεάζουν την ποιότητα ενημέρωσης τους αναφορικά με τα ακόλουθα παρεχόμενης φροντίδας. Καμία πίεση ή θέματα: α) τη φύση της ασθένειας, β) τη αδικαιολόγητη επιρροή δεν ασκήθηκε σχέση της με γενετικούς παράγοντες, γ) τη προκειμένου να εξασφαλιστεί η συμμετοχή διαδικασία μετάγγισης/θεραπείας, δ) τις περισσοτέρων ατόμων. Οι πληροφορίες που πιθανές επιπλοκές από τις συχνές συγκεντρώθηκαν παρέμειναν ανώνυμες μεταγγίσεις, ε) τις πιθανές παρενέργειες των χωρίς παραβίαση της αρχής της φαρμάκων, στ)τη σημασία συμμόρφωσης εμπιστευτικότητας. στην προτεινόμενη διαδικασία/θεραπεία, ζ) Για την επεξεργασία των αποτελεσμάτων τη σημασία εξέτασης και άλλων μελών της χρησιμοποιήθηκε η στατιστική περιγραφική οικογένειας και η)τα δικαιώματα των και το στατιστικό πακέτο SPSS v Στη ερωτωμένων ως ασθενών. συνέχεια έγιναν οι πίνακες συχνοτήτων για Για την ελαχιστοποίηση των σφαλμάτων κάθε ερώτηση/μεταβλητή του απόκρισης διεξήχθη πιλοτική έρευνα σε 10 ερωτηματολογίου. Για περαιτέρω διερεύνηση ασθενείς, ώστε να διαπιστωθούν τυχόν έγιναν πίνακες συσχετίσεων (crosstabs), προβλήματα κατανόησης από τους όπου χρησιμοποιήθηκε το στατιστικό συμμετέχοντες. κριτήριο x 2 (chi-square test) στις περιπτώσεις Όσον αφορά το ηθικό και δεοντολογικό που κρίθηκε σημαντικό να συσχετισθούν υπόβαθρο της μελέτης, επρόκειτο για έρευνα κάποιοι παράγοντες και να επισημανθούν οι η οποία δεν εκθέτει τα άτομα ή ομάδες στατιστικά σημαντικές διαφορές. πληθυσμού σε κανέναν δικαιολογημένο ή αδικαιολόγητο κίνδυνο, απευθύνονταν δε ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ μόνον σε άτομα ικανά προς παροχή ελεύθερης και μετά από ενημέρωση Δημογραφικά στοιχεία συγκατάθεσης, όπως ορίζουν οι διεθνώς Συνολικά απαντήθηκαν 330/400 αποδεκτές αρχές της βιοηθικής και κυρίως η ερωτηματολόγια. (ποσοστό αρχή του σεβασμού στην αυτονομία του απαντητικότητας- response rate 82,5%) το Σελίδα 341 ISSN: Περιοδικό το ΒΗΜΑ του ΑΣΚΛΗΠΙΟΥ 2013

6 Τρίμηνη, ηλεκτρονική έκδοση του Τμήματος Νοσηλευτικής Α, Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Αθήνας 87% (n=285) αναφέρει ότι πάσχει από ομόζυγο μεσογειακή αναιμία, το 9% (n=29) από ενδιάμεσο β μεσογειακή αναιμία και το 2% (n=1) από α- μεσογειακή αναιμία. Οι υπόλοιποι ασθενείς δήλωσαν ότι έπασχαν από δρεπανοκυτταρική και μικροδρεπανοκυτταρική αναιμία. Τα δημογραφικά στοιχεία των ερωτηθέντων φαίνονται στον Πίνακα 1. Η πλειοψηφία 89% (n=294) άρχισε τις μεταγγίσεις σε ηλικία 0-10 χρόνων. Το 4% (n=6) ξεκίνησε σε ηλικία ετών ενώ το 7% (n=24) σε ηλικία άνω των 18 ετών. Αναφορικά με την ύπαρξη ή όχι και άλλων μελών με ΜΑ την ίδια οικογένεια, το μεγαλύτερο ποσοστό των ερωτηθέντων απάντησε αρνητικά 81% (n=264), ενώ το 18% (n=60) απάντησε θετικά. Επίσης θετικά απάντησε η πλειοψηφία στο θέμα της ενημέρωσης, κυρίως όσο αυτή αφορά θέματα διαδικαστικά και πρακτικά: το 88% (n=290) απαντά ότι ενημερώνεται επαρκώς για τη διαδικασία της μετάγγισης, το 81 % (n=268) απαντά το ίδιο σχετικά με τη φύση της ασθένειας, το 76% (n=251) εκφράζει ικανοποίηση για την ενημέρωση σχετικά με τη σημασία εξέτασης και άλλων μελών της οικογένειας και το 72% (n=238) δείχνει ικανοποιημένο από την ενημέρωση για τη σημασία συμμόρφωσης στην προτεινόμενη θεραπεία. Χαμηλότερα είναι τα ποσοστά ικανοποίησης από την ενημέρωση για τις πιθανές επιπλοκές 67% (n=221), για τη σχέση της ασθένειας με γενετικούς παράγοντες 65% (214), για τις παρενέργειες των φαρμάκων 56% (n=185) ενώ τη μικρότερη ικανοποίηση 49% (n=162) εκφράζουν οι ερωτώμενοι για την ενημέρωση σχετικά με τα δικαιώματά τους (Γραφ.1). Η έρευνα έδειξε ότι το 89% (n=294) εκδήλωσε ενδιαφέρον για εκτενέστερη ενημέρωση. Το 96% (n=314) των ερωτηθέντων, εκδήλωσε την επιθυμία του για εκτενέστερη ενημέρωση αναφορικά με τη μεταμόσχευση μυελού των οστών και τη πιθανή συμμετοχή τους σε ερευνητικά προγράμματα. (Γραφ.2). Όσον αφορά τον τρόπο με τον οποίο θα ήθελαν να ενημερώνονται για θέματα που τους αφορούν, η πλειοψηφία 43% (n=135) απάντησε ότι επιθυμούν να ενημερώνονται γραπτώς, δηλαδή με επιστολή ή φυλλάδιο. Ως δεύτερο σε σειρά επιθυμητό μέσο επιλέχθηκε η προφορική ενημέρωση με ποσοστό 31% (n=91). Το 19% (n=60) των ασθενών θα ήθελαν να ενημερώνονται με οπτικοακουστικό υλικό, ενώ το 6% (n=18) με ηλεκτρονική αλληλογραφία ( ). Στην ερώτηση που αφορούσε κατά πόσο γνωρίζουν οι ασθενείς τη δυνατότητα να αποκτήσουν μη πάσχον τέκνο μέσω της εφαρμογής προεμφυτευτικής γενετικής διάγνωσης, το 44% (n=144) απάντησε ότι είναι γνώστες αυτής της μεθόδου, το 37% (n=122) απάντησε ότι δεν τη γνωρίζει, ενώ το 19% (n=62) δεν απάντησε καθόλου. Στην ερώτηση σχετικά με το αν έχουν προβεί στη Το δικαίωμα ενημέρωσης ασθενών με μεσογειακή αναιμία στη θεραπεία και την έρευνα Σελίδα 342

7 ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΟΥ ΑΣΚΛΗΠΙΟΥ Τόμος 12, Τεύχος 3 (Ιούλιος - Σεπτέμβριος 2013) διαδικασία προεμφυτευτικής γενετικής ενημέρωση με ποσοστό 16% (n=23) διάγνωσης, μόνο ένα ποσοστό 3% απάντησε (Γραφ.3). θετικά. Στο 28% από αυτούς προσφέρθηκε Στην ερώτηση σχετικά με το αν, μετά την γενετική συμβουλευτική, ενώ σχεδόν οι μισοί ενημέρωση, ζητήθηκε η παροχή από τους ερωτηθέντες (45%) δεν θέλησαν να συγκατάθεσης για τη συμμετοχή τους σε απαντήσουν. κάποιο ερευνητικό πρόγραμμα, το 57% Όσον αφορά την ενημέρωση η οποία (n=83) απάντησε θετικά ενώ το 32% (n=46) παρέχεται στους ασθενείς στο πλαίσιο του αρνητικά. Ένα ποσοστό 11% (n=17) δεν Κέντρου Αιμοδοσίας για τη δυνατότητα θέλησε να απαντήσει. συμμετοχής σε ερευνητικά προγράμματα, Οι δύο τελευταίες ερωτήσεις του αυτή διαφοροποιείται μεταξύ των διαφόρων ερωτηματολογίου προέτρεπαν τους νοσοκομείων που συμμετέχουν στη μελέτη. ερωτηθέντες να επιλέξουν κατά σειρά Όσοι από τους ερωτηθέντες (n=146) προτεραιότητας τους παράγοντες θα ήταν δήλωσαν ότι είχαν ενημερωθεί για τη ικανοί να επηρεάσουν θετικά ή αρνητικά τη συμμετοχή τους σε ερευνητικά προγράμματα συμμετοχή τους σε κάποιο ερευνητικό για τη ΜΑ, ρωτήθηκαν στη συνέχεια σχετικά πρόγραμμα για τη Μεσογειακή Αναιμία, με το είδος της ενημέρωσης. Σημαντικότερη ενδεχομένως μια κλινική μελέτη. για τους ασθενείς ήταν η πληροφόρηση 88% Όσον αφορά στους παράγοντες που θα (n=128) για το σκοπό της έρευνας, επιδρούσαν θετικά στους ερωτηθέντες, την ακολούθως για την πιθανότητα ύπαρξης πιο σημαντική θέση κατέχει η ελπίδα για παρενεργειών 74% (n=108) και για τα ανεύρεση θεραπείας σε ποσοστό 80%. αναμενόμενα οφέλη 72 % (n=105). Στη Δεύτερη κατά σειρά προτεραιότητας έρχεται συνέχεια το 67% (n=98) δήλωσε ότι η συμβολή στο «καλό» της επιστήμης (31%), ενημερώθηκε για το δικαίωμά του να αρνηθεί ενώ στην τρίτη θέση έρχονται η απουσία τη συμμετοχή του και το 57% (n=83) παρενεργειών (25%) και η ηθική ικανοποίηση ανέφερε ότι ενημερώθηκε και για το από τη συμμετοχή στο πρόγραμμα (24%). δικαίωμά του να αποχωρήσει οποιαδήποτε Λιγότεροι (7%) ανέφεραν τον φόβο ότι η στιγμή επιθυμεί από την έρευνα και να άρνησή τους ίσως να είχε κάποια επίπτωση γνωρίζει τη μελλοντική χρήση των στη θεραπεία τους ως παράγοντα αποτελεσμάτων της έρευνας. Η πηγή συμμετοχής. Το 6% θα έβλεπε θετικά την χρηματοδότησης του προγράμματος σωστή ενημέρωσή του για το πρόγραμμα. κατέλαβε την τελευταία θέση στην Μόνον το 3% ανέφερε ως θετικό παράγοντα την ύπαρξη οικονομικού κινήτρου. Σελίδα 343 ISSN: Περιοδικό το ΒΗΜΑ του ΑΣΚΛΗΠΙΟΥ 2013

8 Τρίμηνη, ηλεκτρονική έκδοση του Τμήματος Νοσηλευτικής Α, Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Αθήνας Όσον αφορά τους παράγοντες που θα επηρέαζαν αρνητικά τους ερωτηθέντες για να συμμετέχουν σε ένα ερευνητικό πρόγραμμα στην πρώτη θέση των αρνητικών παραγόντων με ποσοστό 83% εμφανίζεται η έλλειψη εμπιστοσύνης στους ερευνητές. Την δεύτερη θέση (70%) κατέλαβε ο φόβος των ερωτηθέντων για πιθανή βλάβη της υγείας τους κατά τη συμμετοχή τους στην κλινική μελέτη. Σε ποσοστό 45% εξέφρασαν ανησυχία για την παραβίαση του απορρήτου και για τον φόβο εμπορικής εκμετάλλευσης των πληροφοριών. Το 21% απάντησε ότι η παραβίαση του οικογενειακού τους απορρήτου καθώς και η σκόπιμη κατάχρηση των πληροφοριών που θα προέκυπταν από την έρευνα, θα αποτελούσαν αρνητικούς παράγοντες για τη συμμετοχή τους σε ερευνητικό πρόγραμμα. Ένα ποσοστό 15% θα έβλεπε αρνητικά τον πιθανό στιγματισμό τους ως ομάδα πασχόντων. Συσχετίσεις Η επιθυμία για εκτενέστερη ενημέρωση σε θέματα σχετικά με τη φύση της ασθένειας, τη σχέση της με γενετικούς παράγοντες, τη διαδικασία μετάγγισης/ θεραπείας, κλπ δε φαίνεται να συσχετίζεται στατιστικώς σημαντικά με το επίπεδο σπουδών των ερωτώμενων (Πίνακας 2). Ο τρόπος όμως με τον οποίο επιθυμούν να ενημερώνονται διαφέρει ανάλογα με το επίπεδο μόρφωσής τους. Ο δημοφιλέστερος τρόπος ενημέρωσης είναι μέσω επιστολής/ φυλλαδίου, αλλά όσο χαμηλότερο είναι το μορφωτικό επίπεδο τόσο μεγαλύτερη είναι η προτίμηση για προφορική ενημέρωση και λιγότερο η ενημέρωση μέσω οπτικοαουστικού υλικού ή ηλεκτρονικής αλληλογραφίας ( ), ποσοστό όμως το οποίο αυξάνεται όσο ανεβαίνει το επίπεδο σπουδών (Πίνακας 2 και Πίνακας 3). H ενημέρωση σε θέματα σχετικά με την αντιμετώπιση της Μεσογειακής Αναιμίας διαφέρει ανάλογα με το Κέντρο μετάγγισης στο οποίο μεταγγίζονται οι ερωτώμενοι. ΣΥΖΗΤΗΣΗ Η ενημέρωση θεωρείται επαρκής όσον αφορά πρακτικά και διαδικαστικά θέματα της ασθένειας. Υπολείπεται όμως σε θέματα δικαιωμάτων των ασθενών και ενημέρωσης για νέες θεραπείες ή τη δυνατότητα συμμετοχής σε έρευνα. Οι σημαντικότεροι παράγοντες που επηρεάζουν θετικά τους ασθενείς ως προς τη συμμετοχή τους σε ερευνητικά προγράμματα είναι η ελπίδα για την ανεύρεση νέων θεραπειών καθώς και η ικανοποίηση από τη συμβολή τους στην περαιτέρω επιστημονική έρευνα. Ως σημαντικότεροι αρνητικοί παράγοντες εμφανίζονται η έλλειψη εμπιστοσύνης στους ερευνητές και ο φόβος για πιθανή βλάβη (επιδείνωση) της υγείας τους. Είναι εμφανής η επιθυμία των ασθενών για εκτενέστερη Το δικαίωμα ενημέρωσης ασθενών με μεσογειακή αναιμία στη θεραπεία και την έρευνα Σελίδα 344

9 ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΟΥ ΑΣΚΛΗΠΙΟΥ Τόμος 12, Τεύχος 3 (Ιούλιος - Σεπτέμβριος 2013) ενημέρωση στα περισσότερα από τα θέματα ενημέρωσης έχει ιδιαίτερη σημασία διότι οι που διερευνήθηκαν. συχνές μεταγγίσεις αίματος ενδέχεται να παρουσιάσουν άμεσες ή μακροχρόνιες Δημογραφικά στοιχεία: επιπλοκές Το μεγαλύτερο ποσοστό συμμετοχής ανήκει Το επίπεδο ενημέρωσης των ασθενών για τις στους ασθενείς των δύο μεγαλύτερων νέες μεθόδους θεραπευτικής αντιμετώπισης Νοσοκομείων που συμπεριελήφθησαν στη της ασθένειάς τους έχει άμεση σχέση με το μελέτη (47% και 20% αντιστοίχως). Είναι Κέντρο που μεταγγίζονται καθώς αρκετά υψηλό το ποσοστό των ερωτηθέντων ενδεχομένως διαφοροποιείται ο χρόνος που που έχουν λάβει πανεπιστημιακή εκπαίδευση. αφιερώνεται από τους επαγγελματίες υγείας Έχει βρεθεί ότι όσο υψηλότερο είναι το για ενημέρωση των ασθενών ως προς τις μορφωτικό επίπεδο των γονέων, τόσο νέες θεραπευτικές μεθόδους και τη σημασία υψηλότερο είναι το ποσοστό των QALYς, συμμετοχής στην έρευνα. Η επιθυμία των δηλαδή των ετών ζωής που προστίθενται από ασθενών για ενημέρωση προκύπτει και από μία συγκεκριμένη ιατρική παρέμβαση, πρέπει άλλες έρευνες, όπως αυτή των Ahmed et al., 16 όμως να ληφθεί υπόψη ότι πολλές έρευνες για σχετικά με το αν οι έγκυες γυναίκες που τη μεσογειακή αναιμία αφορούν χώρες με συμμετείχαν είχαν ενημερωθεί ή όχι πριν το χαμηλό οικονομικό και μορφωτικό επίπεδο τεστ για το «στίγμα» της ΜΑ, το οποίο του πληθυσμού όπως π.χ. Ταϊλάνδη, Ινδία, αποτελεί εξέταση ρουτίνας στην εγκυμοσύνη. Μαλαισία και Πακιστάν. 13 Σε μελέτη των Ενώ η ενημέρωση ήταν σημαντική γι αυτές, η Tsiantis et al., 14 αναφορικά με τα ψυχολογικά συγκατάθεση δεν ήταν τόσο και ή έρευνα προβλήματα και την προσαρμογή των έδειξε ότι αντιλαμβάνονταν αυτές τις δύο παιδιών και των οικογενειών τους στη έννοιες ανεξάρτητα τη μία από την άλλη. 18 συγκεκριμένη κατάσταση φαίνεται ότι το Επισημαίνεται ότι και η ισχύουσα ελληνική χαμηλό εκπαιδευτικό επίπεδο του πατέρα νομοθεσία αναφέρεται χωριστά στην καθώς και τα πολιτισμικά πρότυπα στην ενημέρωση και στη συγκατάθεση. 4,5 Μία άλλη αντιμετώπιση μιας χρόνιας ασθένειας, μελέτη 19 έδειξε ότι: οι μεγαλύτερης ηλικίας επηρεάζουν αρνητικά την προσαρμογή της ασθενείς και αυτοί που είχαν πιο οικογένειας. επιβαρυμένη υγεία, ήταν πιο πιθανό να δώσουν την συγκατάθεσή τους. Σε μελέτη του Ενημέρωση και συγκατάθεση: Butterworth 20 σχετικά με το βαθμό Στην περίπτωση των ασθενών της ενημέρωσης πριν από την παροχή Μεσογειακής Αναιμίας το θέμα της συγκατάθεσης, προέκυψε ότι ένα ποσοστό Σελίδα 345 ISSN: Περιοδικό το ΒΗΜΑ του ΑΣΚΛΗΠΙΟΥ 2013

10 Τρίμηνη, ηλεκτρονική έκδοση του Τμήματος Νοσηλευτικής Α, Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Αθήνας των ασθενών που συμμετείχαν στην έρευνα δεν είχε κατανοήσει πλήρως την διαδικασία της προκαθορισμένης θεραπείας ακόμα και μετά από κατάλληλη ενημέρωση. Συνεπώς πρέπει να λαμβάνονται κατάλληλα μέτρα ώστε να εξασφαλιστεί ότι οι ασθενείς ή οι κηδεμόνες τους κατανοούν πραγματικά την προκαθορισμένη θεραπεία. 20 Η πληροφόρηση των φορέων της β- Μεσογειακής Αναιμίας για τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα της φορείας αποτελεί ένα άλλο ειδικό θέμα που σχετίζεται με κάποια αρνητικά συναισθήματα όπως λύπη, θυμό αλλά και μικρή αίσθηση στιγματισμού. Σε έρευνα των Karetti et al., 21 τα μέλη της ερευνητικής ομάδας που συμμετείχαν, θεώρησαν σημαντικό να πληροφορήσουν τους φορείς τόσο για τις θετικές πλευρές της κατάστασης όσο και για τους κινδύνους που σχετίζονται με την κατάσταση φορείας. Στις προτιμήσεις των πασχόντων αναφορικά με τον τρόπο ενημέρωσης (με περισσότερο επιθυμητή την γραπτή ενημέρωση) φαίνεται ότι παίζει μεγάλο ρόλο το επίπεδο σπουδών των ερωτηθέντων. Άλλη αναφορά στον τρόπο ενημέρωσης των ασθενών γίνεται στη μελέτη των Frost Massagli 22 σχετικά με τη χρήση προσωπικών δεδομένων υγείας από τους ίδιους τους ασθενείς με τρόπο με τον οποίο μπορούν να ωφεληθούν από την διαδικασία και να εμπλακούν σε διαλόγους, που ίσως τους δώσουν πληροφορίες για αυτό- διαχείριση της νόσου. Σε μελέτη των Flory και Emanuel 23 σχετικά με παρεμβάσεις για να βελτιωθεί η κατανόηση των συμμετεχόντων σε έρευνα όσον αφορά τη συγκατάθεση μέσω της χρήσης των μέσων μαζικής ενημέρωσης και περισσοτέρων εντύπων συγκατάθεσης, τα αποτελέσματα είχαν περιορισμένη επιτυχία. Η ανάθεση σε ένα μέλος της ομάδας μελέτης ή έναν ουδέτερο εκπαιδευτή να περνάει περισσότερο χρόνο μιλώντας σε κάθε έναν από τους συμμετέχοντες στην μελέτη, φαίνεται να είναι ο πιο αποτελεσματικός διαθέσιμος τρόπος για τη βελτίωση του επιπέδου κατανόησης των συμμετεχόντων. Σε ελληνική μελέτη 24 για τις στάσεις και τις προσδοκίες των ασθενών που υποφέρουν από β-μεσογειακή αναιμία φάνηκε ότι η σχέση μεταξύ των στάσεων και των προσδοκιών των ασθενών που υποφέρουν από μια κατάσταση χρόνιας ανικανότητας και των ιδιαίτερων εμπειριών τους κατά τη διάρκεια της θεραπευτικής τους αγωγής, προβάλλει αρκετά θέματα που σχετίζονται με την ανάγκη για καλύτερη μόρφωση στα θέματα υγείας και ψυχολογική υποστήριξη της ομάδας των ασθενών, καθώς τα θέματα αυτά συνδέονται με τις επικοινωνιακές δεξιότητες του προσωπικού που φροντίζει γι αυτούς. Η επιθυμία για εκτενέστερη ενημέρωση (89%) δείχνει ότι οι ασθενείς δεν είναι πλήρως ικανοποιημένοι από το μέγεθος και την ποιότητα της γνώσης που τους παρέχεται. Η μελέτη μετα-ανάλυσης των Το δικαίωμα ενημέρωσης ασθενών με μεσογειακή αναιμία στη θεραπεία και την έρευνα Σελίδα 346

11 ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΟΥ ΑΣΚΛΗΠΙΟΥ Τόμος 12, Τεύχος 3 (Ιούλιος - Σεπτέμβριος 2013) Sitzia και Wood 25 σχετικά με την ποιότητα al., 27 σχετικά με την ποιότητα ζωής των του βαθμού ανταπόκρισης στην ικανοποίηση παιδιών, που ακολουθούν τη μεταμόσχευση των ασθενών και τους μεθοδολογικούς μυελού των οστών, προκύπτει ότι η έννοια παράγοντες που επηρεάζουν τις τιμές αυτές της ποιότητας ζωής είναι σημαντική αλλά όχι σε 210 δημοσιευμένες μελέτες, έδειξε ότι οι απόλυτα κατανοητή. Σύμφωνα με κάποιες μελέτες για την ικανοποίηση των ασθενών μελέτες τα αποτελέσματα σχετικά με την δείχνουν γενικά ελλιπή αντίληψη της ποιότητα διαβίωσης φαίνεται να σημασίας των μεθοδολογικών ζητημάτων επηρεάζονται από το χρόνο και το είδος των που σχετίζονται με την εκτίμηση μετρήσεων που λαμβάνονται. 27 ανταπόκρισης. Προεμφυτευτική Γενετική Διάγνωση Μεταμόσχευση μυελού των οστών: (ΠΔΓ): Η διαφορά στα ποσοστά ενημέρωσης Η έγκαιρη γνώση της δυνατότητας ανάλογα με το μεταμοσχευτικό κέντρο εφαρμογής ΠΓΔ επηρεάζει θετικά την μάλλον οφείλεται στο ότι αφενός η απόφαση δημιουργίας οικογένειας. Είναι μεταμόσχευση μυελού δεν είναι και τόσο συνεπώς σημαντικό το γεγονός ότι μόνο οι συνηθισμένη θεραπευτική μέθοδος για τη μισοί περίπου ασθενείς γνωρίζουν μία μέθοδο Μεσογειακή Αναιμία, όπως είναι για την η οποία είναι καθοριστική για τις μελλοντικές αντιμετώπιση της λευχαιμίας. Όμως, η αποφάσεις τους για τεκνοποίηση και μεγάλη επιθυμία των ασθενών και των ελάχιστο το ποσοστό των ερωτηθέντων (3%) συγγενών τους για οριστική ίαση ακόμα και που είχε ήδη προβεί στη διαδικασία της με κάποιο ρίσκο - αποτυπώνεται στην μελέτη μεθόδου αυτής. Τα αποτελέσματα της των Argiolu et al., 26 όπου οι παρούσης έρευνας συμφωνούν με τη μελέτη μεταμοσχευθέντες ασθενείς δηλώνουν ότι των Meister et al., 28 σχετικά με τις γνώσεις είναι ικανοποιημένοι με τον τρόπο χειρισμού και τις στάσεις όσον αφορά την τους από την ιατρική ομάδα. Επίσης, προεμφυτευτική γενετική διάγνωση, όπου τα δηλώνουν ότι προτιμούν να ρισκάρουν την αποτελέσματα έδειξαν ότι οι ερωτώμενοι ζωή τους και να μεταμοσχευθούν ακόμα και γνώριζαν πολύ λίγα για την ΠΓΔ. με μυελό τυχαίου συμβατού δότη (όχι από Η ύπαρξη ή όχι άλλων ατόμων με ΜΑ στο το άμεσο συγγενικό περιβάλλον) προκειμένου οικογενειακό περιβάλλον δεν επηρεάζει τη να πετύχουν μια οριστική ίαση και να γνώση των ερωτώμενων σχετικά με τη απαλλαγούν από τη χρόνια νόσο που τους δυνατότητα γέννησης υγιούς τέκνου μέσω ταλαιπωρεί. 26 Στη μελέτη των Tsimicalis et της εφαρμογής προεμφυτευτικής γενετικής Σελίδα 347 ISSN: Περιοδικό το ΒΗΜΑ του ΑΣΚΛΗΠΙΟΥ 2013

12 Τρίμηνη, ηλεκτρονική έκδοση του Τμήματος Νοσηλευτικής Α, Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Αθήνας διάγνωσης, ούτε και το εάν τους έχει ζητηθεί ή όχι να συμμετάσχουν σε ερευνητικό πρόγραμμα για τη Μεσογειακή Αναιμία. Και στις δύο περιπτώσεις, το στατιστικό κριτήριο x 2 δείχνει ότι δεν υπάρχουν στατιστικώς σημαντικές διαφορές. Άλλη έρευνα σχετικά με τις εμπειρίες και τις στάσεις των ασθενών που έχουν προχωρήσει σε προεμφυτευτική γενετική διάγνωση έδειξε ότι το βασικό μειονέκτημα της ΠΓΔ είναι η χαμηλή συχνότητα επιτυχίας και η αντίληψη που έχουν οι ερωτηθέντες (ειδικά αυτοί που ήδη είχαν υποστεί ΠΓΔ), ότι βρίσκουν τον κύκλο θεραπείας φοβερά στρεσογόνο και φάνηκε ότι η εμπειρία της προγεννητικής διάγνωσης και του τερματισμού της εγκυμοσύνης μπορεί να είναι μια δυσάρεστη ανάμνηση. 29 Σύμφωνα με την Chadwick et al., 30 λίγες χώρες έχουν θεσπίσει σαφή νομοθεσία για τον προσυμπτωματικό γενετικό έλεγχο. Οι κοινωνικές αντιδράσεις στον γενετικό έλεγχο εκτείνονται από την αποδοχή έως και την εχθρότητα και μεταξύ του «προσωπικού» και του «κοινωνικού» στοιχείου στις δημόσιες συζητήσεις παρατηρείται σε πολλές Ευρωπαϊκές χώρες παρατηρείται σημαντικός ηθικός προβληματισμός αναφορικά με την εφαρμογή των προγραμμάτων screening. Συμμετοχή σε ερευνητικά προγράμματα θετικοί και αρνητικοί παράγοντες: Σύμφωνα με τα αποτελέσματα, τα επίπεδα ενημέρωσης στους πάσχοντες προκειμένου να συμμετάσχουν σε ερευνητικά προγράμματα είναι αρκετά υψηλά. Το δικαίωμα που έχουν να αρνηθούν ή ακόμα και να αποχωρήσουν από την έρευνα ανά πάσα στιγμή είχε επισημανθεί σε περισσότερους από τους μισούς (67%) ενώ σημαντικό αλλά όχι τόσο υψηλό ήταν το ποσοστό εκείνων στους οποίους ζητήθηκε η συγκατάθεσή τους προκειμένου να συμμετάσχουν σε κάποιο ερευνητικό πρόγραμμα. Παρατηρείται συνεπώς μια άγνοια των ερευνητών ως προς τη νομική σημασία και την αναγκαιότητα της παροχής συγκατάθεσης, όπως αυτή προκύπτει από το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο. Σε σχετική μελέτη των Nair et al., 31 οι ασθενείς που έλαβαν μέρος απάντησαν ότι θέλουν να ζητείται η συγκατάθεσή τους όταν τα στοιχεία τους χρησιμοποιούνται για ερευνητικούς σκοπούς. Αυτή η επιθυμία περιλαμβάνει τη σαφή πληροφόρηση των ασθενών ότι διενεργείται κάποια μελέτη - υπό τον όρο της γραπτής συγκατάθεσης - και την προσφορά σωστής ενημέρωσης για την πορεία της μελέτης. Ως κυριότερος παράγοντας θετικής επιρροής για τη συμμετοχή σε ερευνητικά προγράμματα αναδείχθηκε η ελπίδα για την ανεύρεση κάποιας νέας θεραπείας και η συμβολή στο «καλό» της Επιστήμης. Σε μελέτη στην οποία διερευνήθηκαν οι προοπτικές της ικανότητας των ασθενών να κατανοήσουν τις πληροφορίες που τους παρέχονται κατά τη διάρκεια κλινικών Το δικαίωμα ενημέρωσης ασθενών με μεσογειακή αναιμία στη θεραπεία και την έρευνα Σελίδα 348

13 ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΟΥ ΑΣΚΛΗΠΙΟΥ Τόμος 12, Τεύχος 3 (Ιούλιος - Σεπτέμβριος 2013) δοκιμών, το 80% των ασθενών απάντησε ότι τις υποχρεώσεις των εταιρειών χορηγών η πιο συχνή αιτία για συμμετοχή τους σε προς τα υποκείμενα της μελέτης αλλά και με ερευνητικά προγράμματα ήταν η επιθυμία την ελευθερία των ερευνητών και την συμβολής στην επιστημονική πρόοδο. 32 Η επιστημονική τους ακεραιότητα. 35,39 καταβολή αμοιβής ως κίνητρο φαίνεται ότι δεν βρίσκει ανταπόκριση, εύρημα που ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ συμφωνεί με έρευνα των Kim et al., 33 όπου το Η σημαντική αύξηση του προσδόκιμου ποσοστό των ασθενών που θεώρησαν την επιβίωσης των αρρώστων, σε συνδυασμό με αμοιβή ως αποφασιστικό παράγοντα την αποτελεσματικότητα της πρόληψης και συμμετοχής σε έρευνα ήταν επίσης μικρό (7- την ελαχιστοποίηση των γεννήσεων νέων 14%). Ως κυριότερος αρνητικός παράγοντας αρρώστων συνέβαλε ώστε το πρόβλημα της για τη συμμετοχή σε τέτοιου είδους Μεσογειακής Αναιμίας ως ιατρικό, προγράμματα, ήταν η έλλειψη εμπιστοσύνης νοσηλευτικό και κοινωνικό πρόβλημα στην στους εκάστοτε ερευνητές και ο φόβος για Ελλάδα να διαφοροποιηθεί ριζικά από πιθανή βλάβη της υγείας από τη συμμετοχή πρόβλημα της παιδικής ηλικίας σε πρόβλημα στο συγκεκριμένο πρόγραμμα. Τα ευρήματα ενηλίκων και ατόμων μέσης ηλικίας. αυτά εγείρουν θέμα κοινωνικής αποδοχής της Στο πλαίσιο αυτό όλες η διενέργεια έρευνας έρευνας. Ειδικά όσον αφορά την μεσογειακή προς κάθε κατεύθυνση παίζει σημαντικό ρόλο αναιμία, υπάρχουν αρκετά ερωτηματικά στην αντιμετώπιση της ΜΑ, κυρίως όσον σχετικά με την αποτελεσματικότητα της αφορά τον προγεννητικό έλεγχο και την δεφεριπρόνης. Η περίφημη υπόθεση Olivieri προεμφυτευτική γενετική διάγνωση, αλλά αποτελεί παράδειγμα μιας από τις χειρότερες επίσης και την προστασία των δικαιωμάτων περιπτώσεις διαμάχης μεταξύ του των ασθενών. ερευνητικού κόσμου και των φαρμακευτικών Οι ασθενείς με ΜΑ πέρα της συμβατικής εταιριών, διαμάχη από την οποία εκείνοι που θεραπευτικής αντιμετώπισης έχουν υπέστησαν τη μεγαλύτερη ζημία είναι οι ίδιοι δικαίωμα στην επιστημονικά τεκμηριωμένη οι ασθενείς Η έρευνα των Kim et al., 33 ενημέρωση από ειδικά εκπαιδευμένο δείχνει επίσης ότι ένα σημαντικό ποσοστό θα προσωπικό. Στη μελέτη μας καταδείχθηκε ότι δίσταζε να συμμετάσχει σε μία κλινική δοκιμή η ενημέρωση θεωρείται επαρκής όσον αφορά εάν γνώριζε ότι υπήρχε σύγκρουση πρακτικά και διαδικαστικά θέματα της συμφερόντων, ένα θέμα το οποίο απασχολεί ασθένειας. Υπολείπεται όμως σε θέματα όλο και περισσότερο τη διεθνή βιβλιογραφία δικαιωμάτων των ασθενών και ενημέρωσης αναφορικά με τη δεοντολογία της έρευνας και για νέες θεραπείες ή τη δυνατότητα Σελίδα 349 ISSN: Περιοδικό το ΒΗΜΑ του ΑΣΚΛΗΠΙΟΥ 2013

14 Τρίμηνη, ηλεκτρονική έκδοση του Τμήματος Νοσηλευτικής Α, Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Αθήνας συμμετοχής σε έρευνα. Οι σημαντικότεροι παράγοντες που επηρεάζουν θετικά τους ασθενείς ως προς τη συμμετοχή τους σε ερευνητικά προγράμματα είναι η ελπίδα για την ανεύρεση νέων θεραπειών καθώς και η ικανοποίηση από τη συμβολή τους στην περαιτέρω επιστημονική έρευνα. Ως σημαντικότεροι αρνητικοί παράγοντες εμφανίζονται η έλλειψη εμπιστοσύνης στους ερευνητές εκ μέρους των ασθενών και ο φόβος για πιθανή βλάβη (επιδείνωση) της υγείας τους. Είναι εμφανής η επιθυμία των ασθενών για εκτενέστερη ενημέρωση.. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1. Γαρδίκας Γ, Ειδική Νοσολογία, Γ. Παρισιάνος, Β Τόμος, Αθήνα Κωσταρίδου Σ. Νεώτερα στις μεταμοσχεύσεις μυελού των οστών. Δελτίο Α Παιδ/κής Κλινικής Πανεπιστημίου Αθηνών 2003, Goussetis E, Peristeri J, Kitra V, Kattamis A, Petropoulos D, Papassotiriou I. et al. Combined umbilical cord blood and bone marrow transplantation in the treatment of beta-thalassemia major. Pediatr Hematol Oncol 2000; 7(4): Ν. 3089/2002, ΦΕΚ 327 Α, , «Ιατρική Υποβοήθηση στην Ανθρώπινη Αναπαραγωγή». 5. Ν. 3305/2005, ΦΕΚ 17 Α, , «Εφαρμογή της Ιατρικώς Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής». 6. WHO, World Health Assembly and Executive Board resolutions on blood safety and availability: Thalassaemia and other haemoglobinopathies. 2006, EB118/5, access:11 May Γκαράνη-Παπαδάτου Τ. Γενετική συμβουλευτική: ηθικές και νομικές διαστάσεις. Σε: Καναβάκης Ε, Κίτσιου- Τζέλη Σ, Καλπίνη Μαύρου, Α. εκδότες. Πρακτικά 5ο Μετεκπαιδευτικό Σεμινάριο Γενετικής Εργαστήριο Ιατρικής Γενετικής Πανεπιστημίου Αθηνών. 8. Thornhill AR, dedie-smulders CE, Geraedts JP, Harper JC, Harton GL, Lavery SA et al. ESHRE PGD Consortium Best practice guidelines for clinical preimplantation genetic diagnosis (PGD) and preimplantation genetic screening (PGS). Human Reprod. 2005; 20(1): Ν.2619/98,ΦΕΚ. Α 132, : Σύμβαση για την προστασία των ανθρώπινων δικαιωμάτων και της αξιοπρέπειας του ανθρώπου σε σχέση με τις εφαρμογές της βιολογίας και της ιατρικής. 10. Υ.Α. ΔΥΓ3/89292/ για την εφαρμογή ορθώς κλινικής πρακτικής κατά τις κλινικές μελέτες φαρμάκων προοριζόμενων για τον άνθρωπο. Το δικαίωμα ενημέρωσης ασθενών με μεσογειακή αναιμία στη θεραπεία και την έρευνα Σελίδα 350

15 ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΟΥ ΑΣΚΛΗΠΙΟΥ Τόμος 12, Τεύχος 3 (Ιούλιος - Σεπτέμβριος 2013) 11. Wilkinson TM. Research, informed 19. Woolf SH, Rothemich SF, Johnson RE, consent and the limits of disclosure. Marsland DW. Selection bias from Bioethics 2001; 15(4): requiring patients to give consent to 12. Ν.3418/2005, ΦΕΚ Α 287, , examine data for health services research. Κώδικας Ιατρικής Δεοντολογίας. Arch Fam Med 2000;9(10): Mallik S, Chatterjee C, Mandal K, Sardar C, 20. Butterworth M. How informed is Ghosh P, Manna N. Expenditure to treat informed consent? British Dental Journal thalassaemia: an experience at a tertiary 2002; 193(1): care hospital in India Iranian. J Publ. 21. Karetti M, Yardumian A, Karetti D, Modell Health 2010; 39(1): B. Informing carriers of β-thalassaemia: 14. Tsiantis J, Dragonas Th, Richardson C, giving the good news. Genet Test 2004; Anastasopoulos D, Masera G, Spinetta J. 8(2): Psychosocial problems and adjustment of 22. Frost JH, Massagli MP. Social uses of children with β- thalassemia and their personal health information within families. Eur Child Adolesc Psychiatry patients like me, an online patient 1996; 5(4): community: what can happen when 15. Aufderheide AC, Rodriguez - Martin C, patients have access to one another s Langsjoem O. Disorders of red blood cells data. J Med Internet Res 2008; 10(3): e15. In: Cambridge University Press editor. 23. Flory J, Emanuel E. Interventions to The Cambridge encyclopedia of human improve research participants paleopathology, 1998; understanding in informed consent for 16. Toumba M, Sergis A, Kanaris C, Skordis N. research. JAMA 2004;292(13): 1593 Endocrine complications in patients with Thalassaemia Major. Pediatr Endocrinol 24. Vardaki M, Philalithis A, Vlachonikolis I. Rev. 2007;5(2): Factors associated with the attitudes and 17. Wood JC. Cardiac complications in expectations of patients suffering from thalassemia major. Hemoglobin, 2009;33 beta-thalassaemia: a cross-sectional study Suppl 1:S81-6. Display J Caring Sci 2004; 18(2): Ahmed S, Green J, Hewison J. Antenatal 187. thalassaemia carrier testing: women s 25. Sitzia J, Wood N. Response rate in patient perceptions of information and satisfaction research: an analysis of 210 consent. J Med Screen., 2005; 12(2): 69- published studies. Int J Qual Health Care ; 10(4): Σελίδα 351 ISSN: Περιοδικό το ΒΗΜΑ του ΑΣΚΛΗΠΙΟΥ 2013

16 Τρίμηνη, ηλεκτρονική έκδοση του Τμήματος Νοσηλευτικής Α, Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Αθήνας 26. Argiolu F, Giardini C, De Stefano P, La Nasa G, Locatelli F, Ledda A. et al. Decision - making in adult thalassemia patients undergoing unrelated bone marrow transplantation: quality of life, communication and ethical issues. Bone Marrow Transplant.2006;37(2): Tsimicalis A, Stinson J, Stevens B. Quality of life of children following bone marrow transplantation: critical review of the research literature. Eur J Oncol Nurs 2003;9(3): Meister U, Finck C, Stobel-Richter Y, Schmutzer G, Brahler E. Knowledge and attitudes towards preimplantation genetic diagnosis in Germany. Hum. Reprod 2005;20(1): Lavery SA, Aurell R, Turner C, Castello C, Veiga A, Barri PN. Preimplantation genetic diagnosis: patients experiences and attitudes. Hum. Reprod 2002;17(9): Chadwick R, Have H, Husted J, Levitt M, McGleenan T, Shickle D, et al. Genetic screening and ethics: European perspectives. J Med Philos, 1998; 23(3): Nair K, Willison D, Holbrook A, Keshavjee K. Patients consent preferences regarding the use of their health information for research purposes: a qualitative study. Journal of Health Service Research & Policy, 2004; 9(1): Pope JE, Tingey DP, Arnold JM, Hong P, Ouimet JM, Krizova A. Are subjects satisfied with the informed consent process? A survey of research participants. Journal of rheumatology 2003; 30(4): Kim SYH, Millard RW, Nisbet P, Cox C, Caine ED. Potential research participants views regarding researcher and institutional financial conflicts of interest. J Med Ethics 2004; 30(1): Savulescu J. Thalassaemia major: the murky story of deferiprone. BMJ 2004; 328(7436): Viens AM, Savulescu J. Introduction to the Olivieri symposium. J Med Ethics, 2004; 30(1): Olivieri NF, Brittenham GM, Mc Laren CE, Templeton DM, Cameron RG. Long term safety and effectiveness of iron chelation therapy with Deferiprone in thalassaemia major. N Engl J Med 1998; 339(7): Agin DP. The case of Nancy Olivieri In Thomas Dunne Books (eds) Junk science: how politicians, corporations and other hucksters betray us. Macmillan, 2006;2(1): Thompson J, Baird P, Downie J. The Olivieri report: the complete text of the Report by Canadian association of Το δικαίωμα ενημέρωσης ασθενών με μεσογειακή αναιμία στη θεραπεία και την έρευνα Σελίδα 352

17 ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΟΥ ΑΣΚΛΗΠΙΟΥ Τόμος 12, Τεύχος 3 (Ιούλιος - Σεπτέμβριος 2013) university teachers. James Lorimer & Company, Canada, Mello Michelle M, Joffe S. Compact versus contract industry sponsors obligations to their research subjects N Engl J Med, 356(26): ISSN: Περιοδικό το ΒΗΜΑ του ΑΣΚΛΗΠΙΟΥ Σελίδα 353

18 Τρίμηνη, ηλεκτρονική έκδοση του Τμήματος Νοσηλευτικής Α, Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Αθήνας ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Πίνακας 1. Δημογραφικά στοιχεία Πληθυσμός Ποσοστό Φύλο Άντρας % Γυναίκα % Ηλικιακή ομάδα % % % <50 7 2% Οικογεν. κατάσταση Άγαμοι % Έγγαμοι 92 29% Διαζευγμένοι 10 3% Χήροι 3 1% Μορφωτικό Επίπεδο ΑΕΙ- ΤΕΙ % Λύκειο 78 24% Επαγγελματικό Λύκειο 43 13% Υποχρεωτική Εκπαίδευση 11 3% Το δικαίωμα ενημέρωσης ασθενών με μεσογειακή αναιμία στη θεραπεία και την έρευνα Σελίδα 354

19 ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΟΥ ΑΣΚΛΗΠΙΟΥ Πίνακας 2: Συσχετίσεις- Στατιστικό κριτήριο x² Τόμος 12, Τεύχος 3 (Ιούλιος - Σεπτέμβριος 2013) Μεταβλητές Σε συσχέτιση με Τιμή Τιμή p Επιθυμία για εκτενέστερη ενημέρωση Σπουδές 1,18 0,56 Επιθυμητός τρόπος ενημέρωσης Σπουδές 15,70 0,02 Γνώση ότι η εφαρμογή Π.Γ.Δ. επιτρέπει δυνατότητα γέννησης υγιούς τέκνου Ύπαρξη άλλων πασχόντων στην οικογένεια 0,32 0,57 Ενημέρωση για νέες θεραπείες Κέντρο Αιμοδοσίας 14,00 0,02 Ενημέρωση για δυνατότητα μεταμόσχευσης μυελού των οστών Ενημέρωση για δυνατότητα συμμετοχής σε ερευνητικά προγράμματα Κέντρο Αιμοδοσίας 20,06 0,00 Κέντρο Αιμοδοσίας 31,81 0,00 Γνώση ελληνικής νομοθεσίας σε σχέση με Π.Γ.Δ. Ενημέρωση για τη σχέση της νόσου με γενετικούς παράγοντες 1,62 0,45 Παροχή γενετικής συμβουλευτικής Ενημέρωση για τη σχέση της νόσου με γενετικούς παράγοντες 2,22 0,33 Σελίδα 355 ISSN: Περιοδικό το ΒΗΜΑ του ΑΣΚΛΗΠΙΟΥ 2013

20 Τρίμηνη, ηλεκτρονική έκδοση του Τμήματος Νοσηλευτικής Α, Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Αθήνας Πίνακας 3. Μορφωτικό επίπεδο και επιθυμητός τρόπος ενημέρωσης Επιθυμητός τρόπος ενημέρωσης Υποχρεωτική/ Απόφοιτος Λυκείου Επαγγελματικό Λύκειο Πανεπιστημιακή εκπαίδευση/ Μεταπτυχιακές σπουδές Προφορικά 40% 15% 29% Επιστολή/Φυλλάδιο 43% 59% 40% Οπτικοαουστικό υλικό 15% 22% 22% Με 2% 5% 9% Το δικαίωμα ενημέρωσης ασθενών με μεσογειακή αναιμία στη θεραπεία και την έρευνα Σελίδα 356

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΟΥ ΚΛΙΜΑΤΟΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΣΤΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΟΥ ΚΛΙΜΑΤΟΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΣΤΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΟΥ ΚΛΙΜΑΤΟΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΣΤΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΝΔΡΕΑΣ ΛΕΩΝΙΔΟΥ Λεμεσός, 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Γνώσεις, στάσεις και ποιότητα ζωής σε ασθενείς με λέμφωμα Οι ασθενείς που πάσχουν από λέμφωμα στην Ελλάδα εμφανίζονται ελλιπώς ενημερωμένοι σχετικά με ζητήματα που αφορούν στην

Διαβάστε περισσότερα

«β-μεσογειακή αναιμία: το πιο συχνό μονογονιδιακό νόσημα στη χώρα μας»

«β-μεσογειακή αναιμία: το πιο συχνό μονογονιδιακό νόσημα στη χώρα μας» Εργαστήριο Κυτταρογενετικής ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος» «β-μεσογειακή αναιμία: το πιο συχνό μονογονιδιακό νόσημα στη χώρα μας» Ζαχάκη Σοφία - Ουρανία Βιολόγος, MSc, PhD β μεσογειακή αναιμία Η θαλασσαιμία ή νόσος

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΧΡΥΣΟΒΑΛΑΝΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΛΕΜΕΣΟΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή. Ονοματεπώνυμο: Αργυρώ Ιωάννου. Επιβλέπων καθηγητής: Δρ. Αντρέας Χαραλάμπους

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή. Ονοματεπώνυμο: Αργυρώ Ιωάννου. Επιβλέπων καθηγητής: Δρ. Αντρέας Χαραλάμπους ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή διατριβή Διερεύνηση της αποτελεσματικότητας εναλλακτικών και συμπληρωματικών τεχνικών στη βελτίωση της ποιότητας της ζωής σε άτομα με καρκίνο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία Η ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ Μαρία Χρίστου Λεμεσός 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΗ ΜΕ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΝΕΑΝΙΚΗ ΙΔΙΟΠΑΘΗ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ Όνομα Φοιτήτριας: Μαρία Θωμά Αριθμός φοιτητικής ταυτότητας:2010221455

Διαβάστε περισσότερα

Σχέση στεφανιαίας νόσου και άγχους - κατάθλιψης

Σχέση στεφανιαίας νόσου και άγχους - κατάθλιψης Τρίμηνη, ηλεκτρονική έκδοση του Τμήματος Νοσηλευτικής Α, Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Αθήνας _ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ_ Πολυκανδριώτη Μαρία 1, Φούκα Γεωργία 2 1. Καθηγήτρια Εφαρμογών Νοσηλευτικής Α, ΤΕΙ Αθήνας 2.

Διαβάστε περισσότερα

Προεμφυτευτική γενετική διάγνωση (P.G.D) σε χρωμοσωμικές ανωμαλίες και κληρονομικά νοσήματα

Προεμφυτευτική γενετική διάγνωση (P.G.D) σε χρωμοσωμικές ανωμαλίες και κληρονομικά νοσήματα Προεμφυτευτική γενετική διάγνωση (P.G.D) σε χρωμοσωμικές ανωμαλίες και κληρονομικά νοσήματα MAΡΙΑ ΠΑΠΑΛΟΥΚΑ Κλινική Εμβρυολόγος Μονάδα Αναπαραγωγικής Ιατρικής Περιεχόμενα Ορισμός Ιστορική Αναδρομή Γενετική

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΟΥ ΑΣΚΛΗΠΙΟΥ Copyright 2010 Τόμος 9 ος, Τεύχος 4 ο, Οκτώβριος - Δεκέμβριος 2010

ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΟΥ ΑΣΚΛΗΠΙΟΥ Copyright 2010 Τόμος 9 ος, Τεύχος 4 ο, Οκτώβριος - Δεκέμβριος 2010 www.vima-asklipiou.gr Σελίδα 394 ΑΡΘΡΟ ΣΥΝΤΑΞΗΣ Ανάγκες νοσηλευομένων ασθενών με στεφανιαία νόσο Κ ατά τις τελευταίες δεκαετίες, λόγω της αύξησης του προσδόκιμου της επιβίωσης των ασθενών με στεφανιαία

Διαβάστε περισσότερα

Η πρόληψη των κατακλίσεων σε βαριά πάσχοντες και η χρήση ειδικών στρωμάτων για την πρόληψη και αντιμετώπιση των κατακλίσεων

Η πρόληψη των κατακλίσεων σε βαριά πάσχοντες και η χρήση ειδικών στρωμάτων για την πρόληψη και αντιμετώπιση των κατακλίσεων ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η πρόληψη των κατακλίσεων σε βαριά πάσχοντες και η χρήση ειδικών στρωμάτων για την πρόληψη και αντιμετώπιση των κατακλίσεων Ονοματεπώνυμο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ/ΚΑΝΟΝΕΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΜΕ ΠΑΙΔΙΑ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ

ΑΡΧΕΣ/ΚΑΝΟΝΕΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΜΕ ΠΑΙΔΙΑ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΑΡΧΕΣ/ΚΑΝΟΝΕΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΜΕ ΠΑΙΔΙΑ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ Η εκπαιδευτική έρευνα οφείλει να εφαρμόζει τη δεοντολογία που προβλέπει τον σεβασμό της προσωπικότητας, της

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο.

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο Μαργαρίτα Μάου Λευκωσία 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗ ΖΩΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ ΕΦΗΒΟΥ ΜΕ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΠΟΥ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΝ ΑΝΤΛΙΕΣ ΣΥΝΕΧΟΥΣ ΕΚΧΥΣΗΣ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Kyriakou, Eupraxia. Neapolis University. þÿ Á̳Á±¼¼± ¼Ìù±Â ¹ º à Â, Ç» Ÿ¹º ½ ¼¹ºÎ½ À¹ÃÄ ¼Î½ º±¹ ¹ º à  þÿ ±½µÀ¹ÃÄ ¼¹ µ À»¹Â Æ Å

Kyriakou, Eupraxia. Neapolis University. þÿ Á̳Á±¼¼± ¼Ìù±Â ¹ º à Â, Ç» Ÿ¹º ½ ¼¹ºÎ½ À¹ÃÄ ¼Î½ º±¹ ¹ º à  þÿ ±½µÀ¹ÃÄ ¼¹ µ À»¹Â Æ Å Neapolis University HEPHAESTUS Repository School of Economic Sciences and Business http://hephaestus.nup.ac.cy Master Degree Thesis 2014 þÿ À±³³µ»¼±Ä¹º ¹º±½ À à ÄÉ þÿ½ ûµÅÄν À Å µá³ ½Ä±¹ à þÿ µ½¹ºì Ã

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή Εργασία ΓΝΩΣΕΙΣ KAI ΣΤΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΟΝ HIV. Στυλιανού Στυλιανή

Πτυχιακή Εργασία ΓΝΩΣΕΙΣ KAI ΣΤΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΟΝ HIV. Στυλιανού Στυλιανή ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΓΝΩΣΕΙΣ KAI ΣΤΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΟΝ HIV Στυλιανού Στυλιανή Λευκωσία 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ Ο ΠΡΟΩΡΟΣ ΤΟΚΕΤΟΣ ΚΑΙ Η ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΟΥ ΜΕ ΤΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗΣ ΔΥΣΧΕΡΕΙΑΣ Όνομα Φοιτήτριας: Χρυσοστομή Αγαθοκλέους Αριθμός φοιτητικής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ Φοινίκη Αλεξάνδρου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΔΟΣΕΙΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΗ ΒΙΟΗΘΙΚΗ (Ενδεικτικά)

ΠΑΡΑΔΟΣΕΙΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΗ ΒΙΟΗΘΙΚΗ (Ενδεικτικά) ΠΑΡΑΔΟΣΕΙΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΗ ΒΙΟΗΘΙΚΗ (Ενδεικτικά) ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1. Η κατανόηση των βασικών θεωριών της βιοηθικής. 2. Η στοχευμένη αντιμετώπιση ηθικών προβλημάτων που ανακύπτουν σε αστικό

Διαβάστε περισσότερα

Antoniou, Antonis. Neapolis University. þÿ ±½µÀ¹ÃÄ ¼¹ µ À»¹Â Æ Å

Antoniou, Antonis. Neapolis University. þÿ ±½µÀ¹ÃÄ ¼¹ µ À»¹Â Æ Å Neapolis University HEPHAESTUS Repository School of Economic Sciences and Business http://hephaestus.nup.ac.cy Master Degree Thesis 2016 þÿ µà¹² ÁÅ½Ã Ä Â ¹º ³ ½µ¹±Â þÿæá ½Ä µ¹ ¼»  ¼µ Ãǹ Æ Antoniou, Antonis

Διαβάστε περισσότερα

Kλινικές ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΕ ΒΑΣΙΚΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ

Kλινικές ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΕ ΒΑΣΙΚΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ Kλινικές Mελέτες ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΕ ΒΑΣΙΚΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ 1Τι είναι οι κλινικές μελέτες είναι σημαντικές; > Μη διστάσετε να ρωτήσετε το γιατρό σας για οποιαδήποτε και άλλη γιατί πληροφορία ή διευκρίνηση χρειάζεστε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Εισαγωγή. Σκοπός

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Εισαγωγή. Σκοπός ΠΕΡΙΛΗΨΗ Εισαγωγή Η παιδική παχυσαρκία έχει φτάσει σε επίπεδα επιδημίας στις μέρες μας. Μαστίζει παιδιά από μικρές ηλικίες μέχρι και σε εφήβους. Συντείνουν αρκετοί παράγοντες που ένα παιδί γίνεται παχύσαρκο

Διαβάστε περισσότερα

Δρ Ηρακλής Κατσούλης, MD, PhD, FEBS Χειρουργός, Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Αθηνών, Eπιμελητής Α ΕΣΥ, Νοσοκομείο «Άγιος Σάββας»

Δρ Ηρακλής Κατσούλης, MD, PhD, FEBS Χειρουργός, Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Αθηνών, Eπιμελητής Α ΕΣΥ, Νοσοκομείο «Άγιος Σάββας» Δρ Ηρακλής Κατσούλης, MD, PhD, FEBS Χειρουργός, Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Αθηνών, Eπιμελητής Α ΕΣΥ, Νοσοκομείο «Άγιος Σάββας» Υγεία είναι «η κατάσταση της πλήρους σωματικής, ψυχικής και κοινωνικής ευεξίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΙΚΗ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗ: ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ Λουκία Βασιλείου 2010646298 Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Δρ.

Διαβάστε περισσότερα

Παράμετροι που επηρεάζουν την εργασιακή ικανοποίηση των νοσηλευτών σε στρατιωτικό και πολιτικό νοσοκομείο των Αθηνών. Αναζήτηση αιτιών διαφοροποίησης

Παράμετροι που επηρεάζουν την εργασιακή ικανοποίηση των νοσηλευτών σε στρατιωτικό και πολιτικό νοσοκομείο των Αθηνών. Αναζήτηση αιτιών διαφοροποίησης ΣΧΟΛΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΜΟΝΑΔΩΝ ΥΓΕΙΑΣ» ΔΙΑΤΡΙΒΗ ΕΠΙΠΕΔΟΥ ΜΑΣΤΕΡ Παράμετροι που επηρεάζουν την εργασιακή ικανοποίηση των νοσηλευτών σε στρατιωτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΚΑΚΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΣΤΗ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΜΕ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΤΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Έλλη Φωτίου 2010364426 Επιβλέπουσα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Γνώση και στάση νοσηλευτών στη διαχείριση του πόνου καρκινοπαθών που νοσηλεύονται Παναγιώτης Χαραλάμπους Λεμεσός, 2014 i ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΖΩΗΣ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ.

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΖΩΗΣ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΖΩΗΣ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ Φίλιππος Λουκά Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙΔΙΚΟΥ ΑΣΘΜΑΤΟΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙΔΙΚΟΥ ΑΣΘΜΑΤΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή διατριβή Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙΔΙΚΟΥ ΑΣΘΜΑΤΟΣ Φιλίππου Άντρη Λευκωσία 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΣΚΟΚΗΛΗ ΜΕ ΤΗΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΡΩΤΑΡΧΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ

ΔΙΣΚΟΚΗΛΗ ΜΕ ΤΗΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΡΩΤΑΡΧΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΔΙΣΚΟΚΗΛΗ ΜΕ ΤΗΝ 1 ΝΕΥΡΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ - Γ. Ν. Θ. "Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ", 2 Α' ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ - Γ. Ν. ΚΑΒΑΛΑΣ, 3ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ ΝΕΥΡΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ, ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ, ΔΠΘ, Π. Γ. Ν. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΑΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΠΕΔΟΥ ΓΝΩΣΕΩΝ ΤΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΕ ΜΟΝΑΔΕΣ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΟΡΓΑΝΩΝ ΑΠΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ο νοσηλευτικός ρόλος στην πρόληψη του μελανώματος

Ο νοσηλευτικός ρόλος στην πρόληψη του μελανώματος ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή διατριβή Ο νοσηλευτικός ρόλος στην πρόληψη του μελανώματος Ονοματεπώνυμο: Αρτέμης Παναγιώτου Επιβλέπων καθηγητής: Δρ. Αντρέας Χαραλάμπους

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Επιβλέπων Καθηγητής: Δρ. Νίκος Μίτλεττον Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΘΗΛΑΣΜΟΥ ΜΕ ΤΗΝ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2 ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Ονοματεπώνυμο: Ιωσηφίνα

Διαβάστε περισσότερα

Διερευνώντας τις απόψεις ιατρών και νοσηλευτών σχετικά με την απόφαση μη εφαρμογής αναζωογόνησης (MEA) σε ασθενείς της ΜΕΘ. Μια συστηματική ανασκόπηση

Διερευνώντας τις απόψεις ιατρών και νοσηλευτών σχετικά με την απόφαση μη εφαρμογής αναζωογόνησης (MEA) σε ασθενείς της ΜΕΘ. Μια συστηματική ανασκόπηση ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ REVIEW Διερευνώντας τις απόψεις ιατρών και νοσηλευτών σχετικά με την απόφαση μη εφαρμογής αναζωογόνησης (MEA) σε ασθενείς της ΜΕΘ. Μια συστηματική ανασκόπηση Καδδά Όλγα 1, Αργυρίου Γιώργος 2

Διαβάστε περισσότερα

Νομικό Πλαίσιο. Γενικές Αρχές

Νομικό Πλαίσιο. Γενικές Αρχές Νομικό Πλαίσιο Η ειδική ελληνική νομοθεσία Νόμοι 3089 / 2002 : «Ιατρική υποβοήθηση στην ανθρώπινη αναπαραγωγή» και νόμος 3305 / 2005 «Εφαρμογή της ιατρικώς υποβοηθούμενης αναπαραγωγής» Γενικές Αρχές Σύμφωνα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Διατριβή Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Κα Παναγιώτα Ταμανά ΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΕΠΟΙΘΗΣΕΙΣ ΑΤΟΜΩΝ ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΣΤΟ ΕΜΒΟΛΙΟ ΚΑΤΑ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή Διατριβή

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή Διατριβή ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Διατριβή Η ΣΥΝΗΘΕΙΑ ΤΟΥ ΑΛΚΟΟΛ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ ΤΗΣ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗΣ, ΚΑΙ Η ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΤΟ ΕΜΒΡΥΟ ΣΤΕΦΑΝΗ ΘΡΑΣΥΒΟΥΛΟΥ Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχεία Βιοηθικής της Ανθρώπινης Αναπαραγωγής. Γεώργιος Λ. Αντωνάκης Αναπληρωτής Καθηγητής Μαιευτικής-Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών

Στοιχεία Βιοηθικής της Ανθρώπινης Αναπαραγωγής. Γεώργιος Λ. Αντωνάκης Αναπληρωτής Καθηγητής Μαιευτικής-Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών Στοιχεία Βιοηθικής της Ανθρώπινης Αναπαραγωγής Γεώργιος Λ. Αντωνάκης Αναπληρωτής Καθηγητής Μαιευτικής-Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών ΑΝΤΙΣΥΛΛΗΨΗ, ΕΚΤΡΩΣΕΙΣ, ΤΟΚΕΤΟΣ Ποιοι παράγοντες πρέπει να λαμβάνονται

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ Ραφαέλα Χριστοδούλου Α.Φ.Τ.: 2010335637 Λεμεσός,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΑΝΔΡΕΑΣ ΑΝΔΡΕΟΥ Φ.Τ:2008670839 Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Εργασία ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΟΥ ΠΟΝΟΥ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ. Ονοματεπώνυμο:

Διαβάστε περισσότερα

Τα βασικά συμπεράσματα της μελέτης όπως προέκυψαν από τις απαντήσεις των συμμετεχόντων στην έρευνα έχουν ως εξής:

Τα βασικά συμπεράσματα της μελέτης όπως προέκυψαν από τις απαντήσεις των συμμετεχόντων στην έρευνα έχουν ως εξής: Μέτρηση της Ικανοποίησης και Εμπιστοσύνης των Ελλήνων Ασθενών στο Φάρμακο με βάση των Ευρωπαϊκό Δείκτη Ικανοποίησης EPSI Rating (European Performance Satisfaction Index) 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το παρόν άρθρο παρουσιάζει

Διαβάστε περισσότερα

Από τις ρυθμίσεις στις διαρθρωτικές αλλαγές: η αναγκαία παρέμβαση στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας

Από τις ρυθμίσεις στις διαρθρωτικές αλλαγές: η αναγκαία παρέμβαση στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας ΕΝΟΤΗΤΑ IV: ΙΑΣΦΑΛΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΛΛΗΛΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗΣ Από τις ρυθμίσεις στις διαρθρωτικές αλλαγές: η αναγκαία παρέμβαση στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας Κυριάκος Σουλιώτης

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ

Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΛΟΙΖΟΥ ΑΡΙΘΜΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή Εργασία Η ΑΝΤΙΛΑΜΒΑΝΟΜΕΝΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΣΤΗΡΙΞΗ ΣΤΙΣ ΘΗΛΑΖΟΥΣΕΣ ΜΗΤΕΡΕΣ

Πτυχιακή Εργασία Η ΑΝΤΙΛΑΜΒΑΝΟΜΕΝΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΣΤΗΡΙΞΗ ΣΤΙΣ ΘΗΛΑΖΟΥΣΕΣ ΜΗΤΕΡΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΑΝΤΙΛΑΜΒΑΝΟΜΕΝΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΣΤΗΡΙΞΗ ΣΤΙΣ ΘΗΛΑΖΟΥΣΕΣ ΜΗΤΕΡΕΣ Ονοματεπώνυμο: Στέλλα Κόντζιαλη Αριθμός Φοιτητικής Ταυτότητας: 2010414838

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΑΝΑΙΜΙΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ-ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΣΗΜΕΡΑ

ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΑΝΑΙΜΙΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ-ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΣΗΜΕΡΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΑΝΑΙΜΙΑ Η μεσογειακή αναιμία ή θαλασσαιμία είναι κληρονομική αυτοσωμική υπολειπόμενη νόσος η οποία εντοπίζεται κυρίως στην περιοχή της Μεσογείου Θάλασσας. Στη Μεσογειακή αναιμία η γονιδιακή

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας των ετών 2005 & 2006 Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Οικονομική Επιστήμη Τμήμα Οικονομικών

Διαβάστε περισσότερα

þÿ ɺÁ Ä ÅÂ, ±»Î¼ Neapolis University þÿ Á̳Á±¼¼± ¼Ìù±Â ¹ º à Â, Ç» Ÿ¹º ½ ¼¹ºÎ½ À¹ÃÄ ¼Î½ º±¹ ¹ º à  þÿ ±½µÀ¹ÃÄ ¼¹ µ À»¹Â Æ Å

þÿ ɺÁ Ä ÅÂ, ±»Î¼ Neapolis University þÿ Á̳Á±¼¼± ¼Ìù±Â ¹ º à Â, Ç» Ÿ¹º ½ ¼¹ºÎ½ À¹ÃÄ ¼Î½ º±¹ ¹ º à  þÿ ±½µÀ¹ÃÄ ¼¹ µ À»¹Â Æ Å Neapolis University HEPHAESTUS Repository School of Economic Sciences and Business http://hephaestus.nup.ac.cy Master Degree Thesis 2016 þÿ ͽ Á ¼ µà±³³µ»¼±ä¹º  þÿµ¾ Å ½Éà  ³º» ³¹ºÎ½ ½ à þÿ ɺÁ Ä ÅÂ,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΠΕ ΩΝ ΘΝΗΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΚΥΡΙΟΤΕΡΩΝ ΑΙΤΙΩΝ ΠΡΟΚΛΗΣΗΣ ΘΑΝΑΤΟΥ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΨΥΧΟΓΕΝΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ Γεωργία Χαραλάµπους Λεµεσός

Διαβάστε περισσότερα

Η αποκάλυψη της διάγνωσης: ελληνικές και ευρωπαϊκές απόψεις και πρακτικές

Η αποκάλυψη της διάγνωσης: ελληνικές και ευρωπαϊκές απόψεις και πρακτικές Η αποκάλυψη της διάγνωσης: ελληνικές και ευρωπαϊκές απόψεις και πρακτικές Δρ. Παρασκευή Σακκά Νευρολόγος - Ψυχίατρος Πρόεδρος Εταιρείας Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών Αθηνών Διευθύντρια Τµήµατος

Διαβάστε περισσότερα

Τα αποτελέσματα της έρευνας σε απόφοιτους του τμήματος

Τα αποτελέσματα της έρευνας σε απόφοιτους του τμήματος Τα αποτελέσματα της έρευνας σε απόφοιτους του τμήματος I. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών δημοσίευσε το Μάιο του 2012 τα αποτελέσματα έρευνας που πραγματοποίησε μεταξύ των αποφοίτων του, που

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΣΧΕΣΗ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΜΕ ΤΟ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΒΗΤΗ ΚΥΗΣΗΣ Χρυστάλλα, Γεωργίου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας των ετών 2005 & 2006 Τμήμα Ιστορίας - Αρχαιολογίας Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Ιστορία-Αρχαιολογία Τμήμα Ιστορίας

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας των ετών 2005 & 2006 Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Θετικών Επιστημών 1 Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ: ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΑΝΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΛΑΚΟΣΑΜΙΔΗΣ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΦΑΡΜΑΚΟΑΝΘΕΚΤΙΚΗ ΕΣΤΙΑΚΗ ΕΠΙΛΗΨΙΑ Κωνσταντίνα Κυπριανού Α.Τ.:

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας των ετών 2005 & 2006 Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Φυσική Αγωγή Τμήματα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής & Αθλητισμού Θεσσαλονίκης

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΒΛΙΑΡΙΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ

ΒΙΒΛΙΑΡΙΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΒΙΒΛΙΑΡΙΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ Εισαγωγή Η προστασία των δικαιωμάτων των ασθενών αποτελεί ουσιαστικό παράγοντα διασφάλισης του επιπέδου φροντίδας για την υγεία των πολιτών. Τα ανθρώπινα δικαιώματα στον τομέα

Διαβάστε περισσότερα

Ζητήματα συμμόρφωσης στη θεραπευτικη αγωγη

Ζητήματα συμμόρφωσης στη θεραπευτικη αγωγη Ζητήματα συμμόρφωσης στη θεραπευτικη αγωγη 3 η Πανελλήνια Συνάντηση Συλλόγων Ατόμων και Γονέων Παιδιών με Ρευματικές παθήσεις Αθήνα 3-4 Οκτωβρίου 2014 Κατερίνα Κουτσογιάννη Πρόεδρος Σ Ρ Κ Ορισμός Ως "συμμόρφωση

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΤΩΝ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΕΞΟΔΟ ΤΟΥΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΜΟΝΑΔΑ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ. Στυλιανός Σολωμή

Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΤΩΝ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΕΞΟΔΟ ΤΟΥΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΜΟΝΑΔΑ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ. Στυλιανός Σολωμή ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Επιβλέπουσα Καθηγήτρια: Δρ. Λαμπρινού Αικατερίνη Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΤΩΝ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΕΞΟΔΟ ΤΟΥΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΜΟΝΑΔΑ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Θετικών Επιστημών 1 Ιδρυματικά Υπεύθυνη Γραφείου Διασύνδεσης Α.Π.Θ.: Νόρμα Βαβάτση - Χριστάκη, καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Ερευνητής:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Ονοματεπώνυμο: Μιχαέλλα Σάββα Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Επιβλέπων καθηγητής: Δρ Βασίλειος Ραφτόπουλος ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΜΕΤΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΙΑΚΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΤΙΚΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ

Επιβλέπων καθηγητής: Δρ Βασίλειος Ραφτόπουλος ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΜΕΤΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΙΑΚΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΤΙΚΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Επιβλέπων καθηγητής: Δρ Βασίλειος Ραφτόπουλος ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΜΕΤΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΙΑΚΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΤΙΚΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ Από τη

Διαβάστε περισσότερα

«Καθοριστικοί παράγοντες της αποτελεσματικότητας της από στόμα-σε-στόμα επικοινωνίας στις ιστοσελίδες κοινωνικής δικτύωσης»

«Καθοριστικοί παράγοντες της αποτελεσματικότητας της από στόμα-σε-στόμα επικοινωνίας στις ιστοσελίδες κοινωνικής δικτύωσης» «Καθοριστικοί παράγοντες της αποτελεσματικότητας της από στόμα-σε-στόμα επικοινωνίας στις ιστοσελίδες κοινωνικής δικτύωσης» Ονοματεπώνυμο: Ταχταρά Κατερίνα Σειρά: 8 η Επιβλέπων Καθηγητής: Βρεχόπουλος Αδάμ

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: Παχυσαρκία και κύηση:

Θέμα: Παχυσαρκία και κύηση: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜ Α ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Θέμα: Παχυσαρκία και κύηση: επιπτώσεις στην έκβαση της κύησης και στο έμβρυο Ονοματεπώνυμο: Στέλλα Ριαλά Αριθμός

Διαβάστε περισσότερα

29/1/2016. Η έρευνα αξιολόγησης: θεωρητικό πλαίσιο και βασικές έννοιες. Ορισμός

29/1/2016. Η έρευνα αξιολόγησης: θεωρητικό πλαίσιο και βασικές έννοιες. Ορισμός Η έρευνα αξιολόγησης: θεωρητικό πλαίσιο και βασικές έννοιες Σοφία Καζαντζίδου Υπεύθυνη Έρευνας ΚΕΘΕΑ ΙΘΑΚΗ research@kethea-ithaki.gr 7-8 Δεκεμβρίου 2015 Ορισμός Μία συστηματική τεχνική διαδικασία με σαφή

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα για Συζήτηση. Παγίδες προς αποφυγή Τελικά.;

Θέματα για Συζήτηση. Παγίδες προς αποφυγή Τελικά.; 4/22/2016 template from www.brainybetty.com copyright 2006 2 Θέματα για Συζήτηση. Όροι και Ορολογία Συμμόρφωση Προσκόλληση Συνεργατική Θεραπεία - Αυτοδιαχείριση Παράγοντες που επιδρούν Πως εκτιμάται η

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας των ετών 2005 & 2006 Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Ψυχολογία 1 Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας των

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ & ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: ΝΕΟΤΕΡΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ. Ο. Καρδακάρη, Νοσηλεύτρια M sc,κ/δ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΓΝΙ

ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ & ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: ΝΕΟΤΕΡΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ. Ο. Καρδακάρη, Νοσηλεύτρια M sc,κ/δ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΓΝΙ ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ & ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: ΝΕΟΤΕΡΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ Ο. Καρδακάρη, Νοσηλεύτρια M sc,κ/δ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΓΝΙ Καρδιακή ανεπάρκεια & Κατάθλιψη θέμα μεγάλου ενδιαφέροντος: λόγω του υψηλού επιπολασμού τους & της τάσης

Διαβάστε περισσότερα

Το κοινωνικό στίγμα της ψυχικής ασθένειας

Το κοινωνικό στίγμα της ψυχικής ασθένειας Διεπιζηημονική Φρονηίδα Υγείας(2015) Τόμος 7,Τεύχος 1, 8-18 ISSN 1791-9649 Το κοινωνικό στίγμα της ψυχικής ασθένειας Κνξδώζε Α 1, Σαξίδε Μ 2, Σνπιηώηεο Κ 3 1 Ννζειεύηξηα ΤΔ, MSc, Γεληθό Ννζνθνκείν Κνξίλζνπ.

Διαβάστε περισσότερα

Τι χρειάζεται να γνωρίζει ο ασθενής πριν αποφασίσει τη συμμετοχή του;

Τι χρειάζεται να γνωρίζει ο ασθενής πριν αποφασίσει τη συμμετοχή του; Τι χρειάζεται να γνωρίζει ο ασθενής πριν αποφασίσει τη συμμετοχή του; Χ. Χριστοδούλου Παθολόγος- Ογκολόγος Δ/ντής Β' Ογκολογικής Κλινικής Νοσοκομείο Metropolitan Ηθική αναγκαιότητα κλινικών μελετών Οι

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Επιστήμη Τμήμα ς 1 2 Ιδρυματικά Υπεύθυνη Γραφείου Διασύνδεσης Α.Π.Θ.: Νόρμα Βαβάτση Χριστάκη, καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Ερευνητής:

Διαβάστε περισσότερα

Υποστηρίζοντας τα παιδιά με γενετικά νοσήματα - Ο Δρόμος για την Θεραπεία Πέμπτη, 16 Ιούνιος :58

Υποστηρίζοντας τα παιδιά με γενετικά νοσήματα - Ο Δρόμος για την Θεραπεία Πέμπτη, 16 Ιούνιος :58 Από: K-Life (Καθημερινή) Τα γενετικά νοσήματα είναι ιδιαίτερα σπάνιες ασθένειες που οφείλονται σε μεταλλάξεις γονιδίων. Τα παιδιά που πάσχουν από αυτά χρειάζονται φροντίδα, ψυχολογική στήριξη αλλά και

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΙΧΝΕΥΤΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ- ΠΡΟΓΕΝΝΗΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ Δρ. Ε.Τρακάκης

ΑΝΙΧΝΕΥΤΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ- ΠΡΟΓΕΝΝΗΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ Δρ. Ε.Τρακάκης ΑΝΙΧΝΕΥΤΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ- ΠΡΟΓΕΝΝΗΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ Δρ. Ε.Τρακάκης Οι ανιχνευτικές εξετάσεις (screening test) έχουν ευρεία εφαρμογή και μεγάλη πρακτική χρησιμότητα στον προγεννητικό έλεγχο. Ο προγεννητικός έλεγχος

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Επιστήμες Επικοινωνίας Τμήμα Δημοσιογραφίας & Μ.Μ.Ε. 1 2 Ιδρυματικά Υπεύθυνη Γραφείου Διασύνδεσης Α.Π.Θ.: Νόρμα Βαβάτση - Χριστάκη,

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Ηλεκτρολόγοι Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών & Μηχανικών 1 2 Ιδρυματικά Υπεύθυνη Γραφείου Διασύνδεσης Α.Π.Θ.: Νόρμα Βαβάτση - Χριστάκη,

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Σακχαρώδης Διαβήτης Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Number of people with diabetes by IDF Region, 2013 IDF Diabetes Atlas.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία Η Διερεύνηση των Επιδράσεων που Επιφέρει ο Βελονισμός στους Καρκινοπαθείς Ευάγγελος Μπέρος Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΣΥΓΚΑΤΑΘΕΣΗΣ ΓΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΣΕ ΕΡΕΥΝΑ Ο ΟΝΤΙΑΤΡΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ

ΕΛΤΙΟ ΣΥΓΚΑΤΑΘΕΣΗΣ ΓΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΣΕ ΕΡΕΥΝΑ Ο ΟΝΤΙΑΤΡΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΕΛΤΙΟ ΣΥΓΚΑΤΑΘΕΣΗΣ ΓΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΣΕ ΕΡΕΥΝΑ Ο ΟΝΤΙΑΤΡΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΑΥΞΩΝ ΑΡΙΘΜΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ (ο χώρος µένει κενός αν πρόκειται για νέα αίτηση) i. Τίτλος Προγράµµατος ii. Σχολή/ Τµήµα iii. Υπεύθυνος

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Φαρμακευτική 1 Ιδρυματικά Υπεύθυνη Γραφείου Διασύνδεσης Α.Π.Θ.: Νόρμα Βαβάτση Χριστάκη, καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Ερευνητής: Δρ.

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. Χρυσάνθη Στυλιανού Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας των ετών 2005 & 2006 Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Πολιτική Επιστήμη 1 Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D σχετιζόμενα με το βρογχικό άσθμα στα παιδιά και στους έφηβους Κουρομπίνα Αλεξάνδρα Λεμεσός [2014] i ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας των ετών 2005 & 2006 Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Τμήμα: Βιολογίας 1 Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας

Διαβάστε περισσότερα

Κλινικές Μελέτες. Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών

Κλινικές Μελέτες. Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών Κλινικές Μελέτες Δέσποινα Ν. Περρέα Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών Διευθύντρια Εργαστηρίου Πειραματικής Χειρουργικής και Χειρουργικής Ερεύνης «Ν.Σ. Χρηστέας» Κλινικές Μελέτες

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΣΕ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΟΥΣ ΜΕ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ Θεοφάνης Παύλου Αρ. Φοιτ. Ταυτότητας: 2010207299 Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Θετικών Επιστημών 1 Ιδρυματικά Υπεύθυνη Γραφείου Διασύνδεσης Α.Π.Θ.: Νόρμα Βαβάτση - Χριστάκη, καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Ερευνητής:

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: ΓΝΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΣΤΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΠΟΥ ΕΡΓΑΖΟΝΤΑΙ ΣΕ ΜΟΝΑΔΕΣ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗ ΔΩΡΕΑ ΟΡΓΑΝΩΝ ΣΕ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΑ ΝΕΚΡΟΥΣ

Διαβάστε περισσότερα

HIV HIV HIV HIV AIDS 3 :.1 /-,**1 +332

HIV HIV HIV HIV AIDS 3 :.1 /-,**1 +332 ,**1 The Japanese Society for AIDS Research The Journal of AIDS Research +,, +,, +,, + -. / 0 1 +, -. / 0 1 : :,**- +,**. 1..+ - : +** 22 HIV AIDS HIV HIV AIDS : HIV AIDS HIV :HIV AIDS 3 :.1 /-,**1 HIV

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ Μοντέλα πρόγνωσης του Σακχαρώδη Διαβήτη Ηλιάδης Φώτης Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ IDF Diabetes Atlas 5th Edition 2012 Update 3.8 million men and women worldwide

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας των ετών 2005 & 2006 Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Φιλολογία Τμήμα Τμήμα Φιλοσοφίας και Παιδαγωγικής 1 Μελέτη απορρόφησης

Διαβάστε περισσότερα

Κελεπούρης Ζήσης Γενικός ιατρός Επιμελητής Β ΚΥΚ

Κελεπούρης Ζήσης Γενικός ιατρός Επιμελητής Β ΚΥΚ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ. ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΌΤΗΤΑ Κελεπούρης Ζήσης Γενικός ιατρός Επιμελητής Β ΚΥΚ Ένα από τα δύσκολα καθήκοντα του γιατρού είναι και η αναγγελία δυσάρεστων ειδήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Στόχος της ψυχολογικής έρευνας:

Στόχος της ψυχολογικής έρευνας: Στόχος της ψυχολογικής έρευνας: Συστηματική περιγραφή και κατανόηση των ψυχολογικών φαινομένων. Η ψυχολογική έρευνα χρησιμοποιεί μεθόδους συστηματικής διερεύνησης για τη συλλογή, την ανάλυση και την ερμηνεία

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία «Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΤΩΝ ΧΕΡΙΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΕΝΔΟΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ»

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία «Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΤΩΝ ΧΕΡΙΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΕΝΔΟΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ» ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία «Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΤΩΝ ΧΕΡΙΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΕΝΔΟΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ» Πολίνα Πολυδώρου Λεμεσός 2012 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας των ετών 2005 & 2006 Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Τμήματα: ς, Ποιμαντικής & Κοινωνικής ς 1 Μελέτη απορρόφησης του

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Εργασία ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΜΕΤΡΩΝ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΤΗΣ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΗΣ ΜΕΤΑΔΟΣΗΣ ΤΗΣ ΦΥΜΑΤΙΩΣΗΣ Βασιλική Αλκιβιαδου

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Παιδαγωγική Σχολή Τμήμα: Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης 1 Ιδρυματικά Υπεύθυνη Γραφείου Διασύνδεσης Α.Π.Θ.: Νόρμα Βαβάτση Χριστάκη, καθηγήτρια

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑΣ

ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑΣ Epidemiology and Public Health Dept of Epidemiology and Public Health N. TZANAKIS M.D. Consultant in Respiratory Medicine Assistant Professor in Epidemiology P.O. Box 1352, 71110

Διαβάστε περισσότερα

Δωρεά Αρχέγονων Αιμοποιητικών Κυττάρων Γεργιανάκη Ειρήνη

Δωρεά Αρχέγονων Αιμοποιητικών Κυττάρων Γεργιανάκη Ειρήνη Δωρεά Αρχέγονων Αιμοποιητικών Κυττάρων Γεργιανάκη Ειρήνη Δωρεά Ομφαλικού Αίματος Τι είναι το ομφαλoπλακουντιακό αίμα; «Ομφαλοπλακουντιακό» ονομάζουμε το αίμα που μπορεί να ληφθεί από τον ομφάλιο λώρο και

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΥΞΗΣΗ ΤΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΕ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΝΟΗΤΙΚΗ ΥΣΤΕΡΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ: ΜΙΑ ΕΡΕΥΝΑ ΔΡΑΣΗΣ. Γεωργία Γκαντώνα¹ & Νικόλαος Παρίτσης²

Η ΑΥΞΗΣΗ ΤΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΕ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΝΟΗΤΙΚΗ ΥΣΤΕΡΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ: ΜΙΑ ΕΡΕΥΝΑ ΔΡΑΣΗΣ. Γεωργία Γκαντώνα¹ & Νικόλαος Παρίτσης² Η ΑΥΞΗΣΗ ΤΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΕ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΝΟΗΤΙΚΗ ΥΣΤΕΡΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ: ΜΙΑ ΕΡΕΥΝΑ ΔΡΑΣΗΣ Γεωργία Γκαντώνα¹ & Νικόλαος Παρίτσης² Οικοτροφείο ΕΠΑΚΜΟΣ, Εταιρία Συστημικής Θεραπείας και Παρέμβασης

Διαβάστε περισσότερα